Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 39503 37103764 37026742 2026-09-28T14:07:01Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 37103764 wikitext text/x-wiki [[File:International Pokémon logo.svg|thumb]] Ang '''Pokémon''' ([[Hinapon]]: ポケモン) usa ka ''media franchise'' nga gipanag-iya sa kompanya sa mga ''video games'' nga Nintendo ug gibuhat ni Satoshi Tajiri niadtong 1995. Orihinal nga gipagawas isip magpares nga ''interlinkable'' Game Boy ''role-playing video games''. Ang pokemon sukad mao ang ikaduha ug pinakamalampuson ug pinakahalinon nga ''media franchise'' nga base sa ''video game'' sa tibuok kalibutan, ikaduha lang sa serye sa duwang Mario sa Nintendo<ref name="UK paper names top game franchises">[http://www.gamespot.com/news/6164012.html UK paper names top game franchises]</ref>. Ang mga kabtangan sa Pokemon sukad gibaligya isip ''[[anime]]'', ''[[manga]]'', ''trading cards'', duwa-an, libro ug uban pang ''media''. Ang prankisa misaulog sa ilang ika-10 nga anibersaryo niadtong Pebrero 27,2006, ug sugod sa Desembre 1, 2006, total nga mga unit na nahalin sa ''video games'' (apil ang ''home console version'', pareha sa "Pikachu" Nintendo 64) miabot nga ug lapas 155 milyon ka kopya<ref name="sales release 12 01 2006">[http://www.n-sider.com/newsview.php?type=story&storyid=2543 Nintendo sales through end of November revealed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612054652/http://www.n-sider.com/newsview.php?type=story&storyid=2543 |date=2008-06-12 }}</ref>. Ang ngalang pokemon ang ''romanized'' nga kontraksyon sa ''Japanese'' nga ''brand'', Pocket Monsters" (ポケットモンスター, Poketto Monsutā?)<ref name="The Pokemon Series Pokedex @ Gaming Target">[http://www.gamingtarget.com/article.php?artid=6531 The Pokemon Series Pokedex @ Gaming Target ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120907204047/http://www.gamingtarget.com/article.php?artid=6531 |date=2012-09-07 }}</ref>, tungod ang mga parehong kontraksyon uso sa Japan. Ang terminong "Pokemon', wala lang gatuki sa prankisa sa Pokemon kun dili tawag usab kini sa 493 ''fictional species'' na migawas sa lain-laing Pokemon ''media'' ug sa bag-ong luwat na Pokemon ''role-playing games'' (RPGs) para sa Nintendo DS, Pokemon Diamond ug Pokemon Pearl. Pareha sa Iningles na pulong na ''deer'' ug ''sheep'', ang ''singular'' ug ''plural forms'' sa pulong na "Pokemon", wala'y kalainan, ug mao usab sa pangalan sa mga Pokemon ''species''; Sa minubo, sakto na mosulti na "usa ka Pokemon" ug "duha ka Pokemon". Niadtong Nobyembre 2005, Ang 4Kids Entertainment, kinsa maoy nagdala sa ''non-game'' na lisensya sa Pokemon, mi-anunsyo na misugot sila sa dili pag-''renew'' sa kasabotan sa representasyon. Ang Pokemon USA Inc., usa ka ''subsidiary'' sa Pokemon Co. sa Japan, mao na karon ang namuno sa tanang Pokemon ''licensing'' gawas sa Asia<ref name="Gamasutra">[http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=7615 Pokemon USA Moves Licensing In-House] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131003044626/http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=7615 |date=2013-10-03 }}</ref>. Aron magdula usa ka bersyon sa PC Windows nga Pokemon, gigamit ang mga mouse auto clicker nga programa, pananglitan The Fastest Mouse Clicker for Windows<ref name="autoclicker1">[https://sourceforge.net/projects/fast-mouse-clicker-pro/ The Fastest Mouse Clicker for Windows]</ref>, RPG AutoClicker Professional<ref name="autoclicker2">[https://sourceforge.net/projects/autoclicker-professional/ RPG AutoClicker Professional]</ref>, ug uban pa. == Pagkolekta ug Pagduwa == [[Payl:Pokémon mini system.jpg|thumb|[[Pokémon Mini]]]] Ang konsepto sa Pokemon ''universe'', sa parehong ''video games'' ug sa ''fictional'' na kalibutan sa ''Pokémon'', nakuha sa ''hobby'' sa ''[[insect collecting]]'' kun pagdakop ug pagkolekta ug mga insekto, usa ka sikat na kalingawan na maoy gikalingawan ni Pokemon ''executive director'' Satoshi Tajiri-Oniwa niadtong bata pa siya<ref name="Time">"[https://web.archive.org/web/20050314021722/http://www.time.com/time/asia/magazine/99/1122/pokemon6.fullinterview1.html The Ultimate Game Freak: Interview with Satoshi Tajiri]", ''TimeAsia'' ([[Waybacked]])</ref>. == ''References'' == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Pokemon}} [[Kategoriya:Anime]] [[Kategoriya:Pokémon]] [[Kategoriya:Nintendo]] 0d2fclrdfmwltxggil21e8kdqrvw9en 0 113233 37103788 36577190 2026-09-29T02:03:28Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376282108|Ganesha]]" 37103788 wikitext text/x-wiki [[File:700_CE_Kalinga_style_Ganesha_with_mouse_below,_Someshwara_Temple,_Mukhalingam,_Andhra_Pradesh_-_110.jpg|thumb| 700-CE Kalinga-style nga Ganesha nga adunay [[Minyak|shrew]] sa ubos, Someshwara Temple, Mukhalingam, [[State of Andhra Pradesh|Andhra Pradesh]]]] g6h6g587s4obgigybxec7w36d3dz99w 37103789 37103788 2026-09-29T02:08:12Z QueenCityCebu 123067 37103789 wikitext text/x-wiki '''Ganesha''', o '''Ganesh''' ([[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]]:गणेश, [[Iaslovăț|IAST]]: ''Gaṇeśa'' ,{{IPA|sa|ɡɐˈɳeːɕɐ|IPA}} ), nailhan usab nga '''Ganapati''', '''Vinayaka''' ug '''Pillaiyar''', usa sa labing nailhan ug labing gitahod ug gisimba [[lalaking diwata|nga mga diyos]] sa [[Hindu deities|Hindu pantheon{{Sfn|Ramachandra Rao|1992|p=6}}]][[Ganesha#cite note-FOOTNOTERamachandra Rao19926-1|<span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]] ug mao ang Supremong diyos sa sekta [[Ganapatya|nga Ganapatya]]. <ref>{{Cite web|title=Ganesha, most popular deity|url=https://www.deccanherald.com/content/189334/ganesha-most-popular-deity.html|website=Deccan Herald|access-date=|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905005655/https://www.deccanherald.com/content/189334/ganesha-most-popular-deity.html|archive-date=5 September 2025}}</ref> Ang iyang mga hulagway makita sa tibuok [[Indya|India]]. <ref>{{Spaces|5}}</ref> [[Hindu denominations|Ang mga denominasyon sa Hindu]] nagsimba kaniya bisan unsa pa ang ilang mga kaakibat. <ref>{{Spaces|5}}</ref> Si Ganesha usab naghupot sa Titulo nga "Pratham Pujya" (ang diyos nga angay simbahon una sa dili pa ang pagsimba sa bisan unsang ubang Diyos). Ang debosyon kang Ganesha kay kaylap nga mikaylap ug miabot [[Ganesha in world religions|sa mga Jain ug Buddhist]] ug lapas sa India. <ref>{{Spaces|5}}</ref> Bisan tuod si Ganesha adunay daghang mga hiyas, dali ra siyang mailhan pinaagi sa iyang ulo [[Elephas maximus|nga sama sa elepante]] ug upat ka bukton. <ref>Martin-Dubost, p. 2.</ref> Siya kaylap nga gitahod, labi na, isip tigtangtang sa mga babag ug tigdala sa maayong swerte; <ref>For Ganesha's role as an eliminator of obstacles, see commentary on {{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}}, verse 12 in {{Harvnb|Saraswati|2004|p=80}}</ref><ref>{{cite book|title=India - Mahabharata. Fulbright-Hays Summer Seminar Abroad 1994 (India)|first1=Carole|last1=DeVito|first2=Pasquale|last2=DeVito|publisher=United States Educational Foundation in India|year=1994|page=4}}</ref> ang patron sa [[Arte|mga arte]] ug [[Alamdag|siyensya]] ; ug ang [[lalaking diwata|deva]] sa lohika, salabutan, ug kaalam. <ref>{{Harvnb|Heras|1972|p=58}}</ref> Isip diyos sa mga sinugdanan, siya gipasidunggan sa pagsugod sa mga ritwal ug seremonyas. Si Ganesha gisangpit usab atol sa mga sesyon sa pagsulat isip patron sa mga sulat ug pagkat-on. {{Sfn|Getty|1936|p=5}}<ref name="Vignesha2">''Vigna'' means "obstacles", while ''Nasha'' means "destroy". These ideas are so common that Courtright uses them in the title of his book, ''Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings''.</ref> Daghang mga teksto ang nagsaysay sa [[Mythological anecdotes of Ganesha|mga anekdota]] nga nalangkit sa iyang pagkatawo ug mga kalamposan. Ang Ganesha nahisgotan sa mga teksto sa Hindu tali sa ika-1 nga siglo BCE ug ika-2 nga siglo CE, ug pipila ka mga imahen sa Ganesha gikan sa ika-4 ug ika-5 nga siglo CE ang nadokumento sa mga eskolar.<ref>Narain, A.K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon" in {{Harvnb|Brown|1991|p=27}}</ref> Ang mga teksto sa Hindu nag-ila kaniya isip anak ni [[Parvati]] ug [[Shiva]] sa tradisyon sa [[Shaivism]], apan siya usa ka pan-Hindu nga diyos nga makita sa nagkalain-laing tradisyon niini. <ref>{{cite book|author=Gavin D.|first=Flood|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo|title=An Introduction to Hinduism|publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=978-0521438780|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/14 14]–18, 110–113|author-link=Gavin Flood|url-access=registration}}</ref> <ref>{{cite book|author=Vasudha|first=Narayan|url=https://books.google.com/books?id=E0Mm6S1XFYAC|title=Hinduism|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2009|isbn=978-1435856202|pages=30–31|author-link=Vasudha Narayanan}}</ref> Sa tradisyon sa ''Ganapatya'' sa Hinduismo, si Ganesha mao ang Labing Halangdon nga Binuhat. <ref>{{cite book|editor1-last=A. P. Karmarkar|author2=|title=The Religions of India|volume=1|publisher=Mira Publishing House|year=1950|page=139|url=https://books.google.co.in/books?id=pPox-Z9PKoUC}} For history of the development of the ''{{IAST|gāṇapatya}}'' and their relationship to the wide geographic dispersion of Ganesha worship, see: Chapter 6, "The {{IAST|Gāṇapatyas}}" in: {{Harvard citation no brackets|Thapan|1997|pp=176–213}}.</ref> Ang panguna nga mga teksto sa Ganesha naglakip sa ''[[Ganesha Purana]]'', ang ''[[Mudgala Purana]]'', ug ang ''[[Ganapati Atharvaśīrṣa|Ganapati Atharvasirsha]]''. == Mga Reperensya == szd04ito8ad7enwirgaa4xg4ieyi5nw 37103790 37103789 2026-09-29T02:09:04Z QueenCityCebu 123067 37103790 wikitext text/x-wiki '''Ganesha''', o '''Ganesh''' ([[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]]:गणेश, [[Iaslovăț|IAST]]: ''Gaṇeśa'' ,{{IPA|sa|ɡɐˈɳeːɕɐ|IPA}} ), nailhan usab nga '''Ganapati''', '''Vinayaka''' ug '''Pillaiyar''', usa sa labing nailhan ug labing gitahod ug gisimba [[lalaking diwata|nga mga diyos]] sa [[Hindu deities|Hindu pantheon{{Sfn|Ramachandra Rao|1992|p=6}}]][[Ganesha#cite note-FOOTNOTERamachandra Rao19926-1|<span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]] ug mao ang Supremong diyos sa sekta [[Ganapatya|nga Ganapatya]]. <ref>{{Cite web|title=Ganesha, most popular deity|url=https://www.deccanherald.com/content/189334/ganesha-most-popular-deity.html|website=Deccan Herald|access-date=|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905005655/https://www.deccanherald.com/content/189334/ganesha-most-popular-deity.html|archive-date=5 September 2025}}</ref> Ang iyang mga hulagway makita sa tibuok [[Indya|India]]. [[Hindu denominations|Ang mga denominasyon sa Hindu]] nagsimba kaniya bisan unsa pa ang ilang mga kaakibat. Si Ganesha usab naghupot sa Titulo nga "Pratham Pujya" (ang diyos nga angay simbahon una sa dili pa ang pagsimba sa bisan unsang ubang Diyos). Ang debosyon kang Ganesha kay kaylap nga mikaylap ug miabot [[Ganesha in world religions|sa mga Jain ug Buddhist]] ug lapas sa India. Bisan tuod si Ganesha adunay daghang mga hiyas, dali ra siyang mailhan pinaagi sa iyang ulo [[Elephas maximus|nga sama sa elepante]] ug upat ka bukton. <ref>Martin-Dubost, p. 2.</ref> Siya kaylap nga gitahod, labi na, isip tigtangtang sa mga babag ug tigdala sa maayong swerte; <ref>For Ganesha's role as an eliminator of obstacles, see commentary on {{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}}, verse 12 in {{Harvnb|Saraswati|2004|p=80}}</ref><ref>{{cite book|title=India - Mahabharata. Fulbright-Hays Summer Seminar Abroad 1994 (India)|first1=Carole|last1=DeVito|first2=Pasquale|last2=DeVito|publisher=United States Educational Foundation in India|year=1994|page=4}}</ref> ang patron sa [[Arte|mga arte]] ug [[Alamdag|siyensya]] ; ug ang [[lalaking diwata|deva]] sa lohika, salabutan, ug kaalam. <ref>{{Harvnb|Heras|1972|p=58}}</ref> Isip diyos sa mga sinugdanan, siya gipasidunggan sa pagsugod sa mga ritwal ug seremonyas. Si Ganesha gisangpit usab atol sa mga sesyon sa pagsulat isip patron sa mga sulat ug pagkat-on. {{Sfn|Getty|1936|p=5}}<ref name="Vignesha2">''Vigna'' means "obstacles", while ''Nasha'' means "destroy". These ideas are so common that Courtright uses them in the title of his book, ''Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings''.</ref> Daghang mga teksto ang nagsaysay sa [[Mythological anecdotes of Ganesha|mga anekdota]] nga nalangkit sa iyang pagkatawo ug mga kalamposan. Ang Ganesha nahisgotan sa mga teksto sa Hindu tali sa ika-1 nga siglo BCE ug ika-2 nga siglo CE, ug pipila ka mga imahen sa Ganesha gikan sa ika-4 ug ika-5 nga siglo CE ang nadokumento sa mga eskolar.<ref>Narain, A.K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon" in {{Harvnb|Brown|1991|p=27}}</ref> Ang mga teksto sa Hindu nag-ila kaniya isip anak ni [[Parvati]] ug [[Shiva]] sa tradisyon sa [[Shaivism]], apan siya usa ka pan-Hindu nga diyos nga makita sa nagkalain-laing tradisyon niini. <ref>{{cite book|author=Gavin D.|first=Flood|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo|title=An Introduction to Hinduism|publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=978-0521438780|pages=[https://archive.org/details/introductiontohi0000floo/page/14 14]–18, 110–113|author-link=Gavin Flood|url-access=registration}}</ref> <ref>{{cite book|author=Vasudha|first=Narayan|url=https://books.google.com/books?id=E0Mm6S1XFYAC|title=Hinduism|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2009|isbn=978-1435856202|pages=30–31|author-link=Vasudha Narayanan}}</ref> Sa tradisyon sa ''Ganapatya'' sa Hinduismo, si Ganesha mao ang Labing Halangdon nga Binuhat. <ref>{{cite book|editor1-last=A. P. Karmarkar|author2=|title=The Religions of India|volume=1|publisher=Mira Publishing House|year=1950|page=139|url=https://books.google.co.in/books?id=pPox-Z9PKoUC}} For history of the development of the ''{{IAST|gāṇapatya}}'' and their relationship to the wide geographic dispersion of Ganesha worship, see: Chapter 6, "The {{IAST|Gāṇapatyas}}" in: {{Harvard citation no brackets|Thapan|1997|pp=176–213}}.</ref> Ang panguna nga mga teksto sa Ganesha naglakip sa ''[[Ganesha Purana]]'', ang ''[[Mudgala Purana]]'', ug ang ''[[Ganapati Atharvaśīrṣa|Ganapati Atharvasirsha]]''. == Mga Reperensya == bm7v1w8x10o2ubkknhb9p921ydnou07 0 264688 37103842 36239491 2026-09-29T05:48:56Z Magnefl 12876 foto 37103842 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|krustaseo|date=2021-01}} {{Taxobox | name = ''Armadillidium pulchellum'' | status = | image = Armadillidium pulchellum 56191120.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Malacostraca]] | ordo = [[Isopoda]] | familia = [[Armadillidiidae]] | genus = [[Armadillidium]] | species = '''Armadillidium pulchellum''' | binomial = Armadillidium pulchellum | binomial_authority = ([[Friedrich Albert von Zenker|Zenker]], 1798) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Crustacea]] | synonyms = ''Armadillidium maculatus'' <small>C. Koch, 1841</small><br>''Armadillidium pulchellus'' <small>[[Friedrich Albert von Zenker|Zenker]], 1798</small> }} Kaliwatan sa [[krustaseo]] ang '''''Armadillidium pulchellum'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Friedrich Albert von Zenker]] ni adtong 1798.<ref name = "col54327426"/> Ang ''Armadillidium pulchellum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Armadillidium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Armadillidiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Uropa]] * [[Alemanya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54327426|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col54327426"> ''PESI (A Pan-European Species directories Infrastructure) focal points'' , </ref> <ref name = "source">Boyko C.B, Bruce N.L., Hadfield K.A., Merrin K.L., Ota Y., Poore G.C.B., Taiti S., Schotte M. & Wilson G.D.F. (eds). (2019). WoRMS Isopoda: World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database (version 2019-03-05). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> == Galeriya sa hulagway == <gallery> Armadillidium_pulchellum.png Armadillidium pulchellum-ms.jpg Armadillidium pulchellum-s.jpg </gallery> [[Kategoriya:Daghagtiil]] [[Kategoriya:Daghagtiil sa Uropa]] [[Kategoriya:Daghagtiil sa Alemanya]] [[Kategoriya:Armadillidium]] 6ripepu1k15j3ah2eglpqos86thbt6e 37103843 37103842 2026-09-29T06:00:00Z Magnefl 12876 Rounded telson 37103843 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|krustaseo|date=2021-01}} {{Taxobox | name = ''Armadillidium pulchellum'' | status = | image = Armadillidium pulchellum 56191120.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Malacostraca]] | ordo = [[Isopoda]] | familia = [[Armadillidiidae]] | genus = [[Armadillidium]] | species = '''Armadillidium pulchellum''' | binomial = Armadillidium pulchellum | binomial_authority = ([[Friedrich Albert von Zenker|Zenker]], 1798) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Crustacea]] | synonyms = ''Armadillidium maculatus'' <small>C. Koch, 1841</small><br>''Armadillidium pulchellus'' <small>[[Friedrich Albert von Zenker|Zenker]], 1798</small> }} Kaliwatan sa [[krustaseo]] ang '''''Armadillidium pulchellum'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Friedrich Albert von Zenker]] ni adtong 1798.<ref name = "col54327426"/> Ang ''Armadillidium pulchellum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Armadillidium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Armadillidiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Uropa]] * [[Alemanya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54327426|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col54327426"> ''PESI (A Pan-European Species directories Infrastructure) focal points'' , </ref> <ref name = "source">Boyko C.B, Bruce N.L., Hadfield K.A., Merrin K.L., Ota Y., Poore G.C.B., Taiti S., Schotte M. & Wilson G.D.F. (eds). (2019). WoRMS Isopoda: World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database (version 2019-03-05). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> == Galeriya sa hulagway == <gallery> Armadillidium_pulchellum.png Armadillidium pulchellum-ms.jpg Armadillidium pulchellum-s.jpg Armadillidium pulchellum-b.jpg </gallery> [[Kategoriya:Daghagtiil]] [[Kategoriya:Daghagtiil sa Uropa]] [[Kategoriya:Daghagtiil sa Alemanya]] [[Kategoriya:Armadillidium]] h43uzcqg7w8d8cd446gi8oatbg57s6l 0 264705 37103761 36239534 2026-09-28T13:04:44Z Magnefl 12876 foto 37103761 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|krustaseo|date=2021-01}} {{Taxobox | name = ''Armadillidium vulgare'' | status = | image = Armadillidium vulgare 001.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Malacostraca]] | ordo = [[Isopoda]] | familia = [[Armadillidiidae]] | genus = [[Armadillidium]] | species = '''Armadillidium vulgare''' | binomial = Armadillidium vulgare | binomial_authority = ([[Pierre André Latreille|Latreille]], 1804) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Crustacea]] | synonyms = ''Armadillidium armeniensis'' <small>[[Albert Vandel|Vandel]], 1980</small><br>''Armadillidium sorattinum'' <small>Verhoeff, 1951</small><br>''Armadillidium schellenbergi'' <small>[[Hans Strouhal|Strouhal]], 1929</small><br>''Armadillidium nitidulum'' <small>[[Walter E. Collinge|Collinge]], 1915</small><br>''Armadillidium gallicum'' <small>Verhoeff, 1907</small><br>''Armadillidium oliveti'' <small>[[Koch (awtor)|Koch]], 1901</small><br>''Armadillidium brevicaudatum'' <small>Tua, 1900</small><br>''Armadillidium subdentatum'' <small>[[William Aitcheson Haswell|Haswell]], 1882</small><br>''Armadillidium pilulare'' <small>Stuxberg, 1875</small><br>''Armadillidium triviale'' <small>Schöbl, 1861</small><br>''Armadillidium ater'' <small>[[Schnitzler (awtor)|Schnitzler]], 1853</small><br>''Armadillidium marmoreus'' <small>C.Koch, 1847</small><br>''Armadillidium trivialis'' <small>C. Koch, 1841</small><br>''Armadillidium convexus'' <small>C.Koch, 1841</small><br>''Armadillidium variegatum'' <small>[[Brandt (awtor)|Brandt]], 1833</small><br>''Armadillidium decipiens'' <small>[[Brandt (awtor)|Brandt]], 1833</small><br>''Armadillidium commutatum'' <small>[[Brandt (awtor)|Brandt]], 1833</small><br>''Armadillidium affine'' <small>[[Brandt (awtor)|Brandt]], 1833</small><br>''Armadillidium pilularis'' <small>[[Thomas Say|Say]], 1818</small><br>''Armadillidium pustulatus'' <small>[[Duméril (awtor)|Duméril]], 1816</small><br>''Armadillidium variegatus'' <small>[[Pierre André Latreille|Latreille]], 1804</small> }} Kaliwatan sa [[krustaseo]] ang '''''Armadillidium vulgare'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Pierre André Latreille]] ni adtong 1804.<ref name = "col54327470"/> Ang ''Armadillidium vulgare'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Armadillidium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Armadillidiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Usa ka matang nga nahiubos niini atong makita ''A. v. rufobrunneus''.<ref name="COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54327470|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col54327470">Cole, T. C. H. (2017) ''Wörterbuch der Wirbellosen / Dictionary of Invertebrates. Latein-Deutsch-English'' , 2017. Springer Spektrum: Berlin. ISBN 978-3-662-52869-3. XII, 574 pp</ref> <ref name = "source">Boyko C.B, Bruce N.L., Hadfield K.A., Merrin K.L., Ota Y., Poore G.C.B., Taiti S., Schotte M. & Wilson G.D.F. (eds). (2019). WoRMS Isopoda: World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database (version 2019-03-05). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> Armadillidium vulgare 000.jpg Armadillidium vulgare 002.jpg Armadillidium vulgare 003.jpg Armadillidium vulgare 004.jpg Armadillidium vulgare 2414.JPG Armadillidium vulgare-k.jpg Armadillidium vulgare-s.jpg Armadillidium vulgare-f.jpg </gallery> [[Kategoriya:Daghagtiil]] [[Kategoriya:Armadillidium]] fhm2u42hf4r029g55fgr5zvmj97rupv 0 264868 37103846 36239483 2026-09-29T06:30:46Z Magnefl 12876 foto 37103846 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|krustaseo|date=2021-01}} {{Taxobox | name = ''Armadillidium pictum'' | status = | image = Armadillidium-pictum-07-VIII-2007-01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Malacostraca]] | ordo = [[Isopoda]] | familia = [[Armadillidiidae]] | genus = [[Armadillidium]] | species = '''Armadillidium pictum''' | binomial = Armadillidium pictum | binomial_authority = [[Brandt (awtor)|Brandt]], 1833 | range_map = Armadillidium pictum range.png <!-- yes it's the wrong species, should be Armadillidium pictum --> | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Crustacea]] | synonyms = ''Armadillidium pictum rhenanum'' <small>Verhoeff, 1919</small><br>''Armadillidium rhenanum'' <small>Verhoeff, 1917</small><br>''Armadillidium garumnicum'' <small>Verhoeff, 1907</small><br>''Armadillidium grubei'' <small>[[Ernst Gustav Zaddach|Zaddach]], 1844</small> }} Kaliwatan sa [[krustaseo]] ang '''''Armadillidium pictum'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Brandt (awtor)|Brandt]] ni adtong 1833.<ref name = "col54327418"/> Ang ''Armadillidium pictum'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Armadillidium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Armadillidiidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Uropa]] * [[Alemanya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <gallery> Armadillidium pictum.jpg Armadillidium pictum-r.jpg Armadillidium pictum-b.jpg </gallery> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54327418|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col54327418"> ''PESI (A Pan-European Species directories Infrastructure) focal points'' , </ref> <ref name = "source">Boyko C.B, Bruce N.L., Hadfield K.A., Merrin K.L., Ota Y., Poore G.C.B., Taiti S., Schotte M. & Wilson G.D.F. (eds). (2019). WoRMS Isopoda: World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database (version 2019-03-05). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Daghagtiil]] [[Kategoriya:Daghagtiil sa Uropa]] [[Kategoriya:Daghagtiil sa Alemanya]] [[Kategoriya:Armadillidium]] lx2e2j4bo49qp6osf5oy3p0daqgfv3l 0 593707 37103775 37103689 2026-09-28T22:06:06Z Bloopityboop 96012 37103775 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|isda|date=2020-11}} {{Taxobox | name = ''Arothron nigropunctatus'' | status = | image = BlackSpotted PufferFishSept2006.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Isdangtunay (mananap)|Actinopterygii]] | ordo = [[Tetraodontiformes]] | familia = [[Tetraodontidae]] | genus = [[Arothron]] | species = '''Arothron nigropunctatus''' | binomial = Arothron nigropunctatus | binomial_authority = ([[Bloch (awtor)|Bloch]] & [[Schneider (awtor)|Schneider]], 1801) | range_map = | range_map_caption = | image2 = Black-spotted Puffer (Arothron nigropunctatus) (8471806270).jpg | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | superclassis = [[Osteichthyes]] | synonyms = ''Arothron citrinellus'' <small>([[Albert Günther|Günther]], 1870)</small><br>''Arothron nigropunctatus citrinella'' <small>[[Albert Günther|Günther]], 1870</small><br>''Arothron nigropunctatus citrinella'' <small>[[Albert Günther|Günther]], 1870</small> }} Kaliwatan sa [[isda]] ang '''''Arothron nigropunctatus'''''<ref name = "COL"/>. Una ning gihulagway ni [[Bloch (awtor)|Bloch]] ug [[Schneider (awtor)|Schneider]] ni adtong 1801.<ref name = "col42893012"/> Ang ''Arothron nigropunctatus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Arothron]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tetraodontidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 42893012|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col42893012">Department of Fisheries Malaysia (2009) ''Valid local name of Malaysian marine fishes.'' , Department of Fisheries Malaysia. Ministry of Agriculture and Agro-based Industry. 180 p.</ref> <ref name = "source">Froese R. & Pauly D. (eds). (2019). FishBase (version Feb 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Isdangtunay]] [[Kategoriya:Isdangtunay sa Kadagatang Indyan]] [[Kategoriya:Arothron]] g6790391qh5cfhg5ucq0ycvkpmqro5j 0 952054 37103770 37027330 2026-09-28T17:44:31Z ~2026-52244-82 149692 37103770 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Polyommatus'' | status = | image = Polyommatus bellargus-01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = '''Polyommatus''' | species = | binomial = Polyommatus | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Polyommatus'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Polyommatus'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Polyommatus dorylas]] == Matang nga nahiubos<ref name = "COL"/> == * ''[[Polyommatus actinides]]'' * ''[[Polyommatus actis]]'' * ''[[Polyommatus admetus]]'' * ''[[Polyommatus adulterinus]]'' * ''[[Polyommatus aedon]]'' * ''[[Polyommatus afghanica]]'' * ''[[Polyommatus ainsae]]'' * ''[[Polyommatus albicans]]'' * ''[[Polyommatus alcestis]]'' * ''[[Polyommatus aloisi]]'' * ''[[Polyommatus alticola]]'' * ''[[Polyommatus altivagans]]'' * ''[[Polyommatus amphirroe]]'' * ''[[Polyommatus anatolica]]'' * ''[[Polyommatus annamaria]]'' * ''[[Polyommatus antidolus]]'' * ''[[Polyommatus antiochena]]'' * ''[[Polyommatus aquilo]]'' * ''[[Polyommatus arcaseia]]'' * ''[[Polyommatus ardschira]]'' * ''[[Polyommatus arene]]'' * ''[[Polyommatus astorica]]'' * ''[[Polyommatus atlantica]]'' * ''[[Polyommatus atra]]'' * ''[[Polyommatus atys]]'' * ''[[Polyommatus avinovi]]'' * ''[[Polyommatus baeticus]]'' * ''[[Polyommatus baltazardi]]'' * ''[[Polyommatus baytopi]]'' * ''[[Polyommatus bellargus]]'' * ''[[Polyommatus bellona]]'' * ''[[Polyommatus bilucha]]'' * ''[[Polyommatus bogra]]'' * ''[[Polyommatus buzulmavi]]'' * ''[[Polyommatus caerulea]]'' * ''[[Polyommatus candalus]]'' * ''[[Polyommatus carmon]]'' * ''[[Polyommatus charmeuxi]]'' * ''[[Polyommatus chitralensis]]'' * ''[[Polyommatus chrysopis]]'' * ''[[Polyommatus ciloicus]]'' * ''[[Polyommatus ciscaucasica]]'' * ''[[Polyommatus cithonius]]'' * ''[[Polyommatus cupreus]]'' * ''[[Polyommatus daedalus]]'' * ''[[Polyommatus dagmara]]'' * ''[[Polyommatus dama]]'' * ''[[Polyommatus damocles]]'' * ''[[Polyommatus damon]]'' * ''[[Polyommatus damone]]'' * ''[[Polyommatus daphnis]]'' * ''[[Polyommatus dimorphus]]'' * ''[[Polyommatus drasula]]'' * ''[[Polyommatus drunela]]'' * ''[[Polyommatus dux]]'' * ''[[Polyommatus ellisi]]'' * ''[[Polyommatus enaemon]]'' * ''[[Polyommatus erigone]]'' * ''[[Polyommatus eros]]'' * ''[[Polyommatus eurypilus]]'' * ''[[Polyommatus everesti]]'' * ''[[Polyommatus eversmanni]]'' * ''[[Polyommatus fergana]]'' * ''[[Polyommatus fusca-cuneata]]'' * ''[[Polyommatus fusciolus]]'' * ''[[Polyommatus gigantea]]'' * ''[[Polyommatus hyrcanus]]'' * ''[[Polyommatus icadius]]'' * ''[[Polyommatus icarus]]'' * ''[[Polyommatus isaurica]]'' * ''[[Polyommatus kashgharensis]]'' * ''[[Polyommatus lanka]]'' * ''[[Polyommatus lehanus]]'' * ''[[Polyommatus loewii]]'' * ''[[Polyommatus lucifera]]'' * ''[[Polyommatus mariscolore]]'' * ''[[Polyommatus menelaos]]'' * ''[[Polyommatus mixta]]'' * ''[[Polyommatus myrza]]'' * ''[[Polyommatus nepalensis]]'' * ''[[Polyommatus omphisa]]'' * ''[[Polyommatus orientalis]]'' * ''[[Polyommatus oro]]'' * ''[[Polyommatus ottomanus]]'' * ''[[Polyommatus ovo]]'' * ''[[Polyommatus parameleager]]'' * ''[[Polyommatus peilei]]'' * ''[[Polyommatus pseuderos]]'' * ''[[Polyommatus samudra]]'' * ''[[Polyommatus sapphirus]]'' * ''[[Polyommatus sarta]]'' * ''[[Polyommatus sartoides]]'' * ''[[Polyommatus sieversi]]'' * ''[[Polyommatus singalensis]]'' * ''[[Polyommatus soepiolus]]'' * ''[[Polyommatus solskyi]]'' * ''[[Polyommatus splendens]]'' * ''[[Polyommatus splendida]]'' * ''[[Polyommatus stigmatifera]]'' * ''[[Polyommatus sultan]]'' * ''[[Polyommatus teysmanni]]'' * ''[[Polyommatus thersites-thestylis]]'' * ''[[Polyommatus thetis-caeruleolunata]]'' * ''[[Polyommatus tibetanus]]'' * ''[[Polyommatus uranites]]'' * ''[[Polyommatus uyeni]]'' * ''[[Polyommatus varoricutalis]]'' * ''[[Polyommatus yarkundensis]]'' == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54990802|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Aosta-esparcetteblauwtje-polyommatus-humedasae-piedmont-anomalous-blue.jpg File:Aricia anteros.jpg File:Lepidoptera2Cooke.jpg File:Mariposas copulando en Valle Lozoya.JPG File:Polyommatus admetus.jpg File:Polyommatus icarus 00.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Polyommatus]] shsvgtnafk9wi9m9277hc8bikqm6wr3 37103772 37103770 2026-09-28T17:50:42Z ~2026-52244-82 149692 37103772 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Polyommatus'' | status = | image = Polyommatus bellargus-01.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = '''Polyommatus''' | species = | binomial = Polyommatus | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Polyommatus'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Polyommatus'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Matang nga nahiubos<ref name = "COL"/> == * ''[[Polyommatus actinides]]'' * ''[[Polyommatus actis]]'' * ''[[Polyommatus admetus]]'' * ''[[Polyommatus adulterinus]]'' * ''[[Polyommatus aedon]]'' * ''[[Polyommatus afghanica]]'' * ''[[Polyommatus ainsae]]'' * ''[[Polyommatus albicans]]'' * ''[[Polyommatus alcestis]]'' * ''[[Polyommatus aloisi]]'' * ''[[Polyommatus alticola]]'' * ''[[Polyommatus altivagans]]'' * ''[[Polyommatus amphirroe]]'' * ''[[Polyommatus anatolica]]'' * ''[[Polyommatus annamaria]]'' * ''[[Polyommatus antidolus]]'' * ''[[Polyommatus antiochena]]'' * ''[[Polyommatus aquilo]]'' * ''[[Polyommatus arcaseia]]'' * ''[[Polyommatus ardschira]]'' * ''[[Polyommatus arene]]'' * ''[[Polyommatus astorica]]'' * ''[[Polyommatus atlantica]]'' * ''[[Polyommatus atra]]'' * ''[[Polyommatus atys]]'' * ''[[Polyommatus avinovi]]'' * ''[[Polyommatus baeticus]]'' * ''[[Polyommatus baltazardi]]'' * ''[[Polyommatus baytopi]]'' * ''[[Polyommatus bellargus]]'' * ''[[Polyommatus bellona]]'' * ''[[Polyommatus bilucha]]'' * ''[[Polyommatus bogra]]'' * ''[[Polyommatus buzulmavi]]'' * ''[[Polyommatus caerulea]]'' * ''[[Polyommatus candalus]]'' * ''[[Polyommatus carmon]]'' * ''[[Polyommatus charmeuxi]]'' * ''[[Polyommatus chitralensis]]'' * ''[[Polyommatus chrysopis]]'' * ''[[Polyommatus ciloicus]]'' * ''[[Polyommatus ciscaucasica]]'' * ''[[Polyommatus cithonius]]'' * ''[[Polyommatus cupreus]]'' * ''[[Polyommatus daedalus]]'' * ''[[Polyommatus dagmara]]'' * ''[[Polyommatus dama]]'' * ''[[Polyommatus damocles]]'' * ''[[Polyommatus damon]]'' * ''[[Polyommatus damone]]'' * ''[[Polyommatus daphnis]]'' * ''[[Polyommatus dimorphus]]'' * ''[[Polyommatus drasula]]'' * ''[[Polyommatus drunela]]'' * ''[[Polyommatus dux]]'' * ''[[Polyommatus ellisi]]'' * ''[[Polyommatus enaemon]]'' * ''[[Polyommatus erigone]]'' * ''[[Polyommatus eros]]'' * ''[[Polyommatus eurypilus]]'' * ''[[Polyommatus everesti]]'' * ''[[Polyommatus eversmanni]]'' * ''[[Polyommatus fergana]]'' * ''[[Polyommatus fusca-cuneata]]'' * ''[[Polyommatus fusciolus]]'' * ''[[Polyommatus gigantea]]'' * ''[[Polyommatus hyrcanus]]'' * ''[[Polyommatus icadius]]'' * ''[[Polyommatus icarus]]'' * ''[[Polyommatus isaurica]]'' * ''[[Polyommatus kashgharensis]]'' * ''[[Polyommatus lanka]]'' * ''[[Polyommatus lehanus]]'' * ''[[Polyommatus loewii]]'' * ''[[Polyommatus lucifera]]'' * ''[[Polyommatus mariscolore]]'' * ''[[Polyommatus menelaos]]'' * ''[[Polyommatus mixta]]'' * ''[[Polyommatus myrza]]'' * ''[[Polyommatus nepalensis]]'' * ''[[Polyommatus omphisa]]'' * ''[[Polyommatus orientalis]]'' * ''[[Polyommatus oro]]'' * ''[[Polyommatus ottomanus]]'' * ''[[Polyommatus ovo]]'' * ''[[Polyommatus parameleager]]'' * ''[[Polyommatus peilei]]'' * ''[[Polyommatus pseuderos]]'' * ''[[Polyommatus samudra]]'' * ''[[Polyommatus sapphirus]]'' * ''[[Polyommatus sarta]]'' * ''[[Polyommatus sartoides]]'' * ''[[Polyommatus sieversi]]'' * ''[[Polyommatus singalensis]]'' * ''[[Polyommatus soepiolus]]'' * ''[[Polyommatus solskyi]]'' * ''[[Polyommatus splendens]]'' * ''[[Polyommatus splendida]]'' * ''[[Polyommatus stigmatifera]]'' * ''[[Polyommatus sultan]]'' * ''[[Polyommatus teysmanni]]'' * ''[[Polyommatus thersites-thestylis]]'' * ''[[Polyommatus thetis-caeruleolunata]]'' * ''[[Polyommatus tibetanus]]'' * ''[[Polyommatus uranites]]'' * ''[[Polyommatus uyeni]]'' * ''[[Polyommatus varoricutalis]]'' * ''[[Polyommatus yarkundensis]]'' == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54990802|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Aosta-esparcetteblauwtje-polyommatus-humedasae-piedmont-anomalous-blue.jpg File:Aricia anteros.jpg File:Lepidoptera2Cooke.jpg File:Mariposas copulando en Valle Lozoya.JPG File:Polyommatus admetus.jpg File:Polyommatus icarus 00.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Polyommatus]] f3kux6wqibextx1jmsgb42fwx6sa0t1 0 952120 37103765 37103357 2026-09-28T17:28:39Z ~2026-52244-82 149692 37103765 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Pseudophilotes'' | status = | image = Pseudophilotes baton.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = '''Pseudophilotes''' | species = | binomial = Pseudophilotes | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Pseudophilotes'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Pseudophilotes'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Pseudophilotes panoptes]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Pseudophilotes&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Pseudophilotes abencerragus]]'' | 2=''[[Pseudophilotes barbagiae]]'' | 3=''[[Pseudophilotes baton]]'' | 4=''[[Pseudophilotes hylactor]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55000416|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:ScolitantidesBaton 640 2.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Pseudophilotes]] q2797xzynsox4gpxhd1vvqpov8lrzo1 37103769 37103765 2026-09-28T17:38:06Z ~2026-52244-82 149692 37103769 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Pseudophilotes'' | status = | image = Pseudophilotes baton.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = '''Pseudophilotes''' | species = | binomial = Pseudophilotes | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Pseudophilotes'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Pseudophilotes'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Pseudophilotes&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Pseudophilotes abencerragus]]'' | 2=''[[Pseudophilotes barbagiae]]'' | 3=''[[Pseudophilotes baton]]'' | 4=''[[Pseudophilotes hylactor]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55000416|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:ScolitantidesBaton 640 2.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Pseudophilotes]] f6cn4ai57vlk9dg50hf9na6m7umg3t8 0 1870315 37103892 35610651 2026-09-29T09:46:47Z Magnefl 12876 foto 37103892 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot|date=2021-10}} {{Taxobox | name = ''Arthonia radiata'' | status = | image = Arthonia radiata G37 (1).JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Fungi]] | divisio = ''[[incertae sedis]]'' | classis = [[Arthoniomycetes]] | ordo = [[Arthoniales]] | familia = [[Arthoniaceae]] | genus = ''[[Arthonia]]'' | species = '''''Arthonia radiata''''' | binomial = ''Arthonia radiata'' | binomial_authority = ([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) [[Erik Acharius|Ach.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = Arthonia radiata-2.jpg | image2_caption = | phylum = [[Ascomycota]] | synonyms = ''Arthonia astroidea'' <small>[[Erik Acharius|Ach.]]</small> }} Kaliwatan sa [[lumot]] ang '''''Arthonia radiata'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Christiaan Hendrik Persoon]], ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni [[Erik Acharius]].<ref name = "col25887163"/> Ang ''Arthonia radiata'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Arthonia]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Arthoniaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Kadagatang Artiko]] * [[Uropa]] ug [[Asya]] * [[Aprika]] ** [[Madagascar]] * [[Amihanang Amerika]] * [[Habagatang Amerika]] * [[Oseyaniya]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 25887163|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col25887163">Ach. in Acharius (1808) , In: Kongl. Vetensk. Acad. Nya Handl. Vol.: 29 p. 131</ref> <ref name = "source">"Rambold G. (lead editor; for detailed information see http://liaslight.lias.net/About/Impressum.html and http://liasnames.lias.net/About/Impressum.html) (2019). LIAS: A Global Information System for Lichenized and Non-Lichenized Ascomycetes (version Dec 2015). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X."</ref> </references> <gallery> File:Arthonia radiata-1.jpg File:Arthonia radiata-2.jpg File:Arthonia radiata.jpg File:Arthonia radiata-o.jpg </gallery> [[Kategoriya:Abungawg-uhong]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Kadagatang Artiko]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Uropa]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Aprika]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Amihanang Amerika]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Habagatang Amerika]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Oseyaniya]] [[Kategoriya:Arthonia]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Madagaskar]] fpdicy8e3ac3i26oh6z2jbq61o4r67f 0 1870337 37103900 35610667 2026-09-29T10:43:04Z Magnefl 12876 foto 37103900 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|lumot|date=2021-10}} {{Taxobox | name = ''Arthonia vinosa'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Fungi]] | divisio = ''[[incertae sedis]]'' | classis = [[Arthoniomycetes]] | ordo = [[Arthoniales]] | familia = [[Arthoniaceae]] | genus = ''[[Arthonia]]'' | species = '''''Arthonia vinosa''''' | binomial = ''Arthonia vinosa'' | binomial_authority = [[William Allport Leighton|Leight.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | phylum = [[Ascomycota]] | synonyms = ''Arthonia pineti'' <small>[[Gustav Wilhelm Körber|Körb.]]</small> }} Kaliwatan sa [[lumot]] ang '''''Arthonia vinosa'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[William Allport Leighton]].<ref name = "col25887179"/> Ang ''Arthonia vinosa'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Arthonia]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Arthoniaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Uropa]] ug [[Asya]] * [[Amihanang Amerika]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 25887179|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col25887179">Leight. (1856) , In: Ann. Mag. Nat. Hist. ser. 2 Vol.: 18 p. 331</ref> <ref name = "source">"Rambold G. (lead editor; for detailed information see http://liaslight.lias.net/About/Impressum.html and http://liasnames.lias.net/About/Impressum.html) (2019). LIAS: A Global Information System for Lichenized and Non-Lichenized Ascomycetes (version Dec 2015). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X."</ref> </references> == Galeriya sa hulagway == <gallery> Arthonia vinosa.jpg </gallery> [[Kategoriya:Abungawg-uhong]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Uropa]] [[Kategoriya:Abungawg-uhong sa Amihanang Amerika]] [[Kategoriya:Arthonia]] hedjyvzss9wxedrkkax90kayrxvoun0 0 1883346 37103774 36997019 2026-09-28T20:17:24Z CommonsDelinker 192 Removing [[:c:File:Eminem_at_concert.jpg|Eminem_at_concert.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:ChemSim|ChemSim]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with babywelcome|]]. 37103774 wikitext text/x-wiki {{Infobox tawo/Wikidata | image = | caption = Eminem at concert in 2012 | suppressfields= | fetchwikidata= ALL | refs = yes | dateformat = dmy }} Si '''Marshall Bruce Mathers III''' (natawo niadtong [[Oktubre 17]] 1972, St. Joseph, Misuri) mao ang mag-aawit ug magrararap gikan didto sa [[Tinipong Bansa|Amerika]]. Noong Pebrero 8, 2007, gisugdan niya ang pagpahigayon sa iyang musika sa [[YouTube]], ug hangtod sa tuiga 2023, nakaabot ang iyang channel sa YouTube ng 56.5 milyon ka mga subscribers ug nakakuha og tibuok nga 26.7 bilyones ka mga tan-aw sa video. <ref>[https://app.thoughtleaders.io/youtube/eminemmusic EminemMusic YouTube stats and analytics] ThoughtLeaders</ref> ==Mga pakisayran== {{reflist}} {{saha-byo}} [[Kategoriya:Mga Amerikano]] [[Kategoriya:Mga mag-aawit]] [[Kategoriya:Mga mag-aawit nga Amerikano]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1972]] [[Kategoriya:Mga natawo sa Oktubre 17]] noub97r19tg6cfdybojmnu5n94z8tcs 0 2817097 37103804 33385284 2026-09-29T03:17:51Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376772088|Karma]]" 37103804 wikitext text/x-wiki [[File:Karma_AS.jpg|right|thumb| Karma isip aksyon ug reaksyon: kon magpakita kita og kaayo, moani kita og kaayo]] j082bqsk5i9iuf31j0k54wrcepnhidm 37103805 37103804 2026-09-29T03:21:07Z LJamesCPH 147097 37103805 wikitext text/x-wiki '''Karma''' (/ ˈkɑːr mə /, gikan sa Sanskrit:कर्म,{{IPA|sa|ˈkɐɾmɐ|IPA|Karma.ogg}} Pali:kamma) usa ka karaang konsepto sa India nga nagtumong sa usa ka aksyon, trabaho, o buhat, ug ang epekto o mga sangputanan niini. <ref>See:</ref> Sa [[Indikong relihyon|mga relihiyon sa India]], ang termino mas espesipikong nagtumong sa prinsipyo sa [[Cause and effect|hinungdan ug epekto]], nga sagad gitawag nga '''prinsipyo sa karma''', diin ang tuyo ug mga aksyon (hinungdan) sa mga indibidwal makaimpluwensya sa ilang umaabot (epekto): <ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/312474/karma|title=Karma|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|last=Olivelle|first=Patrick|year=2012|access-date=23 June 2022|archive-date=3 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503134927/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/312474/karma|url-status=live}}</ref> Ang maayong tuyo ug maayong mga buhat makatampo sa maayong karma ug mas malipayong [[reinkarnasyon|pagkatawo pag-usab]], samtang ang daotang tuyo ug daotang mga buhat makatampo sa daotang karma ug mas grabe nga mga pagkatawo pag-usab. Apan, sa pipila ka mga kasulatan, walay koneksyon tali sa pagkatawo pag-usab ug karma. <ref name="halbfass20002">{{cite book|last=Halbfass|first=Wilhelm|language=de|year=2000|title=Karma und Wiedergeburt im indischen Denken|publisher=Diederichs|location=Munich, Germany|isbn=978-3-89631-385-0}}</ref><ref>Lawrence C. Becker & Charlotte B. Becker, Encyclopedia of Ethics, 2nd edition (2001), {{ISBN|0-415-93672-1}}, Hindu Ethics, pp 678</ref> Sa [[Induwismo|Hinduismo]], ang karma tradisyonal nga giklasipikar sa upat ka klase: [[Sanchita karma]] (natipon nga karma gikan sa nangaging mga aksyon sa tibuok kinabuhi), [[Prarabdha karma|Prārabdha karma]] (usa ka bahin sa Sanchita karma nga karon namunga ug nagtino sa mga kahimtang sa karon nga kinabuhi), Āgāmi karma (umaabot nga karma nga namugna sa karon nga mga aksyon), ug [[Kriyamana karma|Kriyamāṇa karma]] (diha-diha nga karma nga namugna sa karon nga mga aksyon, nga mahimong mohatag og mga resulta sa karon o sa umaabot). <ref>{{cite journal|last=Agus|first=Nyoman|title=Karma on Hinduism Philosophy Perspective|journal=International Journal of Linguistics, Literature and Culture|volume=5|issue=2|year=2019|pages=52–58|url=https://sloap.org/journals/index.php/ijllc/article/download/850/1375/1693}}</ref> Ang karma kanunay nga masaypan nga gipasabot isip kapalaran, kapalaran, o gitakda nang daan. <ref>{{Cite book|last=Wasserman|first=Danuta|url=https://books.google.com/books?id=zqkPEAAAQBAJ&dq=sanchit+karma&pg=PA23|title=Oxford Textbook of Suicidology and Suicide Prevention|date=2021-01-08|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-883444-1}}</ref> Ang kapalaran, kapalaran o gitakda nang daan adunay espesipikong terminolohiya sa Sanskrit ug gitawag nga [[Prarabdha karma|Prarabdha]]. Ang konsepto sa karma suod nga nalambigit sa ideya sa pagkatawo pag-usab sa daghang mga eskwelahan sa mga relihiyon sa India (ilabi na [[Karma in Hinduism|sa Hinduismo]], [[karma sa Kabuddahan|Budismo]], [[Karma in Jainism|Jainismo]], ug [[Sihismo|Sikhismo]] ), <ref name="KarmaParveshSingla2">{{cite book|author=Parvesh Singla|title=The Manual of Life – Karma|url=https://archive.org/details/bub_gb_1mXR35jX-TsC|access-date=4 June 2011|publisher=Parvesh singla|pages=5–7|id=GGKEY:0XFSARN29ZZ}}</ref> ingon man sa [[Taoism|Taoismo]]. <ref name="evawong2">Eva Wong, Taoism, Shambhala Publications, {{ISBN|978-1-59030-882-0}}, pp. 193</ref> Sa kini nga mga eskwelahan, ang karma sa karon makaapekto sa kaugmaon sa usa ka tawo sa kasamtangang kinabuhi ingon man sa kinaiya ug kalidad sa umaabot nga kinabuhi— ''[[sënsarë|ang saṃsāra]]'' sa usa ka tawo. <ref name="jbowker2">"Karma" in: John Bowker (1997), The Concise Oxford Dictionary of World Religions, Oxford University Press.</ref><ref name="jamesloch2">James Lochtefeld (2002), The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Rosen Publishing, New York, {{ISBN|0-8239-2287-1}}, pp 351–352</ref> Daghang [[New Agers|mga taga-Bag-ong Panahon]] ang nagtuo sa karma, nga nag-isip niini isip balaod sa hinungdan ug epekto nga nagsiguro sa balanse sa kosmos, bisan kung sa pipila ka mga kaso ilang gipasiugda nga dili kini usa ka sistema nga nagpatuman sa silot alang sa nangaging mga aksyon. == Mga Reperensya == tej9ulow2fisa0a4f8ewi8mjmbtml6a 0 3112877 37103766 24764880 2026-09-28T17:34:14Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Vozyera Hlyba]] to [[Hlyba]] 24764880 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2015-11}} {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Vozyera Hlyba | native_name = Возера Глыба | other_name = Ozero Glubo | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Vitebsk Oblast]] | state_type = Voblast | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = 0.94 | length = | width = | depth = | elevation = 143 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Ozero Glyba | lat_d = 55.9609 | long_d = 29.3276 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 628382 }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Vozyera Hlyba''' ([[Pinulongang Byeloruso]]: '''Возера Глыба''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn628382"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Vitebsk Oblast]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:250}} km sa amihanan-sidlakan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:143}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Vozyera Hlyba.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglangkob kin og {{formatnum:0.94}} ka kilometro kwadrado. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:180}} ka metro ug {{formatnum:1.0 }} km sa kasadpan sa Vozyera Hlyba.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglukop ni og 1.4 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 2.5 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan. {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Vozyera Hlyba sa Belarus. | label = Vozyera Hlyba|position=right|background=white|lat=55.9609|long=29.3276}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[sagolsagol]] ang palibot sa Vozyera Hlyba.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:7}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Vozyera Hlyba may kaayo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:3}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:-13}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn628382">[{{Geonameslink|gnid=628382|name=vozyera%20hlyba}} Vozyera Hlyba] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-03-06; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Vitebsk Oblast]] {{KML|from=Biyelorusya/Vozyera_Hlyba}} jnlb5nrem1yavvrivr61c1rnwjlgya8 0 3112878 37103901 6220952 2026-09-29T10:47:12Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Hlyba]] 37103901 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlyba]] s1te3tw1bz7o6at2bwm59gp68apidp4 0 3112879 37103902 6220955 2026-09-29T10:47:17Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Hlyba]] 37103902 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlyba]] s1te3tw1bz7o6at2bwm59gp68apidp4 0 3112880 37103903 6220958 2026-09-29T10:47:22Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Hlyba]] 37103903 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlyba]] s1te3tw1bz7o6at2bwm59gp68apidp4 0 3115502 37103762 34204127 2026-09-28T13:13:26Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Glushets (lanaw nga porma ug arko)]] to [[Hlušec (lanaw nga porma ug arko)]] 34204127 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2015-11}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Ozero Glushets]].'' {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Ozero Glushets | native_name = Озеро Глушец | other_name = | category = Lanaw nga porma ug arko | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Gomel Oblast]] | state_type = Voblast | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = | length = | width = | depth = | elevation = 114 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 52.2469 | long_d = 30.8541 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 8195855 }} <!--H.LKO-->[[Lanaw nga porma ug arko]] ang '''Ozero Glushets''' ([[Rinuso]]: '''Озеро Глушец''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn8195855"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Gomel Oblast]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:290}} km sa habagatan-sidlakan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:114}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ozero Glushets.<ref name = "gn8195855"/> Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:136}} ka metro ug {{formatnum:1.1 }} km sa habagatan-kasadpan sa Ozero Glushets.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ozero Glushets sa Belarus. | label = Ozero Glushets|position=left|background=white|lat=52.2469|long=30.8541}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Ozero Glushets.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:257}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ozero Glushets nga hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:6}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Disyembre, sa {{formatnum:-10}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Ozero Glushets | -11| -10| 0 | -12| -7| 0 | -5| 4| 0 | 3| 14| 0 | 9| 20| 0 | 12| 22| 0 | 17| 24| 0 | 13| 23| 0 | 9| 18| 0 | 1| 9| 0 | -3| 3| 0 | -11| -10| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8195855">[{{Geonameslink|gnid=8195855|name=ozero%20glushets}} Ozero Glushets] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-02-02; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Gomel Oblast]] [[Kategoriya:Kaduhaduhaan mga lanaw paghimo ni bot Belarus]] dw7yex65emwq2i92luvfhxlgn42h2ie 0 3115734 37103909 24764466 2026-09-29T11:04:58Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Glubochko]] to [[Hlybačka (lanaw)]] 24764466 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2015-11}} {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Ozero Glubochko | native_name = Озеро Глубочко | other_name = | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Vitebsk Oblast]] | state_type = Voblast | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = 0.24 | length = | width = | depth = | elevation = 133 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 55.3799 | long_d = 28.5353 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 8213469 }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Ozero Glubochko''' ([[Rinuso]]: '''Озеро Глубочко''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn8213469"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Vitebsk Oblast]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:180}} km sa amihanan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:133}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ozero Glubochko.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglangkob kin og {{formatnum:0.24}} ka kilometro kwadrado. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:174}} ka metro ug {{formatnum:1.3 }} km sa habagatan-kasadpan sa Ozero Glubochko.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglukop ni og 0.6 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 0.6 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan. {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ozero Glubochko sa Belarus. | label = Ozero Glubochko|position=right|background=white|lat=55.3799|long=28.5353}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[sagolsagol]] ang palibot sa Ozero Glubochko.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:72}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ozero Glubochko medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:3}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:-14}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8213469">[{{Geonameslink|gnid=8213469|name=ozero%20glubochko}} Ozero Glubochko] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-02-29; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Vitebsk Oblast]] {{KML|from=Biyelorusya/Ozero_Glubochko}} pqtdt4llia6mvlyvjethinni3owzphw 0 3594255 37103904 37103511 2026-09-29T10:47:27Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Settlement Creek]] 37103904 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Settlement Creek]] kzezyd2dyvqmpwr7eyx3koqjvkl8aol 0 3844946 37103773 20406172 2026-09-28T18:52:42Z Carsten Steger 80265 Aerial image of Beetzsee inserted. 37103773 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Beetzsee]].'' {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Beetzsee | native_name = | other_name = | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Aerial image of Beetzsee (view from the south).jpg | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Brandenburg (estado pederal)|Brandenburg]] | state_type = Estado pederal | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = 1.80 | length = | width = | depth = | elevation = 25 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 52.4992 | long_d = 12.68085 | timezone_label = Europe/Berlin | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | timezone = [[Central European Time|CET]] | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Beetzsee''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn2951517"/> Nahimutang ni sa estado pederal sa <!--ADM1-->[[Brandenburg (estado pederal)|Brandenburg]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:50}} km sa kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:25}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Beetzsee.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglangkob kin og {{formatnum:1.8}} ka kilometro kwadrado. Naglukop ni og 2.5 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 3.4 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan. Mga lungsod sa Beetzsee: * [[Päwesin (kapital sa munisipyo)|Päwesin]] (603 molupyo) Sa mosunod nga mga natural nga mga bahin makita sa Beetzsee: * [[Hüsel-Berg]] (<!--T.HLL-->[[bungtod]]) * [[Schrei-Berg]] (<!--T.HLL-->[[bungtod]]) * [[Streng (suba)|Streng]] (<!--H.STM-->[[suba]]) {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Beetzsee sa Alemanya. | label = Beetzsee|position=right|background=white|lat=52.4992|long=12.68085}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Beetzsee.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:83}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Beetzsee medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:8}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:21}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-5}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Beetzsee | -7| -3| 0 | -5| 1| 0 | 0| 7| 0 | 3| 16| 0 | 8| 20| 0 | 12| 22| 0 | 15| 27| 0 | 15| 25| 0 | 10| 19| 0 | 2| 13| 0 | -1| 5| 0 | -6| -2| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn2951517">[{{Geonameslink|gnid=2951517|name=beetzsee}} Beetzsee] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-07-04; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Beetzsee|Beetzsee}} [[Kategoriya:Mga lanaw sa Brandenburg (estado pederal)]] [[Kategoriya:Mga lanaw sa Alemanya nga mas dako pa kay sa 1 ka mga kilometro kwadrado]] {{KML|from=Alemanya/Beetzsee_(lanaw)}} 2vjx2qiyd9331og9g2fygk4ryqj2glq 0 3856985 37103760 31232907 2026-09-28T13:03:11Z SteveK 40740 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Hundsdorf.svg]] → [[File:DEU Hundsdorf (Westerwald) COA.svg]] Rename (Uploaders request 37103760 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Hundsdorf]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Hundsdorf | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = DEU Hundsdorf (Westerwald) COA.svg | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Rheinland-Pfalz]] | state_type = Estado pederal | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 1.40 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 458 | population_date = 2015-02-15 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 50.47226 | long_d = 7.70631 | elevation = 309 | population_note = <ref name = "gn6554147"/> | timezone_label = Europe/Berlin | map2 = Hundsdorf im Westerwaldkreis.png }} <!--A.ADM4-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Alemanya|Munisipyo]] ang '''Hundsdorf''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn6554147"/> Nahimutang ni sa estado pederal sa <!--ADM1-->[[Rheinland-Pfalz]], sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:500}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:458}} ka molupyo.<ref name = "gn6554147"/> Naglangkob kin og {{formatnum:1.4}} ka kilometro kwadrado. Ang yuta sa Hundsdorf patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Hundsdorf sa Alemanya. | label = Hundsdorf|position=right|background=white|lat=50.47226|long=7.70631}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[sagolsagol]] ang palibot sa Hundsdorf.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:207}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Hundsdorf medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[baybayon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:8}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Disyembre, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Hundsdorf | -2| -2| 0 | -4| 1| 0 | -1| 7| 0 | 4| 13| 0 | 9| 19| 0 | 13| 20| 0 | 13| 21| 0 | 14| 21| 0 | 9| 16| 0 | 6| 12| 0 | -3| 4| 0 | -6| -1| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6554147">[{{Geonameslink|gnid=6554147|name=hundsdorf}} Hundsdorf] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2015-02-15; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Hundsdorf (Westerwald)|Hundsdorf}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Rheinland-Pfalz]] dsjcp9ugcqm7j6sqqoipejbldde5x7k 0 3856987 37103871 31238749 2026-09-29T09:02:30Z SteveK 40740 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Kammerforst (Westerwald).svg]] → [[File:DEU Kammerforst (Westerwald) COA.svg]] Renamed (Uploaders request) 37103871 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Kammerforst]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Kammerforst | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = DEU Kammerforst (Westerwald) COA.svg | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Rheinland-Pfalz]] | state_type = Estado pederal | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 1.33 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 236 | population_date = 2014-01-02 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 50.463 | long_d = 7.676 | elevation = 265 | population_note = <ref name = "gn6554149"/> | timezone_label = Europe/Berlin | map2 = Kammerforst im Westerwaldkreis.png }} <!--A.ADM4-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Alemanya|Munisipyo]] ang '''Kammerforst''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn6554149"/> Nahimutang ni sa estado pederal sa <!--ADM1-->[[Rheinland-Pfalz]], sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:500}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:236}} ka molupyo.<ref name = "gn6554149"/> Naglangkob kin og {{formatnum:1.3}} ka kilometro kwadrado. Ang yuta sa Kammerforst kasagaran patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Kammerforst sa Alemanya. | label = Kammerforst|position=right|background=white|lat=50.463|long=7.676}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[sagolsagol]] ang palibot sa Kammerforst.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:207}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Kammerforst medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[baybayon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:8}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Disyembre, sa {{formatnum:-4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Kammerforst | -2| -2| 0 | -4| 1| 0 | -1| 7| 0 | 4| 13| 0 | 9| 19| 0 | 13| 20| 0 | 13| 21| 0 | 14| 21| 0 | 9| 16| 0 | 6| 12| 0 | -3| 4| 0 | -6| -1| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6554149">[{{Geonameslink|gnid=6554149|name=kammerforst}} Kammerforst] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-01-02; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Kammerforst (Westerwald)|Kammerforst}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Rheinland-Pfalz]] dee16kauw04rsaw2o0p2krofsba8c4z 0 3857077 37103895 31242374 2026-09-29T09:57:20Z SteveK 40740 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Kirburg.svg]] → [[File:DEU Kirburg COA.svg]] Renamed (Uploaders request) 37103895 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Kirburg]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Kirburg | native_name = | other_name = | category = Munisipyo | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = DEU Kirburg COA.svg | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Rheinland-Pfalz]] | state_type = Estado pederal | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 4.05 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 548 | population_date = 2014-01-02 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 50.6833 | long_d = 7.93333 | elevation = 496 | population_note = <ref name = "gn6554228"/> | timezone_label = Europe/Berlin | map2 = Kirburg im Westerwaldkreis.png }} <!--A.ADM4-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Alemanya|Munisipyo]] ang '''Kirburg''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn6554228"/> Nahimutang ni sa estado pederal sa <!--ADM1-->[[Rheinland-Pfalz]], sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:400}} km sa habagatan-kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. Adunay <!--pop-->{{formatnum:548}} ka molupyo.<ref name = "gn6554228"/> Naglangkob kin og {{formatnum:4.1}} ka kilometro kwadrado. Ang yuta sa Kirburg patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Kirburg sa Alemanya. | label = Kirburg|position=right|background=white|lat=50.6833|long=7.93333}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[sagolsagol]] ang palibot sa Kirburg.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:207}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Kirburg medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[baybayon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:7}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-5}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Kirburg | -7| -3| 0 | -4| 1| 0 | -3| 7| 0 | 3| 16| 0 | 9| 18| 0 | 10| 18| 0 | 13| 22| 0 | 11| 21| 0 | 8| 16| 0 | 4| 12| 0 | -3| 5| 0 | -7| -2| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6554228">[{{Geonameslink|gnid=6554228|name=kirburg}} Kirburg] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2014-01-02; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Kirburg|Kirburg}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Rheinland-Pfalz]] 316c0bzdkli3lef07j4e7ce3og7cg0f 0 4605579 37103847 19960635 2026-09-29T08:19:42Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375501393|Curry]]" 37103847 wikitext text/x-wiki [[File:Taj_Mahal_-_Lamb_Curry_Madras.jpg|thumb| Lamb Madras curry, Anglo-Indian]] [[Kategoriya:Linutoang Byetnamita]] [[Kategoriya:Linutoang Taylandes]] [[Kategoriya:Linutoang Pilipino]] [[Kategoriya:Linutoang Malasyo]] [[Kategoriya:Linutoang Koreyano]] [[Kategoriya:Linutoang Indonesyo]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] [[Kategoriya:Linutoang Britaniko]] 33o3mgg5tdpby6wge8qs8al01guvbr7 37103848 37103847 2026-09-29T08:21:36Z MaricrisCPH 147100 37103848 wikitext text/x-wiki [[File:Taj_Mahal_-_Lamb_Curry_Madras.jpg|thumb| Lamb Madras curry, Anglo-Indian]]'''Kari''' ({{IPA|en|kʌɹiː|lang}} ,{{IPA|ta|kɐri|lang}} ) usa ka putahe nga adunay [[Pungency|halang nga]] sarsa, sa sinugdanan sa [[Indian cuisine|linutoan sa India]], dayon giusab pinaagi sa pagbayloay sa mga [[Portuges]], gisundan sa [[Reynouniduanon|mga Briton]], ug sa katapusan hingpit nga gi-internasyonal. <ref name="Davidson 2014 Curry2">{{harvnb|Davidson|2014|at="Curry", p. 240}}</ref> Daghang mga curry ang makita sa mga linutoan sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya ug Sidlakang Asya. <ref name="Van Esterik2">{{cite book|last=Van Esterik|first=Penny|title=Food Culture in Southeast Asia|date=2008|publisher=[[ABC-Clio|ABC-CLIO]]|isbn=9780313344206|pages=58–59}}</ref> Sa medyebal nga India, ang mga proto-curry gipalamian og malumo nga mga panakot sama sa [[asafoetida]], [[cardamom]], [[Kulantro|coriander]], [[Komino|cumin]], ug [[Zingiber officinale|luya]], nga adunay limitado nga kainit sa [[Piper nigrum|itom nga paminta]]. <ref name="Batsha 20203">{{Cite web|last=Batsha|first=Nishant|author-link=Nishant Batsha|date=25 June 2020|title=Curry Before Columbus|url=https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|access-date=15 December 2020|website=Contingent|archive-date=17 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517012336/https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|url-status=live}}</ref> Usa ka tino nga lakang sa pag-uswag sa modernong curry mao ang pag-abot sa India sa halang nga [[Chili pepper|sili]], uban sa mga sangkap sama sa kamatis ug patatas, nga kabahin sa [[Columbian exchange|pagbayloay og mga tanom sa Columbian]] tali sa [[Daang Kalibutan]] ug [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] . <ref name="Batsha 20202">{{Cite web|last=Batsha|first=Nishant|author-link=Nishant Batsha|date=25 June 2020|title=Curry Before Columbus|url=https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|access-date=15 December 2020|website=Contingent|archive-date=17 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517012336/https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|url-status=live}}</ref> Ang [[Mughal Empire|Imperyong Mughal]] nagdala og bag-ong mga putahe nga gamay ra ang panakot, labi na sa amihanang India. {{sfn|Collingham|2006|p=115}} Atol sa [[British Raj]], naugmad [[Anglo-Indian cuisine|ang Anglo-Indian nga linutoan]], <ref name="Taylor 20132">{{cite web|last=Taylor|first=Anna-Louise|title=Curry: Where did it come from?