Wikipedia cebwiki https://ceb.wikipedia.org/wiki/Unang_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Medya Espesyal Hisgot Gumagamit Hisgot sa Gumagamit Wikipedia Hisgot sa Wikipedia Payl Hisgot sa Payl MediaWiki Hisgot sa MediaWiki Plantilya Hisgot sa Plantilya Tabang Hisgot sa Tabang Kategoriya Hisgot sa Kategoriya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2135 37104235 34913993 2026-10-02T17:36:01Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 37104235 wikitext text/x-wiki {{Kalendaryo|month=June|float=right|show_year=true}} Ang '''Hunyo 3''' ang ika-[[154 (isip)|154]] nga adlaw sa tuig sa [[kalendaryong Gregoryan]]. 211 pa ka adlaw ang nahabilin sa tuig. == Mga dagkong panghitabo sumad ning adlawa == == Mga gipanganak sumad ning adlawa == == Mga nangamatay sumad ning adlawa == == Mga selebrasyon ning adlawa == == Mga eksternal nga link == * [https://web.archive.org/web/20081217084034/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/3 BBC: On This Day] * [http://www.tnl.net/when/6/3 Today in History: June 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060106023741/http://www.tnl.net/when/6/3 |date=2006-01-06 }} {{mga bulan sa tuig}} [[Kategoriya:Mga adlaw sa tuig]] r2wxf2kniti91dzilb20lo7hwfdbx4w 0 12635 37104202 5719458 2026-10-02T16:50:49Z Carsten Steger 80265 Aerial image of Ouessant inserted. 37104202 wikitext text/x-wiki {{Komyun sa Pransiya |ngalan=Ouessant |ngalang_pranses=Ouessant |rehiyon=[[Bretagne]] |departamento=[[Finistère]] |latityud=48° 27' N |longhitud=5° 6' O |gihabogon=&nbsp; |langyab=15,62 |molupyo=1,062 |tuig=1999 |densidad=68 |insee=29155 |cap=29242 |nahimutangan= }} Ang '''Ouessant''' usa ka [[komyun]] sa [[Pransiya]]. Kini may 1,062 ka molupyo ug nahimutang sa departamento sa [[Finistère]] sa rehiyon sa [[Bretagne]]. [[Image:Aerial image of Ouessant (view from the east).jpg|none|thumb|Ouessant]] [[Kategoriya:Mga komyun sa departamento sa Finistère]] [[Kategoriya:Mga komyun sa rehiyon sa Bretagne]] opvukgoynl9ppd1iz0lqgzevqzhwdne 0 337032 37104209 35181443 2026-10-02T17:14:55Z ~2026-53071-90 149883 37104209 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2020-10}} {{Taxobox | name = ''Conopias'' | status = | image = Conopias trivirgatus-Three-striped Flycatcher.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = '''Conopias''' | species = | binomial = Conopias | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga langgam]] ang '''''Conopias'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Conopias'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tyrannidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Conopias parvus]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Conopias&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Conopias albovittatus]]'' | 2=''[[Conopias cinchoneti]]'' | 3=''[[Conopias trivirgatus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54843162|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Langgam]] [[Kategoriya:Conopias]] bb0xsslpw494cgl9m6jeif6pqk7lfdh 37104222 37104209 2026-10-02T17:25:34Z ~2026-53010-54 149886 37104222 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2020-10}} {{Taxobox | name = ''Conopias'' | status = | image = Conopias trivirgatus-Three-striped Flycatcher.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = '''Conopias''' | species = | binomial = Conopias | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga langgam]] ang '''''Conopias'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Conopias'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tyrannidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Conopias&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Conopias albovittatus]]'' | 2=''[[Conopias cinchoneti]]'' | 3=''[[Conopias trivirgatus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54843162|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Langgam]] [[Kategoriya:Conopias]] atd1yhmj7dzqo53qz1tkavvmuyk211g 37104243 37104222 2026-10-02T17:43:38Z ~2026-53010-54 149886 37104243 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2020-10}} {{Taxobox | name = ''Conopias'' | status = | image = Conopias trivirgatus-Three-striped Flycatcher.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = '''Conopias''' | species = | binomial = Conopias | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga langgam]] ang '''''Conopias'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Conopias'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tyrannidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> * [[Conopias parvus]] Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Conopias&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Conopias albovittatus]]'' | 2=''[[Conopias cinchoneti]]'' | 3=''[[Conopias trivirgatus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54843162|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Langgam]] [[Kategoriya:Conopias]] to99otndu4keeab8css8loxsnnehw46 37104246 37104243 2026-10-02T17:50:17Z ~2026-53010-54 149886 37104246 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|langgam|date=2020-10}} {{Taxobox | name = ''Conopias'' | status = | image = Conopias trivirgatus-Three-striped Flycatcher.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = '''Conopias''' | species = | binomial = Conopias | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga langgam]] ang '''''Conopias'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Conopias'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tyrannidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Conopias&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Conopias albovittatus]]'' | 2=''[[Conopias cinchoneti]]'' | 3=''[[Conopias trivirgatus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54843162|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Langgam]] [[Kategoriya:Conopias]] fdpaya8qgcn7zxckeb6wrd1by2ko8ta 0 947957 37104270 35549314 2026-10-02T19:23:37Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_02.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104270 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias alberti'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias alberti''' | binomial = Delias alberti | binomial_authority = [[Rothschild (awtor)|Rothschild]], 1904 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Delias alberti tetamba'' <small>[[Ramnik Arora|Arora]], 1983</small><br>''Delias alberti guava'' <small>[[Ramnik Arora|Arora]], 1983</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias alberti'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] ni adtong 1904. Ang ''Delias alberti'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522694|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] hxtzkp03jxs7xcoxvo1pbyygtx92mks 0 948067 37104271 35549398 2026-10-02T19:23:53Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_02.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104271 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias fruhstorferi'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias fruhstorferi''' | binomial = Delias fruhstorferi | binomial_authority = ([[Eduard Honrath|Honrath]], 1892) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias fruhstorferi'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Eduard Honrath]] ni adtong 1892. Ang ''Delias fruhstorferi'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522737|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] g895negdzrgdxe5f7lcffsi2uipdn0z 0 948098 37104272 35549420 2026-10-02T19:23:56Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_02.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104272 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias hypomelas'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias hypomelas''' | binomial = Delias hypomelas | binomial_authority = [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] & [[Jordan (awtor)|Jordan]], 1907 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias hypomelas'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] ug [[Jordan (awtor)|Jordan]] ni adtong 1907. Ang ''Delias hypomelas'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522758|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] 1rfpg391onnlzpwmha6xm9n22hjah5o 0 948105 37104273 35549427 2026-10-02T19:23:59Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_02.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104273 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias itamputi'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias itamputi''' | binomial = Delias itamputi | binomial_authority = Ribbe, 1900 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias itamputi'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni Ribbe ni adtong 1900. Ang ''Delias itamputi'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522765|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] ps9ys2yke0enw52tr5zpa2jyjx46wat 0 948125 37104274 35549445 2026-10-02T19:24:25Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_02.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104274 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias ligata'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias ligata''' | binomial = Delias ligata | binomial_authority = [[Rothschild (awtor)|Rothschild]], 1904 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias ligata'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] ni adtong 1904. Ang ''Delias ligata'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522782|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] 5oy81glxwcewmr9ugyz7gwjuoajq80s 0 948132 37104269 35549449 2026-10-02T19:23:08Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_03.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate053_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104269 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias madetes'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate053 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias madetes''' | binomial = Delias madetes | binomial_authority = ([[Frederick DuCane Godman|Godman]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1878) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Delias honrathi'' <small>Mitis, 1893</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias madetes'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Frederick DuCane Godman]] ug [[Osbert Salvin]] ni adtong 1878. Ang ''Delias madetes'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522786|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] 2imx8ztnggcjhvhvd6lc5vphtztqv97 0 948164 37104275 35549475 2026-10-02T19:24:28Z CommonsDelinker 192 Replacing DeliasSeitzIndoAustraliaca_02.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056_-_Delias.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104275 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Delias ninus'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate056 - Delias.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Pieridae]] | genus = [[Delias]] | species = '''Delias ninus''' | binomial = Delias ninus | binomial_authority = [[Wallace (awtor)|Wallace]], 1867 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Delias ninus babai'' <small>[[Akira Yagishita|Yagishita]], 1997</small><br>''Delias parthenia'' <small>[[Otto Staudinger|Staudinger]], 1892</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Delias ninus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Wallace (awtor)|Wallace]] ni adtong 1867. Ang ''Delias ninus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Delias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Pieridae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522811|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Delias]] ee5ejbleh7nuatfaelwk8opan2lc1kd 0 949278 37104258 35431547 2026-10-02T19:04:56Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104258 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = Papilionidae | status = | image = Schwschw14.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = '''Papilionidae''' | genus = | species = | binomial = Papilionidae | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[pamilya (biyolohiya)|Kabanay]] sa [[mga alibangbang]] ang '''Papilionidae'''.<ref name = "COL"/> Ang Papilionidae sakop sa [[labaw pamilya (biyolohiya)|kapunoang-banay]] nga [[Papilionoidea]], [[matang (biyolohiya)|kahanay]] nga [[Lepidoptera]], [[klase (biyolohiya)|kahutong]] nga [[Insecta|insekto]], [[punoan (biolohiya)|ka-ulo]] nga [[Arthropoda|daghagtiil]], ug [[ginharian (biyolohiya)|kaginharian]] nga [[Animalia|mananap]].<ref name = "COL"/> Ang [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga Papilionidae pagsakop 554 kaliwatan, segun [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/>. <!-- katapusan sa gisulat --> == Matang nga nahiubos<ref name = "COL"/> == * ''[[Archon]]'' * ''[[Atrophaneura]]'' * ''[[Baronia]]'' * ''[[Battus]]'' * ''[[Bhutanitis]]'' * ''[[Byasa]]'' * ''[[Chilasa]]'' * ''[[Cressida]]'' * ''[[Euryades]]'' * ''[[Eurytides]]'' * ''[[Graphium]]'' * ''[[Hypermnestra]]'' * ''[[Iphiclides]]'' * ''[[Lamproptera]]'' * ''[[Losaria]]'' * ''[[Luehdorfia]]'' * ''[[Meandrusa]]'' * ''[[Mimoides]]'' * ''[[Ornithoptera]]'' * ''[[Pachliopta]]'' * ''[[Papilio]]'' * ''[[Parides]]'' * ''[[Parnassius]]'' * ''[[Pharmacophagus]]'' * ''[[Protesilaus]]'' * ''[[Protographium]]'' * ''[[Sericinus]]'' * ''[[Teinopalpus]]'' * ''[[Trogonoptera]]'' * ''[[Troides]]'' * ''[[Zerynthia]]'' == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54768051|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:BerlinerEntZeit1886XXXPlate6.jpg File:Birdwing (8188553122).jpg File:Brehm.jpg File:Insect Safari - lepidopteran 115.jpg File:Joukl motylove a housenky 1.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Papilionidae]] j7a8hu55yb8igce3jvt1n2vcx7hp719 0 949699 37104250 35548593 2026-10-02T19:02:00Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104250 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Papilio cacicus'' | status = | image = Papilio_cacicus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Papilio]] | species = '''Papilio cacicus''' | binomial = Papilio cacicus | binomial_authority = [[Lucas (awtor)|Lucas]], 1852 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Papilio zaddachii'' <small>[[Herman Dewitz|Dewitz]], 1877</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Papilio cacicus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Lucas (awtor)|Lucas]] ni adtong 1852. Ang ''Papilio cacicus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Papilio]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522161|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg File:Papilio cacicus.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Papilio]] 0r19685dg19j762y76s8gj0homyybvf 0 949708 37104251 35548631 2026-10-02T19:02:01Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104251 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Papilio euterpinus'' | status = | image = Papilio euterpinus.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Papilio]] | species = '''Papilio euterpinus''' | binomial = Papilio euterpinus | binomial_authority = [[Frederick DuCane Godman|Godman]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1868 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Papilio euterpinus eburneus'' <small>[[Anton Heinrich Fassl|Fassl]], 1912</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Papilio euterpinus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Frederick DuCane Godman]] ug [[Osbert Salvin]] ni adtong 1868. Ang ''Papilio euterpinus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Papilio]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522165|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Illustrations of new species of exotic butterflies Papilio X.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Papilio]] p3jaz3vb06rome69k927gm295reqdo6 0 949714 37104252 35548639 2026-10-02T19:02:02Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104252 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Papilio garamas'' | status = | image = Papilio garamas.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Papilio]] | species = '''Papilio garamas''' | binomial = Papilio garamas | binomial_authority = [[Charles Andreas Geyer|Geyer]], 1829 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Papilio diazi'' <small>[[Racheli (awtor)|Racheli]] & Sbordoni, 1975</small><br>''Papilio electryon'' <small>[[Bates (awtor)|Bates]], 1864</small><br>''Papilio abderus'' <small>[[Carl Heinrich Hopffer|Hopffer]], 1856</small><br>''Papilio cincinnatus'' <small>[[Jean Baptiste Boisduval|Boisduval]], 1836</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Papilio garamas'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Charles Andreas Geyer]] ni adtong 1829. Ang ''Papilio garamas'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Papilio]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522166|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:ButterflyVeloNovia.JPG File:HopfferNeueSchmetterlingeInsektenSammlungUniversitätBerlin.jpg File:Illustrations of new species of exotic butterflies Papilio X.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg File:Papilio garamas abderus (1 - dorsal view).jpg File:Papilio garamas abderus (2 - profile).jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Papilio]] 2ehvekck89pczpega77hxsaval9erbr 0 949721 37104253 37030951 2026-10-02T19:02:03Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104253 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Papilio homerus'' | status = EN | image = Papilio homerus ulster.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Papilio]] | species = '''Papilio homerus''' | binomial = Papilio homerus | binomial_authority = [[Fabricius (awtor)|Fabricius]], 1793 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Papilio homerus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Fabricius (awtor)|Fabricius]] ni adtong 1793. Ang ''Papilio homerus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Papilio]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[nagtikapuo]].<ref name = "iucn"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Jamaica]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522169|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= |year= 1996|id= 15992|title= Papilio homerus|accessdate= 2012-10-24}}</ref> </references> <gallery> File:Esper1796DieAuslSchmettPlate 45.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg File:Papilio homerus.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Insekto sa Jamaica]] [[Kategoriya:Papilio]] 0w52gy7unqef9hcigujq0sg0e7arh9b 0 949742 37104254 35548744 2026-10-02T19:02:04Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104254 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Papilio warscewiczii'' | status = | image = Papilio warscewiczii.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Papilio]] | species = '''Papilio warscewiczii''' | binomial = Papilio warscewiczii | binomial_authority = [[Carl Heinrich Hopffer|Hopffer]], 1865 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Papilio warscewiczii'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Carl Heinrich Hopffer]] ni adtong 1865. Ang ''Papilio warscewiczii'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Papilio]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522177|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Illustrations of new species of exotic butterflies Papilio X.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Papilio]] dpegf53sl89yr3evggb0c3dho8c7dcq 0 949744 37104255 35548747 2026-10-02T19:02:06Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104255 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Papilio xanthopleura'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Papilio]] | species = '''Papilio xanthopleura''' | binomial = Papilio xanthopleura | binomial_authority = [[Frederick DuCane Godman|Godman]] & [[Osbert Salvin|Salvin]], 1868 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Papilio xanthopleura diaphora'' <small>[[Otto Staudinger|Staudinger]], 1891</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Papilio xanthopleura'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Frederick DuCane Godman]] ug [[Osbert Salvin]] ni adtong 1868. Ang ''Papilio xanthopleura'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Papilio]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522178|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Papilio]] mnyhdqazis67zs1ercm8jusb7axnu6h 0 950482 37104237 35548880 2026-10-02T17:36:40Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Cramerbutterxl.jpeg]] → [[File:Cramer&Stoll-uitlandsche kapellen vol. 1- plate 011 - l.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104237 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Troides hypolitus'' | status = | image = Hypolitus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Troides]] | species = '''Troides hypolitus''' | binomial = Troides hypolitus | binomial_authority = ([[Cramer (awtor)|Cramer]], [1775]) | range_map = | range_map_caption = | image2 = Papilionidae - Troides hypolitus.JPG | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Troides hypolitus caelicola'' <small>Haugum & [[Hugh Low|Low]], 1982</small><br>''Troides hypolitus cellularis'' <small>[[Rothschild (awtor)|Rothschild]], 1895</small><br>''Troides hippolytus celebensis'' <small>[[Otto Staudinger|Staudinger]], 1895</small><br>''Troides hippolytus sulaensis'' <small>[[Otto Staudinger|Staudinger]], 1895</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Troides hypolitus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Cramer (awtor)|Cramer]] ni adtong 1775. Ang ''Troides hypolitus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Troides]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Kini nga matang hayop na sabwag sa: * [[Java (pulo sa Indonesya)]] * [[Sulawesi]] * [[Sumatra (pulo)]] Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522313|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Cramer&Stoll-uitlandsche kapellen vol. 1- plate 010.jpg File:Cramer&Stoll-uitlandsche kapellen vol. 1- plate 011.jpg File:Cramer&Stoll-uitlandsche kapellen vol. 2- plate 135.jpg File:Cramer&Stoll-uitlandsche kapellen vol. 2- plate 136.jpg File:CramerAndStoll-uitlandsche kapellen vol. 4- pl 386.jpg File:Cramer&Stoll-uitlandsche kapellen vol. 1- plate 011 - l.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Insekto sa Java (pulo sa Indonesya)]] [[Kategoriya:Insekto sa Sulawesi]] [[Kategoriya:Insekto sa Sumatra (pulo)]] [[Kategoriya:Troides]] dfbp2djvjhf1ze5ozj4x1bxhho9scmp 0 950724 37104267 35548337 2026-10-02T19:09:07Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate16.jpg]] → [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate016.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104267 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Atrophaneura'' | status = | image = Atrophaneura dasarada f.png | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = '''Atrophaneura''' | species = | binomial = Atrophaneura | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Atrophaneura'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Atrophaneura'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Atrophaneura&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Atrophaneura aidoneus]]'' | 2=''[[Atrophaneura dixoni]]'' | 3=''[[Atrophaneura hageni]]'' | 4=''[[Atrophaneura horishanus]]'' | 5=''[[Atrophaneura kuehni]]'' | 6=''[[Atrophaneura luchti]]'' | 7=''[[Atrophaneura nox]]'' | 8=''[[Atrophaneura priapus]]'' | 9=''[[Atrophaneura semperi]]'' | 10=''[[Atrophaneura sycorax]]'' | 11=''[[Atrophaneura varuna]]'' | 12=''[[Atrophaneura zaleucus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54808951|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Atrophaneura polla.jpg File:Macrolepidoptera01seitz 0011.jpg File:Pandiyana aristolochiae polytes helenus.png File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate15.jpg File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate016.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Atrophaneura]] 0pebagk8103ia4u6tjmkt48vy3tl6le 0 950837 37104259 35548850 2026-10-02T19:04:57Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104259 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protographium agesilaus'' | status = | image = Papilionidae - Protographium agesilaus.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protographium]] | species = '''Protographium agesilaus''' | binomial = Protographium agesilaus | binomial_authority = (Guérin & [[Achille Rémy Percheron|Percheron]], 1835) | range_map = | range_map_caption = | image2 = Short-lined kite-swallowtail (Protographium agesilaus agesilaus).JPG | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Protographium neosilaus'' <small>[[Carl Heinrich Hopffer|Hopffer]], 1865</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protographium agesilaus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni Guérin ug [[Achille Rémy Percheron]] ni adtong 1835. Ang ''Protographium agesilaus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protographium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521661|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg File:Protgraphium agesilaus.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protographium]] 3m2pj0jfc064n19k1rw4n4lrlu0d539 0 950848 37104260 35548856 2026-10-02T19:04:58Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104260 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protographium epidaus'' | status = | image = Protographium epidaus (Doubleday, 1846) Male.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protographium]] | species = '''Protographium epidaus''' | binomial = Protographium epidaus | binomial_authority = ([[Doubleday (awtor)|Doubleday]], 1846) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protographium epidaus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Doubleday (awtor)|Doubleday]] ni adtong 1846. Ang ''Protographium epidaus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protographium]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521667|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protographium]] 1fvznbacg4m7d634pu7r9g1nm07j5f7 0 950884 37104256 35548528 2026-10-02T19:02:06Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104256 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Mimoides microdamas'' | status = | image = Mimoides microdamas.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Mimoides]] | species = '''Mimoides microdamas''' | binomial = Mimoides microdamas | binomial_authority = ([[Hermann Burmeister|Burmeister]], 1878) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Mimoides microdamas'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Hermann Burmeister]] ni adtong 1878. Ang ''Mimoides microdamas'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Mimoides]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521787|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg File:Oberthür1888EtudesEntomologiePlate1.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Mimoides]] 8o9rjk34jyopfnblh7a27g6rtbliwjg 0 950885 37104257 35548529 2026-10-02T19:02:07Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0033.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104257 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Mimoides pausanias'' | status = | image = TransEntSocLond1852Plate6.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Mimoides]] | species = '''Mimoides pausanias''' | binomial = Mimoides pausanias | binomial_authority = ([[William Chapman Hewitson|Hewitson]], 1852) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Mimoides pausanias'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[William Chapman Hewitson]] ni adtong 1852. Ang ''Mimoides pausanias'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Mimoides]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521788|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate012 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Mimoides]] s7oa9qka2taku1f3xw3qs6zc4sy0l7j 0 950906 37104261 35548402 2026-10-02T19:04:59Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104261 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Eurytides bellerophon'' | status = | image = Eurytides_bellerophon_(Dahlman,_1823).JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Eurytides]] | species = '''Eurytides bellerophon''' | binomial = Eurytides bellerophon | binomial_authority = ([[Johan Wilhelm Dalman|Dalman]], 1823) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Eurytides bellerophon'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Johan Wilhelm Dalman]] ni adtong 1823. Ang ''Eurytides bellerophon'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Eurytides]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521675|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Eurytides bellerophon (Dahlman, 1823).JPG File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg File:Museo de La Plata - Insectario V.JPG </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Insekto sa Bolibiya]] [[Kategoriya:Eurytides]] nkcqr5fl1zf9om1590kxa8cieeo4st9 0 950928 37104238 35548510 2026-10-02T17:38:16Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate17.jpg]] → [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate017.