|date=11 October 2013|work=BBC Food|url=http://www.bbc.co.uk/food/0/24432750|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329151125/http://www.bbc.co.uk/food/0/24432750|url-status=dead|archive-date=29 March 2014|access-date=4 January 2017}}</ref> nga misangpot sa resipe ni [[Hannah Glasse]] sa ika-18 nga siglo para sa "currey the India way" sa England. <ref name="Davidson 2014 Curry3">{{harvnb|Davidson|2014|at="Curry", p. 240}}</ref> Ang curry gipakatap niadtong ika-19 nga siglo sa [[Indian indenture system|mga trabahante sa asukal nga Indian nga gikontrata]] ngadto sa Caribbean <ref name="Itoh 20112">{{Cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/life/2011/08/26/food/curry-its-more-japanese-than-you-think/|title=Curry — it's more 'Japanese' than you think|last=Itoh|first=Makiko|date=26 August 2011|work=[[The Japan Times]]|language=en|access-date=19 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233344/https://www.japantimes.co.jp/life/2011/08/26/food/curry-its-more-japanese-than-you-think/|archive-date=8 January 2018}}</ref> ug sa mga negosyanteng Briton ngadto sa Japan. <ref name="Itoh 2011">{{Cite news}}</ref> Ang dugang nga mga pagbayloay sa tibuok kalibutan naghimo sa curry nga usa ka hingpit nga internasyonal nga putahe. <ref name="Davidson 2014 Curry4">{{harvnb|Davidson|2014|at="Curry", p. 240}}</ref> Daghang klase sa curry ang anaa sa lain-laing mga nasud. <ref name="eb2">{{cite encyclopedia|title=Curry|url=https://www.britannica.com/topic/curry|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=25 July 2024|date=31 May 2024}}</ref> Sa Habagatang-Sidlakang Asya, ang curry sagad adunay sulod nga spice paste ug [[Gata|gata sa lubi]] . <ref name="Van Esterik3">{{cite book|last=Van Esterik|first=Penny|title=Food Culture in Southeast Asia|date=2008|publisher=[[ABC-Clio|ABC-CLIO]]|isbn=9780313344206|pages=58–59}}</ref> Sa India, ang mga panakot giprito sa lana o [[ghee]] aron makahimo og paste, nga mahimong isagol sa [[Broth|sabaw]] nga gibase sa tubig o, usahay, gatas o gata sa lubi. <ref name="eb3">{{cite encyclopedia|title=Curry|url=https://www.britannica.com/topic/curry|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=25 July 2024|date=31 May 2024}}</ref> <ref name="Dillon 20242">{{cite web|last=Dillon|first=Sheila|author-link=Sheila Dillon|title=From balti to bhuna: the ultimate guide to curry|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3jPY8xvk41DrT93Lw4XPk1w/from-balti-to-bhuna-the-ultimate-guide-to-curry|publisher=[[BBC Radio 4]]|access-date=7 October 2024|date=2024}}</ref> Sa China ug Korea, ang mga curry gibase sa usa ka komersyal [[Curry powder|nga curry powder]].<ref name="sohn2">{{cite news|last=Sohn|first=JiAe|title=Ottogi Curry brings Indian cuisine to the table|url=http://www.korea.net/NewsFocus/Business/view?articleId=122393|date=24 October 2014|access-date=10 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215171434/http://www.korea.net/NewsFocus/Business/view?articleId=122393|archive-date=15 December 2018|url-status=live}}</ref> Ang mga restawran sa curry sa gawas sa ilang mga nasud nga natawhan kasagarang mopahiangay sa ilang linutoan aron mohaum sa lokal nga mga gusto. Sa Britanya, ang curry usa ka sikat nga putahe nga ang uban gikan sa India ug ang uban giusab o giimbento. <ref name="Dillon 20243">{{cite web|last=Dillon|first=Sheila|author-link=Sheila Dillon|title=From balti to bhuna: the ultimate guide to curry|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3jPY8xvk41DrT93Lw4XPk1w/from-balti-to-bhuna-the-ultimate-guide-to-curry|publisher=[[BBC Radio 4]]|access-date=7 October 2024|date=2024}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Byetnamita]] [[Kategoriya:Linutoang Taylandes]] [[Kategoriya:Linutoang Pilipino]] [[Kategoriya:Linutoang Malasyo]] [[Kategoriya:Linutoang Koreyano]] [[Kategoriya:Linutoang Indonesyo]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] [[Kategoriya:Linutoang Britaniko]] nmhj5wo6eh4m764v2r961nw8g18v2r8 37103849 37103848 2026-09-29T08:22:04Z MaricrisCPH 147100 37103849 wikitext text/x-wiki [[File:Taj_Mahal_-_Lamb_Curry_Madras.jpg|thumb| Lamb Madras curry, Anglo-Indian]]'''Kari''' ({{IPA|en|kʌɹiː|lang}} ,{{IPA|ta|kɐri|lang}} ) usa ka putahe nga adunay [[Pungency|halang nga]] sarsa, sa sinugdanan sa [[Indian cuisine|linutoan sa India]], dayon giusab pinaagi sa pagbayloay sa mga [[Portuges]], gisundan sa [[Reynouniduanon|mga Briton]], ug sa katapusan hingpit nga gi-internasyonal. <ref name="Davidson 2014 Curry2">{{harvnb|Davidson|2014|at="Curry", p. 240}}</ref> Daghang mga curry ang makita sa mga linutoan sa mga nasud sa Habagatang-Sidlakang Asya ug Sidlakang Asya. <ref name="Van Esterik2">{{cite book|last=Van Esterik|first=Penny|title=Food Culture in Southeast Asia|date=2008|publisher=[[ABC-Clio|ABC-CLIO]]|isbn=9780313344206|pages=58–59}}</ref> Sa medyebal nga India, ang mga proto-curry gipalamian og malumo nga mga panakot sama sa [[asafoetida]], [[cardamom]], [[Kulantro|coriander]], [[Komino|cumin]], ug [[Zingiber officinale|luya]], nga adunay limitado nga kainit sa [[Piper nigrum|itom nga paminta]]. <ref name="Batsha 20203">{{Cite web|last=Batsha|first=Nishant|author-link=Nishant Batsha|date=25 June 2020|title=Curry Before Columbus|url=https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|access-date=15 December 2020|website=Contingent|archive-date=17 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517012336/https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|url-status=live}}</ref> Usa ka tino nga lakang sa pag-uswag sa modernong curry mao ang pag-abot sa India sa halang nga [[Chili pepper|sili]], uban sa mga sangkap sama sa kamatis ug patatas, nga kabahin sa [[Columbian exchange|pagbayloay og mga tanom sa Columbian]] tali sa [[Daang Kalibutan]] ug [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] . <ref name="Batsha 20202">{{Cite web|last=Batsha|first=Nishant|author-link=Nishant Batsha|date=25 June 2020|title=Curry Before Columbus|url=https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|access-date=15 December 2020|website=Contingent|archive-date=17 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517012336/https://contingentmagazine.org/2020/06/25/curry-before-columbus/|url-status=live}}</ref> Ang [[Mughal Empire|Imperyong Mughal]] nagdala og bag-ong mga putahe nga gamay ra ang panakot, labi na sa amihanang India. {{sfn|Collingham|2006|p=115}} Atol sa [[British Raj]], naugmad [[Anglo-Indian cuisine|ang Anglo-Indian nga linutoan]], <ref name="Taylor 20132">{{cite web|last=Taylor|first=Anna-Louise|title=Curry: Where did it come from?|date=11 October 2013|work=BBC Food|url=http://www.bbc.co.uk/food/0/24432750|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329151125/http://www.bbc.co.uk/food/0/24432750|url-status=dead|archive-date=29 March 2014|access-date=4 January 2017}}</ref> nga misangpot sa resipe ni [[Hannah Glasse]] sa ika-18 nga siglo para sa "currey the India way" sa England. <ref name="Davidson 2014 Curry3">{{harvnb|Davidson|2014|at="Curry", p. 240}}</ref> Ang curry gipakatap niadtong ika-19 nga siglo sa [[Indian indenture system|mga trabahante sa asukal nga Indian nga gikontrata]] ngadto sa Caribbean <ref name="Itoh 20112">{{Cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/life/2011/08/26/food/curry-its-more-japanese-than-you-think/|title=Curry — it's more 'Japanese' than you think|last=Itoh|first=Makiko|date=26 August 2011|work=[[The Japan Times]]|language=en|access-date=19 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233344/https://www.japantimes.co.jp/life/2011/08/26/food/curry-its-more-japanese-than-you-think/|archive-date=8 January 2018}}</ref> ug sa mga negosyanteng Briton ngadto sa Japan. Ang dugang nga mga pagbayloay sa tibuok kalibutan naghimo sa curry nga usa ka hingpit nga internasyonal nga putahe. <ref name="Davidson 2014 Curry4">{{harvnb|Davidson|2014|at="Curry", p. 240}}</ref> Daghang klase sa curry ang anaa sa lain-laing mga nasud. <ref name="eb2">{{cite encyclopedia|title=Curry|url=https://www.britannica.com/topic/curry|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=25 July 2024|date=31 May 2024}}</ref> Sa Habagatang-Sidlakang Asya, ang curry sagad adunay sulod nga spice paste ug [[Gata|gata sa lubi]] . <ref name="Van Esterik3">{{cite book|last=Van Esterik|first=Penny|title=Food Culture in Southeast Asia|date=2008|publisher=[[ABC-Clio|ABC-CLIO]]|isbn=9780313344206|pages=58–59}}</ref> Sa India, ang mga panakot giprito sa lana o [[ghee]] aron makahimo og paste, nga mahimong isagol sa [[Broth|sabaw]] nga gibase sa tubig o, usahay, gatas o gata sa lubi. <ref name="eb3">{{cite encyclopedia|title=Curry|url=https://www.britannica.com/topic/curry|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=25 July 2024|date=31 May 2024}}</ref> <ref name="Dillon 20242">{{cite web|last=Dillon|first=Sheila|author-link=Sheila Dillon|title=From balti to bhuna: the ultimate guide to curry|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3jPY8xvk41DrT93Lw4XPk1w/from-balti-to-bhuna-the-ultimate-guide-to-curry|publisher=[[BBC Radio 4]]|access-date=7 October 2024|date=2024}}</ref> Sa China ug Korea, ang mga curry gibase sa usa ka komersyal [[Curry powder|nga curry powder]].<ref name="sohn2">{{cite news|last=Sohn|first=JiAe|title=Ottogi Curry brings Indian cuisine to the table|url=http://www.korea.net/NewsFocus/Business/view?articleId=122393|date=24 October 2014|access-date=10 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215171434/http://www.korea.net/NewsFocus/Business/view?articleId=122393|archive-date=15 December 2018|url-status=live}}</ref> Ang mga restawran sa curry sa gawas sa ilang mga nasud nga natawhan kasagarang mopahiangay sa ilang linutoan aron mohaum sa lokal nga mga gusto. Sa Britanya, ang curry usa ka sikat nga putahe nga ang uban gikan sa India ug ang uban giusab o giimbento. <ref name="Dillon 20243">{{cite web|last=Dillon|first=Sheila|author-link=Sheila Dillon|title=From balti to bhuna: the ultimate guide to curry|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/3jPY8xvk41DrT93Lw4XPk1w/from-balti-to-bhuna-the-ultimate-guide-to-curry|publisher=[[BBC Radio 4]]|access-date=7 October 2024|date=2024}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Byetnamita]] [[Kategoriya:Linutoang Taylandes]] [[Kategoriya:Linutoang Pilipino]] [[Kategoriya:Linutoang Malasyo]] [[Kategoriya:Linutoang Koreyano]] [[Kategoriya:Linutoang Indonesyo]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] [[Kategoriya:Linutoang Britaniko]] sneddzjyedncrqaqhaf710v4in857mu 0 4940087 37103779 20066830 2026-09-29T01:27:08Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377202233|Maggi]]" 37103779 wikitext text/x-wiki [[File:Kemptthal_The_Valley2.jpeg|left|thumb| Kanhing bilding sa produksiyon sa Kemptthal (Zürich)]] [[Kategoriya:Linutoang Malasyo]] 7ijp6clswzmdnuz2adzp9060mtlatg2 37103780 37103779 2026-09-29T01:29:24Z QueenCityCebu 123067 Nag-unsab sa mga detalye 37103780 wikitext text/x-wiki '''Maggi''' ({{IPA|de|ˈmaɡi|lang|de-Maggi.ogg}} ,{{IPA|de-CH|'maddʒi|lang}} ,{{IPA|it|ˈmaddʒi|lang}}) usa ka Swiss brand sa [[Seasoning|mga panimpla]], [[Instant soup|instant nga sabaw]], ug pansit nga naggikan sa [[Nasod nga Swiss|Switzerland]] sa ulahing bahin sa ika-19 nga siglo. Niadtong 1947, ang Maggi brand gipalit sa higanteng kompanya [[Nasod nga Swiss|sa Switzerland]] nga [[Nestlé]]. == Kasaysayan == === Sayong kasaysayan === [[File:Kemptthal_The_Valley2.jpeg|left|thumb| Kanhing bilding sa produksiyon sa Kemptthal (Zürich)]]Niadtong 1869, [[Julius Maggi|si Julius Maggi]] (1846–1912) mipuli sa negosyo sa galingan sa iyang amahan sa [[Lindau (lungsod sa Nasod nga Swiss, Kanton Zürich, Bezirk Pfäffikon, lat 47,44, long 8,67)|Kemptthal]], Switzerland. Ubos sa iyang pagpangulo, ang negosyo nahimong usa sa mga pioneer sa industriyal nga produksiyon sa pagkaon, nga adunay tumong nga mapaayo ang pagkaon sa mga pamilyang mamumuo pinaagi sa mas maayong suplay sa sustansya ug mas paspas nga pag-andam. <ref>{{Cite web|date=2015-06-03|title=Julius Maggi: The man who gave the brand its name|url=https://www.hindustantimes.com/india/julius-maggi-the-man-who-gave-the-brand-its-name/story-qIzwCYIFMjFsB1kiaUdK9J.html|access-date=2023-05-11|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> Niadtong 1882, sa usa ka miting sa Swiss "Common Good Society" ({{Lang|de|Gemeinnützige Gesellschaft}}), ang doktor ug inspektor sa pabrika nga si Fridolin Schuler naghisgot bahin sa makaluluoy nga kahimtang sa nutrisyon sa mga trabahante sa pabrika: [[Babaye|ang mga babayeng]] trabahante wala nay igong panahon sa pagluto para sa ilang mga pamilya; ang bugnaw nga pagkaon o alkohol sagad mopuli sa init nga pagkaon; ang mga pagkaon gisilbi sa mga kantina sa pabrika ug barato apan dili igo ang sustansya. Ang mga sangputanan mao ang [[Malnutrition|malnutrisyon]], [[Stomach disease|mga sakit sa tiyan]], ug taas nga [[Infant mortality|kamatayon sa mga masuso]] . Gipasiugda ni Schuler ang mga diyeta nga gibase sa taas [[Protein (nutrient)|og protina]] ug dali matunaw nga mga pulses/ [[Legume|legumes]] . Iyang gipangayo nga ang maong mga pagkaon kinahanglan itanyag ngadto sa mga trabahante sa pabrika sa sayon nga paagi para sa dali nga pag-andam ug sa mubu nga presyo. Ang katilingban midangop sa kompanya nga Maggi, ug uban pa. Si Julius Maggi nag-eksperimento sulod sa duha ka tuig gamit ang lain-laing mga pamaagi sa mekanikal ug kemikal nga pagproseso sa mga legume ug lain-laing mga sagol. Ang mga resulta gipresentar ngadto sa mga representante sa Sosyedad niadtong Nobyembre 19, 1884. Giaprobahan nila ang mga resulta ug mipirma og kontrata aron eksklusibong irekomendar ang Maggi's legumes sulod sa tulo ka tuig. Ang Maggi, sa baylo, naggarantiya og piho nga presyo ug regular nga pagkontrol sa produkto alang sa mga halin sa Switzerland. Apan, ang Sosyedad giakusahan nga naghawas sa mga interes sa usa ka pribadong kompanya. Ang kompanya sa Maggi, sa laing bahin, naglisod sa paghagit sa ubang mga supplier sa sopas nga pulbos sa merkado, bisan pa sa suporta gikan sa Sosyedad.<ref name="Hist">{{cite web|title=History of Maggi|url=https://www.maggime.com/en/about-us|website=nestle.com|access-date=2017-08-07}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Malasyo]] ipfxjmswijpbjrsc5yjr0m7cjxa72m9 0 5646629 37103776 32089813 2026-09-29T00:35:21Z 94jahdielisaac 144432 37103776 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Mehiko|date=2016-10}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Soyopa]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Soyopa | native_name = | other_name = | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Soyopa.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = Escudo de Soyopa, Sonora.png | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Mehiko}} | country_flag = | state = [[Estado de Sonora]] | state_type = Estado | region = [[Soyopa (munisipyo)|Soyopa]] | region_type = Munisipyo | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 229 | lat_d = 28.76424 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -109.63453 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 130 | population_date = | population_note = ^{gikan sa eswiki} | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Mountain Standard Time|MST]] | utc_offset = -7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = America/Hermosillo }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Soyopa''' sa [[Mehiko]].<ref name = "gn3982789"/> Nahimutang ni sa munisipyo sa <!--ADM2-->[[Soyopa (munisipyo)|Soyopa]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Estado de Sonora]], sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:1500}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Mexico City]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:229}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Soyopa{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}}, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:130}} ka molupyo.<ref name = "eswiki"/> Ang yuta palibot sa Soyopa kasagaran kabungtoran. Soyopa nahimutang sa usa ka walog.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:700}} ka metro ug {{formatnum:1.9 }} km sa amihanan sa Soyopa.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kunhod pa sa 2 ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Soyopa.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[San Antonio de la Huerta (lungsod sa Mehiko, Estado de Sonora)|San Antonio de la Huerta]], {{formatnum:15.0}} km sa habagatan sa Soyopa. Hapit nalukop sa [[durowan]] ug [[kabugangan]] ang palibot sa Soyopa.<ref name = "nasalandcover"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:26}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:36}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Disyembre, sa {{formatnum:17}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:783}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:236}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Abril, sa {{formatnum:2}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Soyopa | 13| 23| 23 | 13| 25| 16 | 15| 32| 25 | 19| 38| 2 | 24| 44| 3 | 28| 44| 52 | 23| 33| 236 | 25| 31| 219 | 24| 32| 126 | 20| 32| 27 | 17| 29| 25 | 12| 22| 29 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|Mexico |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Soyopa sa Mehiko. | label = Soyopa|position=right|background=white|lat=28.76424|long=-109.63453}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn3982789">[{{Geonameslink|gnid=3982789|name=soyopa}} Soyopa] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-06-22; database download sa 2016-10-22</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "eswiki">(gikopiya gikan sa eswiki 2015-07-19)</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lungsod sa Estado de Sonora]] itm741cwil5qb7aux0ka6u5l4d3t51g 0 5767851 37103891 34749068 2026-09-29T09:45:29Z Ezrarul 147957 37103891 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Malaysiya|date=2016-11}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Kuala Langat]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Kuala Langat | native_name = | other_name = | category = Distrito | official_name = Daerah Kuala Langat | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = PKD Kuala Langat.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Malaysiya}} | country_flag = | state = [[Selangor (estado sa Malaysiya)|Selangor]] | state_type = Estado | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = Kuala Langat | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 224,648 | population_date = 2010 | population_density = <!-- *** History and politics *** --> | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Malaysia Standard Time|MST]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = Map of Kuala Langat District, Selangor.svg | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 2.75 | long_d = 101.5 | elevation = 13 | timezone_label = Asia/Kuala_Lumpur }} <!--A.ADM2-->[[Distrito]] ang '''Kuala Langat''' sa [[Malaysiya]].<ref name = "gn1734782"/> Nahimutang ni sa estado sa <!--ADM1-->[[Selangor (estado sa Malaysiya)|Selangor]], sa kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:50}} km sa habagatan sa [[Kuala Lumpur (ulohang dakbayan)|Kuala Lumpur]] ang ulohan sa nasod. Ang klima [[tropikal nga kasalupan]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:23}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Marso, sa {{formatnum:25}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:22}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:2284}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:368}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Hunyo, sa {{formatnum:90}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Kuala Langat | 20| 25| 137 | 21| 26| 129 | 22| 28| 152 | 22| 25| 199 | 23| 26| 197 | 21| 23| 90 | 21| 25| 137 | 22| 26| 146 | 22| 23| 156 | 21| 25| 277 | 21| 25| 368 | 20| 25| 297 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|Malaysia |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Kuala Langat sa Malaysiya. | label = Kuala Langat|position=right|background=white|lat=2.75|long=101.5}} == Administrasyon == [[File:Kuala Langat District and Land Office.jpg|thumbnail|Sa gobyerno; ''Pejabat Daerah dan Tanah Kuala Langat''.]] [[File:Kelanang 01.jpg|thumb|Mukim Kelanang.]] [[File:Kampung Kanchong Darat.jpg|thumb|Kanchong Darat]] [[File:Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil) Simpang Morib.jpg|thumb|Tunghaan sa Kuala Langat, SJKT Simpang Morib.]] [[Kuala Langat]] may sa mosunod nga mga subdibisyon (mukim): * Telok Panglima Garang * Jugra * Tanjong Duabelas I * Tanjong Duabelas II * Kelanang * Morib * Bandar * Batu Mga [[lungsod]] sa Kuala Langat: * [[Jenjarom]] * [[Banting]] * Telok Datok * Telok Panglima Garang * Kanchong Darat * Morib * Simpang Morib * Kanchong * Tanjung Sepat * Pekan Batu * Pekan Kelanang * Pekan Tanjong Duabelas * Pekan Bukit Changgang * Pekan Telok (Pekan Telok Panglima Garang) * Bandar Sijangkang * Pekan Sijangkang * Pekan Chodoi * Pekan Tongkah * Pekan Kelanang * [[Sungai Manggis]] == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn1734782">[{{Geonameslink|gnid=1734782|name=kuala%20langat}} Kuala Langat] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2014-04-07; database download sa 2016-10-22</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Kuala Langat|Kuala Langat}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Selangor (estado sa Malaysiya)]] 2tr0vzqm2ld890uhpyej1vwmpea0ae3 0 5788464 37103890 20282653 2026-09-29T09:44:59Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376525304|Dal]]" 37103890 wikitext text/x-wiki [[File:Vada_(gare).jpg|alt=|thumb| Ang Dal o paruppu mao ang pangunang sangkap sa Indian snack nga vada .]] [[Kategoriya:Linutoang Pakistani]] [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Banggladesi]] jmhd3po5ggvj98hrbajoqordw4fddv6 37103893 37103890 2026-09-29T09:52:52Z JoyiCPH 147101 37103893 wikitext text/x-wiki Sa [[South Asian cuisine|linutoan sa Habagatang Asya]], '''ang dal''' (gisulat usab nga '''daal''' o '''dhal'''; <ref name="BBC Good Food - 20 Dhal recipes2">{{cite news|title=20 Dhal recipes|url=https://www.bbcgoodfood.com/recipes/collection/dhal-recipes|access-date=19 April 2023|work=[[BBC Good Food]]|publisher=[[Immediate Media Company]]}}</ref> paglitok: {{IPA|hns|d̪aːl|}}) mga pinaugang, nabahin nga [[Pulse (botany)|mga pulse]] (pananglitan, [[Lens culinaris|lentil]], [[Pisum sativum|gisantes]], ug [[abitsuwelas|beans]]) nga kinahanglan ihumol o dili kinahanglan nga ihumol sa dili pa lutoon. Ang India mao ang pinakadako nga prodyuser sa mga pulses sa kalibutan. <ref>{{cite web|url=http://www.fao.org/india/fao-in-india/india-at-a-glance/en/#:~:text=India%20is%20the%20largest%20producer,population%20190%20million%20in%202012.|title=FAO in India|access-date=2 September 2020}}</ref> Ang termino gigamit usab alang sa lainlaing [[Soup|mga sabaw]] nga giandam gikan niining mga pulso. Kining mga pulse usa sa mga nag-unang [[Staple food|staple foods]] sa [[habagatang Asya|mga nasod sa South Asia]], ug nahimong importanteng bahin sa mga [[Cuisines of the Indian subcontinent|linutoan sa subcontinent sa India]]. <ref>{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=RL6LAwAAQBAJ&pg=PA246|title=The Oxford Companion to Food|last1=Davidson|first1=Alan|last2=Jaine|first2=Tom|year=2014|publisher=Oxford University Press|page=246|isbn=9780199677337|language=en|chapter=Dal}}</ref> == Etimolohiya == Ang ''dāl'' (dal) naggikan sa [[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]] nga berbal nga gamot ''nga dal-'' "pagbahin",<ref>{{cite book|author=John Ayto|title=The Diner's Dictionary: Word Origins of Food and Drink|url=https://books.google.com/books?id=NoicAQAAQBAJ&pg=PA116|year=2012|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-964024-9|page=116}}</ref><ref>{{cite book|last=Williams|first=Monier|year=1899|title=A Sanskrit–English Dictionary|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|oclc=458052227|page=471}}</ref> nga napanunod gikan sa [[Proto-Indo-European]] ''*delh₁-'' "pagbahin, pagbahinbahin".<ref>Mallory, J. P.; Adams, D. Q. (2006) The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World (Oxford Linguistics), New York: Oxford University Press, page 372</ref><ref>Rix, Helmut, editor (2001) Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, page 114</ref><ref>Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 1, Bern, München: Francke Verlag, page 0194</ref> == Kasaysayan == Ang mga lentil usa sa labing karaan nga gitanom nga mga pagkaon; kini nakit-an sa mga pinuy-anan sa tawo nga nagsugod pa sa [[Bronze Age|Panahon sa Bronse]]. <ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/plant/lentil-plant|publisher=Encyclopædia Britannica|title=Lentil}}</ref> Ang mga tigdukiduki nagpetsa sa pag-andam ug pagluto sa split dal balik pa sa 800–300 BC. <ref>{{cite web|url=https://www.bonappetit.com/story/what-is-dal|publisher=Bon Appetit|title=What is dal?|last1=Agrawal|first1=Chitra|date=22 November 2021}}</ref> Ang Dal isip usa ka pangunang pagkaon nahisgotan sa daghang karaang relihiyosong mga teksto, lakip ang [[Yajurveda]] ug ang [[Mahayana|Mahayana Buddhist]] [[Laṅkāvatāra Sūtra]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Pakistani]] [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Banggladesi]] kt4se659pse3u13b1xs7wmn6vyqd4ft 0 8490853 37103873 28026000 2026-09-29T09:10:11Z CommonsDelinker 192 Replacing Oswego_Illinois_-_1.jpg with [[File:Oswego_Illinois_-_Village_Hall.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 37103873 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-07}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Oswego]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Oswego | native_name = | other_name = | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Oswego Illinois - Village Hall.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Illinois (estado)|Illinois]] | state_type = Estado | region = [[Kendall County (kondado sa Tinipong Bansa, Illinois)|Kendall County]] | region_type = Kondado | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 195 | lat_d = 41.68281 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -88.35146 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 30355 | population_date = | population_note = ^{gikan sa enwiki} | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central Standard Time|CST]] | utc_offset = -6 | timezone_DST = [[Central Daylight Time|CDT]] | utc_offset_DST = -5 | postal_code = {{#property:P281}} | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = America/Chicago }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Oswego''' sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn4904996"/> Ang Oswego nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[Kendall County (kondado sa Tinipong Bansa, Illinois)|Kendall County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Illinois (estado)|Illinois]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:1000}} km sa kasadpan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] {{formatnum:195}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Oswego<ref name = "gn4904996"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:30355}} ka molupyo.<ref name = "enwiki"/> Ang yuta palibot sa Oswego kay daghan kaayong patag, ug nga tinakpan sa ubos sa kasadpan.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:230}} ka metro ug {{formatnum:5.1 }} km sa habagatan sa Oswego.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:96}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Oswego medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Aurora (lungsod sa Tinipong Bansa, Illinois)|Aurora]], {{formatnum:9.0}} km sa amihanan sa Oswego. Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Oswego.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Oswego, mga lasang, ug mga estretso talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn4904996"/>}} Ang klima [[klima sa kontinente]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:10}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:22}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-7}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1044}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:144}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Disyembre, sa {{formatnum:48}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Oswego | -10| -4| 88 | -9| -1| 69 | -3| 7| 56 | 4| 22| 134 | 9| 24| 105 | 16| 29| 144 | 17| 28| 85 | 17| 26| 115 | 13| 25| 62 | 4| 19| 85 | 1| 12| 54 | -8| -3| 48 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Oswego sa Tinipong Bansa. | label = Oswego|position=right|background=white|lat=41.68281|long=-88.35146}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn4904996">[{{Geonameslink|gnid=4904996|name=oswego}} Oswego] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2011-05-14; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "enwiki">(gikopiya gikan sa enwiki 2015-07-20)</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Oswego, Illinois|Oswego}} [[Kategoriya:Mga lungsod sa Illinois (estado)]] [[Kategoriya:Mga lungsod sa Tinipong Bansa nga mas dako pa kay sa 30,000 ka mga tawo]] d32apnv9yvelx6et1tlryk2dqle7f90 0 9047523 37103908 24764476 2026-09-29T10:47:47Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Hluchoje (lanaw sa Belarus, Rasonski rajon)]] 37103908 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hluchoje (lanaw sa Belarus, Rasonski rajon)]] arfru2rfuqicms3ziwbp4i2kqkwurz5 0 9307959 37103905 37103512 2026-09-29T10:47:32Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Settlement Creek]] 37103905 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Settlement Creek]] kzezyd2dyvqmpwr7eyx3koqjvkl8aol 0 9307960 37103906 37103513 2026-09-29T10:47:37Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Settlement Creek]] 37103906 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Settlement Creek]] kzezyd2dyvqmpwr7eyx3koqjvkl8aol 0 11348351 37103820 36361655 2026-09-29T03:42:31Z RCJourn 124764 37103820 wikitext text/x-wiki <!-- Kini gitradukar gikan sa English Wikipedia. --> {{Infobox musical artist | name = Johnny Alegre AFFINITY | image = JA_AFFINITY_EPK-2005.JPG | landscape = | alt = Johnny Alegre AFFINITY | caption = <center>Mga nagtatag nga miyembro,<br><small>gikan sa wala paingon sa tuo</small>: (<small>''naglingkod''</small>) Tots Tolentino, (<small>''nagatindog''</small>) [[Johnny Alegre]] ug Colby de la Calzada, (<small>''atubangan''</small>) Elhmir Saison ug Koko Bermejo</center><br> | origin = [[Pilipinas]] | genre = Jazz | years_active = 2002 - karon | label = * Candid Records (UK) * MCA Music (Philippines) | associated_acts = Humanfolk, UP Jazz Ensemble, Mammals Musik, Absolute Zero Group, WDOUJI, Gerard Salonga | website = {{URL|johnnyalegre.com}} | current_members = [[Johnny Alegre]] (gitara), Colby dela Calzada (bas), Elhmir Saison (piyano) | past_members = Koko Bermejo (drums), Tots Tolentino (sax), Simon Tan (contrabass), Ria Osorio (keyboards/orchestration) }} Ang '''Johnny Alegre AFFINITY''' usa ka jazz group nga naggikan sa [[Pilipinas]]. Kini gipangulohan sa self-taught nga Pilipinhong gitarista-kompositor nga si [[Johnny Alegre]], kauban sila bassist Colby de la Calzada, drummer Koko Bermejo, pianist Elhmir Saison ug saxophonist Tots Tolentino. Ang ensemble unang nagtigom niadtong Mayo 2002 sa Pink Noise Studios sa [[Manila]] alang sa komposisyon ni Alegre nga “Stones of Intramuros” aron iapil sa jazz anthology CD nga Adobo Jazz: A Portrait of the Filipino as a Jazz Artist, Vol. 1, ug human niini nagpadayon sila isip usa ka working unit. Ang una nilang pampublikong pagpasundayag nahitabo niadtong Oktubre sa samang tuig alang sa Adobo Jazz album launch sa Monk's Dream Jazz Bar, nga maoy nagpasugod sa reputasyon sa AFFINITY – nga gihulagway sa mga aficionado sa mga mosunod nga reviews – isip “Manila’s Jazz Superband,” uban ang usa ka power trio sa kinauyokan niini. Sa nahibilin nga bahin sa tuig, ang grupo nagpakita sa lain-laing porma ug personnel variations, nga gilangkuban sa mga nailhan nga mga personalidad sa Philippine jazz scene. Niadtong 2003, ang orihinal nga quintet nga nagrekord sa ''“Stones of Intramuros”'' mibalik sa studio aron magrekord ug bag-ong mga komposisyon ni Alegre; gisundan kini sa sunod-sunod nga recording dates nga miresulta sa pagpagawas sa eponymous nga album nga ''Johnny Alegre AFFINITY'', nga giulohan usab nga ''Jazzhound'' <ref>{{Cite web |title=Jazzhound |url=http://store.candidrecords.com/index.php?route=product/product&product_id=122 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506090041/http://store.candidrecords.com/index.php?route=product%2Fproduct&product_id=122 |archive-date=May 6, 2021 |website=store.candidrecords.com}}</ref> sa London-based jazz specialty label nga Candid Records (UK).<ref>{{Cite web |title=Candid Records Artist Roster |url=http://store.candidrecords.com/index.php?route=product/category&path=61 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506090041/http://store.candidrecords.com/index.php?route=product%2Fproduct&product_id=122 |archive-date=May 6, 2021 |website=store.candidrecords.com}}</ref> Ang banda mahinungdanong gipakita sa tinuig nga Fête de la Musique ug sa Korg Music Festival. Niadtong Nobyembre, ang Johnny Alegre AFFINITY nagpasundayag sa ilang mga bag-ong komposisyon ug arrangements sa atubangan sa usa ka masinati nga jazz audience sa University of the Philippines Theatre, nga dayon gibroadcast live sa prime time sa national television. Ang nasudnong debut nga performance gipagawas usab isip usa ka DVD sa nag-sponsor nga Upsilon Sigma Phi fraternity ug napasulod sa usa ka historical documentary sa Philippine Jazz nga gipagawas sa Jazz Society of the Philippines. Sa 2004, ang AFFINITY usab nahimong sentro sa duha ka dagkong jazz concert events, ang [[Makati]] Jazz Festival sa pagselebrar sa Foundation Day niini ug ang 2nd [[Manila]] Jazz Festival. Sa 2005, pinaagi sa kritikal nga suporta ug lig-on nga album sales, ang Candid Records mitabang sa Manila nga “jazz superband” sa pag-tour sa mga mahinungdanong performances (gipasinungog sa usa ka pormal nga launch sa bantugang Ayala Museum), nga gipangulohan sa duha ka groundbreaking performances sa London’s PizzaExpress Jazz Club. Ang ilang balik nga pasundayag sa 3rd Manila Jazz Festival gipagawas usab isip usa ka DVD sa Jewelmer Corporation.<ref>{{cite web |url=https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504001039/https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-date=May 4, 2021 |title=Jewelmer Hosts 3rd Manila Jazz Festival |date=November 1, 2005 |publisher=JCK The Industry Authority}}</ref> Usa ka bag-ong Candid Records release nga giulohan og Eastern Skies gipagawas niadtong Disyembre 2007 nga nagpasundayag sa AFFINITY kauban ang big band ug symphonic arrangements ni orchestrator Ria Osorio, nga nagpasundayag sa musika ni [[Johnny Alegre]] uban ang Global Studio Orchestra nga gipangulohan ni Gerard Salonga. ==Mga Nominasiyon== {| class="wikitable" ! Tuig ! PARI ! Dapit ! Kategorya ! Ginominar nga Buhat ! Resulta |- |'''2005''' |18th Awit Awards |AFP Theater |'''Best Jazz Album''' |Johnny Alegre AFFINITY |{{nom}} |- |'''2008''' |21st Awit Awards |Eastwood Central Plaza |'''Best Jazz Recording''' |Beacon Call |{{nom}} |} ==Mga Ganti== <small>Gihatag kang [[Johnny Alegre]] isip lider</small> {| class="wikitable" |- ! Tuig ! style="width: 20%"|Tighatag sa Ganti ! Dapit ! Ganti |- | 2006 | style="width: 150px"|World Wide Fund for Nature | Ayala Tower One | Award Of Excellence ''for Exemplary Musicianship'' of ''"For A Living Planet"'' |- | 2013 | style="width: 150px"|8th Philippine International Jazz and Arts Festival | Sofitel Philippine Plaza Manila | Icon Award |- | 2014 | style="width: 150px"|Aliw Awards | Newport Performing Arts Theater | Best Instrumentalist<ref>{{cite web | url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/12/07/1399836/jed-2014-aliw-awards-entertainer-year |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506090527/https://www.philstar.com/entertainment/2014/12/07/1399836/jed-2014-aliw-awards-entertainer-year |archive-date=May 6, 2021 | title=2014 Aliw Awards | website=The Philippine Star | date=2014}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.pep.ph/guide/music/15021/jed-madela-wins-top-honor-at-27th-aliw-awards-baby-barredo-boy-abunda-lea-salonga--john-lesaca-named-lifetime-achievement-awardees |archive-url= |archive-date= | title=Jed Madela wins top honor at 27th Aliw Awards | website=Philippine Entertainment Portal }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.lionheartv.net/2014/12/full-list-winners-27th-aliw-awards/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506091258/https://www.lionheartv.net/2014/12/full-list-winners-27th-aliw-awards/ |archive-date=May 6, 2021 | title=Full List of Winners of 27th Aliw Awards | website=lionheartv.net }}</ref> |} ==Diskograpiya== {| class="wikitable sortable" |- ! Album ! Numero sa Katalogo/UPC ! Tatak ! Tuig |- | ''Stones of Intramuros'' (single) Track 9<br> ''Adobo Jazz: A Portrait of the Filipino as a Jazz Artist, Vol. 1'' | | IndiRa Records | 2002 |- | ''Johnny Alegre AFFINITY''<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre – Affinity (2005, CD) |url=https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502163906/https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873 |language= |archive-date=May 2, 2021}}</ref> | CAN-KC-5001 | Candid Records | 2005 |- | ''Jazzhound'' ([[UK]] release)<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre Affinity - Jazzhound {{!}} daddykool |url=https://daddykool.com/UPC/708857984220 |archive-url= |archive-date= |language=}}</ref> | CCD-79842 | Candid Records (UK) | 2005 |- | ''Jazzhound (radio edit, single)'' Track 4<br> ''ENVIRONMENTALLY SOUND: A Select Anthology of Songs Inspired by the Earth''<ref>{{cite web |url=http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=25 |title=The Harmonics of being Environmentally Sound |date=August 18, 2006 |publisher=World Wildlife Fund - Philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720233747/http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=25 |archive-date=July 20, 2011 |url-status=dead |access-date=June 30, 2010}}</ref> | | World Wide Fund for Nature | 2006 |- | ''Eastern Skies''<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre – Eastern Skies (2007, CD) |url=https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Eastern-Skies/release/15085924 |archive-url= |archive-date= |language=}}</ref> | CAN-KC-5006 | Candid Records (UK) | 2007 |- | ''Stories''<ref>{{Cite web |date=June 2, 2014 |title=Album Review: Stories by Johnny Alegre Affinity |url=https://www.adobomagazine.com/philippine-news/album-review-stories-by-johnny-alegre-affinity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506092158/https://adobomagazine.com/philippine-news/album-review-stories-by-johnny-alegre-affinity/ |archive-date=May 6, 2021 |website=Adobo Magazine}}</ref> | UPC:00602537694600 | MCA Music (Philippines) | 2014 |- |''Johnny Alegre AFFINITY (2LP)''<ref>{{cite web |date=October 2, 2022 |url= https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/02/22/johnny-alegres-affinity-out-on-vinyl-this-october-2 |title = Jazz masterpiece 'Affinity' by Johnny Alegre out on vinyl this October 2 |publisher = ABS-CBN News}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.ourbrew.ph/on-vinyl-affinity-is-a-sonic-masterpiece/ |title = On Vinyl, "Affinity" is a Sonic Masterpiece |date = October 16, 2022 |publisher = ourbrew.ph}}</ref> | JAA-001-BR | Backspacer Records<ref>{{cite web |url= https://www.adobomagazine.com/press-release/brand-business-sony-music-taps-backspacer-records-as-the-official-distributor-of-adeles-best-selling-lp-30/ |title = Brand & Business: Sony Music taps Backspacer Records |date= December 6, 2021 |publisher = AdoboMagazine.com}}</ref> | 2022 |} == Videograpiya == {| class="wikitable sortable mw-collapsible autocollapse" |- ! TItulo ! style="width: 450px"|Mga Musikero ! Direktor ! Tigpamulak ! Henero ! Tuig ! Nasod |- | Jazz in Time: ''Commemorative Concert XII''<ref>{{Cite web |last=Torrevillas |first=Domini M. |title=Upsilon mystique |url=https://www.philstar.com/opinion/2003/11/25/229178/upsilon-mystique |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506092333/https://www.philstar.com/opinion/2003/11/25/229178/upsilon-mystique |archive-date=May 6, 2021 |website=Philstar.com}}</ref> | style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Colby dela Calzada, contrabass ♦ Koko Bermejo, drums ♦ Elhmir Saison, piano ♦ Tots Tolentino, alto sax | Fritz Ynfante | Upsilon Sigma Phi | jazz concert | 2003 | Philippines |- | Jazzhound official music video<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre AFFINITY: "Jazzhound" (Music Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=iTG-vGY8BSQ |archive-url= |archive-date= |language=}}</ref> | style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Colby dela Calzada, contrabass ♦ Koko Bermejo, drums ♦ Elhmir Saison, piano ♦ Tots Tolentino, alto sax | Fritz Ynfante <small>(concert footage)</small><br>Wilfred Galila <small>(video montage)</small> | Mowelfund<br>PH AFFINITY Productions | music video | 2005 | Philippines |- | 3rd Manila Jazz Festival<ref>{{Cite web |title=Jewelmer Hosts 3rd Manila Jazz Festival |url=https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506092535/https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-date=May 6, 2021 |language=}}</ref> | style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Simon Tan, contrabass ♦ Koko Bermejo, drums ♦ Elhmir Saison, piano ♦ Tots Tolentino, alto sax | Angela Poblador | [https://jewelmer.com/ Jewelmer International Corporation] | jazz concert | 2005 | Philippines |- | Pinoy Jazz: The Story of Jazz in the Philippines<ref>{{Cite web |url=https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/filmedia/play/377/Pinoy-Jazz--The-Story-of-Jazz-in-the-Philippines |archive-url= |archive-date= |title=Pinoy Jazz: The Story of Jazz in the Philippines |website=www.cultureunplugged.com}}</ref> | style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Colby dela Calzada, contrabass ♦ Koko Bermejo, drums ♦ Elhmir Saison, piano ♦ Tots Tolentino, alto sax | Collis Davis | Richie Quirino,<ref>{{Cite web |last=Carol |date=September 8, 2015 |title=A Filipino Jazz Musician and Jazz Journalist |url=https://www.caroldussere.com/philippines/a-filipino-jazz-musician-and-jazz-journalist/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506093258/https://www.caroldussere.com/philippines/a-filipino-jazz-musician-and-jazz-journalist/ |archive-date=May 6, 2021 |website=Turning East |language=}}</ref> Collis Davis | documentary | 2006 | Philippines |- | Fête de la Musique 2011<ref>{{Citation |title=Affinity - Fete Dela Musique 2011 - Jazzhound |url=https://www.youtube.com/watch?v=kVJdTkSRVxA |archive-url= |archive-date= |language=}}</ref> |style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Colby dela Calzada, electric bass ♦ Mar Dizon, drums | Franz Lawrence Tan | Fête de la Musique<ref>{{Cite web |date=June 24, 2011 |title=Fete De La Musique 2011 |url=https://www.philippineconcerts.com/local/fete-de-la-musique-2011/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506093434/https://www.philippineconcerts.com/local/fete-de-la-musique-2011/ |archive-date=May 6, 2021 |website=Philippine Concerts |language=}}</ref> | jazz concert | 2011 | Philippines |- | Tiendesitas Super Jazz Weekend<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre Affinity at Tiendesitas Super Jazz Weekend |url=https://www.youtube.com/watch?v=7dyZWq2gOCI |archive-url= |archive-date= |language=}}</ref> | style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Yuna Reguerra, electric bass ♦ Wendell Garcia, drums ♦ Elhmir Saison, keyboards | Dondi Santos | Tiendesitas | jazz concert | 2014 | Philippines |- | Beacon Call<ref>{{Citation |title=Beacon Call, Johnny Alegre "Stories" sampler |url=https://www.youtube.com/watch?v=885v6ZpGNVM |archive-url= |archive-date= |language=}}</ref> | style="width: 450px"|[[Johnny Alegre]], guitar ♦ Colby dela Calzada, contrabass ♦ Koko Bermejo, drums ♦ Joey Quirino, piano ♦ Ria Villena-Osorio, orchestration ♦ Gerard Salonga, conductor | MCA Music Philippines | PH AFFINITY Productions | sampler | 2014 | Philippines |} ==Mga reperensiya== {{Reflist}} ==Mga External nga Link== *{{facebook|johnnyalegreaffinity}} *{{YouTube|c=UCFqBq_ZfYBonTOs6qjYXzlA}} *{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412084130/http://store.candidrecords.com/index.php?route=product/category&path=61_136 |date=April 12, 2021 }} *[https://www.last.fm/music/Johnny+Alegre+Affinity Johnny Alegre AFFINITY] sa [https://www.last.fm Last FM] *[https://open.spotify.com/album/1Pu6EJiadcYArmOcWSey49 Johnny Alegre AFFINITY sa Spotify] *[https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873 Johnny Alegre AFFINITY sa Discogs] *[https://www.asianrockrising.net/product/933 Johnny Alegre AFFINITY sa Asian Rock Rising] *[https://www.amazon.com/Affinity-Johnny-Alegre/dp/B001LZCVJ6 Johnny Alegre AFFINITY deluxe edition sa Amazon] *[https://alchetron.com/Johnny-Alegre-Affinity Johnny Alegre Affinity sa Alchetron] {{DEFAULTSORT:Johnny Alegre}} [[Kategoriya:Musikang Pilipino]] 2fs54iykfhlfwqwqjncwnq3gqtbhq09 0 11349077 37103821 37018039 2026-09-29T03:46:30Z RCJourn 124764 37103821 wikitext text/x-wiki <!-- Kini usa ka hubad gikan sa English Wikipedia. --> {{Infobox person | name = <center>Johnny Alegre</center> | image = [[File:Johnny Alegre.jpg|center|250px]] | alt = Johnny Alegre | caption = <center>Si Alegre niadtong 2011</center> | birth_name = ''Juan Bautista Alegre y Hernaez'' | birth_date = {{Birth date and age|1955|6|4|mf=y}} | birth_place = [[:en:Pasay|Pasay]], [[:en:Rizal (province)|Rizal]], Pilip[inas | baptised = <!-- will not display if birth_date is entered --> | nationality = Filipino | citizenship = | education = Kolehiyo sa &#077;usika sa &#085;nibersidad sa &#080;ilipinas | alma_mater = | organization = | agent = <!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source --> | known_for = | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works"; or by |label_name=, which produces label "Label(s)" --> | style = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | spouse = Jocelyn Albao Alegre | mother = Teodora Hernaez de Alegre | father = [[:en:Narciso J. Alegre]] | relatives = [[:en:Juan B. Alegre|Juan B. Alegre]] (Apohan nga lalaki)<br> Amanda Sargent (Apohan nga babaye) | family = | callsign = | awards = | website = <center>{{URL|www.johnnyalegre.com}}</center> | module = {{Infobox musical artist | embed=yes | genre = [[:en:Jazz|Jazz]], [[:en:world fusion|World Fusion]] | occupation = Musikero, Gitarista-Kompositor | instrument = Gitara, [[:en:Keyboard instrument|Keyboards]] | years_active = 1981–karon | label = [[:en:Candid Records (UK)|Candid]], [[:en:MCA Music Inc. (Philippines)|MCA]] | current_member_of = {{unbulleted list|[[Johnny Alegre Affinity|Johnny Alegre AFFINITY]]| [[Humanfolk|HUMANFOLK]]}} }} }} '''Johnny Alegre''' (natawo isip '''Juan Bautista H. Alegre III''' niadtong Hunyo 19, 1955, sa [[Manila]], [[Philippines]]) usa ka [[Pilipino]] nga musikerong guitarista, [[kompositor]] ug magtutugtog sa jazz. Siya usa sa mga unang personalidad nga nakab-ot sa internasyonal nga pag-ila gikan sa [[Republika sa Pilipinas|Pilipinas]] pinaagi sa genre nga [[:en:Jazz|Jazz]]. Ang iyang mga grupo lakip ang '''Johnny Alegre Affinity''' ug '''Humanfolk''', nga nagrepresentar sa mahinungdanong kalamboan sa modernong jazz sa nasud. Si Alegre naila usab isip usa ka [[:en:arranger|arranger]], [[:en:record producer|record producer]], ug [[:en:sound designer|sound designer]]. Ang iyang mga tinguha sa musika nagtumong sa paghiusa sa tradisyonal nga ritmo sa Pilipinas uban sa mga porma sa modernong jazz ug world music. ==Biograpiya== ===Karera=== [[File:McClure-Alegre-Hart.JPG|thumb|left|320x320px|Si Johnny Alegre (tunga) uban sa bassist nga si [[:en:Ron McClure|Ron McClure]] (wala) ug drummer nga si [[:en:Billy Hart|Billy Hart]] (tuo). Ang hulagway gipiktyuran sa New York City panahon nga ilang gi-record ang ''Johnny Alegre 3'' para ipang-apod-apod sa MCA.]] Nagtuon si Alegre og komposisyon sa [[:en:University of the Philippines|University of the Philippines]] College of Music sa ulahing bahin sa dekada 1970. Usa siya sa mga nagmugna sa U.P. Jazz Ensemble.<ref name="AAJ">{{cite web |title=Johnny Alegre |url=https://musicians.allaboutjazz.com/johnnyalegre |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502154958/https://musicians.allaboutjazz.com/johnnyalegre |archive-date=May 2, 2021 |website=All About Jazz |accessdate=March 4, 2019}}</ref> Mitambong siya sa mga workshop sa kompositor nga si [[:en:Erhard Karkoschka|Erhard Karkoschka]], gitarista nga si [[:en:Ike Isaacs (guitarist)|Ike Isaacs]], ug kompositor nga si [[:en:Chou Wen-chung|Chou Wen-chung]]. Kaniadtong Mayo 2002, gimugna ni Alegre ang [[Johnny Alegre Affinity|Johnny Alegre Affinity]] uban sa bassist nga si Colby de la Calzada, drummer nga si Koko Bermejo, pianist nga si Elhmir Saison, ug saxophonist nga si [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]]. Ang ilang unang narecord nga buhat, ang "Stones of Intramuros", nga sinulat ni Alegre, naapil sa limitado nga edisyon sa Philippine jazz anthology nga ''[[:en:Adobo Jazz (anthology series)|Adobo Jazz: A Portrait of the Filipino as a Jazz Artist (Vol. 1)]]''.<ref>{{cite news |last=Ramos |first=Cris |title=Adobo Jazz and Dinuguang improvisation |page=C8 |newspaper=The Manila Times |location=Manila, Philippines |date=November 1, 2003}}</ref> Ang self-titled nga album nga ''Johnny Alegre Affinity'' gipagawas sa [[:en:Philippines]] sa tunga-tunga sa 2005 pinaagi sa Candid Records Philippines; ug gipagawas usab pag-usab sa Inglatera sa mao gihapon nga tuig pinaagi sa [[:en:Candid Records (UK)|Candid Records (UK)]]<ref>{{Cite web |title=Johnny Alegre |url=http://store.candidrecords.com/index.php?route=product/category&path=61 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506090041/http://store.candidrecords.com/index.php?route=product%2Fproduct&product_id=122 |archive-date=May 6, 2021 |url-status=live |website=store.candidrecords.com}}</ref> alang sa tibuok kalibutan nga distribusyon isip ''Jazzhound''. Gisundan kini sa mga performance sa [[:en:PizzaExpress|PizzaExpress]] Jazz Club sa London uban sa guest saxophonist nga si Dimitri Vassilakis. Niadtong 2006 ug 2007, si Alegre ug ang Affinity nagtrabaho sa ''Eastern Skies'',<ref name=eastern>{{Citation |title=Johnny Alegre – Eastern Skies (2007, CD) |url=https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Eastern-Skies/release/15085924 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502164146/https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Eastern-Skies/release/15085924 |archive-date=May 2, 2021 |language=en}}</ref> usa ka album sa orihinal nga mga komposisyon uban sa [[:en:FILharmoniKA|Global Studio Orchestra]] nga giatiman ni [[:en:Gerard Salonga|Gerard Salonga]].<ref name="teams">{{cite web |title=Jazz Artist Johnny Alegre Teams Up With Gerard Salonga |url=https://books.google.com/books?id=HU5aAAAAIBAJ&pg=1344%2C7011644 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502155129/https://books.google.com.ph/books?id=HU5aAAAAIBAJ&pg=1344%2C7011644&redir_esc=y |archive-date=May 2, 2021 |website=news.google.com |publisher=The Manila Times |accessdate=March 4, 2019 |date=January 9, 2008}}</ref> Kaniadtong 2009, gipagawas sa MCA ang ''Johnny Alegre 3'', usa ka trio album uban ni [[:en:Ron McClure|Ron McClure]] (bass) ug [[:en:Billy Hart|Billy Hart]] (drums). Si Alegre mao ang unang jazz artist sa MCA nga gikan sa Pilipinas.<ref>{{cite web |url=http://www.titikpilipino.com/album/?albumid%3D2382 |title=Johnny Alegre 3 - Johnny Alegre OPM Albums - the Online Resource for Filipino Songs |website=TitikPilipino.com |accessdate=August 13, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121006091353/http://www.titikpilipino.com/album/?albumid=2382 |archivedate=October 6, 2012 }}</ref> Sa tuig 2014, gipagawas sa MCA ang usa ka compilation sa mga labaw nga kanta gikan sa mga recording ni Alegre sa Candid Records, nga gitawag og ''Stories''.<ref name=stories>{{cite web |url= http://www.adobomagazine.com/philippine-news/album-review-stories-johnny-alegre-affinity |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174831/https://adobomagazine.com/philippine-news/album-review-stories-johnny-alegre-affinity |archive-date=March 6, 2019 |title= Album Review: 'Stories' by Johnny Alegre AFFINITY |publisher= adobomagazine.com |date=February 6, 2014 |accessdate=December 23, 2014}}</ref><ref name=opmfaves>{{Cite web |last=Dosmanos |first=Jackie |date=April 6, 2014 |title=CD reviews: Johnny Alegre, Beyonce, OPM faves |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/04/06/14/cd-reviews-johnny-alegre-beyonce-opm-faves |website=ABS-CBN News |language=en}}</ref> Kaniadtong 2008, nagrekord si Alegre og [[Humanfolk|Humanfolk]], nga mao usab ang ngalan sa album nga narecord uban sa percussionist nga si [[:en:Susie Ibarra|Susie Ibarra]], drummer nga si Roberto Juan Rodriguez, [[:en:Cynthia Alexander|Cynthia Alexander]], ug Malek Lopez. Alang sa Humanfolk, siya ang nagsulat sa "[[:en:Para Sa Tao|Para Sa Tao]]" nga gibase sa mga letra sa [[:en:Baybayin|Baybayin]] sa [[:en:Tagalog language|Pinulongang Tagalog]]. Gipakita si Alegre sa mga libro nga ''The Great Jazz Guitarists'' ni [[:en:Scott Yanow|Scott Yanow]]<ref name="Yanow">{{cite book |last1=Yanow |first1=Scott |title=The Great Jazz Guitarists |url=https://archive.org/details/greatjazzguitari0000yano |date=2013 |publisher=Backbeat |location=San Francisco |isbn= 978-1-61-713023-6 |page=[https://archive.org/details/greatjazzguitari0000yano/page/6 7]}}</ref> ug sa [[:en:Cultural Center of the Philippines|Cultural Center of the Philippines]] ''Encyclopedia of Philippine Art'', Ikaduhang edisyon (Volume 7).<ref name="Cultural Center of the Philippines Encyclopedia of Philippine Art, Second edition">{{cite book |url=https://www.culturalcenter.gov.ph/events/literature/ccp-encyclopedia-of-philippine-art/details |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502155410/https://www.culturalcenter.gov.ph/events/literature/ccp-encyclopedia-of-philippine-art/details |archive-date=May 2, 2021 |title=Cultural Center of the Philippines Encyclopedia of Philippine Art, Second edition (Volume 7: Music) |volume=7 |page=536 |date=2017 |publisher=Cultural Center of the Philippines edition: 2nd |location=Manila, Philippines |isbn= 978-9-71-854664-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://primer.com.ph/blog/2018/11/29/ccp-encyclopedia-of-philippine-art |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502155531/https://primer.com.ph/blog/2018/11/29/ccp-encyclopedia-of-philippine-art/ |archive-date=May 2, 2021 |title=Primer.com.ph: CCP Encyclopedia of Philippine Art 2nd Edition Is Now Available |date=2018 |publisher=Primer Media |location=Makati, Metro Manila, Philippines}}</ref> Kaniadtong Nobyembre 2023, usa ka retrospective sa mga urban folk composition ni Alegre para sa Humanfolk gipakita sa usa ka 2-oras nga recital sa [[:en::en:Ayala Museum|Ayala Museum]], nga gihost sa [[:en::en:Ayala Museum#Educational centers|Filipinas Heritage Library]].<ref name="FHL">{{cite web |title=JEEPNEY JAZZ: INDIGENOUS LEGACIES |url=https://www.filipinaslibrary.org.ph/news-updates/jeepney-jazz/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213033049/https://www.filipinaslibrary.org.ph/news-updates/jeepney-jazz/ |archive-date=December 13, 2023 |website=filipinaslibrary.org.ph |accessdate=December 11, 2023}}</ref><ref name="CNN">{{cite web |title=Listen to OPM classics played with the kulintang |url=https://www.cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2023/11/16/things-to-do-nov-16-to-21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213050838/https://www.cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2023/11/16/things-to-do-nov-16-to-21.html |archive-date=December 13, 2023 |website=cnnphilippines.com |accessdate=December 11, 2023}}</ref><ref name="Business World">{{cite web |title=Filipinas Heritage Library tackles jazz |url=https://www.bworldonline.com/arts-and-leisure/2023/09/27/547817/artsculture-09-27-23/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213054444/https://www.bworldonline.com/arts-and-leisure/2023/09/27/547817/artsculture-09-27-23/ |archive-date=December 13, 2023 |website=bworldonline.com |date=September 26, 2023 |accessdate=December 11, 2023}}</ref> Ang mga narecord nga musika ni Johnny Alegre, lakip na ang iyang mga independiyenteng produksyon, gipangtipon sa [[:en:The_Orchard_(company)|The Orchard]], usa ka subsidiary sa Sony Music Entertainment. ===Pamilya=== Si Johnny Alegre mao ang labing batan-ong buhi nga apo sa ulahi nga Senador [[:en:Juan B. Alegre|Juan Bautista Alegre y Levantino]],<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/1931/06/15/archives/juan-b-alegre-dies-philippine-senator-fiery-politician-who-studied.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212075336/https://www.nytimes.com/1931/06/15/archives/juan-b-alegre-dies-philippine-senator-fiery-politician-who-studied.html |archive-date=February 12, 2021 |title=Juan B. Alegre article in the New York Times |website=[[:en:The New York Times]] |date=1931}}</ref> usa ka [[:en:Senator of the Philippines|senador sa Pilipinas]]<ref>{{cite web |url=https://www.senate.gov.ph/senators/senlist.asp |title=List of previous senators |publisher=[[:en:Senate of the Philippines]] }}</ref> nga nagrepresentar sa [[:en:Philippines's 6th senatorial district|Ika-unom nga distritong senador]] sa [[:en:6th Philippine Legislature|Ika-unom]] ug [[:en:7th Philippine Legislature|Ikapito]] nga [[:en:Legislative districts of the Philippines|Lehislatibo sa Pilipinas]]. Ang kaliwatan o [[:en:genealogy|genealohiya]] sa pamilya ni Johnny Alegre naggikan sa mga [[:en:Carlist|Carlista]] nga [[:en:exiles|pinapahawa]]<ref>{{cite book |last1=Nolasco |first1=Clarita |title=The Creoles in Spanish Philippines (Reprint) |date=2019 |publisher=Pantas Publishing and Printing Co. |location=Quezon City, NCR, Philippines |page=53 |isbn= 978-6-21-958359-6}}</ref> gikan sa Espanya padulong sa [[:en:Philippines|Pilipinas]] ug nakigsagol sa mga Pilipino pinaagi sa kaminyoon. Ang iyang apohan sa amahan, si Amanda ''("Aimee")'' Alegre née Sargent,<ref>{{cite book |last1=Sargent |first1=William |title=Sargent Record |url=https://archive.org/details/sargentrecordwil1899sarg2 |date=1899 |publisher=The Californian Co. Publishers |location=St. Johnsbury, Vermont |page=[https://archive.org/details/sargentrecordwil1899sarg2/page/6 679]}}</ref><ref>{{cite book |title=Amazon.com: Sargent Record: William Sargent of Ipswich, Newbury, Hampton, Salisbury and Amesbury, New England, U.S., With his Descendants and Their Intermarriages, and Other Sargent Branches |last1=Sargent |first1=Edwin Everett |date=2018 |publisher=Franklin Classics |isbn= 978-0-34-330804-9}}</ref> naggikan sa unang henerasyon sa [[:en:Sargent (name)|pamilyang Sargent]] sa [[:en:New England|Bag-ong Inglatera]].<ref>{{cite book |last1=Sargent |first1=Winthrop |title=Early Sargents of New England |date=1922 |publisher=Ad-Service Printing Co. |location=Philadelphia}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sargent |first1=Winthrop |title=Early Sargents of New England (Reprint) |date=2018 |publisher=Franklin Classics |isbn= 978-0-34-308102-7}}</ref><ref>{{cite book |title=Amazon.com: Early Sargents of New England (Reprint) |date=2018 |publisher=Franklin Classics |isbn= 9780343081027}}</ref><ref> {{cite book |last1=Sargent |first1=Aaron |title=Sargent Genealogy (reprint) |date=February 27, 2019 |publisher=Wentworth Press |isbn= 978-0-52-609173-7}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Sargent |first1=Aaron |last2=Sargent |first2=John S. |title=SARGENT GENEALOGY Hugh Sargent, of Courteenhall, Northamptonshire, and His Descendants in England and William Sargent, of Malden, New England, and His Descendants in America |year=1895 |publisher=Creative Media Partners, LLC |isbn= 0-526091-73-8 |type=Print}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Sargent |first1=Aaron |last2=Sargent |first2=John S. |title=SARGENT GENEALOGY Hugh Sargent, of Courteenhall, Northamptonshire, and His Descendants in England and William Sargent, of Malden, New England, and His Descendants in America |url=https://www.amazon.com/SARGENT-GENEALOGY-Courteenhall-Northamptonshire-Descendants/dp/B0044FJ96I |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502160708/https://www.amazon.com/SARGENT-GENEALOGY-Courteenhall-Northamptonshire-Descendants/dp/B0044FJ96I |archive-date=May 2, 2021 |via=www.amazon.com|date=January 1895 |publisher=Facsimile Publisher }}</ref> ==Ubang mga persona== <!--{{BLP sources section|date=May 2021}}--> Si Johnny Alegre usa ka miyembro sa [[:en:FILSCAP]] ug dugay na nga miyembro sa ''Philippine International Jazz and Arts Festival'' isip konsultant. Aktibo usab siya isip usa ka [[:en::en:user:Buszmail|Wikimedian]] nga tigpasiugda sa mga proyekto sama sa [[:en::en:Wikipedia:WikiProject Jazz|'''WikiProject Jazz''']]. Ingon nga Juan Bautista H. Alegre, siya usa ka kanhing presidente sa Rotary Club (Makati Rockwell,<ref>{{Cite journal |author= |year=2019 |title=Planting Seeds, Growing Trees |journal=Discon 2019 |pages=126}}</ref><ref>{{Cite journal |author= |year=2018 |title=RI District 3830, Inspiring President |journal=District 38 Handover: Together, We Inspire |pages=34}}</ref> Rotary International District 3830),<ref>{{cite web |url=http://pcrgrotary.com/?page_id=394 |title=Rotary International District 3830 |access-date=February 3, 2021 |archive-date=May 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502162046/http://pcrgrotary.com/?page_id=394 |url-status=dead }}</ref><ref name=rotary3830>{{cite web |url=http://rotary3830.org/ |title=Rotary District 3830 Philippines |website=Rotary District 3830 Philippines}}</ref><ref>{{Cite journal |last=RCMR |year=2018 |title=Message from the President, Rotary Club of Makati Rockwell |journal=The Inspiring Yearbook 2018-2019 |volume= |issue=RY 2018-2019 |pages=5, 33}}</ref> ug gipasidunggan isip [[:en:Paul Harris (Rotary)#Paul Harris Fellow|Paul Harris Fellow]].<ref>{{Cite journal |last=RCMR |year=2019 |title=Paul Harris Fellows, Donors of RCMR |journal=The Champion Yearbook 2019-2020 |volume= |issue=RY 2019-2020 |pages=29}}</ref><ref>{{Cite journal |last=RCMR |year=2020 |title=Paul Harris Fellows, Donors of RCMR |journal=The Perfect Vision Yearbook 2020-2021 |volume= |issue=RY 2020-2021 |pages=33}}</ref> ==Diskograpiya== {| class="wikitable sortable" |- ! Album ! Katalogo/UPC No. ! Label ! Tuig |- | ''Stones of Intramuros'' (single) Track 9 <br/>[[:en:Adobo Jazz (anthology series)|Adobo Jazz: A Portrait of the Filipino as a Jazz Artist, Vol. 1]] | | IndiRa | 2002 |- | ''Johnny Alegre AFFINITY''<ref>{{Citation|title=Johnny Alegre – Affinity (2005, CD)|url=https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502163906/https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873|language=en|archive-date=May 2, 2021}}</ref> | CAN-KC-5001 | [[:en:Candid Records (UK)|Candid]] | 2005 |- | ''Jazzhound'' (UK release)<ref>{{Citation|title=Johnny Alegre Affinity - Jazzhound {{!}} daddykool |url=https://daddykool.com/UPC/708857984220 |language=en}}</ref> | CCD 79842 | [[:en:Candid Records (UK)|Candid]] | 2005 |- | ''Jazzhound (radio edit, single)'' Track 4<br>''[[:en:World Wide Fund for Nature#Promotions|Environmentally Sound: A Select Anthology of Songs Inspired by the Earth]]''<ref>{{cite web |url=http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=25 |title=The Harmonics of being Environmentally Sound |date=August 18, 2006 |publisher=[[:en:World Wildlife Fund]] - Philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720233747/http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=25 |archive-date=July 20, 2011 |url-status=dead |access-date=June 30, 2010}}</ref> | | [[:en:World Wide Fund for Nature|WWF]] | 2006 |- | ''Eastern Skies''<ref name=eastern/> | CAN-KC-5006 | [[:en:Candid Records (UK)|Candid]] | 2007 |- | ''Johnny Alegre 3'' <ref>{{Citation |title=Johnny Alegre 3 - Johnny Alegre {{!}} Songs, Reviews, Credits {{!}} AllMusic |url=https://www.allmusic.com/album/johnny-alegre-3-mw0001996031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502165958/https://www.allmusic.com/album/johnny-alegre-3-mw0001996031 |archive-date=May 2, 2021 |language=en}}</ref> | UPC:00600753200070 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA]] | 2009 |- | Mammals<ref>{{Cite web |title=Wilderness' profile page for Japan Music Week 2010 |url=https://pating.tumblr.com/post/1248942669 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420085759/https://pating.tumblr.com/post/1248942669 |archive-date=April 20, 2021 |website=hello |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mammals' itinerary: Japan Music Week 2010 |url=https://www.facebook.com/notes/802814900551251/ |website=www.facebook.com}}</ref> | [[:en:Japan Music Week]] | PH AFFINITY Productions | 2010 |- | ''Humanfolk''<ref>{{Cite web |title=Human + Folk = Pinoy World Music |url=https://ph.news.yahoo.com/news/blogs/cokemusicstudio/human-folk-pinoy-world-music-070811280.