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104238 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Losaria'' | status = | image = Atrophaneura dasarada f.png | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = '''Losaria''' | species = | binomial = Losaria | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Losaria'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Losaria'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Losaria&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Losaria coon]]'' | 2=''[[Losaria neptunus]]'' | 3=''[[Losaria palu]]'' | 4=''[[Losaria rhodifer]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54925977|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate16.jpg Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate15.jpg Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate017.jpg Pachliopta hector egg sec.jpg Atrophaneura alcinous alcinous larva.JPG ジャコウアゲハ蛹-1.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Losaria]] l0l0d9jvsw0b4tya8hmaqlier97jbx1 37104268 37104238 2026-10-02T19:09:08Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate16.jpg]] → [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate016.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104268 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Losaria'' | status = | image = Atrophaneura dasarada f.png | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = '''Losaria''' | species = | binomial = Losaria | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Losaria'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Losaria'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Losaria&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Losaria coon]]'' | 2=''[[Losaria neptunus]]'' | 3=''[[Losaria palu]]'' | 4=''[[Losaria rhodifer]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54925977|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate016.jpg Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate15.jpg Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate017.jpg Pachliopta hector egg sec.jpg Atrophaneura alcinous alcinous larva.JPG ジャコウアゲハ蛹-1.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Losaria]] 1s7u6xl1fhsgwvchifzc94dswhoecc0 0 950959 37104262 35548840 2026-10-02T19:05:00Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104262 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protesilaus glaucolaus'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protesilaus]] | species = '''Protesilaus glaucolaus''' | binomial = Protesilaus glaucolaus | binomial_authority = ([[Bates (awtor)|Bates]], 1864) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protesilaus glaucolaus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Bates (awtor)|Bates]] ni adtong 1864. Ang ''Protesilaus glaucolaus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protesilaus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521652|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protesilaus]] mjpsq96zaghqdxsnlvcxkz1uzau3e0n 0 950961 37104263 35548841 2026-10-02T19:05:01Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104263 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protesilaus helios'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protesilaus]] | species = '''Protesilaus helios''' | binomial = Protesilaus helios | binomial_authority = ([[Rothschild (awtor)|Rothschild]] & [[Jordan (awtor)|Jordan]], 1906) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protesilaus helios'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] ug [[Jordan (awtor)|Jordan]] ni adtong 1906. Ang ''Protesilaus helios'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protesilaus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521653|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protesilaus]] ennjqgeicoblbfi942u93tvxnpksd9p 0 950968 37104264 35548844 2026-10-02T19:05:02Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104264 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protesilaus molops'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protesilaus]] | species = '''Protesilaus molops''' | binomial = Protesilaus molops | binomial_authority = ([[Rothschild (awtor)|Rothschild]] & [[Jordan (awtor)|Jordan]], 1906) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protesilaus molops'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] ug [[Jordan (awtor)|Jordan]] ni adtong 1906. Ang ''Protesilaus molops'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protesilaus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521656|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protesilaus]] 5v1ybpdv8qv29tuy7don2q8jzkjsiey 0 950972 37104265 35548846 2026-10-02T19:05:03Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104265 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protesilaus protesilaus'' | status = | image = Protesilaus protesilaus archesilaus.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protesilaus]] | species = '''Protesilaus protesilaus''' | binomial = Protesilaus protesilaus | binomial_authority = ([[Linnaeus (awtor)|Linnaeus]], 1758) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Protesilaus protesilaus rubrocinctus'' <small>Eimer, 1889</small><br>''Protesilaus nigricornis'' <small>[[Otto Staudinger|Staudinger]], 1884</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protesilaus protesilaus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Linnaeus (awtor)|Linnaeus]] ni adtong 1758. Ang ''Protesilaus protesilaus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protesilaus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521658|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:CramerAndStoll-uitlandsche kapellen vol. 3- pl 202.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg File:NovaraExpZoologischeTheilLepidopteraAtlasTaf11.jpg File:Protesilaus protesilaus archesilaus1.JPG </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protesilaus]] rn3q3wssp1kt2n8l3pg9j18cz74hd5f 0 950974 37104266 35548847 2026-10-02T19:05:04Z Ziv 111351 ([[c:GR|GR]]) [[File:Macrolepidoptera15seit 0039.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] · Harmonisation of a fileset 37104266 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Protesilaus stenodesmus'' | status = | image = Protesilaus stenodesmus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Papilionidae]] | genus = [[Protesilaus]] | species = '''Protesilaus stenodesmus''' | binomial = Protesilaus stenodesmus | binomial_authority = ([[Rothschild (awtor)|Rothschild]] & [[Jordan (awtor)|Jordan]], 1906) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Protesilaus stenodesmus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Rothschild (awtor)|Rothschild]] ug [[Jordan (awtor)|Jordan]] ni adtong 1906. Ang ''Protesilaus stenodesmus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Protesilaus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Papilionidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11521659|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A.S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate015 - Papilio.jpg File:Museo de La Plata - Insectario V.JPG File:Überseemuseum Bremen 2009 139.JPG </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Protesilaus]] co3k6anqrdm6gkputsr37649toz6szq 0 951967 37104278 35541246 2026-10-02T19:43:47Z CommonsDelinker 192 Replacing Macrolepidoptera15seit_0319.jpg with [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate146_-_Thecla.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104278 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Theorema'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate146 - Thecla.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = '''Theorema''' | species = | binomial = Theorema | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Theorema'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Theorema'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Theorema&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Theorema chiriquensis]]'' | 2=''[[Theorema dysmenia]]'' | 3=''[[Theorema eumenia]]'' | 4=''[[Theorema titania]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 55041798|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Theorema]] lrgkn358uxfwgerwhwm65iiint9g4hg 0 952451 37104280 35536084 2026-10-02T19:44:29Z CommonsDelinker 192 Replacing Macrolepidoptera15seit_0283.jpg with [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate128_-_Mesen.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104280 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Chimastrum'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate128 - Mesen.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Lycaenidae]] | genus = '''Chimastrum''' | species = | binomial = Chimastrum | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Chimastrum'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Chimastrum'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Lycaenidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Chimastrum&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Chimastrum argentea]]'' | 2=''[[Chimastrum carnutes]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54834755|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Chimastrum (Lycaenidae)]] nepjb4uaa09s3rvdkmutfy2hpgbpcfe 0 953153 37104217 35547475 2026-10-02T17:24:10Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0093.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104217 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Pseudohaetera hypaesia'' | status = | image = Atyrinae - Pseudohaetera hypaesia.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = [[Pseudohaetera]] | species = '''Pseudohaetera hypaesia''' | binomial = Pseudohaetera hypaesia | binomial_authority = [[William Chapman Hewitson|Hewitson]], 1854 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Pseudohaetera hypaesia'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[William Chapman Hewitson]] ni adtong 1854. Ang ''Pseudohaetera hypaesia'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Pseudohaetera]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 10686890|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Beccaloni G., Scoble M., Kitching I., Simonsen T., Robinson G., Pitkin B., Hine A. & Lyal C. (2019). LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index (version 12.3, Jan 2012). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Insect Safari - lepidopteran 055.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Pseudohaetera]] amn4o3n4nj8snc83hqye2bofj69qlxt 0 953168 37104218 35544776 2026-10-02T17:24:13Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0093.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104218 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Haetera macleannania'' | status = | image = Haetera macleannania.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = [[Haetera]] | species = '''Haetera macleannania''' | binomial = Haetera macleannania | binomial_authority = [[Bates (awtor)|Bates]], 1865 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Haetera neglecta'' <small>[[Brown (awtor)|Brown]], 1942</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Haetera macleannania'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Bates (awtor)|Bates]] ni adtong 1865. Ang ''Haetera macleannania'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Haetera]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Usa ka matang nga nahiubos niini atong makita ''H. m. laddeya''.<ref name="COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 10685834|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Beccaloni G., Scoble M., Kitching I., Simonsen T., Robinson G., Pitkin B., Hine A. & Lyal C. (2019). LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index (version 12.3, Jan 2012). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Haetera]] 3ajp1snrlck2ckstlt9xpb2gxcl3k8e 0 953230 37104223 35542700 2026-10-02T17:25:55Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0135.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate063.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104223 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Catoblepia'' | status = | image = Catoblepia xanthus MHNT dos.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = '''Catoblepia''' | species = | binomial = Catoblepia | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Catoblepia'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Catoblepia'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Catoblepia&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Catoblepia amphirhoe]]'' | 2=''[[Catoblepia berecynthia]]'' | 3=''[[Catoblepia generosa]]'' | 4=''[[Catoblepia orgetorix]]'' | 5=''[[Catoblepia rivalis]]'' | 6=''[[Catoblepia singularis]]'' | 7=''[[Catoblepia versitincta]]'' | 8=''[[Catoblepia xanthicles]]'' | 9=''[[Catoblepia xanthus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54828957|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate063.jpg File:Macrolepidoptera15seit 0137.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Catoblepia]] 4dsunvmlpqbs3y2e6uk1pm0ep45zebm 37104227 37104223 2026-10-02T17:26:42Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0137.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate064.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104227 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Catoblepia'' | status = | image = Catoblepia xanthus MHNT dos.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = '''Catoblepia''' | species = | binomial = Catoblepia | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Catoblepia'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Catoblepia'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Catoblepia&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Catoblepia amphirhoe]]'' | 2=''[[Catoblepia berecynthia]]'' | 3=''[[Catoblepia generosa]]'' | 4=''[[Catoblepia orgetorix]]'' | 5=''[[Catoblepia rivalis]]'' | 6=''[[Catoblepia singularis]]'' | 7=''[[Catoblepia versitincta]]'' | 8=''[[Catoblepia xanthicles]]'' | 9=''[[Catoblepia xanthus]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54828957|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate063.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate064.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Catoblepia]] tfv191ewurtfgl2t1cvf6zplzo37n6n 0 953302 37104228 35543956 2026-10-02T17:26:44Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0137.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate064.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104228 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Eryphanis'' | status = | image = Eryphanis automedon MHNT femelle dos.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = '''Eryphanis''' | species = | binomial = Eryphanis | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Eryphanis'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Eryphanis'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Eryphanis&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Eryphanis aesacus]]'' | 2=''[[Eryphanis gerhardi]]'' | 3=''[[Eryphanis polyxena]]'' | 4=''[[Eryphanis reevesii]]'' | 5=''[[Eryphanis zolvizora]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54872923|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Eryphanis sp. edit.jpg File:Eryphanis sp.jpg File:Seitz5FaunaAmericanaPlate064.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Eryphanis]] ng35qgqrutfqnqv8q7ea1gvoie73ytx 0 953530 37104224 35546764 2026-10-02T17:25:58Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0135.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate063.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104224 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Opoptera'' | status = | image = Flickr - ggallice - Opoptera aorsa d.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = '''Opoptera''' | species = | binomial = Opoptera | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Opoptera'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Opoptera'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Opoptera&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Opoptera aorsa]]'' | 2=''[[Opoptera arsippe]]'' | 3=''[[Opoptera fruhstorferi]]'' | 4=''[[Opoptera staudingeri]]'' | 5=''[[Opoptera sulcius]]'' | 6=''[[Opoptera syme]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54962017|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate063.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Opoptera]] eru11kzuv8crf46in5fo9hqklrv2vln 0 953564 37104276 35547781 2026-10-02T19:29:00Z CommonsDelinker 192 Replacing Seitz_plate1.jpg with [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate066_-_Morpho.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104276 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Selenophanes cassiope'' | status = | image = Flickr - ggallice - Selenophanes cassiope (1).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = [[Selenophanes]] | species = '''Selenophanes cassiope''' | binomial = Selenophanes cassiope | binomial_authority = [[Cramer (awtor)|Cramer]], 1776 | range_map = | range_map_caption = | image2 = Flickr - ggallice - Selenophanes cassiope.jpg | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = ''Selenophanes caryatis'' <small>[[Pierre André Latreille|Latreille]] & [[Jean Baptiste Godart|Godart]], 1824</small> }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Selenophanes cassiope'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Cramer (awtor)|Cramer]] ni adtong 1776. Ang ''Selenophanes cassiope'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Selenophanes]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''S. c. amplior'' * ''S. c. andromeda'' * ''S. c. cassiopeia'' * ''S. c. placentia'' * ''S. c. theogenis'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 10687644|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Beccaloni G., Scoble M., Kitching I., Simonsen T., Robinson G., Pitkin B., Hine A. & Lyal C. (2019). LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index (version 12.3, Jan 2012). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate066 - Morpho.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Selenophanes]] drdcuxwc1qwlrvs8k9g4qff8hteomcd 0 954307 37104219 37089368 2026-10-02T17:24:14Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0093.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104219 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2013-07}} {{Taxobox | name = ''Dulcedo'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = '''Dulcedo''' | species = | binomial = Dulcedo | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} <!-- infobox here --> [[Henero]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Dulcedo'''''<ref name = "COL"/>. Ang ''Dulcedo'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Mao ni ang iyang [[kladogram]] matod sa [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Dulcedo&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Dulcedo hippomene]]'' | 2=''[[Dulcedo polita]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/dulcedo/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 2012-09-24}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan == {{commonscat|Dulcedo}} {{wikispecies|Dulcedo|''Dulcedo''}} [[Kategoriya:Alibangbang]] [[Kategoriya:Dulcedo]] 1u22dsu9pdoshzqg3albr3zyhbntytu 0 954308 37104220 35543578 2026-10-02T17:24:16Z Ch 110859 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera15seit 0093.jpg]] → [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 37104220 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Dulcedo polita'' | status = | image = Flickr - ggallice - Dulcedo polita (1).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Nymphalidae]] | genus = [[Dulcedo]] | species = '''Dulcedo polita''' | binomial = Dulcedo polita | binomial_authority = [[William Chapman Hewitson|Hewitson]], 1869 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Dulcedo polita'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[William Chapman Hewitson]] ni adtong 1869. Ang ''Dulcedo polita'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Dulcedo]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Nymphalidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 10685573|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Beccaloni G., Scoble M., Kitching I., Simonsen T., Robinson G., Pitkin B., Hine A. & Lyal C. (2019). LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index (version 12.3, Jan 2012). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> <gallery> File:Seitz5FaunaAmericanaPlate042 - Pierella.jpg </gallery> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Dulcedo]] d826u1b7poy372eks7z2ks5kfh76zx6 0 988471 37104281 35484222 2026-10-02T19:45:24Z CommonsDelinker 192 Replacing Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate120.JPG with [[File:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate170_-_Erionota.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file se 37104281 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-06}} {{Taxobox | name = ''Koruthaialos'' | status = | image = Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate170 - Erionota.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Hesperiidae]] | genus = '''Koruthaialos''' | species = | binomial = Koruthaialos | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Hesperioidea]] | synonyms = }} [[Kahenera]] sa [[mga alibangbang]] ang '''''Koruthaialos'''''.<ref name = "COL"/> Ang ''Koruthaialos'' sakop sa [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Hesperiidae]].<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> Ang [[kladogram]] matud sa [[Catalogue of Life]] mao<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Koruthaialos&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Koruthaialos butleri]]'' | 2=''[[Koruthaialos focula]]'' | 3=''[[Koruthaialos rubecula]]'' | 4=''[[Koruthaialos sindu]]'' }} }} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 54913259|accessdate= 2019-11-11}}</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Koruthaialos]] pbd18or3issmmnrrfe3rq7nrqf4069s 0 2239315 37104226 37030517 2026-10-02T17:26:33Z RamsesVII 122819 new better image 37104226 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|tanom nga bulak|date=2022-02}} {{Taxobox | name = ''Micranthocereus polyanthus'' | status = EN | image = Micranthocereus_polyanthus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Tanom nga bulak (tanom)|Magnoliopsida]] | ordo = [[Caryophyllales]] | familia = [[Cactaceae]] | genus = ''[[Micranthocereus]]'' | species = '''''Micranthocereus polyanthus''''' | binomial = ''Micranthocereus polyanthus'' | binomial_authority = ([[Erich Werdermann|Werderm.]]) [[Curt Backeberg|Backeb.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[tanom nga bulak]] ang '''''Micranthocereus polyanthus'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Erich Werdermann]], ug gihatagan sa eksakto nga ngalan ni [[Curt Backeberg]].<ref name = "col13438669"/> Ang ''Micranthocereus polyanthus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Micranthocereus]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Cactaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[nagtikapuo]].<ref name = "iucn"/> == Matang nga nahiubos == Ang kaliwatan gibahinbahin ngadto sa matang nga nahiubos:<ref name = "COL"/> * ''M. p. alvinii'' * ''M. p. polyanthus'' <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 13438669|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "col13438669"> (2011) , Checklist of CITES Species Part 1 CITES species index</ref> <ref name = "source">Tom Orrell (custodian), Dave Nicolson (ed). (2019). ITIS Global: The Integrated Taxonomic Information System (version Jun 2017). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= |year= 2002|id= 40908|title= Micranthocereus polyanthus|accessdate= 2012-10-24}}</ref> </references> [[Kategoriya:Tanom]] [[Kategoriya:Micranthocereus]] pkji6go4b75v67avopjpgvr3nga0sw5 0 3115819 37104284 6223918 2026-10-02T22:00:15Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Ozero Glybocheno]] to [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, Rasonski rajon)]] 37104284 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, Rasonski rajon)]] i77iisrbqawr5mkcfuolqntxm96ax4f 0 3116252 37104137 24764461 2026-10-02T13:11:45Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Glubochino (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] to [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] 24764460 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Belarus|date=2015-11}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Ozero Glubochino]].'' {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Ozero Glubochino | native_name = Озеро Глубочино | other_name = | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Belarus}} | country_flag = | state = [[Vitebsk Oblast]] | state_type = Voblast | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = | length = | width = | depth = | elevation = 131 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 54.9303 | long_d = 29.288 | timezone_label = Europe/Minsk | utc_offset = +3 | timezone = [[Further-eastern European Time|FET]] | geonames = 8232581 }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Ozero Glubochino''' ([[Rinuso]]: '''Озеро Глубочино''') sa [[Belarus]].<ref name = "gn8232581"/> Nahimutang ni sa voblast sa <!--ADM1-->[[Vitebsk Oblast]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:160}} km sa amihanan-sidlakan sa [[Minsk (ulohang dakbayan sa Belarus)|Minsk]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:131}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ozero Glubochino.<ref name = "gn8232581"/> Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:159}} ka metro ug {{formatnum:1.0 }} km sa kasadpan sa Ozero Glubochino.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} {{Location map|Belarus |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ozero Glubochino sa Belarus. | label = Ozero Glubochino|position=right|background=white|lat=54.9303|long=29.288}} Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[sagolsagol]] ang palibot sa Ozero Glubochino.<ref name = "nasalandcover"/> Dunay mga {{formatnum:27}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ozero Glubochino medyo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:4}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-12}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> {| |- |{{climate chart | Ozero Glubochino | -13| -12| 0 | -14| -7| 0 | -7| 0| 0 | -1| 11| 0 | 7| 19| 0 | 12| 20| 0 | 16| 23| 0 | 14| 20| 0 | 7| 16| 0 | -1| 8| 0 | -3| -1| 0 | -12| -10| 0 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn8232581">[{{Geonameslink|gnid=8232581|name=ozero%20glubochino}} Ozero Glubochino] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-04-06; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Vitebsk Oblast]] [[Kategoriya:Kaduhaduhaan mga lanaw paghimo ni bot Belarus]] pu4eglbm2v2238njm8vawblnrirqs6r 0 3116884 37104114 6224989 2026-10-02T12:02:39Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Ozero Glubokoye Strunovo]] to [[Hlybokaje Strunava]] 37104114 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybokaje Strunava]] t1361yzzasj296t6n62yav0ify8jeat 0 3553192 37104291 24897698 2026-10-03T06:23:48Z NearEMPTiness 14224 37104291 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Argentina|date=2015-12}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Laguna Atravesada]].'' {{geobox | 1 = Lake <!-- *** Header *** --> | name = Laguna Atravesada | native_name = | other_name = Laguna del Cerro Atravesada | category = Lanaw | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Cerro y Laguna La Atravesada.jpg | image_caption = Laguna Atravesada <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Argentina}} | country_flag = | state = [[Provincia del Neuquén]] | state_type = Lalawigan | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | river = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source_confluence = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | area = 0.39 | length = | width = | depth = | elevation = 2089 | volume = | watershed = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = -38.93726 | long_d = -70.6228 | timezone_label = America/Argentina/Salta | utc_offset = -3 | timezone = [[Argentina Time|ART]] | geonames = 3865266 }} <!--H.LK-->[[Lanaw]] ang '''Laguna Atravesada''' sa [[Argentina]].<ref name = "gn3865266"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM1-->[[Provincia del Neuquén]], sa habagatan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:1200}} km sa kasadpan sa [[Buenos Aires (ulohang dakbayan)|Buenos Aires]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:2089}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Laguna Atravesada.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglangkob kin og {{formatnum:0.39}} ka kilometro kwadrado. Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:2471}} ka metro ug {{formatnum:1.1 }} km sa habagatan sa Laguna Atravesada.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Naglukop ni og 0.8 km gikan sa amihanan ngadto sa habagatan ug 0.8 km gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan. {{Location map|Argentina |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Laguna Atravesada sa Argentina. | label = Laguna Atravesada|position=right|background=white|lat=-38.93726|long=-70.6228}} Hapit nalukop sa [[kalibonan ang palibot sa Laguna Atravesada.<ref name = "nasalandcover"/> Kunhod pa sa 2 ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Laguna Atravesada.<ref name = "nasapop"/> Ang klima [[mediteranyo]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:9}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Enero, sa {{formatnum:21}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Hulyo, sa {{formatnum:-2}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:708}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:98}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Disyembre, sa {{formatnum:14}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn3865266">[{{Geonameslink|gnid=3865266|name=laguna%20atravesada}} Laguna Atravesada] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2012-01-18; database download sa 2015-06-27</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga lanaw sa Provincia del Neuquén]] {{KML|from=Arhentina/Laguna_Atravesada_(lanaw_sa_Arhentina)}} jwpl00dtedgimcyd6xpl4rkc8xalw2c 0 3845933 37104163 35040840 2026-10-02T14:57:39Z Oursana 16244 -+Bad Doberan Münster (04).jpg 37104163 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Alemanya|date=2016-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Bad Doberan]].'' {{geobox | 1 = Settlement <!-- *** Header *** --> | name = Bad Doberan | native_name = | other_name = Doberan | category = Lungsod | etymology = | official_name = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Bad Doberan Münster (04).jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = Wappen Bad Doberan.png | symbol_type = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Alemanya}} | country_flag = | state = [[Mecklenburg-Western Pomerania]] | state_type = Estado pederal | region = | region_type = | district = | district_type = | municipality = | municipality_type = <!-- *** Associated with *** --> | part = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 13 | lat_d = 54.10712 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 11.90051 | long_m = | long_s = | long_EW = | highest = | highest_note = | highest_elevation = | highest_elevation_note = | lowest = | lowest_note = | lowest_elevation = | lowest_elevation_note = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = | area_decimals = | area_land = | area_land_decimals = | area_water = | area_water_decimals = | area_urban = | area_urban_decimals = | area_metro = | area_metro_decimals = | area_municipal = | area_municipal_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 11559 | population_date = 2010-11-22 | population_note = <ref name = "gn2953528"/> | population_urban = | population_urban_date = | population_urban_note = | population_metro = | population_metro_date = | population_metro_note = | population_municipal = | population_municipal_date = | population_municipal_note = | population_density = | population_density_note = | population_urban_density = | population_urban_density_note = | population_metro_density = | population_metro_density_note = | population_municipal_density = | population_municipal_density_note = <!-- *** People *** --> | population1 = | population1_type = | population2 = | population2_type = | population3 = | population3_type = <!-- *** History and politics *** --> | established = | established_type = | date = | date_type = | government = | government_location = | government_region = | government_state = | mayor = | mayor_party = | leader = Alkalde | leader_type = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code = {{#property:P281}} | postal_code_type = | area_code = | area_code_type = | code = | code_type = | code1 = | code1_type = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = | free1 = | free1_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = | timezone_label = Europe/Berlin | map2 = Bad Doberan in LRO.svg }} <!--P.PPL-->[[Lungsod]] ang '''Bad Doberan''' sa [[Alemanya]].<ref name = "gn2953528"/> Nahimutang ni sa estado pederal sa <!--ADM1-->[[Mecklenburg-Western Pomerania]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:200}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Berlin (ulohang dakbayan)|Berlin]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:13}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Bad Doberan<ref name = "gn2953528"/>, ug adunay <!--pop-->{{formatnum:11559}} ka molupyo.<ref name = "gn2953528"/> Ang yuta palibot sa Bad Doberan patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:63}} ka metro ug {{formatnum:1.0 }} km sa habagatan-kasadpan sa Bad Doberan.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:93}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Bad Doberan medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/>. Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Rostock (kapital sa distrito)|Rostock]], {{formatnum:15.8}} km sa sidlakan sa Bad Doberan. Sa rehiyon palibot sa Bad Doberan, mga lasang talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn2953528"/>}} {{Location map|Germany |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Bad Doberan sa Alemanya. | label = Bad Doberan|position=right|background=white|lat=54.10712|long=11.90051}} Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Bad Doberan.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[klima sa kontinente]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:7}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-5}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn2953528">[{{Geonameslink|gnid=2953528|name=bad%20doberan}} Bad Doberan] sa [{{Geonamesabout}} GeoNames.Org (cc-by)]; post updated 2010-11-22; database download sa 2015-05-23</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Bad Doberan|Bad Doberan}} [[Kategoriya:Mga lungsod sa Mecklenburg-Western Pomerania]] [[Kategoriya:Mga lungsod sa Alemanya nga mas dako pa kay sa 10,000 ka mga tawo]] bkwi45zlp7fhd43oj7f45ltj21k3hku 0 4304629 37104309 37104073 2026-10-03T09:26:55Z Lojwe 58137 37104309 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Espanya|date=2016-05}} {{geobox | 1 = Building <!-- *** Header *** --> | name = Zaragoza Airport | native_name = Aeropuerto de Zaragoza | category = Tugpahanan | official_name = | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Aeropuerto de Zaragoza 2 (cropped).jpg | image_caption = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Espanya}} | country_flag = | state = [[Aragon (rehiyon)|Aragon]] | region = [[Provincia de Zaragoza]] | district = | municipality = <!-- *** Location *** --> | location = | elevation = 263 | lat_d = 41.66624 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -1.04155 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | height = | depth = | volume = | area = <!-- *** Properties *** --> | author = | style = | material = <!-- *** Historiy and administration *** --> | established = | date = | owner = | management = <!-- *** Access *** --> | public = | visitation = | visitation_date = | access = <!-- *** Heritage *** --> | whs_name = | whs_year = | whs_number = | whs_region = | whs_criteria = | iucn_category = <!-- *** Free *** --> | free = ZAZ | free_type = [[IATA]] | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | state_type = Rehiyon | region_type = Lalawigan | timezone_label = Europe/Madrid | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | timezone = [[Central European Time|CET]] | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | free1 = LEZG | free1_type = [[ICAO]] }} <!--S.AIRP-->[[Tugpahanan]] ang '''Zaragoza Airport''' ([[Kinatsila]]: '''Aeropuerto de Zaragoza''') sa [[Espanya]].<ref name = "gn6301769"/> Nahimutang ni sa lalawigan sa <!--ADM2-->[[Provincia de Zaragoza]] ug rehiyon sa <!--ADM1-->[[Aragon (rehiyon)|Aragon]], sa amihanan-sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:260}} km sa amihanan-sidlakan sa [[Madrid (ulohang dakbayan)|Madrid]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:263}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Zaragoza Airport.<ref name = "gn6301769"/> Ang yuta palibot sa Zaragoza Airport patag sa amihang-sidlakan, apan sa habagatang-kasadpan nga kini mao ang kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:592}} ka metro ug {{formatnum:8.5 }} km sa habagatan sa Zaragoza Airport.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:550}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Zaragoza Airport nga hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Zaragoza (kapital sa rehiyon)|Zaragoza]], {{formatnum:13.7}} km sa sidlakan sa Zaragoza Airport. Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Zaragoza Airport.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima bugnaw nga [[ugahon]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:16}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:28}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Disyembre, sa {{formatnum:4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:538}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:81}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:24}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Zaragoza Airport | 2| 9| 40 | 3| 12| 28 | 6| 17| 50 | 9| 23| 73 | 14| 29| 36 | 17| 35| 61 | 20| 36| 31 | 22| 34| 24 | 15| 28| 43 | 11| 22| 42 | 6| 15| 81 | 1| 8| 30 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|Spain |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Zaragoza Airport sa Espanya. | label = Zaragoza Airport|position=right|background=white|lat=41.66624|long=-1.04155}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn6301769">[{{Geonameslink|gnid=6301769|name=zaragoza%20airport}} Zaragoza Airport] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-11-13; database download sa 2016-04-24</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Zaragoza Airport|Zaragoza Airport}} [[Kategoriya:Mga tugpahanan sa Aragon (rehiyon)]] oegxehwrdetb073idj9os2zjcfh9u99 0 4514027 37104110 37104029 2026-10-02T12:02:18Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[North Saskatchewan River (suba sa Saskatchewan)]] to [[North Saskatchewan River]] 37104110 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[North Saskatchewan River]] 3rix3o4a88h7i1tcei32j8ev2noe4sv 0 4857362 37104123 20015954 2026-10-02T12:31:49Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375715237|Negrito]]" 37104123 wikitext text/x-wiki [[File:Taman_Negara_(30509997143).jpg|thumb| Pamilyang Batek sa Malaysia.]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] q2wxuspwupl5qwcp25kpudle4akqml6 37104124 37104123 2026-10-02T12:33:35Z QueenCityCebu 123067 37104124 wikitext text/x-wiki '''''Ang''''' / nga Negrito (/ nɪˈɡriːtoʊ / ; {{Literal translation|little [[black person]]}}) nagtumong sa daghang lain-laing mga grupo etniko nga nagpuyo sa hilit nga mga bahin sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug sa [[Andaman Islands (kapuloan sa Indiya)|Andaman Islands]] . Ang mga populasyon nga kanunay gihulagway nga Negrito naglakip sa: [[mga katawhang Andamanese]] (lakip ang [[Great Andamanese]], ang [[Onge]], ang [[Jarawas (Andaman Islands)|Jarawa]], ug ang [[Sentinelese]]) sa Andaman Islands, ang mga katawhang [[Semang]] (lakip na niini, ang [[Batek people|mga katawhang Batek]]) sa [[Peninsular nga Malaysia|Peninsular Malaysia]], ang [[Maniq people|mga katawhang Maniq]] sa [[Southern Thailand|Habagatang Thailand]], ingon man mga 30 ka lain-laing [[Philippine Negrito languages|mga katawhang Negrito sa Pilipinas]] (lakip ang [[Mga tawo sa Aeta|mga Aeta]] sa [[Luzon]], ang [[Ati people|mga Ati]] ug [[mga Karay·ang sulodnon|Tumandok]] sa [[Kabisay-an|Visayas]], ug ang [[Lumad|mga Mamanwa]] sa [[Mindanao]]). == Etimolohiya == Ang pulong nga ''Negrito,'' ang Kinatsila [[Diminutive|nga gamay nga pulong]] sa ''[[negro]]'', gigamit nga nagkahulogang "gamay nga itom nga tawo." Kini nga paggamit gimugna sa [[Catholic Church and the Age of Discovery|mga misyonaryong]] Espanyol sa ika-16 nga siglo nga naglihok sa Pilipinas, ug gihulam sa ubang mga magpapanaw ug kolonyalista sa Europa sa tibuok Austronesya aron markahan ang lainlaing mga tawo nga giisip nga parehas og gamay nga pisikal nga gitas-on ug itom nga panit. <ref name="Manickham-20092">{{cite book|last=Manickham|first=Sandra Khor|editor=Hägerdal, Hans|title=Responding to the West: Essays on Colonial Domination and Asian Agency|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Onr3-thtL2MC&pg=PA69|year=2009|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-8964-093-2|pages=69–79|chapter=Africans in Asia: The Discourse of 'Negritos' in Early Nineteenth-century Southeast Asia}}</ref> Ang kontemporaryong paggamit sa laing Kinatsila nga epithet, ''ang Negrillos'', lagmit usab nga naghiusa niining mga tawhana sa mga [[Pygmy peoples|pygmy nga katawhan]] sa [[Central Africa]] base sa gituohang pagkaparehas sa gitas-on ug kutis. <ref name="Manickham-20093">{{cite book|last=Manickham|first=Sandra Khor|editor=Hägerdal, Hans|title=Responding to the West: Essays on Colonial Domination and Asian Agency|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Onr3-thtL2MC&pg=PA69|year=2009|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-8964-093-2|pages=69–79|chapter=Africans in Asia: The Discourse of 'Negritos' in Early Nineteenth-century Southeast Asia}}</ref> Sa kasaysayan, ang ngalan nga ''Negrito'' gigamit usab sa pagtumong sa mga pygmy sa Africa. <ref>{{Cite EB1911|wstitle=Ethnology and ethnography|volume=9|page=851|quote=Second are the large Negrito family, represented in Africa by the dwarf-races of the equatorial forests, the [[Aka (Pygmy tribe)|Akkas]], [[Batwa]]s, [[Wochua]]s and others...}}</ref> Gikuwestiyon sa mga modernong iskolar ang kapuslanan sa paghiusa sa mga tawo nga lainlain og [[Etnisidad|etniko]] pinaagi sa pagkaparehas sa gitas-on ug kutis. <ref name="Manickham-20094">{{cite book|last=Manickham|first=Sandra Khor|editor=Hägerdal, Hans|title=Responding to the West: Essays on Colonial Domination and Asian Agency|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Onr3-thtL2MC&pg=PA69|year=2009|publisher=Amsterdam University Press|isbn=978-90-8964-093-2|pages=69–79|chapter=Africans in Asia: The Discourse of 'Negritos' in Early Nineteenth-century Southeast Asia}}</ref> Kini nga pagtuki nagpunting nga ang mga tawo nga giklasipikar nga Negrito adunay lain-laing etnikong kagikan, nagsultig lain-laing mga pinulongan, ug adunay lain-laing mga gituohang relihiyon ug kultural nga mga gawi, nga ang tanan nagpalisod sa paghisgot kanila isip usa ka nahiusang grupo. Dugang pa, ang orihinal nga konsepto sa ''Negrito'' adunay mga impluwensya ug asosasyon nga karon nakita nga kwestyonable sa etika, ug wala makaabot sa modernong mga sukdanan sa eskolar. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] 88z97geejv14n3lsx18oq1cdtr4gm9o 0 6290271 37104109 37104026 2026-10-02T12:02:18Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[South King (bungtod)]] to [[South King]] 37104109 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[South King]] s3c4pvv7ax9ha8t2iaojm1tdzk3q4nw 0 6291902 37104108 37104025 2026-10-02T12:02:08Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[North King (bungtod)]] to [[North King]] 37104108 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[North King]] dv6wwi43enfx9h4wp6zzh845pgo9ed5 0 6292368 37104107 37104023 2026-10-02T12:02:03Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Middle King (bungtod)]] to [[Middle King]] 37104107 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Middle King]] 7hp4hrfy9l080w07mvoc2pjgu0xc3pq 0 6491770 37104308 32754444 2026-10-03T09:10:55Z Reino Baptista 68398 37104308 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Portugal|date=2017-01}} {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = Fraga de Brazalite | native_name = | other_name = | category = Bukid | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Portugal}} | country_flag = | state = [[Distrito de Vila Real]] | region = [[Montalegre (munisipyo)|Montalegre]] | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 1335 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = 41.8651602 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -7.9780084 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | state_type = Distrito | region_type = Munisipyo | coordinates_note = {{efn|group=saysay|Itarong ang posisyon base sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} | height = 75 | width = {{formatnum:1.1}} | width_unit = km | highest_elevation = 1410 | timezone_label = Europe/Lisbon | utc_offset = +0 | utc_offset_DST = +1 | timezone = [[Coordinate Universal Time|UTC]] | timezone_DST = [[British Summer Time|BST]] | geonames = 2742011 }} <!--T.MT-->[[Bukid]] ang '''Fraga de Brazalite''' sa [[Portugal]].<ref name = "gn2742011"/> Nahimutang ni sa munisipyo sa <!--ADM2-->[[Montalegre (munisipyo)|Montalegre]] ug distrito sa <!--ADM1-->[[Distrito de Vila Real]], sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:400}} km sa amihanan sa [[Lisbon (ulohang dakbayan)|Lisbon]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:1410}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Fraga de Brazalite,{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} o {{formatnum:75}} ka metros sa ibabaw sa naglibot nga tereyn{{efn|group=saysay|Topograpikong pagkainila, determinado gikan sa DEM 3 "data gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}}. Mga {{formatnum:1.1}} ka kilometro ang gilapdon sa tiilan niini.{{efn|group=saysay|Ang kinadak-ang extension sa contour sa paghatag sa topographic pagkainila.}} Ang yuta palibot sa Fraga de Brazalite kasagaran kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Serra do Gerês - Pico da Nevosa]], {{formatnum:1548}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:7.3}} km sa habagatan-kasadpan sa Fraga de Brazalite.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn2742011"/>}} Dunay mga {{formatnum:5}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Fraga de Brazalite may kaayo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Hapit nalukop sa [[durowan]] ug [[kabugangan]] ang palibot sa Fraga de Brazalite.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[kasarangan]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:10}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:20}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:2}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1181}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Enero, sa {{formatnum:169}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Agosto, sa {{formatnum:15}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|Portugal |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Fraga de Brazalite sa Portugal. | label = Fraga de Brazalite|position=right|background=white|lat=41.8725033333333|long=-7.98083}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "gn2742011">[{{Geonameslink|gnid=2742011|name=fraga%20de%20brazalite}} Fraga de Brazalite] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2016-06-22; database download sa 2016-12-31</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Kabukiran sa Distrito de Vila Real]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Portugal nga mas taas kay sa 1000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] [[Kategoriya:Mga artikulo sa posisyon itarong ni bot]] qy5i0gbq5q9s0xi8exfb45myftxh1qk 0 6922483 37104282 32821719 2026-10-02T19:58:13Z Walmaul 134469 /* */ 37104282 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Eswatini|date=2017-01}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Ngwenya]].'' {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = Ngwenya | native_name = | other_name = Ingwenya | category = Bukid | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = Ngwenya Mountain 1.jpg | image_caption = Ang Ngwenya sa Eswatini, nga makita gikan sa usa ka dapit taliwala sa viewpoint sa Ngwenya ug sa Suba sa Mbuluzi <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Eswatini}} | country_flag = | state = | region = | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 1835 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = -26.1633 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = 31.0492 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | coordinates_note = {{efn|group=saysay|Itarong ang posisyon base sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} | timezone_label = Africa/Mbabane | utc_offset = +2 | timezone = [[Central Africa Time|CAT]] | geonames = 934915 }} <!--T.MT-->[[Bukid]] ang '''Ngwenya''' sa [[Eswatini]].<ref name = "gn934915"/> Nahimutang ni sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod, {{formatnum:19}} km sa amihanan sa [[Mbabane (ulohang dakbayan)|Mbabane]] ang ulohan sa nasod. {{formatnum:1835}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Ngwenya.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang yuta palibot sa Ngwenya kasagaran kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ngwenya mao ang labing taas nga punto sa maong dapit. Dunay mga {{formatnum:75}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Ngwenya medyo hilabihan populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Mbabane (ulohang dakbayan)|Mbabane]], {{formatnum:19.0}} km sa habagatan sa Ngwenya. Hapit nalukop sa [[kaumahan]] ang palibot sa Ngwenya.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[umogon]] ug [[subtropikal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:18}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Oktubre, sa {{formatnum:22}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Hunyo, sa {{formatnum:12}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1042}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Enero, sa {{formatnum:223}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Hunyo, sa {{formatnum:5}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Ngwenya | 15| 27| 223 | 15| 25| 122 | 14| 26| 140 | 12| 23| 57 | 8| 21| 34 | 6| 18| 5 | 6| 19| 6 | 8| 23| 11 | 11| 31| 80 | 13| 32| 110 | 13| 30| 104 | 14| 29| 151 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|Eswatini |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Ngwenya sa Eswatini. | label = Ngwenya|position=right|background=white|lat=-26.1633366666667|long=31.0491666666667}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "gn934915">[{{Geonameslink|gnid=934915|name=ngwenya}} Ngwenya] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-01-18; database download sa 2017-01-07</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Kabukiran sa Eswatini]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Eswatini nga mas taas kay sa 1000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] [[Kategoriya:Mga artikulo sa posisyon itarong ni bot]] eky7tmj2zfm7d0ghc8opk3ec6wzr14q 0 7041026 37104310 27291898 2026-10-03T09:39:49Z Yousiphh 128023 Redirected page to [[Çermik]] 37104310 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Çermik ]] 3gm0uoelwi6s4t6swlbltu7ay40yk12 0 7062926 37104305 35004157 2026-10-03T08:34:26Z Peter James 28395 37104305 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''York Mountain''' ngalan niining mga mosunod: ==Heyograpiya== ===Tinipong Bansa=== {{Location map+|United States |caption = Mga dapit nga gitawag York Mountain sa [[Tinipong Bansa]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|United States| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=33.02984|long=-86.39553}} {{Location map~|United States| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=33.78038|long=-86.99305}} {{Location map~|United States| label = 3| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=41.8288|long=-79.3251}} {{Location map~|United States| label = 4| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=35.54608|long=-120.83323}} }} # [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Alabama, Coosa County)]], {{Coord|33.02984|-86.39553|region:US_type:mountain|name=York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Alabama, Coosa County)}}<!--Geonames ID 4098785--> # [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Alabama, Jefferson County)]], {{Coord|33.78038|-86.99305|region:US_type:mountain|name=York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Alabama, Jefferson County)}}<!--Geonames ID 4098786--> # [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]], Warren County, {{Coord|41.8288|-79.3251|region:US_type:mountain|name=York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)}}<!--Geonames ID 5220366--><!--Geonames ID 5220372--> # [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, California)]], San Luis Obispo County, {{Coord|35.54608|-120.83323|region:US_type:mountain|name=York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, California)}}<!--Geonames ID 5410924--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Tinipong Bansa]] lddwg2jbiorz7l2bvks0m837f44mrxk 0 7098861 37104298 34926538 2026-10-03T08:25:11Z Peter James 28395 37104298 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Dug Hill Ridge''' ngalan niining mga mosunod: ==Heyograpiya== ===Tinipong Bansa=== {{Location map+|United States |caption = Mga dapit nga gitawag Dug Hill Ridge sa [[Tinipong Bansa]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|United States| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=39.67796|long=-76.8988}} {{Location map~|United States| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=35.8434|long=-84.87134}} }} # [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]], {{Coord|39.67796|-76.8988|region:US_type:mountain|name=Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)}}<!--Geonames ID 4353731--><!--Geonames ID 4557624--> # [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Tennessee)]], Cumberland County, {{Coord|35.8434|-84.87134|region:US_type:mountain|name=Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Tennessee)}}<!--Geonames ID 4619454--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Tinipong Bansa]] 2z0u7f1p34v9dxtu0s1tt9na6qj2r75 37104306 37104298 2026-10-03T08:34:55Z Peter James 28395 37104306 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} Ang '''Dug Hill Ridge''' ngalan niining mga mosunod: ==Heyograpiya== ===Tinipong Bansa=== {{Location map+|United States |caption = Mga dapit nga gitawag Dug Hill Ridge sa [[Tinipong Bansa]]. |float = right |width=300 | places ={{Location map~|United States| label = 1| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=39.67796|long=-76.8988}} {{Location map~|United States| label = 2| mark =Blue_pog.svg|position=right|background=white|lat=35.8434|long=-84.87134}} }} # [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]], York County, {{Coord|39.67796|-76.8988|region:US_type:mountain|name=Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)}}<!--Geonames ID 4353731--><!--Geonames ID 4557624--> # [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Tennessee)]], Cumberland County, {{Coord|35.8434|-84.87134|region:US_type:mountain|name=Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Tennessee)}}<!--Geonames ID 4619454--> {{giklaro paghimo ni bot}} [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot 2017-02]] [[Kategoriya:Pagklaro paghimo ni bot Tinipong Bansa]] makoiocqpv92x8atuchqf2xh8zfmh2i 0 7107085 37104139 32986422 2026-10-02T13:14:43Z Carsten Steger 80265 Aerial image of Pointe du Van inserted. 37104139 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Pransiya|date=2017-02}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Pointe du Van]].'' {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = Pointe du Van | native_name = | other_name = | category = Punta | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = Aerial image of Pointe du Van (view from the east).jpg | image_caption = <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Pransiya}} | country_flag = | state = | region = | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 51 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = 48.06327 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -4.7144 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | timezone_label = Europe/Paris | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | timezone = [[Central European Time|CET]] | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] }} <!