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502170539/https://ph.news.yahoo.com/news/blogs/cokemusicstudio/human-folk-pinoy-world-music-070811280.html |archive-date=May 2, 2021 |website=ph.news.yahoo.com |language=en-PH}}</ref> | UPC:00600753330432 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA]] | 2011 |- | ''Stories''<ref name=stories/><ref name=opmfaves/> | UPC:00602537694600 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA]] | 2014 |- | ''"ILWY"'' (vinyl)<ref>{{cite web |url = https://lifestyle.inquirer.net/363905/johnny-alegre-revives-underground-radio-hit/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502173249/https://lifestyle.inquirer.net/363905/johnny-alegre-revives-underground-radio-hit/ |archive-date=May 2, 2021 |title = Johnny Alegre revives underground radio hit |date=June 6, 2020 |publisher = Inquirer.net Lifestyle |accessdate = June 8, 2020 }}</ref><ref> {{cite web |url = https://www.abs-cbn.com/entertainment/06/05/20/pinoy-rock-70s-classic-now-available-on-vinyl-44-years-later |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503011354/https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/05/20/pinoy-rock-70s-classic-now-available-on-vinyl-44-years-later |archive-date=May 3, 2021 |title = Pinoy rock '70s classic now available on vinyl 44 years later |publisher = ABS-CBN News |url-status = live |access-date = June 6, 2020 }}</ref> | HOURGLASS001 | Hourglass | 2020 |- | ''Johnny Alegre AFFINITY (2LP)''<ref> {{cite web |last1 = Olivares |first1 = Rick |url= https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/02/22/johnny-alegres-affinity-out-on-vinyl-this-october-2 |title = Jazz masterpiece 'Affinity' by Johnny Alegre out on vinyl this October 2 |work = ABS-CBN News }}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.ourbrew.ph/on-vinyl-affinity-is-a-sonic-masterpiece/ |title = On Vinyl, "Affinity" is a Sonic Masterpiece |date = October 16, 2022 |publisher = ourbrew.ph}}</ref> | JAA-001-BR | Backspacer<ref> {{cite web |url= https://www.adobomagazine.com/press-release/brand-business-sony-music-taps-backspacer-records-as-the-official-distributor-of-adeles-best-selling-lp-30/ |title = Brand & Business: Sony Music taps Backspacer Records |date= December 6, 2021 |publisher = AdoboMagazine.com}}</ref> | 2022 |- | ''Johnny Alegre 3 (2LP)'' <ref>{{cite web |url= https://www.rappler.com/entertainment/music/johnny-alegre-3-journey-jazz-hound/ |title= 'Johnny Alegre 3': Journey of a jazz hound |date= August 3, 2024 |publisher= rappler.com |access-date= September 2, 2024 |archive-date= September 2, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240902101148/https://www.rappler.com/entertainment/music/johnny-alegre-3-journey-jazz-hound/ |url-status= live }}</ref><ref> {{cite web |url= https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2024/8/26/jazz-musician-johnny-alegre-s-new-york-album-gets-the-vinyl-treatment-1624 |title = Jazz musician Johnny Alegre's New York album gets the vinyl treatment |date = Aug 26, 2024 |publisher = ABS-CBN News}} </ref> | JA3-001-BR | Backspacer | 2024 |} ==Mga Kolaborasyon== [[:en:List_of_Johnny_Alegre_collaborations|Listahan sa mga kolaborasyon ni Johnny Alegre]] ==Bidyograpiya==<!--collapse this section--> ===Johnny Alegre Affinity=== {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Titulo ! style="width: 450px"|Mga Musikero ! Direktor ! Produser ! Genre ! Tuig ! Lugar |- | Jazz in Time: ''Commemorative Concert XII''<ref>{{Cite web |last=Torrevillas |first=Domini M. |title=Upsilon mystique |url=https://www.philstar.com/opinion/2003/11/25/229178/upsilon-mystique |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503011111/https://www.philstar.com/opinion/2003/11/25/229178/upsilon-mystique |archive-date=May 3, 2021 |website=Philstar.com}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Fritz Ynfante | [[:en:Upsilon Sigma Phi|Upsilon Sigma Phi]] | konsiyerto sa jazz | 2003 | [[:en:University of the Philippines|Teatro sa U.P.]] |- | Jazzhound opisyal nga music video<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre AFFINITY: "Jazzhound" (Music Video) | date=January 21, 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=iTG-vGY8BSQ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504000454/https://www.youtube.com/watch?v=iTG-vGY8BSQ&ab_channel=JohnnyAlegre |archive-date=May 4, 2021 |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Fritz Ynfante <small>(footage sa konsiyerto)</small><br>Wilfred Galila <small>(video montage)</small> | [[:en:Mowelfund|Mowelfund]]<br>PH AFFINITY Productions | music video | 2005 | [[:en:Mowelfund|Mowelfund]] |- | 3rd Manila Jazz Festival<ref>{{Cite web |title=Jewelmer Hosts 3rd Manila Jazz Festival |date=November 2005 |url=https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504001039/https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-date=May 4, 2021 |language=en-US}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Simon Tan, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Angela Poblador | Jewelmer International Corporation | konsiyerto sa jazz | 2005 | [[:en:Greenbelt (Ayala Center)|Teatro sa Greenbelt]] |- | Pinoy Jazz: The Story of Jazz in the Philippines<ref>{{Cite web |url=https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/filmedia/play/377/Pinoy-Jazz--The-Story-of-Jazz-in-the-Philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504001306/https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/filmedia/play/377/Pinoy-Jazz--The-Story-of-Jazz-in-the-Philippines |archive-date=May 4, 2021 |title=Pinoy Jazz: The Story of Jazz in the Philippines |website=www.cultureunplugged.com}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Collis Davis | Richie Quirino,<ref>{{Cite web |last=Dussere |first=Carol |date=September 8, 2015 |title=A Filipino Jazz Musician and Jazz Journalist |url=https://www.caroldussere.com/philippines/a-filipino-jazz-musician-and-jazz-journalist/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504060242/https://www.caroldussere.com/philippines/a-filipino-jazz-musician-and-jazz-journalist/ |archive-date=May 4, 2021 |website=Turning East |language=en}}</ref> Collis Davis | [[:en:Documentary film#DVD documentary|dokyumentaryo]] | 2006 | [[:en:University of the Philippines|Teatro sa U.P.]] |- | Fête de la Musique 2011<ref>{{Citation |title=Affinity - Fete Dela Musique 2011 - Jazzhound | date=June 27, 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kVJdTkSRVxA |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504111948/https://www.youtube.com/watch?v=kVJdTkSRVxA |archive-date=May 4, 2021 |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, electric bass ♦ Mar Dizon, tambol | Franz Lawrence Tan | [[:en:Fête de la Musique|Fête de la Musique]]<ref>{{Cite web |date=June 24, 2011 |title=Fete De La Musique 2011 |url=https://www.philippineconcerts.com/local/fete-de-la-musique-2011/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504112104/https://www.philippineconcerts.com/local/fete-de-la-musique-2011/ |archive-date=May 4, 2021 |website=Philippine Concerts |language=en-US}}</ref> | konsiyerto sa jazz | 2011 | The Fort [[:en:Bonifacio Global City|BGC]], Taguig |- | [[:en:Tiendesitas|Tiendesitas]] Super Jazz Weekend<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre Affinity at Tiendesitas Super Jazz Weekend | date=May 29, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=7dyZWq2gOCI |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Yuna Reguerra, electric bass ♦ Wendell Garcia, tambol ♦ Elhmir Saison, keyboards | Dondi Santos | Tiendesitas | konsiyerto sa jazz | 2014 | [[:en:Tiendesitas]] |- | Beacon Call<ref>{{Citation |title=Beacon Call, Johnny Alegre "Stories" sampler | date=April 14, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=885v6ZpGNVM |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Joey Quirino, piyano ♦ Ria Villena-Osorio, orkestrasyon ♦ [[:en:Gerard Salonga|Gerard Salonga]], konduktor | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA Music Philippines]] | PH AFFINITY Productions | sampler | 2014 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA Music Philippines]] |- | Manila Jazz<ref>{{Citation |title=Manila Jazz |url=https://www.youtube.com/watch?v=M40lr92bvUE |language=en |website=Richard Villamor channel on YouTube.com| date=August 23, 2013 }}</ref> | Mga interbyu uban ni Johnny Alegre, [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], Elhmir Saison, Mar Dizon, (nakita: Colby dela Calzada) | Richard Villamor | Richard Villamor | [[:en:Documentary film#Narration styles|dokyumentaryo]] | 2013 | [[:en:Greater Manila Area|Dakbayan sa Manila ug mga kasikbit nga lugar]] |} ===Humanfolk=== {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Titulo ! Mga Musikero ! Direktor ! Produser ! Kategorya ! Tuig ! Lugar |- | [[:en:Para Sa Tao|Para Sa Tao]]<ref>{{Citation |title=HUMANFOLK: "Para Sa Tao" (Music Video) | date=July 3, 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ckFjbv73jbE |language=en}}</ref> | Abby Clutario, tingog, keyboards & Chapman Stick ♦ Johnny Alegre, acoustic guitar ♦ [[:en:Cynthia Alexander|Cynthia Alexander]], bass ♦ Malek Lopez, electronics | Daphne Oliveros | PH AFFINITY Productions | music video | 2011 | [[:en:Greater Manila Area|Dakbayan sa Manila ug kasikbit nga lugar]] |- | Hexagram II<ref>{{Citation |title=[Perthman Mobile] HUMANFOLK - Hexagram 2 | date=November 4, 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ovFyIoTUqNQ |language=en}}</ref> | Abby Clutario, keyboards & vocals ♦ Johnny Alegre, guitars & percussion ♦ Rodney Vidanes, bass ♦ Zach Lucero, tambol ♦ Frances Escapé, percussion | Perth Salva | PH AFFINITY Productions | live in the studio | 2013 | Perthman Studios, San Juan, Manila |- | Himig Ng Pasko<ref>{{Citation |title=HUMANFOLK: "Himig Ng Pasko" (Music Video) | date=December 4, 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5_x7IuiMOqo |language=en}}</ref> | Abby Clutario, keyboards & vocals ♦ Johnny Alegre, guitars & percussion ♦ Rodney Vidanes, bass ♦ Zach Lucero, tambol | JM Quiblat | PH AFFINITY Productions | music video | 2014 | Infinitif Studios |- | Naglalarong Ilaw<ref>{{Citation |title=HUMANFOLK: "Naglalarong Ilaw" (Music Video) | date=December 23, 2015 |url=https://www.youtube.com/watch?v=27NqxN0tGKk |language=en}}</ref> | Kris Gorra Dancel, vocals & rhythm guitar ♦ Johnny Alegre, guitars ♦ Abby Clutario, keyboards & harmonies ♦ Rodney Vidanes, bass ♦ Zach Lucero, tambol ♦ Deej Rodriguez, percussion | Phillip Miguel Luis & Lycylle Bianca Tse Cawaling | PH AFFINITY Productions | music video | 2015 | Infinitif Studios |- | Indiemand<ref>{{Citation |title=TFC Original Indiemand Humanfolk |url=https://vimeo.com/293266156 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504115213if_/https://vimeo.com/293266156 |archive-date=May 4, 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=Indiemand - Human Folk {{!}} TFC QuaranThings | date=May 20, 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=a1ujXxxr_EA |language=en}}</ref> | Johnny Alegre, guitars ♦ Abby Clutario, keyboards & vocals ♦ Deej Rodriguez, percussion | Pamela Carbonell | [[:en:The Filipino Channel|The Filipino Channel]]<ref>{{Cite web |title=iWantTFC |url=https://tfc.tv/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504115850/https://tfc.tv/ |archive-date=May 4, 2021 |website=TFC |language=en}}</ref> | music video | 2019 | [[:en:Pasig Rainforest Park|Pasig City Wildlife Reserve]] |} ==Mga Ganti== {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Tuig ! Ganti |- | 1974 | Don Carlos [[:en:Palanca Awards|Palanca Awards]] sa Panitikan, One-Act Play (English) Division, Ikaduhang Daplin<ref>{{cite web |url=http://www.palancaawards.com.ph/index.php/palanca-awardee/directory-of-palanca-winners |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125010416/http://www.palancaawards.com.ph/index.php/palanca-awardee/directory-of-palanca-winners |archive-date=January 25, 2022 |title=The Don Carlos Palanca Awards / 1974 |website=WebCite }}</ref> |- | 1982 | ''Foremost Exponent of Jazz'' nga gihatag sa Philippine Ministry of Tourism sa 1st [[:en:Cebu|Cebu]] Jazz Festival |- | 2006 | Award Of Excellence ''for Exemplary Musicianship'' gikan sa WWF Philippines alang sa iyang musikang pagsuporta sa kampanya nga "For A Living Planet" |- | 2010 | Plake sa Pagpasalamat alang sa iyang musikang tabang sa adbokasiya batok sa [[:en:Climate Change|Pagbag-o sa Klima]] gikan sa inisyatiba sa Oxfam ug Dakila. |- | 2012 | [[:en:25th Awit Awards|Awit Awards]],<ref>{{cite web | url=http://www.awitawards.com.ph/winners25th.html | title=List of Winners, The 25th Awit Awards | website=awitawards.com.ph }}</ref> Best World Music Recording, ''Humanfolk'', [[:en:Philippine Association of the Record Industry|Philippine Association of the Record Industry]] |- | rowspan=2|2013 | Icon Award, 8th Philippine International Jazz and Arts Festival<ref>{{cite web | url=http://kkjazzfest.com/johnny-alegre-trio | title=Johnny Alegre Trio | website=kkjazzfest.com | date=April 15, 2013 }}</ref> |- | Best Performer Award, [[:en:Kansai Music Conference|Kansai Music Conference]]<ref>{{cite web | url=http://www.kansaimusicconference.com/musicawards.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303212522/http://www.kansaimusicconference.com/musicawards.html |archive-date=March 3, 2016 | title=KMC Music Awards | website=kansaimusicconference.com }}</ref> |- | rowspan=2|2014 | [[:en:Aliw Awards|Aliw Awards]], Best Instrumentalist<ref>{{cite web | url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/12/07/1399836/jed-2014-aliw-awards-entertainer-year |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504122040/https://www.philstar.com/entertainment/2014/12/07/1399836/jed-2014-aliw-awards-entertainer-year |archive-date=May 4, 2021 | title=2014 Aliw Awards | website=The Philippine Star | date=2014}}</ref> |- | Living the Credo Award, [[:en:Upsilon Sigma Phi|Upsilon Sigma Phi]] Alumni Association |- | 2016 | Outstanding Professional Award, [[:en:Superbrands|Superbrands]] Philippines Council<ref>{{cite web | url=http://smiphl.com/professionals.html | title=Outstanding Professional Award | website=Superbrands_Council | accessdate=October 7, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161011142757/http://smiphl.com/professionals.html | archive-date=October 11, 2016 | url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2|2019 | Inspiring Leadership Award, [[:en:Rotary International|Rotary International]]<ref>{{cite web |title=Rotary International |url=https://www.rotary.org/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504124602/https://www.rotary.org/en |archive-date=May 4, 2021 |website=Rotary.org}}</ref> District 3830<ref name=rotary3830/> |- | [[:en:Paul Harris (Rotary)#Fellow|Paul Harris Fellow]],<ref>{{cite web |title=Paul Harris Fellow Recognition |url=https://www.rotary.org/en/history-paul-harris-fellow-recognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502162416/https://www.rotary.org/en/history-paul-harris-fellow-recognition |archive-date=May 2, 2021 |website=Rotary.org}}</ref><ref>{{cite web |title=Paul Harris Society |url=https://www.rotary.org/en/about-rotary/history/paul-harris-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504130241/https://www.rotary.org/en/about-rotary/history/paul-harris-society |archive-date=May 4, 2021 |website=Rotary.org}}</ref> The Rotary Foundation<ref>{{cite web |title=The Rotary Foundation |url=https://www.rotary.org/en/about-rotary/rotary-foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504131356/https://www.rotary.org/en/about-rotary/rotary-foundation |archive-date=May 4, 2021 |website=Rotary.org}}</ref> |- |} <!-- end of awards table --> ===Mga Sulat gikan sa UNESCO=== Mga Sulat sa Pag-ila gikan sa [[UNESCO]] Goodwill Ambassador for Inter-Cultural Dialogue, [[:en:Herbie Hancock|Herbie Hancock]]; alang sa malungtarong pakigtambayayong ug partisipasyon ni Johnny Alegre sa [[:en:International Jazz Day|International Jazz Day]]. * [https://archive.org/details/2015-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2015-jun-01 ''2015'' ] * [https://archive.org/details/2019-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2019-aug-09 ''2019'' ] * [https://archive.org/details/2020-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2020-dec-23 ''2020'' ] * [https://archive.org/details/2022-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2022-aug-08 ''2022'' ] * [https://archive.org/details/2023-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2023-dec-08 ''2023'' ] * [https://archive.org/details/2024-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2024-dec-12 ''2024'' ] * [https://archive.org/details/2025-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2025-aug-29 ''2025'' ] ==Mga Hulagway== <gallery> File:Alegre family emblem.jpg|alt=Historical emblem of the Alegre family of Villarroya de los Pinares|Kasaysayanon nga emblem sa pamilya Alegre sa [[:en:Villarroya de los Pinares]] File:Zobels w Teodora and Johnny.jpg|alt=L-R: Fernando Zobel de Ayala, Jaime Augusto Zobel de Ayala, Teodora Hernaez, Sr. Don Jaime Zobel de Ayala, Juan Bautista Alegre y Hernaez|Johnny Alegre sa corporate retirement sa iyang inahan, uban sa pamilya Zobel File:15-05-17-conference-berlin-RalfR-N3S 7116.jpg|Johnny Alegre sa 2015 Wikimedia Conference sa Berlin File:2014 Waray Wikipedia Edit-a-thon 38.JPG|Johnny Alegre sa 2014 Waray Wikipedia, ika-11 Sunrise Festival File:Humanfolk.JPG|Unang proyekto ni Johnny Alegre nga [[:en:Humanfolk|HUMANFOLK]] File:Jimmy_Wales_%26_Johnny_Alegre_(Wikimania_2023,_Singapore).jpg|Co-founder sa Wikipedia Jimmy Wales ug si Johnny Alegre nagpakuha ug litrato sa Wikimania 2023, Singapore </gallery> ==Mga Reperensya== {{Reflist}} ==Mga Panlahing Link== {{Commons category}} * {{official website|http://www.johnnyalegre.com }} {{DEFAULTSORT:Alegre, Johnny}} [[Kategoriya:Mga Pilipinong kompositor]] 82jv2sn4pc1kw4igp9v1sljyexz0t2g 37103824 37103821 2026-09-29T04:12:32Z RCJourn 124764 37103824 wikitext text/x-wiki <!-- Kini usa ka hubad gikan sa English Wikipedia. --> {{Infobox person | name = <center>Johnny Alegre</center> | image = [[File:Johnny Alegre.jpg|center|250px]] | alt = Johnny Alegre | caption = <center>Si Alegre niadtong 2011</center> | birth_name = ''Juan Bautista Alegre y Hernaez'' | birth_date = {{Birth date and age|1955|6|4|mf=y}} | birth_place = [[:en:Pasay|Pasay]], [[:en:Rizal (province)|Rizal]], Pilip[inas | baptised = <!-- will not display if birth_date is entered --> | nationality = Filipino | citizenship = | education = Kolehiyo sa &#077;usika sa &#085;nibersidad sa &#080;ilipinas | alma_mater = | organization = | agent = <!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source --> | known_for = | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works"; or by |label_name=, which produces label "Label(s)" --> | style = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | spouse = Jocelyn Albao Alegre | mother = Teodora Hernaez de Alegre | father = [[:en:Narciso J. Alegre]] | relatives = [[:en:Juan B. Alegre|Juan B. Alegre]] (Apohan nga lalaki)<br> Amanda Sargent (Apohan nga babaye) | family = | callsign = | awards = | website = <center>{{URL|www.johnnyalegre.com}}</center> | module = {{Infobox musical artist | embed=yes | genre = [[:en:Jazz|Jazz]], [[:en:world fusion|World Fusion]] | occupation = Musikero, Gitarista-Kompositor | instrument = Gitara, [[:en:Keyboard instrument|Keyboards]] | years_active = 1981–karon | label = [[:en:Candid Records (UK)|Candid]], [[:en:MCA Music Inc. (Philippines)|MCA]] | current_member_of = {{unbulleted list|[[Johnny Alegre Affinity|Johnny Alegre AFFINITY]]| [[Humanfolk|HUMANFOLK]]}} }} }} '''Johnny Alegre''' (natawo isip '''Juan Bautista H. Alegre III''' niadtong Hunyo 19, 1955, sa [[Manila]], [[Philippines]]) usa ka [[Pilipino]] nga musikerong guitarista, [[kompositor]] ug magtutugtog sa jazz. Siya usa sa mga unang personalidad nga nakab-ot sa internasyonal nga pag-ila gikan sa [[Republika sa Pilipinas|Pilipinas]] pinaagi sa genre nga [[:en:Jazz|Jazz]]. Ang iyang mga grupo lakip ang '''[[Johnny Alegre Affinity]]''' ug '''[[Humanfolk]]''', nga nagrepresentar sa mahinungdanong kalamboan sa modernong jazz sa nasud. Si Alegre naila usab isip usa ka [[:en:arranger|arranger]], [[:en:record producer|record producer]], ug [[:en:sound designer|sound designer]]. Ang iyang mga tinguha sa musika nagtumong sa paghiusa sa tradisyonal nga ritmo sa Pilipinas uban sa mga porma sa modernong jazz ug world music. ==Biograpiya== ===Karera=== [[File:McClure-Alegre-Hart.JPG|thumb|left|320x320px|Si Johnny Alegre (tunga) uban sa bassist nga si [[:en:Ron McClure|Ron McClure]] (wala) ug drummer nga si [[:en:Billy Hart|Billy Hart]] (tuo). Ang hulagway gipiktyuran sa New York City panahon nga ilang gi-record ang ''Johnny Alegre 3'' para ipang-apod-apod sa MCA.]] Nagtuon si Alegre og komposisyon sa [[:en:University of the Philippines|University of the Philippines]] College of Music sa ulahing bahin sa dekada 1970. Usa siya sa mga nagmugna sa U.P. Jazz Ensemble.<ref name="AAJ">{{cite web |title=Johnny Alegre |url=https://musicians.allaboutjazz.com/johnnyalegre |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502154958/https://musicians.allaboutjazz.com/johnnyalegre |archive-date=May 2, 2021 |website=All About Jazz |accessdate=March 4, 2019}}</ref> Mitambong siya sa mga workshop sa kompositor nga si [[:en:Erhard Karkoschka|Erhard Karkoschka]], gitarista nga si [[:en:Ike Isaacs (guitarist)|Ike Isaacs]], ug kompositor nga si [[:en:Chou Wen-chung|Chou Wen-chung]]. Kaniadtong Mayo 2002, gimugna ni Alegre ang [[Johnny Alegre Affinity|Johnny Alegre Affinity]] uban sa bassist nga si Colby de la Calzada, drummer nga si Koko Bermejo, pianist nga si Elhmir Saison, ug saxophonist nga si [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]]. Ang ilang unang narecord nga buhat, ang "Stones of Intramuros", nga sinulat ni Alegre, naapil sa limitado nga edisyon sa Philippine jazz anthology nga ''[[:en:Adobo Jazz (anthology series)|Adobo Jazz: A Portrait of the Filipino as a Jazz Artist (Vol. 1)]]''.<ref>{{cite news |last=Ramos |first=Cris |title=Adobo Jazz and Dinuguang improvisation |page=C8 |newspaper=The Manila Times |location=Manila, Philippines |date=November 1, 2003}}</ref> Ang self-titled nga album nga ''Johnny Alegre Affinity'' gipagawas sa [[:en:Philippines]] sa tunga-tunga sa 2005 pinaagi sa Candid Records Philippines; ug gipagawas usab pag-usab sa Inglatera sa mao gihapon nga tuig pinaagi sa [[:en:Candid Records (UK)|Candid Records (UK)]]<ref>{{Cite web |title=Johnny Alegre |url=http://store.candidrecords.com/index.php?route=product/category&path=61 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506090041/http://store.candidrecords.com/index.php?route=product%2Fproduct&product_id=122 |archive-date=May 6, 2021 |url-status=live |website=store.candidrecords.com}}</ref> alang sa tibuok kalibutan nga distribusyon isip ''Jazzhound''. Gisundan kini sa mga performance sa [[:en:PizzaExpress|PizzaExpress]] Jazz Club sa London uban sa guest saxophonist nga si Dimitri Vassilakis. Niadtong 2006 ug 2007, si Alegre ug ang Affinity nagtrabaho sa ''Eastern Skies'',<ref name=eastern>{{Citation |title=Johnny Alegre – Eastern Skies (2007, CD) |url=https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Eastern-Skies/release/15085924 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502164146/https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Eastern-Skies/release/15085924 |archive-date=May 2, 2021 |language=en}}</ref> usa ka album sa orihinal nga mga komposisyon uban sa [[:en:FILharmoniKA|Global Studio Orchestra]] nga giatiman ni [[:en:Gerard Salonga|Gerard Salonga]].<ref name="teams">{{cite web |title=Jazz Artist Johnny Alegre Teams Up With Gerard Salonga |url=https://books.google.com/books?id=HU5aAAAAIBAJ&pg=1344%2C7011644 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502155129/https://books.google.com.ph/books?id=HU5aAAAAIBAJ&pg=1344%2C7011644&redir_esc=y |archive-date=May 2, 2021 |website=news.google.com |publisher=The Manila Times |accessdate=March 4, 2019 |date=January 9, 2008}}</ref> Kaniadtong 2009, gipagawas sa MCA ang ''Johnny Alegre 3'', usa ka trio album uban ni [[:en:Ron McClure|Ron McClure]] (bass) ug [[:en:Billy Hart|Billy Hart]] (drums). Si Alegre mao ang unang jazz artist sa MCA nga gikan sa Pilipinas.<ref>{{cite web |url=http://www.titikpilipino.com/album/?albumid%3D2382 |title=Johnny Alegre 3 - Johnny Alegre OPM Albums - the Online Resource for Filipino Songs |website=TitikPilipino.com |accessdate=August 13, 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121006091353/http://www.titikpilipino.com/album/?albumid=2382 |archivedate=October 6, 2012 }}</ref> Sa tuig 2014, gipagawas sa MCA ang usa ka compilation sa mga labaw nga kanta gikan sa mga recording ni Alegre sa Candid Records, nga gitawag og ''Stories''.<ref name=stories>{{cite web |url= http://www.adobomagazine.com/philippine-news/album-review-stories-johnny-alegre-affinity |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174831/https://adobomagazine.com/philippine-news/album-review-stories-johnny-alegre-affinity |archive-date=March 6, 2019 |title= Album Review: 'Stories' by Johnny Alegre AFFINITY |publisher= adobomagazine.com |date=February 6, 2014 |accessdate=December 23, 2014}}</ref><ref name=opmfaves>{{Cite web |last=Dosmanos |first=Jackie |date=April 6, 2014 |title=CD reviews: Johnny Alegre, Beyonce, OPM faves |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/04/06/14/cd-reviews-johnny-alegre-beyonce-opm-faves |website=ABS-CBN News |language=en}}</ref> Kaniadtong 2008, nagrekord si Alegre og [[Humanfolk|Humanfolk]], nga mao usab ang ngalan sa album nga narecord uban sa percussionist nga si [[:en:Susie Ibarra|Susie Ibarra]], drummer nga si Roberto Juan Rodriguez, [[:en:Cynthia Alexander|Cynthia Alexander]], ug Malek Lopez. Alang sa Humanfolk, siya ang nagsulat sa "[[:en:Para Sa Tao|Para Sa Tao]]" nga gibase sa mga letra sa [[:en:Baybayin|Baybayin]] sa [[:en:Tagalog language|Pinulongang Tagalog]]. Gipakita si Alegre sa mga libro nga ''The Great Jazz Guitarists'' ni [[:en:Scott Yanow|Scott Yanow]]<ref name="Yanow">{{cite book |last1=Yanow |first1=Scott |title=The Great Jazz Guitarists |url=https://archive.org/details/greatjazzguitari0000yano |date=2013 |publisher=Backbeat |location=San Francisco |isbn= 978-1-61-713023-6 |page=[https://archive.org/details/greatjazzguitari0000yano/page/6 7]}}</ref> ug sa [[:en:Cultural Center of the Philippines|Cultural Center of the Philippines]] ''Encyclopedia of Philippine Art'', Ikaduhang edisyon (Volume 7).<ref name="Cultural Center of the Philippines Encyclopedia of Philippine Art, Second edition">{{cite book |url=https://www.culturalcenter.gov.ph/events/literature/ccp-encyclopedia-of-philippine-art/details |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502155410/https://www.culturalcenter.gov.ph/events/literature/ccp-encyclopedia-of-philippine-art/details |archive-date=May 2, 2021 |title=Cultural Center of the Philippines Encyclopedia of Philippine Art, Second edition (Volume 7: Music) |volume=7 |page=536 |date=2017 |publisher=Cultural Center of the Philippines edition: 2nd |location=Manila, Philippines |isbn= 978-9-71-854664-2}}</ref><ref>{{cite web |url=https://primer.com.ph/blog/2018/11/29/ccp-encyclopedia-of-philippine-art |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502155531/https://primer.com.ph/blog/2018/11/29/ccp-encyclopedia-of-philippine-art/ |archive-date=May 2, 2021 |title=Primer.com.ph: CCP Encyclopedia of Philippine Art 2nd Edition Is Now Available |date=2018 |publisher=Primer Media |location=Makati, Metro Manila, Philippines}}</ref> Kaniadtong Nobyembre 2023, usa ka retrospective sa mga urban folk composition ni Alegre para sa Humanfolk gipakita sa usa ka 2-oras nga recital sa [[:en::en:Ayala Museum|Ayala Museum]], nga gihost sa [[:en::en:Ayala Museum#Educational centers|Filipinas Heritage Library]].<ref name="FHL">{{cite web |title=JEEPNEY JAZZ: INDIGENOUS LEGACIES |url=https://www.filipinaslibrary.org.ph/news-updates/jeepney-jazz/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213033049/https://www.filipinaslibrary.org.ph/news-updates/jeepney-jazz/ |archive-date=December 13, 2023 |website=filipinaslibrary.org.ph |accessdate=December 11, 2023}}</ref><ref name="CNN">{{cite web |title=Listen to OPM classics played with the kulintang |url=https://www.cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2023/11/16/things-to-do-nov-16-to-21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213050838/https://www.cnnphilippines.com/life/leisure/the-guide/2023/11/16/things-to-do-nov-16-to-21.html |archive-date=December 13, 2023 |website=cnnphilippines.com |accessdate=December 11, 2023}}</ref><ref name="Business World">{{cite web |title=Filipinas Heritage Library tackles jazz |url=https://www.bworldonline.com/arts-and-leisure/2023/09/27/547817/artsculture-09-27-23/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213054444/https://www.bworldonline.com/arts-and-leisure/2023/09/27/547817/artsculture-09-27-23/ |archive-date=December 13, 2023 |website=bworldonline.com |date=September 26, 2023 |accessdate=December 11, 2023}}</ref> Ang mga narecord nga musika ni Johnny Alegre, lakip na ang iyang mga independiyenteng produksyon, gipangtipon sa [[:en:The_Orchard_(company)|The Orchard]], usa ka subsidiary sa Sony Music Entertainment. ===Pamilya=== Si Johnny Alegre mao ang labing batan-ong buhi nga apo sa ulahi nga Senador [[:en:Juan B. Alegre|Juan Bautista Alegre y Levantino]],<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/1931/06/15/archives/juan-b-alegre-dies-philippine-senator-fiery-politician-who-studied.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212075336/https://www.nytimes.com/1931/06/15/archives/juan-b-alegre-dies-philippine-senator-fiery-politician-who-studied.html |archive-date=February 12, 2021 |title=Juan B. Alegre article in the New York Times |website=[[:en:The New York Times]] |date=1931}}</ref> usa ka [[:en:Senator of the Philippines|senador sa Pilipinas]]<ref>{{cite web |url=https://www.senate.gov.ph/senators/senlist.asp |title=List of previous senators |publisher=[[:en:Senate of the Philippines]] }}</ref> nga nagrepresentar sa [[:en:Philippines's 6th senatorial district|Ika-unom nga distritong senador]] sa [[:en:6th Philippine Legislature|Ika-unom]] ug [[:en:7th Philippine Legislature|Ikapito]] nga [[:en:Legislative districts of the Philippines|Lehislatibo sa Pilipinas]]. Ang kaliwatan o [[:en:genealogy|genealohiya]] sa pamilya ni Johnny Alegre naggikan sa mga [[:en:Carlist|Carlista]] nga [[:en:exiles|pinapahawa]]<ref>{{cite book |last1=Nolasco |first1=Clarita |title=The Creoles in Spanish Philippines (Reprint) |date=2019 |publisher=Pantas Publishing and Printing Co. |location=Quezon City, NCR, Philippines |page=53 |isbn= 978-6-21-958359-6}}</ref> gikan sa Espanya padulong sa [[:en:Philippines|Pilipinas]] ug nakigsagol sa mga Pilipino pinaagi sa kaminyoon. Ang iyang apohan sa amahan, si Amanda ''("Aimee")'' Alegre née Sargent,<ref>{{cite book |last1=Sargent |first1=William |title=Sargent Record |url=https://archive.org/details/sargentrecordwil1899sarg2 |date=1899 |publisher=The Californian Co. Publishers |location=St. Johnsbury, Vermont |page=[https://archive.org/details/sargentrecordwil1899sarg2/page/6 679]}}</ref><ref>{{cite book |title=Amazon.com: Sargent Record: William Sargent of Ipswich, Newbury, Hampton, Salisbury and Amesbury, New England, U.S., With his Descendants and Their Intermarriages, and Other Sargent Branches |last1=Sargent |first1=Edwin Everett |date=2018 |publisher=Franklin Classics |isbn= 978-0-34-330804-9}}</ref> naggikan sa unang henerasyon sa [[:en:Sargent (name)|pamilyang Sargent]] sa [[:en:New England|Bag-ong Inglatera]].<ref>{{cite book |last1=Sargent |first1=Winthrop |title=Early Sargents of New England |date=1922 |publisher=Ad-Service Printing Co. |location=Philadelphia}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sargent |first1=Winthrop |title=Early Sargents of New England (Reprint) |date=2018 |publisher=Franklin Classics |isbn= 978-0-34-308102-7}}</ref><ref>{{cite book |title=Amazon.com: Early Sargents of New England (Reprint) |date=2018 |publisher=Franklin Classics |isbn= 9780343081027}}</ref><ref> {{cite book |last1=Sargent |first1=Aaron |title=Sargent Genealogy (reprint) |date=February 27, 2019 |publisher=Wentworth Press |isbn= 978-0-52-609173-7}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Sargent |first1=Aaron |last2=Sargent |first2=John S. |title=SARGENT GENEALOGY Hugh Sargent, of Courteenhall, Northamptonshire, and His Descendants in England and William Sargent, of Malden, New England, and His Descendants in America |year=1895 |publisher=Creative Media Partners, LLC |isbn= 0-526091-73-8 |type=Print}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Sargent |first1=Aaron |last2=Sargent |first2=John S. |title=SARGENT GENEALOGY Hugh Sargent, of Courteenhall, Northamptonshire, and His Descendants in England and William Sargent, of Malden, New England, and His Descendants in America |url=https://www.amazon.com/SARGENT-GENEALOGY-Courteenhall-Northamptonshire-Descendants/dp/B0044FJ96I |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502160708/https://www.amazon.com/SARGENT-GENEALOGY-Courteenhall-Northamptonshire-Descendants/dp/B0044FJ96I |archive-date=May 2, 2021 |via=www.amazon.com|date=January 1895 |publisher=Facsimile Publisher }}</ref> ==Ubang mga persona== <!--{{BLP sources section|date=May 2021}}--> Si Johnny Alegre usa ka miyembro sa [[:en:FILSCAP]] ug dugay na nga miyembro sa ''Philippine International Jazz and Arts Festival'' isip konsultant. Aktibo usab siya isip usa ka [[:en::en:user:Buszmail|Wikimedian]] nga tigpasiugda sa mga proyekto sama sa [[:en::en:Wikipedia:WikiProject Jazz|'''WikiProject Jazz''']]. Ingon nga Juan Bautista H. Alegre, siya usa ka kanhing presidente sa Rotary Club (Makati Rockwell,<ref>{{Cite journal |author= |year=2019 |title=Planting Seeds, Growing Trees |journal=Discon 2019 |pages=126}}</ref><ref>{{Cite journal |author= |year=2018 |title=RI District 3830, Inspiring President |journal=District 38 Handover: Together, We Inspire |pages=34}}</ref> Rotary International District 3830),<ref>{{cite web |url=http://pcrgrotary.com/?page_id=394 |title=Rotary International District 3830 |access-date=February 3, 2021 |archive-date=May 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502162046/http://pcrgrotary.com/?page_id=394 |url-status=dead }}</ref><ref name=rotary3830>{{cite web |url=http://rotary3830.org/ |title=Rotary District 3830 Philippines |website=Rotary District 3830 Philippines}}</ref><ref>{{Cite journal |last=RCMR |year=2018 |title=Message from the President, Rotary Club of Makati Rockwell |journal=The Inspiring Yearbook 2018-2019 |volume= |issue=RY 2018-2019 |pages=5, 33}}</ref> ug gipasidunggan isip [[:en:Paul Harris (Rotary)#Paul Harris Fellow|Paul Harris Fellow]].<ref>{{Cite journal |last=RCMR |year=2019 |title=Paul Harris Fellows, Donors of RCMR |journal=The Champion Yearbook 2019-2020 |volume= |issue=RY 2019-2020 |pages=29}}</ref><ref>{{Cite journal |last=RCMR |year=2020 |title=Paul Harris Fellows, Donors of RCMR |journal=The Perfect Vision Yearbook 2020-2021 |volume= |issue=RY 2020-2021 |pages=33}}</ref> ==Diskograpiya== {| class="wikitable sortable" |- ! Album ! Katalogo/UPC No. ! Label ! Tuig |- | ''Stones of Intramuros'' (single) Track 9 <br/>[[:en:Adobo Jazz (anthology series)|Adobo Jazz: A Portrait of the Filipino as a Jazz Artist, Vol. 1]] | | IndiRa | 2002 |- | ''Johnny Alegre AFFINITY''<ref>{{Citation|title=Johnny Alegre – Affinity (2005, CD)|url=https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502163906/https://www.discogs.com/Johnny-Alegre-Affinity/release/15085873|language=en|archive-date=May 2, 2021}}</ref> | CAN-KC-5001 | [[:en:Candid Records (UK)|Candid]] | 2005 |- | ''Jazzhound'' (UK release)<ref>{{Citation|title=Johnny Alegre Affinity - Jazzhound {{!}} daddykool |url=https://daddykool.com/UPC/708857984220 |language=en}}</ref> | CCD 79842 | [[:en:Candid Records (UK)|Candid]] | 2005 |- | ''Jazzhound (radio edit, single)'' Track 4<br>''[[:en:World Wide Fund for Nature#Promotions|Environmentally Sound: A Select Anthology of Songs Inspired by the Earth]]''<ref>{{cite web |url=http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=25 |title=The Harmonics of being Environmentally Sound |date=August 18, 2006 |publisher=[[:en:World Wildlife Fund]] - Philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720233747/http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=25 |archive-date=July 20, 2011 |url-status=dead |access-date=June 30, 2010}}</ref> | | [[:en:World Wide Fund for Nature|WWF]] | 2006 |- | ''Eastern Skies''<ref name=eastern/> | CAN-KC-5006 | [[:en:Candid Records (UK)|Candid]] | 2007 |- | ''Johnny Alegre 3'' <ref>{{Citation |title=Johnny Alegre 3 - Johnny Alegre {{!}} Songs, Reviews, Credits {{!}} AllMusic |url=https://www.allmusic.com/album/johnny-alegre-3-mw0001996031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502165958/https://www.allmusic.com/album/johnny-alegre-3-mw0001996031 |archive-date=May 2, 2021 |language=en}}</ref> | UPC:00600753200070 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA]] | 2009 |- | Mammals<ref>{{Cite web |title=Wilderness' profile page for Japan Music Week 2010 |url=https://pating.tumblr.com/post/1248942669 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420085759/https://pating.tumblr.com/post/1248942669 |archive-date=April 20, 2021 |website=hello |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mammals' itinerary: Japan Music Week 2010 |url=https://www.facebook.com/notes/802814900551251/ |website=www.facebook.com}}</ref> | [[:en:Japan Music Week]] | PH AFFINITY Productions | 2010 |- | ''Humanfolk''<ref>{{Cite web |title=Human + Folk = Pinoy World Music |url=https://ph.news.yahoo.com/news/blogs/cokemusicstudio/human-folk-pinoy-world-music-070811280.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502170539/https://ph.news.yahoo.com/news/blogs/cokemusicstudio/human-folk-pinoy-world-music-070811280.html |archive-date=May 2, 2021 |website=ph.news.yahoo.com |language=en-PH}}</ref> | UPC:00600753330432 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA]] | 2011 |- | ''Stories''<ref name=stories/><ref name=opmfaves/> | UPC:00602537694600 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA]] | 2014 |- | ''"ILWY"'' (vinyl)<ref>{{cite web |url = https://lifestyle.inquirer.net/363905/johnny-alegre-revives-underground-radio-hit/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502173249/https://lifestyle.inquirer.net/363905/johnny-alegre-revives-underground-radio-hit/ |archive-date=May 2, 2021 |title = Johnny Alegre revives underground radio hit |date=June 6, 2020 |publisher = Inquirer.net Lifestyle |accessdate = June 8, 2020 }}</ref><ref> {{cite web |url = https://www.abs-cbn.com/entertainment/06/05/20/pinoy-rock-70s-classic-now-available-on-vinyl-44-years-later |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503011354/https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/05/20/pinoy-rock-70s-classic-now-available-on-vinyl-44-years-later |archive-date=May 3, 2021 |title = Pinoy rock '70s classic now available on vinyl 44 years later |publisher = ABS-CBN News |url-status = live |access-date = June 6, 2020 }}</ref> | HOURGLASS001 | Hourglass | 2020 |- | ''Johnny Alegre AFFINITY (2LP)''<ref> {{cite web |last1 = Olivares |first1 = Rick |url= https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/02/22/johnny-alegres-affinity-out-on-vinyl-this-october-2 |title = Jazz masterpiece 'Affinity' by Johnny Alegre out on vinyl this October 2 |work = ABS-CBN News }}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.ourbrew.ph/on-vinyl-affinity-is-a-sonic-masterpiece/ |title = On Vinyl, "Affinity" is a Sonic Masterpiece |date = October 16, 2022 |publisher = ourbrew.ph}}</ref> | JAA-001-BR | Backspacer<ref> {{cite web |url= https://www.adobomagazine.com/press-release/brand-business-sony-music-taps-backspacer-records-as-the-official-distributor-of-adeles-best-selling-lp-30/ |title = Brand & Business: Sony Music taps Backspacer Records |date= December 6, 2021 |publisher = AdoboMagazine.com}}</ref> | 2022 |- | ''Johnny Alegre 3 (2LP)'' <ref>{{cite web |url= https://www.rappler.com/entertainment/music/johnny-alegre-3-journey-jazz-hound/ |title= 'Johnny Alegre 3': Journey of a jazz hound |date= August 3, 2024 |publisher= rappler.com |access-date= September 2, 2024 |archive-date= September 2, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240902101148/https://www.rappler.com/entertainment/music/johnny-alegre-3-journey-jazz-hound/ |url-status= live }}</ref><ref> {{cite web |url= https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2024/8/26/jazz-musician-johnny-alegre-s-new-york-album-gets-the-vinyl-treatment-1624 |title = Jazz musician Johnny Alegre's New York album gets the vinyl treatment |date = Aug 26, 2024 |publisher = ABS-CBN News}} </ref> | JA3-001-BR | Backspacer | 2024 |} ==Mga Kolaborasyon== [[:en:List_of_Johnny_Alegre_collaborations|Listahan sa mga kolaborasyon ni Johnny Alegre]] ==Bidyograpiya==<!--collapse this section--> ===Johnny Alegre Affinity=== {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Titulo ! style="width: 450px"|Mga Musikero ! Direktor ! Produser ! Genre ! Tuig ! Lugar |- | Jazz in Time: ''Commemorative Concert XII''<ref>{{Cite web |last=Torrevillas |first=Domini M. |title=Upsilon mystique |url=https://www.philstar.com/opinion/2003/11/25/229178/upsilon-mystique |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503011111/https://www.philstar.com/opinion/2003/11/25/229178/upsilon-mystique |archive-date=May 3, 2021 |website=Philstar.com}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Fritz Ynfante | [[:en:Upsilon Sigma Phi|Upsilon Sigma Phi]] | konsiyerto sa jazz | 2003 | [[:en:University of the Philippines|Teatro sa U.P.]] |- | Jazzhound opisyal nga music video<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre AFFINITY: "Jazzhound" (Music Video) | date=January 21, 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=iTG-vGY8BSQ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504000454/https://www.youtube.com/watch?v=iTG-vGY8BSQ&ab_channel=JohnnyAlegre |archive-date=May 4, 2021 |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Fritz Ynfante <small>(footage sa konsiyerto)</small><br>Wilfred Galila <small>(video montage)</small> | [[:en:Mowelfund|Mowelfund]]<br>PH AFFINITY Productions | music video | 2005 | [[:en:Mowelfund|Mowelfund]] |- | 3rd Manila Jazz Festival<ref>{{Cite web |title=Jewelmer Hosts 3rd Manila Jazz Festival |date=November 2005 |url=https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504001039/https://www.jckonline.com/magazine-article/jewelmer-hosts-3rd-manila-jazz-festival/ |archive-date=May 4, 2021 |language=en-US}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Simon Tan, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Angela Poblador | Jewelmer International Corporation | konsiyerto sa jazz | 2005 | [[:en:Greenbelt (Ayala Center)|Teatro sa Greenbelt]] |- | Pinoy Jazz: The Story of Jazz in the Philippines<ref>{{Cite web |url=https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/filmedia/play/377/Pinoy-Jazz--The-Story-of-Jazz-in-the-Philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504001306/https://www.cultureunplugged.com/documentary/watch-online/filmedia/play/377/Pinoy-Jazz--The-Story-of-Jazz-in-the-Philippines |archive-date=May 4, 2021 |title=Pinoy Jazz: The Story of Jazz in the Philippines |website=www.cultureunplugged.com}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Elhmir Saison, piyano ♦ [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], alto sax | Collis Davis | Richie Quirino,<ref>{{Cite web |last=Dussere |first=Carol |date=September 8, 2015 |title=A Filipino Jazz Musician and Jazz Journalist |url=https://www.caroldussere.com/philippines/a-filipino-jazz-musician-and-jazz-journalist/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504060242/https://www.caroldussere.com/philippines/a-filipino-jazz-musician-and-jazz-journalist/ |archive-date=May 4, 2021 |website=Turning East |language=en}}</ref> Collis Davis | [[:en:Documentary film#DVD documentary|dokyumentaryo]] | 2006 | [[:en:University of the Philippines|Teatro sa U.P.]] |- | Fête de la Musique 2011<ref>{{Citation |title=Affinity - Fete Dela Musique 2011 - Jazzhound | date=June 27, 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kVJdTkSRVxA |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504111948/https://www.youtube.com/watch?v=kVJdTkSRVxA |archive-date=May 4, 2021 |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, electric bass ♦ Mar Dizon, tambol | Franz Lawrence Tan | [[:en:Fête de la Musique|Fête de la Musique]]<ref>{{Cite web |date=June 24, 2011 |title=Fete De La Musique 2011 |url=https://www.philippineconcerts.com/local/fete-de-la-musique-2011/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504112104/https://www.philippineconcerts.com/local/fete-de-la-musique-2011/ |archive-date=May 4, 2021 |website=Philippine Concerts |language=en-US}}</ref> | konsiyerto sa jazz | 2011 | The Fort [[:en:Bonifacio Global City|BGC]], Taguig |- | [[:en:Tiendesitas|Tiendesitas]] Super Jazz Weekend<ref>{{Citation |title=Johnny Alegre Affinity at Tiendesitas Super Jazz Weekend | date=May 29, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=7dyZWq2gOCI |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Yuna Reguerra, electric bass ♦ Wendell Garcia, tambol ♦ Elhmir Saison, keyboards | Dondi Santos | Tiendesitas | konsiyerto sa jazz | 2014 | [[:en:Tiendesitas]] |- | Beacon Call<ref>{{Citation |title=Beacon Call, Johnny Alegre "Stories" sampler | date=April 14, 2014 |url=https://www.youtube.com/watch?v=885v6ZpGNVM |language=en}}</ref> | style="width: 450px"|Johnny Alegre, gitara ♦ Colby dela Calzada, kontrabass ♦ Koko Bermejo, tambol ♦ Joey Quirino, piyano ♦ Ria Villena-Osorio, orkestrasyon ♦ [[:en:Gerard Salonga|Gerard Salonga]], konduktor | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA Music Philippines]] | PH AFFINITY Productions | sampler | 2014 | [[:en:MCA Music (Philippines)|MCA Music Philippines]] |- | Manila Jazz<ref>{{Citation |title=Manila Jazz |url=https://www.youtube.com/watch?v=M40lr92bvUE |language=en |website=Richard Villamor channel on YouTube.com| date=August 23, 2013 }}</ref> | Mga interbyu uban ni Johnny Alegre, [[:en:Tots Tolentino|Tots Tolentino]], Elhmir Saison, Mar Dizon, (nakita: Colby dela Calzada) | Richard Villamor | Richard Villamor | [[:en:Documentary film#Narration styles|dokyumentaryo]] | 2013 | [[:en:Greater Manila Area|Dakbayan sa Manila ug mga kasikbit nga lugar]] |} ===Humanfolk=== {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Titulo ! Mga Musikero ! Direktor ! Produser ! Kategorya ! Tuig ! Lugar |- | [[:en:Para Sa Tao|Para Sa Tao]]<ref>{{Citation |title=HUMANFOLK: "Para Sa Tao" (Music Video) | date=July 3, 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ckFjbv73jbE |language=en}}</ref> | Abby Clutario, tingog, keyboards & Chapman Stick ♦ Johnny Alegre, acoustic guitar ♦ [[:en:Cynthia Alexander|Cynthia Alexander]], bass ♦ Malek Lopez, electronics | Daphne Oliveros | PH AFFINITY Productions | music video | 2011 | [[:en:Greater Manila Area|Dakbayan sa Manila ug kasikbit nga lugar]] |- | Hexagram II<ref>{{Citation |title=[Perthman Mobile] HUMANFOLK - Hexagram 2 | date=November 4, 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ovFyIoTUqNQ |language=en}}</ref> | Abby Clutario, keyboards & vocals ♦ Johnny Alegre, guitars & percussion ♦ Rodney Vidanes, bass ♦ Zach Lucero, tambol ♦ Frances Escapé, percussion | Perth Salva | PH AFFINITY Productions | live in the studio | 2013 | Perthman Studios, San Juan, Manila |- | Himig Ng Pasko<ref>{{Citation |title=HUMANFOLK: "Himig Ng Pasko" (Music Video) | date=December 4, 2013 |url=https://www.youtube.com/watch?v=5_x7IuiMOqo |language=en}}</ref> | Abby Clutario, keyboards & vocals ♦ Johnny Alegre, guitars & percussion ♦ Rodney Vidanes, bass ♦ Zach Lucero, tambol | JM Quiblat | PH AFFINITY Productions | music video | 2014 | Infinitif Studios |- | Naglalarong Ilaw<ref>{{Citation |title=HUMANFOLK: "Naglalarong Ilaw" (Music Video) | date=December 23, 2015 |url=https://www.youtube.com/watch?v=27NqxN0tGKk |language=en}}</ref> | Kris Gorra Dancel, vocals & rhythm guitar ♦ Johnny Alegre, guitars ♦ Abby Clutario, keyboards & harmonies ♦ Rodney Vidanes, bass ♦ Zach Lucero, tambol ♦ Deej Rodriguez, percussion | Phillip Miguel Luis & Lycylle Bianca Tse Cawaling | PH AFFINITY Productions | music video | 2015 | Infinitif Studios |- | Indiemand<ref>{{Citation |title=TFC Original Indiemand Humanfolk |url=https://vimeo.com/293266156 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504115213if_/https://vimeo.com/293266156 |archive-date=May 4, 2021 |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=Indiemand - Human Folk {{!}} TFC QuaranThings | date=May 20, 2020 |url=https://www.youtube.com/watch?v=a1ujXxxr_EA |language=en}}</ref> | Johnny Alegre, guitars ♦ Abby Clutario, keyboards & vocals ♦ Deej Rodriguez, percussion | Pamela Carbonell | [[:en:The Filipino Channel|The Filipino Channel]]<ref>{{Cite web |title=iWantTFC |url=https://tfc.tv/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504115850/https://tfc.tv/ |archive-date=May 4, 2021 |website=TFC |language=en}}</ref> | music video | 2019 | [[:en:Pasig Rainforest Park|Pasig City Wildlife Reserve]] |} ==Mga Ganti== {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" |- ! Tuig ! Ganti |- | 1974 | Don Carlos [[:en:Palanca Awards|Palanca Awards]] sa Panitikan, One-Act Play (English) Division, Ikaduhang Daplin<ref>{{cite web |url=http://www.palancaawards.com.ph/index.php/palanca-awardee/directory-of-palanca-winners |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125010416/http://www.palancaawards.com.ph/index.php/palanca-awardee/directory-of-palanca-winners |archive-date=January 25, 2022 |title=The Don Carlos Palanca Awards / 1974 |website=WebCite }}</ref> |- | 1982 | ''Foremost Exponent of Jazz'' nga gihatag sa Philippine Ministry of Tourism sa 1st [[:en:Cebu|Cebu]] Jazz Festival |- | 2006 | Award Of Excellence ''for Exemplary Musicianship'' gikan sa WWF Philippines alang sa iyang musikang pagsuporta sa kampanya nga "For A Living Planet" |- | 2010 | Plake sa Pagpasalamat alang sa iyang musikang tabang sa adbokasiya batok sa [[:en:Climate Change|Pagbag-o sa Klima]] gikan sa inisyatiba sa Oxfam ug Dakila. |- | 2012 | [[:en:25th Awit Awards|Awit Awards]],<ref>{{cite web | url=http://www.awitawards.com.ph/winners25th.html | title=List of Winners, The 25th Awit Awards | website=awitawards.com.ph }}</ref> Best World Music Recording, ''Humanfolk'', [[:en:Philippine Association of the Record Industry|Philippine Association of the Record Industry]] |- | rowspan=2|2013 | Icon Award, 8th Philippine International Jazz and Arts Festival<ref>{{cite web | url=http://kkjazzfest.com/johnny-alegre-trio | title=Johnny Alegre Trio | website=kkjazzfest.com | date=April 15, 2013 }}</ref> |- | Best Performer Award, [[:en:Kansai Music Conference|Kansai Music Conference]]<ref>{{cite web | url=http://www.kansaimusicconference.com/musicawards.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303212522/http://www.kansaimusicconference.com/musicawards.html |archive-date=March 3, 2016 | title=KMC Music Awards | website=kansaimusicconference.com }}</ref> |- | rowspan=2|2014 | [[:en:Aliw Awards|Aliw Awards]], Best Instrumentalist<ref>{{cite web | url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/12/07/1399836/jed-2014-aliw-awards-entertainer-year |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504122040/https://www.philstar.com/entertainment/2014/12/07/1399836/jed-2014-aliw-awards-entertainer-year |archive-date=May 4, 2021 | title=2014 Aliw Awards | website=The Philippine Star | date=2014}}</ref> |- | Living the Credo Award, [[:en:Upsilon Sigma Phi|Upsilon Sigma Phi]] Alumni Association |- | 2016 | Outstanding Professional Award, [[:en:Superbrands|Superbrands]] Philippines Council<ref>{{cite web | url=http://smiphl.com/professionals.html | title=Outstanding Professional Award | website=Superbrands_Council | accessdate=October 7, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161011142757/http://smiphl.com/professionals.html | archive-date=October 11, 2016 | url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=2|2019 | Inspiring Leadership Award, [[:en:Rotary International|Rotary International]]<ref>{{cite web |title=Rotary International |url=https://www.rotary.org/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504124602/https://www.rotary.org/en |archive-date=May 4, 2021 |website=Rotary.org}}</ref> District 3830<ref name=rotary3830/> |- | [[:en:Paul Harris (Rotary)#Fellow|Paul Harris Fellow]],<ref>{{cite web |title=Paul Harris Fellow Recognition |url=https://www.rotary.org/en/history-paul-harris-fellow-recognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502162416/https://www.rotary.org/en/history-paul-harris-fellow-recognition |archive-date=May 2, 2021 |website=Rotary.org}}</ref><ref>{{cite web |title=Paul Harris Society |url=https://www.rotary.org/en/about-rotary/history/paul-harris-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504130241/https://www.rotary.org/en/about-rotary/history/paul-harris-society |archive-date=May 4, 2021 |website=Rotary.org}}</ref> The Rotary Foundation<ref>{{cite web |title=The Rotary Foundation |url=https://www.rotary.org/en/about-rotary/rotary-foundation |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504131356/https://www.rotary.org/en/about-rotary/rotary-foundation |archive-date=May 4, 2021 |website=Rotary.org}}</ref> |- |} <!-- end of awards table --> ===Mga Sulat gikan sa UNESCO=== Mga Sulat sa Pag-ila gikan sa [[UNESCO]] Goodwill Ambassador for Inter-Cultural Dialogue, [[:en:Herbie Hancock|Herbie Hancock]]; alang sa malungtarong pakigtambayayong ug partisipasyon ni Johnny Alegre sa [[:en:International Jazz Day|International Jazz Day]]. * [https://archive.org/details/2015-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2015-jun-01 ''2015'' ] * [https://archive.org/details/2019-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2019-aug-09 ''2019'' ] * [https://archive.org/details/2020-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2020-dec-23 ''2020'' ] * [https://archive.org/details/2022-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2022-aug-08 ''2022'' ] * [https://archive.org/details/2023-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2023-dec-08 ''2023'' ] * [https://archive.org/details/2024-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2024-dec-12 ''2024'' ] * [https://archive.org/details/2025-jazz-day-letter-to-johnny-alegre-2025-aug-29 ''2025'' ] ==Mga Hulagway== <gallery> File:Alegre family emblem.jpg|alt=Historical emblem of the Alegre family of Villarroya de los Pinares|Kasaysayanon nga emblem sa pamilya Alegre sa [[:en:Villarroya de los Pinares]] File:Zobels w Teodora and Johnny.jpg|alt=L-R: Fernando Zobel de Ayala, Jaime Augusto Zobel de Ayala, Teodora Hernaez, Sr. Don Jaime Zobel de Ayala, Juan Bautista Alegre y Hernaez|Johnny Alegre sa corporate retirement sa iyang inahan, uban sa pamilya Zobel File:15-05-17-conference-berlin-RalfR-N3S 7116.jpg|Johnny Alegre sa 2015 Wikimedia Conference sa Berlin File:2014 Waray Wikipedia Edit-a-thon 38.JPG|Johnny Alegre sa 2014 Waray Wikipedia, ika-11 Sunrise Festival File:Humanfolk.JPG|Unang proyekto ni Johnny Alegre nga [[:en:Humanfolk|HUMANFOLK]] File:Jimmy_Wales_%26_Johnny_Alegre_(Wikimania_2023,_Singapore).jpg|Co-founder sa Wikipedia Jimmy Wales ug si Johnny Alegre nagpakuha ug litrato sa Wikimania 2023, Singapore </gallery> ==Mga Reperensya== {{Reflist}} ==Mga Panlahing Link== {{Commons category}} * {{official website|http://www.johnnyalegre.com }} {{DEFAULTSORT:Alegre, Johnny}} [[Kategoriya:Mga Pilipinong kompositor]] 81nuj0licawhmooyfmzujhorj74548f 0 11356218 37103907 37103510 2026-09-29T10:47:42Z Xqbot 3552 Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Settlement Creek]] 37103907 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Settlement Creek]] kzezyd2dyvqmpwr7eyx3koqjvkl8aol 0 11356272 37103757 2026-09-28T12:01:57Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377109270|Martial arts film]]" 37103757 wikitext text/x-wiki [[File:Burning_of_the_Red_Lotus_Temple.jpg|thumb| Ang unang pelikula sa martial arts ''nga The Burning of the Red Lotus Temple'' (1928), usa ka pelikulang Intsik nga gidirekta ni Zhang Shichuan]] 3xfiirgkp93z1xfubjacr3jjgjexujf 37103758 37103757 2026-09-28T12:03:57Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37103758 wikitext text/x-wiki [[File:Burning_of_the_Red_Lotus_Temple.jpg|thumb| Ang unang pelikula sa martial arts ''nga The Burning of the Red Lotus Temple'' (1928), usa ka pelikulang Intsik nga gidirekta ni Zhang Shichuan]]'''Ang mga pelikulang martial arts''' usa ka subgenre sa [[Action films|mga pelikulang aksyon]] nga nagpakita sa kombati [[Martial arts|sa martial arts]] tali sa mga karakter. Kining mga kombate kasagaran mao ang pangunang atraksyon ug kalingawan sa mga pelikula, ug kasagaran usa ka pamaagi sa pagsaysay og istorya ug pagpahayag ug paglambo sa karakter. Ang martial arts kanunay nga gipakita sa mga eksena sa pagbansay ug uban pang mga sunod-sunod nga panghitabo dugang pa sa mga away. Ang mga salida sa martial arts kasagarang naglakip [[Hand-to-hand combat|sa mano-mano nga kombat]] uban sa ubang mga matang sa aksyon, sama sa [[Stunt|stuntwork]], paggukod, ug [[Gunfights|mga pinusilay]].<ref name="problem2">{{cite web|url=http://www.newsweek.com/2003/07/23/the-problem-with-fx.html|title=The Problem With Fx|first=Devin|last=Gordon|date=23 July 2003|work=Newsweek}}</ref><ref>{{cite news|title=Martial Arts Pics--packing A Hard Punch|work=The Los Angeles Times|date=1986-04-20|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-04-20-ca-1348-story.html|access-date=2010-09-04|first=Lewis|last=Beale}}</ref><ref>{{cite news|title=Martial arts moves get a hip-hop flair|newspaper=[[The Christian Science Monitor]]|url=https://www.csmonitor.com/2003/0307/p16s02-almo.html|access-date=2010-12-15}}</ref> Ang mga sub-genre sa mga pelikulang martial arts naglakip sa [[Kung fu films|mga pelikulang kung fu]], [[wuxia]], mga pelikulang [[karate]], ug mga pelikulang martial arts [[action comedy]], samtang ang mga may kalabutan nga genre naglakip sa mga pelikulang [[gun fu]], [[jidaigeki]] ug [[Samurai cinema|samurai]]. Ang mga pelikulang martial arts adunay daghang mga karakter nga mga martial artist ug kini nga mga papel kanunay nga gidala sa mga aktor nga tinuod nga mga martial artist. Kon dili, ang mga aktor kanunay nga magbansay isip pagpangandam alang sa ilang mga tahas o ang action director mahimong mas mosalig sa mga stylized nga aksyon o mga limbong sa paghimo og pelikula sama sa [[Camera angles|mga anggulo sa kamera]], [[Film editing|pag-edit]], [[Stunt double|doubles]], [[Time-lapse|undercranking]], [[Wire fu|wire work]] ug [[computer-generated imagery]] . [[Trampolines|Ang mga trampolin]] ug springboard gigamit kaniadto aron madugangan ang gitas-on sa mga paglukso. Ang minimalist nga estilo naggamit ug gagmay nga mga set ug gamay nga espasyo para sa improvisado apan eksplosibo nga mga eksena sa away, sama sa nakita sa mga pelikula ni [[Jackie Chan]]. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=36vMAQPlPRoC&q=minimalist+jackie+chan+kung+fu&pg=PA106|title=Kung Fu Cult Masters|last=Hunt|first=Leon|year=2003|publisher=Wallflower Press|isbn=9781903364635|access-date=2020-04-15}}</ref> Kini nga mga teknik usahay gigamit usab sa tinuod nga mga martial artist, depende sa estilo sa aksyon sa pelikula. <ref name="problem">{{Cite web}}</ref> Ang ubang mga pelikula bahin sa martial arts adunay gamay ra nga istorya ug pag-uswag sa karakter ug halos naka-focus lamang sa aksyon, samtang ang uban adunay mas mamugnaon ug komplikado nga mga istorya ug karakter uban sa mga eksena sa aksyon. <ref>{{cite news|title=FILM; Martial-Arts Movies Find a Home In South Africa|newspaper=New York Times|date=1992-02-23|url=https://www.nytimes.com/1992/02/23/movies/film-martial-arts-movies-find-a-home-in-south-africa.html?scp=2&sq=american%20ninja&st=cse&pagewanted=2|access-date=2010-12-05|first=Celia|last=Wren}}</ref> Ang mga pelikula sa ulahing klase kasagarang giisip nga mga pelikula nga mas maayo sa arte, apan daghang mga pelikula sa unang klase ang malampuson sa komersyo ug gidawat pag-ayo sa mga fans sa genre. <ref>{{cite web|url=http://www.newsweek.com/1999/04/19/maximizing-the-matrix.html#|title=Maximizing The Matrix|access-date=2010-07-04|work=Newsweek|date=18 April 1999}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/filmgenre2000new00dixo|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/filmgenre2000new00dixo/page/80 80]|quote=martin riggs martial arts.|title=Film genre 2000: new critical essays|publisher=SUNY Press|access-date=2011-09-08|isbn=9780791445143|last1=Dixon|first1=Wheeler W|date=2000-02-24}}</ref> Ang mga iladong aktor nga nakatampo sa genre naglakip nila [[Lo Lieh|ni Lo Lieh]] (1939-2002), [[Sonny Chiba]] (1939-2021), [[Bruce Lee]] (1940-1973), [[Chuck Norris]] (1940-2026), [[Jimmy Wang Yu]] (1943-2022), [[Hwang Jang-lee]] (1944), [[Bolo Yeung]] (1946), [[Sho Kosugi]] (1948), [[Gordon Liu]] (1951), [[Sammo Hung]] (1952), [[Steven Seagal]] (1952), [[Jackie Chan]] (1954), [[Dolph Lundgren]] (1957), [[Yuen Biao]] (1957), [[Hiroyuki Sanada]] (1960), [[Jean-Claude Van Damme]] (1960), [[Robin Shou]] (1960), [[Wesley Snipes]] (1962), [[Donnie Yen]] (1963), [[Gary Daniels]] (1963), [[Jet Li]] (1963), [[Mark Dacascos]] (1964), [[Brandon Lee]] (1965-1993), [[Jason Scott Lee]] (1966), [[Michael Jai White]] (1967), [[Wu Jing (actor)|Wu Jing]] (1974), [[Zhang Jin (actor)|Zhang Jin]] (1974), [[Tiger Chen]] (1975), [[Scott Adkins]] (1976), [[Tony Jaa]] (1976), [[Joe Taslim]] [[Iko Uwais|(]] 1981) ug I. <ref>{{cite web|url=https://www.starsinsider.com/movies/542613/the-silver-screens-greatest-martial-arts-stars|title=The silver screen's greatest martial arts stars|date=26 August 2024}}</ref> Ang mga babaye adunay usab hinungdanong papel sa genre, lakip ang mga aktres sama nila ni [[Angela Mao]] (1950), [[Cynthia Rothrock]] (1957), [[Michiko Nishiwaki]] (1957), [[Yukari Oshima]] (1963), [[Yanin Vismitananda]] (1984) ug [[Celina Jade]] (1985).<ref>{{cite web|url=https://www.starsinsider.com/movies/542613/the-silver-screens-greatest-martial-arts-stars|title=The silver screen's greatest martial arts stars|date=26 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stormtaekwondo.com/what-style-did-josephine-siao-study-martial-arts|title=What Style Did Josephine Siao Study Martial Arts?}}</ref><ref>{{cite news|title=TELEVISION; The Biggest Star You Never Heard Of|work=The New York Times|date=1994-07-03|url=https://www.nytimes.com/1994/07/03/movies/television-the-biggest-star-you-never-heard-of.html?scp=5&sq=steven%20seagal%20karate&st=cse|access-date=2010-12-15|first=Andy|last=Meisler}}</ref><ref>{{cite news|last=Lynch|first=Stephen|url=http://articles.orlandosentinel.com/1998-08-14/lifestyle/9808130558_1_kung-fu-jian-wang-martial|title=Hollywood is on a martial arts kick masters of ancient ways break into pop mainstream|date=August 14, 1998|newspaper=[[Orlando Sentinel]]|access-date=2010-12-21|archive-date=2012-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915015324/http://articles.orlandosentinel.com/1998-08-14/lifestyle/9808130558_1_kung-fu-jian-wang-martial|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XOGdnCPJSOMC&dq=Kuo+Hsiao-Chuang+%7C%C2%A0Wan-ku+liu-fang&pg=PA284|title=Biographical Dictionary of Chinese Women|isbn=978-0-7656-0798-0|last1=Lee|first1=Lily Xiao Hong|last2=Stefanowska|first2=A. D.|last3=Wiles|first3=Sue|last4=Ho|first4=Clara Wing-Chung|date=1998|publisher=M.E. Sharpe}}</ref> == Mga Reperensya == icibdliilt5pjbemqd4ginomvz7lwze 37103759 37103758 2026-09-28T12:04:22Z JoyiCPH 147101 Nag-usab sa mga detalye 37103759 wikitext text/x-wiki [[File:Burning_of_the_Red_Lotus_Temple.jpg|thumb| Ang unang pelikula sa martial arts ''nga The Burning of the Red Lotus Temple'' (1928), usa ka pelikulang Intsik nga gidirekta ni Zhang Shichuan]]'''Ang mga pelikulang martial arts''' usa ka subgenre sa [[Action films|mga pelikulang aksyon]] nga nagpakita sa kombati [[Martial arts|sa martial arts]] tali sa mga karakter. Kining mga kombate kasagaran mao ang pangunang atraksyon ug kalingawan sa mga pelikula, ug kasagaran usa ka pamaagi sa pagsaysay og istorya ug pagpahayag ug paglambo sa karakter. Ang martial arts kanunay nga gipakita sa mga eksena sa pagbansay ug uban pang mga sunod-sunod nga panghitabo dugang pa sa mga away. Ang mga salida sa martial arts kasagarang naglakip [[Hand-to-hand combat|sa mano-mano nga kombat]] uban sa ubang mga matang sa aksyon, sama sa [[Stunt|stuntwork]], paggukod, ug [[Gunfights|mga pinusilay]].<ref name="problem2">{{cite web|url=http://www.newsweek.com/2003/07/23/the-problem-with-fx.html|title=The Problem With Fx|first=Devin|last=Gordon|date=23 July 2003|work=Newsweek}}</ref><ref>{{cite news|title=Martial Arts Pics--packing A Hard Punch|work=The Los Angeles Times|date=1986-04-20|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-04-20-ca-1348-story.html|access-date=2010-09-04|first=Lewis|last=Beale}}</ref><ref>{{cite news|title=Martial arts moves get a hip-hop flair|newspaper=[[The Christian Science Monitor]]|url=https://www.csmonitor.com/2003/0307/p16s02-almo.html|access-date=2010-12-15}}</ref> Ang mga sub-genre sa mga pelikulang martial arts naglakip sa [[Kung fu films|mga pelikulang kung fu]], [[wuxia]], mga pelikulang [[karate]], ug mga pelikulang martial arts [[action comedy]], samtang ang mga may kalabutan nga genre naglakip sa mga pelikulang [[gun fu]], [[jidaigeki]] ug [[Samurai cinema|samurai]]. Ang mga pelikulang martial arts adunay daghang mga karakter nga mga martial artist ug kini nga mga papel kanunay nga gidala sa mga aktor nga tinuod nga mga martial artist. Kon dili, ang mga aktor kanunay nga magbansay isip pagpangandam alang sa ilang mga tahas o ang action director mahimong mas mosalig sa mga stylized nga aksyon o mga limbong sa paghimo og pelikula sama sa [[Camera angles|mga anggulo sa kamera]], [[Film editing|pag-edit]], [[Stunt double|doubles]], [[Time-lapse|undercranking]], [[Wire fu|wire work]] ug [[computer-generated imagery]] . [[Trampolines|Ang mga trampolin]] ug springboard gigamit kaniadto aron madugangan ang gitas-on sa mga paglukso. Ang minimalist nga estilo naggamit ug gagmay nga mga set ug gamay nga espasyo para sa improvisado apan eksplosibo nga mga eksena sa away, sama sa nakita sa mga pelikula ni [[Jackie Chan]]. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=36vMAQPlPRoC&q=minimalist+jackie+chan+kung+fu&pg=PA106|title=Kung Fu Cult Masters|last=Hunt|first=Leon|year=2003|publisher=Wallflower Press|isbn=9781903364635|access-date=2020-04-15}}</ref> Kini nga mga teknik usahay gigamit usab sa tinuod nga mga martial artist, depende sa estilo sa aksyon sa pelikula. <ref>{{cite news|title=FILM; Martial-Arts Movies Find a Home In South Africa|newspaper=New York Times|date=1992-02-23|url=https://www.nytimes.com/1992/02/23/movies/film-martial-arts-movies-find-a-home-in-south-africa.html?scp=2&sq=american%20ninja&st=cse&pagewanted=2|access-date=2010-12-05|first=Celia|last=Wren}}</ref> Ang ubang mga pelikula bahin sa martial arts adunay gamay ra nga istorya ug pag-uswag sa karakter ug halos naka-focus lamang sa aksyon, samtang ang uban adunay mas mamugnaon ug komplikado nga mga istorya ug karakter uban sa mga eksena sa aksyon. <ref>{{cite news|title=FILM; Martial-Arts Movies Find a Home In South Africa|newspaper=New York Times|date=1992-02-23|url=https://www.nytimes.com/1992/02/23/movies/film-martial-arts-movies-find-a-home-in-south-africa.html?scp=2&sq=american%20ninja&st=cse&pagewanted=2|access-date=2010-12-05|first=Celia|last=Wren}}</ref> Ang mga pelikula sa ulahing klase kasagarang giisip nga mga pelikula nga mas maayo sa arte, apan daghang mga pelikula sa unang klase ang malampuson sa komersyo ug gidawat pag-ayo sa mga fans sa genre. <ref>{{cite web|url=http://www.newsweek.com/1999/04/19/maximizing-the-matrix.html#|title=Maximizing The Matrix|access-date=2010-07-04|work=Newsweek|date=18 April 1999}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/filmgenre2000new00dixo|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/filmgenre2000new00dixo/page/80 80]|quote=martin riggs martial arts.|title=Film genre 2000: new critical essays|publisher=SUNY Press|access-date=2011-09-08|isbn=9780791445143|last1=Dixon|first1=Wheeler W|date=2000-02-24}}</ref> Ang mga iladong aktor nga nakatampo sa genre naglakip nila [[Lo Lieh|ni Lo Lieh]] (1939-2002), [[Sonny Chiba]] (1939-2021), [[Bruce Lee]] (1940-1973), [[Chuck Norris]] (1940-2026), [[Jimmy Wang Yu]] (1943-2022), [[Hwang Jang-lee]] (1944), [[Bolo Yeung]] (1946), [[Sho Kosugi]] (1948), [[Gordon Liu]] (1951), [[Sammo Hung]] (1952), [[Steven Seagal]] (1952), [[Jackie Chan]] (1954), [[Dolph Lundgren]] (1957), [[Yuen Biao]] (1957), [[Hiroyuki Sanada]] (1960), [[Jean-Claude Van Damme]] (1960), [[Robin Shou]] (1960), [[Wesley Snipes]] (1962), [[Donnie Yen]] (1963), [[Gary Daniels]] (1963), [[Jet Li]] (1963), [[Mark Dacascos]] (1964), [[Brandon Lee]] (1965-1993), [[Jason Scott Lee]] (1966), [[Michael Jai White]] (1967), [[Wu Jing (actor)|Wu Jing]] (1974), [[Zhang Jin (actor)|Zhang Jin]] (1974), [[Tiger Chen]] (1975), [[Scott Adkins]] (1976), [[Tony Jaa]] (1976), [[Joe Taslim]] [[Iko Uwais|(]] 1981) ug I. <ref>{{cite web|url=https://www.starsinsider.com/movies/542613/the-silver-screens-greatest-martial-arts-stars|title=The silver screen's greatest martial arts stars|date=26 August 2024}}</ref> Ang mga babaye adunay usab hinungdanong papel sa genre, lakip ang mga aktres sama nila ni [[Angela Mao]] (1950), [[Cynthia Rothrock]] (1957), [[Michiko Nishiwaki]] (1957), [[Yukari Oshima]] (1963), [[Yanin Vismitananda]] (1984) ug [[Celina Jade]] (1985).<ref>{{cite web|url=https://www.starsinsider.com/movies/542613/the-silver-screens-greatest-martial-arts-stars|title=The silver screen's greatest martial arts stars|date=26 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stormtaekwondo.com/what-style-did-josephine-siao-study-martial-arts|title=What Style Did Josephine Siao Study Martial Arts?}}</ref><ref>{{cite news|title=TELEVISION; The Biggest Star You Never Heard Of|work=The New York Times|date=1994-07-03|url=https://www.nytimes.com/1994/07/03/movies/television-the-biggest-star-you-never-heard-of.html?scp=5&sq=steven%20seagal%20karate&st=cse|access-date=2010-12-15|first=Andy|last=Meisler}}</ref><ref>{{cite news|last=Lynch|first=Stephen|url=http://articles.orlandosentinel.com/1998-08-14/lifestyle/9808130558_1_kung-fu-jian-wang-martial|title=Hollywood is on a martial arts kick masters of ancient ways break into pop mainstream|date=August 14, 1998|newspaper=[[Orlando Sentinel]]|access-date=2010-12-21|archive-date=2012-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915015324/http://articles.orlandosentinel.com/1998-08-14/lifestyle/9808130558_1_kung-fu-jian-wang-martial|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XOGdnCPJSOMC&dq=Kuo+Hsiao-Chuang+%7C%C2%A0Wan-ku+liu-fang&pg=PA284|title=Biographical Dictionary of Chinese Women|isbn=978-0-7656-0798-0|last1=Lee|first1=Lily Xiao Hong|last2=Stefanowska|first2=A. D.|last3=Wiles|first3=Sue|last4=Ho|first4=Clara Wing-Chung|date=1998|publisher=M.E. Sharpe}}</ref> == Mga Reperensya == 3nhuo5kl8lmw35qsi4mplaq3esqplpt 0 11356273 37103763 2026-09-28T13:13:26Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Glushets (lanaw nga porma ug arko)]] to [[Hlušec (lanaw nga porma ug arko)]] 37103763 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlušec (lanaw nga porma ug arko)]] lq0h3poh23uxclv22h5ic0u6c2sc1rj 0 11356274 37103767 2026-09-28T17:34:15Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Vozyera Hlyba]] to [[Hlyba]] 37103767 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlyba]] s1te3tw1bz7o6at2bwm59gp68apidp4 0 11356275 37103768 2026-09-28T17:37:18Z ~2026-52244-82 149692 Created page with "{{Taxobox | name = ''Pseudophilotes panoptes'' | status = LC | image = 18-04-2010.JPG | image_caption = | image2 = Pseudophilotes_panoptes.JPG | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = [[Pseudophilotes]] | species = '''Pseudophilotes panoptes''' | binomial = Pseudophilotes panoptes | binomial_authority = ([[John Hübner|Hübner]], 1813) | range_map = | range_map_ca..." 37103768 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Pseudophilotes panoptes'' | status = LC | image = 18-04-2010.JPG | image_caption = | image2 = Pseudophilotes_panoptes.JPG | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = [[Pseudophilotes]] | species = '''Pseudophilotes panoptes''' | binomial = Pseudophilotes panoptes | binomial_authority = ([[John Hübner|Hübner]], 1813) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Pseudophilotes panoptes'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni Hübner ni adtong 1813. Ang ''Pseudophilotes panoptes'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Pseudophilotes]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]]. Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[kinaminosang kalabotan]]. Makita kini sa Iberian Peninsula ug sa North Africa, lakip na ang Morocco. {{saha}} [[Kategoriya:Pseudophilotes]] [[Kategoriya:Lycaenidae]] 2agepopky2xp4ksl95y9p0c439ypwbn 0 11356276 37103771 2026-09-28T17:50:03Z ~2026-52244-82 149692 Created page with "{{Taxobox | name = ''Polyommatus dorylas'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = [[Polyommatus]] | species = '''Polyommatus dorylas''' | binomial = Polyommatus dorylas | binomial_authority = (Denis & Schiffermüller, 1775) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | s..." 37103771 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Polyommatus dorylas'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = [[Polyommatus]] | species = '''Polyommatus dorylas''' | binomial = Polyommatus dorylas | binomial_authority = (Denis & Schiffermüller, 1775) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Polyommatus dorylas'''''. Una ning gihulagway ni [[Michael Denis]] ug Ignaz Schiffermüller ni adtong 1775. Ang ''Polyommatus dorylas'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Polyommatus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]]. Walay nalista nga matang nga sama niini. Makita kini sa habagatang Uropa, Asia Minor, Kabukiran sa Ural, Caucasus, ug Transcaucasia. <ref name = "COL"/> {{saha}} [[Kategoriya:Polyommatus]] [[Kategoriya:Lycaenidae]] 95hodbxw5szm2p3r0qfms590efijoea 0 11356277 37103777 2026-09-29T01:15:14Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369634924|Chinese culture]]" 37103777 wikitext text/x-wiki [[File:Hanging_Monastery_02.JPG|left|thumb| Ang Nagbitay nga Monasteryo, usa ka templo nga adunay kombinasyon sa Taoismo, [[Budismo]], ug Confucianismo .]] [[Kategoriya:Kultura sa Tsina]] ocv9n7jz230ue1t0t5ehmq5othphy8l 37103778 37103777 2026-09-29T01:22:52Z QueenCityCebu 123067 Nag-unsab sa mga detalye 37103778 wikitext text/x-wiki '''Kulturang Tsino''' ( simplified Chinese:中华文化 ;traditional Chinese:中華文化;[[pinyin]]:Zhōnghuá wénhuà) usa sa [[Duyan sa sibilisasyon|labing una nga mga kultura sa kalibutan]], nga giingon nga naggikan lima ka libo ka tuig ang milabay. Ang kultura naglungtad sa usa ka dako nga rehiyon sa [[Sidlakang Asya]] nga gitawag og [[Sinospera|Sinosphere]] sa kinatibuk-an ug kini hilabihan ka lainlain, nga adunay mga kostumbre ug tradisyon nga managlahi sa matag rehiyon. Ang mga termino nga ' [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]] ' ug ang heyograpikanhong gilapdon sa yuta nga 'China' nag-usab-usab sa paglabay sa mga siglo, sa wala pa mahimong komon ang ngalang 'China'. Ang sibilisasyong Tsino sa kasaysayan giisip nga usa ka dominanteng kultura sa Sidlakang Asya. <ref name="auto12">{{Cite book|title=East Asia: A New History|last=Walker|first=Hugh Dyson|publisher=AuthorHouse|year=2012|page=2}}</ref> Ang kulturang Tsino nakaimpluwensya pag-ayo sa pilosopiya, kostumbre, politika, ug tradisyon sa [[Asya]] . <ref>{{cite encyclopedia|last1=Wong|first1=David|title=Chinese Ethics|url=https://plato.stanford.edu/entries/ethics-chinese/|encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|date=2017|access-date=16 September 2017|archive-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311023856/https://plato.stanford.edu/entries/ethics-chinese/|url-status=live}}</ref> [[Sinulatang Ininsik|Ang mga karakter nga Intsik]], [[Chinese ceramics|seramiko]], [[Chinese architecture|arkitektura]], [[Chinese music|musika]], [[History of Chinese dance|sayaw]], [[Chinese literature|literatura]], [[Chinese martial arts|martial arts]], [[Chinese cuisine|linutoan]], [[Chinese art|arte]], [[Chinese philosophy|pilosopiya]], pamatasan, [[Religion in China|relihiyon]], [[Legalism (Chinese philosophy)|politika]], ug [[History of China|kasaysayan]] adunay impluwensya sa tibuok kalibutan, samtang [[Customs and etiquette in Chinese dining|ang mga tradisyon]] ug [[Traditional Chinese holidays|pista]] niini gisaulog, gisilsil, ug gipraktis sa mga tawo sa tibuok kalibutan. <ref>{{cite news|title=Chinese Culture, Tradition, and Customs – Penn State University and Peking University|url=http://elements.science.psu.edu/psu-pku/student-resources/resources-for-penn-state-students/chinese-culture-tradition-and-customs|work=elements.science.psu.edu|language=en-us|access-date=10 September 2017|archive-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190318133727/http://elements.science.psu.edu/psu-pku/student-resources/resources-for-penn-state-students/chinese-culture-tradition-and-customs}}</ref> == Identidad == Sukad pa sa panahon sa Dinastiyang Zhou, gibahin sa gobyerno sa China ang mga Intsik sa [[Four occupations|upat ka klase]]: [[Gentry|mga gentry]], [[magʼuuma|mag-uuma]], [[Artisan|artesano]], ug [[Merchant|negosyante]]. Ang mga gentry ug mga mag-uuma naglangkob sa duha ka dagkong klase, samtang ang mga negosyante ug mga artesano natipon sa duha ka gagmay nga klase. Sa teyorya, gawas sa posisyon sa Emperador, walay bisan unsa nga mapanunod. Ang mayoriya nga etnikong grupo sa Tsina, ang [[Han nga Intsik|mga Han nga Tsino]], usa ka [[Etnisidad|etnikong grupo]] ug [[nasod]] [[East Asian people|sa Sidlakang Asya]] . Sila naglangkob sa gibana-bana nga 92% sa populasyon sa China, 95% sa [[Republika sa Tsina|Taiwan]] ( [[Han Taiwanese]] ), <ref name="Yearbook20152">{{cite book|url=http://yearbook.multimedia.ey.gov.tw/enebook/2016yearbook/index.html|title=The Republic of China Yearbook 2016|year=2016|author=Executive Yuan, Taiwan|access-date=8 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918120556/http://yearbook.multimedia.ey.gov.tw/enebook/2016yearbook/index.html|archive-date=18 September 2017}}</ref> 76% sa [[Chinese Singaporean|Singapore]], <ref>{{cite report|url=http://www.nptd.gov.sg/Portals/0/Homepage/Highlights/population-in-brief-2015.pdf|title=Population in brief 2015|publisher=National Population and Talent Division|access-date=14 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216110141/http://www.nptd.gov.sg/Portals/0/Homepage/Highlights/population-in-brief-2015.pdf|archive-date=16 February 2016}}</ref> 23% sa [[Chinese Malaysian|Malaysia]], ug mga 17% sa [[populasyon sa kalibutan]], nga naghimo kanila nga [[List of contemporary ethnic groups|pinakadako nga grupo sa etniko sa kalibutan]], nga mokabat sa kapin sa 1.3 bilyon nga mga tawo. Sa modernong Tsina, adunay 56 ka opisyal nga gimarkahan [[List of ethnic groups in China|nga mga grupong etniko]]. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=0e8vXvXhZgMC&pg=PR7|author=Guo Rongxing|year=2011|title=China's Multicultural Economies: Social and Economic Indicators|publisher=Springer|page=vii|access-date=26 November 2013|isbn=978-1-4614-5860-9|archive-date=22 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231022223031/https://books.google.com/books?id=0e8vXvXhZgMC&pg=PR7#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> Sa tibuok kasaysayan sa China, daghang mga langyaw nga dili Han sama sa mga Indo-Iran ang nahimong Han Chinese pinaagi sa asimilasyon, ang ubang mga grupo nagpabilin sa ilang lahi nga etnikong identidad, o nawala. <ref>{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/China/CHIN-01-100114.html|access-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110131435/http://atimes.com/atimes/China/CHIN-01-100114.html|url-status=usurped|archive-date=10 January 2014|title=Common traits bind Jews and Chinese|publisher=Asia Times Online|date=10 January 2014}}</ref> Sa samang higayon, ang mayoriya sa Han nga mga Intsik nagpadayon sa pagmintinar sa lahi nga mga tradisyon sa pinulongan ug rehiyon sa kultura sa tibuok nga mga katuigan. Ang terminong ''[[Tsinanhong nasod|Zhonghua minzu]]'' (Chinese:中华民族; simplified Chinese:中華民族 ) gigamit sa paghulagway sa ideya sa [[Chinese nationalism|nasyonalismong Tsino]] sa kinatibuk-an. Kadaghanan sa tradisyonal nga identidad sulod sa komunidad adunay kalabotan sa pagpaila sa [[Chinese surname|ngalan sa pamilya]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kultura sa Tsina]] 6i7h1i3533cukurlvbnsy66d6rbtvpr 0 11356278 37103781 2026-09-29T01:42:43Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372402362|Orientalism]]" 37103781 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous_Venetian_orientalist_painting,_The_Reception_of_the_Ambassadors_in_Damascus',_1511,_the_Louvre.jpg|thumb|335x335px| Wala mailhing Venetian nga artista, ''Ang Pagdawat sa mga Embahador sa Damascus'', 1511, [[Louvre]] . Ang usa nga adunay mga sungay sa atubangan wala pa gyud mahibaloi nga naglungtad sa lasang sa [[Siria|Syria]] .]] [[Kategoriya:Kulturang Asyanhon]] llbku2af7g6q5m1hdkzicb2ppyxn4ic 37103782 37103781 2026-09-29T01:45:34Z QueenCityCebu 123067 Nag usab sa mga Citations ug detalye 37103782 wikitext text/x-wiki [[File:Anonymous_Venetian_orientalist_painting,_The_Reception_of_the_Ambassadors_in_Damascus',_1511,_the_Louvre.jpg|thumb|335x335px| Wala mailhing Venetian nga artista, ''Ang Pagdawat sa mga Embahador sa Damascus'', 1511, [[Louvre]] . Ang usa nga adunay mga sungay sa atubangan wala pa gyud mahibaloi nga naglungtad sa lasang sa [[Siria|Syria]] .]]Sa [[Art history|kasaysayan sa arte]], [[Katitikan|literatura]], ug [[Cultural studies|pagtuon sa kultura]], '''ang Orientalismo''' mao ang pagsundog o paghulagway sa mga aspeto sa [[Eastern world|Sidlakang kalibutan]] (o " [[Orient]] ") sa mga magsusulat, tigdesinyo, ug mga artista gikan sa [[Western world|Kasadpang kalibutan]] . Ang Orientalist painting, ilabina sa [[kasadpang Asya|West Asia]] ug [[North Africa]], <ref>Tromans, 6</ref><ref>Benjamin, Roger. ''Orientalist Aesthetics: Art, Colonialism, and French North Africa, 1880-1930''. 1st ed. University of California Press, 2003. <nowiki>http://www.jstor.org/stable/10.1525/j.ctt198938m</nowiki>.</ref> usa sa daghang espesyalidad sa [[Academic art|akademikong arte]] sa ika-19 nga siglo, ug ang Kasadpang literatura naimpluwensyahan sa susamang interes sa mga tema sa Oriental. Kini nagpakita sa daghang mga hinungdan: ang nagkadako nga kadali sa pag-access sa Asya ug [[North Africa|Amihanang Aprika]] sa mga artista, ang mabulukon gihapon nga mga sinina nga gisul-ob sa Asya, sukwahi sa medyo luya nga mga sinina sa Kasadpan (labing menos alang sa mga lalaki), ang pagkamausisaon sa mga pumapalit sa arte sa Kasadpan bahin sa kinabuhi sa mga Asyano, labi na sa tradisyonal nga mga porma niini, ug ang nagkadako nga koneksyon sa ekonomiya tali sa Kasadpan ug Sidlakan, sa pamatigayon ug [[Colonialism|kolonyalismo]]. Sukad sa pagmantala sa ''[[Orientalism (book)|Orientalism]]'' ni [[Edward Said]] niadtong 1978, daghang akademikong diskurso ang nagsugod sa paggamit sa terminong 'Orientalism' aron ipasabot ang kinatibuk-ang pag-patronize sa Kasadpan ngadto sa mga katilingban [[Asya|sa Asya]] ug Amihanang Aprika. Sa pagtuki ni Said, ang 'Kasadpan' [[Essentialism|nag-isip]] niining mga katilingban nga estatiko ug wala mauswag. Kini nagmugna og usa ka panglantaw sa kulturang Oriental nga mahimong tun-an, ihulagway, ug kopyahon alang sa pag-alagad sa [[Imperialism|gahum sa imperyo]] . Nalakip niining pagmugna, misulat si Said, ang ideya nga ang Kasadpang katilingban mauswagon, makatarunganon, flexible, ug labaw. <ref>Mahmood Mamdani, ''Good Muslim, Bad Muslim: America, the Cold War, and the Roots of Terrorism'', New York: Pantheon, 2004; {{ISBN|0-375-42285-4}}; p. 32.</ref> Kini nagtugot sa 'Kasadpang imahinasyon' nga makita ang mga kultura ug katawhan sa 'Sidlakan' nga parehong madanihon ug usa ka hulga sa sibilisasyon sa Kasadpan. <ref>{{Cite web|last=Karnadi|first=Chris|date=2022-03-30|title=Horizon Forbidden West purports to be post-racial — but it's not|url=https://www.polygon.com/23002044/horizon-forbidden-west-tremortusk-orientalist-tropes|access-date=2022-05-03|website=Polygon|language=en-US}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kulturang Asyanhon]] tq13k4gsm3yfjzcqgybo7cj55tipiam 0 11356279 37103783 2026-09-29T01:48:39Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368280553|Chain store]]" 37103783 wikitext text/x-wiki [[File:WH_Smith,_Pickering_Station_-_geograph.org.uk_-_2553628.jpg|right|thumb|225x225px| Ang stall sa Heritage WH Smith sa estasyon sa tren sa Pickering sa North Yorkshire]] [[Kategoriya:Mga prangkisa]] s8oirdoh56j4pkdaf35y3l3da3ocqr1 37103784 37103783 2026-09-29T01:52:28Z QueenCityCebu 123067 Nag usab sa mga Citations ug detalye 37103784 wikitext text/x-wiki   A '''chain store''' or '''retail chain''' is a [[retail]] outlet in which several locations share a [[Patik|brand]], [[Management|central management]], and standardized business practices. They have come to dominate many retail markets, dining markets, and service categories in many parts of the world. A [[Franchising|franchised]] retail establishment is one form of a chain store. In 2005, the world's largest retail chain, [[Walmart]], became the world's largest corporation based on gross sales.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/companies/wal-mart-stores/|title=Wal-Mart Stores on the Forbes Global 2000 List|work=Forbes|access-date=2017-06-07|language=en|archive-date=May 18, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120518010517/http://www.forbes.com/companies/wal-mart-stores/|url-status=live}}</ref> == Kasaysayan == [[File:WH_Smith,_Pickering_Station_-_geograph.org.uk_-_2553628.jpg|right|thumb|225x225px| Ang stall sa Heritage WH Smith sa estasyon sa tren sa Pickering sa North Yorkshire]]Niadtong 1792, gitukod [[Henry Walton Smith|ni Henry Walton Smith]] ug sa iyang asawa nga si Anna [[WHSmith|ang WH Smith]] isip usa ka negosyo sa pagbaligya og balita sa [[London]] nga nahimong usa ka nasudnong negosyo sa tunga-tunga sa ika-19 nga siglo ubos sa pagdumala sa ilang apo nga si [[William Henry Smith (1825–1891)|William Henry Smith]] . <ref>{{Cite news}}</ref> <ref name="HIS3">{{cite web|url=http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith/|title=History of WHSmith - About WHSmith|website=Whsmithplc.co.uk|access-date=2 August 2018|archive-date=December 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229131447/http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith|url-status=live}}</ref> Ang labing karaan nga nasudnong kadena sa retail sa kalibutan, gipahimuslan sa kompanya ang [[History of rail transport in Great Britain#1830–1922: Early development|pag-uswag sa riles]] atol sa [[Industrial Revolution|Rebolusyong Industriyal]] pinaagi sa pag-abli og mga newsstand sa [[Railway station|mga estasyon sa tren]] sugod niadtong 1848. <ref name="HIS2">{{cite web|url=http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith/|title=History of WHSmith - About WHSmith|website=Whsmithplc.co.uk|access-date=2 August 2018|archive-date=December 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229131447/http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith|url-status=live}}</ref> Ang kompanya, nga karon gitawag og WHSmith, adunay kapin sa 1,400 ka mga lokasyon sa tuig 2017. <ref>{{cite web|url=http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/our_stores/|title=Our stores - About WHSmith|website=Whsmithplc.co.uk|access-date=2 August 2018|archive-date=October 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026164026/http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/our_stores/|url-status=live}}</ref> Sa US, ang mga kadena sa tindahan lagmit nagsugod sa J. Stiner & Company, nga nagpadagan sa daghang mga tindahan sa tsa sa New York City mga 1860. <ref>Marc Levinson, ''The Great A&P and the Struggle for Small Business in America'', 2nd ed (2019), p. 14.</ref> Pag-abot sa 1900, gitukod [[George Huntington Hartford|ni George Huntington Hartford]] [[The Great Atlantic & Pacific Tea Company|ang Great Atlantic & Pacific Tea Company]], nga kaniadto usa ka distributor sa tsa nga nakabase sa New York City, ngadto sa usa ka grocery chain nga nagpadagan sa halos 200 ka mga tindahan. Daghang ubang mga tindahan sa grocery, tambal, tabako, ug mga sari-sari nga tindahan ang nagbukas og dugang nga mga lokasyon sa samang panahon, mao nga ang mga retail chain komon na sa Estados Unidos pag-abot sa 1910. Daghang mga lehislatura sa estado ang nagkonsiderar og mga lakang aron mapugngan ang pagtubo sa mga kadena, ug niadtong 1914, ang kabalaka bahin sa mga tindahan sa kadena nakatampo sa pagpasa sa Federal Trade Commission Act ug sa Clayton Antitrust Act. <ref>Levinson, p. 67.</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga prangkisa]] jxh4e2ulpzexqoge73wcbgypxitg0q3 37103785 37103784 2026-09-29T01:52:54Z QueenCityCebu 123067 37103785 wikitext text/x-wiki   A '''chain store''' or '''retail chain''' is a [[retail]] outlet in which several locations share a [[Patik|brand]], [[Management|central management]], and standardized business practices. They have come to dominate many retail markets, dining markets, and service categories in many parts of the world. A [[Franchising|franchised]] retail establishment is one form of a chain store. In 2005, the world's largest retail chain, [[Walmart]], became the world's largest corporation based on gross sales.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/companies/wal-mart-stores/|title=Wal-Mart Stores on the Forbes Global 2000 List|work=Forbes|access-date=2017-06-07|language=en|archive-date=May 18, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120518010517/http://www.forbes.com/companies/wal-mart-stores/|url-status=live}}</ref> == Kasaysayan == [[File:WH_Smith,_Pickering_Station_-_geograph.org.uk_-_2553628.jpg|right|thumb|225x225px| Ang stall sa Heritage WH Smith sa estasyon sa tren sa Pickering sa North Yorkshire]]Niadtong 1792, gitukod [[Henry Walton Smith|ni Henry Walton Smith]] ug sa iyang asawa nga si Anna [[WHSmith|ang WH Smith]] isip usa ka negosyo sa pagbaligya og balita sa [[London]] nga nahimong usa ka nasudnong negosyo sa tunga-tunga sa ika-19 nga siglo ubos sa pagdumala sa ilang apo nga si [[William Henry Smith (1825–1891)|William Henry Smith]] . <ref>{{cite news|title=WH Smith expansion is given wings with takeover of Marshall Retail|url=https://www.thetimes.com/business-money/markets/article/wh-smith-expansion-is-given-wings-with-takeover-of-marshall-retail-7c9pxxcmg|access-date=22 June 2022|work=[[The Times]]|quote=WH Smith is the world's oldest national retail chain after being started by Henry Smith as a newspaper shop in 1792}}</ref> <ref name="HIS3">{{cite web|url=http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith/|title=History of WHSmith - About WHSmith|website=Whsmithplc.co.uk|access-date=2 August 2018|archive-date=December 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229131447/http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith|url-status=live}}</ref> Ang labing karaan nga nasudnong kadena sa retail sa kalibutan, gipahimuslan sa kompanya ang [[History of rail transport in Great Britain#1830–1922: Early development|pag-uswag sa riles]] atol sa [[Industrial Revolution|Rebolusyong Industriyal]] pinaagi sa pag-abli og mga newsstand sa [[Railway station|mga estasyon sa tren]] sugod niadtong 1848. <ref name="HIS2">{{cite web|url=http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith/|title=History of WHSmith - About WHSmith|website=Whsmithplc.co.uk|access-date=2 August 2018|archive-date=December 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229131447/http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/history_of_whsmith|url-status=live}}</ref> Ang kompanya, nga karon gitawag og WHSmith, adunay kapin sa 1,400 ka mga lokasyon sa tuig 2017. <ref>{{cite web|url=http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/our_stores/|title=Our stores - About WHSmith|website=Whsmithplc.co.uk|access-date=2 August 2018|archive-date=October 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026164026/http://www.whsmithplc.co.uk/about_whsmith/our_stores/|url-status=live}}</ref> Sa US, ang mga kadena sa tindahan lagmit nagsugod sa J. Stiner & Company, nga nagpadagan sa daghang mga tindahan sa tsa sa New York City mga 1860. <ref>Marc Levinson, ''The Great A&P and the Struggle for Small Business in America'', 2nd ed (2019), p. 14.</ref> Pag-abot sa 1900, gitukod [[George Huntington Hartford|ni George Huntington Hartford]] [[The Great Atlantic & Pacific Tea Company|ang Great Atlantic & Pacific Tea Company]], nga kaniadto usa ka distributor sa tsa nga nakabase sa New York City, ngadto sa usa ka grocery chain nga nagpadagan sa halos 200 ka mga tindahan. Daghang ubang mga tindahan sa grocery, tambal, tabako, ug mga sari-sari nga tindahan ang nagbukas og dugang nga mga lokasyon sa samang panahon, mao nga ang mga retail chain komon na sa Estados Unidos pag-abot sa 1910. Daghang mga lehislatura sa estado ang nagkonsiderar og mga lakang aron mapugngan ang pagtubo sa mga kadena, ug niadtong 1914, ang kabalaka bahin sa mga tindahan sa kadena nakatampo sa pagpasa sa Federal Trade Commission Act ug sa Clayton Antitrust Act. <ref>Levinson, p. 67.</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga prangkisa]] bavxnxkyiwlo3aed1u07st3f49wu92n 0 11356280 37103786 2026-09-29T01:54:27Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375145878|Yin and yang]]" 37103786 wikitext text/x-wiki [[File:Yin_yang_(Chinese_characters).svg|thumb|yīnyáng sa [[Seal script|selyo]] (ibabaw), ingon man sa tradisyonal (tunga) ug gipasimple (ubos) nga mga porma sa karakter]] 1mbmwjcvndr7o22x3j89730lll0pyu0 37103787 37103786 2026-09-29T02:01:26Z QueenCityCebu 123067 Nag usab sa mga detalye ug Citations 37103787 wikitext text/x-wiki Naggikan sa karaang pilosopiya sa Tsina, ang yin ug yang (tradisyonal nga Intsik: 陰陽; gipayano nga Intsik: 阴阳; ​​pinyin: ''yīn yáng'')<ref>{{Cite web|last=Shan|first=Jun|date=3 February 2020|title=What Do Yin and Yang Represent?|url=https://www.thoughtco.com/yin-and-yang-629214|access-date=3 May 2023|website=[[ThoughtCo]]|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Wang|first=Robin R.|title=Yinyang (Yin-yang)|url=https://iep.utm.edu/yinyang/|access-date=3 May 2023|website=[[Internet Encyclopedia of Philosophy]]|language=en-US}}</ref> o '''yin-yang'''<ref>{{Cite web|last=Shan|first=Jun|date=3 February 2020|title=What Do Yin and Yang Represent?|url=https://www.thoughtco.com/yin-and-yang-629214|access-date=3 May 2023|website=[[ThoughtCo]]|language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|last=Wang|first=Robin R.|title=Yinyang (Yin-yang)|url=https://iep.utm.edu/yinyang/|access-date=3 May 2023|website=[[Internet Encyclopedia of Philosophy]]|language=en-US}}</ref>usa ka konsepto nga nag-ingon nga adunay mga prinsipyo o pwersa sa kosmos nga magkaatbang apan nagtinabangay ug nagkompleto sa usag-usa; kini sila nag-interact, nagkonektar, nagsuporta, ug nagpadayon sa paglungtad sa usag-usa. Inubanan, nagporma sila og usa ka dinamikong sistema diin ang kinatibuk-an mas labaw pa kay sa mga bahin nga nagsalig sa usag-usa, ug ang duha ka bahin gikinahanglan alang sa panaghiusa sa maong kinatibuk-an.<ref>{{cite book|author-first1=Georges|author-last1=Ohsawa|author-link=Georges Ohsawa|year=1976|url=https://books.google.com/books?id=oQqDZnm43mkC|title=The Unique Principle|publisher=George Ohsawa Macrobiotic|isbn=978-0-918860-17-0|via=[[Google Books]]}}</ref> Sa [[Chinese mythology|mitolohiyang Intsik]], ang uniberso naugmad gikan sa usa ka pangunang kagubot sa primordial [[qi]] o materyal nga enerhiya, nga giorganisar ngadto sa mga siklo sa yin ug yang, puwersa ug paglihok nga mosangpot sa porma ug materya. Ang "Yin" kay retratibo, pasibo, kontraktwal, ug madawaton sa kinaiya nga sukwahi sa "yang", nga makalikay, aktibo, lapad, ug makalikay sa prinsipyo. Kini nga dichotomy sa pipila ka porma makita sa tanang butang sa kinaiyahan ug sa ilang mga sumbanan sa pagbag-o, kalainan, ug mga pagbag-o. Pananglitan, biyolohikal, sikolohikal ug kosmolohikal nga mga siklo sa panahon, ang makasaysayanong ebolusyon sa mga talan-awon sa daghang mga adlaw, semana, tuig hangtod sa mga eon. Ang orihinal nga kahulugan sa yin gihulagway isip ang amihanang landong nga bahin sa bungtod ug ang yang isip hayag nga habagatang bahin. Kon bahin sa tradisyonal nga gender sa tawo, ang yin nalangkit sa mas lingin nga mga kinaiya sa babaye ug ang yang isip hait ug maskulon nga mga kinaiya. <ref>{{Cite book|title=Religions in the Modern World: Traditions and Transformations|last=Feuchtwang|first=Stephan|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-0-415-85881-6|location=New York|page=150}}</ref> Apil niining mga porma mao ang mga tawo. Daghang natural nga [[Dualistic cosmology|mga dualidad]] (sama sa [[Light and dark|kahayag ug kangitngit]], kalayo ug tubig, paglapad ug pagkontrata) ang gihunahuna nga pisikal nga mga pagpakita sa dualidad nga gisimbolo sa yin ug yang. Kining dualidad, isip usa ka [[Unity of opposite|panaghiusa sa mga magkaatbang]], nahimutang sa sinugdanan sa daghang mga sanga sa klasikal nga [[History of science and technology in China|siyensiya]], [[Science and technology in China|teknolohiya]], ug pilosopiya sa China, ingon man usa ka pangunang giya sa [[tradisyonal nga medisina sa China]], <ref name="Porkert19742">{{cite book|author-last1=Porkert|author-first1=Manfred|title=The Theoretical Foundations of Chinese Medicine|publisher=MIT Press|year=1974|isbn=0-262-16058-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theoreticalfound00pork}}</ref> ug usa ka sentral nga prinsipyo sa lainlaing mga porma sa [[Chinese martial arts|martial arts ug ehersisyo sa China]], sama sa [[baguazhang]], [[tai chi]], [[daoyin]], [[kung fu]] ug [[qigong]], ingon man makita sa mga panid sa ''[[I Ching]]'' ug sa bantog nga Taoist medical treatise nga gitawag og ''[[Huangdi Neijing]]'' . <ref>{{cite journal|last1=Field|first1=Tiffany|title=Tai Chi research review|journal=Complementary Therapies in Clinical Practice|date=August 2011|volume=17|issue=3|pages=141–146|doi=10.1016/j.ctcp.2010.10.002|pmid=21742279}}</ref> Sa metapisika [[Taoist|sa Taoismo]], ang mga kalainan tali sa maayo ug daotan, uban sa uban pang [[dichotomous]] nga mga paghukom sa moral, kay perseptwal, dili tinuod; busa, ang dualidad sa yin ug yang usa ka dili mabahin nga tibuok. Sa etika sa [[Confucianism|Confucianismo]] sa laing bahin, labi na sa pilosopiya ni [[Dong Zhongshu]] ( {{Circa}} ika-2 nga siglo BC), usa ka moral nga dimensyon ang gilakip sa ideya sa yin ug yang. <ref>{{cite book|last=Taylor Latener|first=Rodney Leon|title=The Illustrated Encyclopedia of Confucianism|volume=2|publisher=Rosen Publishing Group|year=2005|page=869|location=New York|isbn=978-0-8239-4079-0}}</ref> Ang [[Ahom religion|pilosopiya sa Ahom]] sa [[Dualism (philosophy of mind)|dualidad]] sa indibidwal nga kaugalingon nga ''han'' ug ''pu'' gibase sa konsepto sa [[Hun and po|hun 魂 ug po 魄]]<nowiki/>nga mao ang yin ug yang sa hunahuna sa pilosopiya sa Taoismo. <ref name=":10603/1161672">{{cite thesis|last=Gogoi|first=Shrutashwinee|date=2011|title=Tai ahom religion a philosophical study|hdl=10603/116167|type=PhD|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/116167}}</ref> : vii Ang tradisyon naggikan sa [[Yunnan Sheng|Yunnan]], [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]] ug gisundan sa pipila ka [[Ahom people|Ahom]], mga kaliwat sa [[Dai people|minoryang etniko nga Dai]] . <ref name=":10603/1161673">{{cite thesis|last=Gogoi|first=Shrutashwinee|date=2011|title=Tai ahom religion a philosophical study|hdl=10603/116167|type=PhD|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/116167}}</ref> : 203  == Mga Reperensya == 37wigt9v4ohbuhvt0x8l519z6pe55h8 0 11356281 37103791 2026-09-29T02:16:57Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376130612|Rakuten Viki]]" 37103791 wikitext text/x-wiki '''Ang Rakuten Viki''' usa ka serbisyo nga naka base sa Amerikanong over-the-top streaming television service nga gipanag-iya sa Rakuten. Anaa kini sa premium subscription video on-demand ug libre nga serbisyo nga gisuportahan sa mga ad. Nag-focus ang serbisyo sa mga serye sa telebisyon ug mga pelikula gikan sa Asya, labi na [[Drama sa Korea|ang mga drama sa Korea]], mga produksiyon sa China, Taiwanese, ug Hapon, nga giapod-apod sa tibuok kalibutan nga adunay mga subtitle nga gihimo sa komunidad. d6v4cid8n1675a3d4iasem30dimsgjc 37103792 37103791 2026-09-29T02:22:09Z QueenCityCebu 123067 37103792 wikitext text/x-wiki '''Ang Rakuten Viki''' usa ka serbisyo nga naka base sa Amerikanong over-the-top streaming television service nga gipanag-iya sa Rakuten. Anaa kini sa premium subscription video on-demand ug libre nga serbisyo nga gisuportahan sa mga ad. Nag-focus ang serbisyo sa mga serye sa telebisyon ug mga pelikula gikan sa Asya, labi na [[Drama sa Korea|ang mga drama sa Korea]], mga produksiyon sa China, Taiwanese, ug Hapon, nga giapod-apod sa tibuok kalibutan nga adunay mga subtitle nga gihimo sa komunidad. Makatan-aw ang mga tiggamit og mga sulod nga adunay mga subtitle sa kapin sa 200 ka pinulongan pinaagi sa sistema sa paghubad nga gipasiugdahan sa publiko (crowdsourced translation system). Ang kompanya, nga adunay punoang buhatan sa [[San Mateo (lungsod sa Tinipong Bansa, California)|San Mateo, California]], the agpadagan usab og mga opisina sa [[Singgapura|Singapore]], [[Tokyo]], ug [[Seoul]]. Ang ngalang ''Viki'' usa ka [[Portmanteau|kombinasyon]] sa mga pulong ''nga video'' ug ''[[wiki]]'', nga nagpakita sa pagsalig sa plataporma sa mga boluntaryong komunidad aron makahimo og mga subtitle ug mga hubad para sa internasyonal nga mga tumatan-aw. Si Viki nakadaog sa [[TechCrunch]] Crunchie Award alang sa Best International Startup niadtong 2011. Ang plataporma sa ulahi gipalit sa [[Rakuten]] niadtong 2013 ug gihiusa sa global digital content ecosystem sa kompanya. == Kasaysayan == Ang Viki gitukod niadtong 2007 nila ni [[Razmig Hovaghimian]], Changseong Ho ug Jiwon Moon. Kasaysayan Ang pondo para sa kompanya gikan sa Neoteny Labs, usa ka [[Startup company|start-up]] fund nga nakabase sa Singapore nga gipangulohan ni [[Joi Ito|Joichi Ito]], ug gikan sa co-founder sa [[LinkedIn]], [[Reid Hoffman|si Reid Hoffman]]. <ref name="WSJ22">{{cite journal|url=https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443921504577643773810338032|title=Breaking Down Language Barriers - WSJ|author=Holmes, Sam|year=2012|journal=[[The Wall Street Journal]]|access-date=December 3, 2015|archive-date=May 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507180709/https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443921504577643773810338032|url-status=live}}</ref> Ang kompanya mibalhin sa Singapore niadtong 2008 aron pahimuslan ang suporta sa gobyerno ug ang papel sa [[Dakbayang estado|siyudad-estado]] isip usa ka [[Pan-Asyanoismo|pan-Asian]] hub. <ref name="TC12">{{cite journal|last=Lacy|first=Sarah|year=2010|title=ViKi Raises $4.3 Million from VC All-Stars to Translate the World's Video|url=https://techcrunch.com/2010/12/08/viki-raises-4-3-million-from-vc-all-stars-to-translate-the-worlds-video/?icid=tc_marc-andreessen_art&tag=marc-andreessen|journal=TechCrunch|access-date=January 25, 2013|archive-date=May 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142357/https://techcrunch.com/2010/12/08/viki-raises-4-3-million-from-vc-all-stars-to-translate-the-worlds-video/?icid=tc_marc-andreessen_art&tag=marc-andreessen|url-status=live}}</ref> Niadtong Disyembre 2010, miundang ang Viki sa beta phase sa ilang [[software]] ug gihimong magamit sa publiko ang ilang mga serbisyo. <ref name="AN2">{{cite journal|last=Bertschy|first=Zac|year=2012|title=Interview: Razmig Hovaghimian, Cofounder and CEO of Viki.com|url=http://www.animenewsnetwork.com/interview/2012-04-25/interview-razmig-hovaghimian-co-founder-and-ceo-of-viki.com|journal=[[Anime News Network]]|access-date=January 25, 2013|archive-date=January 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126053454/https://www.animenewsnetwork.com/interview/2012-04-25/interview-razmig-hovaghimian-co-founder-and-ceo-of-viki.com|url-status=live}}</ref> Gipalit kini sa Rakuten niadtong 2013. <ref name="LATimes2">{{cite news|last1=Klinge|first1=Naomi|title=Watch parties and K-pop. How San Mateo streamer Rakuten Viki is growing in a pandemic|url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/business/story/2020-07-22/kpop-rakuten-viki-korean-dramas-streaming-watch-parties-parasite|access-date=12 December 2021|work=Los Angeles Times|date=22 July 2020|archive-date=December 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212233129/https://www.latimes.com/entertainment-arts/business/story/2020-07-22/kpop-rakuten-viki-korean-dramas-streaming-watch-parties-parasite|url-status=live}}</ref> Niadtong Septyembre 2011, gipagawas sa Viki ang usa ka bag-ong [[iPhone]] [[Mobile app|app]] nga gitawag og Viki On-The-Go, nga nagtugot sa mga tiggamit sa pagtan-aw og content sa ilang [[Smartphone|mga smartphone]] . Ang kompanya nakig-partner usab sa [[Samsung]] Southeast Asia nianang tuiga aron paghimo og [[Android]] app. <ref name="TC22">{{cite journal|last=Rao|first=Leena|year=2011|title=International Video Site ViKi Debuts iPhone App, Will Partner With Samsung For Android App|url=https://techcrunch.com/2011/09/23/international-video-site-viki-debuts-iphone-app-will-partner-with-samsung-for-android-app/|journal=TechCrunch|access-date=January 25, 2013|archive-date=December 1, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121201092259/http://techcrunch.com/2011/09/23/international-video-site-viki-debuts-iphone-app-will-partner-with-samsung-for-android-app/|url-status=live}}</ref><ref name="FC2">{{cite journal|last=Boyd|first=E.B.|year=2012|title=Boom Tube: How Viki Is Creating The Global Hulu|url=http://www.fastcompany.com/1842719/boom-tube-how-viki-creating-global-hulu|journal=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|access-date=January 25, 2013|archive-date=November 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121125092819/http://www.fastcompany.com/1842719/boom-tube-how-viki-creating-global-hulu|url-status=live}}</ref> Ang Viki.com nakakuha og 14 milyon nga talagsaon nga pagtan-aw niadtong Agosto 2011. Nakakolekta si Viki og $20 milyon gikan sa [[Greylock Partners]], [[Andreessen Horowitz]], ug [[BBC Worldwide]] niadtong Oktubre sa mao gihapong tuig.<ref name="WSJ23">{{cite journal|url=https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443921504577643773810338032|title=Breaking Down Language Barriers - WSJ|author=Holmes, Sam|year=2012|journal=[[The Wall Street Journal]]|access-date=December 3, 2015|archive-date=May 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507180709/https://www.wsj.com/articles/SB10000872396390443921504577643773810338032|url-status=live}}</ref><ref name="TC13">{{cite journal|last=Lacy|first=Sarah|year=2010|title=ViKi Raises $4.3 Million from VC All-Stars to Translate the World's Video|url=https://techcrunch.com/2010/12/08/viki-raises-4-3-million-from-vc-all-stars-to-translate-the-worlds-video/?icid=tc_marc-andreessen_art&tag=marc-andreessen|journal=TechCrunch|access-date=January 25, 2013|archive-date=May 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142357/https://techcrunch.com/2010/12/08/viki-raises-4-3-million-from-vc-all-stars-to-translate-the-worlds-video/?icid=tc_marc-andreessen_art&tag=marc-andreessen|url-status=live}}</ref><ref name="FC3">{{cite journal|last=Boyd|first=E.B.|year=2012|title=Boom Tube: How Viki Is Creating The Global Hulu|url=http://www.fastcompany.com/1842719/boom-tube-how-viki-creating-global-hulu|journal=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|access-date=January 25, 2013|archive-date=November 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121125092819/http://www.fastcompany.com/1842719/boom-tube-how-viki-creating-global-hulu|url-status=live}}</ref> Niadtong Mayo 2012, gianunsyo ni Viki ang mga kasabutan sa [[Warner Music Group]], SEED Music Group sa [[Republika sa Tsina|Taiwan]], ug [[LOEN Entertainment]] sa South Korea, nga nagdala og liboan ka mga music video sa site. <ref name="NW2">{{cite journal|author=Russell, Jon|year=2012|url=https://thenextweb.com/asia/2012/05/24/global-video-site-viki-moves-into-music-inks-deals-with-warner-music-and-other-labels/?_suid=1357668186847020024096849374473|title=Global Music Site Viki Moves into Music After Signing up Record Labels|journal=The Next Web|access-date=December 3, 2015|archive-date=December 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208153101/http://thenextweb.com/asia/2012/05/24/global-video-site-viki-moves-into-music-inks-deals-with-warner-music-and-other-labels/?_suid=1357668186847020024096849374473|url-status=live}}</ref> Sa mao gihapong bulan, ang BBC Worldwide nagpahibalo sa pagpalugway sa ilang relasyon sa Viki, lakip na ang kasabutan sa pagtrabaho uban sa kompanya sa [[Pagpublisydad|advertising]]. <ref name="TC23">{{cite journal|last=Rao|first=Leena|year=2011|title=International Video Site ViKi Debuts iPhone App, Will Partner With Samsung For Android App|url=https://techcrunch.com/2011/09/23/international-video-site-viki-debuts-iphone-app-will-partner-with-samsung-for-android-app/|journal=TechCrunch|access-date=January 25, 2013|archive-date=December 1, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121201092259/http://techcrunch.com/2011/09/23/international-video-site-viki-debuts-iphone-app-will-partner-with-samsung-for-android-app/|url-status=live}}</ref> Niadtong Hulyo 2012, si Viki mipirma og dili eksklusibong kasabutan sa Chinese social network [[Renren|nga Renren]], diin si Viki mohatag og video site para sa social network nga gitawag og VikiZone. <ref name="FC4">{{cite journal|last=Boyd|first=E.B.|year=2012|title=Boom Tube: How Viki Is Creating The Global Hulu|url=http://www.fastcompany.com/1842719/boom-tube-how-viki-creating-global-hulu|journal=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|access-date=January 25, 2013|archive-date=November 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121125092819/http://www.fastcompany.com/1842719/boom-tube-how-viki-creating-global-hulu|url-status=live}}</ref> Ang tanyag naglakip lamang sa usa ka bahin sa katalogo sa Viki ug gitanyag nga libre. <ref name="TC32">{{cite journal|last=Lunden|first=Ingrid|year=2012|title=Viki Climbs The Great Firewall, Signs With 'China's Facebook' Renren For Its First Video Distribution Deal In The Country|url=https://techcrunch.com/2012/07/12/viki-climbs-the-great-firewall-signs-with-chinas-facebook-renren-for-its-first-video-distribution-deal-in-the-country/|journal=TechCrunch|access-date=January 25, 2013|archive-date=January 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128050900/http://techcrunch.com/2012/07/12/viki-climbs-the-great-firewall-signs-with-chinas-facebook-renren-for-its-first-video-distribution-deal-in-the-country/|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == 1j4o56hfa8p8vxnjcud6gfa2n4n0jtw 0 11356282 37103793 2026-09-29T02:29:14Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377282349|SBS PopAsia]]" 37103793 wikitext text/x-wiki   '''Ang SBS PopAsia''' usa ka estasyon sa radyo digital sa Australia nga nagsibya og musika, labi na gikan sa [[Sidlakang Asya]] ug [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]], sa digital nga radyo, online ug sa mga mobile device. <ref>{{cite web|last1=Spinelli|first1=Sophia|title=Media Release - SBS Launches the Pop Asia Show|url=https://www.scribd.com/doc/57911762/Media-Release-Sbs-Launches-the-Pop-Asia-Show|publisher=SBS Radio|access-date=5 July 2014}}</ref> Ang estasyon nagsugod ang estasyon isip usa ka duha ka oras nga bahin sa programa sa radyo sa SBS alang sa mga batan-on nga ginganlag ''Alchemy,'' sa wala pa kini gilunsad isip usa ka independente nga estasyon sa digital nga radyo niadtong 2010. <ref name="tvt12">{{cite web|title=PopAsia Turns 2 on SBS|url=http://www.tvtonight.com.au/2013/09/popasia-turns-2-on-sbs.html|publisher=TV Tonight|access-date=5 July 2014}}</ref> iuf7iy53wbjxihyii94n715kckukd1v 37103794 37103793 2026-09-29T02:37:49Z QueenCityCebu 123067 37103794 wikitext text/x-wiki   '''Ang SBS PopAsia''' usa ka estasyon sa radyo digital sa Australia nga nagsibya og musika, labi na gikan sa [[Sidlakang Asya]] ug [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]], sa digital nga radyo, online ug sa mga mobile device. <ref>{{cite web|last1=Spinelli|first1=Sophia|title=Media Release - SBS Launches the Pop Asia Show|url=https://www.scribd.com/doc/57911762/Media-Release-Sbs-Launches-the-Pop-Asia-Show|publisher=SBS Radio|access-date=5 July 2014}}</ref> Ang estasyon nagsugod ang estasyon isip usa ka duha ka oras nga bahin sa programa sa radyo sa SBS alang sa mga batan-on nga ginganlag ''Alchemy,'' sa wala pa kini gilunsad isip usa ka independente nga estasyon sa digital nga radyo niadtong 2010. <ref name="tvt12">{{cite web|title=PopAsia Turns 2 on SBS|url=http://www.tvtonight.com.au/2013/09/popasia-turns-2-on-sbs.html|publisher=TV Tonight|access-date=5 July 2014}}</ref> Usa ka programa sa telebisyon nga parehas og ngalan ang gisibya usab sa [[SBS (Australian TV channel)|SBS]] ug sa ulahi [[SBS2|sa SBS2]] gikan sa 2011 hangtod 2018, nga nagpresentar sa sunod-sunod nga mga music video sa Asian Pop. Gidumala kini ni Jamaica de la Cruz hangtod sa 2016, <ref>{{cite web|title=Jamaica dela Cruz bids farewell to PopAsians|date=22 June 2016|url=http://www.sbs.com.au/popasia/blog/2016/06/22/video-sbs-popasias-jamaica-dela-cruz-bids-farewell-popasians|publisher=SBS|access-date=4 July 2016}}</ref> uban ni [[Andy Trieu]] nga mipuli isip host hangtod natapos ang pasundayag sa 2018. <ref name="SBS Viceland2">{{cite web|date=18 October 2016|title=SBS VICELAND unveils programming slate ahead of November launch|url=http://www.sbs.com.au/guide/article/2016/10/18/sbs-viceland-unveils-programming-slate-ahead-november-launch|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020202502/http://www.sbs.com.au/guide/article/2016/10/18/sbs-viceland-unveils-programming-slate-ahead-november-launch|archive-date=20 October 2016|access-date=8 January 2017|publisher=SBS}}</ref> Ang mga fans sa PopAsia gitawag og PopAsians. <ref>{{cite web|title=SBS PopAsia branches out into television|url=http://www.meldmagazine.com.au/2011/11/sbs-popasia/|access-date=5 July 2014|date=2011-11-18}}</ref> == Kasaysayan == Ang SBS PopAsia nagsugod isip usa ka semanal nga duha ka oras nga segment sa programa sa radyo sa mga batan-on sa SBS, ''ang Alchemy'', isip ''Asian Pop Show''. <ref name="tvt13">{{cite web|title=PopAsia Turns 2 on SBS|url=http://www.tvtonight.com.au/2013/09/popasia-turns-2-on-sbs.html|publisher=TV Tonight|access-date=5 July 2014}}</ref> Tungod sa nagkadako nga popularidad ug nagkadaghang online fan engagement ang SBS PopAsia gilunsad isip usa ka 24-oras nga digital radio show niadtong 2010. Sa ulahing bahin sa 2011, usa ka programa sa telebisyon nga parehas og ngalan ang gipagawas sa pangunang free-to-air television channel sa SBS sulod sa duha ka oras nga timeslot matag Domingo sa buntag. <ref>{{cite web|last1=Price|first1=Matilda|title=Jamaica Heads Asian Pop Show|url=https://au.news.yahoo.com/thewest/entertainment/a/15191074/jamaica-heads-asian-pop-show/|publisher=The Western Australian|access-date=5 July 2014|date=2012-10-23|archive-date=15 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715034713/https://au.news.yahoo.com/thewest/entertainment/a/15191074/jamaica-heads-asian-pop-show/|url-status=dead}}</ref> Niadtong 2013, ang programa gipalapdan ngadto sa tulo ug tunga ka oras nga prime-time broadcast sa tibuok Sabado ug Domingo sa gabii sa secondary channel sa SBS (kaniadto [[SBS2]], sa ulahi SBS Viceland).{{sfn|Giuffre|Keith|2014|p=81}} Niadtong 2014, nibalik kini sa orihinal nga 2 ka oras nga timeslot sa alas 9 sa buntag matag Dominggo. Sugod Marso 13, 2016, kini giusab ngadto sa usa ka oras nga pasundayag matag Domingo gikan alas 10 sa buntag hangtod alas 11 sa buntag sa SBS2. Gipasalida ''sa PopAsia'' ang ilang katapusang episode sa Viceland niadtong Hulyo 8, 2018. <ref>{{cite tweet|title=Thanks for watching the finale episode of PopAsia TV|user=sbspopasia|number=1015750616499359744|publisher=SBS PopAsia Twitter|date=Jul 7, 2018|accessdate=6 January 2020}}</ref> == Mga Reperensya == 52dh0ka82r28yc6ow85umjcsrwdqrpu 0 11356283 37103795 2026-09-29T02:43:03Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376629149|Buddha in art]]" 37103795 wikitext text/x-wiki [[File:Buddha_in_Sarnath_Museum_(Dhammajak_Mutra).jpg|thumb| ''Si Buddha nga nagwali sa iyang unang sermon'', gikan sa Sarnath, panahon sa Gupta (c. 475 CE), India. Ang mga kamot sa Buddha, sa ''dharmachakra pravartana mudra'' ("posisyon sa pagtudlo"), nagpakita sa higayon nga girepresentahan.]] 7zthue1lw2ylgbqxhu9y5q06qbaq89c 37103796 37103795 2026-09-29T02:45:43Z QueenCityCebu 123067 37103796 wikitext text/x-wiki [[File:Buddha_in_Sarnath_Museum_(Dhammajak_Mutra).jpg|thumb| ''Si Buddha nga nagwali sa iyang unang sermon'', gikan sa Sarnath, panahon sa Gupta (c. 475 CE), India. Ang mga kamot sa Buddha, sa ''dharmachakra pravartana mudra'' ("posisyon sa pagtudlo"), nagpakita sa higayon nga girepresentahan.]]Daghang [[Buddhist art|arte sa Budismo]] ang naghulagway sa makasaysayanong Buddha, [[Siddhārtha Gautama|si Gautama Buddha]], sa mga porma nga nailhan nga '''{{IAST|Buddharūpa}}''' ({{Literal translation|Form of the Awakened One}}) sa [[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]] ug [[Pinali|Pali]] . Mahimo kini nga mga estatwa o uban pang mga imahen sama sa mga dibuho. Ang pangunang pigura sa usa ka imahen mahimo usab nga magrepresentar sa laing indibidwal nga nakaabot sa [[Buddhahood|pagka-Buddha]], o usa ka [[bodhisattva]], labi na sulod sa lainlaing mga tradisyon sa [[Mahayana|Budismo sa Mahayana]] . Ang ubang [[Buddhas and bodhisattvas in art|mga Buddha ug bodhisattva sa arte]] nahimong mas komon sa daghang mga siglo, tingali karon mas daghan pa gani kay sa mga imahe sa makasaysayanong Buddha. Sa unang mga siglo niini, [[Budismo|ang Budismo]] [[Aniconism in Buddhism|kasagaran o hingpit nga aniconic]], nga wala magpakita sa persona ni Buddha gawas sa mga simbolo ug relikyas. Kini nausab, ug ang mga estatwa ni Buddha nahimong komon kaayo sa [[Art of Gandhara|arte sa Gandhara]] ug [[Gupta art|Gupta]] . Samtang naugmad ang mga porma sa [[esoteric Buddhism]], ang ubang mga estatwa gikan sa nagkadako nga han-ay sa mga sagradong tawo sa Buddhist nahimong mas prominente. Sa [[Theravāda|Budhistang Theravada,]] dili kini kanunay ang kaso, ug ang mga pigura sa makasaysayanong Buddha nagpabilin nga labing komon nga mga pangunang imahe sa mga templo ug mga santuwaryo hangtod karon. Ang mga unang imahen kasagaran kang Buddha nga nagtindog, apan ang mga postura sa pagpamalandong nga naglingkod, nga sa panguna mao ang [[Lotus position|posisyon sa lotus]] sa [[yogë|yoga]], mao ang milabaw. Kasagaran kini nagrepresentar sa usa ka piho nga gutlo sa kinabuhi ni Buddha, nga mailhan pinaagi sa lihok sa kamot ( ''[[mudra]]'') ni Buddha, o mga hiyas nga gipakita. Adunay usab mga estatwa sa [[Reclining Buddha|Naghigda nga Buddha]], nga naghigda, nga kasagaran nagpakita sa higayon sa iyang kamatayon. Ang mga hugpong sa [[Life of Buddha in art|mga eksena sa naratibo gikan sa kinabuhi ni Buddha]] lagmit nga mag-pokus sa mga sumbanan nga grupo sama sa [[The Eight Great Events in the Life of Buddha|Walo ka Dakong Panghitabo]] o uban pang mga hugpong, apan mahimong mas dako. Kasagaran kini makita sa [[Relief|mga relief]], ug lagmit mga dibuho nga pipila ra ang nakalahutay, apan bag-ohay lang kini kasagaran anaa sa porma nga gipintalan. Ang mga eksena sa pagsaysay mahimong magpakita sa Buddha sa lainlaing mga postura, bisan kung kini kasagarang magpakita sa Buddha sa parehas nga posisyon nga nagtindog, naglingkod o naghigda, uban ang ubang mga pigura o usa ka ''mudra'' nga nagpakita kung unsang higayona ang gihulagway. g0aeo1r64d2ygauzgng0lnuhpdnvm0w 0 11356284 37103797 2026-09-29T02:55:33Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372843625|Maharishi Mahesh Yogi]]" 37103797 wikitext text/x-wiki [[File:Maharishi_Mahesh_Yogi_(1st_Sept_1967_in_Amsterdam_by_Merk_Ben_from_Nationaal_Archief).jpg|thumb| Maharishi Mahesh Yogi niadtong 1967 sa The Netherlands sa Concertgebouw (Amsterdam)]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 2008]] ld26bijz1crr2mzlxehojlqq64s29w6 37103798 37103797 2026-09-29T02:58:23Z LJamesCPH 147097 37103798 wikitext text/x-wiki '''Si Maharishi Mahesh Yogi''' (natawo nga '''Mahesh Prasad Varma''', Enero 12, 1911? {{Refn|Maharishi Mahesh Yogi's year of birth is uncertain, as various sources claim 1911,<ref>Powell, James (13 March 2008). "[https://www.independent.com/2008/03/13/his-holiness-maharishi-mahesh-yogi-1911-2008/ His Holiness Maharishi Mahesh Yogi 1911*-2008]". ''The Independent''.</ref> 1917,<ref name="Una Kroll" /><ref name="Jefferson" /> or 1918.<ref name="Ruthven" /><ref>Woo, Elaine (6 February 2008). "[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-feb-06-me-maharishi06-story.html Guru brought meditation West]". ''Los Angeles Times''.</ref>}} – Pebrero 5, 2008) mao ang tigmugna sa [[Transcendental Meditation]] (TM) ug lider sa [[Transcendental Meditation movement|tibuok kalibutan nga organisasyon]] nga gihulagway sa daghang mga paagi, lakip na ang [[New religious movement|pagka-bag-ong relihiyosong kalihukan]] ug ang pagka-dili-relihiyoso. <ref>{{Cite book|last=Beckford|first=James A.|url=https://archive.org/details/cultcontroversie0000beck|title=Cult Controversies: The Societal Response to New Religious Movements|publisher=Tavistock Publications|year=1985|isbn=978-0-422-79630-9|page=[https://archive.org/details/cultcontroversie0000beck/page/23 23]|url-access=registration}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Parsons|first=Gerald|url=https://books.google.com/books?id=tlKkZoNPi0oC&pg=PA288|title=The Growth of Religious Diversity: Traditions|publisher=The Open University/Methuen|year=1994|isbn=978-0-415-08326-3|page=288}}</ref> Nailhan siya nga ''[[Maharishi]]'' (nagpasabot nga "dakong manalagna") <ref name="Dehsen">{{Cite book|last=Weidmann|first=K.T.|title=Philosophers and Religious Leaders: An Encyclopedia of People Who Changed the World|publisher=Greenwood|year=1999|isbn=978-1-57356-152-5|editor-last=von Dehsen|editor-first=Christian|page=[https://archive.org/details/philosophersreli0000unse/page/120 120]|chapter=Maharishi Mahesh Yogi|chapter-url=https://archive.org/details/philosophersreli0000unse/page/120}}</ref> ug ''[[yogi|Yogi]]'' sa iyang pagkahamtong. <ref name="Mason2">[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 28</ref> <ref name="American2">{{Cite book|last=Goldberg|first=Philip|url=https://books.google.com/books?id=b3Mdr3IMgW0C&pg=PA362|title=American Veda: from Emerson and the Beatles to yoga and meditation|publisher=Harmony Books, Crown Publishing/Random House|year=2010|isbn=978-0-307-71961-4|page=362}}</ref> Human makakuha og degree sa physics sa [[Allahabad University]] niadtong 1942, si Maharishi Mahesh Yogi nahimong katabang ug tinun-an ni [[Swami]] [[Brahmananda Saraswati]] (nailhan usab nga Guru Dev), ang [[Shankaracharya]] (espirituwal nga lider) sa [[Jyotir Math]] sa Indian Himalayas. Giila sa Maharishi si Brahmananda Saraswati nga nagdasig sa iyang mga pagtulon-an. Niadtong 1955, gisugdan sa Maharishi ang pagpaila sa iyang Transcendental Deep Meditation (nga sa ulahi ginganlan og Transcendental Meditation) sa India ug sa kalibutan. Ang iyang unang global tour nagsugod niadtong 1958. <ref>{{Cite book|last=Oates|first=Robert M.|title=Celebrating the dawn: Maharishi Mahesh Yogi and the TM technique|publisher=G.P. Putnam's Sons|year=1976|isbn=978-0-399-11815-9|location=New York|page=40}}</ref> Gitawag siya sa iyang mga deboto nga ''Iyang Kabalaan'', <ref>{{Cite news|last=Carlton|first=Jim|date=15 April 1991|title=For $1,500 a Head, Maharishi Promises Mellower Inmates --- Transcendental Meditation Goes to Prison as Backers Try to Lock Up Contracts|page=A.1|work=[[The Wall Street Journal]]|location=New York, N.Y.}}</ref> ug tungod kay kanunay siyang mokatawa sa mga unang interbyu sa TV, usahay gitawag siya nga "giggling guru." <ref name="bloomberg.com2">{{Cite web|last=Shankar|first=Jay|date=6 February 2008|title=Maharishi Mahesh Yogi|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=aXiUpQyKxGnI&refer=india|archive-url=https://archive.today/20120720040637/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=aXiUpQyKxGnI&refer=india|archive-date=20 July 2012|access-date=15 August 2010|website=Bloomberg}}</ref><ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Mark|date=12 October 1993|title=A leap of faith|page=A.1|work=The Ottawa Citizen}}</ref><ref name="Woo2">{{Cite news|last=Woo|first=Elaine|date=6 February 2006|title=Maharishi Mahesh Yogi|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-maharishi6feb06,1,4208394.story}}</ref> Ang Maharishi nagbansay og kapin sa 40,000 ka mga magtutudlo sa TM, nagtudlo sa teknik sa Transcendental Meditation ngadto sa "kapin sa lima ka milyon nga mga tawo" ug nagtukod og liboan ka mga sentro sa pagtudlo ug gatusan ka mga kolehiyo, unibersidad ug eskwelahan,<ref name="Hudson2">{{Cite news|last=Hudson|first=Alexandra|date=6 February 2008|title=Beatles Indian Guru Maharishi Mahesh Yogi|work=Reuters|url=http://uk.reuters.com/article/idUKL0611095720080206|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829052126/http://uk.reuters.com/article/idUKL0611095720080206|archive-date=29 August 2010}}</ref><ref name="The Times of London2">{{Cite news|last1=Page|first1=Jeremy|last2=Hoyle|first2=Ben|date=6 February 2008|title=Maharishi Mahesh Yogi Dies a Recluse|work=The Times|location=London|url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/celebrity/article3322232.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615161511/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/celebrity/article3322232.ece|url-status=dead|archive-date=15 June 2011}}</ref> samtang ang mga website sa TM nagtaho nga napulo ka libo ang nakakat-on sa programa sa TM-Sidhi. Ang iyang mga inisyatibo naglakip sa mga eskwelahan ug unibersidad nga adunay mga kampus sa daghang mga nasud, lakip ang India, Canada, Estados Unidos, United Kingdom ug Switzerland. <ref name="autogenerated1">{{Cite web}}</ref> Ang Maharishi, ang iyang pamilya ug mga suod nga kauban nagtukod og mga organisasyon sa kawanggawa ug mga negosyo nga pangnegosyo, lakip ang mga klinika sa panglawas [[Alternative medicine|sa alternatibong medisina]] ( [[Maharishi Vedic Approach to Health]] ), mga tindahan sa suplemento sa panglawas [[ayubbeda|sa ayurveda]] nga gi-order pinaagi sa koreo, ug mga organikong umahan. <ref>{{Citation|doi=10.1089/act.1995.1.364|title=Maharishi Ayur-VedaAn Ancient Health Paradigm in a Modern World|year=1995|last1=Sharma|first1=Hari|journal=Alternative and Complementary Therapies|volume=1|page=364|issue=6}}</ref> Ang gitaho nga kantidad sa organisasyon sa mga Maharishi gikan sa minilyon ngadto sa bilyon-bilyong dolyar sa US; niadtong 2008, ang organisasyon nagbutang sa kantidad sa ilang mga kabtangan sa Estados Unidos nga mga $300 milyon. Sa ulahing bahin sa dekada 1960 ug sayong bahin sa dekada 1970, ang Maharishi nahimong sikat isip guru sa [[The Beatles|Beatles]], [[The Beach Boys|Beach Boys]], ug uban pang mga sikat nga tawo. Sa ulahing bahin sa dekada 1970, gisugdan niya ang [[TM-Sidhi program|programa sa TM-Sidhi]], nga naglakip sa mga teknik sama sa [[Yogic flying]] . <ref>{{Cite news|last=Warren|first=Jenifer|date=27 October 1995|title=Party Asks Voters to Put Their Faith in Meditation; Politics: Skeptics scoff at Natural Law Party's answer to nation's ills, but backers say they have more to offer.|page=1|work=Los Angeles Times}}</ref> Ang Maharishi's [[Natural Law Party]] gitukod niadtong 1992 ug nagpadagan og mga kampanya sa daghang mga nasud. Nibalhin siya duol sa [[Vlodrop]], ang Netherlands, sa samang tuig. <ref name="Koppel20062">{{Cite news|last=Koppel|first=Lily|date=8 October 2006|title=Encounter: Outer Peace|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2006/10/08/magazine/08wwln_essay.html?_r=1&oref=slogin}}</ref> Niadtong tuig 2000, iyang gitukod ang [[Global Country of World Peace]], usa ka non-profit nga organisasyon [[World government|sa gobyerno sa kalibutan]], ug gitudlo ang mga lider niini (gikoronahan isip [[Rajas|mga raja]] ug [[Maharaja|majaraja]], ie "mga hari" ug "mga bantugang hari"). <ref>{{cite web|url=http://www.mou.org/mou/overview/raja_nader_ram/index.html|title=Coronation of Vishwa Prashasak Raja Raam|access-date=January 18, 2010|publisher=Maharishi Open University|archive-url=https://web.archive.org/web/20020705202507/http://www.mou.org/mou/overview/raja_nader_ram/index.html|archive-date=July 5, 2002}}</ref> Niadtong 2008, ang Maharishi mipahibalo sa iyang pagretiro gikan sa tanang administratibong kalihokan ug mihilom hangtod sa iyang kamatayon paglabay sa tulo ka semana. <ref>Srinivasan, 2008. ''Hinduism For Dummies''. [[John Wiley & Sons]].</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga namatay sa 2008]] odhee80eeip31rahq18u3il0g6r8upv 37103799 37103798 2026-09-29T02:59:19Z LJamesCPH 147097 nag usab sa Citation 37103799 wikitext text/x-wiki '''Si Maharishi Mahesh Yogi''' (natawo nga '''Mahesh Prasad Varma''', Enero 12, 1911? – Pebrero 5, 2008) mao ang tigmugna sa [[Transcendental Meditation]] (TM) ug lider sa [[Transcendental Meditation movement|tibuok kalibutan nga organisasyon]] nga gihulagway sa daghang mga paagi, lakip na ang [[New religious movement|pagka-bag-ong relihiyosong kalihukan]] ug ang pagka-dili-relihiyoso. <ref>{{Cite book|last=Beckford|first=James A.|url=https://archive.org/details/cultcontroversie0000beck|title=Cult Controversies: The Societal Response to New Religious Movements|publisher=Tavistock Publications|year=1985|isbn=978-0-422-79630-9|page=[https://archive.org/details/cultcontroversie0000beck/page/23 23]|url-access=registration}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Parsons|first=Gerald|url=https://books.google.com/books?id=tlKkZoNPi0oC&pg=PA288|title=The Growth of Religious Diversity: Traditions|publisher=The Open University/Methuen|year=1994|isbn=978-0-415-08326-3|page=288}}</ref> Nailhan siya nga ''[[Maharishi]]'' (nagpasabot nga "dakong manalagna") <ref name="Dehsen">{{Cite book|last=Weidmann|first=K.T.|title=Philosophers and Religious Leaders: An Encyclopedia of People Who Changed the World|publisher=Greenwood|year=1999|isbn=978-1-57356-152-5|editor-last=von Dehsen|editor-first=Christian|page=[https://archive.org/details/philosophersreli0000unse/page/120 120]|chapter=Maharishi Mahesh Yogi|chapter-url=https://archive.org/details/philosophersreli0000unse/page/120}}</ref> ug ''[[yogi|Yogi]]'' sa iyang pagkahamtong. <ref name="Mason2">[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 28</ref> <ref name="American2">{{Cite book|last=Goldberg|first=Philip|url=https://books.google.com/books?id=b3Mdr3IMgW0C&pg=PA362|title=American Veda: from Emerson and the Beatles to yoga and meditation|publisher=Harmony Books, Crown Publishing/Random House|year=2010|isbn=978-0-307-71961-4|page=362}}</ref> Human makakuha og degree sa physics sa [[Allahabad University]] niadtong 1942, si Maharishi Mahesh Yogi nahimong katabang ug tinun-an ni [[Swami]] [[Brahmananda Saraswati]] (nailhan usab nga Guru Dev), ang [[Shankaracharya]] (espirituwal nga lider) sa [[Jyotir Math]] sa Indian Himalayas. Giila sa Maharishi si Brahmananda Saraswati nga nagdasig sa iyang mga pagtulon-an. Niadtong 1955, gisugdan sa Maharishi ang pagpaila sa iyang Transcendental Deep Meditation (nga sa ulahi ginganlan og Transcendental Meditation) sa India ug sa kalibutan. Ang iyang unang global tour nagsugod niadtong 1958. <ref>{{Cite book|last=Oates|first=Robert M.|title=Celebrating the dawn: Maharishi Mahesh Yogi and the TM technique|publisher=G.P. Putnam's Sons|year=1976|isbn=978-0-399-11815-9|location=New York|page=40}}</ref> Gitawag siya sa iyang mga deboto nga ''Iyang Kabalaan'', <ref>{{Cite news|last=Carlton|first=Jim|date=15 April 1991|title=For $1,500 a Head, Maharishi Promises Mellower Inmates --- Transcendental Meditation Goes to Prison as Backers Try to Lock Up Contracts|page=A.1|work=[[The Wall Street Journal]]|location=New York, N.Y.}}</ref> ug tungod kay kanunay siyang mokatawa sa mga unang interbyu sa TV, usahay gitawag siya nga "giggling guru." <ref name="bloomberg.com2">{{Cite web|last=Shankar|first=Jay|date=6 February 2008|title=Maharishi Mahesh Yogi|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=aXiUpQyKxGnI&refer=india|archive-url=https://archive.today/20120720040637/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=aXiUpQyKxGnI&refer=india|archive-date=20 July 2012|access-date=15 August 2010|website=Bloomberg}}</ref><ref>{{Cite news|last=Richardson|first=Mark|date=12 October 1993|title=A leap of faith|page=A.1|work=The Ottawa Citizen}}</ref><ref name="Woo2">{{Cite news|last=Woo|first=Elaine|date=6 February 2006|title=Maharishi Mahesh Yogi|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-maharishi6feb06,1,4208394.story}}</ref> Ang Maharishi nagbansay og kapin sa 40,000 ka mga magtutudlo sa TM, nagtudlo sa teknik sa Transcendental Meditation ngadto sa "kapin sa lima ka milyon nga mga tawo" ug nagtukod og liboan ka mga sentro sa pagtudlo ug gatusan ka mga kolehiyo, unibersidad ug eskwelahan,<ref name="Hudson2">{{Cite news|last=Hudson|first=Alexandra|date=6 February 2008|title=Beatles Indian Guru Maharishi Mahesh Yogi|work=Reuters|url=http://uk.reuters.com/article/idUKL0611095720080206|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829052126/http://uk.reuters.com/article/idUKL0611095720080206|archive-date=29 August 2010}}</ref><ref name="The Times of London2">{{Cite news|last1=Page|first1=Jeremy|last2=Hoyle|first2=Ben|date=6 February 2008|title=Maharishi Mahesh Yogi Dies a Recluse|work=The Times|location=London|url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/celebrity/article3322232.