--T.PT-->[[Punta]] ang '''Pointe du Van''' sa [[Pransiya]].<ref name = "gn2970816"/> Nahimutang ni sa amihanang bahin sa nasod, {{formatnum:500}} km sa kasadpan sa [[Paris]] ang ulohan sa nasod. Ang yuta sa Pointe du Van patag. Sa amihang-kasadpan, dagat ang pinakaduol sa Pointe du Van.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga {{formatnum:72}} ka metro ug {{formatnum:1.1 }} km sa sidlakan sa Pointe du Van.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:48}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Pointe du Van medyo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Plouhinec (lungsod)|Plouhinec]], {{formatnum:17.9}} km sa sidlakan sa Pointe du Van. Sa rehiyon palibot sa Pointe du Van, mga lawis, kagaangan, salog sa dagat, ug nga bato nga pormasyon talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn2970816"/>}} Ang klima [[kasarangan]]. Ang kasarangang giiniton {{formatnum:11}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:17}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:4}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1253}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Nobiyembre, sa {{formatnum:171}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Septiyembre, sa {{formatnum:41}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Pointe du Van | 3| 8| 147 | 3| 6| 116 | 5| 12| 77 | 7| 18| 123 | 8| 17| 76 | 11| 22| 76 | 13| 17| 59 | 15| 19| 75 | 11| 18| 41 | 11| 14| 129 | 5| 12| 171 | 5| 11| 162 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|France |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Pointe du Van sa Pransiya. | label = Pointe du Van|position=right|background=white|lat=48.06327|long=-4.7144}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn2970816">[{{Geonameslink|gnid=2970816|name=pointe%20du%20van}} Pointe du Van] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2016-12-10; database download sa 2017-02-07</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Pointe du Van|Pointe du Van}} [[Kategoriya:Mga lawis sa Pransiya]] 7yrgo1ino01vwv27lok370673nbypd8 0 7531368 37104141 35430951 2026-10-02T14:02:34Z InternetArchiveBot 28475 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 37104141 wikitext text/x-wiki {{Coord|31|46|33|N|35|12|00|E|region:IL_type:city|display=title}} [[File:HebrewU-MtScopus.JPG|thumb|400px|right]] Ang '''Hebreohanon nga University sa Jerusalem''' ({{Lang-he|האוניברסיטה העברית בירושלים}}, {{transl|he|ha-Universita ha-Ivrit B'irushalayim}}; abbreviated '''HUJI''') mao ang usa ka [[unibersidad]] sa [[Israel]]. Kini mao ang ikaduha nga-labing karaan nga unibersidad sa nasud. Kini natukod sa 1918, 30 ka tuig sa wala pa ang Estado sa Israel. Kini mao ang unang unibersidad sa pag-abli sa Israel uban sa tulo ka mga kampus. kampus niini anaa sa [[Bukid sa Scopus]], [[Givat Ram]] ug [[Ein Karem]]. <gallery> File:Bezalel.jpg|[[Bezalel Academy sa Arts ug Design]] - sa nasudnong academy sa arte ug disenyo sa Israel File:The National Library of Israel building - Amitay Katz.jpg|[[National Library sa Israel]] File:Academy of the Hebrew Language.JPG|[[Academy sa Hebreohanong Pinulongan]] File:הגן הבוטני הלאומי ע"ש מונטגיו למפורט - הר הצופים.jpg|[[National Botanic Tanaman sa Israel]] </gallery> ==Mga sumpay sa gawas== {{Commonscat-inline|Hebrew University of Jerusalem}} * [https://web.archive.org/web/20090318195621/http://www.huji.ac.il/huji/eng/index_e.htm Hebrew University web site] * [http://jewish.huji.ac.il/ The Mandel Institute of Jewish Studies web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130428015302/http://jewish.huji.ac.il/ |date=2013-04-28 }} * [http://www.alberteinstein.info/ Einstein Archives at the Hebrew University]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811112756/http://www.alberteinstein.info/ |date=2011-08-11 }} * [http://www.alanwatson.org/jerusalemlaw.htm Ancient and Premodern Law at the Hebrew University of Jerusalem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307142533/http://www.alanwatson.org/jerusalemlaw.htm |date=2016-03-07 }} [[Kategoriya:Mga unibersidad sa Israel]] et21kkbthpykbyebcac4fk82rfyfwuj 0 7770531 37104111 14092769 2026-10-02T12:02:24Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Wainuiomapu Stream (suba, lat -40,97, long 175,83)]] to [[Wainuiomapu Stream]] 37104111 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wainuiomapu Stream]] kbezjtlswa73ea0fqw35jkgs60tr726 0 7783956 37104112 37104041 2026-10-02T12:02:28Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Wainuiomapu Stream (suba, lat -40,97, long 175,83)]] to [[Wainuiomapu Stream]] 37104112 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wainuiomapu Stream]] kbezjtlswa73ea0fqw35jkgs60tr726 0 7789634 37104113 37104042 2026-10-02T12:02:34Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Wainuiomapu Stream (suba, lat -40,97, long 175,83)]] to [[Wainuiomapu Stream]] 37104113 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wainuiomapu Stream]] kbezjtlswa73ea0fqw35jkgs60tr726 0 8081697 37104307 34138043 2026-10-03T09:07:42Z Walmaul 134469 /* */ 37104307 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Eswatini|date=2017-05}} {{geobox | 1 = River <!-- *** Header *** --> | name = Mbabane River | native_name = | other_name = Mbabane | category = Suba | etymology = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Mbabane River 8.jpg|thumb| | image_caption = Ang Mbabane sa Lobamba, dili molapas sa usa ka kilometro gikan sa dapit diin kini mosulod sa Lusushwana <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Eswatini}} | country_flag = | state = | region = | district = | municipality = <!-- *** Associated with *** --> | parent = | city = | landmark = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_right = <!-- *** Source and mouth *** --> | source = | source_location = | source_region = | source_country = | source_elevation = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = | source1 = | source1_location = | source1_region = | source1_country = | source1_elevation = | source1_lat_d = | source1_lat_m = | source1_lat_s = | source1_lat_NS = | source1_long_d = | source1_long_m = | source1_long_s = | source1_long_EW = | source_confluence = | source_confluence_location = | source_confluence_region = | source_confluence_country = | source_confluence_elevation = | source_confluence_lat_d = | source_confluence_lat_m = | source_confluence_lat_s = | source_confluence_lat_NS = | source_confluence_long_d = | source_confluence_long_m = | source_confluence_long_s = | source_confluence_long_EW = | mouth = | mouth_location = | mouth_region = | mouth_country = | mouth_elevation = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = <!-- *** Size *** --> | length = | width = | depth = | volume = | watershed = | watershed_decimals = <!-- *** Flow *** --> | discharge = | discharge_max = | discharge_min = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = | lat_d = -26.43333 | long_d = 31.2 | elevation = 670 | timezone_label = Africa/Mbabane | utc_offset = +2 | timezone = [[Central Africa Time|CAT]] }} {{Location map|Eswatini |float = right |width=250 | caption = Nahimutangan sa Mbabane River sa Eswatini. | label = Mbabane River|position=left|background=white|lat=-26.43333|long=31.2}} <!--H.STM-->[[Suba]] ang '''Mbabane River''' sa [[Eswatini]].<ref name = "gn934984"/> Nahimutang ni sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:15}} km sa habagatan-sidlakan sa [[Mbabane (ulohang dakbayan)|Mbabane]] ang ulohan sa nasod. Ang Mbabane River mao ang bahin sa [[tubig-saluran]] sa [[Lusutfu]]. == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn934984">[{{Geonameslink|gnid=934984|name=mbabane%20river}} Mbabane River] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2012-01-18; database download sa 2017-01-07</ref> </references> [[Kategoriya:Lusutfu tubig-saluran]] [[Kategoriya:Mga suba sa Eswatini]] qvux0b2gtnwfjiztcmod3llyu5yzo4y 0 8838231 37104277 28342174 2026-10-02T19:31:21Z CommonsDelinker 192 Replacing Triple-pass-divide-thumb.jpg with [[File:Split_Mountain_(Glacier_National_Park).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Location error. The shooti 37104277 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Triple Divide Peak]].'' {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = Triple Divide Peak | native_name = | other_name = | category = Bukid | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = Split Mountain (Glacier National Park).jpg | image_caption = <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Montana (estado)|Montana]] | region = [[Flathead County]] | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 2340 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = 48.57303 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -113.51677 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | state_type = Estado | region_type = Kondado | height = 93 | width = {{formatnum:0.47}} | width_unit = km | highest_elevation = 2433 | timezone_label = America/Denver | utc_offset = -7 | utc_offset_DST = -6 | timezone = [[Mountain Standard Time|MST]] | timezone_DST = [[Mountain Daylight Time|MDT]] }} <!--T.MT-->[[Bukid]] ang '''Triple Divide Peak''' sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn5683181"/> Ang Triple Divide Peak nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[Flathead County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Montana (estado)|Montana]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:3100}} km sa kasadpan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] {{formatnum:2433}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Triple Divide Peak,<ref name = "gn5683181"/> o {{formatnum:93}} ka metros sa ibabaw sa naglibot nga tereyn{{efn|group=saysay|Topograpikong pagkainila, determinado gikan sa DEM 3 "data gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}}. Mga {{formatnum:0.47}} ka kilometro ang gilapdon sa tiilan niini.{{efn|group=saysay|Ang kinadak-ang extension sa contour sa paghatag sa topographic pagkainila.}} Ang yuta palibot sa Triple Divide Peak kay kabukiran sa kasadpan, apan sa sidlakan nga kini mao ang kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Norris Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Montana)|Norris Mountain]], {{formatnum:2716}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:1.3}} km sa kasadpan sa Triple Divide Peak.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn5683181"/>}} Kunhod pa sa 2 ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Triple Divide Peak.<ref name = "nasapop"/> Walay lungsod sa palibot. Hapit nalukop sa [[kasagbotan]] ang palibot sa Triple Divide Peak.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Triple Divide Peak, kabukiran, ug yelo talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn5683181"/>}} Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:-1}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:14}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:-12}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:894}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:157}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Hulyo, sa {{formatnum:43}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Triple Divide Peak | -13| -10| 90 | -16| -9| 68 | -13| -6| 62 | -9| -1| 69 | -5| 7| 65 | 2| 13| 157 | 8| 21| 43 | 8| 21| 59 | 3| 14| 57 | -4| 4| 58 | -8| -6| 88 | -12| -10| 79 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Triple Divide Peak sa Tinipong Bansa. | label = Triple Divide Peak|position=right|background=white|lat=48.57303|long=-113.51677}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn5683181">[{{Geonameslink|gnid=5683181|name=triple%20divide%20peak}} Triple Divide Peak] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2006-01-15; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Kabukiran sa Montana (estado)]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Tinipong Bansa nga mas taas kay sa 2000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] ckxqwcieg9demau3ib3ohbgr15fzr27 37104311 37104277 2026-10-03T11:13:57Z Voncercue 136476 Change the misidentified image 37104311 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Triple Divide Peak]].'' {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = Triple Divide Peak | native_name = | other_name = | category = Bukid | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = Triple Divide Peak.jpg | image_caption = <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Montana (estado)|Montana]] | region = [[Flathead County]] | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 2340 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = 48.57303 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -113.51677 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | state_type = Estado | region_type = Kondado | height = 93 | width = {{formatnum:0.47}} | width_unit = km | highest_elevation = 2433 | timezone_label = America/Denver | utc_offset = -7 | utc_offset_DST = -6 | timezone = [[Mountain Standard Time|MST]] | timezone_DST = [[Mountain Daylight Time|MDT]] }} <!--T.MT-->[[Bukid]] ang '''Triple Divide Peak''' sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn5683181"/> Ang Triple Divide Peak nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[Flathead County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Montana (estado)|Montana]], sa sentro nga bahin sa nasod, {{formatnum:3100}} km sa kasadpan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] {{formatnum:2433}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa Triple Divide Peak,<ref name = "gn5683181"/> o {{formatnum:93}} ka metros sa ibabaw sa naglibot nga tereyn{{efn|group=saysay|Topograpikong pagkainila, determinado gikan sa DEM 3 "data gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}}. Mga {{formatnum:0.47}} ka kilometro ang gilapdon sa tiilan niini.{{efn|group=saysay|Ang kinadak-ang extension sa contour sa paghatag sa topographic pagkainila.}} Ang yuta palibot sa Triple Divide Peak kay kabukiran sa kasadpan, apan sa sidlakan nga kini mao ang kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Kinahabogang dapit sa palibot ang [[Norris Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Montana)|Norris Mountain]], {{formatnum:2716}} ka metros ni kahaboga ibabaw sa dagat, {{formatnum:1.3}} km sa kasadpan sa Triple Divide Peak.{{efn|group=saysay|Ang punto nga labing taas sa ibabaw sa mga lokal nga kapunawpunawan, sumala sa gihabogon data sa GeoNames.<ref name = "gn5683181"/>}} Kunhod pa sa 2 ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa Triple Divide Peak.<ref name = "nasapop"/> Walay lungsod sa palibot. Hapit nalukop sa [[kasagbotan]] ang palibot sa Triple Divide Peak.<ref name = "nasalandcover"/> Sa rehiyon palibot sa Triple Divide Peak, kabukiran, ug yelo talagsaon komon.{{efn|group=saysay|Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.<ref name = "gn5683181"/>}} Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:-1}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:14}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Pebrero, sa {{formatnum:-12}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:894}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:157}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Hulyo, sa {{formatnum:43}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Triple Divide Peak | -13| -10| 90 | -16| -9| 68 | -13| -6| 62 | -9| -1| 69 | -5| 7| 65 | 2| 13| 157 | 8| 21| 43 | 8| 21| 59 | 3| 14| 57 | -4| 4| 58 | -8| -6| 88 | -12| -10| 79 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Triple Divide Peak sa Tinipong Bansa. | label = Triple Divide Peak|position=right|background=white|lat=48.57303|long=-113.51677}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn5683181">[{{Geonameslink|gnid=5683181|name=triple%20divide%20peak}} Triple Divide Peak] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2006-01-15; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Kabukiran sa Montana (estado)]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Tinipong Bansa nga mas taas kay sa 2000 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] 9y0ce4s7c4fi6rshvaer7i6s09wrmwo 0 8988592 37104292 28253580 2026-10-03T08:23:20Z Peter James 28395 Peter James moved page [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,68, long -76,90)]] to [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 28253579 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Dug Hill Ridge]].'' {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = Dug Hill Ridge | native_name = | other_name = | category = Tagaytay | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Pennsylvania]] | region = [[York County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|York County]] | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 257 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = 39.67796 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -76.8988 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | state_type = Estado | region_type = Kondado | height = 57 | width = {{formatnum:4.1}} | width_unit = km | highest_elevation = 314 | timezone_label = America/New_York | utc_offset = -5 | utc_offset_DST = -4 | timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] | timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | geonames = 4353731 }} <!--T.RDGE-->[[Tagaytay]] ang '''Dug Hill Ridge''' sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn4353731"/> Ang Dug Hill Ridge nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[York County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|York County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Pennsylvania]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:90}} km sa amihanan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] Ang klima [[klima sa kontinente]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:11}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Agosto, sa {{formatnum:22}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-2}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1504}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Oktubre, sa {{formatnum:199}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Nobiyembre, sa {{formatnum:78}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Dug Hill Ridge | -6| 1| 110 | -6| 3| 113 | -3| 8| 95 | 6| 21| 131 | 11| 23| 105 | 16| 25| 178 | 18| 26| 141 | 18| 27| 139 | 13| 24| 82 | 8| 17| 199 | 1| 12| 78 | -5| 3| 133 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Dug Hill Ridge sa Tinipong Bansa. | label = Dug Hill Ridge|position=right|background=white|lat=39.67796|long=-76.8988}} == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn4353731">[{{Geonameslink|gnid=4353731|name=dug%20hill%20ridge}} Dug Hill Ridge] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2011-12-11; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Mga bungtod sa Pennsylvania]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Tinipong Bansa nga mas taas kay sa 200 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] g5xknml2q0pbz0vsku1e7mtercienmg 0 8989076 37104294 28253583 2026-10-03T08:23:40Z Peter James 28395 Redirected page to [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104294 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 5qf49u2mhi2mmmxpv3epjl1kf9twglj 0 9005092 37104304 28066898 2026-10-03T08:32:30Z Peter James 28395 37104304 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[Warren County]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = Warren County | native_name = Comté de Warren | other_name = Condado de Warren | category = Kondado | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = Warren County Courthouse Jul 12.jpg | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Pennsylvania]] | state_type = Estado | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = Warren | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 2.33 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 41815 | population_date = 2013-03-08 | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] | utc_offset = -5 | timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = -4 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | lat_d = 41.81457 | long_d = -79.27414 | elevation = 348 | population_note = <ref name = "gn5217991"/> | timezone_label = America/New_York | map2 = Map of Pennsylvania highlighting Warren County.svg }} <!--A.ADM2-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Tinipong Bansa|Kondado]] ang '''Warren County''' ([[Prinanses]]: '''Comté de Warren''', [[Kinatsila]]: '''Condado de Warren''') sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn5217991"/> Nahimutang ni sa estado sa <!--ADM1-->[[Pennsylvania]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:400}} km sa amihanan-kasadpan sa [[Washington, D.C.]] Adunay <!--pop-->{{formatnum:41815}} ka molupyo.<ref name = "gn5217991"/> Naglangkob kin og {{formatnum:2.3}} ka kilometro kwadrado. Warren County mopakigbahin sa usa ka utlanan sa [[Chautauqua County (kondado sa Tinipong Bansa, New York)|Chautauqua County]], [[Cattaraugus County]], [[McKean County]], [[Elk County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Elk County]], [[Venango County]], [[Crawford County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Crawford County]], [[Forest County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Forest County]], ug [[Erie County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Erie County]] ang ulohan sa nasod. Ang yuta sa Warren County kay patag sa habagatan, apan sa amihanan nga kini mao ang kabungtoran.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Mga lungsod sa Warren County: * [[Warren (kapital sa kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Warren]] * [[North Warren]] * [[Youngsville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Youngsville]] * [[Warren South]] * [[Russell (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Russell]] * [[Sheffield (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Sheffield]] * [[Columbus (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Columbus]] * [[Tidioute]] * [[Sugar Grove (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Sugar Grove]] * [[Starbrick]] * [[Clarendon (lungsod)|Clarendon]] * [[Bear Lake (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,99, long -79,50)|Bear Lake]] Sa mosunod nga mga natural nga mga bahin makita sa Warren County: * Mga luuk: :* [[Althom Eddy]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) :* [[Courson Eddy]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) :* [[Lower Eddy (luuk)|Lower Eddy]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) :* [[Magee Eddy]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) :* [[Shanley Eddy]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) :* [[Tidioute Eddy]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) :* [[Willow Bay (luuk sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Willow Bay]] (<!--H.BAY-->[[luuk]]) * Mga kalapukan: :* [[Benson Swamp]] (<!--H.SWMP-->[[kalapukan]]) :* [[Cranberry Swamp (kalapukan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Cranberry Swamp]] (<!--H.SWMP-->[[kalapukan]]) :* [[Sugar Grove Swamp]] (<!--H.SWMP-->[[kalapukan]]) :* [[Tamarack Swamp (kalapukan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Tamarack Swamp]] (<!--H.SWMP-->[[kalapukan]]) * Mga suba: :* [[Adams Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Adams Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Akeley Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Alex Magee Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Anders Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Anderson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Anderson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Andrews Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Andrews Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Arnot Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Barton Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Barton Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Baugher Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bent Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Big Buckhorn Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Billies Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bimber Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Birch Springs Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Blue Eye Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Brandy Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Brandy Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Brokenstraw Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Brothwell Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Browns Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,87, long -79,34)|Browns Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Browns Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,82, long -79,11)|Browns Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bull Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,79, long -79,39)|Bull Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Caldwell Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Caldwell Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Camp Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Camp Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Campbell Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Campbell Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Campbell Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Campbell Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Carr Brook (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Carr Brook]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Charley Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Charley Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cherry Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Cherry Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Clark Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,76, long -79,29)|Clark Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Clark Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,76, long -79,27)|Clark Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Coalbed Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Coalbed Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cobbs Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cochener Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Coffee Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Coffee Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cold Spring Brook (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Cold Spring Brook]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Coldspring Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Coldspring Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Conewango Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Conklin Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County, lat 41,72, long -79,21)|Conklin Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Conklin Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County, lat 41,74, long -79,32)|Conklin Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Connelly Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Coon Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Coon Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cornplanter Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Cornplanter Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[County Line Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|County Line Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dale Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Dale Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Damon Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Damon Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Davis Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,70, long -79,22)|Davis Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Deadmans Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Deadmans Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Deer Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,96, long -79,45)|Deer Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Deer Lick Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Deer Lick Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dennis Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Dennis Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dewdrop Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dodge Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Dodge Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Double Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,77, long -79,32)|Double Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Double Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,77, long -79,31)|Double Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dougherty Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Dougherty Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dry Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,76, long -79,29)|Dry Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Duck Eddy Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dunderdale Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dunham Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 41,63, long -79,59)|Dunham Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dunham Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 41,71, long -79,05)|Dunham Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dunn Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 41,81, long -79,28)|Dunn Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dunn Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 41,63, long -79,40)|Dunn Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dunn Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 41,81, long -79,28)|Dunn Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dutchman Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Dutchman Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dutchmans Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[East Branch Spring Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|East Branch Spring Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[East Branch Tionesta Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[East Fork Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Elkhorn Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Elkhorn Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fairbanks Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Farnsworth Branch]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Ferrin Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishburn Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Flat Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Flat Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fluent Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fourmile Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Fourmile Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fuellhart Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Gar Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[George Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|George Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Gilmore Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Gilmore Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Gilson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Glade Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Glade Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Golby Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Gordon Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Gordon Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Grove Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Grove Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Grunder Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hague Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hatch Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Hatch Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hedgehog Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hemlock Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Hemlock Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hodge Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hook Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Hook Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hooks Brook]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hosmer Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Indian Camp Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Indian Camp Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Indian Hollow Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Irvine Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jacks Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Jacks Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jackson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,86, long -78,98)|Jackson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jackson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,86, long -79,15)|Jackson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jakes Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Jakes Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jaybuck Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Johnny Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Johnny Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Johnnycake Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Johnnycake Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jones Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,72, long -79,45)|Jones Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Jones Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,71, long -79,21)|Jones Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Kinzua Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Lacey Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Lamb Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Lamb Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Lansing Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Lenhart Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Little Arnot Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Little Brokenstraw Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Little Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Little Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Martin Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,63, long -79,45)|Martin Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Martin Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,65, long -79,00)|Martin Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Matthews Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mcguire Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[McGuire Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[McKinney Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|McKinney Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mead Eddy Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mead Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County, lat 41,63, long -79,04)|Mead Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mead Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County, lat 41,76, long -79,16)|Mead Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mead Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County, lat 41,84, long -79,33)|Mead Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Messenger Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Middle Branch West Branch Caldwell Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Middle Hickory Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Miles Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Miles Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mill Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,95, long -79,44)|Mill Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mix Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Mix Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Morrison Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Morrison Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Morse Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mud Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,90, long -79,23)|Mud Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Myers Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Myers Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Branch Akeley Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Branch Fourmile Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Branch Hodge Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Fork Sixmile Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Ott Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Otter Branch (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Otter Branch]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pacard Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Patchen Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pedler Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pell Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Perry Magee Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Phillips Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Phillips Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pine Valley Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Pine Valley Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pollys Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Pollys Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Possum Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Possum Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Potter Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Potter Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Prosser Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Prosser Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rattlesnake Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Rattlesnake Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Reynolds Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Reynolds Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rhine Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rock Hollow Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rock Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,68, long -79,04)|Rock Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rock Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,86, long -78,94)|Rock Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rollin Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Roystone Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Scott Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Scott Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Shaw Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Shaw Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Sill Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Sixmile Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Sixmile Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Slater Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,75, long -79,31)|Slater Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Slater Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,75, long -79,22)|Slater Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Snow Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Snow Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[South Branch State Line Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|South Branch State Line Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[South Branch Tionesta Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[South Slater Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Spring Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,86, long -79,52)|Spring Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[State Line Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|State Line Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Station Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Station Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Stony Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,91, long -79,43)|Stony Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Stony Hollow Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Stony Hollow Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Storehouse Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Sugar Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,89, long -78,94)|Sugar Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Sulphur Spring Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Sulphur Spring Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Swamp Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,92, long -79,48)|Swamp Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Swanson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Taylor Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Taylor Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Telick Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Thompson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,75, long -79,30)|Thompson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Three Bridge Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Tidioute Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Tom Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Tom Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Tracy Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Trout Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Trout Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Tuttle Run (suba sa Tinipong Bansa, Warren County)|Tuttle Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Twomile Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Twomile Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wade Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Waid Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Valentine Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Vanarsdale Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Ward Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Ward Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[West Branch Caldwell Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[West Branch Tionesta Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[West Fork Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Whisky Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Whisky Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Whitney Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Whitney Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Widdlefield Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wildcat Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Wildcat Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Williams Brook (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Williams Brook]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Willow Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Willow Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wiltsie Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Wiltsie Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Winton Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wolcott Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wolf Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,86, long -78,94)|Wolf Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wolf Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,75, long -79,06)|Wolf Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) * Mga tubud: :* [[Rams Horn Spring]] (<!--H.SPNG-->[[tubud]]) :* [[Sandstone Springs]] (<!--H.SPNG-->[[tubud]]) :* [[Sulfur Spring (tubud sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Sulfur Spring]] (<!--H.SPNG-->[[tubud]]) * Mga lanaw: :* [[Allegheny Reservoir (tubiganan sa Tinipong Bansa, Warren County)|Allegheny Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Bear Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,99, long -79,48)|Bear Lake]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Beaver Ponds (lanaw sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Beaver Ponds]] (<!--H.LK-->[[lanaw]]) :* [[Browns Pond (lanaw sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Browns Pond]] (<!--H.LK-->[[lanaw]]) :* [[Chapman Dam Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Deer Lick Reservoir (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Deer Lick Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Hemlock Lakes (lanaw sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Hemlock Lakes]] (<!--H.LK-->[[lanaw]]) :* [[Kinzua Pumped Storage Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Seneca Pumped Storage Area]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Warren Reservoir (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Warren Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) * Mga patag: :* [[Pine Grove Glade]] (<!--T.PLN-->[[patag]]) * Kapuloan: :* [[Courson Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Crulls Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Dixon Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Dixon Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Fuellhart Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Grass Flat Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Harmon Island (pulo sa Tinipong Bansa)|Harmon Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Knight Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Knight Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Leek Island (pulo sa Tinipong Bansa)|Leek Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[McGuire Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|McGuire Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Mead Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Mead Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Millstone Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Millstone Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Reservation Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Siggias Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Stewards Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Thompsons Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Thompsons Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Tidioute Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Wardwell Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Wardwell Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Verbeck Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) * Nga bato nga pormasyon: :* [[Jakes Rocks]] (<!--T.CLF-->[[pangpang]]) * Mga bungtod: :* [[Neils Ridge]] (<!--T.RDGE-->[[tagaytay]]) :* [[Quaker Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Quaker Ridge]] (<!--T.RDGE-->[[tagaytay]]) * Mga lawis: :* [[Access Point]] (<!--T.CAPE-->[[punta]]) * Mga walog: :* [[Beers Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Warren County)|Beers Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Bully Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Cable Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Cable Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Dark Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Dark Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Indian Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Indian Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Page Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,87, long -79,41)|Page Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Page Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,85, long -79,10)|Page Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Pennsylvania Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Peterson Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Peterson Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Possum Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Possum Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Priest Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Priest Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Rock Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Rock Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Roper Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Roper Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Scranton Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Seldom Seen Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Seldom Seen Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Simons Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Stony Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Stony Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Weed Hollow (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Weed Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) * Mga lasang: :* [[Allegheny National Forest]] (<!--V.FRST-->[[lasang]]) * Kabukiran: :* [[Babylon Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Babylon Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Baker Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Baker Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Baker Rocks (bukid)|Baker Rocks]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Big Four Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Big Four Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Bone Steel Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Brooks Rocks]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Brown Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Brown Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Bull Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Bull Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Carlson Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Carlson Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Coal Knob (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Coal Knob]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Cole Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,92, long -79,10)|Cole Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Cole Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,77, long -79,44)|Cole Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Crippen Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Davy Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Dutch Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Dutch Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Fox Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,95, long -79,09)|Fox Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Gardners Rocks]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Goose Heaven Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Humphrey Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Humphrey Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Ingersol Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Jackson Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Jackson Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Jenkins Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Jenkins Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Skinner Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Skinner Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Staton Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Stone Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Stone Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Sturdevant Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Sturdevant Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Swede Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Swede Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Thompson Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County)|Thompson Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Turner Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Turner Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Warren Rocks (bukid)|Warren Rocks]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Yankee Bush Hill (bukid sa Tinipong Bansa, lat 41,87, long -79,18)|Yankee Bush Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Yankee Bush Hill (bukid sa Tinipong Bansa, lat 41,89, long -79,23)|Yankee Bush Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|York Mountain]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:7}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-8}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1409}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:191}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Nobiyembre, sa {{formatnum:83}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | Warren County | -10| -5| 101 | -9| -3| 88 | -4| 6| 84 | 3| 15| 113 | 7| 19| 114 | 13| 20| 191 | 15| 21| 143 | 15| 21| 122 | 12| 18| 90 | 5| 13| 148 | 3| 8| 83 | -8| -3| 132 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa Warren County sa Tinipong Bansa. | label = Warren County|position=right|background=white|lat=41.81457|long=-79.27414}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn5217991">[{{Geonameslink|gnid=5217991|name=warren%20county}} Warren County] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2013-03-08; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|Warren County, Pennsylvania|Warren County}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Pennsylvania]] sg5ophlz1e40z0cbnrf4frpp2rgo5x6 0 9005919 37104297 37025012 2026-10-03T08:24:32Z Peter James 28395 37104297 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[York County]].'' {{geobox | 1 = Region <!-- *** Header *** --> | name = York County | native_name = Comté de York | other_name = Condado de York | other_name2 = Yorrick Kaundi | category = Kondado | official_name = | etymology = | motto = | nickname = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Symbols *** --> | flag = | symbol = <!-- *** Admin *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Pennsylvania]] | state_type = Estado | region = | region_type = | district = | district_type = | economic_region = | economic_region_type = <!-- *** Associated with *** --> | border = | part = | city = | landmark = | river = <!-- *** Location *** --> | capital = York | capital_type = | capital_location = | capital_region = | capital_country = | capital_elevation = | capital_lat_d = | capital_lat_m = | capital_lat_s = | capital_lat_NS = | capital_long_d = | capital_long_m = | capital_long_s = | capital_long_EW = | highest = | highest_location = | highest_region = | highest_country = | highest_elevation = | highest_lat_d = | highest_lat_m = | highest_lat_s = | highest_lat_NS = | highest_long_d = | highest_long_m = | highest_long_s = | highest_long_EW = | lowest = | lowest_location = | lowest_region = | lowest_country = | lowest_elevation = | lowest_lat_d = | lowest_lat_m = | lowest_lat_s = | lowest_lat_NS = | lowest_long_d = | lowest_long_m = | lowest_long_s = | lowest_long_EW = <!-- *** Dimensions *** --> | length = | length_orientation = | width = | width_orientation = | area = 2.36 | area_decimals = <!-- *** Population *** --> | population = 434972 | population_date = | population_density = auto | established = | date = | government_location = | government_region = | government_country = | government_elevation = | government_lat_d = | government_lat_m = | government_lat_s = | government_lat_NS = | government_long_d = | government_long_m = | government_long_s = | government_long_EW = | leader = | leader_party = <!-- *** Codes *** --> | timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] | utc_offset = -5 | timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = -4 | postal_code = | area_code = | code = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_size = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Website *** --> | website = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | other_name1 = Yarrick Kaundi | lat_d = 39.91996 | long_d = -76.72651 | elevation = 166 | population_note = ^{gikan sa frwiki} | timezone_label = America/New_York | map2 = Map of Pennsylvania highlighting York County.svg }} <!--A.ADM2-->[[administratibo nga mga dibisyon sa Tinipong Bansa|Kondado]] ang '''York County''' ([[Inaleman Pennsylvania]]: '''Yarrick Kaundi/Yorrick Kaundi'''; [[Prinanses]]: '''Comté de York'''; [[Kinatsila]]: '''Condado de York''') sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn5220355"/> Nahimutang ni sa estado sa <!--ADM1-->[[Pennsylvania]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:120}} km sa amihanan sa [[Washington, D.C.]] Adunay <!--pop-->{{formatnum:434972}} ka molupyo.