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615161511/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/celebrity/article3322232.ece|url-status=dead|archive-date=15 June 2011}}</ref> samtang ang mga website sa TM nagtaho nga napulo ka libo ang nakakat-on sa programa sa TM-Sidhi. Ang iyang mga inisyatibo naglakip sa mga eskwelahan ug unibersidad nga adunay mga kampus sa daghang mga nasud, lakip ang India, Canada, Estados Unidos, United Kingdom ug Switzerland. <ref name="autogenerated1">{{Cite web}}</ref> Ang Maharishi, ang iyang pamilya ug mga suod nga kauban nagtukod og mga organisasyon sa kawanggawa ug mga negosyo nga pangnegosyo, lakip ang mga klinika sa panglawas [[Alternative medicine|sa alternatibong medisina]] ( [[Maharishi Vedic Approach to Health]] ), mga tindahan sa suplemento sa panglawas [[ayubbeda|sa ayurveda]] nga gi-order pinaagi sa koreo, ug mga organikong umahan. <ref>{{Citation|doi=10.1089/act.1995.1.364|title=Maharishi Ayur-VedaAn Ancient Health Paradigm in a Modern World|year=1995|last1=Sharma|first1=Hari|journal=Alternative and Complementary Therapies|volume=1|page=364|issue=6}}</ref> Ang gitaho nga kantidad sa organisasyon sa mga Maharishi gikan sa minilyon ngadto sa bilyon-bilyong dolyar sa US; niadtong 2008, ang organisasyon nagbutang sa kantidad sa ilang mga kabtangan sa Estados Unidos nga mga $300 milyon. Sa ulahing bahin sa dekada 1960 ug sayong bahin sa dekada 1970, ang Maharishi nahimong sikat isip guru sa [[The Beatles|Beatles]], [[The Beach Boys|Beach Boys]], ug uban pang mga sikat nga tawo. Sa ulahing bahin sa dekada 1970, gisugdan niya ang [[TM-Sidhi program|programa sa TM-Sidhi]], nga naglakip sa mga teknik sama sa [[Yogic flying]]. <ref>{{Cite news|last=Warren|first=Jenifer|date=27 October 1995|title=Party Asks Voters to Put Their Faith in Meditation; Politics: Skeptics scoff at Natural Law Party's answer to nation's ills, but backers say they have more to offer.|page=1|work=Los Angeles Times}}</ref> Ang Maharishi's [[Natural Law Party]] gitukod niadtong 1992 ug nagpadagan og mga kampanya sa daghang mga nasud. Nibalhin siya duol sa [[Vlodrop]], ang Netherlands, sa samang tuig. <ref name="Koppel20062">{{Cite news|last=Koppel|first=Lily|date=8 October 2006|title=Encounter: Outer Peace|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2006/10/08/magazine/08wwln_essay.html?_r=1&oref=slogin}}</ref> Niadtong tuig 2000, iyang gitukod ang [[Global Country of World Peace]], usa ka non-profit nga organisasyon [[World government|sa gobyerno sa kalibutan]], ug gitudlo ang mga lider niini (gikoronahan isip [[Rajas|mga raja]] ug [[Maharaja|majaraja]], ie "mga hari" ug "mga bantugang hari"). <ref>{{cite web|url=http://www.mou.org/mou/overview/raja_nader_ram/index.html|title=Coronation of Vishwa Prashasak Raja Raam|access-date=January 18, 2010|publisher=Maharishi Open University|archive-url=https://web.archive.org/web/20020705202507/http://www.mou.org/mou/overview/raja_nader_ram/index.html|archive-date=July 5, 2002}}</ref> Niadtong 2008, ang Maharishi mipahibalo sa iyang pagretiro gikan sa tanang administratibong kalihokan ug mihilom hangtod sa iyang kamatayon paglabay sa tulo ka semana. <ref>Srinivasan, 2008. ''Hinduism For Dummies''. [[John Wiley & Sons]].</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga namatay sa 2008]] 8tvx9zuz1qw4n01s5wu7n1pj7fhw2gh 0 11356285 37103800 2026-09-29T03:02:12Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373569670|Reincarnation]]" 37103800 wikitext text/x-wiki [[File:Reincarnation_AS.jpg|thumb| Ilustrasyon sa reinkarnasyon sa arte sa Simbahang Saiva Siddhanta (Hawaii)]] [[File:Gati_or_existences.jpg|right|thumb| Sa Jainismo, ang usa ka [[Kalag (relihiyon)|kalag]] mobiyahe ngadto sa bisan hain sa upat ka estado sa paglungtad human sa kamatayon depende sa mga karma niini.]] rskg8uwz9gevyxgygdlza3ssgjglbut 37103801 37103800 2026-09-29T03:05:28Z LJamesCPH 147097 37103801 wikitext text/x-wiki [[File:Reincarnation_AS.jpg|thumb| Ilustrasyon sa reinkarnasyon sa arte sa Simbahang Saiva Siddhanta (Hawaii)]] [[File:Gati_or_existences.jpg|right|thumb| Sa Jainismo, ang usa ka [[Kalag (relihiyon)|kalag]] mobiyahe ngadto sa bisan hain sa upat ka estado sa paglungtad human sa kamatayon depende sa mga karma niini.]]'''Ang reinkarnasyon''', nailhan usab nga '''pagkatawo pag-usab''' o '''transmigrasyon''', mao ang [[Pilosopiya|pilosopikal]] o [[relihyon|relihiyosong]] konsepto nga ang dili materyal nga esensya sa usa ka buhing [[Being|binuhat]] magsugod sa usa ka bag-ong kinabuhi sa lahi nga pisikal nga porma o [[Physical body|lawas]] human sa biyolohikal [[Kamatayon|nga kamatayon]]. <ref name=":62">{{cite book|last=McClelland|first=Norman C.|url=https://books.google.com/books?id=S_Leq4U5ihkC|title=Encyclopedia of Reincarnation and Karma|publisher=McFarland|year=2010|isbn=978-0-7864-5675-8|pages=24–29, 171, 259|access-date=2016-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126104519/https://books.google.com/books?id=S_Leq4U5ihkC|archive-date=2016-11-26|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Juergensmeyer|first1=Mark|last2=Roof|first2=Wade Clark|year=2011|title=Encyclopedia of Global Religion|publisher=SAGE Publications|isbn=978-1-4522-6656-5|url=https://books.google.com/books?id=WwJzAwAAQBAJ|access-date=2016-09-25|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331224443/https://books.google.com/books?id=WwJzAwAAQBAJ|url-status=live|pages=271–272}}</ref> Sa kadaghanang mga gituohan nga naglambigit sa reinkarnasyon, ang [[Kalag (relihiyon)|kalag]] sa tawo [[Immortality|imortal]] ug dili mokatap human mamatay ang pisikal nga lawas. Inigkamatay, ang kalag mobalhin ngadto sa usa ka bag-ong natawo nga bata o ngadto sa usa ka hayop aron ipadayon [[Immortality|ang pagka-imortal]] niini. (Ang terminong "transmigrasyon" nagpasabot sa pagbalhin sa usa ka kalag gikan sa usa ka lawas ngadto sa lain human sa kamatayon.) Ang reinkarnasyon (''[[punarjanman]]'') usa ka sentral nga prinsipyo sa [[Indikong relihyon|mga relihiyon sa India]] sama sa [[Induwismo|Hinduismo]], [[Budismo]], [[Jainism|Jainismo]], ug [[Sihismo|Sikhismo]].<ref>{{cite book|first=Stephen J.|last=Laumakis|title=An Introduction to Buddhist Philosophy|url=https://books.google.com/books?id=_29ZDAcUEwYC|year=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-46966-1|access-date=2016-09-25|archive-date=2017-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170121233453/https://books.google.com/books?id=_29ZDAcUEwYC|url-status=live|pages=90–99}}</ref><ref name="Gross1993p1482">{{cite book|author=Rita M. Gross|title=Buddhism After Patriarchy: A Feminist History, Analysis, and Reconstruction of Buddhism|url=https://archive.org/details/buddhismafterpat00gros|url-access=registration|year=1993|publisher=State University of New York Press|isbn=978-1-4384-0513-1|page=[https://archive.org/details/buddhismafterpat00gros/page/148 148]}}</ref><ref>[[Gavin Flood|Flood, Gavin D.]] (1996), ''An Introduction to Hinduism'', Cambridge University Press</ref> nagkalain-laing porma, kini makita isip usa ka esoteriko nga pagtuo taliwala sa pipila ka mga sapa sa [[Hudaismo]], [[Paganism|mga paganong relihiyon]] (lakip ang [[Wicca]] ), ug ang [[Indigenous peoples of the Americas|mga Lumad nga katawhan sa Amerika]] <ref>Gananath Obeyesekere, ''Imagining Karma: Ethical Transformation in Amerindian, Buddhist, and Greek Rebirth''. University of California Press, 2002, p. 15.</ref> ug sa [[Australian Aboriginal religion and mythology#Views on death|mga Aboriginal nga Australiano]] (bisan tuod kadaghanan nagtuo sa kinabuhi human sa kamatayon o [[Spirit world (Spiritualism)|kalibutan sa espiritu]] ). Ang ubang [[Ancient Greek|karaang mga Griyegong]] tawo sa kasaysayan, sama nila ni [[Pythagoras]], [[Sócrates|Socrates]], ug [[Platón|Plato]], mituo sa pagkatawo pag-usab o paglalin sa kalag (''[[metempsychosis]]''). <ref>see Charles Taliaferro, Paul Draper, Philip L. Quinn, ''A Companion to Philosophy of Religion''. John Wiley and Sons, 2010, p. 640, [https://books.google.com/books?id=SSCx-67Tk6cC&dq=reincarnation+and+rebirth&pg=PA640 Google Books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221212163105/https://books.google.com/books?id=SSCx-67Tk6cC&pg=PA640&dq=reincarnation+and+rebirth&cd=8#v=onepage&q=reincarnation%20and%20rebirth&f=false|date=2022-12-12}}</ref> Bisan tuod ang kadaghanan sa mga denominasyon sulod sa [[relihyong Abraamanon|mga relihiyong Abrahamiko]] wala motuo nga ang mga indibidwal mo-reinkarnasyon, ang partikular nga mga grupo sulod niining mga relihiyon nagtumong sa reinkarnasyon; kini nga mga grupo naglakip sa mainstream historical ug contemporary followers sa [[Catharism]], [[Alawites]], [[Hasidic Judaism]], ang [[Druze]], <ref>Hitti, Philip K (2007) [1924]. ''Origins of the Druze People and Religion, with Extracts from their Sacred Writings (New Edition)''. Columbia University Oriental Studies. '''28'''. London: Saqi. pp. 13–14. {{ISBN|0-86356-690-1}}</ref> [[Kabbalah|Kabbalistics]], [[Rastafarians]], <ref>{{Cite book|last1=Fernández Olmos|first1=Margarite|url=https://www.worldcat.org/title/702357503|title=Creole religions of the Caribbean: an introduction from Vodou and Santería to Obeah and Espiritismo|last2=Paravisini-Gebert|first2=Lizabeth|publisher=New York University Press|year=2011|isbn=978-0-8147-6227-1|edition=2|series=Religion, race, and ethnicity|location=New York|pages=186|oclc=702357503}}</ref> ug ang [[Rosicrucians]]. <ref>[[Max Heindel|Heindel, Max]] (1985) [1939, 1908] ''The Rosicrucian Christianity Lectures (Collected Works)'': [http://www.rosicrucian.com/rcl/rcleng01.htm#lecture1 The Riddle of Life and Death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100629063357/http://www.rosicrucian.com/rcl/rcleng01.htm#lecture1|date=2010-06-29}}. Oceanside, California. 4th edition. {{ISBN|0-911274-84-7}}</ref> Ang bag-o nga panukiduki sa eskolar nagsusi sa makasaysayanong relasyon tali sa lainlaing mga sekta ug sa ilang mga gituohan bahin sa reinkarnasyon. Apil niining panukiduki ang mga panan-aw sa [[Neoplatonism|Neoplatonismo]], [[Orphism (religion)|Orphismo]], [[Hermeticism|Hermeticismo]], [[Manichaeism|Manichaenismo]], ug ang [[Gnosticism|Gnostisismo]] sa [[Karaang Roma|panahon sa mga Romano]], ingon man kadtong anaa sa mga relihiyon sa India. <ref>[[Max Heindel|Heindel, Max]] (1985) [1939, 1908] ''The Rosicrucian Christianity Lectures (Collected Works)'': [http://www.rosicrucian.com/rcl/rcleng01.htm#lecture1 The Riddle of Life and Death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100629063357/http://www.rosicrucian.com/rcl/rcleng01.htm#lecture1|date=2010-06-29}}. Oceanside, California. 4th edition. {{ISBN|0-911274-84-7}}</ref> Sa bag-ohay nga mga dekada, daghang [[mga Ewropanhon|mga Europeo]] ug [[Amihanang Amerika|mga Amerikanong Amihanan]] ang nakaugmad og interes sa reinkarnasyon, <ref name="Haraldsson20062">{{cite journal|last1=Haraldsson|first1=Erlendur|title=Popular psychology, belief in life after death and reincarnation in the Nordic countries, Western and Eastern Europe|journal=Nordic Psychology|date=January 2006|volume=58|issue=2|pages=171–180|doi=10.1027/1901-2276.58.2.171|s2cid=143453837}}</ref> ug [[Reincarnation in popular culture|ang mga kontemporaryong buhat]] usahay naghisgot niini nga hilisgutan. <ref>[https://books.google.com/ngrams/graph?content=reincarnation%2C+re-incarnation%2C+transmigration%2C+metempsychosis&year_start=1800&year_end=2022&corpus=en&smoothing=3 Chart of some recorded occurrences of terminology in English]</ref> == Mga Reperensya == 1us3v22jw8oa7tr63czurk8itc6u0r2 0 11356286 37103802 2026-09-29T03:12:08Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374801246|Crane Brinton]]" 37103802 wikitext text/x-wiki '''Si Clarence Crane Brinton''' (Pebrero 2, 1898 – Septiyembre 7, 1968) usa ka Amerikanong historyador nga nag-espesyalisar sa kasaysayan sa [[Pransiya]], ingon man usa ka historyador sa mga ideya . Ang iyang labing bantogang buhat, ''ang The Anatomy of Revolution'' (1938) nagtandi sa dinamika sa mga rebolusyonaryong kalihukan sa pag-uswag sa hilanat. <ref>Knutsen, Torbjørn L. & Bailey, Jennifer L. [http://jpr.sagepub.com/cgi/content/abstract/26/4/421 "Over the Hill? The Anatomy of Revolution at Fifty."] ''[[Journal of Peace Research]]'', vol. 26, no. 4 (Nov. 1989), pp. 421–431.</ref> [[Kategoriya:Mga namatay sa 1968]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1898]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] [[Kategoriya:Biography with signature]] hau0xki5c147a5i1a95rfarpw5szohu 37103803 37103802 2026-09-29T03:16:49Z LJamesCPH 147097 37103803 wikitext text/x-wiki '''Si Clarence Crane Brinton''' (Pebrero 2, 1898 – Septiyembre 7, 1968) usa ka Amerikanong historyador nga nag-espesyalisar sa kasaysayan sa [[Pransiya]], ingon man usa ka historyador sa mga ideya . Ang iyang labing bantogang buhat, ''ang The Anatomy of Revolution'' (1938) nagtandi sa dinamika sa mga rebolusyonaryong kalihukan sa pag-uswag sa hilanat. <ref>Knutsen, Torbjørn L. & Bailey, Jennifer L. [http://jpr.sagepub.com/cgi/content/abstract/26/4/421 "Over the Hill? The Anatomy of Revolution at Fifty."] ''[[Journal of Peace Research]]'', vol. 26, no. 4 (Nov. 1989), pp. 421–431.</ref> Natawo sa [[Winsted (lungsod sa Tinipong Bansa, Connecticut)|Winsted, Connecticut]], ang iyang pamilya mibalhin dayon sa [[Springfield (lungsod sa Tinipong Bansa, Massachusetts)|Springfield, Massachusetts]], diin siya nagdako ug nagtungha sa mga pampublikong eskwelahan didto sa wala pa mosulod [[Harvard University|sa Harvard University]] niadtong 1915. Ang iyang maayo kaayong akademikong performance nakapahimo kaniya nga makadaog og [[Rhodes Scholarship]] aron makatungha sa [[Oxford University]], ug nakadawat og [[Doctor of Philosophy]] (PhD) degree niadtong 1923 para sa usa ka thesis sa ''The political thought of the English romanticists, 1789–1832''. <ref>[http://www.bartleby.com/65/br/Brinton.html Columbia Encyclopedia entry on Brinton] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202041638/http://www.bartleby.com/65/br/Brinton.html|date=2007-02-02}}</ref> Nagsugod dayon si Brinton sa pagtudlo sa [[Harvard University]] sa samang tuig, nahimong hingpit nga propesor niadtong 1942 ug nagpabilin sa Harvard hangtod sa iyang kamatayon. <ref>[http://www.bartleby.com/65/br/Brinton.html Columbia Encyclopedia entry on Brinton] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202041638/http://www.bartleby.com/65/br/Brinton.html|date=2007-02-02}}</ref> Siya ang [[McLean Professor of Ancient and Modern History|McLean Professor sa Karaang ug Modernong Kasaysayan]] gikan sa 1946 hangtod 1968. Sulod sa daghang katuigan nagtudlo siya og usa ka sikat nga kurso sa Harvard nga nailhan sa impormal nga paagi sa iyang mga estudyante nga "Brunch with Brinton". Nailhan si Brinton sa iyang maalam, mahigalaon, ug urbanisadong pagsulat ug komentaryo, <ref>[http://www.paragonhouse.com/catalog/product_info.php?cPath=23_28&products_id=47 Reviews of Brinton's ''History of Western Morals''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927225557/http://www.paragonhouse.com/catalog/product_info.php?cPath=23_28&products_id=47|date=2007-09-27}}</ref> ug larino sa Pranses. Atol sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan, siya sa usa ka panahon nahimong Hepe sa Panukiduki ug Pagtuki sa London sa [[Office of Strategic Services|Opisina sa mga Serbisyong Estratehiko]]. Siya usab ang Fire Marshal sa [[St. Paul's Cathedral]] sa [[London]], nga nakasugakod sa [[The Blitz|Blitz]] nga adunay gamay nga kadaot. Human sa gubat, gidayeg siya sa [[United States Army]] tungod sa iyang "Talagsaong Kontribusyon sa Kagawasan sa France" ug nahimong tsirman sa [[Harvard Society of Fellows]] sa ulahing bahin sa 1940s. <ref>[https://web.archive.org/web/20070505065554/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798565,00.html "Education: Good Fellows"]. ''[[Time (magazine)|Time]]'', May 3, 1948.</ref> Ang mga miyembro niadtong panahona naglakip nila [[McGeorge Bundy|ni McGeorge Bundy]] ug [[Ray Cline]], kinsa nahimong impluwensyal sa [[National security|nasudnong seguridad]] ug [[Espionage|paniktik]]. Sa sayong bahin sa dekada 1960, si Brinton mao ang superbisor sa disertasyon sa Harvard sa batan-ong historyador nga [[Will Johnston|si Will Johnston]]. <ref>Stackelberg, Roderick. ''Memory and History: Recollections of a Historian of Nazism''. 2011. p. 88.</ref> Nagserbisyo usab siya isip magtatambag sa historyador nga [[Elizabeth Eisenstein|si Elizabeth Eisenstein]], awtor sa ''The Printing Press isip usa ka Ahente sa Pagbag-o''. Napili si Brinton sa [[American Academy of Arts and Sciences]] niadtong 1939 ug sa [[American Philosophical Society]] niadtong 1953. <ref>{{Cite web|title=Clarence Crane Brinton|url=https://www.amacad.org/person/clarence-crane-brinton|access-date=2023-02-06|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Crane+Brinton&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=2023-02-06|website=search.amphilsoc.org}}</ref> Niadtong 1963, si Brinton napili nga presidente sa [[American Historical Association]] . Siya usab ang presidente sa [[Society for French Historical Studies]]. Niadtong Pebrero 19, 1968, si Brinton mipamatuod sa [[Fulbright Hearings]] bahin sa [[Vietnam War|Gubat sa Vietnam]] mahitungod sa kinaiya sa oposisyon sa mga Vietnamese, nga nag-ingon nga ang mga Amerikano simpatiya sa usa ka rebolusyon apan dili sa usa ka Komunista, ug nga kon [[Ho Chi Minh|si Ho Chi Minh]] wala pa mahimong Komunista, "Lahi unta ang tibuok istorya." <ref>[http://www.thecrimson.com/article/1968/2/20/brinton-teaches-senators-lesson-about-revolution/ "Brinton Teaches Senators Lesson About Revolution."] ''[[The Harvard Crimson]]'', February 20, 1968.</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga namatay sa 1968]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1898]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] [[Kategoriya:Biography with signature]] adjdy5s6zf7ghnt7gak3fjeikerf6rs 0 11356287 37103806 2026-09-29T03:21:57Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371360718|Eastern religions]]" 37103806 wikitext text/x-wiki [[File:Temple_hindu1.jpg|thumb|170x170px| Usa ka templo sa Hindu sa [[Sri Lanka]] .]] [[Kategoriya:Kulturang Asyanhon]] aece8ddd72b2gct6icf34km3h2a8r92 37103807 37103806 2026-09-29T03:24:18Z LJamesCPH 147097 37103807 wikitext text/x-wiki Ang '''mga relihiyon sa Sidlakan''' mao ang [[relihyon|mga relihiyon]] nga naggikan sa [[Sidlakang Asya|Sidlakan]], [[habagatang Asya|Habagatan]] ug [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug busa adunay mga kalainan sa mga relihiyon [[Western religions|sa Kasadpan]] ug [[Traditional African religions|Aprika]]. <ref>{{Cite book|title=Eastern Religions: Origins, Beliefs, Practices, Holy Texts, Sacred Places|last1=Coogan|first1=Michael David|last2=Narayanan|first2=Vasudha|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=0195221907|url=https://archive.org/details/easternreligions00mich}}</ref><ref>{{Cite book}}</ref> Ang mga relihiyon sa Sidlakan naglakip sa: <ref>{{Cite book|title=Readings in Eastern Religions|editor-last1=Coward|editor-first1=Harold G.|editor-last2=Neumaier-Dargyay|editor-first2=Eva K.|editor-last3=Neufeldt|editor-first3=Ronald|url=https://books.google.com/books?id=SV3KSwhsYi4C|publisher=[[Wilfrid Laurier University Press]]|year=1988|isbn=0889209553|page=1|quote=This anthology was developed primarily for use [...] in the study of religious traditions of the East, specifically the Indian subcontinent, Tibet, China, and Japan.}}</ref><ref>{{Cite book|title=World Religions: Eastern Traditions, Volume 2|last1=Gurdon Oxtoby|first1=Willard|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1996|isbn=0195407504|url-access=registration|url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000unse}}</ref> * [[East Asian religions|Mga relihiyon sa Sidlakang Asya]] sama sa [[Taoism|Taoismo]], [[Confucianism|Confucianismo]], [[Chinese folk religion|relihiyong Tsino]], [[Shinto]], ug [[Korean shamanism|Korean shamanismo]] * [[Indikong relihyon|Mga relihiyong Dharmic o mga relihiyong Indian]] sama sa [[Induwismo|Hinduismo]], [[Budismo]], [[Jainism|Jainismo]], ug [[Sihismo|Sikhismo]] * Mga relihiyon sa Habagatang-Sidlakang Asya sama sa [[Vietnamese folk religion|relihiyong lumad sa Vietnam]] ug [[Kejawèn|Kejawen]] Ang kalainan sa relihiyon sa Sidlakan-Kasadpan (sama sa kalainan sa kultura [[East–West dichotomy|sa Sidlakan-Kasadpan]], ug ang mga implikasyon nga mitumaw gikan niini) lapad ug dili tukma. Dugang pa, ang mga kalainan sa heyograpiya adunay gamay nga kahulugan sa kasamtangang konteksto sa global [[Transculturation|transculturetion]]. Samtang daghang mga tigpaniid [[Western culture|sa Kasadpan]] ang naningkamot sa pag-ila tali sa [[Eastern philosophies|mga pilosopiya ug mga relihiyon sa Sidlakan]], kini usa ka kalainan nga wala sa pipila ka mga tradisyon sa Sidlakan. <ref>Morgan (2001). Pp 9-11.</ref> == Mga relihiyon sa Dharmic == [[File:Temple_hindu1.jpg|thumb|170x170px|Usa ka templo [[Hindu|sa Hindu]] sa [[Sri Lanka]] .]] [[Induwismo|Ang Hinduismo]], [[Budismo]], [[Jainism|Jainismo]], ug [[Sihismo|Sikhismo]] naggikan sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug adunay parehas nga mga konsepto (pananglitan, ''[[dharma]]'', ''[[karma]]'', ''[[moksha]] )'' . <ref>York (2005). Pg 166.</ref><ref>{{Cite journal|last=Jayakumar|first=Tulsi|last2=Verma|first2=Anshul|date=2021-02-28|title=Indic Religiosity Scale: Developing and Validating an Indian Religiosity Scale|url=https://www.ingentaconnect.com/content/jmsr/rmsr20/2021/00000018/00000001/art00003;jsessionid=vtt9a3i1k951.x-ic-live-01|journal=Journal of Management, Spirituality & Religion|volume=18|issue=1|pages=35–56|doi=10.1080/14766086.2020.1824801|url-access=subscription}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kulturang Asyanhon]] hjb6ub2aa6hc7m9mzl28j1c9hb50d8n 37103808 37103807 2026-09-29T03:24:41Z LJamesCPH 147097 37103808 wikitext text/x-wiki Ang '''mga relihiyon sa Sidlakan''' mao ang [[relihyon|mga relihiyon]] nga naggikan sa [[Sidlakang Asya|Sidlakan]], [[habagatang Asya|Habagatan]] ug [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug busa adunay mga kalainan sa mga relihiyon [[Western religions|sa Kasadpan]] ug [[Traditional African religions|Aprika]]. <ref>{{Cite book|title=Eastern Religions: Origins, Beliefs, Practices, Holy Texts, Sacred Places|last1=Coogan|first1=Michael David|last2=Narayanan|first2=Vasudha|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=0195221907|url=https://archive.org/details/easternreligions00mich}}</ref><ref>{{Cite book|title=Readings in Eastern Religions|editor-last1=Coward|editor-first1=Harold G.|editor-last2=Neumaier-Dargyay|editor-first2=Eva K.|editor-last3=Neufeldt|editor-first3=Ronald|url=https://books.google.com/books?id=SV3KSwhsYi4C|publisher=[[Wilfrid Laurier University Press]]|year=1988|isbn=0889209553|page=1|quote=This anthology was developed primarily for use [...] in the study of religious traditions of the East, specifically the Indian subcontinent, Tibet, China, and Japan.}}</ref> Ang mga relihiyon sa Sidlakan naglakip sa: <ref>{{Cite book|title=Readings in Eastern Religions|editor-last1=Coward|editor-first1=Harold G.|editor-last2=Neumaier-Dargyay|editor-first2=Eva K.|editor-last3=Neufeldt|editor-first3=Ronald|url=https://books.google.com/books?id=SV3KSwhsYi4C|publisher=[[Wilfrid Laurier University Press]]|year=1988|isbn=0889209553|page=1|quote=This anthology was developed primarily for use [...] in the study of religious traditions of the East, specifically the Indian subcontinent, Tibet, China, and Japan.}}</ref><ref>{{Cite book|title=World Religions: Eastern Traditions, Volume 2|last1=Gurdon Oxtoby|first1=Willard|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1996|isbn=0195407504|url-access=registration|url=https://archive.org/details/worldreligionsea0000unse}}</ref> * [[East Asian religions|Mga relihiyon sa Sidlakang Asya]] sama sa [[Taoism|Taoismo]], [[Confucianism|Confucianismo]], [[Chinese folk religion|relihiyong Tsino]], [[Shinto]], ug [[Korean shamanism|Korean shamanismo]] * [[Indikong relihyon|Mga relihiyong Dharmic o mga relihiyong Indian]] sama sa [[Induwismo|Hinduismo]], [[Budismo]], [[Jainism|Jainismo]], ug [[Sihismo|Sikhismo]] * Mga relihiyon sa Habagatang-Sidlakang Asya sama sa [[Vietnamese folk religion|relihiyong lumad sa Vietnam]] ug [[Kejawèn|Kejawen]] Ang kalainan sa relihiyon sa Sidlakan-Kasadpan (sama sa kalainan sa kultura [[East–West dichotomy|sa Sidlakan-Kasadpan]], ug ang mga implikasyon nga mitumaw gikan niini) lapad ug dili tukma. Dugang pa, ang mga kalainan sa heyograpiya adunay gamay nga kahulugan sa kasamtangang konteksto sa global [[Transculturation|transculturetion]]. Samtang daghang mga tigpaniid [[Western culture|sa Kasadpan]] ang naningkamot sa pag-ila tali sa [[Eastern philosophies|mga pilosopiya ug mga relihiyon sa Sidlakan]], kini usa ka kalainan nga wala sa pipila ka mga tradisyon sa Sidlakan. <ref>Morgan (2001). Pp 9-11.</ref> == Mga relihiyon sa Dharmic == [[File:Temple_hindu1.jpg|thumb|170x170px|Usa ka templo [[Hindu|sa Hindu]] sa [[Sri Lanka]] .]] [[Induwismo|Ang Hinduismo]], [[Budismo]], [[Jainism|Jainismo]], ug [[Sihismo|Sikhismo]] naggikan sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug adunay parehas nga mga konsepto (pananglitan, ''[[dharma]]'', ''[[karma]]'', ''[[moksha]] )'' . <ref>York (2005). Pg 166.</ref><ref>{{Cite journal|last=Jayakumar|first=Tulsi|last2=Verma|first2=Anshul|date=2021-02-28|title=Indic Religiosity Scale: Developing and Validating an Indian Religiosity Scale|url=https://www.ingentaconnect.com/content/jmsr/rmsr20/2021/00000018/00000001/art00003;jsessionid=vtt9a3i1k951.x-ic-live-01|journal=Journal of Management, Spirituality & Religion|volume=18|issue=1|pages=35–56|doi=10.1080/14766086.2020.1824801|url-access=subscription}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kulturang Asyanhon]] 6w024feb7sqfnxppoif2zvn4heliibo 0 11356288 37103809 2026-09-29T03:24:58Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377045908|John Lennon]]" 37103809 wikitext text/x-wiki [[File:Mendipsnationaltrust.JPG|alt=A grey two-storey building, with numerous windows visible on both levels|thumb| Ang balay ni Lennon sa 251 Menlove Avenue]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 1980]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1940]] [[Kategoriya:Biography with signature]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] pbmdrmwgekgzc4sb5ohxn2nk8ip6cuo 37103810 37103809 2026-09-29T03:26:16Z LJamesCPH 147097 37103810 wikitext text/x-wiki '''John Winston Ono Lennon''' {{Refn|Lennon changed his name by [[deed poll]] on 22 April 1969, adding "Ono" as a middle name. Although he used the name John Ono Lennon thereafter, official documents referred to him as John Winston Ono Lennon.{{sfn|Coleman|1984b|p=64}}}} (natawo nga '''John Winston Lennon''' ; 9 Oktubre 1940 – Disyembre 8, 1980) usa ka Ingles nga musikero, magsusulat og kanta, ug aktibista. Nailhan siya sa tibuok kalibutan isip founder, co-lead vocalist ug rhythm guitarist sa [[The Beatles|Beatles]] . [[Lennon–McCartney|Ang pakigtambayayong ni Lennon sa pagsulat og kanta]] uban ni [[Paul McCartney]] nagpabilin nga labing malampuson sa kasaysayan. Natawo sa [[Liverpool (kapital sa kondado)|Liverpool]], si Lennon nalambigit sa [[Skiffle revival|skiffle craze]] sa iyang pagkatin-edyer. Niadtong 1956, iyang giumol [[The Quarrymen|ang Quarrymen]], nga nahimong Beatles niadtong 1960. Sa sinugdanan, siya ang ''de facto'' nga lider sa grupo, usa ka papel nga hinay-hinay niyang gihatag kang McCartney. Sa tunga-tungang bahin sa dekada 1960, si Lennon ang nagsulat ''[[In His Own Write|sa In His Own Write]]'' ug ''[[A Spaniard in the Works]]'', parehong koleksyon sa [[Literary nonsense|mga binuang nga sinulat]] ug mga drowing sa linya. Sugod sa " [[All You Need Is Love]] " niadtong 1967, ang iyang mga kanta gisagop isip mga awit sa [[Counterculture of the 1960s|kontra-kultura]] ug [[Anti-war movement|kontra-gubat nga kalihukan]] . Niadtong 1969, iyang gisugdan ang [[Plastic Ono Band]] uban sa iyang ikaduhang asawa, ang multimedia artist nga [[Yoko Ono|si Yoko Ono]], ug nagpahigayon sa duha ka semana nga anti-war demonstration [[Bed-in|isip bed-in]] alang sa kalinaw, ug [[Break-up of the Beatles|mibiya sa Beatles]] aron magsugod sa usa ka solo nga karera. Si Lennon ug Ono nagtinabangay sa daghang mga buhat, lakip ang usa ka trilohiya sa mga [[Avant-garde music|avant-garde]] nga album ug pipila ka mga pelikula. Gikan sa 1969 hangtod 1972, nakaabot siya sa upat ka UK top-10 singles uban sa " [[Give Peace a Chance]] ", " [[Instant Karma!]] " , " [[Imagine (song)|Handurawa]] ", ug " [[Happy Xmas (War Is Over)|Malipayong Pasko (Tapos Na ang Gubat)]] ". Niadtong 1970, gipagawas ni Lennon ang iyang debut solo album nga ''[[John Lennon/Plastic Ono Band]]'', ang iyang una sa upat ka LP nga gi-co-produce uban ni [[Phil Spector]] . Pagbalhin sa New York City niadtong 1971, [[Opposition to United States involvement in the Vietnam War|ang pagsaway ni Lennon sa Gubat sa Vietnam]] miresulta sa tulo ka tuig nga pagsulay sa pagpapahawa sa [[Nixon administration|administrasyong Nixon]] . Nagbulag sila si Lennon ug Ono gikan sa 1973 hangtod 1975, diin niadtong panahona siya ang nagprodyus sa album ni [[Harry Nilsson]] nga ''[[Pussy Cats]]'' ug adunay mga kolaborasyon nga nanguna sa tsart uban ni [[Elton John]] (" [[Whatever Gets You thru the Night]] ") ug [[David Bowie]] (" [[Fame (David Bowie song)|Fame]] "). Human sa lima ka tuig nga paghunong gikan sa iyang solo nga karera, diin nagpadayon siya sa pagsulat ug pagrekord matag karon ug unya, mibalik si Lennon niadtong 1980 uban ang kolaborasyon sa Ono ''[[Double Fantasy|nga Double Fantasy]]'' . [[Murder of John Lennon|Gipusil ug gipatay]] siya ni [[Mark David Chapman]] tulo ka semana human sa pagpagawas sa album. Isip usa ka performer, magsusulat o kaubang magsusulat, si Lennon adunay 25 ka number-one singles sa [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] chart. Isip usa ka solo artist, aduna siyay lima ka single nga nakaabot sa top 10 sa UK ug US: ang "Instant Karma", "Imagine", " [[(Just Like) Starting Over]] ", " [[Woman (John Lennon song)|Woman]] ", ug " [[Nobody Told Me]] ". ''Ang Double Fantasy'', ang iyang ikaduhang labing namaligya nga non-Beatles album, nakadaog sa 1981 [[Grammy Award for Album of the Year|Grammy Award alang sa Album of the Year]] <ref name="grammy">{{Cite web}}</ref> ug usa ka [[Brit Award for Outstanding Contribution to Music|Brit Award alang sa Outstanding Contribution to Music]] . Niadtong 2002, siya napili nga ikawalo sa usa ka survey sa kasaysayan [[BBC|sa BBC]] sa ''[[100 Greatest Britons|100 ka Labing Bantogan nga mga Briton]]'' . Giranggo siya ''[[Rolling Stone|sa Rolling Stone]]'' nga ikalima nga labing bantugang mag-aawit ug ika-38 nga [[Rolling Stone's 100 Greatest Artists of All Time|labing bantugang artista sa tanang panahon]] . Nahimo siyang miyembro sa [[Songwriters Hall of Fame]] human sa iyang kamatayon niadtong 1997 ug sa [[Rock and Roll Hall of Fame]] kaduha (una isip miyembro sa Beatles niadtong 1988 ug isip solo artist niadtong 1994). [[Kategoriya:Mga namatay sa 1980]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1940]] [[Kategoriya:Biography with signature]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] r5j32iava1a9ne8wckndfbq18gih7wo 37103811 37103810 2026-09-29T03:26:42Z LJamesCPH 147097 37103811 wikitext text/x-wiki '''John Winston Ono Lennon''' (natawo nga '''John Winston Lennon''' ; 9 Oktubre 1940 – Disyembre 8, 1980) usa ka Ingles nga musikero, magsusulat og kanta, ug aktibista. Nailhan siya sa tibuok kalibutan isip founder, co-lead vocalist ug rhythm guitarist sa [[The Beatles|Beatles]] . [[Lennon–McCartney|Ang pakigtambayayong ni Lennon sa pagsulat og kanta]] uban ni [[Paul McCartney]] nagpabilin nga labing malampuson sa kasaysayan. Natawo sa [[Liverpool (kapital sa kondado)|Liverpool]], si Lennon nalambigit sa [[Skiffle revival|skiffle craze]] sa iyang pagkatin-edyer. Niadtong 1956, iyang giumol [[The Quarrymen|ang Quarrymen]], nga nahimong Beatles niadtong 1960. Sa sinugdanan, siya ang ''de facto'' nga lider sa grupo, usa ka papel nga hinay-hinay niyang gihatag kang McCartney. Sa tunga-tungang bahin sa dekada 1960, si Lennon ang nagsulat ''[[In His Own Write|sa In His Own Write]]'' ug ''[[A Spaniard in the Works]]'', parehong koleksyon sa [[Literary nonsense|mga binuang nga sinulat]] ug mga drowing sa linya. Sugod sa " [[All You Need Is Love]] " niadtong 1967, ang iyang mga kanta gisagop isip mga awit sa [[Counterculture of the 1960s|kontra-kultura]] ug [[Anti-war movement|kontra-gubat nga kalihukan]] . Niadtong 1969, iyang gisugdan ang [[Plastic Ono Band]] uban sa iyang ikaduhang asawa, ang multimedia artist nga [[Yoko Ono|si Yoko Ono]], ug nagpahigayon sa duha ka semana nga anti-war demonstration [[Bed-in|isip bed-in]] alang sa kalinaw, ug [[Break-up of the Beatles|mibiya sa Beatles]] aron magsugod sa usa ka solo nga karera. Si Lennon ug Ono nagtinabangay sa daghang mga buhat, lakip ang usa ka trilohiya sa mga [[Avant-garde music|avant-garde]] nga album ug pipila ka mga pelikula. Gikan sa 1969 hangtod 1972, nakaabot siya sa upat ka UK top-10 singles uban sa " [[Give Peace a Chance]] ", " [[Instant Karma!]] " , " [[Imagine (song)|Handurawa]] ", ug " [[Happy Xmas (War Is Over)|Malipayong Pasko (Tapos Na ang Gubat)]] ". Niadtong 1970, gipagawas ni Lennon ang iyang debut solo album nga ''[[John Lennon/Plastic Ono Band]]'', ang iyang una sa upat ka LP nga gi-co-produce uban ni [[Phil Spector]] . Pagbalhin sa New York City niadtong 1971, [[Opposition to United States involvement in the Vietnam War|ang pagsaway ni Lennon sa Gubat sa Vietnam]] miresulta sa tulo ka tuig nga pagsulay sa pagpapahawa sa [[Nixon administration|administrasyong Nixon]] . Nagbulag sila si Lennon ug Ono gikan sa 1973 hangtod 1975, diin niadtong panahona siya ang nagprodyus sa album ni [[Harry Nilsson]] nga ''[[Pussy Cats]]'' ug adunay mga kolaborasyon nga nanguna sa tsart uban ni [[Elton John]] (" [[Whatever Gets You thru the Night]] ") ug [[David Bowie]] (" [[Fame (David Bowie song)|Fame]] "). Human sa lima ka tuig nga paghunong gikan sa iyang solo nga karera, diin nagpadayon siya sa pagsulat ug pagrekord matag karon ug unya, mibalik si Lennon niadtong 1980 uban ang kolaborasyon sa Ono ''[[Double Fantasy|nga Double Fantasy]]'' . [[Murder of John Lennon|Gipusil ug gipatay]] siya ni [[Mark David Chapman]] tulo ka semana human sa pagpagawas sa album. Isip usa ka performer, magsusulat o kaubang magsusulat, si Lennon adunay 25 ka number-one singles sa [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] chart. Isip usa ka solo artist, aduna siyay lima ka single nga nakaabot sa top 10 sa UK ug US: ang "Instant Karma", "Imagine", " [[(Just Like) Starting Over]] ", " [[Woman (John Lennon song)|Woman]] ", ug " [[Nobody Told Me]] ". ''Ang Double Fantasy'', ang iyang ikaduhang labing namaligya nga non-Beatles album, nakadaog sa 1981 [[Grammy Award for Album of the Year|Grammy Award alang sa Album of the Year]] <ref name="grammy">{{Cite web}}</ref> ug usa ka [[Brit Award for Outstanding Contribution to Music|Brit Award alang sa Outstanding Contribution to Music]] . Niadtong 2002, siya napili nga ikawalo sa usa ka survey sa kasaysayan [[BBC|sa BBC]] sa ''[[100 Greatest Britons|100 ka Labing Bantogan nga mga Briton]]'' . Giranggo siya ''[[Rolling Stone|sa Rolling Stone]]'' nga ikalima nga labing bantugang mag-aawit ug ika-38 nga [[Rolling Stone's 100 Greatest Artists of All Time|labing bantugang artista sa tanang panahon]] . Nahimo siyang miyembro sa [[Songwriters Hall of Fame]] human sa iyang kamatayon niadtong 1997 ug sa [[Rock and Roll Hall of Fame]] kaduha (una isip miyembro sa Beatles niadtong 1988 ug isip solo artist niadtong 1994). [[Kategoriya:Mga namatay sa 1980]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1940]] [[Kategoriya:Biography with signature]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] ch09h128896a4wpuueqqrzur4jd7f7k 37103812 37103811 2026-09-29T03:28:22Z LJamesCPH 147097 37103812 wikitext text/x-wiki '''John Winston Ono Lennon''' {{Refn|Lennon changed his name by [[deed poll]] on 22 April 1969, adding "Ono" as a middle name. Although he used the name John Ono Lennon thereafter, official documents referred to him as John Winston Ono Lennon.{{sfn|Coleman|1984b|p=64}}}} (natawo nga '''John Winston Lennon''' ; 9 Oktubre 1940 – Disyembre 8, 1980) usa ka Ingles nga musikero, magsusulat og kanta, ug aktibista. Nailhan siya sa tibuok kalibutan isip founder, co-lead vocalist ug rhythm guitarist sa [[The Beatles|Beatles]] . [[Lennon–McCartney|Ang pakigtambayayong ni Lennon sa pagsulat og kanta]] uban ni [[Paul McCartney]] nagpabilin nga labing malampuson sa kasaysayan. Natawo sa [[Liverpool (kapital sa kondado)|Liverpool]], si Lennon nalambigit sa [[Skiffle revival|skiffle craze]] sa iyang pagkatin-edyer. Niadtong 1956, iyang giumol [[The Quarrymen|ang Quarrymen]], nga nahimong Beatles niadtong 1960. Sa sinugdanan, siya ang ''de facto'' nga lider sa grupo, usa ka papel nga hinay-hinay niyang gihatag kang McCartney. Sa tunga-tungang bahin sa dekada 1960, si Lennon ang nagsulat ''[[In His Own Write|sa In His Own Write]]'' ug ''[[A Spaniard in the Works]]'', parehong koleksyon sa [[Literary nonsense|mga binuang nga sinulat]] ug mga drowing sa linya. Sugod sa " [[All You Need Is Love]] " niadtong 1967, ang iyang mga kanta gisagop isip mga awit sa [[Counterculture of the 1960s|kontra-kultura]] ug [[Anti-war movement|kontra-gubat nga kalihukan]] . Niadtong 1969, iyang gisugdan ang [[Plastic Ono Band]] uban sa iyang ikaduhang asawa, ang multimedia artist nga [[Yoko Ono|si Yoko Ono]], ug nagpahigayon sa duha ka semana nga anti-war demonstration [[Bed-in|isip bed-in]] alang sa kalinaw, ug [[Break-up of the Beatles|mibiya sa Beatles]] aron magsugod sa usa ka solo nga karera. Si Lennon ug Ono nagtinabangay sa daghang mga buhat, lakip ang usa ka trilohiya sa mga [[Avant-garde music|avant-garde]] nga album ug pipila ka mga pelikula. Gikan sa 1969 hangtod 1972, nakaabot siya sa upat ka UK top-10 singles uban sa " [[Give Peace a Chance]] ", " [[Instant Karma!]] " , " [[Imagine (song)|Handurawa]] ", ug " [[Happy Xmas (War Is Over)|Malipayong Pasko (Tapos Na ang Gubat)]] ". Niadtong 1970, gipagawas ni Lennon ang iyang debut solo album nga ''[[John Lennon/Plastic Ono Band]]'', ang iyang una sa upat ka LP nga gi-co-produce uban ni [[Phil Spector]] . Pagbalhin sa New York City niadtong 1971, [[Opposition to United States involvement in the Vietnam War|ang pagsaway ni Lennon sa Gubat sa Vietnam]] miresulta sa tulo ka tuig nga pagsulay sa pagpapahawa sa [[Nixon administration|administrasyong Nixon]] . Nagbulag sila si Lennon ug Ono gikan sa 1973 hangtod 1975, diin niadtong panahona siya ang nagprodyus sa album ni [[Harry Nilsson]] nga ''[[Pussy Cats]]'' ug adunay mga kolaborasyon nga nanguna sa tsart uban ni [[Elton John]] (" [[Whatever Gets You thru the Night]] ") ug [[David Bowie]] (" [[Fame (David Bowie song)|Fame]] "). Human sa lima ka tuig nga paghunong gikan sa iyang solo nga karera, diin nagpadayon siya sa pagsulat ug pagrekord matag karon ug unya, mibalik si Lennon niadtong 1980 uban ang kolaborasyon sa Ono ''[[Double Fantasy|nga Double Fantasy]]'' . [[Murder of John Lennon|Gipusil ug gipatay]] siya ni [[Mark David Chapman]] tulo ka semana human sa pagpagawas sa album. Isip usa ka performer, magsusulat o kaubang magsusulat, si Lennon adunay 25 ka number-one singles sa [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] chart. Isip usa ka solo artist, aduna siyay lima ka single nga nakaabot sa top 10 sa UK ug US: ang "Instant Karma", "Imagine", " [[(Just Like) Starting Over]] ", " [[Woman (John Lennon song)|Woman]] ", ug " [[Nobody Told Me]] ". ''Ang Double Fantasy'', ang iyang ikaduhang labing namaligya nga non-Beatles album, nakadaog sa 1981 [[Grammy Award for Album of the Year|Grammy Award alang sa Album of the Year]]<ref name="grammy">{{Cite web|url=https://www.grammy.com/awards/24th-annual-grammy-awards|title=24th Annual GRAMMY Awards &#124; GRAMMY.com|website=grammy.com|access-date=15 October 2023|archive-date=27 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227151407/https://www.grammy.com/awards/24th-annual-grammy-awards|url-status=live}}</ref> ug usa ka [[Brit Award for Outstanding Contribution to Music|Brit Award alang sa Outstanding Contribution to Music]] . Niadtong 2002, siya napili nga ikawalo sa usa ka survey sa kasaysayan [[BBC|sa BBC]] sa ''[[100 Greatest Britons|100 ka Labing Bantogan nga mga Briton]]'' . Giranggo siya ''[[Rolling Stone|sa Rolling Stone]]'' nga ikalima nga labing bantugang mag-aawit ug ika-38 nga [[Rolling Stone's 100 Greatest Artists of All Time|labing bantugang artista sa tanang panahon]] . Nahimo siyang miyembro sa [[Songwriters Hall of Fame]] human sa iyang kamatayon niadtong 1997 ug sa [[Rock and Roll Hall of Fame]] kaduha (una isip miyembro sa Beatles niadtong 1988 ug isip solo artist niadtong 1994). == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga namatay sa 1980]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1940]] [[Kategoriya:Biography with signature]] [[Kategoriya:Articles with hCards]] b5mbj4z2up54nhlenx88838mf8mql3d 0 11356289 37103813 2026-09-29T03:28:55Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373222042|Instant Karma!]]" 37103813 wikitext text/x-wiki [[File:Aalborg_2010_-_125_ubt.JPG|right|thumb| Nadasig si Lennon sa pagsulat sa kanta pinaagi sa iyang mga panagsultihanay sa dihang mibisita siya sa siyudad sa [[Aalborg]] sa Denmark niadtong Enero 1970.]] onj44cxvo9lo3c3o5wucbemm9korylf 37103814 37103813 2026-09-29T03:30:15Z LJamesCPH 147097 37103814 wikitext text/x-wiki " '''Karma dayon!''' " (giulohan usab og " '''Instant Karma! (We All Shine On)''' ") usa ka kanta sa Ingles nga musikero [[John Lennon|nga si John Lennon]], nga gipagawas isip single sa [[Apple Records]] niadtong Pebrero 1970. Ang mga liriko nagpunting sa usa ka konsepto diin ang mga sangputanan sa mga aksyon sa usa ka tawo diha-diha dayon imbes nga madala sa tibuok kinabuhi. Ang single gi-kredito sa "Lennon/ [[Yoko Ono|Ono]] with the [[Plastic Ono Band]] ", gawas sa US, diin ang kredito mao ang "John Ono Lennon". Ang kanta nakaabot sa top five sa mga tsart sa Britanya ug Amerika, nakigkompetensya sa " [[Let It Be (song)|Let It Be]] " [[The Beatles|sa Beatles]] sa US, diin kini nahimong unang solo single sa usa ka miyembro sa banda nga nakabaligya og usa ka milyon nga kopya. Ang "Instant Karma!" giplano, gisulat, girekord, ug gipagawas sulod sa napulo ka adlaw, nga naghimo niini nga usa sa pinakapaspas nga gipagawas nga mga kanta sa kasaysayan sa pop music. Ang recording giprodyus ni [[Phil Spector]], nga nagtimaan sa pagbalik sa Amerikanong prodyuser human sa iyang kaugalingong pagretiro niadtong 1966, ug misangpot sa tanyag kaniya nga mahimong prodyuser sa album sa Beatles nga ''[[Let It Be]]'' . Girekord sa EMI Studios sa London (karon [[Abbey Road Studios]] ), ang "Instant Karma!" migamit sa signature [[Wall of Sound]] technique ni Spector ug nagpakita sa mga kontribusyon nila ni [[George Harrison]], [[Klaus Voormann]], [[Alan White (Yes drummer)|Alan White]], ug [[Billy Preston]] . Ang [[B-side]] mao ang " [[Who Has Seen the Wind? (song)|Kinsa ang Nakakita sa Hangin?]] " , usa ka kanta nga gikomposo ug gipasundayag ni Ono. Sa dihang gipagawas sa US, ang single gihatagan og gamay [[Remix|nga remix]] ni Spector. Bag-o lang nagpagupit sa ilang taas nga buhok nga susama sa ilang [[Bed-In|kampanya]] alang sa [[Peace movement|kalinaw sa kalibutan]] niadtong 1969, gi-promote nila ni Lennon ug Ono ang single pinaagi sa pagpakita sa ''[[Top of the Pops]]'' sa Britanya lima ka adlaw human kini gi-release. Ang kanta nakadawat og positibong mga review ug giisip sa pipila ka mga kritiko sa musika nga usa sa pinakamaayong mga rekording gikan sa solo career ni Lennon. Usa ka live nga pasundayag nga narekord sa iyang mga konsyerto nga "One to One" ni Ono niadtong Agosto 1972 ang gilakip sa gipagawas nga ''[[Live in New York City (John Lennon album)|Live in New York City]]'' (1986) human sa iyang kamatayon. Sila [[Paul Weller|si Paul Weller]], [[Duran Duran]], ug [[U2]] lakip sa mga artista nga ni-cover sa "Instant Karma!" Ang koro niini mao usab ang nag-inspirar sa titulo sa nobela ni [[Stephen King]] niadtong 1977 ''[[The Shining (novel)|nga The Shining]].'' 5d1mwbauvzezid3sdw082uu28w3bmak 0 11356290 37103815 2026-09-29T03:31:11Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365497242|Buddhist meditation]]" 37103815 wikitext text/x-wiki [[File:Monkey_gives_honey_to_Buddha_Shakyamuni,_India,_Bihar,_probably_Kurkihar,_Pala_dynasty,_c._1000_AD,_black_stone_-_Östasiatiska_museet,_Stockholm_-_DSC09270.JPG|thumb| [[Siddhārtha Gautama|Ang Buddha]] nga namalandong sa lotus nga posisyon, [[State of Bihār|Bihar]], tingali Kurkihar, Pala dinastiya, c. 1000 AD, itom nga bato – Östasiatiska museet, [[Estokolmo|Stockholm]], Sweden]] 6kwn14qzxlqcc0cgq7uzskmmu166ppz 37103816 37103815 2026-09-29T03:34:14Z LJamesCPH 147097 37103816 wikitext text/x-wiki [[File:Monkey_gives_honey_to_Buddha_Shakyamuni,_India,_Bihar,_probably_Kurkihar,_Pala_dynasty,_c._1000_AD,_black_stone_-_Östasiatiska_museet,_Stockholm_-_DSC09270.JPG|thumb| [[Siddhārtha Gautama|Ang Buddha]] nga namalandong sa lotus nga posisyon, [[State of Bihār|Bihar]], tingali Kurkihar, Pala dinastiya, c. 1000 AD, itom nga bato – Östasiatiska museet, [[Estokolmo|Stockholm]], Sweden]]'''Ang Buddhist meditation''' mao ang praktis sa [[Meditation|meditasyon]] sa [[Budismo]] . Ang pinakaduol nga mga pulong para sa meditasyon sa klasikal nga mga pinulongan sa Budismo mao ang ''[[bhawëna|bhāvanā]]'' ("mental development") {{refn|group=note|name="bhāvanā"}} ug ''[[dzana|jhāna/dhyāna]]'' (usa ka kahimtang sa meditative absorption nga moresulta sa usa ka kalmado ug [[Luminous mind|hayag nga hunahuna]]). {{refn|group=note|name="dhyana"}} Ang mga Budista nagasunod sa pagpamalandong isip kabahin sa dalan padulong sa [[Moksha|kalingkawasan]] gikan sa mga kahugawan (''[[klesyë|kleshas]]'') ug pagkapit ug pangandoy (''[[upādāna]]''), nga gitawag usab nga [[Bodhi|pagmata]], nga moresulta sa pagkab-ot sa [[nirvana]] . {{refn|* Kamalashila (2003), p. 4, states that Buddhist meditation "includes any method of meditation that has [[Bodhi|awakening]] as its ''ultimate'' aim."<br />* Bodhi (1999): "To arrive at the experiential realization of the truths it is necessary to take up the practice of meditation [...] At the climax of such contemplation the mental eye [...] shifts its focus to the unconditioned state, [[Nirvana|Nibbana]]."<br />* Fischer-Schreiber ''et al.'' (1991), p. 142: "'''Meditation''' – general term for a multitude of religious practices, often quite different in method, but all having the same goal: to bring the consciousness of the practitioner to a state in which he can come to an experience of 'awakening,' 'liberation,' 'enlightenment.'"<br />* Kamalashila (2003) further allows that some Buddhist meditations are "of a more preparatory nature" (p. 4).|group=note}} Ang [[Schools of Buddhism|mga eskwelahan sa Buddhist]] sa India nagsalig sa daghang mga teknik sa pagpamalandong aron makab-ot ang pagpamalandong, ang uban niini nagpabilin nga impluwensyal sa pipila ka modernong mga eskwelahan sa Budismo. Ang mga klasiko nga pagpamalandong sa Budismo naglakip sa ''[[anapanësëti|anapanasati]]'' (pagbantay sa pagginhawa), ''[[Patikulamanasikara|asubha bhavana]]'' ("mga pamalandong sa pagka-kangil-ad"); pamalandong sa ''[[pratītyasamutpāda|pratityasamutpada]]'' (nagsalig nga sinugdanan); ''[[anussati]]'' (mga panumduman, lakip ang ''anapanasati'' ), ang [[Satipatthana|upat ka pundasyon sa pagkamahunahunaon]], <ref name="Anālayo 2017, p 1092">Anālayo, Early Buddhist Meditation Studies, Barre Center for Buddhist Studies Barre, Massachusetts USA 2017, p 109</ref>ug ang [[Brahma-viharas|mga balaang puloy-anan]] (lakip ang [[Maitrī|mahigugmaong-kalulot]] ug kaluoy). Kini nga mga teknik nagtumong sa pagpalambo sa nagkalain-laing mga hiyas lakip ang kalinaw sa hunahuna, [[sëti|sati]] (pagkamahunahunaon), [[samadhi]] (paghiusa sa hunahuna) cq [[samatha]] (kalinaw) ug [[vipassanā]] (panabut); ug giingon usab nga mosangpot sa [[abhijñā]] (labaw sa kalibutanon nga mga gahum). Kining mga teknik sa pagpamalandong gisundan ug gihiusa sa mga praktis nga makatabang niini nga kalamboan, sama sa pagpugong sa moralidad ug hustong paningkamot aron mapalambo ang maayong mga kahimtang sa hunahuna. Samtang ang pipila sa mga klasiko nga teknik gigamit sa modernong [[Schools of Buddhism|mga eskwelahan sa Budismo]], ang ulahing mga tradisyon sa Budismo nakaugmad usab og daghang uban pang mga porma sa pagpamalandong. Usa ka sukaranang klasipikasyon sa mga teknik sa pagpamalandong nagbahin niini ngadto sa ''samatha'' (pagpakalma sa hunahuna) ug ''vipassana'' (pag-ugmad sa panabut). Sa mga tradisyon [[Theravāda|sa Theravada]] [[Vipassana movement|nga nagpasiugda ''sa vipassana'']], kini kanunay nga makita nga managlahing mga teknik, {{refn|Goldstein (2003) writes that, in regard to the [[Satipatthana Sutta]], "there are more than fifty different practices outlined in this Sutta. The meditations that derive from these foundations of mindfulness are called "vipassana [...] and in one form or another – and by whatever name – are found in all the major Buddhist traditions." (p. 92)<br /><br />The forty concentrative meditation subjects refer to [[Visuddhimagga]]'s oft-referenced enumeration.|group=note}} samtang [[Mahayana|ang Mahayana]] Buddhism sa kinatibuk-an nagpasiugda sa panaghiusa sa ''samatha'' ug ''vipassana''. <ref>Sujato, ''A history of mindfulness''.</ref> Ang mga tradisyon sa Mahayana ug Theravada parehong adunay parehas nga mga praktis, sama sa pagpamalandong sa gininhawa ug [[Walking meditation|pagpamalandong sa paglakaw]] . [[East Asian Buddhism|Ang Budhismo sa Sidlakang Asya]] nakaugmad og lain-laing mga teknik sa pagpamalandong, lakip ang mga pamaagi [[Dzen|sa Zen]] nga [[zazen]] ug [[Hua Tou|huatou]], ang mga praktis [[Pure Land Buddhism|sa Purong Yuta]] nga [[nianfo]] ug [[Buddha contemplation|guanfo]], ug ang pamaagi [[Tiantai|sa Tiantai]] nga [[Zhiyi#View on śamatha-vipaśyanā|"pagpakalma ug pagsabot" (''zhǐguān'')]] . [[Tibetan Buddhism|Ang Tibetan Buddhism]] ug uban pang mga porma sa [[Vajrayana]] nagsalig kasagaran sa tantric practice sa [[deity yoga]] isip usa ka sentral nga teknik sa meditasyon. {{refn|Regarding Tibetan visualizations, Kamalashila (2003), writes: "The Tara meditation [...] is one example out of thousands of subjects for visualization meditation, each one arising out of some meditator's visionary experience of enlightened qualities, seen in the form of [[Buddhahood|Buddhas]] and [[Bodhisattva]]s." (p. 227)|group=note}} Kini gitudlo uban sa ubang mga pamaagi sama sa [[mahamudda|Mahamudra]] ug [[Dzogchen]]. == Mga Reperensya == mqc22vuepq4wc61zmg9f8ntqnqba77q 37103817 37103816 2026-09-29T03:35:13Z LJamesCPH 147097 37103817 wikitext text/x-wiki [[File:Monkey_gives_honey_to_Buddha_Shakyamuni,_India,_Bihar,_probably_Kurkihar,_Pala_dynasty,_c._1000_AD,_black_stone_-_Östasiatiska_museet,_Stockholm_-_DSC09270.JPG|thumb| [[Siddhārtha Gautama|Ang Buddha]] nga namalandong sa lotus nga posisyon, [[State of Bihār|Bihar]], tingali Kurkihar, Pala dinastiya, c. 1000 AD, itom nga bato – Östasiatiska museet, [[Estokolmo|Stockholm]], Sweden]]'''Ang Buddhist meditation''' mao ang praktis sa [[Meditation|meditasyon]] sa [[Budismo]] . Ang pinakaduol nga mga pulong para sa meditasyon sa klasikal nga mga pinulongan sa Budismo mao ang ''[[bhawëna|bhāvanā]]'' ("mental development") ug ''[[dzana|jhāna/dhyāna]]'' (usa ka kahimtang sa meditative absorption nga moresulta sa usa ka kalmado ug [[Luminous mind|hayag nga hunahuna]]). Ang mga Budista nagasunod sa pagpamalandong isip kabahin sa dalan padulong sa [[Moksha|kalingkawasan]] gikan sa mga kahugawan (''[[klesyë|kleshas]]'') ug pagkapit ug pangandoy (''[[upādāna]]''), nga gitawag usab nga [[Bodhi|pagmata]], nga moresulta sa pagkab-ot sa [[nirvana]]. Ang [[Schools of Buddhism|mga eskwelahan sa Buddhist]] sa India nagsalig sa daghang mga teknik sa pagpamalandong aron makab-ot ang pagpamalandong, ang uban niini nagpabilin nga impluwensyal sa pipila ka modernong mga eskwelahan sa Budismo. Ang mga klasiko nga pagpamalandong sa Budismo naglakip sa ''[[anapanësëti|anapanasati]]'' (pagbantay sa pagginhawa), ''[[Patikulamanasikara|asubha bhavana]]'' ("mga pamalandong sa pagka-kangil-ad"); pamalandong sa ''[[pratītyasamutpāda|pratityasamutpada]]'' (nagsalig nga sinugdanan); ''[[anussati]]'' (mga panumduman, lakip ang ''anapanasati'' ), ang [[Satipatthana|upat ka pundasyon sa pagkamahunahunaon]], <ref name="Anālayo 2017, p 1092">Anālayo, Early Buddhist Meditation Studies, Barre Center for Buddhist Studies Barre, Massachusetts USA 2017, p 109</ref>ug ang [[Brahma-viharas|mga balaang puloy-anan]] (lakip ang [[Maitrī|mahigugmaong-kalulot]] ug kaluoy). Kini nga mga teknik nagtumong sa pagpalambo sa nagkalain-laing mga hiyas lakip ang kalinaw sa hunahuna, [[sëti|sati]] (pagkamahunahunaon), [[samadhi]] (paghiusa sa hunahuna) cq [[samatha]] (kalinaw) ug [[vipassanā]] (panabut); ug giingon usab nga mosangpot sa [[abhijñā]] (labaw sa kalibutanon nga mga gahum). Kining mga teknik sa pagpamalandong gisundan ug gihiusa sa mga praktis nga makatabang niini nga kalamboan, sama sa pagpugong sa moralidad ug hustong paningkamot aron mapalambo ang maayong mga kahimtang sa hunahuna. Samtang ang pipila sa mga klasiko nga teknik gigamit sa modernong [[Schools of Buddhism|mga eskwelahan sa Budismo]], ang ulahing mga tradisyon sa Budismo nakaugmad usab og daghang uban pang mga porma sa pagpamalandong. Usa ka sukaranang klasipikasyon sa mga teknik sa pagpamalandong nagbahin niini ngadto sa ''samatha'' (pagpakalma sa hunahuna) ug ''vipassana'' (pag-ugmad sa panabut). Sa mga tradisyon [[Theravāda|sa Theravada]] [[Vipassana movement|nga nagpasiugda ''sa vipassana'']], kini kanunay nga makita nga managlahing mga teknik, samtang [[Mahayana|ang Mahayana]] Buddhism sa kinatibuk-an nagpasiugda sa panaghiusa sa ''samatha'' ug ''vipassana''. <ref>Sujato, ''A history of mindfulness''.</ref> Ang mga tradisyon sa Mahayana ug Theravada parehong adunay parehas nga mga praktis, sama sa pagpamalandong sa gininhawa ug [[Walking meditation|pagpamalandong sa paglakaw]] . [[East Asian Buddhism|Ang Budhismo sa Sidlakang Asya]] nakaugmad og lain-laing mga teknik sa pagpamalandong, lakip ang mga pamaagi [[Dzen|sa Zen]] nga [[zazen]] ug [[Hua Tou|huatou]], ang mga praktis [[Pure Land Buddhism|sa Purong Yuta]] nga [[nianfo]] ug [[Buddha contemplation|guanfo]], ug ang pamaagi [[Tiantai|sa Tiantai]] nga [[Zhiyi#View on śamatha-vipaśyanā|"pagpakalma ug pagsabot" (''zhǐguān'')]] . [[Tibetan Buddhism|Ang Tibetan Buddhism]] ug uban pang mga porma sa [[Vajrayana]] nagsalig kasagaran sa tantric practice sa [[deity yoga]] isip usa ka sentral nga teknik sa meditasyon. Kini gitudlo uban sa ubang mga pamaagi sama sa [[mahamudda|Mahamudra]] ug [[Dzogchen]]. == Mga Reperensya == goo89rb9re34vrf3s51bjptpgw1btti 0 11356291 37103818 2026-09-29T03:35:35Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376455567|United Nations Security Council]]" 37103818 wikitext text/x-wiki [[File:Cairo_conference.jpg|thumb| [[Chiang Kai-shek|Sila si Chiang Kai-shek]], [[Franklin D. Roosevelt]], ug [[Winston Churchill]] sa Cairo Conference niadtong 1943]] 8dwyqdykth22147u2e339k8w5h9qhum 37103819 37103818 2026-09-29T03:41:32Z LJamesCPH 147097 37103819 wikitext text/x-wiki Ang '''United Nations Security Council''' ('''UNSC''' o '''UN Security Council''') usa sa [[Organs of the United Nations|unom ka pangunang organo]] sa [[United Nations System|United Nations]],<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|title=Article 7 (1) of Charter of the United Nations|publisher=United Nations|access-date=4 September 2017|archive-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410130442/https://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|url-status=live}}</ref> Samtang ang pipila sa mga klasiko nga teknik gigamit sa modernong [[Schools of Buddhism|mga eskwelahan sa Budismo]], ang ulahing mga tradisyon sa Budismo nakaugmad usab og daghang uban pang mga porma sa pagpamalandong.<ref name="Article242">{{cite web|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|title=Article 24 (1) of Charter of the United Nations|publisher=United Nations|access-date=4 September 2017|archive-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410130442/https://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|url-status=live}}</ref> Usa ka sukaranang klasipikasyon sa mga teknik sa pagpamalandong nagbahin niini ngadto sa ''samatha'' (pagpakalma sa hunahuna) ug ''vipassana'' (pag-ugmad sa panabut). Sa mga tradisyon [[Theravāda|sa Theravada]] [[Vipassana movement|nga nagpasiugda ''sa vipassana'']], kini kanunay nga makita nga managlahing mga teknik, samtang [[Mahayana|ang Mahayana]] Buddhism sa kinatibuk-an nagpasiugda sa panaghiusa sa ''samatha'' ug ''vipassana''. Ang mga tradisyon sa Mahayana ug Theravada parehong adunay parehas nga mga praktis, sama sa pagpamalandong sa gininhawa ug [[Walking meditation|pagpamalandong sa paglakaw]] . [[East Asian Buddhism|Ang Budhismo sa Sidlakang Asya]] nakaugmad og lain-laing mga teknik sa pagpamalandong, lakip ang mga pamaagi [[Dzen|sa Zen]] nga [[zazen]] ug [[Hua Tou|huatou]], ang mga praktis [[Pure Land Buddhism|sa Purong Yuta]] nga [[nianfo]] ug [[Buddha contemplation|guanfo]], ug ang pamaagi [[Tiantai|sa Tiantai]] nga [[Zhiyi#View on śamatha-vipaśyanā|"pagpakalma ug pagsabot" (''zhǐguān'')]] . [[Tibetan Buddhism|Ang Tibetan Buddhism]] ug uban pang mga porma sa [[Vajrayana]] nagsalig kasagaran sa tantric practice sa [[deity yoga]] isip usa ka sentral nga teknik sa meditasyon. Kini gitudlo uban sa ubang mga pamaagi sama sa [[mahamudda|Mahamudra]] ug [[Dzogchen]]. ug mao ang ehekutibong sanga sa United Nations, nga adunay pangunang responsibilidad sa pagmentinar sa internasyonal nga kalinaw ug seguridad. Ang mga gahum niini, nga gilatid sa [[Charter of the United Nations|UN Charter]], naglakip sa pagtukod og mga operasyon [[United Nations peacekeeping|sa pagpatunhay sa kalinaw]], pagtugot sa aksyong militar, ug pagpahamtang og internasyonal nga mga silot. Ubos sa [[Chapter VII of the United Nations Charter|Kapitulo VII]] sa UN Charter, ang Konseho mahimong moila sa mga hulga sa internasyonal nga kalinaw, motino sa mga paglapas sa maong kalinaw, ug motugot sa mga tubag hangtod ug lakip na ang [[Use of force in international law|paggamit sa puwersa]] . Kini lamang ang lawas sa UN nga adunay awtoridad sa pagsagop sa mapugos nga [[balaod internasyonal|internasyonal nga balaod]] pinaagi sa pag-isyu [[United Nations Security Council resolution|og mga resolusyon]] nga mapugos sa tanang miyembro nga estado. <ref name="Article243">{{cite web|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|title=Article 24 (1) of Charter of the United Nations|publisher=United Nations|access-date=4 September 2017|archive-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410130442/https://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|url-status=live}}</ref> Girekomendar usab sa Konseho ang pagdawat sa mga bag-ong miyembro nga estado sa [[United Nations General Assembly|UN General Assembly]], <ref>{{cite web|title=Article 108 of Charter of the United Nations|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|publisher=United Nations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410130442/https://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|archive-date=10 April 2019|access-date=4 September 2017}}</ref> ug giaprobahan ang mga pagbag-o sa Charter. <ref>{{cite web|title=Article 108 of Charter of the United Nations|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|publisher=United Nations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410130442/https://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|archive-date=10 April 2019|access-date=4 September 2017}}</ref> Kini gipangulohan sa presidente sa Security Council, kinsa mao ang mangulo sa mga miting niini ug nagpuli-puli tali sa kasamtangang mga miyembro kada bulan ug sa kalihim-heneral sa Hiniusang Kanasuran nga nagsilbing ehekutibong opisyal niini nga nagdumala sa pagpatuman sa mga desisyon ug mandato niini. <ref>{{cite web|title=United Nations - Security Council - About - Presidency|url=https://main.un.org/securitycouncil/en/content/presidency|website=United Nations}}</ref> Ang [[Secretary-General of the United Nations|kalihim-heneral sa Hiniusang Kanasuran]] gihatagan og gahom sa UN Charter sa "pagdala sa atensyon sa Security Council sa bisan unsang butang nga sa iyang opinyon mahimong hulga sa pagmintinar sa internasyonal nga kalinaw ug [[International security|seguridad]] ". <ref name="ap-lederer-232">{{cite news|last1=Lederer|first1=Edith M.|date=6 December 2023|title=UN chief uses rare power to warn Security Council of impending ‘humanitarian catastrophe’ in Gaza|agency=Associated Press|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-un-secretarygeneral-humanitarian-ceasefire-69be52737db67c061280823ec3019f0d}}</ref> Ang Security Council gilangkoban sa 15 ka miyembro: lima ka permanenteng miyembro – Russia, China, Estados Unidos, United Kingdom, ug France – ug napulo ka dili permanenteng miyembro nga gipili sa General Assembly alang sa duha ka tuig nga termino. <ref>{{cite web|url=http://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|title=Article 23 (1) of the Charter of the United Nations|date=26 June 1945|website=www.un.org|publisher=[[United Nations]]|language=en|access-date=10 December 2018|archive-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410130442/https://www.un.org/en/sections/un-charter/un-charter-full-text/|url-status=live}}</ref> Ang lima ka permanenteng miyembro, nga mao ang mga [[Great power|dagkong gahom]] taliwala sa mga [[Allies of World War II|Alyado sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] o sa ilang giila nga mga manununod nga estado, ang matag usa adunay [[United Nations Security Council veto power|gahum sa pag-veto]] sa mga substantibong resolusyon, nga nagtugot sa bisan kinsa kanila sa pagbabag sa pagsagop sa usa ka draft nga resolusyon bisan unsa pa ang lebel sa suporta taliwala sa ubang mga miyembro. Kining katungod sa pag-veto dili madala sa mga kaso o boto sa General Assembly, nga dili obligasyon. Ang [[Presidency of the United Nations Security Council|pagkapangulo]] magpuli-puli kada bulan taliwala sa tanang kinse ka miyembro sa Ingles nga alpabetikong han-ay. Gitukod niadtong 1945 human sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] aron mopuli sa [[League of Nations|Liga sa mga Nasud]] sa pagmintinar sa internasyonal nga kahusay, <ref>McNeill, J. R.; Pomeranz, Kenneth, eds. (2015). ''Production, Destruction and Connection, 1750–Present, Part 1, Structures, Spaces, and Boundary Making''. The Cambridge World History. Vol. 7. p. 324. Cambridge University Press. doi:10.1017/CBO9781139196079. {{ISBN|978-1-108-40775-5}}.</ref> ang Konseho nagpahigayon sa unang sesyon niini niadtong Enero 17, 1946 sa [[Church House, Westminster]], sa London. Atol sa [[Cold War]], kini naparalisado sa kadaghanan tungod sa panag-indigay tali sa Estados Unidos ug Unyon Sobyet, bisan pa nga gitugotan niini ang mga interbensyon sa [[Korean War|Gubat sa Korea]] ug ang [[Congo Crisis|Krisis sa Congo]] ug nagpadala og mga tigbantay sa kalinaw sa [[Tsipre|Cyprus]] ug sa [[Sinayi|Peninsula sa Sinai]] . Human sa [[Dissolution of the Soviet Union|pagkabungkag sa Unyon Sobyet]] niadtong 1991, ang pagpatunhay sa kalinaw miuswag pag-ayo: ang Konseho nagtugot sa dagkong mga operasyon sa [[Gulf War|Kuwait]], [[United Nations Transition Assistance Group|Namibia]], [[United Nations Transitional Authority in Cambodia|Cambodia]], [[United Nations Protection Force|Bosnia]], ug [[United Nations Operation in Somalia II|Somalia]], ug uban pa. Sa dekada 2020, ang Konseho nag-atubang og bag-ong paralisis, uban sa balik-balik nga mga veto sa Russia tungod sa [[Pagsulong sa Rusya sa Ukranya, 2022|gubat sa Ukraine]] ug sa Estados Unidos tungod sa [[Gaza war|gubat sa Gaza]], nga nag-aghat sa bag-ong mga panawagan alang sa reporma sa istruktura. [[United Nations resolution|Ang mga resolusyon]] sa Security Council gipatuman sa bahin pinaagi sa [[United Nations peacekeeping|mga misyon sa pagpatunhay sa kalinaw sa UN]], nga gilangkoban sa militar, pulisya, ug sibilyan nga mga personahe nga boluntaryong gihatag sa mga estadong miyembro. {{Sukad niadtong|2024|December}} , adunay 11 ka aktibong misyon sa pagpatunhay sa kalinaw nga adunay gibana-bana nga 70,000 ka mga personahe gikan sa kapin sa 120 ka mga nasud nga nag-amot, nga gipondohan pinaagi sa usa ka giaprobahan nga tinuig nga badyet nga gibana-bana nga {{US$|5.6 billion}}. <ref>{{cite web|title=Fifth Committee Approves $5.59 Billion Budget for 14 Peacekeeping Operations|url=https://press.un.org/en/2024/gaab4463.doc.htm|publisher=United Nations|access-date=15 February 2026}}</ref> == Mga Reperensya == muhh0g2k6nx4h5472eeqwgtl22f0env 0 11356292 37103822 2026-09-29T03:47:11Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376386927|Mindfulness]]" 37103822 wikitext text/x-wiki Sa klinikal nga sikolohiya ug kaayohan, '''ang pagkamahunahunaon''' mao ang kahanas sa panghunahuna, o kahimtang nga naabot pinaagi sa tinuyo nga pagpadayon sa matag gutlo nga kaamgohan sa mga sensasyon sa lawas, mga pagbati, mga hunahuna, ug diha-diha nga palibot nga adunay dili paghukom o walay pagpihig nga kinaiya,nga nagsupak sa awtomatik nga pagpamalandong [sa hunahuna] ug mga pagpatin-aw sa panghunahuna sa mga kasinatian sa usa ka tawo. Ang terminong ''mindfulness'' naggikan sa Pali nga pulong nga {{Transl|pi|[[Sati (Buddhism)|sati]]}},usa ka mahinungdanong elemento sa mga tradisyon [[Makibudda|sa Buddhist]], ug naglakip kini sa mga elemento gikan sa mga pamaagi sa meditasyon sa Theravada, Chan, ug Tibetan nga Budhismo. 