<ref name = "frwiki"/> Naglangkob kin og {{formatnum:2.4}} ka kilometro kwadrado. York County mopakigbahin sa usa ka utlanan sa [[Cumberland County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Cumberland County]], [[Dauphin County]], [[Lancaster County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Lancaster County]], [[Harford County]], [[Baltimore County]], [[Carroll County (kondado sa Tinipong Bansa, Maryland)|Carroll County]], ug [[Adams County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Adams County]] ang ulohan sa nasod. Ang yuta sa York County kay patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Mga lungsod sa York County: * [[York (kapital sa kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|York]] * [[Hanover (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Hanover]] * [[Weigelstown]] * [[Shiloh (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Shiloh]] * [[East York]] * [[Parkville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Parkville]] * [[Red Lion (lungsod sa Tinipong Bansa, York County)|Red Lion]] * [[Stonybrook-Wilshire]] * [[Spry]] * [[West York (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|West York]] * [[New Freedom]] * [[Springetts Manor-Yorklyn]] * [[Dallastown]] * [[Shrewsbury (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Shrewsbury]] * [[Grantley (lungsod)|Grantley]] * [[Valley Green]] * [[Tyler Run-Queens Gate]] * [[Valley View (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Valley View]] * [[Manchester (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Manchester]] * [[Hallam (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Hallam]] * [[Emigsville]] * [[Dillsburg]] * [[Stonybrook]] * [[Wrightsville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Wrightsville]] * [[Susquehanna Trails]] * [[Spring Grove (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Spring Grove]] * [[Stewartstown]] * [[Glen Rock (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Glen Rock]] * [[Dover (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Dover]] * [[Pennville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Pennville]] * [[North York (lungsod sa Tinipong Bansa)|North York]] * [[Yorklyn]] * [[Jacobus]] * [[Mount Wolf (lungsod)|Mount Wolf]] * [[Windsor (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Windsor]] * [[Loganville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Loganville]] * [[Yoe (lungsod sa Tinipong Bansa)|Yoe]] * [[Goldsboro (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Goldsboro]] * [[East Prospect]] * [[New Market (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|New Market]] * [[Jefferson (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Jefferson]] * [[Delta (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Delta]] * [[New Salem (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|New Salem]] * [[York Haven]] * [[Winterstown]] * [[Seven Valleys]] * [[Cross Roads (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Cross Roads]] * [[Felton (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Felton]] * [[Franklintown]] * [[Fawn Grove]] * [[Lewisberry]] * [[Railroad]] * [[Wellsville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Wellsville]] * [[Yorkana]] * [[Adamsville (lungsod sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Adamsville]] Sa mosunod nga mga natural nga mga bahin makita sa York County: * Mga suba: :* [[Alum Rock Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Anderson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Anderson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bald Eagle Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Bald Eagle Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Barshinger Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bear Branch (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Bear Branch]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Beaver Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,93, long -76,51)|Beaver Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Beaver Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,09, long -76,85)|Beaver Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bennett Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Bennett Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bermudian Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Big Spring Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Big Spring Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Boyds Run (suba sa Tinipong Bansa, York County)|Boyds Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bull Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Bull Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Bunch Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Bunch Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cabin Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Cabin Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Canadochly Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Carter Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,84, long -76,53)|Carter Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cedar Point Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Centerville Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Centerville Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cherry Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Cherry Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Codorus Creek (suba sa Tinipong Bansa, York County)|Codorus Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Conewago Creek (suba sa Tinipong Bansa, York County)|Conewago Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cook Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Cook Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Counselman Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Cuffs Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Davidsburg Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dee Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Doe Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Doe Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dogwood Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Dogwood Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Dugan Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Dugan Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Duncan Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Duncan Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[East Branch Codorus Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[East Branch Toms Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishel Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Fishel Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishers Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 40,13, long -77,00)|Fishers Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishers Run (suba sa Tinipong Bansa, lat 40,13, long -77,01)|Fishers Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishing Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,95, long -76,48)|Fishing Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishing Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,76, long -76,35)|Fishing Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fishing Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,15, long -76,75)|Fishing Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Foust Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Foust Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Fox Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Fox Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Furnace Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Furnace Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Furnace Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Furnace Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Gitts Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Green Branch (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Green Branch]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Green Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Green Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Hartman Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Hartman Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Honey Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Honey Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Inners Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Iron Stone Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Klines Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Kreutz Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Laurel Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Laurel Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Leibs Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Lime Kiln Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Line Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Line Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Little Conewago Creek (suba sa Tinipong Bansa, York County)|Little Conewago Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Little Deer Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Little Deer Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Long Arm Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Long Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Long Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mahala Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Marsh Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Marsh Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Michael Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mill Branch (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Mill Branch]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mill Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,98, long -76,72)|Mill Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Millers Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Millers Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Mud Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Mud Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Muddy Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Muddy Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Musser Run (suba sa Tinipong Bansa, York County)|Musser Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Nauvoo Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Nauvoo Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Neill Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Branch Beaver Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|North Branch Beaver Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Branch Bermudian Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[North Branch Muddy Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|North Branch Muddy Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Oakland Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Oil Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Oil Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Old Mill Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Old Mill Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Orson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Otter Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Otter Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Paradise Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Paradise Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Paradise Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pierceville Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pine Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Pine Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Pippins Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Porters Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Porters Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Priest Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Priest Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Railroad Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Railroad Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Rambo Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Ratler Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Red Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Red Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Robinson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Robinson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Salem Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Salem Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Sawmill Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,87, long -76,38)|Sawmill Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Sawmill Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,18, long -76,83)|Sawmill Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[School House Run (suba sa Tinipong Bansa, York County)|School House Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Scott Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Scott Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Seaks Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[South Branch Codorus Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[South Branch Muddy Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|South Branch Muddy Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[South Fork Otter Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|South Fork Otter Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Stillhouse Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Stillhouse Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Stony Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,10, long -76,86)|Stony Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Stony Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,15, long -76,98)|Stony Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Stoverstown Branch]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Toms Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Toms Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Trout Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,78, long -76,72)|Trout Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Trout Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,04, long -76,66)|Trout Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wallace Run (suba sa Tinipong Bansa, York County)|Wallace Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[West Branch Codorus Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[West Branch Toms Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wildcat Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Wildcat Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Willis Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Willis Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wilson Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Wilson Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Wolf Run (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Wolf Run]] (<!--H.STM-->[[suba]]) :* [[Yellow Breeches Creek (suba sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Yellow Breeches Creek]] (<!--H.STM-->[[suba]]) * Mga lanaw: :* [[Cabin Creek Reservoir (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Cabin Creek Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[East Prospect Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Glat Co Lake]] (<!--H.LK-->[[lanaw]]) :* [[Kehms Lake]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Kiwanis Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Kiwanis Lake]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Lake Lehman (tubiganan)|Lake Lehman]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Lake Marburg]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Lake Pahagaco]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Lake Redman]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Lake Williams (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Lake Williams]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Lawrence Baker Sheppard Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Pinchot Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Pinchot Lake]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Red Lion Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Sheppard-Meyers Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Silver Lake (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,14, long -76,87)|Silver Lake]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[Upper Pigeon Hill Lake]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) :* [[York Reservoir (tubiganan sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|York Reservoir]] (<!--H.RSV-->[[tubiganan]]) * Kapuloan: :* [[Bair Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Bair Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Brunner Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Lows Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) :* [[Peavine Island (pulo sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Peavine Island]] (<!--T.ISL-->[[pulo]]) * Nga bato nga pormasyon: :* [[Old Toboggan Run Rocks]] (<!--T.CLF-->[[pangpang]]) * Mga bungtod: :* [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Dug Hill Ridge]] (<!--T.RDGE-->[[tagaytay]]) :* [[Rocky Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Rocky Ridge]] (<!--T.RDGE-->[[tagaytay]]) * Mga walog: :* [[Brush Valley (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Brush Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Buffalo Valley (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Buffalo Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Conejohela Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Dunkard Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Fairs Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Glen Rock Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Krebs Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Little Valley (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Little Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[Rehmeyer Hollow]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) :* [[York Valley (walog sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|York Valley]] (<!--T.VAL-->[[walog]]) * Kabukiran: :* [[Balanced Rock (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Balanced Rock]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Beecher Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Beecher Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Blair Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Blair Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Buzzards Roost (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Buzzards Roost]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Chimney Rock (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Chimney Rock]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Conewago Mountain]] (<!--T.MTS-->[[kabukiran]]) :* [[Flat Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Flat Mountain]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Hellam Hills]] (<!--T.MTS-->[[kabukiran]]) :* [[High Rock (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|High Rock]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Huntrick Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Johns Knob (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Johns Knob]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Mount Pisgah (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County)|Mount Pisgah]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Neiman Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Nells Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Pickett Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Pickett Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Pigeon Hills (kabukiran)|Pigeon Hills]] (<!--T.MTS-->[[kabukiran]]) :* [[Pinetown Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Ramsey Hill (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Ramsey Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Round Top (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,04, long -76,55)|Round Top]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Round Top (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 40,10, long -76,93)|Round Top]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Saubel Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Schulls Rock]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Stone Head]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Straight Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Wickersham Hill]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) :* [[Wright Knob (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Wright Knob]] (<!--T.MT-->[[bukid]]) Ang klima [[klima sa kontinente]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:12}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:22}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Disyembre, sa {{formatnum:0}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1504}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Oktubre, sa {{formatnum:199}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Nobiyembre, sa {{formatnum:78}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa York County sa Tinipong Bansa. | label = York County|position=left|background=white|lat=39.91996|long=-76.72651}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn5220355">[{{Geonameslink|gnid=5220355|name=york%20county}} York County] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2013-03-08; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "frwiki">(gikopiya gikan sa frwiki 2015-07-20)</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> == Gikan sa gawas nga tinubdan== {{commonscat|York County, Pennsylvania|York County}} [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Pennsylvania]] 153vnor7rtpolt65abf2b9xkogmnrrq 0 9005926 37104299 34586770 2026-10-03T08:31:15Z Peter James 28395 Peter James moved page [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,83, long -79,33)]] to [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 34586770 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|Tinipong Bansa|date=2017-09}} :''Alang sa ubang mga dapit sa mao gihapon nga ngalan, tan-awa ang [[York Mountain]].'' {{geobox | 1 = Mountain <!-- *** Header *** --> | name = York Mountain | native_name = | other_name = | category = Bukid | etymology = <!-- *** Image *** --> | image = | image_caption = <!-- *** Administrative *** --> | country = {{flag|Tinipong Bansa}} | country_flag = | state = [[Pennsylvania]] | region = [[Warren County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Warren County]] | district = | municipality = <!-- *** Mountain range *** --> | range = <!-- *** Position and height *** --> | location = | elevation = 551 | elevation_note = | prominence = | prominence_note = | lat_d = 41.8288 | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = -79.3251 | long_m = | long_s = | long_EW = <!-- *** Properties *** --> | geology = | orogeny = | period = | biome = | plant = | animal = <!-- *** Access *** --> | public = | access = | ascent = | ascent_date = <!-- *** Free *** --> | free = | free_type = <!-- *** Maps *** --> | map = | map_caption = | map_locator_x = | map_locator_y = <!-- *** Notes *** --> | footnotes = | state_type = Estado | region_type = Kondado | timezone_label = America/New_York | utc_offset = -5 | utc_offset_DST = -4 | timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] | timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | geonames = 5220366 }} <!--T.MT-->[[Bukid]] ang '''York Mountain''' sa [[Tinipong Bansa]].<ref name = "gn5220366"/> Ang York Mountain nahimutang sa kondado sa <!--ADM2-->[[Warren County (kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Warren County]] ug estado sa <!--ADM1-->[[Pennsylvania]], sa sidlakang bahin sa nasod, {{formatnum:400}} km sa amihanan-kasadpan sa ulohang dakbayan [[Washington, D.C.]] {{formatnum:551}} metros ibabaw sa dagat kahaboga ang nahimutangan sa York Mountain.<ref name = "gn5220366"/> Ang yuta palibot sa York Mountain kay kasagaran kabungtoran, apan sa habagatang-kasadpan nga kini mao ang patag.{{efn|group=saysay|Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.<ref name = "vp"/> Ang bug-os nga algoritmo anaa [https://sv.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Projekt_DotNetWikiBot_Framework/Lsjbot/Make-Geonames dinhi].}} Dunay mga {{formatnum:3}} ka tawo kada kilometro kwadrado sa palibot sa York Mountain may kaayo gamay nga populasyon.<ref name = "nasapop"/> Ang kinadul-ang mas dakong lungsod mao ang [[Warren (kapital sa kondado sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)|Warren]], {{formatnum:15.0}} km sa sidlakan sa York Mountain. Hapit nalukop sa [[lasang]] nga [[tigkapulak]] ang palibot sa York Mountain.<ref name = "nasalandcover"/> Ang klima [[hemiboreal]].<ref name = "koppen"/> Ang kasarangang giiniton {{formatnum:7}} [[°C]]. Ang kinainitan nga bulan Hulyo, sa {{formatnum:18}}&nbsp;[[°C]], ug ang kinabugnawan Enero, sa {{formatnum:-8}}&nbsp;°C.<ref name = "nasa"/> Ang kasarangang pag-ulan {{formatnum:1409}} milimetro matag tuig. Ang kinabasaan nga bulan Hunyo, sa {{formatnum:191}} milimetro nga ulan, ug ang kinaugahan Nobiyembre, sa {{formatnum:83}} milimetro.<ref name = "nasarain"/> {| |- |{{climate chart | York Mountain | -10| -5| 101 | -9| -3| 88 | -4| 6| 84 | 3| 15| 113 | 7| 19| 114 | 13| 20| 191 | 15| 21| 143 | 15| 21| 122 | 12| 18| 90 | 5| 13| 148 | 3| 8| 83 | -8| -3| 132 |float=left |clear=left |source = <ref name = "nasa"/> }} |} {{Location map|United States |float = right |width=300 | caption = Nahimutangan sa York Mountain sa Tinipong Bansa. | label = York Mountain|position=left|background=white|lat=41.8288|long=-79.3251}} == Saysay == <references group="saysay"/> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "gn5220366">[{{Geonameslink|gnid=5220366|name=york%20mountain}} York Mountain] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2010-09-05; database download sa 2017-02-28</ref> <ref name = "vp">{{Cite web |url= {{Viewfinderlink}}|title= Viewfinder Panoramas Digital elevation Model|date= 2015-06-21|format= }}</ref> <ref name = "nasapop">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=SEDAC_POP|title= NASA Earth Observations: Population Density|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/SEDAC}}</ref> <ref name = "nasalandcover">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=MCD12C1_T1|title= NASA Earth Observations: Land Cover Classification|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/MODIS}}</ref> <ref name = "koppen">{{cite journal |last= Peel|first= M C|last2= Finlayson|first2= B L|date= |title= Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification| url = http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html |journal= Hydrology and Earth System Sciences|publisher= |volume= 11|issue= |pages= 1633-1644|doi= 10.5194/hess-11-1633-2007|access-date=30 Enero 2016}}</ref> <ref name = "nasa">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|title= NASA Earth Observations Data Set Index|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA}}</ref> <ref name = "nasarain">{{Cite web |url= http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M|title= NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|access-date = 30 Enero 2016 |publisher= NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission}}</ref> </references> [[Kategoriya:Kabukiran sa Pennsylvania]] [[Kategoriya:Kabukiran sa Tinipong Bansa nga mas taas kay sa 500 metros ibabaw sa dagat nga lebel]] qvsc5bdeydlikhgmr0ktectixdlem70 0 9005930 37104301 34586773 2026-10-03T08:31:39Z Peter James 28395 Redirected page to [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104301 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 0t96qiegp4d1k1muc24v6lric6kdide 0 9047519 37104283 24764462 2026-10-02T22:00:10Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Ozero Glubochino (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] to [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] 37104283 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] kk5xuqat17qyljhig2hpapjw3861j7s 0 9047522 37104115 30314315 2026-10-02T12:02:44Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Hlybokaje (lanaw sa Belarus, Vitebsk Oblast, lat 55,70, long 29,45)]] to [[Hlybokaje (lanaw sa Belarus, Polacki rajon, lat 55,70, long 29,45)]] 37104115 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybokaje (lanaw sa Belarus, Polacki rajon, lat 55,70, long 29,45)]] tqfno48x9f9qf8kv5okptyi5l28ouok 0 9267431 37104290 26420203 2026-10-03T02:40:14Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Skeleton Stream]] 37104290 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Skeleton Stream]] p1fxovv1z3ldfc5syrs9jn0x3oid2pj 0 9271272 37104289 26451351 2026-10-03T02:40:04Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Silver Brook (suba sa Nuzeland)]] 37104289 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Silver Brook (suba sa Nuzeland)]] h83pzj6l9q2mpp4gm4ympsforc3msqh 0 9272812 37104286 26461094 2026-10-03T02:39:34Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Dry River (suba sa New Zealand, lat -41,25, long 175,38)]] 37104286 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dry River (suba sa New Zealand, lat -41,25, long 175,38)]] bia3ywqx4yhvor5mr1j53g8tq4czolp 0 9482510 37104296 28253581 2026-10-03T08:24:11Z Peter James 28395 Changed redirect target from [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,68, long -76,90)]] to [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104296 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 5qf49u2mhi2mmmxpv3epjl1kf9twglj 0 9482511 37104295 28253584 2026-10-03T08:24:05Z Peter James 28395 Changed redirect target from [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,73, long -76,83)]] to [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104295 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 5qf49u2mhi2mmmxpv3epjl1kf9twglj 0 9515058 37104303 28375469 2026-10-03T08:31:58Z Peter James 28395 Changed redirect target from [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,83, long -79,32)]] to [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104303 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 0t96qiegp4d1k1muc24v6lric6kdide 0 9515059 37104302 28375472 2026-10-03T08:31:53Z Peter James 28395 Changed redirect target from [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,83, long -79,33)]] to [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104302 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 0t96qiegp4d1k1muc24v6lric6kdide 0 9534143 37104285 28448742 2026-10-03T02:39:24Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Double Run Swamp (kalapukan sa Tinipong Bansa, Georgia, Clinch County, lat 30,59, long -82,52)]] 37104285 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Double Run Swamp (kalapukan sa Tinipong Bansa, Georgia, Clinch County, lat 30,59, long -82,52)]] kr190mh1ax2ukprjblm1oohoy025j9o 0 9637283 37104287 28866710 2026-10-03T02:39:44Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Fourmile Brook (suba sa Tinipong Bansa, Connecticut, Hartford County)]] 37104287 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Fourmile Brook (suba sa Tinipong Bansa, Connecticut, Hartford County)]] ab4gccnj4pwca6nay20w95du76a7s4x 0 9637285 37104288 28866717 2026-10-03T02:39:54Z EmausBot 5266 Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Fox Brook (suba sa Tinipong Bansa, Connecticut, Hartford County)]] 37104288 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Fox Brook (suba sa Tinipong Bansa, Connecticut, Hartford County)]] rjv5ugnd246rwkyy49ku2fv5n1gzc2p 0 10093949 37104116 30312324 2026-10-02T12:02:49Z Xqbot 3552 Robot: Fixing double redirect from [[Hlybokaje (lanaw sa Belarus, Vitebsk Oblast, lat 55,70, long 29,45)]] to [[Hlybokaje (lanaw sa Belarus, Polacki rajon, lat 55,70, long 29,45)]] 37104116 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybokaje (lanaw sa Belarus, Polacki rajon, lat 55,70, long 29,45)]] tqfno48x9f9qf8kv5okptyi5l28ouok 0 10754351 37104279 35551198 2026-10-02T19:44:26Z CommonsDelinker 192 Replacing Macrolepidoptera15seit_0283.jpg with [[File:Seitz5FaunaAmericanaPlate128_-_Mesen.