1eifelclv3l6pa4sz7sayo2uff766wg 37103823 37103822 2026-09-29T03:49:27Z LJamesCPH 147097 37103823 wikitext text/x-wiki Sa klinikal nga sikolohiya ug kaayohan, '''ang pagkamahunahunaon''' mao ang kahanas sa panghunahuna, o kahimtang nga naabot pinaagi sa tinuyo nga pagpadayon sa matag gutlo nga kaamgohan sa mga sensasyon sa lawas, mga pagbati, mga hunahuna, ug diha-diha nga palibot nga adunay dili paghukom o walay pagpihig nga kinaiya,nga nagsupak sa awtomatik nga pagpamalandong [sa hunahuna] ug mga pagpatin-aw sa panghunahuna sa mga kasinatian sa usa ka tawo. Ang terminong ''mindfulness'' naggikan sa Pali nga pulong nga {{Transl|pi|[[Sati (Buddhism)|sati]]}},usa ka mahinungdanong elemento sa mga tradisyon [[Makibudda|sa Buddhist]], ug naglakip kini sa mga elemento gikan sa mga pamaagi sa meditasyon sa Theravada, Chan, ug Tibetan nga Budhismo. Ang pagkamahunahunaon usa ka sekularisadong porma sa [[Meditation|pagpamalandong]], ang produkto sa usa ka mutual nga sinkretismo tali sa mga tradisyon sa silangang espirituhanon nga naimpluwensyahan sa esotericism ug relihiyon sa kasadpan, ug mga tradisyon ug sikolohiya sa kasadpan nga naimpluwensyahan niining mga syncretized nga tradisyon sa silangang. Niadtong 1975, gipaila kini sa medisina sa kasadpan ni [[Herbert Benson]], ug giapil niadtong dekada 1970 ug 1980 sa mga programa sa panglawas ug psychotherapy nila ni [[Jon Kabat-Zinn]], [[Zindel Segal]], ug [[J. Mark G. Williams|Mark Williams]] . Sila ug ang uban pa sa [[Clinical psychology|klinikal nga sikolohiya]] ug [[Psychiatry|sikyatriya]] nakaugmad og daghang mga therapeutic nga aplikasyon base sa mga interbensyon sa pagkamahunahunaon aron matabangan ang mga tawo nga nakasinati og lainlaing mga kondisyon sa sikolohikal. Sukad sa dekada 1990, ang sekular nga pagpamalandong sa pagkamahunahunaon nakakuha og halapad nga pagdawat sa Kasadpan. Clinical studies have documented mental health benefits of mindfulness as well as physical health benefits in different patient categories and in healthy adults and children. Mindfulness research has also long attracted criticism, particularly in its early decades, due to concerns about limited methodological rigor. More recent research, however, has become substantially more rigorous, employing randomized controlled trials, active [[Treatment and control groups|control groups]], and stronger methodological standards. Ang ubang mga kritiko nangatarungan usab nga ang mindfulness sobra ra ka komersyalisado ug sobra ra ka gibaligya, ug nga ang "McMindfulness" nagtangtang niini sa mga gamot sa etika ug kaalam sa Buddhist pabor sa usa ka produkto sa pagtabang sa kaugalingon nga naka-focus sa produktibidad. rmavtolfxtl1mp9kpiz2cvxq9p817ku 0 11356293 37103825 2026-09-29T05:06:45Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376576052|East Asia Summit]]" 37103825 wikitext text/x-wiki [[File:Member_and_candidate_states_of_the_East_Asian_Summit.svg|thumb|300x300px| Mapa sa mga miyembro ug kandidato sa EAS ]] [[File:A_session_of_the_10th_East_Asia_Summit_(EAS).png|right|thumb| Usa ka sesyon sa ika-10 nga East Asia Summit, 2015.]] cu8uretcbh2ngbyzth2h4klstddt7et 37103826 37103825 2026-09-29T05:09:21Z RizaCPH 128040 37103826 wikitext text/x-wiki [[File:Member_and_candidate_states_of_the_East_Asian_Summit.svg|thumb|300x300px| Mapa sa mga miyembro ug kandidato sa EAS ]] [[File:A_session_of_the_10th_East_Asia_Summit_(EAS).png|right|thumb| Usa ka sesyon sa ika-10 nga East Asia Summit, 2015.]]Ang '''East Asia Summit''' ( '''EAS''' ) usa ka rehiyonal nga forum nga gihimo matag tuig sa mga lider sa, sa sinugdanan, 16 ka mga nasud sa mga rehiyon sa East Asian, Southeast Asian, South Asian ug Oceanian, base sa [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|mekanismo sa ASEAN Plus Six]] . Nisaka ang mga miyembro ngadto sa 18 ka mga nasud lakip ang Russia ug Estados Unidos sa [[Sixth East Asia Summit|Sixth EAS]] niadtong 2011. Sukad sa pagkatukod niini, [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|ang ASEAN]] mao ang naghupot sa sentral nga papel ug liderato sa forum. Ang mga miting sa EAS gihimo human sa tinuig nga mga miting sa mga lider sa ASEAN, ug adunay importanteng papel sa rehiyonal nga arkitektura sa Asia-Pacific. Ang unang summit gipahigayon sa [[Kuala Lumpur (estado)|Kuala Lumpur]], Malaysia niadtong Disyembre 14, 2005. <ref>{{Cite web|url=https://sgdirectory.com/places-of-interest/|title=Places of Interest Archives}}</ref> <ref>{{cite web|title=About {{!}} EAS {{!}} ASEAN India|url=http://mea.gov.in/aseanindia/about-eas.htm|website=mea.gov.in|language=en}}</ref> == Kasaysayan == === Kasaysayan sa wala pa ang unang East Asia Summit === Ang konsepto sa usa ka East Asia Grouping adunay mahinungdanong kasaysayan nga nagsugod pa sa usa ka ideya nga unang gipasiugdahan niadtong 1991 sa kanhing Punong Ministro sa Malaysia [[Mahathir Mohammad|nga si Mahathir Mohamad]] . Ang katapusang report niadtong 2002 sa East Asian Study Group, nga gitukod sa mga nasud sa [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|ASEAN Plus Three]], gibase sa usa ka EAS nga naglambigit sa ASEAN Plus Three, busa wala maglambigit sa Australia, New Zealand, o India. <ref>{{cite web|url=http://www.aseansec.org/viewpdf.asp?file=/pdf/easg.pdf|title=Report of the East Asian Study Group|website=aseansec.org|access-date=7 May 2018|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120708020825/http://www.aseansec.org/viewpdf.asp?file=%2Fpdf%2Feasg.pdf|archive-date=8 July 2012}}</ref> Ang EAS sama sa gisugyot unta usa ka kalamboan nga gipangulohan [[Kapunongan sa mga Nasod sa Habagatang-sidlakang Asya|sa ASEAN]], diin ang [[Summit (meeting)|summit]] i-link sa [[ASEAN Summit|mga miting sa ASEAN summit]] . Apan, ang isyu mao kung unsang mga nasud gawas sa mga naa sa ASEAN ang palapdan sa EAS. Ang desisyon sa pagpahigayon sa EAS naabot atol sa 2004 ASEAN Plus Three summit ug ang inisyal nga 16 ka miyembro gitino sa ASEAN Plus Three Ministerial Meeting nga gihimo sa Laos sa katapusan sa Hulyo 2005.<ref>{{Cite web|url=http://www.heritage.org/Press/Commentary/ed081805a.cfm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060603004508/http://www.heritage.org/Press/Commentary/ed081805a.cfm|url-status=unfit|title=First appeared in The Asian Wall Street Journal – Watching the East Asia Summit|archivedate=3 June 2006}}</ref> Ang Malaysia ang gihatagan og pasidungog sa pagpalambo sa forum atol sa 2004 ASEAN Plus Three summit. <ref name="discord2">{{cite web|url=http://yaleglobal.yale.edu/content/east-asia-summit-more-discord-accord|title=The East Asia Summit: More Discord than Accord – YaleGlobal Online|website=yaleglobal.yale.edu|access-date=7 May 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414122413/http://yaleglobal.yale.edu/content/east-asia-summit-more-discord-accord|archive-date=14 April 2010}}</ref> == Mga Reperensya == 1eofc99phzjm53073b619c1d59jmh93 0 11356294 37103827 2026-09-29T05:20:38Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377217415|Yevgeny Primakov]]" 37103827 wikitext text/x-wiki [[File:RIAN_archive_38725_Director_of_the_USSR_Central_Intelligence_Service_Yevgeny_Primakov.jpg|thumb| Niadtong 1992, giangkon sa Direktor sa Foreign Intelligence Service nga si Yevgeny Primakov nga ang [[KGB]] ang nagpaluyo sa mga artikulo sa mantalaan sa Sobyet nga nag-angkon nga ang AIDS gihimo sa gobyerno sa US. ]] [[Kategoriya:Mga heopolitologo]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 2015]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1929]] o5m3udzkf55dqrrnj316zs8y2tynk2p 37103828 37103827 2026-09-29T05:23:42Z RizaCPH 128040 37103828 wikitext text/x-wiki [[File:RIAN_archive_38725_Director_of_the_USSR_Central_Intelligence_Service_Yevgeny_Primakov.jpg|thumb| Niadtong 1992, giangkon sa Direktor sa Foreign Intelligence Service nga si Yevgeny Primakov nga ang [[KGB]] ang nagpaluyo sa mga artikulo sa mantalaan sa Sobyet nga nag-angkon nga ang AIDS gihimo sa gobyerno sa US. ]]'''Yevgeny Maksimovich Primakov''' ({{IPA|ru|jɪvˈɡʲenʲɪj mɐˈksʲiməvʲɪtɕ prʲɪmɐˈkof}} ; Oktubre 29, 1929 – Hunyo 26, 2015) usa ka Rusyanong politiko ug diplomat nga nagserbisyo isip [[Prime Minister of Russia|Punong Ministro sa Rusya]] gikan sa 1998 hangtod 1999. Atol sa iyang taas nga karera, nagserbisyo usab siya isip [[Minister of Foreign Affairs (Russia)|Ministro sa Langyaw nga mga Kalihokan]] gikan sa 1996 hangtod 1998, ang [[Director of the Foreign Intelligence Service|Direktor sa Langyaw nga Intelihensiya]] gikan sa 1991 hangtod 1996, ug Ispiker sa [[Supreme Soviet of the Soviet Union|Supreme Soviet sa Unyon Sobyet]] gikan sa 1990 hangtod 1991. Si Primakov usa ka [[Academician|akademiko]] ( [[Arabist|Arabista]] ) ug miyembro sa Presidium sa [[Russian Academy of Sciences]]. == Personal nga kinabuhi == Si Primakov natawo sa [[Kyiv]] sa [[Ukrainian Soviet Socialist Republic|Ukranyan SSR]], ug nagdako sa [[Tbilisi]] sa [[Georgian Soviet Socialist Republic|Georgian SSR]]. Nemchenko ang apelyido sa amahan ni Primakov. Nabilanggo siya sa [[Gulag]] atol sa [[Great Purge|mga pagpuo ni Stalin]] . <ref name="auto2">{{Cite news|url=https://www.economist.com/obituary/2015/07/16/steel-and-shadows|title=Steel and shadows|newspaper=The Economist|date=16 July 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.economist.com/europe/1998/09/17/can-russias-yevgeny-primakov-shed-his-past|title=Can Russia's Yevgeny Primakov shed his past?|newspaper=The Economist|date=17 September 1998}}</ref><ref>''Russian Crossroads: Toward the New Millennium'' (2008) by Yevgeny Primakov, pp. 17</ref><ref>{{Cite news|url=https://dzen.ru/media/id/5db80c6aa660d700ac95decf/kto-byl-po-nacionalnosti-evgenii-primakov-61b0c7be067b63454021bf25|title=What Was Yevgeny Primakov's Nationality?|date=16 December 2021|language=Russian}}</ref> Ang inahan ni Primakov, si Anna Yakovlevna Primakova, usa ka Hudiyo. Nagtrabaho siya isip usa ka [[obstetrician]] ug ig-agaw sa physiologist {{Interlanguage link|Yakov Kirshenblat|ru|Киршенблат, Яков Давидович}}. <ref>{{Cite news|url=https://dzen.ru/media/id/5db80c6aa660d700ac95decf/kto-byl-po-nacionalnosti-evgenii-primakov-61b0c7be067b63454021bf25|title=What Was Yevgeny Primakov's Nationality?|date=16 December 2021|language=Russian}}</ref><ref>{{cite book|author=Примаков Е. М.|title=Встречи на перекрестках|year=2015|publisher=T︠S︡entrpoligraf|isbn=978-5-227-05739-6}}</ref><ref>{{cite book|author1=Richard C. S. Trahair|author2=Robert L. Miller|title=Encyclopedia of Cold War Espionage, Spies, and Secret Operations|date=18 October 2013|publisher=Enigma Books|isbn=9781936274260|page=346}}</ref><ref>{{cite book|author1=Robert A. Saunders|author2=Vlad Strukov|title=Historical Dictionary of the Russian Federation|date=13 May 2010|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810874602|page=464|edition=illustrated}}</ref> Si Primakov nagtuon sa [[Moscow Institute of Oriental Studies]], migraduwar niadtong 1953, ug nagpadayon sa iyang postgraduate nga trabaho sa [[Moscow State University]] . Nigradwar siya nga may degree sa Arabic. <ref name="bbcyp2">{{cite news|title=Russia's former PM Yevgeny Primakov dies aged 85|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33290421|publisher=BBC|date=26 June 2015}}</ref> Ang iyang apo mao si [[Yevgeny Primakov Jr.]] (Russian), usa ka peryodista, host sa TV, politiko ug diplomat. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga heopolitologo]] [[Kategoriya:Mga namatay sa 2015]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1929]] i0hvxlnurrclookbakysw5hz4mo1kuf 0 11356295 37103829 2026-09-29T05:24:03Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375989386|Polarity (international relations)]]" 37103829 wikitext text/x-wiki : <math> \text{Concentration}_t = \sqrt{\frac{\sum_{i=1}^{N_t} (S_{it})^2 - \frac{1}{N_t}}{1 - \frac{1}{N_t}}}</math> 8tr9cs5unyf5e3g126dkzlxdj90wa3a 37103830 37103829 2026-09-29T05:26:15Z RizaCPH 128040 37103830 wikitext text/x-wiki '''Ang polaridad''' sa [[relasyonang internasyonal|internasyonal nga relasyon]] mao ang bisan hain sa lainlaing mga paagi diin [[Power (international relations)|ang gahum]] giapod-apod sulod sa internasyonal nga sistema. Kini naghulagway sa kinaiya sa internasyonal nga sistema sa bisan unsang gihatag nga yugto sa panahon. Kasagaran adunay tulo ka klase sa sistema nga mailhan: '''unipolarity''', '''bipolarity''', ug '''multipolarity''' para sa tulo o daghan pang sentro sa gahom. <ref>{{cite web|last1=Jiang|first1=Shiwei|title=Is Bipolarity a sound recipe for world order–as compared to other historically known alternatives. In ICD Annual Conference on Cultural Diplomacy in the USA Options on the Table," Soft Power, Intercultural Dialogue & the Future of US Foreign Policy. 2013|url=http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2013-acdusa/Is-Bipolarity-a-sound-recipe-for-world-order-Shiwei-Jiang.pdf}}</ref> Ang klase sa sistema hingpit nga nagdepende sa pag-apod-apod sa gahum ug impluwensya sa [[Estado|mga estado]] sa usa ka rehiyon o sa tibuok kalibutan. Ang panahon [[Cold War|sa Cold War]] kay kaylap nga nasabtan nga usa ka panahon sa bipolarity diin ang [[Tinípong Bánsà|US]] ug ang [[Unyong Sobyet|USSR]] mao ang duha ka [[superpower]] sa kalibutan, samtang ang katapusan sa Cold War misangpot sa unipolarity diin ang US mao ang bugtong superpower sa kalibutan niadtong dekada 1990 ug 2000. Nagtuo ang pipila ka mga eskolar nga ang kalibutan karon bipolar diin ang US ug [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]] ang dominanteng mga gahom sa kalibutan. <ref name="foreignaffairs.com2">{{Cite web|title=The Multipolar Mirage: Why America and China Are the World’s Only Great Powers|url=https://www.foreignaffairs.com/united-states/multipolar-mirage|access-date=2026-07-10|website=www.foreignaffairs.com}}</ref> Apan, ang mga iskolar nagdebate kon unsaon paghulagway ang kasamtangang internasyonal nga sistema.<ref name=":82">{{Cite news|date=2023-05-23|title=Did the Unipolar Moment Ever End?|language=en-US|work=Foreign Affairs|url=https://www.foreignaffairs.com/ask-the-experts/did-unipolar-moment-ever-end|issn=0015-7120}}</ref><ref name=":92">{{Cite news|last=Brooks|first=Stephen G.|last2=Wohlforth|first2=William C.|date=2023-04-18|title=The Myth of Multipolarity|language=en-US|work=Foreign Affairs|issue=May/June 2023|url=https://www.foreignaffairs.com/united-states/china-multipolarity-myth|issn=0015-7120}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Røren|first=Pål|date=2024|title=Unipolarity is not over yet|url=http://dx.doi.org/10.1093/isagsq/ksae018|journal=Global Studies Quarterly|volume=4|issue=2|doi=10.1093/isagsq/ksae018|issn=2634-3797|doi-access=free}}</ref><ref name=":102">{{Citation|last=Schweller|first=Randall|chapter=An Emerging World that Defies Historical Analogies|date=2026|title=Broken Cycle: World Politics in the Age of Dissent|pages=181–229|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/broken-cycle/an-emerging-world-that-defies-historical-analogies/9738B15A497E5CD5866B58BAE98F1ED4|publisher=Cambridge University Press|doi=10.1017/9781009743372.005|isbn=978-1-009-74337-2|chapter-url-access=subscription}}</ref><ref name=":112">{{Cite news|last=Beckley|first=Michael|date=2026-02-04|title=There Is Only One Sphere of Influence|url=https://www.foreignaffairs.com/united-states/there-only-one-sphere-influence|work=Foreign Affairs|language=en-US|issn=0015-7120|quote=The American sphere now stands alone. China and Russia cannot consolidate control over their own regions, much less project sustained power into the United States’ backyard. They can intimidate neighbors and sow disruption, but their influence quickly runs into resistance and chokepoints. The result is not multipolarity but stark asymmetry: one consolidated American sphere and contested space everywhere else.}}</ref> [[Kaalamdag sa politika|Ang mga siyentista sa politika]] wala magkauyon sa pangutana kung unsang klase sa internasyonal nga polaridad sa politika ang lagmit nga makamugna sa labing lig-on ug malinawon nga sistema. [[Kenneth Waltz|Si Kenneth Waltz]] ug [[John Mearsheimer]] usa sa mga nangatarungan nga ang bipolarity lagmit nga makahatag og medyo taas nga kalig-on. <ref name=":12">{{Cite book|last=Waltz|first=Kenneth Neal|url=https://books.google.com/books?id=j6qOAAAAMAAJ|title=Theory of International Politics|date=1979|publisher=McGraw-Hill|isbn=978-0-07-554852-2|pages=170–171|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mearsheimer|first=John|title=The Tragedy of Great Power Politics|publisher=W.W. Norton|year=2001|isbn=|location=|pages=44–45}}</ref> Sa kasukwahi, sila [[John Ikenberry|si John Ikenberry]] ug [[William Wohlforth]] lakip sa mga nangatarungan alang sa epekto sa unipolarity nga makapalig-on. <ref name="Wohlforth2">{{cite journal|last=Wohlforth|first=William|date=1999|title=The Stability of a Unipolar World|journal=International Security|volume=24|issue=1|pages=5–41|doi=10.1162/016228899560031|s2cid=57568539}}</ref><ref name=":72">{{Cite book|last=Ikenberry|first=G. John|url=https://books.google.com/books?id=2IN0qin_p3MC|title=After Victory: Institutions, Strategic Restraint, and the Rebuilding of Order After Major Wars|date=2001|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-05091-1|language=en}}</ref> Ang ubang mga eskolar, sama nila ni [[Karl Deutsch]] ug [[J. David Singer]], nangatarungan nga ang multipolarity mao ang labing lig-on nga istruktura. <ref>{{Cite journal|last1=Deutsch|first1=Karl W.|last2=Singer|first2=J. David|date=1964|title=Multipolar Power Systems and International Stability|url=https://www.jstor.org/stable/2009578|journal=World Politics|volume=16|issue=3|pages=390–406|doi=10.2307/2009578|jstor=2009578|s2cid=53540403|issn=0043-8871|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Zoppo|first=Ciro Elliott|date=1966|title=Nuclear Technology, Multipolarity, and International Stability|url=https://www.cambridge.org/core/journals/world-politics/article/abs/nuclear-technology-multipolarity-and-international-stability/83A61980275527CFFA50191537FBF28B|journal=World Politics|language=en|volume=18|issue=4|pages=579–606|doi=10.2307/2009806|issn=1086-3338|quote=Traditional theory of international politics maintains that, other things being equal, a multipolar balance-of-power system is more stable than a bipolar system|url-access=subscription}}</ref> == Mga Reperensya == : 8l9qr7a7ee1cc56uxuwg1s5l9p4k9sl 0 11356296 37103831 2026-09-29T05:26:35Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376094557|Jim O'Neill, Baron O'Neill of Gatley]]" 37103831 wikitext text/x-wiki [[File:Review_on_Antimicrobial_Resistance_(27015177862).jpg|left|thumb| O'Neill sa usa ka briefing para sa mga Heads of Missions bahin sa Review on Antimicrobial Resistance niadtong Mayo 19, 2016]] [[Kategoriya:Mga buhing tawo]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1957]] 723u23wbjzy091o4mgep3v5u0mfs1xy 37103832 37103831 2026-09-29T05:29:35Z RizaCPH 128040 37103832 wikitext text/x-wiki '''Si Terence James O'Neill, Baron O'Neill sa Gatley''' (natawo niadtong Marso 17, 1957) usa ka Ingles [[Economist|nga ekonomista]] nga nailhan sa pagmugna [[BRIC (termino sa ekonomiya)|sa BRIC]], ang acronym nga nagpasabot sa [[Brasil|Brazil]], [[Rusya|Russia]], [[Indya|India]], ug [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]] —ang upat ka kaniadto paspas nga nag-uswag nga mga nasud nga iyang gitagna nga mohagit sa global nga gahum sa ekonomiya sa mga naugmad nga ekonomiya [[G7|sa G7]]. <ref>{{cite news|url=https://money.cnn.com/2009/06/17/news/economy/goldman_sachs_jim_oneill_interview.fortune/index.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212115242/http://money.cnn.com/2009/06/17/news/economy/goldman_sachs_jim_oneill_interview.fortune/index.htm|url-status=dead|archive-date=12 February 2010|title=For Mr. BRIC, nations meeting a milestone|first=Beth|last=Kowitt|publisher=CNNMoney.com|date=17 June 2009|access-date=18 June 2009}}</ref> Siya usab kanhi tsirman sa [[Goldman Sachs]] Asset Management ug kanhi ministro sa gobyerno [[Conservative Party (UK)|sa Konserbatibo]]. Si O'Neill mao ang [[Commercial Secretary to the Treasury|Commercial Secretary sa Treasury]] sa [[Second Cameron Ministry|Ikaduhang Cameron Ministry]] gikan Mayo 2015 hangtod Septyembre 2016. Siya ang nangulo sa Independent Review sa UK bahin sa Antimicrobial Resistance gikan sa 2014 hangtod 2016. <ref>{{Cite web|url=https://amr-review.org/|title=Home &#124; AMR Review|website=Amr-review.org|access-date=30 July 2026}}</ref> Siya ang tsirman sa Konseho sa [[Chatham House]], ang Royal Institute of International Affairs gikan sa 2018 hangtod 2021. == Edukasyon == Si O'Neill nagdako sa [[Gatley]] ug nagtungha sa [[Burnage High School for Boys]], usa ka [[Comprehensive school|komprehensibo nga eskwelahan]]. <ref>{{cite news|last=Fletcher|first=Richard|date=2 March 2010|title=Jim O'Neill: Profile of Manchester United's Red Knight|newspaper=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/7352107/Jim-ONeill-Profile-of-Manchester-Uniteds-Red-Knight.html|access-date=31 January 2012}}</ref> Nakakuha siya og [[Batsilyer sa Arte|Bachelor of Arts]] (BA) degree niadtong 1977 ug [[Master of Arts]] (MA) degree sa economics gikan sa [[University of Sheffield|Sheffield University]] niadtong 1978.<ref name="government2">[https://www.gov.uk/government/people/jim-oneill Lord O’Neill of Gatley] - website gov.uk</ref><ref>[http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/bios/Jim_O'Neill_Bio.pdf Jim O'Neill Bio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041634/http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/bios/Jim_O%27Neill_Bio.pdf|date=4 March 2016}} - website of Goldman Sachs</ref> Nakakuha siya sa iyang [[Doctor of Philosophy|PhD]] degree sa ekonomiya gikan sa [[University of surrey|University of Surrey]] niadtong 1982, nga adunay tesis nga giulohan og ''[http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.279333 An empirical investigation into the OPEC surplus and its disposal]'' . Niadtong Enero 16, 2024, gihatagan si O'Neill og honorary Doctorate of Letters sa [[University of Hull]]. == Karera == Sa sayong bahin sa iyang karera, si O'Neill nagtrabaho sa [[Bank of America]] ug [[Marine Midland Bank]] . Niadtong 1988, miapil siya sa [[Swiss Bank Corporation]] diin siya nahimong hepe sa panukiduki sa tibuok kalibutan sa SBC. <ref>{{cite news|title=Bio: Who Is Jim O'Neill?|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/05_10/b3923173_mz035.htm|archive-url=https://archive.today/20130119014414/http://www.businessweek.com/magazine/content/05_10/b3923173_mz035.htm|url-status=dead|archive-date=19 January 2013|access-date=26 June 2012|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=7 March 2005}}</ref> Niapil siya sa Goldman Sachs niadtong&#x20;niadtong 1997 ug gitudlo siya isip pangulo sa panukiduki sa ekonomiya sa kalibutan sa&#x20;2001. <ref>{{cite web|access-date=2024-10-31|title=Jim O'Neill Named Chairman of Goldman Sachs Asset Management|url=https://www.goldmansachs.com/pressroom/press-releases/2010/oneill-gsam|website=www.goldmansachs.com}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga buhing tawo]] [[Kategoriya:Mga natawo sa 1957]] mmzbkfa0zugancmc2xxezdujrmotkxa 0 11356297 37103833 2026-09-29T05:30:00Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370281206|Numeronym]]" 37103833 wikitext text/x-wiki [[File:Accessibility_-_a11y.svg|right|thumb|400x400px| Aron mapamubo ang pulong ''nga accessibility'', ang onse ka letra taliwala sa ''a'' ug ''y'' ilisan og ''11'', nga mahimong ''a11y'' .]] [[Kategoriya:Mga numero]] ao5bv7vozsbd5fgjykbgoxl1iqcfkcv 37103834 37103833 2026-09-29T05:33:36Z RizaCPH 128040 37103834 wikitext text/x-wiki Ang '''numeronym''' usa ka pulong, kasagaran usa ka [[Abbreviation|minubo]], nga gilangkoban sa bahin o tibuok nga mga numero. Ang termino magamit sa paghulagway sa daghang lain-laing mga construct nga gibase sa numero, apan kini kasagarang nagtumong sa usa ka pinamubo nga pulong diin ang tanang letra tali sa una ug katapusan sa usa ka pulong gipulihan sa gidaghanon sa mga letra nga gitangtang (pananglitan, "i18n" para sa "internasyonalisasyon"). <ref name="vocabulary2">{{cite web|first=Mike|last=Pope|title=It's a Number! It's a Word! It's Both!|date=2012-02-29|website=Vocabulary.com|url=https://www.vocabulary.com/articles/wc/its-a-number-its-a-word-its-both/|access-date=2023-12-19}}</ref> Sumala ni Anne H.&#x20;Soukhanov, editor sa ''[[Encarta Webster's Dictionary|Microsoft Encarta College Dictionary]]'', kini orihinal nga nagtumong sa [[Phoneword|mga phoneword]]{{Spaced en dash}}mga pulong nga gisulat sa mga letra sa mga yawe sa usa ka pad sa telepono. <ref>{{cite news|author=Jeffrey McQuain|title=Screening the Novel Words of Harry Potter|work=[[The New York Times]]|date=September 16, 2001|url=https://www.nytimes.com/2001/09/16/magazine/the-way-we-live-now-9-16-01-on-language-muggles.html|access-date=2010-04-12|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205021243/http://www.nytimes.com/2001/09/16/magazine/the-way-we-live-now-9-16-01-on-language-muggles.html|archive-date=February 5, 2016}}</ref> Ang numeronym mahimo usab nga tawgon nga ''alphanumeric acronym'' o ''alphanumeric abbreviation''. == Mga klase == === Mga Homophone === {{Main|Homophone}}Ang usa ka numero mahimong ilisan og pulong diin ang paglitok niini mohaom sa mga letra nga gitangtang. Pananglitan, ang " [[Police dog|K9]] " gilitok nga "kay-nine", nga paminawon sama sa "canine" (nga may kalabotan sa [[Iro|mga iro]]). Ang mga pananglitan sa mga numeronym nga gibase sa mga homophone naglakip sa: * sk8r: [[Skate punk|tig-isketing]] * [[wiktionary:B4|B4]] : sa wala pa * [[wiktionary:l8r|l8r]] : unya; Ang L8R, usahay gipamubo usab nga L8ER, kasagarang gigamit sa mga chat room ug uban pang komunikasyon nga gibase sa teksto isip paagi sa [[Parting phrase|pagpanamilit]] . * [[wiktionary:G2G|G2G]] : "maayo na nga moadto", "kinahanglan na nga moadto", o "magkauban", makita usab nga "GTG". * [[wiktionary:gr8|gr8]] : "maayo kaayo" * [[wiktionary:P2P|P2P]] : " [[Pay-to-play|bayad-aron-dulaon]] " o " [[peer-to-peer]] " * [[wiktionary:F2P|F2P]] : " [[Free-to-play|libre nga dulaon]] " * [[wiktionary:TTYL|T2UL/T2YL]] : "makigsulti ta unya", makita usab nga "TTYL". * [[wiktionary:B2B|B2B]] : " [[Business-to-business|negosyo-sa-negosyo]] " * [[wiktionary:B2C|B2C]] : "negosyo-ngadto-sa-konsumidor" * [[c2c]] : "Gikan sa Siyudad ngadto sa Baybayon" * == Mga numerikal nga pagkontrata == [[File:Accessibility_-_a11y.svg|right|thumb|400x400px| Aron mapamubo ang pulong ''nga accessibility'', ang onse ka letra taliwala sa ''a'' ug ''y'' ilisan og ''11'', nga mahimong ''a11y'' .]]Sa laing paagi, ang mga letra taliwala sa una ug katapusang mga letra sa usa ka pulong mahimong pulihan sa gidaghanon sa mga letra nga gitangtang. Pananglitan, ang pulong nga " [[Internationalization and localization|internasyonalisasyon]] " mahimong mub-on pinaagi sa pag-ilis sa napulog walo ka tunga nga letra ("internasyonalizasio") og "18", ug ibilin ang "i18n". Usahay ang kataposang letra giihap usab ug gilaktawan. Kining mga pagpamubo sa pulong usahay gitawag nga ''numerical contractions'' . Sumala ni Tex Texin, ang unang numeronym niini nga matang mao ang "S12n", ang ngalan sa [[koreong elektronikanhon|electronic mail]] account nga gihatag sa empleyado sa [[Digital Equipment Corporation]] (DEC) nga si Jan Scherpenhuizen sa usa ka [[system administrator]] tungod kay ang iyang [[Surname|apelyido]] taas ra kaayo para mahimong ngalan sa account. Ang paggamit sa maong mga numeronym nahimong kabahin sa kultura sa korporasyon sa DEC. <ref>{{cite web|author=Tex Texin|title=Origin Of The Abbreviation I18n|url=http://www.i18nguy.com/origini18n.html|access-date=September 14, 2005}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga numero]] e1grepmz0fh15j84uq24ash2r6zmi1d 0 11356298 37103835 2026-09-29T05:35:31Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376750527|Investment banking]]" 37103835 wikitext text/x-wiki [[File:Risk_in_Banking.jpg|thumb| Risgo sa pagbangko]] 4v0klkpfaqdu9hi3e9y1je1etcn0261 37103836 37103835 2026-09-29T05:36:50Z RizaCPH 128040 37103836 wikitext text/x-wiki '''Ang investment banking''' usa ka [[Financial service|serbisyo pinansyal]] nga nakabase sa tambag panguna alang sa mga korporasyon, gobyerno, ug [[Institutional investors|mga institutional investor]] . Tradisyonal nga nalangkit sa [[corporate finance]], ang maong bangko makatabang sa pagpataas [[Financial capital|sa pinansyal nga kapital]] pinaagi sa [[underwriting]] o pag-akto isip [[Agency law|ahente]] sa kliyente sa [[Issuer|pag-isyu]] sa mga debt o equity [[Security (finance)|securities]] . Ang usa ka investment bank mahimo usab nga maghatag serbisyo sa [[Company|mga kompanya]] nga nalambigit sa [[Mergers and acquisitions|mga merger ug acquisition]] (M&A). Kini nga mga serbisyo mahimong maglakip [[Market maker|sa paghimo og merkado]], pagbaligya sa [[Derivative (finance)|mga derivatives]] ug [[Share capital|equity securities]], mga serbisyo sa FICC ( [[fixed income]] instruments, [[Foreign exchange market|kwarta]], ug [[Commodity (type of good)|mga palaliton]] ), o panukiduki (macroeconomic, credit, o equity research). Kadaghanan sa mga investment bank nagmintinar sa [[Prime brokerage|mga prime brokerage]] ug [[asset management]] departments uban sa ilang mga [[Securities research|investment research]] businesses. Ang industriya gibahin sa [[Bulge Bracket]] (upper tier), [[Bulge Bracket#Middle Market|Middle Market]] (mid-level nga mga negosyo), ug [[Boutique investment bank|boutique market]] (espesyalisadong mga negosyo). Dili sama sa [[bangkong komersiyohanon|mga komersyal nga bangko]] ug [[Retail bank|mga retail bank]], ang mga investment bank dili modawat [[akawnt pandeposito|og mga deposito]] . Ang modelo sa kita sa usa ka investment bank kasagaran gikan sa pagkolekta sa mga bayranan alang sa pagtambag sa usa ka transaksyon, sukwahi sa usa ka commercial o retail bank. Sukad sa pagpasar sa [[Glass–Steagall Act]] niadtong 1933 hangtod sa pagpapas niini niadtong 1999 sa [[Gramm–Leach–Bliley Act]], ang [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] nagmintinar og panagbulag tali sa investment banking ug commercial banks. Ang ubang mga industriyalisadong nasud, lakip ang mga nasud [[G7|sa G7]], wala gyud magmintinar sa ingon nga pagkabulag. Isip kabahin sa [[Dodd–Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act]] of 2010 (''Dodd–Frank Act of 2010''), ang [[Volcker Rule]] nagkinahanglan og pipila ka institusyonal nga pagbulag sa mga serbisyo sa investment banking gikan sa commercial banking. <ref>{{Cite web|url=https://www.investopedia.com/terms/i/investment-banking.asp|title=Investment Banking Definition|work=[[Investopedia]]|publisher=Dotdash|date=19 November 2008|language=en-US|access-date=5 August 2016|archive-date=21 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021200703/https://www.investopedia.com/terms/i/investment-banking.asp|url-status=live}}</ref> Ang tanang kalihokan sa investment banking giklasipikar isip "sell side" o "buy side". Ang " [[Sell side|bahin sa pagbaligya]] " naglambigit sa pagnegosyo og mga securities para sa kwarta o para sa ubang mga securities (pananglitan, pagpadali sa mga transaksyon, paghimo og merkado), o ang pagpasiugda sa mga securities (pananglitan, underwriting, panukiduki, ug uban pa). Ang " [[Buy side|bahin sa pagpalit]] " naglambigit sa paghatag og tambag sa mga institusyon nga mopalit og mga serbisyo sa pamuhunan. [[Private equity|Ang mga private equity]] fund, [[mutual fund]], mga kompanya [[Life insurance|sa life insurance]], [[unit trust]], ug [[hedge fund]] mao ang labing komon nga mga klase sa buy-side [[Legal entity|entities]] . Ang usa ka investment bank mahimo usab nga bahinon sa pribado ug publiko nga mga gimbuhaton nga adunay [[Chinese wall|screen]] nga nagbulag sa duha aron malikayan ang pagtabok sa impormasyon. Ang mga pribadong bahin sa bangko naghisgot sa pribadong [[Insider information|impormasyon sa mga tag-iya]] nga mahimong dili ibutyag sa publiko, samtang ang mga pampublikong bahin, sama sa pag-analisa sa stock, naghisgot sa impormasyon sa publiko. Ang usa ka advisor nga naghatag og serbisyo sa investment banking sa Estados Unidos kinahanglan nga usa ka lisensyado [[Broker-dealer|nga broker-dealer]] ug ubos sa regulasyon sa [[U.S. Securities and Exchange Commission|US Securities and Exchange Commission]] (SEC) ug [[Financial Industry Regulatory Authority]] (FINRA). <ref>{{Cite web|url=https://www.sec.gov/info/smallbus/hmakens.pdf|title=U.S. Securities and Exchange Commission|access-date=2017-09-01|archive-date=2021-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021032423/https://www.sec.gov/info/smallbus/hmakens.pdf|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == nkkzgwda8gpyr6hhslbtsymj8s6k4pb 0 11356299 37103837 2026-09-29T05:37:05Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375045430|Academic publishing]]" 37103837 wikitext text/x-wiki [[File:Scientific-publications-per-million-2020.png|thumb| Mga publikasyon sa siyentipiko ug teknikal nga journal kada milyon nga residente sa kalibutan sa 2020]] hqclhr6t5ikiz1skmgp6zokokavo9g2 37103838 37103837 2026-09-29T05:38:51Z RizaCPH 128040 37103838 wikitext text/x-wiki [[File:Scientific-publications-per-million-2020.png|thumb| Mga publikasyon sa siyentipiko ug teknikal nga journal kada milyon nga residente sa kalibutan sa 2020]]'''Ang akademikong pagmantala''' mao ang sub-natad sa [[Publishing|pagmantala]] nga nag-apod-apod sa [[Research|akademikong panukiduki]] ug iskolarsip. Kadaghanan sa mga akademikong buhat gipatik sa mga artikulo [[Academic journal|sa akademikong dyurnal]], libro o [[Thesis|tesis]] . Ang bahin sa akademikong sinulat nga output nga wala pormal nga gipatik apan giimprinta lang o gi-post sa Internet sagad gitawag nga " [[grey literature]] ". Kadaghanan sa mga siyentipiko ug eskolar nga mga dyurnal, ug daghang mga akademiko ug eskolar nga mga libro, bisan dili tanan, gibase sa pipila ka porma sa [[Academic peer review|peer review]] o editorial refereeing aron mahimong kwalipikado ang mga teksto alang sa publikasyon. Ang kalidad ug mga sukdanan sa pagpili sa mga kauban sa pagrepaso managlahi kaayo sa matag dyornal, tigmantala, ug natad. Kadaghanan sa mga natukod nga [[disiplinang akademyanhon|akademikong disiplina]] adunay kaugalingon nga mga journal ug uban pang mga outlet alang sa publikasyon, bisan kung daghang mga akademikong journal ang medyo [[Interdisciplinarity|interdisiplinaryo]], ug nagpatik sa mga buhat gikan sa daghang lainlaing mga natad o subfield. Adunay usab tendensiya nga ang kasamtangang mga journal mabahin ngadto sa espesyalisadong mga seksyon samtang ang natad mismo mahimong mas espesyalisado. Gawas sa pagkalainlain sa mga pamaagi sa pagrepaso ug publikasyon, ang mga klase sa publikasyon nga gidawat isip kontribusyon sa kahibalo o panukiduki managlahi usab sa matag natad ug sub-natad. Sa mga siyensya, ang tinguha alang sa mga resulta nga may dakong epekto sa estadistika mosangpot sa [[Publication bias|bias sa publikasyon]].<ref>{{cite journal|last1=Pearce|first1=J.|last2=Derrick|first2=B.|title=Preliminary testing: The devil of statistics?|journal=Reinvention|date=2019|volume=12|issue=2|doi=10.31273/reinvention.v12i2.339|doi-access=free}}</ref> Ang akademikong pagmantala nakaagi og dagkong mga pagbag-o samtang kini mobalhin gikan sa giimprinta ngadto sa elektronik nga pormat. Lahi ang mga modelo sa negosyo sa elektronik nga palibot. Sukad sa sayong bahin sa dekada 1990, ang paglilisensya sa [[Web resource|mga elektronik nga kapanguhaan]], ilabina ang mga journal, komon na kaayo. Usa ka importanteng uso, ilabina sa mga journal sa siyensiya, mao ang [[Open access|bukas nga pag-access]] pinaagi sa Internet. Sa open access publishing, ang usa ka artikulo sa journal gihimo nga libre para sa tanan sa web sa magmamantala sa panahon sa publikasyon. Ang mga open ug closed journal usahay gipondohan sa tagsulat nga nagbayad og [[article processing charge]], sa ingon nagbalhin sa pipila ka bayranan gikan sa magbabasa ngadto sa tigdukiduki o sa ilang tigpondo. Daghang bukas o sirado nga mga journal ang nagpondo sa ilang mga operasyon nga walay ingon nga mga bayranan ug ang uban naggamit niini sa [[Predatory publishing|manunulong nga pagmantala]] . Ang Internet nakapasayon sa open access [[self-archiving]], diin ang mga awtor mismo ang mohimo og kopya sa ilang mga gipatik nga artikulo nga libre para sa tanan sa web.<ref>{{cite journal|last1=Harnad|first1=Stevan|last2=Brody|first2=Tim|last3=Vallières|first3=François|last4=Carr|first4=Les|last5=Hitchcock|first5=Steve|last6=Gingras|first6=Yves|last7=Oppenheim|first7=Charles|last8=Stamerjohanns|first8=Heinrich|last9=Hilf|first9=Eberhard R.|title=The Access/Impact Problem and the Green and Gold Roads to Open Access|journal=Serials Review|date=January 2004|volume=30|issue=4|pages=310–314|doi=10.1016/j.serrev.2004.09.013}}</ref> Ang pipila ka importanteng resulta sa matematika gipatik lamang sa [[arXiv]].<ref>{{cite arXiv<!-- Deny Citation Bot-->|author=Perelman, Grisha|title=The entropy formula for the Ricci flow and its geometric applications|eprint=math.DG/0211159|date=November 11, 2002}}{{primary source inline|date=October 2025}}</ref><ref>Nadejda Lobastova and Michael Hirst, [http://www.smh.com.au/news/world/maths-genius-living-in-poverty/2006/08/20/1156012411120.html "Maths genius living in poverty"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007053637/http://www.smh.com.au/news/world/maths-genius-living-in-poverty/2006/08/20/1156012411120.html|date=2017-10-07}}, Sydney Morning Herald, August 21, 2006.</ref><ref>{{citation|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/01/AR2010070106247.html|title=Russian mathematician wins $1 million prize, but he appears to be happy with $0|newspaper=Washington Post|date=July 2, 2010|first=Marc|last=Kaufman|access-date=October 22, 2017|archive-date=July 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727050003/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/01/AR2010070106247.html|url-status=live}}.</ref> == Mga Reperensya == emjcu9am0orsbr5iqfhf387tys5aonu 37103839 37103838 2026-09-29T05:39:27Z RizaCPH 128040 37103839 wikitext text/x-wiki [[File:Scientific-publications-per-million-2020.png|thumb| Mga publikasyon sa siyentipiko ug teknikal nga journal kada milyon nga residente sa kalibutan sa 2020]]'''Ang akademikong pagmantala''' mao ang sub-natad sa [[Publishing|pagmantala]] nga nag-apod-apod sa [[Research|akademikong panukiduki]] ug iskolarsip. Kadaghanan sa mga akademikong buhat gipatik sa mga artikulo [[Academic journal|sa akademikong dyurnal]], libro o [[Thesis|tesis]] . Ang bahin sa akademikong sinulat nga output nga wala pormal nga gipatik apan giimprinta lang o gi-post sa Internet sagad gitawag nga " [[grey literature]] ". Kadaghanan sa mga siyentipiko ug eskolar nga mga dyurnal, ug daghang mga akademiko ug eskolar nga mga libro, bisan dili tanan, gibase sa pipila ka porma sa [[Academic peer review|peer review]] o editorial refereeing aron mahimong kwalipikado ang mga teksto alang sa publikasyon. Ang kalidad ug mga sukdanan sa pagpili sa mga kauban sa pagrepaso managlahi kaayo sa matag dyornal, tigmantala, ug natad. Kadaghanan sa mga natukod nga [[disiplinang akademyanhon|akademikong disiplina]] adunay kaugalingon nga mga journal ug uban pang mga outlet alang sa publikasyon, bisan kung daghang mga akademikong journal ang medyo [[Interdisciplinarity|interdisiplinaryo]], ug nagpatik sa mga buhat gikan sa daghang lainlaing mga natad o subfield. Adunay usab tendensiya nga ang kasamtangang mga journal mabahin ngadto sa espesyalisadong mga seksyon samtang ang natad mismo mahimong mas espesyalisado. Gawas sa pagkalainlain sa mga pamaagi sa pagrepaso ug publikasyon, ang mga klase sa publikasyon nga gidawat isip kontribusyon sa kahibalo o panukiduki managlahi usab sa matag natad ug sub-natad. Sa mga siyensya, ang tinguha alang sa mga resulta nga may dakong epekto sa estadistika mosangpot sa [[Publication bias|bias sa publikasyon]].<ref>{{cite journal|last1=Pearce|first1=J.|last2=Derrick|first2=B.|title=Preliminary testing: The devil of statistics?|journal=Reinvention|date=2019|volume=12|issue=2|doi=10.31273/reinvention.v12i2.339|doi-access=free}}</ref> Ang akademikong pagmantala nakaagi og dagkong mga pagbag-o samtang kini mobalhin gikan sa giimprinta ngadto sa elektronik nga pormat. Lahi ang mga modelo sa negosyo sa elektronik nga palibot. Sukad sa sayong bahin sa dekada 1990, ang paglilisensya sa [[Web resource|mga elektronik nga kapanguhaan]], ilabina ang mga journal, komon na kaayo. Usa ka importanteng uso, ilabina sa mga journal sa siyensiya, mao ang [[Open access|bukas nga pag-access]] pinaagi sa Internet. Sa open access publishing, ang usa ka artikulo sa journal gihimo nga libre para sa tanan sa web sa magmamantala sa panahon sa publikasyon. Ang mga open ug closed journal usahay gipondohan sa tagsulat nga nagbayad og [[article processing charge]], sa ingon nagbalhin sa pipila ka bayranan gikan sa magbabasa ngadto sa tigdukiduki o sa ilang tigpondo. Daghang bukas o sirado nga mga journal ang nagpondo sa ilang mga operasyon nga walay ingon nga mga bayranan ug ang uban naggamit niini sa [[Predatory publishing|manunulong nga pagmantala]] . Ang Internet nakapasayon sa open access [[self-archiving]], diin ang mga awtor mismo ang mohimo og kopya sa ilang mga gipatik nga artikulo nga libre para sa tanan sa web.<ref>{{cite journal|last1=Harnad|first1=Stevan|last2=Brody|first2=Tim|last3=Vallières|first3=François|last4=Carr|first4=Les|last5=Hitchcock|first5=Steve|last6=Gingras|first6=Yves|last7=Oppenheim|first7=Charles|last8=Stamerjohanns|first8=Heinrich|last9=Hilf|first9=Eberhard R.|title=The Access/Impact Problem and the Green and Gold Roads to Open Access|journal=Serials Review|date=January 2004|volume=30|issue=4|pages=310–314|doi=10.1016/j.serrev.2004.09.013}}</ref> Ang pipila ka importanteng resulta sa matematika gipatik lamang sa [[arXiv]].<ref>Nadejda Lobastova and Michael Hirst, [http://www.smh.com.au/news/world/maths-genius-living-in-poverty/2006/08/20/1156012411120.html "Maths genius living in poverty"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007053637/http://www.smh.com.au/news/world/maths-genius-living-in-poverty/2006/08/20/1156012411120.html|date=2017-10-07}}, Sydney Morning Herald, August 21, 2006.</ref><ref>{{citation|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/01/AR2010070106247.html|title=Russian mathematician wins $1 million prize, but he appears to be happy with $0|newspaper=Washington Post|date=July 2, 2010|first=Marc|last=Kaufman|access-date=October 22, 2017|archive-date=July 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727050003/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/01/AR2010070106247.html|url-status=live}}.</ref> == Mga Reperensya == j31tojnigh0p1fa4eszts3u74iyns4q 0 11356300 37103840 2026-09-29T05:39:45Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372481532|Sovereign state]]" 37103840 wikitext text/x-wiki [[File:De-facto-territory-control-map-of-the-world-borderless-14-05-2019.svg|right|thumb| De facto nga mapa sa pagkontrol sa kalibutan, Mayo 2019]] 00yj37joj4ofsv8juzzb5pelzwzvjf6 37103841 37103840 2026-09-29T05:42:41Z RizaCPH 128040 37103841 wikitext text/x-wiki Ang usa ka '''soberanong estado''' usa ka [[estado]] nga adunay [[Sovereignty|soberanya]], nga mao, ang labing taas [[Authority|nga awtoridad]] sa usa ka [[Territory|teritoryo]]. <ref>{{Cite journal|last=Philpott|first=Daniel|date=1995|title=Sovereignty: An Introduction and Brief History|journal=Journal of International Affairs|volume=48|issue=2|pages=353–368|jstor=24357595}}</ref> Kasagarang nasabtan nga [[Sovereignty#Sovereignty and independence|ang usa ka soberanong estado independente]]. Kon magtumong sa usa ka piho [[Polity|nga politika]], ang termino nga " [[nasod]] " mahimo usab nga magtumong sa usa ka nasud nga sakop, o usa ka [[Dependent territory|teritoryo nga sakop]]..<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–4042">{{Cite journal|last1=Fowler|first1=Michael Ross|last2=Bunck|first2=Julie Marie|date=1996|title=What constitutes the sovereign state?|journal=Review of International Studies|publisher=Cambridge University Press (CUP)|volume=22|issue=4|pages=381–404|doi=10.1017/s0260210500118637|s2cid=145809847}}</ref><ref name="World Population by Country 2024 (Live) 1945 w6732">{{Cite web|title=Countries Not in the United Nations 2024|url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-not-in-the-un|access-date=March 2, 2024|website=World Population by Country 2024 (Live)}}</ref><ref name="academic.oup.com i7842">{{cite book|doi=10.1093/acprof:oso/9780199248391.003.0003|chapter=Recognition and its Variants|title=Recognition of Governments in International Law|date=2001|last1=Talmon|first1=Stefan|pages=44–112|isbn=978-0-19-924839-1}}</ref> Ang usa ka soberanong [[estado]] gikinahanglan nga adunay permanenteng populasyon, gitakdang teritoryo, usa ka [[Kagamhanan|gobyerno]] nga wala sa kontrol sa lain, ug ang kapasidad sa [[relasyonang internasyonal|pagpakig-uban sa ubang soberanong estado]]. <ref>See the following:</ref> Sa aktuwal nga praktis, ang pag-ila o dili pag-ila sa ubang mga estado adunay importanteng papel sa pagtino sa kahimtang sa usa ka nasud. Bisan tuod ang politikal nga paglungtad sa soberanong estado independente sa pag-ila sa ubang mga estado, [[List of states with limited recognition|ang mga wala giila nga estado]] kanunay nga naglisod sa pag-apil sa [[Diplomacy|diplomatikong relasyon]] sa ubang soberanong estado. <ref name="Visoka 2022 pp. 133–1512">{{Cite journal|last=Visoka|first=Gëzim|date=2022|title=Statehood and recognition in world politics: Towards a critical research agenda|journal=Cooperation and Conflict|volume=57|issue=2|pages=133–151|doi=10.1177/00108367211007876|doi-access=free}}</ref><ref name="Visoka 2022 pp. 133–151">{{Cite journal|last=Visoka|first=Gëzim|date=2022|title=Statehood and recognition in world politics: Towards a critical research agenda|journal=Cooperation and Conflict|volume=57|issue=2|pages=133–151|doi=10.1177/00108367211007876|doi-access=free}}</ref> == Kasaysayan == Sukad sa katapusan sa ika-19 nga siglo, halos ang tibuok kalibutan nabahin ngadto sa mga seksyon (mga nasud) nga adunay halos gihubit nga [[Utlanan|mga utlanan]] nga gi-assign sa lain-laing mga estado. <ref>{{Cite journal|last=Biger|first=Gideon|date=February 2021|title=Historical Geography and International Boundaries|url=https://www.cambridge.org/core/journals/european-review/article/historical-geography-and-international-boundaries/D3C59A7195EC47DCEDCCE4E81977CB5E|journal=European Review|language=en|volume=29|issue=1|pages=69–77|doi=10.1017/S1062798720000587|issn=1062-7987}}</ref> Kaniadto, ang dagkong mga luna sa yuta wala giangkon o gibiyaan, o gipuy-an sa [[Nomadic people|mga nomadikong katawhan]] nga wala giorganisar ngadto sa mga estado. Sa medyibal nga Europa, ang dominyo sa usa ka magmamando wala nalambigit sa piho nga mga utlanan sa teritoryo, apan gisusi base sa kalidad sa yuta o uban pang mga kabtangan. Ang mga gamot sa modernong panan-aw sa mga utlanan nagsugod pa sa internasyonal nga sistema sa Westphalia. <ref>{{Citation|title=New Geographies of Borders: Territory, Land, and Water|date=2025|work=Lawless Zones, Rightless Subjects: Migration, Asylum, and Shifting Borders|pages=107–172|editor-last=Shachar|editor-first=Ayelet|url=https://www.cambridge.org/core/books/lawless-zones-rightless-subjects/new-geographies-of-borders-territory-land-and-water/8953CAF5F9E04F5B075B186993128E8B|access-date=2026-08-11|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-009-51284-8|editor2-last=Benhabib|editor2-first=Seyla}}</ref> Apan, bisan sa mga modernong estado, adunay mga lagyong hilit nga mga lugar, sama sa [[Amazon rainforest|tropikal nga kalasangan sa Amazon]], nga walay nagpuyo o gipuy-an lamang o kasagaran sa [[Indigenous people|mga lumad nga tawo]] (ug ang uban kanila wala gihapon kanunay nga nakigkontak). Dugang pa, adunay mga estado diin ang de facto nga kontrol gikuwestiyon o diin kini wala gigamit sa ilang tibuok nga lugar. Sa pagkakaron, ang [[dakbalangayng Liberal internasyonal|internasyonal nga komunidad]] naglakip sa kapin sa 200 ka soberanong estado, kadaghanan niini girepresentahan sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]] . Kini nga mga estado naglungtad sa usa ka sistema sa internasyonal nga relasyon, diin ang matag estado nagkonsiderar sa mga palisiya sa ubang mga estado pinaagi sa paghimo sa kaugalingon nga mga kalkulasyon. Gikan niini nga punto sa panglantaw, ang mga Estado gihiusa sa internasyonal nga sistema sa espesyal nga internal ug eksternal nga seguridad ug paglehitimo sa problema. Bag-ohay lang, ang konsepto sa internasyonal nga komunidad naporma aron magtumong sa usa ka grupo sa mga Estado nga nagtukod og mga lagda, pamaagi, ug mga institusyon alang sa pagpatuman sa mga relasyon. Busa, ang pundasyon alang sa [[balaod internasyonal|internasyonal nga balaod]], diplomasya tali sa opisyal nga giila nga soberanong mga estado, ang ilang mga organisasyon ug pormal nga mga rehimen napahimutang na. Mga Reperensya b78w2sld17gct68rnm5gmzyoq3h7t37 0 11356301 37103844 2026-09-29T06:01:25Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375842603|Recession]]" 37103844 wikitext text/x-wiki [[File:US_Treasury_interest_rates.webp|thumb| Mga rate sa interes sa US Treasury kon itandi sa Federal Funds Rate . Kon ang mubo nga termino nga interest rates molapas sa taas nga termino nga interest rates, kini gitawag nga Inverted yield curve . Kon pataason sa Fed ang Federal Funds Rate, mopataas usab kini sa mas mubo nga termino nga interest rates.]] qz9ar0acu27e3x485py2tskcemeccc2 37103845 37103844 2026-09-29T06:03:51Z RizaCPH 128040 37103845 wikitext text/x-wiki Sa [[ekonomiks]], ang '''resesyon''' usa ka pagkunhod [[Business cycle|sa siklo sa negosyo]] nga mahitabo kung adunay panahon sa halapad nga pagkunhod sa kalihokan sa ekonomiya. <ref>{{Cite web|title=The middle-income trap turns ten|url=https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/291521468179640202/The-middle-income-trap-turns-ten|access-date=9 March 2021|website=World Bank|date=26 August 2015|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The middle-income trap turns ten|url=https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/291521468179640202/The-middle-income-trap-turns-ten|access-date=9 March 2021|website=World Bank|date=26 August 2015|language=en}}</ref> Ang mga resesyon kasagarang mahitabo kung adunay kaylap nga pagkunhod sa paggasto (usa ka dili maayo [[Demand shock|nga kakurat sa panginahanglan]] ). Mahimo kining ma-trigger sa nagkalain-laing mga panghitabo, sama sa [[Financial crisis|krisis sa pinansya]], kakurat sa eksternal nga pamatigayon, dili maayong [[Supply shock|kakurat sa suplay]], pagbuto sa [[Economic bubble|bula sa ekonomiya]], o usa ka dakong katalagman [[Anthropogenic hazard|nga gipahinabo sa tawo]] o [[Natural disaster|natural nga mga hinungdan]] (pananglitan, usa ka [[Pandemik|pandemya]] ). Walay opisyal nga depinisyon sa resesyon, sumala sa [[Internasyonal nga Pundo sa Panalapi|International Monetary Fund]]. <ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/basics/recess.htm|title=Recession: When Bad Times Prevail - Back to Basics|last1=Claessens|first1=Stijn|last2=Kose|first2=M. Ayhan|date=2011|website=International Monetary Fund}}</ref> Sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]], ang resesyon gihubit nga "usa ka dakong pagkunhod sa kalihokan sa ekonomiya nga mikaylap sa tibuok merkado, nga molungtad og sobra sa pipila ka bulan, nga kasagaran makita sa tinuod [[Kinatibuk-ang produkto sa nasud|nga gross domestic product]] (GDP), tinuod nga kita, trabaho, produksiyon sa industriya, ug wholesale-retail sales". <ref>{{cite web|date=2008-01-07|title=Business Cycle Dating Committee Announcement January 7, 2008|url=https://www.nber.org/cycles/jan08bcdc_memo.html|website=www.nber.org}}</ref> Ang [[Unyong Uropeyo|Unyon sa Europa]] nagsagop ug susamang kahulugan. <ref name=":02">{{Cite web|title=FAQ {{!}} EABCN|url=https://eabcn.org/dc/faq|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220429152420/https://eabcn.org/dc/faq|archive-date=29 April 2022|access-date=29 December 2021|website=eabcn.org}}</ref><ref name=":12">{{Cite web|title=The CEPR and NBER Approaches|url=https://eabcn.org/files/cepr-and-nber-approaches|access-date=30 July 2022|website=eabcn.org|archive-date=3 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303032731/https://eabcn.org/files/cepr-and-nber-approaches|url-status=dead}}</ref> Sa [[Hiniusang Gingharian|United Kingdom]] ug [[Kanada|Canada]], ang resesyon gihubit isip negatibo [[Economic growth|nga pagtubo sa ekonomiya]] sa GDP sulod sa duha ka sunod-sunod nga kwarter. Ang mga gobyerno kasagaran motubag sa mga resesyon pinaagi sa pagsagop sa [[Makroekonomiks|mga palisiya sa macroeconomic]] nga nagpalapad, sama sa [[Monetary policy|pagdugang sa suplay sa kwarta ug pagkunhod sa mga rate sa interes]] o [[Fiscal policy|pagdugang sa paggasto sa gobyerno ug pagkunhod sa buhis]] . == Mga Reperensya == 7yxo8fnx18tf29g0mj9r7yx3urloj3s 0 11356302 37103850 2026-09-29T08:22:44Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373673958|Jasmine rice]]" 37103850 wikitext text/x-wiki [[File:HK_WTS_黃大仙_Wong_Tai_Sin_龍翔中心_商場北_Temple_Mall_North_shop_百佳超市_International_by_ParknShop_Supermarket_plastic_bag_rice_金鳳牌_泰國白米_December_2020_SS2_03.jpg|thumb| Thai Hom Mali nga bugas (nga adunay berde nga selyo gikan sa Thai Department of Foreign Trade) nga gibaligya sa usa ka supermarket sa Hong Kong]] [[Kategoriya:Linutoang Taylandes]] pwsfnyaoqi6q4e5gu30g0jqxxnyvlza 37103851 37103850 2026-09-29T08:25:45Z MaricrisCPH 147100 37103851 wikitext text/x-wiki Jasmine rice (Thai:ข้าวหอมมะลิ; [[RTGS]]:Khao hom mali;{{IPA|th|kʰâːw hɔ̌ːm malíʔ}}) usa ka taas og lugas nga klase sa humot o [[Aromatic rice|maamyon nga bugas]] . Ang kahumot niini, nga susama sa ''pandan'' ( ''[[Pandanus amaryllifolius]]'' ) ug popcorn, <ref name="Tanchotikul2">{{cite journal|author=Uraiwan Tanchotikul|title=An improved method for quantification of 2-acetyl-1-pyrroline, a "popcorn"-like aroma, in aromatic rice by high-resolution gas chromatography/mass spectrometry/selected ion monitoring|journal=J. Agric. Food Chem.|year=1991|volume=39|issue=5|pages=944–947|doi=10.1021/jf00005a029}}</ref> resulta sa natural nga produksiyon sa tanom nga humay og mga aroma compound, diin [[2-acetyl-1-pyrroline|ang 2-acetyl-1-pyrroline]] mao ang labing talagsaon. <ref name="wongpornchai2">{{cite journal|author=S. Wongpornchai|title=Identification and quantitation of the rice aroma compound, 2-acetyl-1-pyrroline, in bread flowers (''Vallaris glabra'' Ktze)|journal=J. Agric. Food Chem.|year=2003|volume=51|issue=2|pages=457–462|pmid=12517110|doi=10.1021/jf025856x}}</ref> Ang paspas nga pagkawala sa intensidad sa kahumot nagdala sa daghang [[Southeast Asians|mga taga-Sidlakang-Sidlakang Asya]] ug mga eksperto sa pagpili sa bag-ong ani nga "bag-ong ani" sa humay nga jasmine matag tuig. <ref>{{Cite web|url=http://www.cooksgazette.com/new-crop-rice|title=New Crop Rice|date=Winter 2015|access-date=February 2, 2016|website=Cook's Gazette|last=Gershenson|first=Lisa}}</ref> Ang bugas nga jasmine usa ka miyembro sa espisye ''[[Oryza sativa|nga Oryza sativa]]''. <ref name="OS2">{{Cite journal|last1=Yoolong|first1=Suranan|last2=Kruasuwan|first2=Worarat|last3=Thanh Phạm|first3=Huyền Thị|last4=Jaemsaeng|first4=Ratchaniwan|last5=Jantasuriyarat|first5=Chatchawan|last6=Thamchaipenet|first6=Arinthip|date=2019-02-04|title=Modulation of salt tolerance in Thai jasmine rice (Oryza sativa L. cv. KDML105) by Streptomyces venezuelae ATCC 10712 expressing ACC deaminase|journal=Scientific Reports|language=en|volume=9|issue=1|pages=1275|doi=10.1038/s41598-018-37987-5|doi-access=free|issn=2045-2322|pmc=6361907|pmid=30718781|bibcode=2019NatSR...9.1275Y}}</ref> Ang humay nga jasmine kasagarang gitanom sa [[Taylandiya|Thailand]] ( ''Thai hom mali'' o Thai fragrant rice), <ref>{{cite news|last1=Somnuk|first1=Weerawat|last2=Buddhajak|first2=Smanachan|last3=Sunsuk|first3=Donlawat|last4=Saefad|first4=Somchai|title=The Struggle of Thung Kula Rice Farmers to Grow Hom Mali Rice|url=https://prachatai.com/english/node/9124|access-date=30 March 2021|work=Prachatai English|date=28 February 2021}}</ref> [[Kambodiya|Cambodia]] ( ''phka rumduol'' o Cambodian jasmine rice), <ref>{{cite news|last=Kossov|first=Igor|title="World's Best Rice" Struggles for Recognition|url=https://www.khmertimeskh.com/56194/worlds-best-rice-struggles-for-recognition/|access-date=30 March 2021|newspaper=[[Khmer Times]]|date=5 May 2015}}</ref> [[Laos]], ug habagatang [[Biyetnam|Vietnam]] . Kini basa ug humok ang tekstura kon lutoon, nga adunay gamay nga tam-is nga lami. Ang mga lugas motapot ug medyo mopilit kon lutoon, apan dili kaayo mopilit kon itandi sa mopilit o [[glutinous rice]] ( [[Glutinous rice|''Oryza sativa'' var. ''glutinosa'']] ), tungod kay kini adunay gamay nga [[amylopectin]] . Kini mga tulo ka pilo nga mas lagkit kay sa Amerikanong long-grain rice. Aron maani ang humay nga jasmine, ang taas nga mga tangkay giputol ug giokon. Ang bugas mahimong ibilin nga [[Hulling|wala nay panit]] nga gitawag og [[paddy rice]], kuhaan og panit aron mahimong [[brown rice]], o galingon aron makuha ang kagaw ug ang uban o ang tanan nga bran, nga moresulta [[White rice|sa puti nga bugas]] Ang bugas nga jasmine dili direktang may kalabutan sa [[Jasminum|kahoykahoy nga parehas og ngalan]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Taylandes]] niwqsgcj4oryul1fy9g9jcse50mr56b 0 11356303 37103852 2026-09-29T08:27:09Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371155359|Deep frying]]" 37103852 wikitext text/x-wiki [[File:Frying_range.JPG|alt=Two parcels of pastry being lowered in a basket into oil|right|thumb| Usa ka chef nga nagprito og isda ug patatas]] tvvuid7gtgloefjaklsor2guqy55nm1 37103853 37103852 2026-09-29T08:30:05Z MaricrisCPH 147100 37103853 wikitext text/x-wiki [[File:Frying_range.JPG|alt=Two parcels of pastry being lowered in a basket into oil|right|thumb| Usa ka chef nga nagprito og isda ug patatas]]'''Ang deep frying''' (usahay gitawag nga '''deep fat frying''' ) usa ka pamaagi [[Cooking|sa pagluto]] diin ang pagkaon gilubog sa init [[Fat|nga tambok]], nga tradisyonal [[Lard|nga mantika]] apan karon mas sagad [[Cooking oil|nga lana]], sukwahi sa [[Shallow frying|mabaw nga pagprito]] nga gigamit sa naandan nga [[Frying|pagprito]] nga gihimo sa [[frying pan]] . Kasagaran, ang [[deep fryer]] o [[chip pan]] ang gigamit para niini; sa industriya, ang [[pressure fryer]] o [[vacuum fryer]] mahimong gamiton. Mahimo usab nga i-deep fry gamit ang mantika nga gipainit sa kaldero. Ang pagprito sa lawom nga kalayo giklasipikar isip usa ka pamaagi sa pagluto gamit ang init nga tambok. Kasagaran, ang mga pagkaon nga giprito dali ra maluto tungod kay ang mantika adunay taas nga rate sa pagpasa sa kainit ug ang tanang kilid sa pagkaon giluto sa samang higayon. Ang termino nga "deep frying" ug daghang modernong mga piniritong pagkaon wala maimbento hangtod sa ika-19 nga siglo, apan ang praktis naglungtad na sulod sa liboan ka tuig. Ang unang mga rekord ug mga libro sa pagluto nagsugyot nga ang praktis nagsugod sa pipila ka mga nasod sa Europa sa wala pa kini gisagop sa ubang mga nasod. Ang deep frying sikat sa tibuok kalibutan, diin ang mga piniritong pagkaon maoy hinungdan sa dakong bahin sa konsumo sa kaloriya sa tibuok kalibutan. == Kasaysayan == [[File:Peixinhos_da_horta.jpg|alt=Pieces of bell pepper in a thin bubbly batter|left|thumb|225x225px|''[[Peixinhos da horta]]'', ang Portuges nga katigulangan sa Japanese [[tempura]]]] Ang terminong Ingles ''nga deep-fried'' napamatud-an gikan sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo.<ref>{{cite web|title="deep", adj.|url=http://www.oed.com/view/Entry/48625|website=Oxford English Dictionary Online|publisher=Oxford University Press|access-date=24 May 2015|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web|title="deep", v.|url=http://www.oed.com/view/Entry/48626|website=Oxford English Dictionary Online|publisher=Oxford University Press|access-date=24 May 2015|url-access=subscription}}</ref> Ang piniritong minasa gikaon na sa ulahing bahin sa ika-2 nga milenyo BC sa [[Canaan]] . Ang pagprito sa pagkaon gamit [[Lana sa oliba|ang lana sa oliba]] napamatud-an sa [[Classical Greece|Klasikal nga Gresya]] gikan sa mga ika-5 nga siglo BC. <ref name="cooksinfo2">{{cite web|title=Deep-Fried Foods|url=http://www.cooksinfo.com/deep-fried-foods|website=cooksinfo.com|publisher=Cooks Info|access-date=18 May 2015|quote=The ancient Greeks began frying foods in olive oil sometime around or after the 5th century BC. Frying foods in oil was common in [[Rome]], certainly by the 1st century AD. Olive oil was mostly used, as it was plentiful. The Roman word was 'frigere.'}}</ref>   Ang ika-5 nga siglo AD nga Roman cookbook nga [[Apicius]] (De Re Coquinaria) nagtanyag og resipe para sa piniritong manok sa cream sauce nga " ''Pullus leucozomus'' " nga giprito sa lana sa oliba. <ref>{{Cite web|last=Curtius|first=Lacus|title=Apicius, De Re Coquinaria — Book VI|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Apicius/6*.html#IX|access-date=2024-09-12|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> Ang mga teksto sa Sanskrit sama sa ika-12 nga siglo [[Manasollasa|nga Manasollasa]] ( ''Bhartur Upabhogakāraṇa)'' naghisgot sa mga meryenda sama sa [[malpua]] ug [[Vada (food)|vataka]] nga gilusbog ug giprito sa [[ghee]] . <ref>{{Cite web|last=Curtius|first=Lacus|title=Apicius, De Re Coquinaria — Book VI|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Apicius/6*.html#IX|access-date=2024-09-12|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> Ang mga pagkaon nga giprito sama sa [[Funnel cake|funnel cakes]] miabot sa amihanang Europa sa ika-13 nga siglo, <ref>{{cite web|last1=Lapetina|first1=Adam|title=The true origins of 11 of your favorite fried foods|url=http://www.thrillist.com/eat/nation/where-fried-foods-came-from-corn-dogs-mozzarella-sticks-fried-candy-bars|website=thrillist.com|date=22 July 2014|publisher=Trillist|access-date=18 May 2015}}</ref> ug ang mga resipe sa piniritong isda nakit-an sa mga cookbook sa Espanya ug Portugal sa halos parehas nga panahon. <ref>{{cite web|last1=I. D.|first1=Morton|title=Geography and history of the frying process|url=https://grasasyaceites.revistas.csic.es/index.php/grasasyaceites/article/view/745/736|website=grasasyaceites.revistas.csic.es|access-date=18 May 2015}}</ref> [[French fries|Ang French fries]], nga naimbento sa sayong bahin sa ika-17 nga siglo sa Chile, nahimong popular sa sayong bahin sa ika-19 nga siglo sa kasadpang Europa. <ref>{{cite news|title=Who invented french fries? France and Belgium battle over who invented fried, crispy potato perfection|url=http://www.nydailynews.com/life-style/eats/france-belgium-invented-french-fries-article-1.1230918|access-date=18 May 2015|agency=AFP RELAXNEWS|work=Daily News|location=New York|date=1 January 2013}}</ref> Niadtong 1860, gisagol ni Joseph Malin [[Fish and chips|ang piniritong isda uban sa mga chips]] (french fries) aron maablihan ang unang tindahan sa isda ug chips sa London. <ref name="ex2">{{cite web|url=http://theex.com/main/food/milestones-in-deep-fried-history/the-history-of-fried-food|title=The History of Fried Food|website=theex.com|publisher=Canadian National Exhibition|access-date=18 May 2015}}</ref> Ang modernong deep frying sa Estados Unidos nagsugod sa ika-19 nga siglo uban sa nagkadako nga pagkapopular sa [[cast iron]], ilabina sa palibot sa [[Southern United States|Habagatang Amerika]] nga misangpot sa pag-uswag sa daghang modernong deep-fried nga mga putahe. <ref name="ex3">{{cite web|url=http://theex.com/main/food/milestones-in-deep-fried-history/the-history-of-fried-food|title=The History of Fried Food|website=theex.com|publisher=Canadian National Exhibition|access-date=18 May 2015}}</ref> [[Donut|Ang mga donut]] naimbento sa tunga-tunga sa ika-18 nga siglo, <ref>"'Old Salt' Doughnut hole inventor tells just how discovery was made and stomachs of earth saved."</ref> uban sa mga pagkaon sama sa [[Onion ring|onion rings]], <ref>{{Cite web}}</ref> [[Deep fried turkey|deep-fried turkey]], <ref>{{cite web|title=Onion Ring|url=http://ifood.tv/onion/onion-ring/about|website=ifood.tv|access-date=18 May 2015|archive-date=21 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521063234/http://ifood.tv/onion/onion-ring/about|url-status=dead}}</ref> ug [[Corn dog|corn dogs]] <ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/news/the-science-of-corn-dogs/|first=Rome|last=Neal|date=4 October 2002|title=The science of corn dogs|work=[[CBS News]]|access-date=18 May 2015|quote=Corn dogs are a food that we know from fall festivals, carnivals and tailgating. It actually got its start when German immigrants moved into Texas. Some of these new German immigrants were sausage-makers by trade, but had a hard time selling their wares in Texas. So, as a ploy, they took sausages, rolled them in a cornbread batter and fried them. The sticks came later.}}</ref> nga tanan naimbento sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo. Sa bag-ohay nga mga tuig, ang pag-uswag sa [[fast food]] nakapalapad sa abot sa mga piniritong pagkaon, <ref name="Schreifer Sivell 1997 p. 11-PA22">{{cite book|last1=Schreifer|first1=K.|last2=Sivell|first2=J.|title=20 Questions-- Answered|publisher=Full Blast Productions|series=20 Questions-- Answered, Book One|year=1997|isbn=978-1-895451-21-4|url=https://books.google.com/books?id=VoBeAtTPDiYC&pg=SA11-PA2}}</ref> labi na ang french fries. <ref>{{Cite web|last=Rogers|first=Maggi|date=17 August 2025|title=Air Frying vs. Deep Frying|url=https://findnewdeals.com/air-frying-vs-deep-frying/|access-date=17 August 2025|website=Find New Deals|archive-date=9 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260209195119/https://findnewdeals.com/air-frying-vs-deep-frying/|url-status=dead}}</ref> == Mga Reperensya == eqmokuyv7fwyf8b2h94cy3h8ovzyv5f 37103854 37103853 2026-09-29T08:30:28Z MaricrisCPH 147100 37103854 wikitext text/x-wiki [[File:Frying_range.JPG|alt=Two parcels of pastry being lowered in a basket into oil|right|thumb| Usa ka chef nga nagprito og isda ug patatas]]'''Ang deep frying''' (usahay gitawag nga '''deep fat frying''' ) usa ka pamaagi [[Cooking|sa pagluto]] diin ang pagkaon gilubog sa init [[Fat|nga tambok]], nga tradisyonal [[Lard|nga mantika]] apan karon mas sagad [[Cooking oil|nga lana]], sukwahi sa [[Shallow frying|mabaw nga pagprito]] nga gigamit sa naandan nga [[Frying|pagprito]] nga gihimo sa [[frying pan]] . Kasagaran, ang [[deep fryer]] o [[chip pan]] ang gigamit para niini; sa industriya, ang [[pressure fryer]] o [[vacuum fryer]] mahimong gamiton. Mahimo usab nga i-deep fry gamit ang mantika nga gipainit sa kaldero. Ang pagprito sa lawom nga kalayo giklasipikar isip usa ka pamaagi sa pagluto gamit ang init nga tambok. Kasagaran, ang mga pagkaon nga giprito dali ra maluto tungod kay ang mantika adunay taas nga rate sa pagpasa sa kainit ug ang tanang kilid sa pagkaon giluto sa samang higayon. Ang termino nga "deep frying" ug daghang modernong mga piniritong pagkaon wala maimbento hangtod sa ika-19 nga siglo, apan ang praktis naglungtad na sulod sa liboan ka tuig. Ang unang mga rekord ug mga libro sa pagluto nagsugyot nga ang praktis nagsugod sa pipila ka mga nasod sa Europa sa wala pa kini gisagop sa ubang mga nasod. Ang deep frying sikat sa tibuok kalibutan, diin ang mga piniritong pagkaon maoy hinungdan sa dakong bahin sa konsumo sa kaloriya sa tibuok kalibutan. == Kasaysayan == [[File:Peixinhos_da_horta.jpg|alt=Pieces of bell pepper in a thin bubbly batter|left|thumb|225x225px|''[[Peixinhos da horta]]'', ang Portuges nga katigulangan sa Japanese [[tempura]]]] Ang terminong Ingles ''nga deep-fried'' napamatud-an gikan sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo.<ref>{{cite web|title="deep", adj.|url=http://www.oed.com/view/Entry/48625|website=Oxford English Dictionary Online|publisher=Oxford University Press|access-date=24 May 2015|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web|title="deep", v.|url=http://www.oed.com/view/Entry/48626|website=Oxford English Dictionary Online|publisher=Oxford University Press|access-date=24 May 2015|url-access=subscription}}</ref> Ang piniritong minasa gikaon na sa ulahing bahin sa ika-2 nga milenyo BC sa [[Canaan]] . Ang pagprito sa pagkaon gamit [[Lana sa oliba|ang lana sa oliba]] napamatud-an sa [[Classical Greece|Klasikal nga Gresya]] gikan sa mga ika-5 nga siglo BC. <ref name="cooksinfo2">{{cite web|title=Deep-Fried Foods|url=http://www.cooksinfo.com/deep-fried-foods|website=cooksinfo.com|publisher=Cooks Info|access-date=18 May 2015|quote=The ancient Greeks began frying foods in olive oil sometime around or after the 5th century BC. Frying foods in oil was common in [[Rome]], certainly by the 1st century AD. Olive oil was mostly used, as it was plentiful. The Roman word was 'frigere.'}}</ref>   Ang ika-5 nga siglo AD nga Roman cookbook nga [[Apicius]] (De Re Coquinaria) nagtanyag og resipe para sa piniritong manok sa cream sauce nga " ''Pullus leucozomus'' " nga giprito sa lana sa oliba. <ref>{{Cite web|last=Curtius|first=Lacus|title=Apicius, De Re Coquinaria — Book VI|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Apicius/6*.html#IX|access-date=2024-09-12|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> Ang mga teksto sa Sanskrit sama sa ika-12 nga siglo [[Manasollasa|nga Manasollasa]] ( ''Bhartur Upabhogakāraṇa)'' naghisgot sa mga meryenda sama sa [[malpua]] ug [[Vada (food)|vataka]] nga gilusbog ug giprito sa [[ghee]] . <ref>{{Cite web|last=Curtius|first=Lacus|title=Apicius, De Re Coquinaria — Book VI|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Apicius/6*.html#IX|access-date=2024-09-12|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> Ang mga pagkaon nga giprito sama sa [[Funnel cake|funnel cakes]] miabot sa amihanang Europa sa ika-13 nga siglo, <ref>{{cite web|last1=Lapetina|first1=Adam|title=The true origins of 11 of your favorite fried foods|url=http://www.thrillist.com/eat/nation/where-fried-foods-came-from-corn-dogs-mozzarella-sticks-fried-candy-bars|website=thrillist.com|date=22 July 2014|publisher=Trillist|access-date=18 May 2015}}</ref> ug ang mga resipe sa piniritong isda nakit-an sa mga cookbook sa Espanya ug Portugal sa halos parehas nga panahon. <ref>{{cite web|last1=I. D.|first1=Morton|title=Geography and history of the frying process|url=https://grasasyaceites.revistas.csic.es/index.php/grasasyaceites/article/view/745/736|website=grasasyaceites.revistas.csic.es|access-date=18 May 2015}}</ref> [[French fries|Ang French fries]], nga naimbento sa sayong bahin sa ika-17 nga siglo sa Chile, nahimong popular sa sayong bahin sa ika-19 nga siglo sa kasadpang Europa. <ref>{{cite news|title=Who invented french fries? France and Belgium battle over who invented fried, crispy potato perfection|url=http://www.nydailynews.com/life-style/eats/france-belgium-invented-french-fries-article-1.1230918|access-date=18 May 2015|agency=AFP RELAXNEWS|work=Daily News|location=New York|date=1 January 2013}}</ref> Niadtong 1860, gisagol ni Joseph Malin [[Fish and chips|ang piniritong isda uban sa mga chips]] (french fries) aron maablihan ang unang tindahan sa isda ug chips sa London. <ref name="ex2">{{cite web|url=http://theex.com/main/food/milestones-in-deep-fried-history/the-history-of-fried-food|title=The History of Fried Food|website=theex.com|publisher=Canadian National Exhibition|access-date=18 May 2015}}</ref> Ang modernong deep frying sa Estados Unidos nagsugod sa ika-19 nga siglo uban sa nagkadako nga pagkapopular sa [[cast iron]], ilabina sa palibot sa [[Southern United States|Habagatang Amerika]] nga misangpot sa pag-uswag sa daghang modernong deep-fried nga mga putahe. <ref name="ex3">{{cite web|url=http://theex.com/main/food/milestones-in-deep-fried-history/the-history-of-fried-food|title=The History of Fried Food|website=theex.com|publisher=Canadian National Exhibition|access-date=18 May 2015}}</ref> [[Donut|Ang mga donut]] naimbento sa tunga-tunga sa ika-18 nga siglo, <ref>"'Old Salt' Doughnut hole inventor tells just how discovery was made and stomachs of earth saved."</ref> uban sa mga pagkaon sama sa [[Onion ring|onion rings]], <ref name="ex">{{cite web|url=http://theex.com/main/food/milestones-in-deep-fried-history/the-history-of-fried-food|title=The History of Fried Food|website=theex.com|publisher=Canadian National Exhibition|access-date=18 May 2015}}</ref> [[Deep fried turkey|deep-fried turkey]], <ref>{{cite web|title=Onion Ring|url=http://ifood.tv/onion/onion-ring/about|website=ifood.tv|access-date=18 May 2015|archive-date=21 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521063234/http://ifood.tv/onion/onion-ring/about|url-status=dead}}</ref> ug [[Corn dog|corn dogs]] <ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/news/the-science-of-corn-dogs/|first=Rome|last=Neal|date=4 October 2002|title=The science of corn dogs|work=[[CBS News]]|access-date=18 May 2015|quote=Corn dogs are a food that we know from fall festivals, carnivals and tailgating. It actually got its start when German immigrants moved into Texas. Some of these new German immigrants were sausage-makers by trade, but had a hard time selling their wares in Texas. So, as a ploy, they took sausages, rolled them in a cornbread batter and fried them. The sticks came later.}}</ref> nga tanan naimbento sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo. Sa bag-ohay nga mga tuig, ang pag-uswag sa [[fast food]] nakapalapad sa abot sa mga piniritong pagkaon, <ref name="Schreifer Sivell 1997 p. 11-PA22">{{cite book|last1=Schreifer|first1=K.|last2=Sivell|first2=J.|title=20 Questions-- Answered|publisher=Full Blast Productions|series=20 Questions-- Answered, Book One|year=1997|isbn=978-1-895451-21-4|url=https://books.google.com/books?id=VoBeAtTPDiYC&pg=SA11-PA2}}</ref> labi na ang french fries. <ref>{{Cite web|last=Rogers|first=Maggi|date=17 August 2025|title=Air Frying vs. Deep Frying|url=https://findnewdeals.com/air-frying-vs-deep-frying/|access-date=17 August 2025|website=Find New Deals|archive-date=9 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260209195119/https://findnewdeals.com/air-frying-vs-deep-frying/|url-status=dead}}</ref> == Mga Reperensya == nzpnxphpio2mn1oul9ccsuta1g2n54r 0 11356304 37103855 2026-09-29T08:31:24Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376197525|Turkic peoples]]" 37103855 wikitext text/x-wiki [[File:Dīwān_Lughāt_al-Turk_(original).jpg|thumb| Mapa gikan sa ''Diwan'' ni Kashgari (ika-11 nga siglo), nga nagpakita sa distribusyon sa mga tribong Turkic.]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] 2p8yagsoql7r1encid5j5umx3bmfg52 37103856 37103855 2026-09-29T08:33:32Z MaricrisCPH 147100 37103856 wikitext text/x-wiki '''Ang mga katawhang Turkic''' usa ka koleksyon sa lain-laing [[Etnisidad|mga grupo etniko]] sa [[kasadpang Asya|Kasadpan]], [[tungàtungang Asya|Sentral]], [[Sidlakang Asya|Sidlakan]], ug [[Amihanang Asya]] ingon man sa mga bahin sa [[Uropa|Europa]], nga nagsultig [[Tinurko|mga pinulongang Turkic]].<ref name="Britannica_Definition2">{{harvnb|Encyclopedia Britannica. Turkic peoples}}. "Turkic peoples, any of various peoples whose members speak languages belonging to the Turkic subfamily..."</ref><ref name="Yunusbayev_Definition2">{{harvnb|Yunusbayev et al.|2015|p=1}}. "The Turkic peoples represent a diverse collection of ethnic groups defined by the Turkic languages."</ref> Sumala sa mga historyador ug mga lingguwista, ang [[Proto-Turkic language|Proto-Turkic nga pinulongan]] naggikan sa Sentral-Sidlakang Asya, <ref>{{harvnb|Uchiyama|Gillam|Savelyev|Ning|2020}}: "Most linguists and historians agree that Proto-Turkic, the common ancestor of all ancient and contemporary Turkic languages, must have been spoken somewhere in Central-East Asia (e.g. Róna-Tas, Reference Róna-Tas1991, p. 35; Golden, Reference Golden1992, pp. 124–127; Menges, Reference Menges1995, pp. 16–19)."</ref> posible sa [[Altai-Sayan region|rehiyon sa Altai-Sayan]], [[Mongolia]] o [[Respublika Tyva|Tuva]].<ref name="Uchiyama 20202">{{harvnb|Uchiyama|Gillam|Savelyev|Ning|2020}}: "The ultimate Proto-Turkic homeland may have been located in a more compact area, most likely in Eastern Mongolia"</ref><ref name="Lee 20172">{{harvnb|Lee|Kuang|2017}}: "The best candidate for the Turkic Urheimat would then be northern and western Mongolia and Tuva, where all these haplogroups could have intermingled, rather than eastern and southern Mongolia..."</ref>Sa sinugdanan, ang mga nagsultig Proto-Turkic posibleng mga mangangayam-tigpanguha ug mga mag-uuma; sa ulahi sila nahimong mga [[Nomadic|nomadikong]] [[Pastoralists|pastoralista]]. <ref>{{harvnb|Uchiyama|Gillam|Savelyev|Ning|2020}}:"To sum up, the palaeolinguistic reconstruction points to a mixed subsistence strategy and complex economy of the Proto-Turkic-speaking community. It is likely that the subsistence of the Early Proto-Turkic speakers was based on a combination of hunting–gathering and agriculture, with a later shift to nomadic pastoralism as an economy basis, partly owing to the interaction of the Late Proto-Turkic groups with the Iranian-speaking herders of the Eastern Steppe."</ref> Ang mga grupo sa Turkic sa unang panahon ug [[Post-classical history|medieval]] nagpakita sa lain-laing mga pisikal nga panagway ug genetic nga gigikanan sa Sidlakang Asya ug Kasadpang Eurasia, sa bahin pinaagi sa dugay nga kontak sa mga silingang tawo sama sa mga [[Iranic]], [[Mongolic peoples|Mongolic]], [[Tocharians|Tocharian]], [[Uralic people|Uralic]] ug [[Yeniseian people|Yeniseian]]. Daghang managlahi kaayong [[Etnisidad|etnikong grupo]] ang nahimong kabahin sa mga katawhang Turkic sa tibuok kasaysayan pinaagi sa [[Language shift|pag-ilis sa pinulongan]], [[Acculturation|akulturasyon]], [[Conquest|pagsakop]], [[Interracial marriage|pagsagol]], [[Adoption|pagsagop]], ug [[Religious conversion|pagkakabig sa relihiyon]]. Bisan pa man, ang mga Turkic nga katawhan adunay, sa lain-laing ang-ang, mga kinaiya nga dili linggwistiko sama sa mga kinaiya sa kultura, kagikan gikan sa usa ka komon nga [[gene pool]], ug mga kasinatian sa kasaysayan. Ang pipila sa labing ilado nga modernong mga grupong etniko nga Turkic naglakip sa [[Altai people|mga tawo nga Altai]], [[Aserbaiyani|Azerbaijani]], [[Chuvash people|Chuvash]], [[Gagauz people|Gagauz]], [[Kasaho|Kazakh]], [[Kyrgyz people|Kyrgyz]], [[Turkmens|Turkmen]], [[mga Turkiyanhon|Turkish]], [[Tuvans|Tuvan]], [[Uyghurs]], [[Uzbeks]], ug [[Yakuts]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] sc3m8xb984kbrkqpgsqq5nnig3ajldp 0 11356305 37103857 2026-09-29T08:38:25Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368835562|Beef]]" 37103857 wikitext text/x-wiki [[File:Standing-rib-roast.jpg|thumb| Usa ka hilaw nga sinugba nga gusok]] [[File:Harris_Ranch_Jack's_Cut.jpg|thumb| Usa ka serving sa prime rib roast]] [[File:Wagyu.jpg|thumb| Ang mga baka nga Wagyu usa ka ehemplo sa usa ka lahi nga gipadako labi na alang sa karne sa baka]] 8m9ksydteuqvcdcgrjgwq8hfw4wzd6n 37103858 37103857 2026-09-29T08:41:04Z MaricrisCPH 147100 37103858 wikitext text/x-wiki [[File:Standing-rib-roast.jpg|thumb| Usa ka hilaw nga sinugba nga gusok]] [[File:Harris_Ranch_Jack's_Cut.jpg|thumb| Usa ka serving sa prime rib roast]] [[File:Wagyu.jpg|thumb| Ang mga baka nga Wagyu usa ka ehemplo sa usa ka lahi nga gipadako labi na alang sa karne sa baka]]'''Ang karne sa baka''' mao ang [[Culinary name|tawag]] sa [[Karne (pagkaon)|karne]] gikan [[Bos taurus|sa mga baka]] (''Bos taurus'') sa pagluto. Ang karne sa baka mahimong andamon sa nagkalain-laing paagi; [[Cut of beef|ang mga hiwa]] sagad gigamit para sa [[steak]], nga mahimong lutoon sa nagkalain-laing ang-ang sa [[Doneness|pagkaluto]], samtang ang mga ginunting nga bahin sagad [[Ground beef|giling o giniling]], sama sa makita sa kadaghanan [[Hamburger|sa mga hamburger]] . Ang karne sa baka adunay [[Protina (kimika)|protina]], [[Yero|iron]], ug [[Vitamin B12|bitamina B12]]. Gawas sa ubang klase sa [[Red meat|pulang karne]], ang taas nga konsumo nalangkit sa dugang risgo sa [[colorectal cancer]] ug [[cardiovascular disease]], labi na kon [[Processed meat|giproseso]]. Ang karne sa baka adunay taas nga [[Environmental impact of meat production|epekto sa kalikopan]], nga usa sa mga nag-unang hinungdan sa [[Deforestation|pagkaguba sa kalasangan]] nga adunay labing taas nga [[greenhouse gas emissions]] sa bisan unsang produkto sa agrikultura. Sa karaang panahon, ang mga tawo nangayam og [[Bos primigenius|mga auroch]] ug sa ulahi [[Domesticated|gipasanay]] kini. Sukad niadto, daghang [[Beef cattle|mga lahi sa baka]] ang [[Selective breeding|gipasanay]] ilabi na alang sa kalidad o gidaghanon sa ilang karne. Karon, ang karne sa baka mao ang ikatulo nga pinakalapad nga gikaon nga karne sa kalibutan, sunod [[Pork|sa baboy]] ug [[Poultry|manok]] . Sukad sa 2018, ang Estados Unidos, Brazil, ug China mao ang pinakadako nga prodyuser sa karne sa baka. Ang ubang mga relihiyon ug kultura [[Religious restrictions on the consumption of beef|nagdili sa pagkaon og karne sa baka]], labi na [[Indikong relihyon|ang mga relihiyon sa India]] sama sa [[Induwismo|Hinduismo]] . [[Budismo|Ang mga Budista]] supak usab [[Animal slaughter|sa pag-ihaw og mga hayop]], apan wala silay doktrina sa sayop nga pagkaon. == Etimolohiya == Ang pulong nga ''karne sa baka'' gikan sa Latin nga pulong nga ''bōs'', <ref>{{OEtymD|beef}}</ref> sukwahi sa ''cow'' nga gikan sa Middle English ''nga cou'' (parehong pulong adunay parehas nga [[Indo-European vocabulary#Animals|Indo-European]] nga gamot nga {{Lang|ine-x-proto|gʷou-}}). <ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.thefreedictionary.com/beef|title=''Beef''|encyclopedia=The Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia|publisher=Thefreedictionary.com|access-date=18 December 2011}}</ref> Kini usa ka ehemplo sa komon nga dichotomy sa Ingles tali sa mga pulong para sa mga hayop (nga adunay kadaghanan nga gigikanan [[Germanic languages|sa Aleman]]) ug sa ilang karne (nga adunay gigikanan [[Pinulongang Romanse|sa Roman]]) nga makita usab sa mga pares sa pulong sa Ingles sama sa ''pig/pork'', ''deer/venison'', ''sheep/mutton'', ug ''chicken/poultry'' (usab ang dili kaayo komon ''nga goat/chevon''). <ref>''The American Heritage Dictionary of the English Language'', Fourth Edition, 2000: beef.</ref> ''Ang karne sa baka (beef)'' [[Cognate|kaamgid]] sa ''baka'' pinaagi sa [[Late Latin|ulahing Latin nga]] ''bovīnus'' . <ref>{{Cite book}}</ref> Ang talagsa ra gigamit nga plural nga porma sa karne sa baka mao ang ''beeves''. <ref>{{Cite Merriam-Webster|beeves|access date=1 May 2021}}</ref> == Mga Reperensya == 33dvxjs7lgqze7sh6z8ssbu491o1gm5 37103859 37103858 2026-09-29T08:41:53Z MaricrisCPH 147100 37103859 wikitext text/x-wiki [[File:Standing-rib-roast.jpg|thumb| Usa ka hilaw nga sinugba nga gusok]] [[File:Harris_Ranch_Jack's_Cut.jpg|thumb| Usa ka serving sa prime rib roast]] [[File:Wagyu.jpg|thumb| Ang mga baka nga Wagyu usa ka ehemplo sa usa ka lahi nga gipadako labi na alang sa karne sa baka]]'''Ang karne sa baka''' mao ang [[Culinary name|tawag]] sa [[Karne (pagkaon)|karne]] gikan [[Bos taurus|sa mga baka]] (''Bos taurus'') sa pagluto. Ang karne sa baka mahimong andamon sa nagkalain-laing paagi; [[Cut of beef|ang mga hiwa]] sagad gigamit para sa [[steak]], nga mahimong lutoon sa nagkalain-laing ang-ang sa [[Doneness|pagkaluto]], samtang ang mga ginunting nga bahin sagad [[Ground beef|giling o giniling]], sama sa makita sa kadaghanan [[Hamburger|sa mga hamburger]] . Ang karne sa baka adunay [[Protina (kimika)|protina]], [[Yero|iron]], ug [[Vitamin B12|bitamina B12]]. Gawas sa ubang klase sa [[Red meat|pulang karne]], ang taas nga konsumo nalangkit sa dugang risgo sa [[colorectal cancer]] ug [[cardiovascular disease]], labi na kon [[Processed meat|giproseso]]. Ang karne sa baka adunay taas nga [[Environmental impact of meat production|epekto sa kalikopan]], nga usa sa mga nag-unang hinungdan sa [[Deforestation|pagkaguba sa kalasangan]] nga adunay labing taas nga [[greenhouse gas emissions]] sa bisan unsang produkto sa agrikultura. Sa karaang panahon, ang mga tawo nangayam og [[Bos primigenius|mga auroch]] ug sa ulahi [[Domesticated|gipasanay]] kini. Sukad niadto, daghang [[Beef cattle|mga lahi sa baka]] ang [[Selective breeding|gipasanay]] ilabi na alang sa kalidad o gidaghanon sa ilang karne. Karon, ang karne sa baka mao ang ikatulo nga pinakalapad nga gikaon nga karne sa kalibutan, sunod [[Pork|sa baboy]] ug [[Poultry|manok]] . Sukad sa 2018, ang Estados Unidos, Brazil, ug China mao ang pinakadako nga prodyuser sa karne sa baka. Ang ubang mga relihiyon ug kultura [[Religious restrictions on the consumption of beef|nagdili sa pagkaon og karne sa baka]], labi na [[Indikong relihyon|ang mga relihiyon sa India]] sama sa [[Induwismo|Hinduismo]] . [[Budismo|Ang mga Budista]] supak usab [[Animal slaughter|sa pag-ihaw og mga hayop]], apan wala silay doktrina sa sayop nga pagkaon. == Etimolohiya == Ang pulong nga ''karne sa baka'' gikan sa Latin nga pulong nga ''bōs'', sukwahi sa ''cow'' nga gikan sa Middle English ''nga cou'' (parehong pulong adunay parehas nga [[Indo-European vocabulary#Animals|Indo-European]] nga gamot nga {{Lang|ine-x-proto|gʷou-}}). <ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.thefreedictionary.com/beef|title=''Beef''|encyclopedia=The Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia|publisher=Thefreedictionary.com|access-date=18 December 2011}}</ref> Kini usa ka ehemplo sa komon nga dichotomy sa Ingles tali sa mga pulong para sa mga hayop (nga adunay kadaghanan nga gigikanan [[Germanic languages|sa Aleman]]) ug sa ilang karne (nga adunay gigikanan [[Pinulongang Romanse|sa Roman]]) nga makita usab sa mga pares sa pulong sa Ingles sama sa ''pig/pork'', ''deer/venison'', ''sheep/mutton'', ug ''chicken/poultry'' (usab ang dili kaayo komon ''nga goat/chevon''). <ref>''The American Heritage Dictionary of the English Language'', Fourth Edition, 2000: beef.</ref> ''Ang karne sa baka (beef)'' [[Cognate|kaamgid]] sa ''baka'' pinaagi sa [[Late Latin|ulahing Latin nga]] ''bovīnus''. <ref>''The American Heritage Dictionary of the English Language'', Fourth Edition, 2000: beef.</ref> Ang talagsa ra gigamit nga plural nga porma sa karne sa baka mao ang ''beeves''. == Mga Reperensya == tfij6eqxe9ux3fn3im3xt1afn3wzwsp 0 11356306 37103860 2026-09-29T08:42:33Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1350562334|Macanese cuisine]]" 37103860 wikitext text/x-wiki == Mga putahe == 9lznplitmzokvtx6oiw937ib0r574p8 37103861 37103860 2026-09-29T08:44:08Z MaricrisCPH 147100 37103861 wikitext text/x-wiki '''Lutuing Macanese''' ( {{Lang-zh|澳門土生葡菜}} , Portuguese ) naimpluwensyahan sa [[Chinese cuisine|linutoang Intsik]], labi na [[Cantonese cuisine|ang linutoang Cantonese]], ug [[European cuisine|linutoang Europeo]], kasagaran [[Portuguese cuisine|linutoang Portuges]], ug mga impluwensya gikan sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug sa kalibutan sa Lusophone, tungod sa nangagi sa Macau isip usa ka kolonya sa Portugal ug taas nga kasaysayan sa pagkahimong usa ka internasyonal nga sentro sa sugal sa turista. Kini usa ka sayo nga ehemplo sa usa ka fusion cuisine ug nagsugod sa ika-16 nga siglo. <ref>{{Cite web|last=Keegan|first=Matthew|date=14 January 2019|title=Macau's rare fusion cuisine|url=https://www.bbc.com/travel/article/20190113-macaus-rare-fusion-cuisine|access-date=2024-04-25|website=[[BBC]]}}</ref> == Mga putahe == ''Ang minchi'', [[Egg tart|egg tarts]], pork chop buns, ginger milk ug almond cakes mao ang pipila sa labing komon nga mga lamian nga pagkaon sa rehiyon. Ang kasagarang mga pamaagi sa pagluto naggamit ug lain-laing mga panakot sama sa [[Duwaw|turmeric]], [[Gata|gata sa lubi]], ug [[Kanela|cinnamon]] aron mahatagan ang mga putahe ug dugang nga kahumot ug pagpausbaw sa lami. Daghang mga pagkaon nga kanunayng gikaon sa Macau ang nahisakop sa usa ka subclass ([[Heungshan]]) sa linutoang Cantonese. Daghang putahe sa Macanese ang resulta sa mga sinagol nga panakot nga gigamit sa mga asawa sa mga marinero nga Portuges sa pagsulay sa pagsundog sa mga putahe sa Europa gamit ang lokal nga mga sangkap ug panakot nga Intsik. Kasagaran, ang pagkaong Macanese gitimplahan og lain-laing mga panakot lakip na ang [[Duwaw|turmeric]], [[Gata|gata sa lubi]], ug [[kanela]], ug uga nga bakalaw (''[[bacalhau]]''), nga naghatag og espesyal nga mga kahumot ug lami. Ang popular nga mga pagkaon naglakip sa ''[[galinha à Portuguesa]]'', ''[[galinha à Africana]]'' (African chicken), ''[[bacalhau]]'' (tradisyonal nga Portuges nga asin cod), ''[[Cabidela|pato de cabidela]]'', Macanese chili shrimps, ''[[Minchee|minchi]]'',<ref>{{Cite news|last=Peres|first=Sara|date=4 November 2007|title=De faca e garfo: Um "minchi" de dupla nacionalidade|language=pt|work=Jornal Tribuna de Macau|url=http://www.jtm.com.mo/view.asp?dT=262708100|url-status=dead|access-date=22 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002105953/http://www.jtm.com.mo/view.asp?dT=262708100|archive-date=2 October 2011}}</ref><ref>{{Cite web|title=The page cannot be found|url=http://www.epmacau.edu.mo/_PDF/_Cantina/Ementa_Maio.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529043805/http://www.epmacau.edu.mo/_PDF/_Cantina/Ementa_Maio.pdf|archive-date=29 May 2010|access-date=22 June 2010}}</ref><ref>{{Cite web|title=Gastronomia|url=http://www.macautourism.gov.mo/pt/discovering/dining.php|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120630185623/http://www.macautourism.gov.mo/pt/discovering/dining.php|archive-date=30 June 2012|access-date=22 June 2010|website=Direcção dos Serviços de Turismo|language=pt}}</ref>stir-fried curry crab; dalunggan sa baboy ug papaya salad, ug koneho nga gisud sa bino, cinnamon ug star anise. == Mga Reperensya == g99jqiw5oqso24c10bp1l1ryyajq7a1 0 11356307 37103862 2026-09-29T08:44:27Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377105776|Korean cuisine]]" 37103862 wikitext text/x-wiki [[File:Han-jeongsik.jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Korean table d'hôte|Hanjeongsik]]}}, delikado ug maayong pagkaon nga istilo-Korea]] [[File:Bulgogi_2.jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Bulgogi]]}}, hiniwa nga karne nga gi-marinate sa estilo sa Korea]] [[File:Naengmyeon_(cold_noodles).jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Naengmyeon]]}}, Korean-style nga bugnaw nga pansit nga adunay bakwit]] [[File:Tteokmanduguk_(rice_cake_dumpling_soup).jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Tteokguk]]}}, sabaw sa Bag-ong Tuig sa Korea nga adunay rice cake]] [[Kategoriya:Linutoang Koreyano]] k9li8ukx06t55n1jqe1rvxu4bvoqa17 37103863 37103862 2026-09-29T08:47:53Z MaricrisCPH 147100 37103863 wikitext text/x-wiki [[File:Han-jeongsik.jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Korean table d'hôte|Hanjeongsik]]}}, delikado ug maayong pagkaon nga istilo-Korea]] [[File:Bulgogi_2.jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Bulgogi]]}}, hiniwa nga karne nga gi-marinate sa estilo sa Korea]] [[File:Naengmyeon_(cold_noodles).jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Naengmyeon]]}}, Korean-style nga bugnaw nga pansit nga adunay bakwit]] [[File:Tteokmanduguk_(rice_cake_dumpling_soup).jpg|right|thumb|{{Transl|kr|[[Tteokguk]]}}, sabaw sa Bag-ong Tuig sa Korea nga adunay rice cake]]'''Ang linutoang Koreano''' mao ang hugpong sa mga pagkaon ug estilo sa pagluto nga nalangkit sa [[Korean culture|kulturang Koreano]] . Kini nga linutoan milambo latas sa mga siglo sa sosyal ug politikal nga mga pagbag-o. Naggikan sa karaang [[Prehistoric Korea|mga tradisyon sa agrikultura ug pagbalhinbalhin]] sa [[Korea]] ug habagatang [[Manchuria]], [[Cuisine|ang linutoan]] sa Korea nagpakita sa usa ka komplikado nga interaksyon sa natural nga palibot ug lainlaing mga uso sa kultura. <ref name="han-style.com2">{{cite web|url=http://www.han-style.com/hansik/history/cochoson.jsp|script-title=ko:역사 속 한식이야기|trans-title=Korean Food in History|publisher=[[Ministry of Culture, Sports and Tourism (South Korea)|Ministry of Culture, Sports and Tourism]]|language=ko|access-date=2010-08-02|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111127180249/http://www.han-style.com/hansik/history/cochoson.jsp|archive-date=2011-11-27}}</ref><ref name="Korean Cuisine2">{{cite web|url=http://100.naver.com/100.nhn?docid=186015|archive-url=https://archive.today/20121210203203/http://100.naver.com/100.nhn?docid=186015|url-status=dead|archive-date=10 December 2012|title=Korean Cuisine (한국요리 韓國料理)|publisher=[[Naver]] / [[Doosan Encyclopedia]]|language=ko|access-date=2009-03-28}}</ref> Ang linutoang Koreano kasagaran gibase sa [[Rice|bugas]], [[Utanon|mga utanon]], [[Lamang-Dagat|mga pagkaong dagat]] ug (labing menos sa South Korea) [[Karne (pagkaon)|mga karne]]. Ang mga produkto sa gatas halos wala sa tradisyonal nga pagkaon sa mga Koreano. <ref>{{Cite journal|last1=Lee|first1=Kyung Won|last2=Cho|first2=Wookyoun|date=2017-06-19|title=The Consumption of Dairy Products Is Associated with Reduced Risks of Obesity and Metabolic Syndrome in Korean Women but not in Men|journal=Nutrients|volume=9|issue=6|pages=630|doi=10.3390/nu9060630|issn=2072-6643|pmc=5490609|pmid=28629203|doi-access=free}}</ref> Ang tradisyonal nga mga pagkaong Koreano ginganlan base sa gidaghanon sa [[Side dish|mga side dish]] (반찬;飯饌;''banchan'') nga kauban [[Steaming|sa linuto nga]] bugas nga mubo og lugas. [[Kimchi|Ang kimchi]] gisilbi halos sa matag kaon. Ang kasagarang gigamit nga mga sangkap naglakip [[lana sa lunga|sa lana sa linga]], {{Transl|ko|[[doenjang]]}} ([[fermented bean paste]]), [[Korean soy sauce|toyo]], asin, ahos, luya, {{Transl|ko|[[gochugaru]]}} (mga tipik [[Chili pepper|sa paminta]]), {{Transl|ko|[[gochujang]]}} (fermented red chili paste) ug [[Brassica rapa subsp. pekinensis|napa cabbage]]. <ref>{{Cite web|title=Banchan|url=https://www.cooksense.org/banchan?|access-date=2026-05-25|website=www.cooksense.org}}</ref> Lahi-lahi ang mga sangkap ug putahe sa matag probinsya. Daghang mga putahe sa rehiyon ang nahimong nasyonal. [[Korean royal court cuisine|Ang linutoan sa harianong korte sa Korea]] kaniadto naghiusa sa tanang talagsaon nga mga espesyalidad sa rehiyon alang sa harianong pamilya. Ang mga pagkaon gi-regulate sa [[Etiquette|pamatasan]] sa kultura sa Korea. [[Gimjang|Ang Kimjang]], nga nagtumong sa proseso sa paghimo og [[kimchi]], nalista sa [[UNESCO Intangible Heritage List]]. <ref>[https://ich.unesco.org/en/RL/kimjang-making-and-sharing-kimchi-in-the-republic-of-korea-00881 Kimjang, making and sharing kimchi in the Republic of Korea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205025303/https://ich.unesco.org/en/RL/kimjang-making-and-sharing-kimchi-in-the-republic-of-korea-00881|date=5 February 2021}} - UNESCO</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Koreyano]] c4vb4i8kwu38byh73kzybadua99uizs 0 11356308 37103864 2026-09-29T08:48:10Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377063666|Japanese cuisine]]" 37103864 wikitext text/x-wiki [[File:Oseti.jpg|right|thumb|{{Transl|ja|[[Osechi]]}}, mga espesyal nga putahe sa bag-ong tuig]] 809d2eqsn7rdmnkkj8t0fnv0hdklyck 37103865 37103864 2026-09-29T08:49:40Z MaricrisCPH 147100 37103865 wikitext text/x-wiki [[File:Oseti.jpg|right|thumb|{{Transl|ja|[[Osechi]]}}, mga espesyal nga putahe sa bag-ong tuig]]'''Ang linutoang Hapon''' naglangkob sa rehiyonal ug tradisyonal nga mga pagkaon sa [[Hapon]], nga naugmad latas sa mga siglo sa mga pagbag-o sa politika, ekonomiya, ug sosyal. Ang tradisyonal nga linutoan sa Hapon ( [[Hinapones|Hapones]] : {{Transl|ja|washoku}} ) gibase sa bugas nga adunay [[Miso soup|miso nga sabaw]] ug uban pang mga putahe nga naghatag gibug-aton sa mga sangkap sa panahon. Ang mga sud-an kasagarang gilangkoban sa isda, [[Tsukemono|adobong mga utanon]], [[tamagoyaki]], ug mga utanon nga giluto sa sabaw. Ang kasagarang mga pagkaong dagat kasagarang giihaw, apan usahay kini gisilbi usab nga hilaw isip [[sashimi]] o isip [[sushi]] . Ang mga pagkaong dagat ug mga utanon giprito usab sa gaan nga batter, sama sa ''{{Transl|ja|[[tempura]]}}'' . Gawas sa bugas, usa sa mga pangunang pagkaon mao ang noodles, sama sa [[soba]] ug [[udon]] . Ang Japan adunay daghang mga putahe nga giluto sa hinay nga kalayo, sama sa mga produkto sa isda sa sabaw nga gitawag og {{Transl|ja|[[oden]]}}, o karne sa baka sa {{Transl|ja|[[sukiyaki]]}} ug {{Transl|ja|[[nikujaga]]}} . Naimpluwensyahan sa kasaysayan sa [[Chinese cuisine|linutoang Tsino]], ang linutoang Hapon naabli usab sa impluwensya gikan sa [[European cuisine|mga linutoang Kasadpan]] sa modernong panahon. Ang mga putahe nga inspirado sa langyaw nga pagkaon—ilabi na ang pagkaong Intsik—sama sa [[Ramen (pagkaon)|ramen]] ug {{Transl|ja|[[gyōza]]}}, ingon man ang mga pagkaon sama sa [[spaghetti]], [[curry]] ug [[hamburger]], gipahaom sa mga gusto ug sangkap sa mga Hapon. Sa naandan, ang mga Hapon [[Buddhist vegetarianism|naglikay sa karne]] tungod sa pagsunod sa [[Budismo]], apan sa [[Panahon sa Meiji|modernisasyon sa Japan]] niadtong 1880s, ang mga putahe nga hinimo gikan sa karne sama sa {{Transl|ja|[[tonkatsu]]}} ug {{Transl|ja|[[yakiniku]]}} nahimong komon. Sukad niining panahona, ang linutoang Hapon, ilabina ang sushi ug ramen, nahimong popular sa tibuok kalibutan. Niadtong 2011, nalabwan sa Japan [[French cuisine|ang France]] aron mahimong nasud nga adunay pinakadaghang [[List of Michelin 3-star restaurants|3-starred Michelin nga mga restawran]]; {{Sukad niadtong|2018}}, ang kaulohan sa [[Tokyo]] nagpabilin sa titulo nga siyudad nga adunay pinakadaghang 3-starred nga mga restawran sa kalibutan. <ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/foodanddrinknews/8835949/Japan-relishes-status-as-country-with-most-three-starred-Michelin-restaurants.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/foodanddrinknews/8835949/Japan-relishes-status-as-country-with-most-three-starred-Michelin-restaurants.html|archive-date=January 11, 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Japan relishes status as country with most three-starred Michelin restaurants|last=Demetriou|first=Danielle|journal=The Daily Telegraph|date=October 19, 2011|access-date=January 15, 2019|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Niadtong 2013, ang linutoang Hapon gidugang sa [[UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists|UNESCO Intangible Heritage List]]. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-asia-25223105|title=Japanese cuisine added to Unesco 'intangible heritage' list|work=BBC News|date=December 5, 2013|access-date=June 3, 2021|archive-date=January 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107231507/https://www.bbc.com/news/av/world-asia-25223105|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == 1nsutao40ccfipfx4j0l5qsqtgergku 0 11356309 37103866 2026-09-29T08:50:02Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372944599|Hong Kong cuisine]]" 37103866 wikitext text/x-wiki [[File:HK_Lin_Heng_Teahouse_ba.jpg|thumb|333x333px| Lin Heung Tea House sa Hong Kong]] [[File:Tsim_Sha_Tsui_streets.jpg|thumb| Tsim Sha Tsui, usa ka dakong distrito sa pagkaon sa Hong Kong]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] 7ddo7nyjj0jh9j9hbzbiq466qc1j6ut 37103867 37103866 2026-09-29T08:52:10Z MaricrisCPH 147100 37103867 wikitext text/x-wiki [[File:HK_Lin_Heng_Teahouse_ba.jpg|thumb|333x333px| Lin Heung Tea House sa Hong Kong]]'''Ang linutoan sa Hong Kong''' naimpluwensyahan sa [[Cantonese cuisine|linutoan nga Cantonese]], [[European cuisine|mga linutoan sa Europa]] (ilabi na [[British cuisine|ang linutoan sa Britanya]] ) ug mga linutoan nga dili-Cantonese nga Intsik (ilabi na [[Hakka cuisine|ang Hakka]], [[Teochew cuisine|Teochew]], [[Hokkien cuisine|Hokkien]] ug [[Shanghainese cuisine|Shanghainese]] ), ingon man mga linutoan sa [[Japanese cuisine|Hapon]], [[Korean cuisine|Koreano]] ug [[Asian cuisine#Southeast Asian cuisine|Habagatang-Sidlakang Asya]], tungod sa nangagi sa Hong Kong isip usa ka [[British Hong Kong|kolonya]] [[Reynouniduanong Imperyo|sa Britanya]] ug usa ka taas nga kasaysayan sa pagkahimong usa ka internasyonal nga pantalan sa komersyo. Ang komplikadong mga kombinasyon ug internasyonal nga kahanas [[Gourmet|sa gourmet]] naghatag sa Hong Kong sa mga label nga "Gourmet Paradise" ug "World's Fair of Food". <ref name="Sterling2">{{Cite book|last1=Sterling|first1=Richard|url=https://archive.org/embed/isbn_9781864502886|title=World Food Honk Kong|last2=Chong|first2=Elizabeth|last3=Qin|first3=Lushan Charles|date=April 2001|publisher=Lonely Planet Publications Pty|isbn=1-86450-288-6|edition=1st|language=en}}</ref> == Kaagi == [[File:Tsim_Sha_Tsui_streets.jpg|thumb|[[Tsim Sha Tsui]], usa ka dakong distrito sa pagkaon sa Hong Kong]] Ang modernong Hong Kong adunay ekonomiya nga kasagaran nakabase sa serbisyo, <ref>Hong Kong census. "[http://www.censtatd.gov.hk/FileManager/EN/Content_800/labour.pdf Census labour data pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209115500/http://www.censtatd.gov.hk/FileManager/EN/Content_800/labour.pdf|date=9 February 2007}}." ''Labor.'' Retrieved on 14 March 2007.</ref> ug ang mga negosyo sa restawran nagsilbi nga pangunang tig-amot sa ekonomiya. Uban sa ikaupat nga pinakadasok nga populasyon kada metro kwadrado sa kalibutan ug nagserbisyo sa populasyon nga 7 milyon, <ref>Hong Kong census. "[http://www.censtatd.gov.hk/FileManager/EN/Content_800/labour.pdf Census labour data pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209115500/http://www.censtatd.gov.hk/FileManager/EN/Content_800/labour.pdf|date=9 February 2007}}." ''Labor.'' Retrieved on 14 March 2007.</ref> ang Hong Kong mao ang host sa industriya sa restawran nga adunay grabe nga kompetisyon. Tungod sa gamay nga gidak-on sa heyograpiya niini, ang Hong Kong adunay daghang gidaghanon sa mga restawran matag yunit sa lugar. Tungod kay 92% sa populasyon sa mga residente mga Cantonese, <ref>{{Cite web|title=The Demographics : Ethnic Groups|url=https://www.had.gov.hk/rru/english/info/demographics.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415065118/https://www.had.gov.hk/rru/english/info/demographics.htm|archive-date=April 15, 2026|access-date=2026-04-15|website=Race Relations Unit}}</ref> ang mga putahe nga gisilbi sa balay lagmit mga linuto nga Cantonese. Kadaghanan sa mga Intsik sa Hong Kong mga [[Cantonese people|Cantonese]] dugang pa sa daghang mga [[Hakka people|Hakka]], [[Teochew people|Teochew]] ug [[Shanghainese people in Hong Kong|Shanghainese]] nga mga tawo, ug ang mga putahe sa balay mga [[Cantonese cuisine|Cantonese]] nga adunay panagsa nga pagsagol sa laing tulo ka klase sa mga linutoan. Ang linutoang Cantonese mao ang nagpahimutang sa pundasyon sa linutoang Hong-Kong pinaagi sa pagkahimong dominanteng linutoan alang sa mga mamumuo sa tibuok ika-19 hangtod sa sayong bahin sa ika-20 nga siglo. <ref>{{Cite web|title=The History of Hong Kong Cuisine: Looking at a Future Through Food|url=https://www.thebristorian.co.uk/features/thehistoryofhongkongcuisine|access-date=2026-09-03|website=The Bristorian|language=en-GB}}</ref> [[Rice|Ang bugas]] mao ang kasagaran nga [[Staple food|pangunang]] pagkaon sa balay. Ang mga sangkap sa balay ginapalit gikan sa mga lokal [[Grocery store|nga grocery store]] ug mga independente nga tindahan sa mga produkto, bisan kung [[supermerkado|ang mga supermarket]] nahimong mas popular. Ang mga supermarket ang nanghawod sa dekada 2000 nga adunay 59% nga bahin sa tingi sa prutas, 52% sa karne, ug 55% sa mga utanon. <ref>{{Cite journal|last1=Reardon|first1=T.|last2=Timmer|first2=C. P.|last3=Minten|first3=B.|title=PNAS|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|date=2012|volume=109|issue=31|pages=12332–12337|language=en|doi=10.1073/pnas.1003160108|doi-access=free|pmc=3412023|pmid=21135250}}</ref> Ang mga balay ug kusina sa Hong Kong kasagaran gagmay tungod sa taas nga densidad sa populasyon, ug ang tradisyonal nga linutoan sa China kanunay nga nanginahanglan sa labing presko nga mga sangkap, mao nga ang pagpamalit og pagkaon kanunay nga gihimo ug sa gamay nga gidaghanon kaysa naandan karon sa Kasadpan. Kasagaran usab ang [[Takeaway|mga takeaway]] ug pagkaon sa gawas, tungod kay ang mga tawo kasagaran busy kaayo nga dili makaluto nga adunay aberids nga 47 ka oras nga trabaho kada semana. <ref name="Steers, Richard 19992">Steers, Richard. [1999] (1999). Made in Korea: Chung Ju Yung and the Rise of Hyundai. United Kingdom: Routledge. {{ISBN|0-415-92050-7}}</ref> Ang mga tradisyonal nga tindahan sa kadalanan, mga espesyal nga pagkaon, mga pastry, ug mga restawran nahimong importanteng bahin sa kultura sa Hong Kong. Ang pagkaon milambo gikan sa usa ka kinahanglanon alang sa pagkaon ngadto sa pagpangita sa katahom, kahumot, ug talagsaong lami. <ref name="Michelin2">{{cite web|last1=Au|first1=Hei Kiu|title=The Evolution of Cha Chaan Teng: Exploring Hong Kong's Iconic Dishes and Local Dining Culture|url=https://guide.michelin.com/mo/en/article/features/evolution-of-cha-chaan-teng-hong-kong-s-iconic-dishes-and-local-dining-culture|website=Michelin Guide|access-date=14 July 2026|date=18 April 2025}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] odlgqs1vlr0ud0oltvnfp88xd1eagp1 0 11356310 37103868 2026-09-29T08:52:35Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365138748|Chinese cuisine]]" 37103868 wikitext text/x-wiki [[File:Quanjude_roastduck.JPG|thumb| Usa ka kusinero sa Quanjude naghiwa og Peking roast duck . Ang peking duck kan-on pinaagi sa pagpaligid sa mga piraso sa itik uban sa sibuyas bombay, pepino ug sarsa sa tam-is nga beans gamit ang steamed pancakes. ]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] 6ddqt8m32oiyjddwwynw46mhql5nt4s 37103869 37103868 2026-09-29T08:54:32Z MaricrisCPH 147100 37103869 wikitext text/x-wiki '''Ang linutoang Intsik''' gilangkoban sa [[Cuisine|mga linutoang]] gikan sa [[Greater China|Tsina]], nga managlahi depende sa dako nga populasyon sa nasud ug sa heyograpikanhong pagkalainlain <ref name=":42">{{Cite news|title=Chinese cuisine {{!}} Foods, History, Dishes, Types, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-cuisine|archive-url=https://web.archive.org/web/20260331053119/https://www.britannica.com/topic/Chinese-cuisine|archive-date=2026-03-31|access-date=2026-04-30|work=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref>, ingon man gikan sa [[Overseas Chinese|mga Intsik gikan sa ubang bahin sa kalibutan]] . Tungod sa diaspora sa mga Tsino ug sa gahom sa kasaysayan sa nasud, ang linutoang Tsino nakaimpluwensya pag-ayo sa ubang mga linutoan sa [[Asya]] ug sa ubang mga lugar, nga adunay mga pagbag-o nga gihimo aron matagbaw ang lokal nga mga lami. Ang mga pangunang pagkaong Intsik sama sa [[Rice|bugas]], [[Soy sauce|toyo]], [[Pideyo|noodles]], [[tsa]], [[tsinilehang lana|lana sa sili]], ug [[Tokwa (pagkaon)|tofu]], ug mga kagamitan sama sa [[chopsticks]] ug [[wok]], makita na karon sa tibuok kalibutan. Ang labing una nga mga kan-anan sa kalibutan nga nailhan nga [[Restaurant|mga restawran]] sa modernong kahulugan unang mitumaw sa [[dinastiyang Song]] sa China atol sa ika-11 ug ika-12 nga siglo. <ref name="history2">{{cite web|last=Roos|first=Dave|date=18 May 2020|title=When Did People Start Eating in Restaurants?|url=https://www.history.com/news/first-restaurants-china-france|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627003443/https://www.history.com/news/first-restaurants-china-france|archive-date=27 June 2023|access-date=22 June 2023|work=History.com}}</ref><ref name="Gernet1332">{{harvcoltxt|Gernet|1962|p=133}}</ref> [[Street food|Ang pagkaon sa kadalanan]] nahimong usa ka integral nga aspeto sa kultura sa pagkaong Intsik sa ika-7 nga siglo atol sa [[dinastiyang Tang]], ug ang kultura sa pagkaon sa kadalanan sa kadaghanan sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] gitukod sa mga trabahante nga gi-import gikan sa China sa ulahing bahin sa ika-19 nga siglo. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KVf94-rwpJ8C&pg=PA63|title=Slow Food: Collected Thoughts on Taste, Tradition, and the Honest Pleasures ...|date=2001|publisher=Chelsea Green Publishing|isbn=9781603581721|editor-last=Petrini|editor-first=Carlo|language=en}}</ref> Ang mga gusto sa [[Seasoning|mga panimpla]] ug [[Chinese cooking techniques|mga teknik sa pagluto]] sa mga probinsya sa China nagdepende sa mga kalainan sa [[Social class|klase sa katilingban]], [[Religion in China|relihiyon]], [[History of Chinese cuisine|kagikan sa kasaysayan]], ug [[List of ethnic groups in China|mga grupo etniko]] . Ang mga kinaiya sa heyograpiya lakip ang mga bukid, suba, kalasangan, ug mga disyerto adunay kusog usab nga epekto sa mga sangkap nga anaa sa lokal, tungod kay ang klima sa Tsina managlahi gikan sa [[Tropical savanna climate|tropikal]] sa habagatan ngadto sa [[Subarctic climate|subarctic]] sa amihanan-sidlakan. [[Chinese aristocrat cuisine|Ang mga gusto sa harianon ug halangdon nga mga imperyo]] adunay usab papel sa pagbag-o sa linutoang Tsino. Tungod sa pagpalapad sa imperyo, imigrasyon, ug pamatigayon, ang mga sangkap ug mga teknik sa pagluto gikan sa ubang mga kultura gisagol sa mga linutoang Tsino sa paglabay sa panahon ug ang mga impluwensya sa pagluto sa mga Tsino mikaylap sa tibuok kalibutan. Adunay daghang rehiyonal, relihiyoso, ug etnikong estilo sa linutoang Intsik nga makita sa sulod ug sa gawas sa nasud sa Tsina. Ang linutoang Intsik kay lainlain kaayo ug kanunay nga giklasipikar ngadto sa mga dibisyon sa probinsya, bisan pa kini nga mga klasipikasyon sa lebel sa probinsya gilangkoban sa daghang uban pang mga estilo sa ilang kaugalingon. Atol sa [[Qing dynasty|dinastiyang Qing]], ang labing gidayeg nga [[Four Great Traditions|Upat ka Dakong Tradisyon]] sa linutoang Tsino mao ang [[Sichuan cuisine|Chuan]], [[Shandong cuisine|Lu]], [[Cantonese cuisine|Yue]], ug [[Huaiyang cuisine|Huaiyang]], nga nagrepresentar sa mga linutoang Kasadpan, Amihanan, Habagatan, ug Sidlakang Tsina, matag usa. <ref>{{cite web|title=Four Major Cuisines in China|url=http://www.cits.net/china-travel-guide/four-major-cuisines-in-china.html|website=CITS|access-date=10 January 2017|archive-date=11 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170111004157/http://www.cits.net/china-travel-guide/four-major-cuisines-in-china.html|url-status=live}}</ref><ref name=":32">{{Cite book|last=Dunlop|first=Fuchsia|title=Invitation to a Banquet|publication-date=2023}}</ref>Adunay daghang rehiyonal, relihiyoso, ug etnikong estilo sa linutoang Intsik nga makita sa sulod ug sa gawas sa nasud sa Tsina. Ang linutoang Intsik kay lainlain kaayo ug kanunay nga giklasipikar ngadto sa mga dibisyon sa probinsya, bisan pa kini nga mga klasipikasyon sa lebel sa probinsya gilangkoban sa daghang uban pang mga estilo sa ilang kaugalingon. Atol sa [[Qing dynasty|dinastiyang Qing]], ang labing gidayeg nga [[Four Great Traditions|Upat ka Dakong Tradisyon]] sa linutoang Tsino mao ang [[Sichuan cuisine|Chuan]], [[Shandong cuisine|Lu]], [[Cantonese cuisine|Yue]], ug [[Huaiyang cuisine|Huaiyang]], nga nagrepresentar sa mga linutoang Kasadpan, Amihanan, Habagatan, ug Sidlakang Tsina, matag usa. <ref>{{cite web|title=Four Major Cuisines in China|url=http://www.cits.net/china-travel-guide/four-major-cuisines-in-china.html|website=CITS|access-date=10 January 2017|archive-date=11 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170111004157/http://www.cits.net/china-travel-guide/four-major-cuisines-in-china.html|url-status=live}}</ref><ref name=":322">{{Cite book|last=Dunlop|first=Fuchsia|title=Invitation to a Banquet|publication-date=2023}}</ref> Pananglitan, sa Amihanang Tsina, ang uga ug kasarangang klima naghimo niini nga angay alang sa pagpananom og trigo, dawa, ug uban pang mga lugas. Busa, ang noodles, lugaw ug pan mga pangunang pagkaon. <ref name=":43">{{Cite news|title=Chinese cuisine {{!}} Foods, History, Dishes, Types, & Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Chinese-cuisine|archive-url=https://web.archive.org/web/20260331053119/https://www.britannica.com/topic/Chinese-cuisine|archive-date=2026-03-31|access-date=2026-04-30|work=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Mga Reperensya [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] 6kvn69s4ka3ynnabaiq6a8ggtof0wbc 0 11356311 37103870 2026-09-29T09:01:34Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374563032|Tea]]" 37103870 wikitext text/x-wiki [[File:Camellia_sinensis_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-025.jpg|thumb| Tanom sa tsa ( ''Camellia sinensis'' ) gikan sa ''Köhler's Medicinal Plants'', 1897]] [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] [[Kategoriya:Tsa]] 1lbwnfy6amk94oxxjbir7po8gmmovhq 37103872 37103870 2026-09-29T09:04:08Z MaricrisCPH 147100 37103872 wikitext text/x-wiki Ang '''tsa''' usa ka [[Aroma|humot nga]] [[ilimnon]] nga giandam pinaagi sa [[Infusion|pagtimpla]] sa [[Hot water|init]] o [[Boiling|nagbukal nga]] [[Fresh water|presko nga tubig]] uban sa presko o [[Curing (vegetable preservation)|giayo nga]] [[Leaves|mga dahon]] sa ''[[Camellia sinensis]]'', usa ka [[evergreen]] [[Shrub|nga kahoykahoy]] nga lumad sa [[Sidlakang Asya]] nga naggikan sa mga utlanan sa [[Southwest China|habagatang-kasadpang Tsina]], [[Northeast India|amihanang-sidlakan sa India]] ug [[Geography of Myanmar|amihanang Myanmar]] . <ref>{{cite book|author1=Mary Lou Heiss|author2=Robert J. Heiss|title=The Story of Tea: A Cultural History and Drinking Guide|url=https://archive.org/details/storyofteacultur0000heis|quote=Camellia sinensis originated in southeast Asia, specifically around the intersection of 29th parallel and 98th meridian, the point of confluence of the lands of southwest China and Tibet|url-access=registration}}, north Burma, and northeast India, citing Mondal (2007) p. 519</ref> Ang tsa adunay epekto [[Stimulant|nga makapadasig]] sa mga tawo tungod sa sulod niini [[Caffeine|nga caffeine]]. <ref>{{cite journal|last1=Cappelletti|first1=Simone|last2=Piacentino|first2=Daria|last3=Sani|first3=Gabriele|last4=Aromatario|first4=Mariarosaria|title=Caffeine: cognitive and physical performance enhancer or psychoactive drug?|journal=Current Neuropharmacology|volume=13|issue=1|pages=71–88|date=January 2015|pmid=26074744|pmc=4462044|doi=10.2174/1570159X13666141210215655|issn=1570-159X}}</ref> Sunod sa ordinaryong [[Drinking water|tubig nga mainom]], ang tsa mao ang labing kaylap nga giinom nga ilimnon sa kalibutan. <ref name="Macfarlane2">{{cite book|first1=Alan|last1=Macfarlane|author-link=Alan Macfarlane|last2=Macfarlane|first2=Iris|author-link2=Iris Macfarlane|title=The Empire of Tea|publisher=The Overlook Press|isbn=978-1-58567-493-0|page=[https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32 32]|year=2004|url=https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32}}</ref> Daghang klase sa tsa sumala sa mga kalainan sa [[Cultivar|mga kultibar]], [[Tea processing|pagproseso]] ug [[Blended tea|pagsagol]] ; ang uban adunay bugnaw, gamay nga mapait ug [[astringent]] [[Taste|nga lami]], samtang ang uban adunay mga profile sa lami nga naglakip sa tam-is, nutty, floral o grassy [[Note (perfumery)|notes]]. <ref name="Macfarlane">{{cite book|first1=Alan|last1=Macfarlane|author-link=Alan Macfarlane|last2=Macfarlane|first2=Iris|author-link2=Iris Macfarlane|title=The Empire of Tea|publisher=The Overlook Press|isbn=978-1-58567-493-0|page=[https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32 32]|year=2004|url=https://archive.org/details/empireoftearemar00macf/page/32}}</ref> Sa tradisyonal nga paagi, ang tsa gihimo pinaagi sa [[Steeping|pagtuslob]] [[Camellia sinensis|sa mga dahon sa tsa]] sa init nga tubig (kasagaran sa usa ka [[teapot]] o [[Teacup|tasa sa tsa]]) sulod sa usa ka yugto sa panahon, o sa kaso sa [[Compressed tea|compressed]] ug [[fermented tea]], pinaagi sa [[decoction]] ([[simmering]]) sa usa ka [[kalentador|takure]] . Komon usab ang mga sayon nga pagpangandam, sama sa [[tea bag]], [[infuser]] ug [[French press|press]] ingon man ang [[Powdered tea|powdered]] [[instant tea]] sama sa ''[[matcha]]'', ''[[konacha]]'' ug [[Masālā cāy|chai latte]] . Ang tsa kasagarang giinom isip [[ilimnon|init nga ilimnon]] nga gisagol sa yano nga init nga tubig, bisan kung mahimo usab kini sa [[Mixed drink|sinagol nga mga ilimnon]], sama sa [[milk tea]] ug [[butter tea]], usahay [[Sweetened beverage|gipatam-is]] uban ang [[Added sugar|dugang nga asukal]] o [[Sugar substitute|mga kapuli sa asukal]], o alternatibo [[Flavoring|nga timplahan]] og [[Alasinon|asin]] ug [[Spice|mga panakot]] . Sa modernong panahon, ang tsa mahimo usab nga isilbi isip bugnaw nga ilimnon sa porma sa [[iced tea]] o sa mga sagol nga [[soft drink]] sama sa [[bubble tea]]. Ang sayo ug [[Recorded history|kasaligang rekord]] sa [[Tea drinking|pag-inom og tsa]] nagsugod pa sa ika-3 nga siglo AD, sa usa ka teksto sa medisina sa China nga gisulat sa doktor [[Eastern Han dynasty|sa Eastern Han dynasty nga]] si [[Hua Tuo]]. <ref>[[Tea#Martin|Martin]], p.&nbsp;29: "beginning in the third century CE, references to tea seem more credible, in particular those dating to the time of Hua T'o, a highly respected physician and surgeon"</ref> Ang tsa giinom isip usa ka kalingawan ug sosyal nga ilimnon atol sa [[Dinastiyang Tang]], ug [[Tea ceremony|ang seremonyal nga pag-inom]] nga inspirado sa [[Chinese tea culture|kultura sa tsa sa China]] mikaylap sa ubang mga nasud [[Sinospera|nga Sinospheric]] sama sa [[Hapon|Japan]] (diin kini nailhan nga ''[[chado]]'' ), [[Korea]] (nailhan nga ''[[darye]]'') ug [[Biyetnam|Vietnam]] (kasagaran isip bahin sa [[Traditional Vietnamese wedding|ritwal sa kasal]] ). Ang pag-inom og tsa mikaylap usab sa [[Inner Asia]] ug [[habagatang Asya|South Asia]] pinaagi sa [[Silk Road]] ug [[Tea Horse Road]], ilabina atol sa pagpalapad sa mga [[Monggol nga Imperyo|Mongol]], diin ang inasinan nga tsa nga gatas (''süütei tsai'') nagpabilin nga bahin sa [[Staple food|pangunang]] pagkaon. Gawas sa [[Far East|Halayong Sidlakan]], [[Jesuit China missions#The arrival of Jesuits|ang mga paring Portuges]] ug [[Merchant|mga negosyante]] nagpaila sa pag-inom og tsa sa [[Uropa|Europa]] atol sa ika-16 nga siglo. <ref name="caff2">{{cite book|author1=Bennett Alan Weinberg|author2=Bonnie K. Bealer|title=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug|url=https://books.google.com/books?id=YdpL2YCGLVYC&pg=PA63|year=2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-92722-2|page=63|access-date=10 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427034134/https://books.google.com/books?id=YdpL2YCGLVYC&pg=PA63|archive-date=27 April 2016|url-status=live}}</ref> Atol sa ika-17 nga siglo, ang pag-inom og tsa nahimong uso sa [[Western Europe|Kasadpang Europa]] isip kabahin sa pag-usbaw sa impluwensya ''[[Chinoiserie|sa Chinoiserie]]'', labi na sa [[Reynouniduanon|mga Briton]], nga adunay taas nga panginahanglan sa pag-import sa tsa nga sa ulahi nagsugod sila sa pagtanom og tsa sa dako nga sukod sa [[Company rule in India|kolonyal nga India]] ug [[Sri Lanka|Ceylon]], diin ang tsa kaniadto gigamit lamang isip [[Herbal medicine|herbal nga tambal]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Intsik]] [[Kategoriya:Tsa]] 3b2ig9x55uj1d9piptolk2srszb9jsd 0 11356312 37103874 2026-09-29T09:14:35Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373844973|Cuisine]]" 37103874 wikitext text/x-wiki [[File:মছন্দৰী-নলটেঙা-কচুঠোৰ_পাতত_দিয়া_পিটিকা.webm|thumb| Tradisyonal nga linutoan sa Assamese]] [[File:Espaguetis_carbonara.jpg|thumb|{{Lang|it|[[Spaghetti alla carbonara]]}}, usa ka orihinal nga [[Italian cuisine|putahe nga Italyano]]]] [[Kategoriya:Pagluto]] gy8gwm7ssi6zovftcdfogncrt6jk8ix 37103875 37103874 2026-09-29T09:16:57Z JoyiCPH 147101 37103875 wikitext text/x-wiki [[File:Espaguetis_carbonara.jpg|thumb|{{Lang|it|[[Spaghetti alla carbonara]]}}, usa ka orihinal nga [[Italian cuisine|putahe nga Italyano]]]]Ang '''linutoan''' usa ka estilo sa pagluto nga mailhan pinaagi sa lahi nga [[inggredyente|mga sangkap]], [[List of cooking techniques|teknik]], ug [[Dish (food)|mga putahe]], ug kasagaran nalangkit sa usa ka piho [[Kultura|nga kultura]] o rehiyon sa heyograpiya. Ang mga teknik [[Food preparation|sa pag-andam sa pagkaon]] sa rehiyon, mga kostumbre, ug mga sangkap naghiusa aron makahimo og mga putahe nga talagsaon sa usa ka rehiyon. <ref>[http://whatscookingamerica.net/AmericanRegionalFoods/RegionalAmericanIndex.htm "Rediscover the flavors and traditions of true American cuisine!"] [http://whatscookingamerica.net Whatscookingamerica.net]. Accessed June 2011.</ref> Ang matag linutoan nag-uswag gikan sa mga kahinguhaan nga anaa sa usa ka rehiyon, ug ang klima, agrikultura, mga ruta sa pamatigayon, ug mga pagbayloay sa kultura miresulta sa lahi nga mga lami ug mga pamaagi nga nagpalahi sa usa ka tradisyon sa pagluto gikan sa lain. Tungod niini, ang linutoan nagsilbing praktikal nga sistema sa pagkaon ug usa ka simbolikong pinulongan diin ang mga katilingban nagpahibalo sa mga mithi ug kabilin. Busa, ang linutoan usa usab ka halapad nga kultural nga ekspresyon nga nagpakita sa kasaysayan, heyograpiya, ug identidad sa mga tawo nga nagmugna niini. Magkalahi-lahi ang mga linutoan apan parehas usab ang ilang mga sumbanan nga nahulma sa migrasyon, kolonisasyon, ug globalisasyon. Ang mga interaksyon sa kasaysayan, sama sa [[Columbian exchange]], ang [[Silk Road]], ug ang pagkaylap sa mga imperyo nagpaila sa mga bag-ong sangkap ug pamaagi nga nagbag-o sa lokal nga [[Foodways|mga pamaagi sa pagkaon]] . Pananglitan, ang mga kamatis, sili, ug patatas, nga gikan sa Amerika, nahimong importante sa mga lutuing Italyano, Indian, ug Irish, nga nagpakita kon giunsa ang mga linutoan mga dinamikong sistema nga padayon nga mopahiangay samtang gipadayon ang koneksyon sa ilang gigikanan. Ang pagkaon adunay usab hinungdanong papel sa [[Katilingban|sosyal]] ug [[Ceremony|seremonyal]] nga kinabuhi. Ang mga pagkaon kasagarang nagtimaan sa mga importanteng panghitabo, gikan sa [[Holiday|mga relihiyosong holiday]] hangtod sa mga selebrasyon sa pamilya, ug ang tradisyonal nga mga putahe mahimong adunay simbolikong kahulugan. Ang pag-andam ug pagpaambit sa pagkaon mahimong usa ka kalihokan sa komunidad ug makapasa sa [[Cultural heritage|kahibalo sa kultura]] ngadto sa lain-laing mga henerasyon. Sa daghang mga katilingban, ang mga tradisyon sa pagluto suod nga nalambigit sa identidad, diin ang mga piho nga putahe nahimong simbolo sa nasudnon o rehiyonal nga garbo. Sukad sa ulahing bahin sa ika-baynte nga siglo, ang pagluto nahimong mas globalisado, diin ang mga restawran, media, ug pagbiyahe nagladlad sa mga tawo sa lainlaing mga tradisyon sa pagluto. Kini misangpot sa pagpreserbar sa tradisyonal nga [[Foodways|mga pamaagi sa pagkaon]] ug sa pag-usbaw sa [[fusion cuisine]] nga nagsagol sa mga elemento gikan sa daghang kultura. Samtang [[Globalization|ang globalisasyon]] usahay makahagit sa pagkatinuod o pagpadayon sa lokal nga mga tradisyon, kini usab nagpalambo sa pagkamamugnaon ug pag-apresyar sa lain-laing mga kultura. Tungod niini, ang linutoan nagpabilin nga usa ka nag-uswag nga aspeto sa [[Kultura|kultura sa tawo]], nga nagpakita sa pagpadayon ug pagbag-o sa paagi sa pagsinati sa mga tawo sa pagkaon. == Etimolohiya == Gigamit sa Ingles sukad sa ulahing bahin sa ika-18 nga siglo, ang pulong nga cuisine—nga nagkahulogan og paagi o estilo sa pagluto—gihulam gikan sa Pranses para sa 'estilo sa pagluto' (literal nga 'kusina'), nga orihinal nga gikan sa Latin nga ''coquere'', 'pagluto'. <ref>{{cite web|date=2023|title=Cuisine|url=https://www.etymonline.com/search?q=cuisine|access-date=3 April 2023|publisher=Online Etymology Dictionary}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Pagluto]] k5zz9lgshl5iveyo2jngflr3l2iicw6 0 11356313 37103876 2026-09-29T09:17:29Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374399299|Puri (food)]]" 37103876 wikitext text/x-wiki [[File:Puri_-_Variation_of_Indian_Roti.JPG|alt=Puri with a golden colour|thumb| Ang reaksyon sa Maillard maoy hinungdan sa kolor sa puri.]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] p8i1z55q8nrxly8kudt5jqzex8nrpdt 37103877 37103876 2026-09-29T09:19:29Z JoyiCPH 147101 37103877 wikitext text/x-wiki '''Puri''' (also '''poori''' ,{{IPA|hi|puːɾiː|ipa}} ) usa ka klase sa [[Deep fry|piniritong]] flatbread, nga adunay [[Leavening agent|walay lebadura]] nga minasa sa trigo. Ang Puri naggikan sa amihanang [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]], diin kini usa sa labing komon [[Flatbread|nga mga flatbread]] ; kini usa ka [[Staple food|pangunang pagkaon]] sa pipila ka bahin sa subkontinente. Kini susama sa [[chapati]] apan giprito. Ang susamang mga piniritong tinapay gikan sa rehiyon naglakip sa [[bëtura|bhatura]], [[luchi]], ug [[kachori]]. Ang Puri hinimo gikan sa harina sa trigo, kasagaran [[Atta (flour)|atta]], nga nagporma og minasa gamit ang lana ug tubig. Kini gilukot nga daw mga lingin nga moburot samtang giprito. Tungod sa pamaagi sa pagluto, ang puri taas sa tambok ug kaloriya. Ang mga puris kasagarang gisilbi isip pamahaw o meryenda, kasagaran ipares sa ubang mga pagkaon. Mahimo kining ipares sa mga lamiang pagkaon, sama sa patatas o chickpea curry, o uban sa mga tam-is. Ang mga variant sa puri mahimong mogamit ug lain-laing klase sa harina o makadugang ug [[Purée|pinulbos]] nga mga utanon sa minasa. Ang ubang mga variant gipuno. Ang gagmay, lingin nga mga puri gigamit para sa [[panipuri]] ug [[sev puri]], samtang ang patag nga mga puri gigamit para sa [[papri chaat]] ug [[bhel puri]] ; kini nga mga putahe giklasipikar nga [[chaat]] . Ang mga pagkaon nga susama sa puri mahimong naglungtad na sa [[Ancient India|karaang India]], ug ang mga resipe natala sa ika-15 nga siglo. Ang Puri kanunay nga gisilbi sa mga pista opisyal ug uban pang mga okasyon. Gisilbi usab kini sama sa pag-ampo sa Hindu isip [[prasadam]], mga halad ngadto sa mga diyos. === Ngalan === Ang pulong nga ''puri'', o ''poori'', misulod sa Ingles gikan sa Hindi ({{Lang|hi|पूरी}}). Kini naggikan sa pulong [[Pinulongang Sanskrito|nga Sanskrit]] {{Lang|sa|पूर}} ({{Transl|sa|pura}}), nga nagpasabot og 'cake' <ref name="Balasubramaniam2">{{Cite news|last=Balasubramaniam|first=Chitra|date=7 February 2019|title=Old wives’ tales|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/chaat-kt-achaya/article26203395.ece|access-date=19 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> o 'gipabuto'. <ref name="Balasubramaniam3">{{Cite news|last=Balasubramaniam|first=Chitra|date=7 February 2019|title=Old wives’ tales|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/chaat-kt-achaya/article26203395.ece|access-date=19 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> Ang pulong nga {{Lang|sa-Latn|purika}} sa Sanskrit gihulagway ang usa ka piniritong pagkaon [[Gram flour|nga hinimo sa harina sa gramo]] nga mas susama sa modernong [[papri]] kaysa puri. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] 2v4jk5zj4ox9eui8s1pfppdwbuv8gs4 0 11356314 37103878 2026-09-29T09:23:37Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348218019|Puri bhaji]]" 37103878 wikitext text/x-wiki '''Ang Puri bhaji''' (usahay gi-spell nga ''poori bhaji'') usa ka putahe, nga naggikan sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]], kini gilangkuban sa puri (giprito nga harina) ug [[Solanum tuberosum|aloo]] ([[Solanum tuberosum|patatas]]) bhaji (usa ka putahe nga patatas nga adunay mga panakot ug mahimong uga o gi-curry). <ref name="pb032">{{cite book|last=Brians|first=Paul|title=Modern South Asian literature in English|url=https://archive.org/details/modernsouthasian00bria|url-access=limited|year=2003|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=031332011X|pages=[https://archive.org/details/modernsouthasian00bria/page/n245 237]}}</ref> Usa kini ka tradisyonal nga putahe [[Pamahaw|sa pamahaw]] sa India. <ref name="rs092">{{cite book|last=Saxena|first=Rajan|title=Marketing Management 4E|year=2009|publisher=Tata McGraw-Hill Education|isbn=0070144915|pages=248}}</ref> 7c28t32e9e3h4efrueud14fj16e2vpt 37103879 37103878 2026-09-29T09:25:03Z JoyiCPH 147101 37103879 wikitext text/x-wiki '''Ang Puri bhaji''' (usahay gi-spell nga ''poori bhaji'') usa ka putahe, nga naggikan sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]], kini gilangkuban sa puri (giprito nga harina) ug [[Solanum tuberosum|aloo]] ([[Solanum tuberosum|patatas]]) bhaji (usa ka putahe nga patatas nga adunay mga panakot ug mahimong uga o gi-curry). <ref name="pb032">{{cite book|last=Brians|first=Paul|title=Modern South Asian literature in English|url=https://archive.org/details/modernsouthasian00bria|url-access=limited|year=2003|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=031332011X|pages=[https://archive.org/details/modernsouthasian00bria/page/n245 237]}}</ref> Usa kini ka tradisyonal nga putahe [[Pamahaw|sa pamahaw]] sa India. <ref name="rs092">{{cite book|last=Saxena|first=Rajan|title=Marketing Management 4E|year=2009|publisher=Tata McGraw-Hill Education|isbn=0070144915|pages=248}}</ref> Daghang mga panimalay sa India ang mas ganahan og puri bhaji ug uban pang tradisyonal nga mga putahe kaysa [[Breakfast cereal|mga cereal]] para sa pamahaw. <ref name="rkb082">{{cite book|last=Baisya|first=Rajat K.|title=Changing face of processed food industry in India|year=2008|publisher=Ane Books Pvt Ltd|isbn=8180521664|pages=171, 172}}</ref><ref name="st062">{{cite book|last=Tharoor|first=Shashi|title=India: From Midnight to the Millennium and Beyond|year=2006|publisher=Arcade Publishing|isbn=1559708034|pages=281}}</ref> Ang uban nag-alagad niini alang sa paniudto uban sa mga panakot sama sa [[Dahi (curd)|dahi]] (yogurt) ug salad. <ref name="nik072">{{cite book|last=King|first=Niloufer Ichaporia|title=My Bombay kitchen: traditional and modern Parsi home cooking|year=2007|publisher=University of California Press|isbn=0520249607|pages=202, 203}}</ref> Sa sentral nga India, ang puri bhaji gisilbi isip [[Street food|meryenda sa kadalanan]]. <ref name="td002">{{cite book|last=Dalal|first=Tarla|title=Chaat Cookbook|year=2000|publisher=Sanjay & Co|isbn=8186469621|pages=46}}</ref> Ang Puri bhaji usa ka putahe [[Vegetarian|nga vegetarian]] ug sikat sa India diin ang lami ug barato nga presyo niini gipabilhan. <ref>{{Cite web|date=2020-07-06|title=Aloo puri- Potato Puri - Chanchal's Kitchen-Punjabi Aloo Puri Recipe|url=https://chanchalskitchen.com/aloo-puri-recipe/|access-date=2020-07-06|website=Chanchal's Kitchen|language=en-US}}</ref> Ang putahe gisilbi usab sa [[Railway platform|mga plataporma sa tren]] sa India <ref name="ie112">{{cite news|title=Jan Ahaar scheme gets going at rly station: Puri-Bhaji for Rs 10|url=http://www.indianexpress.com/news/jan-ahaar-scheme-gets-going-at-rly-station/763627/|access-date=4 April 2012|newspaper=[[The Indian Express]]|date=17 March 2011}}</ref> ug gisilbi isip usa ka packed lunch sa mga tren uban sa [[South Asian pickles|atsara]] . <ref name="toi092">{{cite news|title='Janata khana' a hit with rail commuters|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ludhiana/Janata-khana-a-hit-with-rail-commuters/articleshow/4800013.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531101719/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-20/ludhiana/28183617_1_railway-station-khana-commuters|url-status=live|archive-date=31 May 2013|access-date=4 April 2012|newspaper=[[The Times of India]]|date=20 July 2009}}</ref> Mahimo usab nga i-serve ang Puri bhaji uban sa [[Laapsi|Lapsi]]. <gallery> File:Poorimane.jpg|Poorimane File:Home_made_puries.jpg|alt=Fresh puris made at home|Preskong mga puris nga gihimo sa balay </gallery> == Mga Reperensya == 5pllr4fo5w8jahzn95c7xz8y27ajk7v 0 11356315 37103880 2026-09-29T09:25:46Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375166081|Idli]]" 37103880 wikitext text/x-wiki [[File:Idly_Wada.jpg|right|thumb| Ang Idli gisilbi uban sa coconut chutney, sambar ug medu vada sa dahon sa saging.]] [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] 8vuopruqi6qdc09ql81e39mz3awwb19 37103881 37103880 2026-09-29T09:32:13Z JoyiCPH 147101 37103881 wikitext text/x-wiki '''Ang Idli''' / / ˈɪdliː / ; plural: '''idlis''' ) o '''idly''' usa ka [[South India|South Indian]] ug [[Sri Lanka|Sri Lankan]] nga rice cake nga sikat nga kan-onon para sa pamahaw. Ang mga keyk gihimo pinaagi sa pagpaalisngaw sa minasa nga gilangkoban sa [[Fermentation (food)|gipaaslom nga]] gipanitan nga [[Vigna mungo|itom nga lentil]] ug bugas. Ang proseso sa permentasyon nagbungkag sa mga starch aron kini mas dali nga matunaw. Ang Idli adunay daghang mga baryasyon, lakip ang [[rava idli]], nga hinimo gikan sa [[semola|semolina]] . Ang mga rehiyonal nga variant naglakip sa ''[[Sanna (dish)|sanna]]'' sa [[Konkan]]. == Kasaysayan == Usa ka sinugdanan sa modernong idli ang nahisgotan sa daghang karaang mga sinulat sa India. ''[[Vaddaradhane]]'', a 920&#x20;Ang obra [[Pinulongang Kanares|sa CE Kannada]] ni [[Shivakotiacharya]], naghisgot sa "iddalige", nga giandam lamang gikan sa [[Vigna mungo|black gram]] batter. Chavundaraya II, ang tagsulat sa labing una nga magamit nga Kannada encyclopedia, ''Lokopakara'' ({{Circa}} 1025&#x20;CE), naghulagway sa pag-andam niini nga pagkaon pinaagi sa pagpahumol sa itom nga gramo sa [[buttermilk]], paggaling hangtod mahimong pino nga pasta, ug isagol sa tin-aw nga tubig sa [[curd]] ug mga panakot. Ang hari ug eskolar [[Western Chalukya|sa Kasadpang Chalukya nga]] [[Someshwara III|si Someshwara III]], nga nagmando sa lugar nga karon gitawag og [[State of Karnātaka|Karnataka]], naglakip sa usa ka resipe sa idli sa iyang ensiklopedya, ''[[Manasollasa|ang Manasollasa]]'' (1130).&#x20;CE). Kini nga obra sa pinulongang [[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]] naghulagway sa pagkaon isip ''iḍḍarikā'' . Sa Karnataka, ang Idli niadtong 1235&#x20;Ang CE gihulagway nga "gaan, sama sa mga sensilyo nga taas og bili", nga dili nagpasabot nga base sa bugas. Ang pagkaon nga giandam gamit kini nga resipe gitawag na karon nga ''uddina idli'' sa Karnataka. <ref>{{cite journal|title=Diversity and Succession of Microbiota during Fermentation of the Traditional Indian Food Idli|journal=Applied and Environmental Microbiology|year=2019|doi=10.1128/AEM.00368-19|pmc=6581174}}</ref> Ang resipe nga nahisgotan niining karaang mga sinulat sa India wala maglakip sa tulo ka importanteng aspeto sa modernong resipe sa idli: ang paggamit sa bugas (dili lang black gram), ang taas nga permentasyon sa sagol, ug ang [[Steaming|pagpaalisngaw]] para sa kahumok. Ang mga reperensya sa modernong resipe makita sa mga sinulat sa India pagkahuman lamang sa 1250.