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)). 37104279 wikitext text/x-wiki {{paghimo ni bot|Lsjbot|alibangbang|date=2021-09}} {{Taxobox | name = ''Symmachia falcistriga'' | status = | image = Seitz5FaunaAmericanaPlate128 - Mesen.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Lepidoptera]] | familia = [[Riodinidae]] | genus = [[Symmachia]] | species = '''Symmachia falcistriga''' | binomial = Symmachia falcistriga | binomial_authority = [[Hans Ferdinand Emil Julius Stichel|Stichel]], 1910 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Papilionoidea]] | synonyms = }} Kaliwatan sa [[alibangbang]] ang '''''Symmachia falcistriga'''''.<ref name = "COL"/> Una ning gihulagway ni [[Hans Ferdinand Emil Julius Stichel]] ni adtong 1910. Ang ''Symmachia falcistriga'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Symmachia]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Riodinidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Walay nalista nga matang nga sama niini.<ref name = "COL"/> <!-- katapusan sa gisulat --> == Ang mga gi basihan niini == <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V.|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 10696378|accessdate= 2019-11-11}}</ref> <ref name = "source">Beccaloni G., Scoble M., Kitching I., Simonsen T., Robinson G., Pitkin B., Hine A. & Lyal C. (2019). LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index (version 12.3, Jan 2012). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref> </references> [[Kategoriya:Insekto]] [[Kategoriya:Symmachia]] bys5411d18602xrds5gnr5vzk3on9g7 0 11355284 37104117 37025566 2026-10-02T12:11:54Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377739455|Philip II of Spain]]" 37104117 wikitext text/x-wiki [[File:Bautizo_Felipe_II_grande.jpg|left|thumb| ''Ang Pagbunyag ni Philip II'' sa [[Valladolid (Espanya)|Valladolid]], Castile. Ang makasaysayanong kisame gipreserbar sa Palacio de Pimentel (Valladolid).]] htdnqkywx47luuveao8sjhnknwb6wvd 37104118 37104117 2026-10-02T12:23:09Z QueenCityCebu 123067 Nag usab sa mga Detalye ug nag butang sa Citations 37104118 wikitext text/x-wiki '''Si Felipe II''' (21 Mayo 1527{{Spaced en dash}}13 Septyembre 1598), nga usahay nailhan sa [[Espanya]] isip '''Si Felipe nga Maampingon''' (Kinatsila: *Felipe el Prudente*), mao ang [[King of Spain|Hari sa Espanya]] sugod niadtong 1556, [[List of Portuguese monarchs|Hari sa Portugal]] sugod niadtong 1580, ug [[List of Neapolitan monarchs|Hari sa Naples]] ug [[List of Sicilian monarchs|Sicily]] sugod niadtong 1554 hangtod sa iyang kamatayon niadtong 1598. Nahimo usab siya sa ''[[Jure uxoris|Pinaagi sa katungod]]'' [[List of English monarchs|nga Hari sa Inglatera]] ug [[List of Irish monarchs|Ireland]] gikan [[Wedding of Mary I of England and Philip of Spain|sa iyang kaminyoon]] kang Reyna [[Mary I|Maria I]] niadtong 1554 hangtod sa iyang kamatayon niadtong 1558. Dugang pa, siya ang [[Duke of Milan|Duke sa Milan]] gikan sa 1540. Sukad sa 1555, siya ang Ginoo sa [[Seventeen Provinces|Napulog-pito nga mga Lalawigan]] sa [[Habsburg Netherlands|Netherlands]]. Isip Anak ni [[Emperor Charles V|Emperador Charles V]] ug [[Isabella of Portugal|Isabella sa Portugal]], napanunod ni Philip [[Imperyong Espanyol|Ang Imperyong Espanyol]] sa iyang amahan niadtong 1556, ug mipuli sa [[Kingdom of Portugal|trono sa Portugal]] niadtong 1580 human sa krisis sa dinastiya, nga nagporma sa [[Iberian Union|Unyon sa Iberia]]. Ang [[Spanish conquest of the Inca Empire|pagsakop sa mga Espanyol]] sa [[Ingkanhong Imperyo|Imperyong Inca]] ug sa [[Pilipinas]], nga ginganlan agig pasidungog kaniya ni [[Ruy López de Villalobos]], nahuman atol sa iyang pagmando. Nahuman niya ang pagtukod sa palasyo sa hari [[Escorial (munisipyo sa Espanya)|nga El Escorial]] niadtong 1584. Ubos ni Philip II, ang Espanya nakaabot sa kinapungkayan sa impluwensya ug gahum niini, nga misulong ngadto sa [[Spanish Golden Age|Bulawanong Panahon sa Espanya]], ug nagmando sa mga teritoryo sa matag kontinente nga nailhan sa mga Europeo niadtong panahona. Debotado kaayo, nakita ni Philip ang iyang kaugalingon isip tigpanalipod sa Katolikong Europa batok sa [[Imperyong Usmanon|Imperyong Ottoman]] ug sa [[Protestant Reformation|Protestanteng Repormasyon]], ug gigamit ang posisyon sa Espanya isip nanguna nga [[Great power|gahom sa Europa]] sa daghang dungan nga mga paningkamot sa pakiggubat. Atol sa iyang paghari, ang Espanya miapil sa mahinungdanon kadaugan batok sa mga Ottoman sa [[Sieges of Oran and Mers El Kébir|Oran]], [[Great Siege of Malta|Malta]] ug [[Battle of Lepanto|Lepanto]] . Niadtong 1584, atol sa [[Eighty Years' War|Otsenta ka Tuig nga Gubat]], gipirmahan ni Philip ang [[Treaty of Joinville|Kasabotan sa Joinville]], nga nagpondo sa Pranses [[Catholic League (French)|Katoliko Liga]] sa misunod nga dekada batok sa mga Pranses [[Huguenots|nga Huguenot]] . Niadtong 1588, Nagpadala siyag usa ka [[Spanish Armada|armada]] aron sulongon ang Protestanteng Inglatera, nga adunay estratehikong tumong nga palagpoton ang iyang kanhing bayaw nga [[Elizabeth I sa Ingglatera|Si Elizabeth I]] ug tukuron pag-usab ang Katolisismo didto, apan ang iyang armada napapahawa sa usa ka panagsangka ug naguba sa mga bagyo samtang kini mibalik sa Espanya. Nagpadala siyag dugang nga mga Armada niadtong [[Second Spanish Armada|1596]] ug [[Third Spanish Armada|1597]], (ug ang iyang anak nga lalaki nga mipuli kaniya isip [[Philip III of Spain|Phillip III]] nagpadala ug ikaupat niadtong [[Fourth Spanish Armada|1601]]), apan kini napakyas usab. Nakabawi ang gahom sa kadagatan ni Philip human sa kapildihan sa susamang gidak-on [[English Armada|nga Armada sa Inglatera]] nga gipadala batok sa Espanya. Tungod niining mga panagbangi, gipangulohan ni Philip ang usa ka [[National debt|rehimen nga puno sa utang]], nga nakasaksi sa [[Sovereign default|mga kapakyasan sa estado sa pagbayad]] niadtong 1557, 1560, 1569, 1575, ug 1596. Usa ka ambisyoso nga plano sa pagpalapad sa iyang mga pagpanakop ngadto sa [[Empresa de China|Tsina ug sa tibuok Asya]] gikonsiderar usab ug gibiyaan. Ang makasaysayanong pagdawat kang Philip II naimpluwensyahan pag-ayo sa [[propaganda]] sa kaaway, nga iyang gidumilian pagtubag o pagdepensa sa iyang kaugalingon, nga gidili pa gani ang mga tala sa iyang kinabuhi. Ang iyang negatibo nga langyaw nga reputasyon sa kadugayan nahimong [[Black legend|Espanyol nga Itom nga Alamat]], samtang ang mga pagtimbang-timbang pag-usab sa iyang pigura sa ulahi nalambigit usab sa [[White legend|Puting Alamat]] . Tungod niini, ang historyador nga [[Helmut Koenigsberger|si Helmut Koenigsberger]] misulat mahitungod kang Philip, "tingali, walay personalidad sa modernong kasaysayan, bisan [[Napoleon I|Si Napoleon]] o [[Joseph Stalin|Stalin]], nga parehong misteryoso ug kontrobersyal sama ni Philip II sa Espanya... Ni ang iyang kaugalingong mga kontemporaryo o ang mga historyador sa ulahi wala magkauyon sa iyang kinaiya, sa iyang mga tumong o bisan sa lebel sa kalampusan nga iyang nakab-ot."<ref>[[Helmut Koenigsberger]]: The Statecraft of Philip II. In: ''Politicians and Virtuosi. Essays in Early Modern History''. Hambledon, London 1986, (History series, Bd. 49 / Studies presented to the International Commission for the History of Representative and Parliamentary Institutions, Bd. 69), <nowiki>ISBN 0-907628-65-6</nowiki>, S. 77–96, p. 77“</ref> === Sayong kinabuhi: 1527–1548 === [[File:Bautizo_Felipe_II_grande.jpg|left|thumb| ''Ang Pagbunyag ni Philip II'' sa [[Valladolid (Espanya)|Valladolid]], Castile. Ang makasaysayanong kisame gipreserbar sa Palacio de Pimentel (Valladolid).]]Isip miyembro sa [[Balay sa Habsburg]], si Philip anak ni [[Emperador Charles V]]—kinsa hari usab sa [[Castile]] ug [[Aragon (rehiyon)|Aragon]]—ug ni [[Isabella sa Portugal]]. Natawo siya sa [[Valladolid]], ang kapital sa Castile, niadtong Mayo 21, 1527, didto sa [[Palacio de Pimentel]],<ref>{{Cite web|url=https://servicios.jcyl.es/pweb/datos.do?numero=16049&tipo=Inmueble&ruta=|website=Junta de Castilla y León|title=BIEN DE INTERÉS CULTURAL: PALACIO CONDES RIVADAVIA PALACIO DE PIMENTEL|access-date=12 January 2023}}</ref> nga gipanag-iya ni Don Bernardino Pimentel (ang unang Marqués de Távara). Ang kultura ug kinabuhi sa korte sa Castile adunay dakong impluwensya sa iyang pagkabata. Gitugyan siya sa pag-atiman sa royal nga yaya nga si [[Leonor de Mascareñas]], ug gitudloan ni [[Juan Martínez Siliceo]], ang mahimong [[arsobispo sa Toledo]]. Nagpakita si Philip og igong katakos sa arte ug literatura. Nagtuon siya uban sa mga bantugang magtutudlo, lakip na ang mga [[Humanitys Seat|humanist]] sama nila ni Silíceo ug Juan Cristóbal Calvete de Estrella.<ref name="Humanism">Fernández Hoyos, M. A. (1998). "Las armas y las letras en Felipe II". Congreso Internacional "Felipe II (1598-1998), Europa dividida, la monarquía católica de Felipe II (Universidad Autónoma de Madrid, 20-23 abril 1998) / José Martínez Millán (dir. congr.), Vol. 4, <nowiki>ISBN 84-8230-025-3</nowiki>, págs. 117-132</ref> Bisan tuod hanas si Philip sa [[Latin]], Espanyol, ug Portuges, wala gayod niya malabwan ang iyang amahan sa kahanas sa [[Daiyang-pinulongan|daghang pinulongan]]. Bisan pa man nga usa usab siya ka [[archduke sa Austria]], giisip siya nga langyaw sa [[Holy Roman Empire]]. Parehas usab ang pagbati sa pikas nga bahin. Gibati ni Philip nga Espanyol siya sa kultura; natawo siya sa Castile ug nagdako sa korte sa Castile, Espanyol ang iyang lumad nga pinulongan, ug mas gusto niyang mopuyo sa mga gingharian sa Espanya. Kini sa katapusan nakababag sa iyang pagsunod sa trono sa imperyo.<ref name="JBE">James Boyden. ''Europe, 1450 to 1789: Encyclopaedia of the Early Modern World''.</ref> == Mga Reperensya == lz4v1axgexxs434wimbe5p75xx1nj3a 0 11356359 37104119 2026-10-02T12:24:06Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377428845|Interethnic marriage]]" 37104119 wikitext text/x-wiki [[File:Kroisos_BMC_31.jpg|right|thumb|300x300px| Bulawanong croeseid ni Croesus c.550 BC, nga naghulagway sa leon sa Lydia ug torong Griyego - isip pag-ila sa interethnic nga ginikanan.]] 1eqoouae38jqco3fmhikqe2qbk015cz 37104120 37104119 2026-10-02T12:25:53Z QueenCityCebu 123067 37104120 wikitext text/x-wiki [[File:Kroisos_BMC_31.jpg|right|thumb|300x300px| Bulawanong croeseid ni Croesus c.550 BC, nga naghulagway sa leon sa Lydia ug torong Griyego - isip pag-ila sa interethnic nga ginikanan.]]Sa mas karaang mga panahon, ang ubang mga kaminyoon tali sa managlahing mga tribo ug mga nasod gihimo tungod sa mga harianon nga naningkamot sa paghimo og mga alyansa o sa pag-impluwensya sa ubang mga gingharian o sa pagpugong sa mga tulisan o mga negosyante og ulipon. Duha ka ehemplo, [[Hermodike I|si Hermodike I]] c.800BC <ref name=":02">The Cambridge Ancient History, edited by John Boederman, Cambridge University Press, 1997, pg 832</ref> ug [[Hermodike II|si Hermodike II]] c.600BC <ref>Mycenaean Origin of Greek Mythology, Martin Nilsson, 1983 Univ of California Press, p. 48.</ref> mga Griyegong prinsesa gikan sa panimalay ni [[Agamemnon]] nga naminyo sa mga hari gikan sa gitawag karon nga Central Turkey. Kining mga panaghiusa miresulta sa pagbalhin sa mga bag-ong kahanas sa teknolohiya ngadto sa Karaang Gresya, matag usa, ang ponetikong sinulat nga script ug ang paggamit sa [[Coin|sensilyo]] (sa paggamit og token currency, diin ang bili gigarantiyahan sa estado). <ref>Amelia Dowler, Curator, British Museum; A History of the World; https://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/objects/7cEz771FSeOLptGIElaquA</ref> Ang duha ka imbensyon dali nga gisagop sa mga silingang nasud pinaagi sa pamatigayon ug kooperasyon ug nakahatag ug dakong kaayohan sa pag-uswag sa sibilisasyon. === Mga Epekto === Usa ka pagtuon nga gihimo sa Africa, nagpakita nga ang mga rehiyon nga adunay mas taas nga lebel sa inter-etnikong kaminyoon adunay mas ubos nga lebel sa etnikong panagbangi. <ref>{{Cite web|title=What interethnic marriage rates tell us about ethnic conflict and cooperation in Africa {{!}} Africa at LSE|url=https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2021/12/09/what-interethnic-marriage-rates-tell-us-about-ethnic-conflict-and-cooperation-in-africa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209100324/https://blogs.lse.ac.uk/africaatlse/2021/12/09/what-interethnic-marriage-rates-tell-us-about-ethnic-conflict-and-cooperation-in-africa/|access-date=2026-01-12|archive-date=2021-12-09}}</ref> === Europa === ==== Irlanda ==== Aron mapugngan ang mga Ingles sa [[Ireland (pulo)|Ireland]] sa pag-integrate sa katilingban sa Ireland, gipasar sa [[Parliament of Ireland|Parlamento]] ang [[Statutes of Kilkenny|mga Statutes of Kilkenny]] niadtong 1366. Ang balaod nagmando nga gidili ang kaminyoon tali sa mga Ingles nga lalin ug mga lumad nga Irish. Kini nga mga balaod limitado sa lugar sa [[The Pale (Ireland)|Pale]] ug ang pagpatuman gidebatehan pa. <ref>{{Cite book|last=Crowley|first=Tony|title=The politics of language in Ireland 1366–1922: a sourcebook|date=2000|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-15717-9|edition=1st|location=London New York|pages=2, 14–16, 21}}</ref> == Mga Reperensya == 1yw42o4cr8y65b3c8esuhwy79lqa3dw 0 11356360 37104121 2026-10-02T12:26:21Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377924299|Sangley]]" 37104121 wikitext text/x-wiki [[File:Chinese_migrants_in_the_Philippines.png|alt=|thumb| Magtiayong Sangley sa ''Boxer Codex (circa 1590)'', nga adunay marka nga "''來常 Sangley'' " sa ibabaw nga adunay [[Sinulatang Ininsik|mga karakter nga Intsik]] nga tradisyonal nga gisulat gikan sa tuo ngadto sa wala ug kung basahon sa karaang diyalekto nga Chiangchiu sa [[Ho̍h-ló-oē|Hokkien]] Chinese .]] [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 9asislc6uo6k9kdh06izt4vnds96i7d 37104122 37104121 2026-10-02T12:31:04Z QueenCityCebu 123067 Nag usab sa mga detalye ug nag dungag ug Citations 37104122 wikitext text/x-wiki '''Ang Sangley''' (Ingles nga plural: ''Sangleys'' ; Kinatsila nga plural: ''Sangleyes'' ) ug '''Mestizo de Sangley''' ('''Sangley mestizo''', '''''mestisong Sangley''''', '''''chino mestizo''''' o '''Chinese mestizo''') mga karaan nga termino nga gigamit sa [[Pilipinas]] atol sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]] aron ihulagway ang usa ka tawo nga adunay puro nga kaliwat [[Overseas Chinese|nga Intsik sa gawas sa nasud]] ingon man usa ka tawo nga adunay sinagol [[Intsik|nga Intsik]] ug [[Ethnic groups in the Philippines|lumad nga Pilipino]] <ref name="a12">{{cite web|url=http://www.colorq.org/meltingPot/article.aspx?d=Asia&x=MalayChinese|title=Chinese/Native intermarriage in Austronesian Asia|publisher=colorq.org|access-date=January 8, 2011|archive-date=December 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224035615/http://colorq.org/MeltingPot/article.aspx?d=Asia&x=MalayChinese}}</ref> o [[Espanyol]] nga kaliwat. Ang mga Sangley Chinese mao ang mga katigulangan sa mga modernong [[Chinese Filipino|Intsik nga Pilipino]] ug modernong [[Filipino Mestizos|Pilipino nga mestizo]] nga mga kaliwat sa mga ''Mestizo de Sangley,'' nailhan usab nga mga Chinese mestizo, nga mga sinagol nga kaliwat sa mga Sangley Chinese ug lumad nga mga Pilipino. Ang mga mestizo nga Intsik mga [[Mestizo#Philippines and Spanish Colonial Oceania|''mestizo'']] (sinagol nga mga tawo) sa [[Imperyong Espanyol]], nga giklasipikar uban sa ubang [[Filipino Mestizos|mga mestizo nga Pilipino]]. Ang mga Espanyol adunay mga kategoriya sama sa indios ([[Kinatsila]]: ''[[Indio (lungsod)|indio]],sa literal 'Indian''' para sa [[Indigenous peoples|mga lumad]] sa [[East Indies]]), {{Lang|es|mestizos de Español}} (mga kaliwat sa kolonyal nga etnikong Espanyol ug lumad nga mga Pilipino), ang [[Torna atrás|''mga tornatrás'']] (mga mestizo nga Espanyol-Intsik, mga kaliwat sa kolonyal nga [[Spanish Filipino|Espanyol nga mga Pilipino]] ug Sangley nga mga Intsik), ang ''mga mestizo de Bombay'' (mga mestizo nga Indian, mga kaliwat sa kolonyal nga [[Indian Filipino|Indian nga mga Pilipino]] ug lumad nga mga Pilipino), ''mga mestizo de japonese'' (mga mestizo nga Hapon, mga kaliwat sa kolonyal [[Mga Hapon sa Pilipinas|nga Hapon nga mga Pilipino]] ug lumad nga mga Pilipino), ug uban pa. [[Overseas Chinese|Ang mga Intsik gikan sa laing nasod]] misulod sa Pilipinas isip mga negosyante sa wala pa ang kolonisasyon sa Espanya. Daghan ang nanglalin sa Pilipinas, nagtukod og mga komunidad una sa [[Manila]] ug sa tibuok isla sa [[Luzon]], dayon sa ubang mga siyudad ug mga pinuy-anan sa tibuok kapupud-an, nga kaniadto gikan sa [[Luzon]] ngadto sa [[Kabisay-an|Visayas]] ug [[Mindanao]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga artikulo nga naggamit og infobox nga etnikong pangpundok nga adunay mga paramitro sa hulagway]] [[Kategoriya:"Adunay kalabotan nga mga pundok-etniko" nanginahanglan kumpirmasyon]] 5la2nbre00hxrtlq73fsypw1xb5hee5 0 11356361 37104125 2026-10-02T12:35:22Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375993486|Ethnic groups in the Philippines]]" 37104125 wikitext text/x-wiki [[File:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px| Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]] hg02jsqnjrk4zjv5loeby20yj9sectp 37104126 37104125 2026-10-02T12:41:03Z QueenCityCebu 123067 37104126 wikitext text/x-wiki [[File:Peoples_of_the_Philippines_en.svg|thumb|388x388px| Mga dominanteng grupong etniko matag probinsya.]]Ang [[Pilipinas]] gipuy-an sa kapin sa 185 ka [[Ethnolinguistic group|etnolinggwistikong]] mga grupo, <ref name="ReyesMinaAsis20172">{{Cite report|url=https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|title=PIDS DISCUSSION PAPER SERIES: Inequality of Opportunities Among Ethnic Groups in the Philippines|last1=Reyes|first1=Cecilia M.|last2=Mina|first2=Christian D.|date=2017|publisher=Philippine Institute for Development Studies|issue=2017–42|last3=Asis|first3=Ronina D.|access-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152521/https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|archive-date=2020-05-08}}</ref> : 5 daghan niini ang giklasipikar nga "Mga Lumad nga Katawhan" ubos sa [[Indigenous Peoples' Rights Act of 1997|Indigenous Peoples' Rights Act sa nasud sa 1997]] . Ang mga minoryang Muslim gikan sa pinakahabagatang grupo sa isla sa [[Mindanao]] kasagarang giklasipikar nga [[Moro (Pilipinas)|mga katawhang Moro]], giklasipikar man sila nga mga Lumad o dili. Mga 142 ang giklasipikar nga dili Muslim nga mga grupo sa Lumad. Ang mga grupong etnolinggwistiko nga kolektibong nailhan nga mga Kristiyano sa Lowland, mao ang nagporma sa mayoriya nga grupong etniko. <ref name="ReyesMinaAsis20173">{{Cite report|url=https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|title=PIDS DISCUSSION PAPER SERIES: Inequality of Opportunities Among Ethnic Groups in the Philippines|last1=Reyes|first1=Cecilia M.|last2=Mina|first2=Christian D.|date=2017|publisher=Philippine Institute for Development Studies|issue=2017–42|last3=Asis|first3=Ronina D.|access-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152521/https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|archive-date=2020-05-08}}</ref> : 6  Ang mga [[Kalibutan sa Islam|Muslim]] nga grupong etnolinggwistiko sa Mindanao, [[Sulu Archipelago|Sulu]], ug [[Palawan Island|Palawan]] gitawag nga [[Moro (Pilipinas)|mga Moro]], <ref name="JamailKamlian201210202">{{Cite news|url=https://opinion.inquirer.net/39098/who-are-the-moro-people|title=Who are the Moro people?|last=Kamlian|first=Jamail A.|date=2012-10-20|access-date=2019-02-12|language=en|archive-date=March 22, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322125437/https://opinion.inquirer.net/39098/who-are-the-moro-people|url-status=live}}</ref> usa ka halapad nga kategorya nga naglakip sa pipila ka mga grupo sa Lumad ug pipila ka mga grupo sa dili Lumad. <ref name="ReyesMinaAsis20174">{{Cite report|url=https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|title=PIDS DISCUSSION PAPER SERIES: Inequality of Opportunities Among Ethnic Groups in the Philippines|last1=Reyes|first1=Cecilia M.|last2=Mina|first2=Christian D.|date=2017|publisher=Philippine Institute for Development Studies|issue=2017–42|last3=Asis|first3=Ronina D.|access-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152521/https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|archive-date=2020-05-08}}</ref> : 6 Uban sa populasyon nga sobra sa 5 milyon ka tawo, sila naglangkob sa mga 5% sa kinatibuk-ang populasyon sa nasud. <ref name="2013ifr2">{{cite report|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm|title=Philippines|at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY|work=2013 Report on International Religious Freedom|date=July 28, 2014|publisher=United States Department of State|quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population.|access-date=October 29, 2021|archive-date=May 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526202948/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm|url-status=live}}</ref><ref name="auto">{{Cite web}}</ref> Mga 142 sa [[Mga lumad sa Pilipinas|mga grupo sa Lumad nga katawhan sa Pilipinas]] ang wala giklasipikar nga mga katawhang Moro. <ref name="ReyesMinaAsis20175">{{Cite report|url=https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|title=PIDS DISCUSSION PAPER SERIES: Inequality of Opportunities Among Ethnic Groups in the Philippines|last1=Reyes|first1=Cecilia M.|last2=Mina|first2=Christian D.|date=2017|publisher=Philippine Institute for Development Studies|issue=2017–42|last3=Asis|first3=Ronina D.|access-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152521/https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|archive-date=2020-05-08}}</ref> : 6 Ang uban niining mga grupo sa mga tawo kasagarang gihiusa tungod sa ilang lig-on nga kalambigitan sa usa ka giambitan nga heyograpikanhong lugar, bisan kung kini nga halapad nga mga kategorya dili kanunay gidawat sa mga etnikong grupo mismo. <ref name="AcabadoPericolonialism2">{{Cite journal|last=Acabado|first=Stephen|date=March 2017|title=The Archaeology of Pericolonialism: Responses of the "Unconquered" to Spanish Conquest and Colonialism in Ifugao, Philippines|url=http://link.springer.com/10.1007/s10761-016-0342-9|journal=International Journal of Historical Archaeology|language=en|volume=21|issue=1|pages=1–26|doi=10.1007/s10761-016-0342-9|s2cid=147472482|issn=1092-7697|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news|last1=Moaje|first1=Marita|title=Drop 'lumad', use ethnic group names instead: NCIP|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1132620|access-date=4 April 2021|work=Philippine News Agency|date=4 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305032539/https://www.pna.gov.ph/articles/1132620|archive-date=5 March 2021|language=en}}</ref><ref name="National Statistics Office 2008, p. 1192">National Statistics Office. "Statistics on Filipino Children." Journal of Philippine Statistics, vol. 59, no. 4, 2008, p. 119.</ref> Pananglitan, ang mga Lumad nga katawhan sa [[Cordillera Central Mountains|Cordillera Mountain Range]] sa amihanang [[Luzon]] kanunay nga gitawag gamit ang [[exonym]] <ref name="AcabadoPericolonialism3">{{Cite journal|last=Acabado|first=Stephen|date=March 2017|title=The Archaeology of Pericolonialism: Responses of the "Unconquered" to Spanish Conquest and Colonialism in Ifugao, Philippines|url=http://link.springer.com/10.1007/s10761-016-0342-9|journal=International Journal of Historical Archaeology|language=en|volume=21|issue=1|pages=1–26|doi=10.1007/s10761-016-0342-9|s2cid=147472482|issn=1092-7697|url-access=subscription}}</ref> nga "mga Igorot," o bag-o lang, isip [[Mga Igorot|mga Cordilleran]] . <ref name="AcabadoPericolonialism4">{{Cite journal|last=Acabado|first=Stephen|date=March 2017|title=The Archaeology of Pericolonialism: Responses of the "Unconquered" to Spanish Conquest and Colonialism in Ifugao, Philippines|url=http://link.springer.com/10.1007/s10761-016-0342-9|journal=International Journal of Historical Archaeology|language=en|volume=21|issue=1|pages=1–26|doi=10.1007/s10761-016-0342-9|s2cid=147472482|issn=1092-7697|url-access=subscription}}</ref> Samtang, ang mga dili-Moro nga katawhan sa Mindanao gitawag nga [[Lumad]], usa ka kolektibong [[Exonym and endonym|autonym]] nga nahunahunaan niadtong 1986 isip usa ka paagi aron mailhan sila gikan sa ilang silingang Lumad nga Moro ug [[Bisaya|Visayan]] nga mga silingan. <ref>{{Cite web|last=Ulindang|first=Faina|title=Lumad in Mindanao|url=http://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/|access-date=2021-04-18|website=National Commission for Culture and the Arts|language=en-US|archive-date=May 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507184615/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-cultural-heritagesch/historical-research/lumad-in-mindanao/}}</ref> Ang gagmay nga mga Lumad nga etnikong komunidad nagpabilin nga marginalized, ug kasagaran mas kabus kay sa ubang bahin sa katilingban.<ref name="Banlaoi2">{{cite book|last1=Banlaoi|first1=Rommel|title=Philippine Security in the Age of Terror: National, Regional, and Global Challenges in the Post-9/11 World|date=13 October 2009|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4398-1551-9|url=https://books.google.com/books?id=hi_NBQAAQBAJ|page=32|access-date=December 7, 2020}}</ref> Mga 86 ngadto sa 87 porsyento sa populasyon sa Pilipinas ang nahisakop sa 19 ka etnolinggwistikong grupo nga giklasipikar nga dili Lumad o Moro. <ref name="ReyesMinaAsis20176">{{Cite report|url=https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|title=PIDS DISCUSSION PAPER SERIES: Inequality of Opportunities Among Ethnic Groups in the Philippines|last1=Reyes|first1=Cecilia M.|last2=Mina|first2=Christian D.|date=2017|publisher=Philippine Institute for Development Studies|issue=2017–42|last3=Asis|first3=Ronina D.