&#x20;CE. Ang historyador sa pagkaon nga [[K. T. Achaya|si KT Achaya]] nagtuo nga ang modernong resipe sa idli mahimong naggikan sa kasamtangang [[Indonesia]], nga adunay taas nga tradisyon sa fermented nga pagkaon. Sumala niya, ang mga kusinero nga gisuholan sa mga haring [[Hindu]] sa mga [[Indianised kingdom|gingharian sa India]] lagmit mao ang nag-imbento sa steamed idli didto, ug gidala ang resipe balik sa India sa panahon sa 800–1200.&#x20;CE. <ref name="KTAchaya20032">{{cite book|author=K.T. Achaya|title=The Story of Our Food|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA80|date=1 November 2003|publisher=Universities Press|isbn=978-81-7371-293-7|pages=80–}}</ref> <ref name="Bala20042">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/seta/2004/10/21/stories/2004102100111600.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20141206094937/http://www.thehindu.com/seta/2004/10/21/stories/2004102100111600.htm|url-status=dead|archive-date=2014-12-06|title=Changes in the Indian menu over the ages|date=2004-10-21|newspaper=[[The Hindu]]|author=D. Balasubramanian}}</ref> Nahisgotan ni Achaya ang usa ka putahe sa Indonesia nga gitawag og "kedli", nga sumala niya, mura og idli. <ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/idli-saga-a-study-into-the-origin-of-the-south-indian-dish/articleshow/1969178.cms|title=Idli saga: A study into the origin of the South Indian dish|access-date=25 August 2014|archive-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424060852/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-04-28/news/27671928_1_idlis-railways-solar-power-system|url-status=dead}}</ref><ref name="KTAchaya20033">{{cite book|author=K.T. Achaya|title=The Story of Our Food|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA80|date=1 November 2003|publisher=Universities Press|isbn=978-81-7371-293-7|pages=80–}}</ref> Apan, si Janaki Lenin wala makakita og bisan unsang resipe para sa usa ka putahe sa Indonesia nga ginganlan niini. <ref>Feasts and Fasts: A History of Food in India, page 146, Colleen Taylor Sen (2015)</ref> Sumala sa historyador sa pagkaon nga [[Colleen Taylor Sen|si Colleen Taylor Sen,]] ang proseso sa permentasyon sa idli batter usa ka natural nga proseso nga nadiskobrehan nga independente sa India, tungod kay halos tanan nga kultura naggamit og permentasyon sa bisan unsang porma. <ref>Feasts and Fasts: A History of Food in India, page 146, Colleen Taylor Sen (2015)</ref> Sumala ni [[Dorian Fuller]], ang teknik sa pagpasingaw gigamit na sa Neolithic South India mga 2000 BCE. <ref>{{cite book|last1=Renfrew|first1=Colin|last2=Bahn|first2=Paul|title=The Cambridge World Prehistory|date=9 June 2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-64775-6|pages=2049|url=https://www.google.co.in/books/edition/The_Cambridge_World_Prehistory/vWbwAwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=In+the+South+Indian+Neolithic,+boiling+and+grinding+were+both+essential+techniques+in+food+preparation.+Steaming+was+added+to+this+repertoire+around+2000+BCE.&pg=PT1035&printsec=frontcover|language=en|quote=In the South Indian Neolithic, boiling and grinding were both essential techniques in food preparation. Steaming was added to this repertoire around 2000 BCE.}}</ref> Ang sinulat [[Pinulongang Gujarati|sa Gujarati]] ''nga Varṇaka Samuccaya'' (1520 CE) naghisgot sa idli isip ''idari'', ug naghisgot usab sa lokal nga adaptasyon niini, ''ang idada'' (usa ka wala gi-ferment nga bersyon sa [[dhokla]]). <ref name="AchyutSuchitra20052">{{cite book|author1=Achyut Yagnik|author2=Suchitra Seth|title=Shaping Of Modern Gujarat|url=https://books.google.com/books?id=FYDviPFeoSAC&pg=PT24|date=24 August 2005|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-81-8475-185-7|pages=24}}</ref> Ang labing una nga naglungtad nga buhat [[Tamil (pinulongan)|sa Tamil]] nga naghisgot sa idli (ingon ''itali'') mao ang ''Maccapuranam'', nga gipetsahan sa ika-17 nga siglo. <ref>{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-04-28/news/27671928_1_idlis-railways-solar-power-system|title=Idli saga: A study into the origin of the South Indian dish|newspaper=Economic Times|author=Vikram Doctor|date=2007-04-28|access-date=2014-08-25|archive-date=24 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424060852/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2007-04-28/news/27671928_1_idlis-railways-solar-power-system|url-status=dead}}</ref><ref name="KTAchaya20092">{{cite book|author=K.T. Achaya|title=The Illustrated Foods of India|url=https://books.google.com/books?id=Frs1OQAACAAJ|date=5 March 2009|publisher=OUP India|isbn=978-0-19-569844-2}}</ref> Niadtong 2015, ang Eniyavan, usa ka caterer sa idli nga nakabase [[Chennai (kapital sa estado)|sa Chennai,]] nagsugod sa pagsaulog sa Marso 30 isip "World Idli Day". <ref>{{cite news|url=https://www.ndtv.com/offbeat/world-idli-day-2018-heres-the-intriguing-story-behind-this-delicious-day-1830701|title=World Idli Day 2018: Here's The Intriguing Story Behind This Delicious Day|date=30 March 2018|publisher=NDTV}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] slt5xvemoozrpgoe8fmhcacd5tuldps 0 11356316 37103882 2026-09-29T09:32:58Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375576899|Dosa (food)]]" 37103882 wikitext text/x-wiki [[File:Dosa_Classic.jpg|alt=Two dosa rest next to a dollop of butter on a plantain leaf: The sauces have separate bowks.|thumb| Yano nga mga dose nga adunay mga panakot]] [[File:Butter_Dosa_served_with_coconut_chutney_and_sambhar.jpg|thumb| Butter dosa nga gisilbihan uban sa coconut chutney ug sambhar]] [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Singgapurense]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] kiig0y9qxatijgem0hscm3aoeiylo5y 37103883 37103882 2026-09-29T09:37:30Z JoyiCPH 147101 37103883 wikitext text/x-wiki Ang '''dosa''' (sa [[Indian English|Iningles nga Indian]]) o '''thosai''' (sa [[Malaysian English|Iningles nga Malaysian]] ug [[Singapore English|Iningles nga Singapore]] ) <ref>See:</ref> usa ka nipis, lamian [[Batter bread|nga pan nga hinimo]] sa [[South Indian cuisine|linutoan sa South Indian]] nga hinimo gikan sa [[Fermentation (food)|gipaaslom nga]] [[Batter (cooking)|minasa]] sa giniling [[Vigna mungo|nga black gram]] ug [[Rice|bugas]] . Ang mga Dosa gisilbi nga init, kasagaran uban sa [[caṭnī|chutney]] ug [[Sambar (dish)|sambar]]. == Kasaysayan == [[File:Dosa_Classic.jpg|alt=Two dosa rest next to a dollop of butter on a plantain leaf: The sauces have separate bowks.|thumb| Yano nga mga dose nga adunay mga panakot]] [[File:Butter_Dosa_served_with_coconut_chutney_and_sambhar.jpg|thumb| Butter dosa nga gisilbihan uban sa coconut chutney ug sambhar]]Ang dosa naggikan sa [[South India|Habagatang India]], apan ang tukmang heyograpikanhong gigikanan niini wala mahibaloi. Sumala sa [[Food historian|historyador sa pagkaon nga]] [[K. T. Achaya|si KT Achaya]], ang mga reperensya sa [[Sangam literature|literatura sa Sangam]] nagsugyot nga ang dosa gigamit na sa [[Tamilagam|karaang nasod sa Tamil]] sa mga unang siglo CE. <ref name="KTAchaya2">{{cite book|title=The Story of Our Food|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA80|author=K. T. Achaya|date=November 2003|page=80|publisher=Universities Press|isbn=81-7371-293-X}}</ref> Apan, sumala sa historyador nga [[P. Thankappan Nair|si P. Thankappan Nair]], ang dosa naggikan sa lungsod sa [[Udipi|Udupi]] sa [[State of Karnātaka|Karnataka]]. <ref>{{cite book|author=P. Thankappan Nair|url=https://books.google.com/books?id=swNuAAAAMAAJ|title=South Indians in Kolkata|publisher=Punthi Pustak|year=2004|isbn=81-86791-50-7|page=320}}</ref> Si Achaya nag-ingon nga ang labing una nga nasulat nga paghisgot sa dosa makita sa literatura sa ikawalong siglo sa kasamtangang [[State of Tamil Nādu|Tamil Nadu]], samtang ang labing una nga paghisgot sa dosaë sa [[Kannada literature|literatura sa Kannada]] makita usa ka siglo ang milabay. <ref>{{cite book|author=P. Thankappan Nair|url=https://books.google.com/books?id=swNuAAAAMAAJ|title=South Indians in Kolkata|publisher=Punthi Pustak|year=2004|isbn=81-86791-50-7|page=320}}</ref> Sa popular nga tradisyon, ang gigikanan sa dosa nalambigit sa Udupi, lagmit tungod sa kalambigitan sa putahe sa [[Udupi cuisine#Udupi restaurants|mga restawran sa Udupi]]. <ref name="Charmine20132">{{cite book|author=Charmaine O' Brien|title=The Penguin Food Guide to India|url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT378|date=15 December 2013|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-93-5118-575-8|pages=378}}</ref> Ang Tamil Nadu dosa tradisyonal nga mas humok ug mas baga; ang nipis ug mas presko nga bersyon sa dosa, nga nahimong popular sa tibuok India, unang gihimo sa kasamtangang Karnataka. <ref name="Charmine2013">{{cite book|author=Charmaine O' Brien|title=The Penguin Food Guide to India|url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT378|date=15 December 2013|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-93-5118-575-8|pages=378}}</ref> Ang resipe para sa dosa makita sa ''[[Manasollasa]]'', usa ka ensiklopedya [[Pinulongang Sanskrito|sa Sanskrit]] sa ika-12 nga siglo nga gitigom ni [[Someshvara III]], kinsa nagmando gikan sa kasamtangang Karnataka. <ref>{{cite book|author=K.T. Achaya|title=The Story of Our Food|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA85|year=2003|publisher=Universities Press|isbn=978-81-7371-293-7|page=85}}</ref> Ang dosa miabot sa Mumbai uban sa pag-abli sa mga restawran sa Udupi niadtong dekada 1930. <ref>{{cite news|date=31 May 2019|title=8 oldest Udupi restaurants in Bombay|newspaper=The Free Press Journal|url=https://www.freepressjournal.in/food/8-oldest-udupi-restaurants-in-mumbai|url-status=live|access-date=15 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905100436/https://www.freepressjournal.in/food/8-oldest-udupi-restaurants-in-mumbai|archive-date=5 September 2019}}</ref> Human sa [[Kalihokan sa kagawasan sa India|kagawasan sa India]] niadtong 1947, ang linutoan sa South India nahimong mas popular sa [[North India|Amihanang India]] . Sa [[New Delhi]], ang Madras Hotel sa [[Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]] nahimong usa sa mga unang restawran nga nagserbisyo og mga pagkaon sa South Indian. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=s-krDwAAQBAJ&dq=The+first+South+Indian+eatery+that+introduced+the+common+public+of+Delhi+to+coffee+and+South&pg=PT34|title=Much Ado Over Coffee: Indian Coffee House Then And Now, Bhaswati Bhattacharya, Routledge, 2017|isbn=978-1-351-38315-8|access-date=28 March 2023|archive-date=16 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416004432/https://books.google.com/books?id=s-krDwAAQBAJ&dq=The+first+South+Indian+eatery+that+introduced+the+common+public+of+Delhi+to+coffee+and+South&pg=PT34|url-status=live|last1=Bhattacharya|first1=Bhaswati|date=3 August 2017|publisher=Routledge}}</ref><ref>{{cite book|author=Sethu Ramaswamy|title=Bride at Ten, Mother at Fifteen: Autobiography of an Unknown Indian Woman|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=r5OQAAAAIAAJ|isbn=9788174362896|publisher=Namita Gokhale Editions}}{{page needed|date=October 2025}}</ref> Ang mga Dosa, sama sa daghang uban pang mga putahe sa linutoan sa South Indian, gipaila sa [[Sri Lanka|Ceylon]] (Sri Lanka) sa [[Indians in Sri Lanka|mga imigrante sa South Indian]] atol sa [[British rule in Ceylon|pagmando sa Britanya]] . <ref>{{Cite book|title=Microbial Fermentations in Nature and as Designed Processes|publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]]|year=2023|isbn=978-1-119-84999-5|editor-last=J. Hurst|editor-first=Christon|location=Hoboken|pages=342|language=en|chapter=Fermented Foods of South Asia|oclc=1393173167}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Davidson|first=Alan|title=The Oxford companion to food|publisher=[[Oxford Univ. Press]]|year=2014|isbn=978-0-19-967733-7|editor-last=Jaine|editor-first=Tom|edition=3. ed. / ed. by Tom Jaine|location=Oxford|pages=774|chapter=Sri Lanka|oclc=903167481}}</ref> Ang mga negosyanteng [[Tirunelveli]] ug [[Thoothukudi|Tuticorin]] nga namuyo didto nakatabang pag-ayo sa pagkaylap sa pagluto sa South Indian sa tibuok isla pinaagi sa pag-abli og mga restawran ([[Vegetarian restaurant|''mga hotel'' nga vegetarian]]) aron matubag una ang mga panginahanglan sa populasyon sa mga imigrante. <ref>{{Cite journal|last=Kadhirvel|first=S.|date=2000|title=Indian Tamils in Sri Lanka: The countours of dissonance|url=https://www.jstor.org/stable/44144420|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=61|pages=1045–1046|jstor=44144420|issn=2249-1937|access-date=3 November 2023|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103123430/https://www.jstor.org/stable/44144420|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book}}</ref> Ang Dosa nakasulod na sa mga batasan sa pagluto sa mga taga-Sri Lanka, diin kini nahimong usa ka bersyon nga espesipiko sa isla nga lahi kaayo sa dosa sa India. Sa duha ka porma, kini gitawag nga ''mga'' ( {{Lang|si|තෝසේ}} o {{IPA|si|t̪oːse|}} ) or ''thosai'' ( {{Lang|ta|தோசை}} o {{IPA|ta|t̪oːsaɪ̯|}} ) sa [[Sininggales|Sinhala]] ug sa [[Sri Lankan Tamil dialects|Sri Lankan Tamil]]. Sa Odisha, [[Chakuli Pitha|ang mga Chakuli Pithas]] gihimo nga halos parehas sa Dosa, apan kini gisilbi nga patag o gipilo, samtang ang mga Dosa gihan-ay sa lainlaing mga estilo. Ug, wala kini gisudlan og stuffing dili sama sa Dosa. Adunay laing klase, sama sa Budha Chakuli, diin ang mga prutas, pasas, kinudkod nga lubi ug jaggery gidugang sa batter. Usab, ang Chakuli Pithas wala gisilbi uban sa Chutney ug Sambhar apan adunay lain-laing mga sud-an, sama sa bisan unsang Bhaja/Tarkari/Dalma o mga simpleng sama sa Jaggery/Sugar. Ang batter gilangkoban ug mas gamay nga bugas kaysa gram (biri). Sa [[Konkan]], adunay pipila ka tradisyonal nga mga putahe nga susama o may kalabotan sa Dosa, nga nailhan nga ''polo'' sa [[Konkani language|Concanese]] . Sama sa Sri Lanka, ang dosa gipaila-ila sa layo nga nasud sukad sa sayong bahin sa ika-18 nga siglo, pinaagi sa paglalin sa [[Indian Tamil diaspora]] ngadto sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Southeast Asia]] ug sa ulahi sa [[Western world|Kasadpang kalibutan]], ug pinaagi sa tibuok kalibutan nga pagpasikat sa mga linutoan sa India ug Sri Lankan sukad sa ikaduhang katunga sa ika-20 nga siglo. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Singgapurense]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] 4q4vmxuitloe7uiv2p0euiy88k1xv0s 37103884 37103883 2026-09-29T09:38:02Z JoyiCPH 147101 37103884 wikitext text/x-wiki Ang '''dosa''' (sa [[Indian English|Iningles nga Indian]]) o '''thosai''' (sa [[Malaysian English|Iningles nga Malaysian]] ug [[Singapore English|Iningles nga Singapore]] ) <ref>See:</ref> usa ka nipis, lamian [[Batter bread|nga pan nga hinimo]] sa [[South Indian cuisine|linutoan sa South Indian]] nga hinimo gikan sa [[Fermentation (food)|gipaaslom nga]] [[Batter (cooking)|minasa]] sa giniling [[Vigna mungo|nga black gram]] ug [[Rice|bugas]] . Ang mga Dosa gisilbi nga init, kasagaran uban sa [[caṭnī|chutney]] ug [[Sambar (dish)|sambar]]. == Kasaysayan == [[File:Dosa_Classic.jpg|alt=Two dosa rest next to a dollop of butter on a plantain leaf: The sauces have separate bowks.|thumb| Yano nga mga dose nga adunay mga panakot]] [[File:Butter_Dosa_served_with_coconut_chutney_and_sambhar.jpg|thumb| Butter dosa nga gisilbihan uban sa coconut chutney ug sambhar]]Ang dosa naggikan sa [[South India|Habagatang India]], apan ang tukmang heyograpikanhong gigikanan niini wala mahibaloi. Sumala sa [[Food historian|historyador sa pagkaon nga]] [[K. T. Achaya|si KT Achaya]], ang mga reperensya sa [[Sangam literature|literatura sa Sangam]] nagsugyot nga ang dosa gigamit na sa [[Tamilagam|karaang nasod sa Tamil]] sa mga unang siglo CE. <ref name="KTAchaya2">{{cite book|title=The Story of Our Food|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA80|author=K. T. Achaya|date=November 2003|page=80|publisher=Universities Press|isbn=81-7371-293-X}}</ref> Apan, sumala sa historyador nga [[P. Thankappan Nair|si P. Thankappan Nair]], ang dosa naggikan sa lungsod sa [[Udipi|Udupi]] sa [[State of Karnātaka|Karnataka]]. <ref>{{cite book|author=P. Thankappan Nair|url=https://books.google.com/books?id=swNuAAAAMAAJ|title=South Indians in Kolkata|publisher=Punthi Pustak|year=2004|isbn=81-86791-50-7|page=320}}</ref> Si Achaya nag-ingon nga ang labing una nga nasulat nga paghisgot sa dosa makita sa literatura sa ikawalong siglo sa kasamtangang [[State of Tamil Nādu|Tamil Nadu]], samtang ang labing una nga paghisgot sa dosaë sa [[Kannada literature|literatura sa Kannada]] makita usa ka siglo ang milabay. <ref>{{cite book|author=P. Thankappan Nair|url=https://books.google.com/books?id=swNuAAAAMAAJ|title=South Indians in Kolkata|publisher=Punthi Pustak|year=2004|isbn=81-86791-50-7|page=320}}</ref> Sa popular nga tradisyon, ang gigikanan sa dosa nalambigit sa Udupi, lagmit tungod sa kalambigitan sa putahe sa [[Udupi cuisine#Udupi restaurants|mga restawran sa Udupi]]. <ref name="Charmine20132">{{cite book|author=Charmaine O' Brien|title=The Penguin Food Guide to India|url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT378|date=15 December 2013|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-93-5118-575-8|pages=378}}</ref> Ang Tamil Nadu dosa tradisyonal nga mas humok ug mas baga; ang nipis ug mas presko nga bersyon sa dosa, nga nahimong popular sa tibuok India, unang gihimo sa kasamtangang Karnataka. <ref name="Charmine2013">{{cite book|author=Charmaine O' Brien|title=The Penguin Food Guide to India|url=https://books.google.com/books?id=BGhBAgAAQBAJ&pg=PT378|date=15 December 2013|publisher=Penguin Books Limited|isbn=978-93-5118-575-8|pages=378}}</ref> Ang resipe para sa dosa makita sa ''[[Manasollasa]]'', usa ka ensiklopedya [[Pinulongang Sanskrito|sa Sanskrit]] sa ika-12 nga siglo nga gitigom ni [[Someshvara III]], kinsa nagmando gikan sa kasamtangang Karnataka. <ref>{{cite book|author=K.T. Achaya|title=The Story of Our Food|url=https://books.google.com/books?id=bk9RHRCqZOkC&pg=PA85|year=2003|publisher=Universities Press|isbn=978-81-7371-293-7|page=85}}</ref> Ang dosa miabot sa Mumbai uban sa pag-abli sa mga restawran sa Udupi niadtong dekada 1930. <ref>{{cite news|date=31 May 2019|title=8 oldest Udupi restaurants in Bombay|newspaper=The Free Press Journal|url=https://www.freepressjournal.in/food/8-oldest-udupi-restaurants-in-mumbai|url-status=live|access-date=15 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20190905100436/https://www.freepressjournal.in/food/8-oldest-udupi-restaurants-in-mumbai|archive-date=5 September 2019}}</ref> Human sa [[Kalihokan sa kagawasan sa India|kagawasan sa India]] niadtong 1947, ang linutoan sa South India nahimong mas popular sa [[North India|Amihanang India]] . Sa [[New Delhi]], ang Madras Hotel sa [[Connaught Place, New Delhi|Connaught Place]] nahimong usa sa mga unang restawran nga nagserbisyo og mga pagkaon sa South Indian. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=s-krDwAAQBAJ&dq=The+first+South+Indian+eatery+that+introduced+the+common+public+of+Delhi+to+coffee+and+South&pg=PT34|title=Much Ado Over Coffee: Indian Coffee House Then And Now, Bhaswati Bhattacharya, Routledge, 2017|isbn=978-1-351-38315-8|access-date=28 March 2023|archive-date=16 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416004432/https://books.google.com/books?id=s-krDwAAQBAJ&dq=The+first+South+Indian+eatery+that+introduced+the+common+public+of+Delhi+to+coffee+and+South&pg=PT34|url-status=live|last1=Bhattacharya|first1=Bhaswati|date=3 August 2017|publisher=Routledge}}</ref><ref>{{cite book|author=Sethu Ramaswamy|title=Bride at Ten, Mother at Fifteen: Autobiography of an Unknown Indian Woman|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=r5OQAAAAIAAJ|isbn=9788174362896|publisher=Namita Gokhale Editions}}{{page needed|date=October 2025}}</ref> Ang mga Dosa, sama sa daghang uban pang mga putahe sa linutoan sa South Indian, gipaila sa [[Sri Lanka|Ceylon]] (Sri Lanka) sa [[Indians in Sri Lanka|mga imigrante sa South Indian]] atol sa [[British rule in Ceylon|pagmando sa Britanya]] . <ref>{{Cite book|title=Microbial Fermentations in Nature and as Designed Processes|publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]]|year=2023|isbn=978-1-119-84999-5|editor-last=J. Hurst|editor-first=Christon|location=Hoboken|pages=342|language=en|chapter=Fermented Foods of South Asia|oclc=1393173167}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Davidson|first=Alan|title=The Oxford companion to food|publisher=[[Oxford Univ. Press]]|year=2014|isbn=978-0-19-967733-7|editor-last=Jaine|editor-first=Tom|edition=3. ed. / ed. by Tom Jaine|location=Oxford|pages=774|chapter=Sri Lanka|oclc=903167481}}</ref> Ang mga negosyanteng [[Tirunelveli]] ug [[Thoothukudi|Tuticorin]] nga namuyo didto nakatabang pag-ayo sa pagkaylap sa pagluto sa South Indian sa tibuok isla pinaagi sa pag-abli og mga restawran ([[Vegetarian restaurant|''mga hotel'' nga vegetarian]]) aron matubag una ang mga panginahanglan sa populasyon sa mga imigrante. <ref>{{Cite journal|last=Kadhirvel|first=S.|date=2000|title=Indian Tamils in Sri Lanka: The countours of dissonance|url=https://www.jstor.org/stable/44144420|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=61|pages=1045–1046|jstor=44144420|issn=2249-1937|access-date=3 November 2023|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103123430/https://www.jstor.org/stable/44144420|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://catalog.lib.uchicago.edu/vufind/Record/10887820|title=Circulation of cultures and culture of circulation: diasporic cultures of South Asia during 18th to 20th centuries|date=2014|publisher=SAARC Cultural Centre|isbn=978-955-0567-12-6|editor-last=Garg|editor-first=Sanjay|location=Colombo|pages=151|oclc=910664759|editor-last2=SAARC Cultural Centre|access-date=3 November 2023|archive-date=29 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629105635/https://catalog.lib.uchicago.edu/vufind/Record/10887820|url-status=live}}</ref> Ang Dosa nakasulod na sa mga batasan sa pagluto sa mga taga-Sri Lanka, diin kini nahimong usa ka bersyon nga espesipiko sa isla nga lahi kaayo sa dosa sa India. Sa duha ka porma, kini gitawag nga ''mga'' ( {{Lang|si|තෝසේ}} o {{IPA|si|t̪oːse|}} ) or ''thosai'' ( {{Lang|ta|தோசை}} o {{IPA|ta|t̪oːsaɪ̯|}} ) sa [[Sininggales|Sinhala]] ug sa [[Sri Lankan Tamil dialects|Sri Lankan Tamil]]. Sa Odisha, [[Chakuli Pitha|ang mga Chakuli Pithas]] gihimo nga halos parehas sa Dosa, apan kini gisilbi nga patag o gipilo, samtang ang mga Dosa gihan-ay sa lainlaing mga estilo. Ug, wala kini gisudlan og stuffing dili sama sa Dosa. Adunay laing klase, sama sa Budha Chakuli, diin ang mga prutas, pasas, kinudkod nga lubi ug jaggery gidugang sa batter. Usab, ang Chakuli Pithas wala gisilbi uban sa Chutney ug Sambhar apan adunay lain-laing mga sud-an, sama sa bisan unsang Bhaja/Tarkari/Dalma o mga simpleng sama sa Jaggery/Sugar. Ang batter gilangkoban ug mas gamay nga bugas kaysa gram (biri). Sa [[Konkan]], adunay pipila ka tradisyonal nga mga putahe nga susama o may kalabotan sa Dosa, nga nailhan nga ''polo'' sa [[Konkani language|Concanese]] . Sama sa Sri Lanka, ang dosa gipaila-ila sa layo nga nasud sukad sa sayong bahin sa ika-18 nga siglo, pinaagi sa paglalin sa [[Indian Tamil diaspora]] ngadto sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Southeast Asia]] ug sa ulahi sa [[Western world|Kasadpang kalibutan]], ug pinaagi sa tibuok kalibutan nga pagpasikat sa mga linutoan sa India ug Sri Lankan sukad sa ikaduhang katunga sa ika-20 nga siglo. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] [[Kategoriya:Linutoang Singgapurense]] [[Kategoriya:Linutoang Birmano]] 28vkqgxpykzjthg27zzrfl5l53tdcpb 0 11356317 37103885 2026-09-29T09:38:20Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369986352|Litti (dish)]]" 37103885 wikitext text/x-wiki [[File:Litti_being_prepared_in_a_restaurant_barbeque_in_Bengaluru,_India.JPG|thumb| Pag-andam og litti nga istilo sa barbeque sa Bengaluru, India.]] [[File:Litti_Chokha_01.jpg|thumb| Litti chokha]] [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] jy0tyk23ariliyrss9xh4xp0gaab5bn 37103886 37103885 2026-09-29T09:40:33Z JoyiCPH 147101 37103886 wikitext text/x-wiki [[File:Litti_being_prepared_in_a_restaurant_barbeque_in_Bengaluru,_India.JPG|thumb| Pag-andam og litti nga istilo sa barbeque sa Bengaluru, India.]] [[File:Litti_Chokha_01.jpg|thumb| Litti chokha]]'''Litti''' (Bhojpuri: 𑂪𑂲𑂗𑂲 [[Romanization|romanized]]: '''leetee''' ,{{IPA|hi|lɪʈːiː, liːʈiː|ipa}} ) usa ka bola-bola nga minasa nga hinimo sa harina sa tibuok trigo nga gisudlan og sinagol nga [[Sattu|satui]] (sinugod nga harina sa itom nga chickpea). <ref name=":02">{{Cite web|last=Amit|first=Dassana|date=2023-02-02|title=Litti Chokha Recipe {{!}} Litti Recipe|url=https://www.vegrecipesofindia.com/litti-chokha-recipe/|access-date=2023-12-28|website=Dassana's Veg Recipes|language=en-US}}</ref> Ang Litti, uban sa [[Aloo chokha|chokha]], usa ka kompletong pagkaon nga sikat sa [[Bhojpuri region|rehiyon sa Bhojpuri]] sa [[Purvanchal|sidlakang Uttar Pradesh]], [[State of Bihār|Bihar]], [[State of Jharkhand|Jharkhand]] ug [[Madhesh Province|Madhesh]]. <ref>{{Cite book|last=Ojhā|first=Satyadeva|url=https://books.google.co.in/books?id=uipl1QFoZW4C&pg=PA66&dq=Sattu+bhojpuri&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiOzfzDl6aWAxVvkeEIHdkCIfUQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=Sattu%20bhojpuri&f=false|title=भोजपुरी कहावतें: एक सांस्कृतिक अध्ययन|date=2006|publisher=Vaṇī Prakāśana|isbn=978-81-8143-562-0|language=hi}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ghosh|first=Avijit|url=https://books.google.co.in/books?id=wAuTZ6_1XL4C&pg=PT217&dq=Litti+chokha+bhojpuri&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwjlkYO6qKaWAxUOa2wGHdYaA4IQ6AF6BAgQEAM#v=onepage&q=Litti%20chokha%20bhojpuri&f=false|title=CINEMA BHOJPURI|date=2010-05-22|publisher=Penguin UK|isbn=978-81-8475-256-4|language=en}}</ref> Usa usab kini ka sikat [[Street food of India|nga pagkaon sa kadalanan]] sa gagmay nga mga lungsod ug siyudad. Sulod sa mga katuigan, kini nakakuha og internasyonal nga pag-ila.<ref>{{Cite news|last=Singh|first=Siddhivi|date=Nov 19, 2023|title=Halls of fame at international trade fair team india is the crowdpuller.|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/halls-of-fame-at-international-trade-fair-team-india-is-the-crowdpuller/articleshow/105323356.cms|work=Times Of India}}</ref><ref>{{cite journal|date=25 November 2021|title=Development and Standardization of Naturally Fortified Litti – Chokha|url=https://www.onlinescientificresearch.com/articles/development-and-standardization-of-naturally-fortified-litti-ndash-chokha.pdf|journal=Journal of Food Technology & Nutrition Sciences|volume=3|issue=4}}</ref><ref>{{cite web|last1=Sharma|first1=Sanjeev Kumar|title=A signature dish of Bihar: Litti and Chokha|url=https://www.researchgate.net/publication/348360841|website=Researchgate}}</ref> Kini gilangkoban sa usa ka bola-bola nga minasa sa trigo nga puno sa sinagol nga sinugba nga [[Gram flour|harina sa gramo]], lemon, mga panakot, ug mga herbs, nga dayon gisugba sa init nga uling o kalayo. Mahimo usab kini [[Baking|lutoon]] sa oven, i-roast sa [[tava]] o iprito. <ref name=":03">{{Cite web|last=Amit|first=Dassana|date=2023-02-02|title=Litti Chokha Recipe {{!}} Litti Recipe|url=https://www.vegrecipesofindia.com/litti-chokha-recipe/|access-date=2023-12-28|website=Dassana's Veg Recipes|language=en-US}}</ref> == Kasaysayan sa kasaysayan == Ang kasaysayan sa Litti lawom nga nakagamot sa [[Bhojpuri region|rehiyon sa Bhojpuri]] sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]], labi na sa mga lungsod sa [[Buxar (lungsod)|Buxar]] ug [[Varanasi (lungsod sa Indiya)|Banaras]] . Ang Panchkosi Jatra ug ang Lota-Bhanta Mela parehong importanteng kultural ug relihiyosong mga kalihokan niining mga rehiyon, nga nagpasiugda sa ritwalistikong importansya sa Litti. Ang Panchkosi Jatra, usa ka tinuig nga panawduaw nga gihimo sa [[Buxar (lungsod)|Buxar]], naglambigit sa paglibot sa lima ka sagrado nga mga lugar. Magsugod kini matag tuig sa ikalimang adlaw sa mangitngit nga duha ka semana sa [[Agrahayana]] ug molungtad og lima ka adlaw. Sumala sa usa ka sugilanon gikan sa Ramayana, si Lord Ram mikaon og Litti-Chokha atol sa iyang pagbisita sa Charitravan sa Buxar samtang nagpuyo sa ashram ni Maharishi Vishwamitra. Isip kabahin sa Panchkosi Jatra, ang Litti giandam ug gihalad kang Lord Ram isip prasad sa Charitravan sa kataposang adlaw sa panaw, nga nagsimbolo sa debosyon ug pagpreserbar sa ritwalistikong kahulugan sa putahe sa dugay nang mga tradisyon sa lugar.<ref>{{Cite web|title=Bihar's Panchkosi Fair: A Grand Celebration Of Tradition With Litti-Chokha|url=https://www.news18.com/viral/bihars-panchkosi-fair-a-grand-celebration-of-tradition-with-litti-chokha-9134817.html|access-date=2024-11-30|website=News18|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Litti Chokha: बक्सर में भगवान श्रीराम ने खाया था लिट्टी-चोखा, जानिए क्या है पंचकोशी यात्रा की पौराणिक कथा - Litti Chokha Shriram had eaten Litti Chokha in Buxar know what is the legend of Panchkoshi Yatra|url=https://www.jagran.com/bihar/buxar-litti-chokha-shriram-had-eaten-litti-chokha-in-buxar-know-what-is-the-legend-of-panchkoshi-yatra-23210003.html|access-date=2024-11-30|website=Jagran|language=hi}}</ref> Ang Lota-Bhanta Mela, nga gihimo kada tuig sa [[Varanasi (lungsod sa Indiya)|Varanasi]], sa ikaunom nga adlaw sa mangitngit nga duha ka semana sa [[Agrahayana]] usa pa ka dakong pista nga nalambigit sa Litti (gitawag usab nga Baati). Sumala sa leyenda, gituohan nga si Ginoong Ram mibisita sa Kashi kaduha, nga naghimo sa sagrado nga Panchkosi Jatra—una aron sa pagpasaylo kang Haring Dasharatha sa usa ka tunglo ug sa ulahi aron sa pagbayad sa Brahmahatya human sa pagpatay kang Ravana. Atol sa iyang ikaduhang panawduaw, si Ginoong Ram naghimo og Shivling gikan sa balas, naghimo og jalabhishek, ug dayon nag-andam og Litti-Chokha, nga gihalad kini kang Ginoong Shiva isip bhog ug sa ulahi gikaon kini isip prasad, nga nagkompleto sa iyang penitensiya. Kini nga dapit nailhan karon nga Rameshwar Mahadev. Isip kabahin sa Lota-Bhanta Mela, ang mga deboto maligo sa [[Varuna River|Suba sa Varuna]], mag-andam sa Litti-Chokha, ug ihalad kini kang [[Shiva|Lord Shiva]], nga nagpadayon niining sagrado nga tradisyon sa debosyon. <ref>{{Cite web|title=लोटा-भंटा मेला : मेला जहां वरुणा में स्नान के बाद लगता है भोले को बाटी- चोखा का भोग - Lota Bhanta Mela A symbol of faith fair where after bathing in Varuna bati chokha bhog to shiva in Varanasi Jagran Special|url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/varanasi-city-lota-bhanta-mela-a-symbol-of-faith-fair-where-after-bathing-in-varuna-bati-chokha-bhog-to-shiva-in-varanasi-jagran-special-22227009.html|access-date=2024-11-30|website=Jagran|language=hi}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Linutoang Bombay]] l93o7jrzk5n2v4yi2715xt562q2ila3 0 11356318 37103887 2026-09-29T09:40:50Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372792318|Chapati]]" 37103887 wikitext text/x-wiki [[File:Chapaticooking.jpg|alt=Light-coloured dough is rolled out with a cylindrical rolling pin.|thumb| Pag-andam og chapati gamit ang rolling pin]] ea9h9qqn973u25owqzolmdv5iqqnyqf 37103888 37103887 2026-09-29T09:44:02Z JoyiCPH 147101 37103888 wikitext text/x-wiki '''Ang Chapati''' {{Efn|alternatively spelled '''chapathi''' or '''chapatti'''; [[IAST]]: {{IAST|capātī, capāṭī, cāpāṭi}}, {{ipa|hi|tʃəpaːt̪iː, tʃapaʈi|ipa}}}} usa ka [[Unleavened bread|patag nga tinapay nga walay lebadura]] nga gikan sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] . Ang mga chapati hinimo gikan sa [[Atta (flour)|atta]], usa ka klase sa [[Whole-wheat flour|harina sa whole-wheat]], nga gisagol sa minasa ug tubig. Giluto kini sa usa ka iron [[griddle]] nga nailhan nga [[tava]], dayon gipaburot sa direktang kainit. Laing bersyon, sa [[East African cuisine|linutoan sa Sidlakang Aprika]], mao ang pinirito. Ang chapati usa ka matang sa [[roti]], ug ang duha usahay gisagol. Komon kini sa Habagatang Asya—bisan sa mga lugar diin ang bugas mao ang kasagarang pangunang pagkaon—ingon man sa kadaghanan sa mga nasod sa Sidlakang Aprika. Gikaon usab kini sa mga [[South Asian diaspora|diaspora sa Habagatang Asya]]. Ang ebidensya sa mga pagkaon nga susama sa chapati nagsugod pa sa [[Indus Valley Civilization|Sibilisasyon sa Indus Valley]], ug ang chapati natala sa mga teksto [[Pinulongang Sanskrito|sa Sanskrit]] ug [[Mughal Empire|panahon sa Mughal]] . Atol sa [[British India|panahon sa mga Briton]], ang mga chapati gikaon sa [[Anglo-Indians|mga Anglo-Indian]] ingon man sa lumad nga mga Indian sa ubang bahin sa imperyo. Gipaila-ila sila sa Sidlakang Aprika pinaagi sa pamatigayon ug imigrasyon, lakip na sa [[Indian indenture|mga Indian nga trabahante sa riles nga adunay kontrata]] . Sa ika-21 nga siglo, komon na sa mga panimalay ang pagpalit og chapati imbes nga magluto niini. Ang chapati kan-on isip pangunang sangkap sa usa ka pagkaon, nga ang gisi nga mga piraso gamiton sa pagkuha sa mga kaubang putahe sama sa [[dal]] o linat-an. Ang chapati mahimo usab nga gamiton para sa mga pambalot, sama sa Ugandan street foods [[Rolex (food)|nga rolex]] ug [[kikomando]] . Ang pangunang sangkap sa chapati, ang harina sa trigo, moresulta sa sustansya, lami, ug humok nga tekstura niini. Nagkalainlain ang gidak-on sa mga bersyon ug mahimong mogamit ug lain-laing klase sa harina, lakip ang [[Maize flour|mais]], [[Amaranthus|amaranth]], [[Rice flour|bugas]], o [[Millet|dawa]] . Ang Chapati gisilbi nga init, ug kini dali nga mamala. Kasagaran kini hinimo sa balay, samtang ang tagsa-tagsa nga giputos nga mga bersyon gibaligya isip [[Convenience food|dali nga pagkaon]] . Ang susamang [[Indian bread|mga tinapay nga Indian]] naglakip sa [[paratha]] ug [[Puri (food)|puri]]. == Terminolohiya == Ang pulong nga ''chapati'' misulod sa Ingles gikan sa Hindi {{Lang|hi|चपाती}} ({{Transl|hi|carpatī}}). Kini gikan sa pulong nga [[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]] {{Lang|sa|चर्पटी}} ({{Transl|sa|carpaṭī}} ), a derivative of Sanskrit {{Lang|sa|*चर्प}} ({{Transl|sa|carpata}}, 'flat'). Kini naghulagway sa paagi sa pagporma sa minasa pinaagi sa pag-itsa niini taliwala sa mga kamot. Gisulat usab kini ''nga chapatti'' o ''chapathi''. Sa [[British India]], ang mga espeling nga ''chewpatty'' ug ''chowpatty'' ang gigamit. Ang pulong gigamit na sa Ingles sukad pa sa sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Ang Chapati gitawag usab nga [[roti]].''Ang roti'' usa ka lapad nga termino para sa [[Indian bread|pan sa subkontinente sa India]], apan ang termino panguna nga nagtumong sa chapati sa pipila ka mga rehiyon, lakip na sa [[Bengal]]. Sa Sidlakang Aprika, ang roti ug chapati managsama. Ang terminong ''phulka'', nga nagkahulogang 'giburot', gigamit usab, nga nagtumong sa usa ka chapati nga giburot ibabaw sa siga. Sa pipila ka mga kaso, ang usa ka phulka mahimong mas nipis. Sa Maldives, ang chapati nailhan nga {{Lang|dv-Latn|roṣi}} (o ''roshi'' ), gawas sa mga diyalekto sa [[Fuvahmulah]] ug [[Seenu Atholhu|Seenu Atoll]], diin kini nailhan nga {{Lang|dv-Latn|foḷi}}. == Mga Reperensya == hhizn81g3k47f7w937plx30v1hi2ed8 37103889 37103888 2026-09-29T09:44:20Z JoyiCPH 147101 37103889 wikitext text/x-wiki '''Ang Chapati''' usa ka [[Unleavened bread|patag nga tinapay nga walay lebadura]] nga gikan sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] . Ang mga chapati hinimo gikan sa [[Atta (flour)|atta]], usa ka klase sa [[Whole-wheat flour|harina sa whole-wheat]], nga gisagol sa minasa ug tubig. Giluto kini sa usa ka iron [[griddle]] nga nailhan nga [[tava]], dayon gipaburot sa direktang kainit. Laing bersyon, sa [[East African cuisine|linutoan sa Sidlakang Aprika]], mao ang pinirito. Ang chapati usa ka matang sa [[roti]], ug ang duha usahay gisagol. Komon kini sa Habagatang Asya—bisan sa mga lugar diin ang bugas mao ang kasagarang pangunang pagkaon—ingon man sa kadaghanan sa mga nasod sa Sidlakang Aprika. Gikaon usab kini sa mga [[South Asian diaspora|diaspora sa Habagatang Asya]]. Ang ebidensya sa mga pagkaon nga susama sa chapati nagsugod pa sa [[Indus Valley Civilization|Sibilisasyon sa Indus Valley]], ug ang chapati natala sa mga teksto [[Pinulongang Sanskrito|sa Sanskrit]] ug [[Mughal Empire|panahon sa Mughal]] . Atol sa [[British India|panahon sa mga Briton]], ang mga chapati gikaon sa [[Anglo-Indians|mga Anglo-Indian]] ingon man sa lumad nga mga Indian sa ubang bahin sa imperyo. Gipaila-ila sila sa Sidlakang Aprika pinaagi sa pamatigayon ug imigrasyon, lakip na sa [[Indian indenture|mga Indian nga trabahante sa riles nga adunay kontrata]] . Sa ika-21 nga siglo, komon na sa mga panimalay ang pagpalit og chapati imbes nga magluto niini. Ang chapati kan-on isip pangunang sangkap sa usa ka pagkaon, nga ang gisi nga mga piraso gamiton sa pagkuha sa mga kaubang putahe sama sa [[dal]] o linat-an. Ang chapati mahimo usab nga gamiton para sa mga pambalot, sama sa Ugandan street foods [[Rolex (food)|nga rolex]] ug [[kikomando]] . Ang pangunang sangkap sa chapati, ang harina sa trigo, moresulta sa sustansya, lami, ug humok nga tekstura niini. Nagkalainlain ang gidak-on sa mga bersyon ug mahimong mogamit ug lain-laing klase sa harina, lakip ang [[Maize flour|mais]], [[Amaranthus|amaranth]], [[Rice flour|bugas]], o [[Millet|dawa]] . Ang Chapati gisilbi nga init, ug kini dali nga mamala. Kasagaran kini hinimo sa balay, samtang ang tagsa-tagsa nga giputos nga mga bersyon gibaligya isip [[Convenience food|dali nga pagkaon]] . Ang susamang [[Indian bread|mga tinapay nga Indian]] naglakip sa [[paratha]] ug [[Puri (food)|puri]]. == Terminolohiya == Ang pulong nga ''chapati'' misulod sa Ingles gikan sa Hindi {{Lang|hi|चपाती}} ({{Transl|hi|carpatī}}). Kini gikan sa pulong nga [[Pinulongang Sanskrito|Sanskrit]] {{Lang|sa|चर्पटी}} ({{Transl|sa|carpaṭī}} ), a derivative of Sanskrit {{Lang|sa|*चर्प}} ({{Transl|sa|carpata}}, 'flat'). Kini naghulagway sa paagi sa pagporma sa minasa pinaagi sa pag-itsa niini taliwala sa mga kamot. Gisulat usab kini ''nga chapatti'' o ''chapathi''. Sa [[British India]], ang mga espeling nga ''chewpatty'' ug ''chowpatty'' ang gigamit. Ang pulong gigamit na sa Ingles sukad pa sa sayong bahin sa ika-19 nga siglo. Ang Chapati gitawag usab nga [[roti]].''Ang roti'' usa ka lapad nga termino para sa [[Indian bread|pan sa subkontinente sa India]], apan ang termino panguna nga nagtumong sa chapati sa pipila ka mga rehiyon, lakip na sa [[Bengal]]. Sa Sidlakang Aprika, ang roti ug chapati managsama. Ang terminong ''phulka'', nga nagkahulogang 'giburot', gigamit usab, nga nagtumong sa usa ka chapati nga giburot ibabaw sa siga. Sa pipila ka mga kaso, ang usa ka phulka mahimong mas nipis. Sa Maldives, ang chapati nailhan nga {{Lang|dv-Latn|roṣi}} (o ''roshi'' ), gawas sa mga diyalekto sa [[Fuvahmulah]] ug [[Seenu Atholhu|Seenu Atoll]], diin kini nailhan nga {{Lang|dv-Latn|foḷi}}. == Mga Reperensya == n2akqs8v9pg83z0jozfg8sz83hvvorm 0 11356319 37103894 2026-09-29T09:53:13Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375475914|Buryats]]" 37103894 wikitext text/x-wiki [[File:Mongol_Empire_c.1207.png|thumb| [[Monggol nga Imperyo|Imperyong Mongol]] {{Circa|1207}}]] [[Kategoriya:Respublika Buryatiya]] [[Kategoriya:Zabaykal'skiy Kray]] [[Kategoriya:Irkutskaya Oblast']] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] r3boeikqqb5ln7qedm3v6yb2svbd8nx 37103896 37103894 2026-09-29T09:57:40Z JoyiCPH 147101 37103896 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Buryat''' usa ka [[Etnisidad|grupong etniko]] [[Mongols|nga Mongol]] nga lumad sa habagatan-sidlakang [[Siberia]] ug pinakaamihanang [[Mongolia]] nga nagsulti sa [[Buryat language|pinulongan nga Buryat]] o [[Mongolic language|diyalekto nga Buryat-Mongol sa Mongolia]].<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/000063105/295/image/295_130-131.pdf Этническая история бурят в свете этнодемографических процессов]</ref><ref>Ш.</ref><ref>{{Webarchiv|url=http://baikaltravel.ru/buryatia/history/|wayback=20140702085806|text=Archive copy|archiv-bot=2023-10-06 05:03:00 InternetArchiveBot}}]</ref> Sila ang usa sa duha ka pangunang lumad nga grupo sa [[Siberia]], ang usa mao ang [[Yakuts|mga Yakut]] . Ang kadaghanan sa mga Buryat karon nagpuyo sa ilang titular nga yutang natawhan, ang [[Respublika Buryatiya|Republika sa Buryatia]], usa ka [[Federal subjects of Russia|pederal nga sakop]] sa [[Rusya|Russia]] nga nagsangkad sa habagatang daplin sa nasud ug bahin nga naglukop [[Lake Baikal|sa Lake Baikal]] . Ang gagmay nga mga populasyon sa Buryat nagpuyo usab [[Ust-Orda Buryat Okrug|sa Ust-Orda Buryat Okrug]] ([[Irkutskaya Oblast'|Irkutsk Oblast]]) ug sa [[Agin-Buryat Autonomous Okrug]] ( [[Zabaykal'skiy kray|Zabaykalsky Krai]]), nga nahimutang sa kasadpan ug sidlakan sa Buryatia, ingon man sa amihanan-sidlakang [[Mongolia]], ug [[Inner Mongolia Autonomous Region|Inner Mongolia]] sa China. <ref name=":22">{{Cite book|title=Encyclopedia of the World's Minorities|publisher=Routledge|year=2005|isbn=1-57958-468-3|editor-last=Skutsch|editor-first=Carl|location=New York|page=251}}</ref> Sa naandan, sila ang naglangkob sa mayor nga subgrupo sa amihanan sa mga [[Mongols|Mongol]]. <ref>''The New Encyclopædia Britannica'', 15th Edition.</ref> Ang mga Buryat adunay daghang kostumbre nga gipaambit sa ubang [[Mongolic peoples|mga katawhang Mongol]], lakip na [[Nomadic pastoralism|ang pagbalhinbalhin nga pagpasanay og mga hayop]] ug ang paggamit sa [[Yurt|mga ger]] isip kapasilongan. Karon, kadaghanan sa mga Buryat nagpuyo sa ug sa palibot [[Ulan-Ude (lungsod)|sa Ulan-Ude]], ang kapital sa [[Respublika Buryatiya|Republika sa Buryat]], bisan daghan pa ang nagsunod sa mas tradisyonal nga paagi sa kinabuhi sa kabanikanhan. Nagsulti sila og usa ka sentral [[Mongolic languages|nga pinulongan sa Mongolia]] nga gitawag og [[Buryat language|Buryat]]. <ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90485|title=Invalid id|publisher=Ethnologue.com|access-date=2012-08-13|archive-date=2006-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20060512041131/http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90485}}</ref> Ang 2010 nga edisyon sa [[UNESCO]] sa ''[[Atlas of the World's Languages in Danger]]'' nagklasipikar sa [[Buryat language|pinulongang Buryat]] isip " [[List of endangered languages in Russia|grabe nga nameligrong mapuo]] ". <ref>{{Cite web|url=http://www.unesco.org/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-507.html|title=UNESCO Atlas of the World's Languages in danger|website=www.unesco.org|access-date=2019-04-19}}</ref> == Kasaysayan == [[File:Mongol_Empire_c.1207.png|thumb|[[Monggol nga Imperyo|Imperyong Mongol]] {{Circa|1207}}]] Ang mga tawong Buryat naporma gikan sa kombinasyon sa mga elementong [[Mongolic peoples|Mongoliko]], [[mga Turko|Turkiko]], [[Tungusic peoples|Tungusiko]] ug [[Samoyedic peoples|Samoyediko]] . Ang labing una nga mga lumulupyo sa rehiyon [[Lake Baikal|sa Baikal]] gituohan nga mga tribo sa Tungusic ug Samoyedic. <ref>{{cite web|title=Буряты: этногенез и этническая история|url=https://www.dissercat.com/content/buryaty-etnogenez-i-etnicheskaya-istoriya|website=DisserCat|year=2000|place=Ulan-Ude|language=ru|access-date=2025-09-01|quote=Имеющиеся данные позволяют говорить о наличии в их составе этнических компонентов монгольского, тюркского, тунгусского, самодийского и, возможно, иного происхождения.|author=Nimaev, Daba}}</ref> Ang etnogenesis sa mga Buryat gituohan nga naglambigit sa mga tribo sama sa [[Bayirku]] ug [[Kurykans]], nga nahimong kabahin sa [[Tiele people|Tiele]] tribal confederation. Gawas sa Turkic hypothesis bahin sa Bayyrku ug Kurykans, adunay usab mga teorya nga nagsugyot nga sila nagrepresentar sa mga elemento sa Mongol sulod sa Tiele union. <ref>{{cite web|title=Buryats|url=https://bigenc.ru/c/buriaty-cdb311|website=Great Russian Encyclopedia|date=21 May 2022|language=ru|access-date=2025-09-01|quote=In Russian: "Время появления монголов в Прибайкалье разные исследователи датируют от 2-го тыс. до н. э. (Г. Н. Румянцев) до 13 в. н. э. (С. А. Токарев). Вероятно, с ними можно связывать баргутов (кит. байегу, тюрк. байырку), известных с 1-го тыс. в Баргузинской котловине." In English: "The time of the Mongols' appearance in the Baikal region is dated by different researchers from as early as the 2nd millennium BC (G. N. Rumyantsev) to as late as the 13th century AD (S. A. Tokarev). They can probably be associated with the Barguts (known in Chinese sources as baigu and in Turkic sources as bayïrqu), known from the 1st millennium in the Barguzin Valley."}}</ref><ref>{{cite web|title=Kurumchi culture|url=https://old.bigenc.ru/archeology/text/2123222|website=Great Russian Encyclopedia|language=ru|access-date=2025-09-01|quote=In Russian: "Носители К. к. соотносятся с народом гулигань кит. источников эпохи Тан; курыканами, упоминаемыми в орхоно-енисейских надписях; кури (фури) арабоязычных авторов; кули кит. хроники династии Юань (жили в округе Ангкола, по-видимому названному по р. Ангара). Судя по всему, это монголоязычный народ хори, участвовавший в этногенезе бурят и части якутов." In English: "The bearers of the Kurumchi culture are identified with the people called Guligan in Chinese sources of the Tang era; with the Kurykans mentioned in the Orkhon–Yenisei inscriptions; with the Kuri (or Furi) of Arabic-speaking authors; and with the Kuli of the Yuan dynasty Chinese chronicle (who lived in the Angkola area, apparently named after the Angara River). By all accounts, this was the Mongolic-speaking people known as the Khori, who took part in the ethnogenesis of the Buryats and partly of the Yakuts."}}</ref> Ang pangagpas sa Turkic nga gigikanan sa Bayirku giambitan sa daghang mga iskolar, lakip na sila si N.A. Aristov, É. Chavannes, AN Bernshtam ug BR Zoriktuev. <ref name=":Konovalov8">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8}}</ref> Ang bersyon nga nagsugyot og karaang Mongol nga gigikanan sa Bayegu/Bayïrku unang gipresentar sa detalye ni GN Rumyantsev, <ref name=":Konovalov12">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Версию древнемонгольского происхождения байегу/байырку впервые развернуто выдвинул Г.Н. Румянцев.}}</ref> ug sa ulahi gi-endorso sa mga eskolar lakip na si Ts. B. Tsydendambaev, <ref name=":Konovalov52">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Монгольскую гипотезу происхождения байегу/байырку поддержал Ц.Б. Цыдендамбаев, по мнению которого монгольское слово баргу является калькой тюркского слова байырку, и они имеют одинаковый смысл – «грубый, примитивный, стародавний»; к тому же, тюрки имели обыкновение называть инородные им племена путем перевода их самоназваний на тюркский язык, – пишет ученый.}}</ref> A. Ochir, PB Konovalov, SB Miyagasheva <ref name=":Konovalov63">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Справедливым представляется точка зрения Очира, который указывает на монгольскую основу байегу, несмотря на то, что данное племенное образование повсеместно включало в себя монгольские, тюркские и тунгусские компоненты.}}</ref> ug G. Tubshinima. <ref name=":Konovalov7">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Монгольскую версию происхождения байегу/байырку выдвигают исследователи Внутренней Монголии. Так, Г. Тубшинима приводит три довода: первый касается территории проживания байегу в VI-VII вв., когда они занимали бассейн оз. Буйр, среднее течение р. Онон и Керулен, и тем самым входили в ареал кочевий монгольских племен под названием шивэй, и занимали земли восточнее тюркоязычных племен. Второй довод заключается в различии между языками теле и байегу, которые упоминаются в «Тан шу», т.е. отличие в языке байегу может свидетельствовать о том, что они разговаривали не на тюркском, а на древнемонгольском, и титул иркин у них является монгольским словом и означает «предводитель, глава». Третий довод исследователь связывает с исключительно разными тотемами – если у тюрков тотемом выступает волк, у баргутов и у бурят тотемным животным считается птица-лебедь.}}</ref> Ang mga Kurykans giisip nga Turko nga sinultihan ni P. Meliorsky, AP Okladnikov, SE Malov, SA Tokarev ug BO Dolgikh. <ref name=":Konovalov5">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8}}</ref> Usa ka Mongol nga kaakibat sa mga Kurykan ang gisugyot nila ni VV Bartold, P. Pelliot, L. Hambis, Yu. D. Talko‑Gryntsevich, VL Kotwicz ug AN Bernshtam, <ref name=":Konovalov22">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Тюркоязычными курыкан считали П. Мелиоранский, А.П. Окладников, С.Е. Малов, С.А. Токарев, Б.О. Долгих, а монголоязычными – В.В. Бартольд, П. Пелльо, Л. Амби, Ю.Д. Талько-Грынцевич, В.Л. Котвич и А.Н. Бернштам.}}</ref> ingon man ni GN Rumyantsev <ref name=":Konovalov32">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Г.Н. Румянцев выдвинул ряд обоснованных возражений сторонникам тюркизма, доказывая монголоязычие курыкан и баргутов.}}</ref> ug BB Dashibalov. <ref name=":Konovalov42">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Всецело в русле концепции Г.Н. Румянцева исследовал курыканско-курумчинскую проблему Б.Б. Дашибалов. Идею монголоязычия курыкан он дополнил новыми аргументами по этимологии имени курыкан со ссылками на Г.В. Ксенофонтова, В.Л. Серошевского, Э.В. Шавкунова и И.В. Кормушина.}}</ref> Ang ngalang "Buriyad" unang natala isip usa sa mga tawo sa lasang sa ''[[The Secret History of the Mongols]]'' (posibleng 1240). <ref>Erich Haenisch, ''Die Geheime Geschichte der Mongolen'', Leipzig 1948, p. 112</ref> Gisaysay niini nga [[Jochi|si Jochi]], ang kamagulangang anak nga lalaki ni [[Genghis Khan]], mimartsa paingon sa amihanan niadtong 1207 aron sakupon ang mga Buryat. <ref>Owen Lattimore-The Mongols of Manchuria, p. 165</ref> Niadtong panahona, ang mga Buryat nagpuyo sa rehiyon daplin sa [[Angara (suba sa Rusya)|Suba sa Angara]] ug sa mga sanga niini. Usa ka may kalabutan nga grupo, ang [[Barga Mongol|Barga]], nakit-an sa kasadpan sa Lake Baikal ug sa [[Barguzin (suba)|walog sa Barguzin]] sa amihanang Buryatia. Ang {{Interlanguage link|Khori‑Tumed|ru|Хори-туматы}}, nga nagpuyo daplin sa [[Arig River|Suba sa Arig]] sa sidlakang [[Hövsgöl Aymag|Lalawigan sa Khövsgöl]] ug daplin sa Angara, nalambigit usab sa mga Bargas. <ref>C.P.Atwood, ''Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire'', p. 61</ref> Usa ka rebelyon sa mga [[Tumed|Tumad]] ang miulbo niadtong 1217 human gitugotan ni Genghis Khan ang iyang bise-roy sa pagdakop sa traynta ka mga dalagang Tumad; agig tubag, gipildi sila sa kumander ni Genghis Khan nga [[Dorbei the Fierce|si Dorbei ang Bangis]] sa mga [[Dörbeds|Dörbed]] . Atol sa panahon [[Northern Yuan Dynasty|sa Northern Yuan]] sa ulahing bahin sa ika-14 nga siglo, ang mga Buryat miapil sa mga [[Oirats|Oirat]] sa paghagit sa imperyal nga pagmando sa mga [[Khalkhas|Eastern Mongol]]. <ref>D. T︠S︡ėvėėndorzh, Tu̇u̇khiĭn Khu̇rėėlėn (Mongolyn Shinzhlėkh Ukhaany Akademi) – Mongol Ulsyn tu̇u̇kh: XIV zuuny dund u̇eės XVII zuuny ėkhėn u̇e, p. 43</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Respublika Buryatiya]] [[Kategoriya:Zabaykal'skiy Kray]] [[Kategoriya:Irkutskaya Oblast']] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 70jzpnabco47um4ugvyhlnw4tfgnxxe 37103897 37103896 2026-09-29T09:57:57Z JoyiCPH 147101 37103897 wikitext text/x-wiki Ang '''mga Buryat''' usa ka [[Etnisidad|grupong etniko]] [[Mongols|nga Mongol]] nga lumad sa habagatan-sidlakang [[Siberia]] ug pinakaamihanang [[Mongolia]] nga nagsulti sa [[Buryat language|pinulongan nga Buryat]] o [[Mongolic language|diyalekto nga Buryat-Mongol sa Mongolia]].<ref>[http://sun.tsu.ru/mminfo/000063105/295/image/295_130-131.pdf Этническая история бурят в свете этнодемографических процессов]</ref><ref>Ш.</ref> Sila ang usa sa duha ka pangunang lumad nga grupo sa [[Siberia]], ang usa mao ang [[Yakuts|mga Yakut]] . Ang kadaghanan sa mga Buryat karon nagpuyo sa ilang titular nga yutang natawhan, ang [[Respublika Buryatiya|Republika sa Buryatia]], usa ka [[Federal subjects of Russia|pederal nga sakop]] sa [[Rusya|Russia]] nga nagsangkad sa habagatang daplin sa nasud ug bahin nga naglukop [[Lake Baikal|sa Lake Baikal]] . Ang gagmay nga mga populasyon sa Buryat nagpuyo usab [[Ust-Orda Buryat Okrug|sa Ust-Orda Buryat Okrug]] ([[Irkutskaya Oblast'|Irkutsk Oblast]]) ug sa [[Agin-Buryat Autonomous Okrug]] ( [[Zabaykal'skiy kray|Zabaykalsky Krai]]), nga nahimutang sa kasadpan ug sidlakan sa Buryatia, ingon man sa amihanan-sidlakang [[Mongolia]], ug [[Inner Mongolia Autonomous Region|Inner Mongolia]] sa China. <ref name=":22">{{Cite book|title=Encyclopedia of the World's Minorities|publisher=Routledge|year=2005|isbn=1-57958-468-3|editor-last=Skutsch|editor-first=Carl|location=New York|page=251}}</ref> Sa naandan, sila ang naglangkob sa mayor nga subgrupo sa amihanan sa mga [[Mongols|Mongol]]. <ref>''The New Encyclopædia Britannica'', 15th Edition.</ref> Ang mga Buryat adunay daghang kostumbre nga gipaambit sa ubang [[Mongolic peoples|mga katawhang Mongol]], lakip na [[Nomadic pastoralism|ang pagbalhinbalhin nga pagpasanay og mga hayop]] ug ang paggamit sa [[Yurt|mga ger]] isip kapasilongan. Karon, kadaghanan sa mga Buryat nagpuyo sa ug sa palibot [[Ulan-Ude (lungsod)|sa Ulan-Ude]], ang kapital sa [[Respublika Buryatiya|Republika sa Buryat]], bisan daghan pa ang nagsunod sa mas tradisyonal nga paagi sa kinabuhi sa kabanikanhan. Nagsulti sila og usa ka sentral [[Mongolic languages|nga pinulongan sa Mongolia]] nga gitawag og [[Buryat language|Buryat]]. <ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90485|title=Invalid id|publisher=Ethnologue.com|access-date=2012-08-13|archive-date=2006-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20060512041131/http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90485}}</ref> Ang 2010 nga edisyon sa [[UNESCO]] sa ''[[Atlas of the World's Languages in Danger]]'' nagklasipikar sa [[Buryat language|pinulongang Buryat]] isip " [[List of endangered languages in Russia|grabe nga nameligrong mapuo]] ". <ref>{{Cite web|url=http://www.unesco.org/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-507.html|title=UNESCO Atlas of the World's Languages in danger|website=www.unesco.org|access-date=2019-04-19}}</ref> == Kasaysayan == [[File:Mongol_Empire_c.1207.png|thumb|[[Monggol nga Imperyo|Imperyong Mongol]] {{Circa|1207}}]] Ang mga tawong Buryat naporma gikan sa kombinasyon sa mga elementong [[Mongolic peoples|Mongoliko]], [[mga Turko|Turkiko]], [[Tungusic peoples|Tungusiko]] ug [[Samoyedic peoples|Samoyediko]] . Ang labing una nga mga lumulupyo sa rehiyon [[Lake Baikal|sa Baikal]] gituohan nga mga tribo sa Tungusic ug Samoyedic. <ref>{{cite web|title=Буряты: этногенез и этническая история|url=https://www.dissercat.com/content/buryaty-etnogenez-i-etnicheskaya-istoriya|website=DisserCat|year=2000|place=Ulan-Ude|language=ru|access-date=2025-09-01|quote=Имеющиеся данные позволяют говорить о наличии в их составе этнических компонентов монгольского, тюркского, тунгусского, самодийского и, возможно, иного происхождения.|author=Nimaev, Daba}}</ref> Ang etnogenesis sa mga Buryat gituohan nga naglambigit sa mga tribo sama sa [[Bayirku]] ug [[Kurykans]], nga nahimong kabahin sa [[Tiele people|Tiele]] tribal confederation. Gawas sa Turkic hypothesis bahin sa Bayyrku ug Kurykans, adunay usab mga teorya nga nagsugyot nga sila nagrepresentar sa mga elemento sa Mongol sulod sa Tiele union. <ref>{{cite web|title=Buryats|url=https://bigenc.ru/c/buriaty-cdb311|website=Great Russian Encyclopedia|date=21 May 2022|language=ru|access-date=2025-09-01|quote=In Russian: "Время появления монголов в Прибайкалье разные исследователи датируют от 2-го тыс. до н. э. (Г. Н. Румянцев) до 13 в. н. э. (С. А. Токарев). Вероятно, с ними можно связывать баргутов (кит. байегу, тюрк. байырку), известных с 1-го тыс. в Баргузинской котловине." In English: "The time of the Mongols' appearance in the Baikal region is dated by different researchers from as early as the 2nd millennium BC (G. N. Rumyantsev) to as late as the 13th century AD (S. A. Tokarev). They can probably be associated with the Barguts (known in Chinese sources as baigu and in Turkic sources as bayïrqu), known from the 1st millennium in the Barguzin Valley."}}</ref><ref>{{cite web|title=Kurumchi culture|url=https://old.bigenc.ru/archeology/text/2123222|website=Great Russian Encyclopedia|language=ru|access-date=2025-09-01|quote=In Russian: "Носители К. к. соотносятся с народом гулигань кит. источников эпохи Тан; курыканами, упоминаемыми в орхоно-енисейских надписях; кури (фури) арабоязычных авторов; кули кит. хроники династии Юань (жили в округе Ангкола, по-видимому названному по р. Ангара). Судя по всему, это монголоязычный народ хори, участвовавший в этногенезе бурят и части якутов." In English: "The bearers of the Kurumchi culture are identified with the people called Guligan in Chinese sources of the Tang era; with the Kurykans mentioned in the Orkhon–Yenisei inscriptions; with the Kuri (or Furi) of Arabic-speaking authors; and with the Kuli of the Yuan dynasty Chinese chronicle (who lived in the Angkola area, apparently named after the Angara River). By all accounts, this was the Mongolic-speaking people known as the Khori, who took part in the ethnogenesis of the Buryats and partly of the Yakuts."}}</ref> Ang pangagpas sa Turkic nga gigikanan sa Bayirku giambitan sa daghang mga iskolar, lakip na sila si N.A. Aristov, É. Chavannes, AN Bernshtam ug BR Zoriktuev. <ref name=":Konovalov8">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8}}</ref> Ang bersyon nga nagsugyot og karaang Mongol nga gigikanan sa Bayegu/Bayïrku unang gipresentar sa detalye ni GN Rumyantsev, <ref name=":Konovalov12">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Версию древнемонгольского происхождения байегу/байырку впервые развернуто выдвинул Г.Н. Румянцев.}}</ref> ug sa ulahi gi-endorso sa mga eskolar lakip na si Ts. B. Tsydendambaev, <ref name=":Konovalov52">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Монгольскую гипотезу происхождения байегу/байырку поддержал Ц.Б. Цыдендамбаев, по мнению которого монгольское слово баргу является калькой тюркского слова байырку, и они имеют одинаковый смысл – «грубый, примитивный, стародавний»; к тому же, тюрки имели обыкновение называть инородные им племена путем перевода их самоназваний на тюркский язык, – пишет ученый.}}</ref> A. Ochir, PB Konovalov, SB Miyagasheva <ref name=":Konovalov63">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Справедливым представляется точка зрения Очира, который указывает на монгольскую основу байегу, несмотря на то, что данное племенное образование повсеместно включало в себя монгольские, тюркские и тунгусские компоненты.}}</ref> ug G. Tubshinima. <ref name=":Konovalov7">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Монгольскую версию происхождения байегу/байырку выдвигают исследователи Внутренней Монголии. Так, Г. Тубшинима приводит три довода: первый касается территории проживания байегу в VI-VII вв., когда они занимали бассейн оз. Буйр, среднее течение р. Онон и Керулен, и тем самым входили в ареал кочевий монгольских племен под названием шивэй, и занимали земли восточнее тюркоязычных племен. Второй довод заключается в различии между языками теле и байегу, которые упоминаются в «Тан шу», т.е. отличие в языке байегу может свидетельствовать о том, что они разговаривали не на тюркском, а на древнемонгольском, и титул иркин у них является монгольским словом и означает «предводитель, глава». Третий довод исследователь связывает с исключительно разными тотемами – если у тюрков тотемом выступает волк, у баргутов и у бурят тотемным животным считается птица-лебедь.}}</ref> Ang mga Kurykans giisip nga Turko nga sinultihan ni P. Meliorsky, AP Okladnikov, SE Malov, SA Tokarev ug BO Dolgikh. <ref name=":Konovalov5">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8}}</ref> Usa ka Mongol nga kaakibat sa mga Kurykan ang gisugyot nila ni VV Bartold, P. Pelliot, L. Hambis, Yu. D. Talko‑Gryntsevich, VL Kotwicz ug AN Bernshtam, <ref name=":Konovalov22">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Тюркоязычными курыкан считали П. Мелиоранский, А.П. Окладников, С.Е. Малов, С.А. Токарев, Б.О. Долгих, а монголоязычными – В.В. Бартольд, П. Пелльо, Л. Амби, Ю.Д. Талько-Грынцевич, В.Л. Котвич и А.Н. Бернштам.}}</ref> ingon man ni GN Rumyantsev <ref name=":Konovalov32">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Г.Н. Румянцев выдвинул ряд обоснованных возражений сторонникам тюркизма, доказывая монголоязычие курыкан и баргутов.}}</ref> ug BB Dashibalov. <ref name=":Konovalov42">{{Cite journal|author=P. B. Konovalov, S. B. Miyagasheva|date=2012|title=To the problem of the Bargut's ethnogenesis|url=https://cyberleninka.ru/article/n/k-probleme-etnogeneza-bargutov|journal=Вестник БГУ|language=ru|pages=174–182|number=8|quote=In Russian: Всецело в русле концепции Г.Н. Румянцева исследовал курыканско-курумчинскую проблему Б.Б. Дашибалов. Идею монголоязычия курыкан он дополнил новыми аргументами по этимологии имени курыкан со ссылками на Г.В. Ксенофонтова, В.Л. Серошевского, Э.В. Шавкунова и И.В. Кормушина.}}</ref> Ang ngalang "Buriyad" unang natala isip usa sa mga tawo sa lasang sa ''[[The Secret History of the Mongols]]'' (posibleng 1240). <ref>Erich Haenisch, ''Die Geheime Geschichte der Mongolen'', Leipzig 1948, p. 112</ref> Gisaysay niini nga [[Jochi|si Jochi]], ang kamagulangang anak nga lalaki ni [[Genghis Khan]], mimartsa paingon sa amihanan niadtong 1207 aron sakupon ang mga Buryat. <ref>Owen Lattimore-The Mongols of Manchuria, p. 165</ref> Niadtong panahona, ang mga Buryat nagpuyo sa rehiyon daplin sa [[Angara (suba sa Rusya)|Suba sa Angara]] ug sa mga sanga niini. Usa ka may kalabutan nga grupo, ang [[Barga Mongol|Barga]], nakit-an sa kasadpan sa Lake Baikal ug sa [[Barguzin (suba)|walog sa Barguzin]] sa amihanang Buryatia. Ang {{Interlanguage link|Khori‑Tumed|ru|Хори-туматы}}, nga nagpuyo daplin sa [[Arig River|Suba sa Arig]] sa sidlakang [[Hövsgöl Aymag|Lalawigan sa Khövsgöl]] ug daplin sa Angara, nalambigit usab sa mga Bargas. <ref>C.P.Atwood, ''Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire'', p. 61</ref> Usa ka rebelyon sa mga [[Tumed|Tumad]] ang miulbo niadtong 1217 human gitugotan ni Genghis Khan ang iyang bise-roy sa pagdakop sa traynta ka mga dalagang Tumad; agig tubag, gipildi sila sa kumander ni Genghis Khan nga [[Dorbei the Fierce|si Dorbei ang Bangis]] sa mga [[Dörbeds|Dörbed]] . Atol sa panahon [[Northern Yuan Dynasty|sa Northern Yuan]] sa ulahing bahin sa ika-14 nga siglo, ang mga Buryat miapil sa mga [[Oirats|Oirat]] sa paghagit sa imperyal nga pagmando sa mga [[Khalkhas|Eastern Mongol]]. <ref>D. T︠S︡ėvėėndorzh, Tu̇u̇khiĭn Khu̇rėėlėn (Mongolyn Shinzhlėkh Ukhaany Akademi) – Mongol Ulsyn tu̇u̇kh: XIV zuuny dund u̇eės XVII zuuny ėkhėn u̇e, p. 43</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Respublika Buryatiya]] [[Kategoriya:Zabaykal'skiy Kray]] [[Kategoriya:Irkutskaya Oblast']] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 0p5jnkf1xp07q2rborke6d6fstc26y3 0 11356320 37103898 2026-09-29T09:58:17Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363392819|Great Perm]]" 37103898 wikitext text/x-wiki [[File:Permia_map.jpg|thumb| Mapa sa Amihanang Rusya, lakip ''ang Permia'' ; ni Gerard Mercator (Amsterdam, 1595).]] [[Kategoriya:Perm Krai]] ofm2ybyafvcilvpo1db6wm41ywt7c5q 37103899 37103898 2026-09-29T10:00:47Z JoyiCPH 147101 37103899 wikitext text/x-wiki [[File:Permia_map.jpg|thumb| Mapa sa Amihanang Rusya, lakip ''ang Permia'' ; ni Gerard Mercator (Amsterdam, 1595).]]'''Ang Dakong Perm''' o '''Perm Land''', nailhan usab nga '''Principality of Perm''' (1451–1505), usa ka makasaysayanong rehiyon ug kanhing [[principality]] daplin sa [[Kama (suba sa Rusya, lat 55,59, long 51,50)|Kama River]] sa Russia. Ang siyudad sa [[Cherdyn'|Cherdyn]] mao ang sentro sa rehiyon. Ang rehiyon unang nahisgotan niadtong 1324. [[Vasily II of Moscow|Si Vasily II sa Moscow]] nagtudlo og usa ka prinsipe niadtong 1451 aron modumala sa rehiyon.Ang Dakong Perm pormal nga nagsalig sa [[Novgorod Republic|Novgorod]] hangtod sa 1471, pagkahuman niini nagsalig kini sa [[Grand Principality of Moscow|Moscow]] hangtod nga kini nalakip sa estado sa Russia kaniadtong 1505. Ang paggamit sa opisyal nga ngalang ''Dakong Perm'' mihunong niadtong 1708 sa dihang natukod ang [[Siberia Governorate]] isip kabahin sa mga reporma sa administrasyon ni [[Peter the Great]] . Ang [[Perm Governorate|Gobernado sa Perm]] natukod niadtong 1796, nga gisundan sa [[Perm Krai]], nga sa ulahi nahimong [[Federal subjects of Russia|sakop]] sa Rusya. == Etimolohiya == Dili klaro ang gigikanan sa ngalang ''Perm'' . Ang labing komon nga pagpasabot naggikan sa ngalang ''Perm'' gikan sa ''parma'' ("kalasangan nga kabukiran" sa pinulongang Komi). Samtang ang siyudad sa [[Perm (kapital sa lalawigan sa Rusya)|Perm]] usa ka modernong pundasyon nga ginganlan sunod sa Permia, ang lungsod sa [[Cherdyn'|Cherdyn]] gikataho nga nailhan nga kapital sa "Dakong Perm" kaniadto. Ang Cherdyn nagsilbing usa ka sentral nga lungsod sa merkado, ug usahay gisugyot nga ''ang perm'' usa lamang ka termino alang sa "mga negosyante" o "merkado" sa usa ka [[Permic languages|lokal nga pinulongan]], apan adunay uban pang mga sugyot. <ref>E.g. Allan S. C. Ross, "[http://digital.library.leeds.ac.uk/id/eprint/64 OWN ''Bjarmar'' : Russian ''Perm'']", [[iarchive:lse-1937-whole-issue_202004|''Leeds Studies in English and Kindred Languages'' 6]] (1937), 5-13. Ross (1937) suggests that the name is from an Old Norse term for "edge, shore", the ''bjarmar'' being the "people from the edge", a name which would then have been taken over by the population and changed to ''permi''.</ref> Sumala sa Rusong lingguwista nga si Dmitry Bubrikh, ang ngalan gipahulam ngadto sa Ruso gikan sa Finnic ''perämaa'' ("hinterland"). <ref>{{Cite book|last=Konakov|first=N.D.|title=Коми-зыряне : историко-этнографический справочник|publisher=Коми книжное изд-во|year=1993|isbn=5-7555-0440-7|location=Syktyvkar|language=ru|trans-title=Komi-Zyryans: historical and ethnographic reference book}}</ref> Ang samang ngalan lagmit makita sa toponym nga [[Bjarmaland]] sa [[Norse saga|mga saga sa Norse]] . <ref>[[Reallexikon der germanischen Altertumskunde]], vol. 33, p. 425.</ref> Ang kinatibuk-ang rehiyon sa Dakong Perm nailhan nga ''wisu'' ( {{Lang|ar|ويسو}} ) sa [[Arab ethnography|etnograpiyang Arabo]] sa Edad Medya, mao nga gihisgotan sa mga buhat ni [[Ahmad ibn Fadlan]], [[al-Gharnati]], [[Zakariya al-Qazwini]] ug [[Yaqut al-Hamawi]] (sa iyang ''[[Mu'jam Al-Buldan|Dictionary of Countries]]'' ). Ang termino tingali gikan sa ngalan sa mga [[Vepsians|Vepsian]] ( ''Ves'' ) nga nanimuyo sa palibot [[Lake Ladoga|sa Lake Ladoga]] ug sa ibabaw nga bahin [[Sukhona (suba sa Rusya, Vologodskaya Oblast', lat 60,73, long 46,33)|sa Sukhona River]]. <ref>Janet Martin, 'Treasure from the Land of Darkness: The Fur Trade and its significance for Medieval Russia', 1986, page 7</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Perm Krai]] 3gnk4quxe08glg3vkx9nepnhjgx45aa 0 11356321 37103910 2026-09-29T11:04:58Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Glubochko]] to [[Hlybačka (lanaw)]] 37103910 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybačka (lanaw)]] rxuhf4t66wop2jalj1jmznv48y6e10f