|access-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152521/https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|archive-date=2020-05-08}}</ref> : 6 Kini nga mga grupo gitawag nga "Mga grupo [[Christianization|nga Kristiyano]] sa Lowland," aron mailhan sila gikan sa ubang mga grupo sa etnolinggwistiko. <ref name="CanaveDioquino2">{{Cite web|last=Canave-Dioquino|first=Corazon|title=Philippine Music, A Historical Overview|url=http://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/music/philippine-music-a-historical-overview/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126181217/https://ncca.gov.ph/about-ncca-3/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/music/philippine-music-a-historical-overview/|archive-date=2020-11-26|access-date=2021-11-05|website=National Commission for Culture and the Arts|language=en-US}}</ref> Ang pinakadaghang populasyon niini nga mga grupo, nga adunay populasyon nga sobra sa usa ka milyon nga mga indibidwal, mao ang [[Ilocano people|Ilokano]], ang [[Pangasinanon|Pangasinense]], ang [[mga Kapampangan|Kapampangan]], ang [[Tagalog]], ang [[mga Bikolnon|Bicolano]], ug ang [[Bisaya]] (lakip ang [[Sugboanon|Cebuano]], ang [[mga Bul·anon|Boholano]], ang [[mga Hiligaynon|Hiligaynon/Ilonggo]], ug ang [[Waray]] ). <ref name="ReyesMinaAsis20177">{{Cite report|url=https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|title=PIDS DISCUSSION PAPER SERIES: Inequality of Opportunities Among Ethnic Groups in the Philippines|last1=Reyes|first1=Cecilia M.|last2=Mina|first2=Christian D.|date=2017|publisher=Philippine Institute for Development Studies|issue=2017–42|last3=Asis|first3=Ronina D.|access-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152521/https://pidswebs.pids.gov.ph/CDN/PUBLICATIONS/pidsdps1742.pdf|archive-date=2020-05-08}}</ref>: 16 Kining mga lumad ug migranteng grupo sa kapatagan sa baybayon nakabig sa [[Kristiyanismo]] atol sa kolonisasyon sa mga Espanyol nga naghiusa kanila sa kultura <ref name=":32">{{Cite journal|last=Tan|first=Antonio S.|date=1986|title=The Chinese Mestizos and the Formation of the Filipino Nationality|url=https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_1986_num_32_1_2316|journal=Archipel|volume=32|pages=141–162|doi=10.3406/arch.1986.2316|via=Persée|access-date=October 21, 2021|archive-date=October 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020220412/https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_1986_num_32_1_2316|url-status=live}}</ref> ug nagsagop sa bug-at nga mga elemento sa kultura sa kasadpan sa tibuok kasaysayan sa nasud. Tungod sa nangaging kasaysayan sa Pilipinas sukad pa sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]], aduna usay pipila ka makasaysayanong mga grupo sa mga migrante sama sa mga [[Chinese Filipino|Intsik nga Pilipino]] ug [[Spanish Filipino|Espanyol nga Pilipino]], nga parehong nakigsagol sa mga grupo sa etniko [[Mga pinulongang Awstronesyo|nga nagsultig Austronesian]] sa kapatagan, nga nagpatunghag [[Filipino Mestizos|mga Pilipinong Mestizo]] . Kining mga grupoha naglangkob ug nakatampo usab sa dakong bahin sa populasyon sa nasod, <ref name="senate.gov.ph2">{{Cite press release|title=Senate declares Chinese New Year as special working holiday|date=January 21, 2013|publisher=PRIB, Office of the Senate Secretary, Senate of the Philippines|url=http://www.senate.gov.ph/press_release/2013/0121_prib1.asp|last1=Macrohon|first1=Pilar|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516035425/http://legacy.senate.gov.ph/press_release/2013/0121_prib1.asp|archive-date=May 16, 2021}}</ref> ilabina [[sangkaburgesan|ang burgis]] niini, <ref name="Chirot2">{{Cite book|last1=Chirot|first1=Daniel|url=https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|title=Essential Outsiders: Chinese and Jews in the Modern Transformation of Southeast Asia and Central Europe|last2=Reid|first2=Anthony|publisher=University of Washington Press|year=1997|isbn=978-0-295-80026-4|page=54|access-date=October 24, 2021|archive-date=February 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218081158/https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|url-status=live}}</ref> ug ekonomiya <ref name="Chirot3">{{Cite book|last1=Chirot|first1=Daniel|url=https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|title=Essential Outsiders: Chinese and Jews in the Modern Transformation of Southeast Asia and Central Europe|last2=Reid|first2=Anthony|publisher=University of Washington Press|year=1997|isbn=978-0-295-80026-4|page=54|access-date=October 24, 2021|archive-date=February 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218081158/https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|url-status=live}}</ref> <ref name="Chirot">{{Cite book|last1=Chirot|first1=Daniel|url=https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|title=Essential Outsiders: Chinese and Jews in the Modern Transformation of Southeast Asia and Central Europe|last2=Reid|first2=Anthony|publisher=University of Washington Press|year=1997|isbn=978-0-295-80026-4|page=54|access-date=October 24, 2021|archive-date=February 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218081158/https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|url-status=live}}</ref> <ref name="Chirot4">{{Cite book|last1=Chirot|first1=Daniel|url=https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|title=Essential Outsiders: Chinese and Jews in the Modern Transformation of Southeast Asia and Central Europe|last2=Reid|first2=Anthony|publisher=University of Washington Press|year=1997|isbn=978-0-295-80026-4|page=54|access-date=October 24, 2021|archive-date=February 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218081158/https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA54|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Folk|first=Brian|title=Ethnic Business: Chinese Capitalism in Southeast Asia|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-1-138-81107-2|page=93}}</ref> ug importante sa pagkatukod sa nasod, <ref name=":33">{{Cite journal|last=Tan|first=Antonio S.|date=1986|title=The Chinese Mestizos and the Formation of the Filipino Nationality|url=https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_1986_num_32_1_2316|journal=Archipel|volume=32|pages=141–162|doi=10.3406/arch.1986.2316|via=Persée|access-date=October 21, 2021|archive-date=October 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020220412/https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_1986_num_32_1_2316|url-status=live}}</ref> gikan sa pag-usbaw sa [[Nasyonalismong Pilipinhon|nasyonalismong Pilipino]] sa mga [[intelligentsia]] ''[[Ilustrado|sa Ilustrado]]'' hangtod sa [[Rebolusyong Pilipino]]. <ref name="Reid2">{{Cite book|last1=Chirot|first1=Daniel|url=https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA50|title=Essential Outsiders: Chinese and Jews in the Modern Transformation of Southeast Asia and Central Europe|last2=Reid|first2=Anthony|publisher=University of Washington Press|year=1997|isbn=978-0-295-80026-4|page=50|access-date=October 26, 2021|archive-date=February 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218081156/https://books.google.com/books?id=BgWumPDyaSIC&pg=PA50|url-status=live}}</ref> Ang ubang mga tawo nga adunay migrante ug/o sinagol nga kaliwat naglakip sa [[Americans in the Philippines|mga Amerikanong Pilipino]], [[Indian Filipino|mga Indian nga Pilipino]], <ref name="Applied Biosystems Y-DNA22">{{Cite web|url=http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/|title=With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 0.95% of the samples have the Y-DNA Haplotype "H1a", which is most common in South Asia and had spread to the Philippines via precolonial Indian missionaries who spread Hinduism.|access-date=October 10, 2018|archive-date=May 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/}}</ref> ug [[Mga Hapon sa Pilipinas|mga Hapones nga Pilipino]]. <ref>{{cite news|last=Agnote|first=Dario|date=October 11, 2017|title=A glimmer of hope for castoffs|newspaper=The Japan Times|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20061011f1.html|access-date=August 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607035509/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20061011f1.html|archive-date=June 7, 2011}}</ref> Gawas sa mga grupo sa mga migrante nga nagsulti sa ilang kaugalingong mga pinulongan, kadaghanan sa mga Pilipino nagsulti sa mga pinulongan nga giklasipikar ubos sa [[Mga pinulongang Awstronesyo|pamilya sa pinulongan nga Austronesian]], lakip ang lainlaing mga tawo [[Negrito|nga Negrito]] sa kapupud-an, nga lahi sa henetiko ug phenotypically gikan sa ubang mga grupo sa etniko sa Pilipinas. <ref name="JinamEtAl20182">{{Cite journal|last1=Jinam|first1=Timothy A.|last2=Phipps|first2=Maude E.|last3=Aghakhanian|first3=Farhang|last4=Majumder|first4=Partha P.|last5=Datar|first5=Francisco|last6=Stoneking|first6=Mark|last7=Sawai|first7=Hiromi|last8=Nishida|first8=Nao|last9=Tokunaga|first9=Katsushi|last10=Kawamura|first10=Shoji|last11=Omoto|first11=Keiichi|date=August 2017|title=Discerning the Origins of the Negritos, First Sundaland People: Deep Divergence and Archaic Admixture|url=http://academic.oup.com/gbe/article/9/8/2013/3952725/Discerning-the-Origins-of-the-Negritos-First|journal=Genome Biology and Evolution|language=en|volume=9|issue=8|pages=2013–2022|doi=10.1093/gbe/evx118|issn=1759-6653|pmc=5597900|pmid=28854687|access-date=October 25, 2021|archive-date=January 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121054950/https://academic.oup.com/gbe/article/9/8/2013/3952725/Discerning-the-Origins-of-the-Negritos-First|url-status=live}}</ref> Samtang kini nga mga grupo nagmintinar sa usa ka kultura ug identidad nga lahi gikan sa silingang mga grupo sa etniko, dugay na nilang gipahiangay ang mga pinulongan sa Austronesian sa ilang mga silingan. <ref name="Reid20132">{{Cite journal|last=Reid|first=Lawrence|date=2013-11-27|title=Who Are the Philippine Negritos? Evidence from Language|url=https://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol85/iss1/15|journal=Human Biology|volume=85|issue=1|pages=329–358|doi=10.3378/027.085.0316|pmid=24297232|s2cid=8341240|issn=0018-7143|access-date=October 25, 2021|archive-date=August 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814134024/https://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol85/iss1/15/|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> Tradisyonal nga gi-subcategorize sa heyograpikanhong paagi isip mga [[Ati people|Ati]] sa Visayas ug Mindanao, ug ang [[Mga tawo sa Aeta|mga Aeta]] sa Luzon, ang populasyon sa Negrito gibanabana nga 31,000 sa tuig 2004. <ref name="Reid2013">{{Cite journal|last=Reid|first=Lawrence|date=2013-11-27|title=Who Are the Philippine Negritos? Evidence from Language|url=https://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol85/iss1/15|journal=Human Biology|volume=85|issue=1|pages=329–358|doi=10.3378/027.085.0316|pmid=24297232|s2cid=8341240|issn=0018-7143|access-date=October 25, 2021|archive-date=August 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230814134024/https://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol85/iss1/15/|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> == Mga Reperensya == 794kpr0y0p8p77zd76mp1gspu7skc85 0 11356362 37104127 2026-10-02T12:41:52Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342543820|Maritime boundary]]" 37104127 wikitext text/x-wiki [[File:Maritime_Zones_under_International_Law.png|thumb|450x450px| Mga Sona sa Dagat ubos sa Balaod Internasyonal]] 5v8st8ut3lcn5tdbzr1jj07ntw0jlft 37104128 37104127 2026-10-02T12:43:58Z QueenCityCebu 123067 37104128 wikitext text/x-wiki [[File:Maritime_Zones_under_International_Law.png|thumb|450x450px| Mga Sona sa Dagat ubos sa Balaod Internasyonal]]A '''maritime boundary''' is a conceptual division of [[Kalibotan (planeta)|Earth]]'s water surface areas using [[Physical geography|physiographical]] or [[Human geography|geopolitical]] criteria. As such, it usually bounds areas of exclusive [[Sovereignty|national rights]] over mineral and biological resources,<ref name="vliz_info2">VLIZ Maritime Boundaries Geodatabase, [http://www.vliz.be/vmdcdata/marbound/info.php General info]; retrieved 19 November 2010</ref> encompassing maritime features, limits and zones.<ref name="geoscience2">Geoscience Australia, [https://www.ga.gov.au/scientific-topics/marine/jurisdiction/maritime-boundary-definitions Maritime definitions]; retrieved 16 January 2023</ref> Generally, a maritime boundary is delineated at a particular distance from a jurisdiction's coastline. Although in some countries the term ''maritime boundary'' represents [[Utlanan|borders]] of a [[maritime nation]]<ref>United States Department of State, [https://web.archive.org/web/20090419184424/http://www.state.gov/g/oes/ocns/opa/convention/c28187.htm Maritime boundaries]; retrieved 19 November 2010.</ref> that are recognized by the [[United Nations Convention on the Law of the Sea]], maritime borders usually serve to identify the edge of [[international waters]]. Ang mga utlanan sa dagat anaa sa konteksto sa [[Territorial waters|katubigan sa teritoryo]], [[Contiguous zone|mga sona nga magkadugtong]], ug [[Exclusive economic zone|mga sona nga eksklusibo sa ekonomiya]] ; bisan pa, ang terminolohiya wala maglakip sa mga utlanan [[Lanaw|sa lanaw]] o [[suba]], nga giisip sulod sa konteksto sa mga utlanan sa yuta. Ang ubang mga utlanan sa kadagatan nagpabilin nga wala matino bisan pa sa mga paningkamot nga klaruhon kini. Kini gipasabot sa daghang mga hinungdan, ang uban niini naglambigit sa mga problema sa rehiyon. <ref>Valencia, Mark J. (2001). {{Google books|ZhXN8ILQCnIC|''Maritime Regime Building: Lessons Learned and Their Relevance for Northeast Asia,'' pp. 149-166.|page=149}}</ref> Ang pagdelineasyon o pagtakda sa mga utlanan sa kadagatan adunay estratehiko, ekonomikanhon ug pangkalikopan nga mga implikasyon (tan-awa ang ''[[Maritime delimitation|delimitasyon sa kadagatan]]''). <ref>Geoscience Australia, [http://www.ga.gov.au/about/projects/marine/law-sea-maritime-jurisdiction Law of the Sea and Maritime Jurisdiction Project].</ref> == Mga Reperensya == hyb4ebtmtl1h3z366juo8cgeuottcru 0 11356363 37104129 2026-10-02T12:44:24Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365915545|Celebes Sea]]" 37104129 wikitext text/x-wiki [[File:Enoploteuthis.jpg|thumb| Pusit sa henero nga ''[[Enoploteuthis]]'' gikan sa Dagat Celebes]] [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Sulawesi Utara]] [[Kategoriya:Mga dagat sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Mga dagat sa Indonesya]] [[Kategoriya:Dagat Sulawesi]] 6c2fd90xrdv2e5olvjps38ahh6ty5lm 37104130 37104129 2026-10-02T12:49:46Z QueenCityCebu 123067 37104130 wikitext text/x-wiki [[File:Enoploteuthis.jpg|thumb| Pusit sa henero nga ''[[Enoploteuthis]]'' gikan sa Dagat Celebes]]'''Ang Dagat Celebes''' ([[/ˈsɛlɪbiːz]], [[səˈliːbiz/]] ''[[SEL-ib-eez]]'', [[sə-LEE-beez]]; ; <ref>{{cite Dictionary.com|Celebes}}</ref> [[Pilipino|Filipino]]: ''Dagat Selebes'')) o '''Dagat Sulawesi''' ([[Pinulongang Malayo|Malay]] ug [[Inindonesyo|Indonesian]]: ''Laut Sulawesi'' {{IPA|id|ˌlaʊt̪̚ sulaˈwesi|pron}}) sa kasadpang [[Kadagatang Pasipiko]] giutlanan sa amihanan sa [[Sulu Archipelago|Arkipelago sa Sulu]] ug [[Dagat Sulu]] ug [[Mindanao|Isla sa Mindanao]] sa [[Pilipinas]], sa sidlakan sa kadena sa [[Pulau-Pulau Sangihe|Kapupud-an sa Sangihe]], sa habagatan sa [[Minahasa (lawis sa Indonesya)|Peninsula sa Minahasa]] sa [[Sulawesi]], ug sa kasadpan sa amihanang [[Kalimantan (bahin nga pulo sa Indonesya)|Kalimantan]] sa [[Indonesia]]. Kini molapad sa 605 kilometro (376 mi) amihanan-habagatan sa 780 kilometro (485 mi) sidlakan-kasadpan ug adunay kinatibuk-ang gilapdon sa nawong nga 472,000 km2, <ref name="Forbes2">{{cite book|author=Vivian Louis Forbes|title=Indonesia's Delimited Maritime Boundaries|url=https://books.google.com/books?id=md0kBAAAQBAJ&pg=PA5|year=2014|page=5|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=978-3642543951|access-date=28 August 2025}}</ref> hangtod sa kinatas-ang giladmon nga {{Convert|20406|ft|m}}. <ref name="Britannica2">{{Cite web|title=Celebes Sea {{!}} sea, Pacific Ocean {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Celebes-Sea|access-date=2022-10-04|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> Sa habagatan sa [[Tanjung Mangkalihat|Cape Mangkalihat]], ang dagat moabli paingon sa habagatan-kasadpan agi sa [[Makassar Strait]] ngadto sa [[Java Sea]]. Ang Dagat Celebes usa ka bahin sa karaang [[Ocean basin|basin sa kadagatan]] nga naporma 42 milyon ka tuig ang milabay sa usa ka lugar nga layo sa bisan unsang yuta. Mga 20 milyon ka tuig ang milabay, ang paglihok sa crust sa yuta nakapaduol sa basin sa [[Bulkan|mga bulkan]] [[Indonesia|sa Indonesia]] ug [[Pilipinas]] aron makadawat sa mga gipagawas nga basura. <ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Celebes_Sea?topic=49523 ''Celebes Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington DC]</ref> Mga 10 milyon ka tuig ang milabay, ang Dagat Celebes gibahaan sa mga basura gikan sa kontinente, lakip na [[Coal|ang karbon]], nga gikan sa nagtubo nga batan-ong bukid sa Borneo ug ang basin midunggo batok sa Eurasia. Ang utlanan tali sa Celebes ug sa Dagat Sulu anaa sa Sibutu-Basilan Ridge. Ang kusog [[Ocean current|nga sulog sa kadagatan]], lawom [[Oceanic trench|nga mga kanal sa dagat]], ug [[Seamount|mga bukid sa dagat]], inubanan sa aktibong [[Volcanic island|mga isla sa bulkan]], miresulta sa komplikado nga mga bahin [[Oceanographic|sa kadagatan]]. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Sulawesi Utara]] [[Kategoriya:Mga dagat sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Mga dagat sa Indonesya]] [[Kategoriya:Dagat Sulawesi]] a0g5iyl9v5qzvngmuq4pt31z879g0ci 0 11356364 37104131 2026-10-02T12:51:47Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377570312|Island groups of the Philippines]]" 37104131 wikitext text/x-wiki [[Payl:Federal_states_of_the_Philippines.png|thumb|450x450px| Ang Pilipinas nabahin sa tulo ka grupo sa mga isla: [[Luzon]], [[Kabisay-an|Visayas]], ug [[Mindanao]] .]] [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Mga Rehiyon sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Mga pulo sa Pilipinas]] egmz20egjqlj6r9mo2nz26va8g1hhtg 37104132 37104131 2026-10-02T12:53:16Z QueenCityCebu 123067 37104132 wikitext text/x-wiki [[Payl:Federal_states_of_the_Philippines.png|thumb|450x450px| Ang Pilipinas nabahin sa tulo ka grupo sa mga isla: [[Luzon]], [[Kabisay-an|Visayas]], ug [[Mindanao]] .]]Ang [[Pilipinas]] nabahin sa tulo ka dagkong [[Kapupud-an|grupo sa isla]] : [[Luzon]], [[Kabisay-an|Visayas]], ug [[Mindanao]] . Ang mga arkipelago sa Luzon ug Mindanao parehong ginganlan sunod sa pinakadakong isla sa ilang tagsatagsa ka grupo, samtang ang Visayas (gitawag usab nga Kapupud-an sa Visayan) usa ka arkipelago nga adunay halos parehas nga gidak-on nga mga isla. == Mga dibisyon sa administrasyon == Ang mga isla sa Pilipinas gibahin sa tulo ka managlahing grupo sa isla sumala sa [[Mga Rehiyon sa Pilipinas|mga rehiyon]]: * Ang Luzon gilangkoban sa walo ka rehiyon: [[Rehiyon sa Ilocos|I]] hangtod [[Tunga-tungang Luzon|III]], [[Calabarzon|IV-A]], [[Rehiyon sa Bikol|V]], [[Metro Manila|NCR]], [[Administratibong Rehiyon sa Cordillera|CAR]], ug [[Mimaropa]] . * Ang Kabisay-an gilangkoban sa upat ka rehiyon: [[Kasadpang Kabisay-an|VI]] hangtod [[Sidlakang Kabisay-an|VIII]] ug [[Rehiyon sa Isla sa Negros|NIR]] * Ang Mindanao gilangkoban sa unom ka rehiyon: [[Lawisnong Zamboanga|IX]] hangtod [[Caraga|XIII]], ug [[Bangsamoro|BARMM]]. Kon ang usa ka [[Lalawigan (Pilipinas)|probinsya]] ibalhin ngadto sa usa ka bag-ong rehiyon, mahimo usab kini nga ibalhin ngadto sa usa ka bag-ong grupo sa isla, sama sa kaso sa [[Palawan]], diin kini temporaryo nga gibalhin gikan sa [[Mimaropa]] ngadto sa [[Kasadpang Kabisay-an]] ug busa temporaryo nga giisip nga bahin sa Kabisay-an. Ang mga pundok sa isla mismo walay kaugalingong gobyerno, apan gibahin kini ngadto sa mga probinsya, [[Dakbayan (Pilipinas)|siyudad]], [[Lungsod (Pilipinas)|munisipyo]] ug [[Baranggay|barangay]], nga adunay kaugalingong lokal nga gobyerno. Ang mga grupo sa isla gigamit alang sa kasayon sa estadistika ug sa pipila ka mga kaso, adunay mga ahensya sa gobyerno sa nasud nga nagmugna og mga posisyon nga naglangkob sa mga grupo sa isla sama sa Assistant Secretary for Regional Operations sa Mindanao sa [[Department of Public Works and Highways]] (DPWH) o ang Assistant Secretary for Luzon Affairs sa [[Department of Social Welfare and Development]] (DSWD). Bisan tuod ang mga grupo sa isla walay mga lokal nga gobyerno, busa [[Kapital|adunay mga kapital]], ang pipila ka mga siyudad nahimong mga sentro sa politika, ekonomiya, ug kultura sa mga grupo sa isla. [[Manila|Ang Manila]] mao ang nasudnong [[Capital of the Philippines|kapital]] ug mao ang ''[[de facto]]'' nga kapital sa Luzon, bisan kung ang silingang [[Dakbayang Quezon|Quezon City]], usa ka kanhing kapital, adunay mas daghang populasyon kaysa Manila. [[Dakbayan sa Sugbo|Ang Cebu]], sa probinsya ug isla nga parehas og ngalan, mao ang pangunang siyudad sa Kabisay-an. Ang pangunang siyudad sa Mindanao mao ang [[Dakbayan sa Dabaw|Davao]], paingon sa habagatan-sidlakan niini. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mga subdibisyon sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Mga Rehiyon sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Mga pulo sa Pilipinas]] 1jpgfcnb046ez0pa1recr9yei7i4rna 0 11356365 37104133 2026-10-02T12:53:31Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377277725|Martial law under Ferdinand Marcos]]" 37104133 wikitext text/x-wiki [[File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|thumb| Ang edisyon sa Domingo sa ''Philippines Daily Express'' niadtong Septiyembre 24, 1972, mao lamang ang mantalaan nga gipatik human sa pag-anunsyo sa balaod militar niadtong Septiyembre 23, sa gabii sa wala pa kini.]] 565drw4p883jpzr0ybi5pblw8pimnht 37104134 37104133 2026-10-02T12:56:59Z QueenCityCebu 123067 37104134 wikitext text/x-wiki [[File:Marcos_Declares_Martial_Law.jpg|thumb| Ang edisyon sa Domingo sa ''Philippines Daily Express'' niadtong Septiyembre 24, 1972, mao lamang ang mantalaan nga gipatik human sa pag-anunsyo sa balaod militar niadtong Septiyembre 23, sa gabii sa wala pa kini.]]Sa alas 7:15 sa gabii niadtong Septiyembre 23, 1972, gianunsyo ni Presidente [[Ferdinand Marcos]] sa telebisyon nga iyang gibutang ang Pilipinas ubos sa [[Martial law|balaod militar]], <ref name="OfficialGazetteDeclaration2">{{cite web|title=Declaration of Martial Law|url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/|website=Official Gazette of the Republic of the Philippines}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ocampo|first=Ambeth|title=Looking Back 15: Martial Law|publisher=Anvil Publishing, Inc.|year=2021|isbn=978-971-27-3637-7|location=[[Mandaluyong]], Philippines}}</ref> nga nag-ingon nga iyang gibuhat kini isip tubag sa "hulga sa komunista" nga gipahinabo sa bag-ong natukod nga [[Partidong Komunista sa Filipinas (1968)|Partido Komunista sa Pilipinas]] (CPP), ug sa sektaryan nga "rebelyon" sa [[nasyonalismong Mindanawnon|Muslim Independence Movement]] (MIM). Ang mga tawo sa oposisyon niadtong panahona (sama nila ni [[Lorenzo Tañada]], [[Jose W. Diokno]], ug [[Jovito Salonga]]) nag-akusar kang Marcos nga gipasobrahan kini nga mga hulga ug gigamit kini isip pasangil aron mapalig-on ang gahum ug mapalawig ang iyang termino lapas sa duha ka termino sa pagkapresidente nga gitugot sa konstitusyon sa 1935. <ref name="official gazette2">{{Cite web|url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/|title=Declaration of Martial Law}}</ref> Gipirmahan ni Marcos [[Proclamation No. 1081|ang Proclamation No. 1081]] niadtong Septiyembre 21, 1972, nga nagtimaan sa pagsugod sa katorse ka tuig nga panahon sa [[diktadura|usa ka tawo nga pagmando]], nga epektibo nga milungtad hangtod nga si Marcos [[Ferdinand Marcos|gipapahawa]] sa nasud niadtong Pebrero 25, 1986. <ref name="Tadem2015MartialLawDevelopmentParadigms2">{{Cite journal|last=Tadem|first=Eduardo Climaco|date=2015-07-03|title=Technocracy and the Peasantry: Martial Law Development Paradigms and Philippine Agrarian Reform|journal=Journal of Contemporary Asia|volume=45|issue=3|pages=394–418|doi=10.1080/00472336.2014.983538|s2cid=154354138|issn=0047-2336}}</ref><ref name="Tolosa2015Blurg2">{{Cite journal|last=Tolosa|first=Benjamin|date=2011-01-01|title=Publication -- Filipino Social Democracy: Origins and Characteristics, Lessons and Challenges|url=https://archium.ateneo.edu/polsci-faculty-pubs/25|access-date=2020-08-31|journal=Political Science Department Faculty Publications}}</ref> Ang Proclamation No. 1081 pormal nga gipatuman niadtong Enero 17, 1981, pinaagi sa Proclamation No. 2045, bisan pa nga nahuptan ni Marcos ang halos tanan niyang gahom isip [[diktador]] hangtod nga [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|napalagpot siya niadtong Pebrero 1986.]]<ref name="KaiFrancisco201609222">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories/|title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history|last=Francisco|first=Katerina|date=September 22, 2016|work=Rappler|access-date=June 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories|archive-date=September 23, 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Fall of the Dictatorship|url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/the-fall-of-the-dictatorship/|access-date=2021-09-18|website=[[Official Gazette (Philippines)]]|language=en-US}}</ref> Kining siyam ka tuig nga panahon sa kasaysayan sa Pilipinas nahinumduman tungod sa rekord sa administrasyong Marcos sa [[Human rights abuses of the Marcos dictatorship|mga pag-abuso sa tawhanong katungod]],<ref name="McCoy1999092022">{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/54a/062.html|title=Alfred McCoy, Dark Legacy: Human rights under the Marcos regime|date=September 20, 1999|publisher=[[Ateneo de Manila University]]}}</ref><ref name="Abinales&Amoroso200522">{{Cite book|title=State and society in the Philippines|last=N.|first=Abinales, P.|date=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=978-0-7425-1023-4|location=Lanham, MD|oclc=57452454}}</ref> ilabi na nga nagtumong sa mga kaatbang sa politika, mga aktibista sa estudyante, mga tigbalita, mga trabahante sa relihiyon, mga mag-uuma, ug uban pa nga nakigbatok sa diktadurya ni Marcos. <ref name="Rappler2">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/182828-marcos-dictatorship-martial-law-youth-leaders-killed/|title=Gone too soon: 7 youth leaders killed under Martial Law|work=Rappler|access-date=June 15, 2018}}</ref> Base sa dokumentasyon sa [[Amnesty International]], [[Task Force Detainees of the Philippines]], ug susamang mga entidad nga nagmonitor sa tawhanong katungod, <ref name="RachelAGReyes2016041222">{{Cite web|date=April 12, 2016|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975–1985 – The Manila Times Online|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412150835/http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|archive-date=2016-04-12|access-date=June 15, 2018|website=www.manilatimes.net}}</ref> ang mga historyador nagtuo nga ang diktadurya ni Marcos gimarkahan sa 3,257 nga nailhan nga [[Extrajudicial killing|extrajudicial killings]], 35,000 nga dokumentado nga mga pagtortyur, 737 [[Pinugos nga pagkawala|nga pinugos nga pagkawala]], ug 70,000 nga pagkabilanggo. <ref name="RachelAGReyes2016041224">{{Cite web|date=April 12, 2016|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975–1985 – The Manila Times Online|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412150835/http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|archive-date=2016-04-12|access-date=June 15, 2018|website=www.manilatimes.net}}</ref> <ref name="RachelAGReyes2016041223">{{Cite web|date=April 12, 2016|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975–1985 – The Manila Times Online|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412150835/http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|archive-date=2016-04-12|access-date=June 15, 2018|website=www.manilatimes.net}}</ref> : 4 <ref name="RachelAGReyes201604122">{{Cite web|date=April 12, 2016|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975–1985 – The Manila Times Online|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412150835/http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|archive-date=2016-04-12|access-date=June 15, 2018|website=www.manilatimes.net}}</ref> : 16 Human mapalagpot si Marcos, nadiskobrehan sa mga imbestigador sa gobyerno nga ang deklarasyon sa martial law nagtugot usab sa mga Marcos sa pagtago sa mga tinago nga [[Dili masabtan nga bahandi sa pamilyang Marcos|bahandi nga wala matino]] nga sa ulahi gitino sa lainlaing mga korte <ref name="KaiFrancisco201609223">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories/|title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history|last=Francisco|first=Katerina|date=September 22, 2016|work=Rappler|access-date=June 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories|archive-date=September 23, 2016|url-status=live}}</ref> nga "gikan sa kriminal". <ref name="NikdeYnchausti201609242">{{Cite magazine|last=de Ynchausti|first=Nik|date=September 24, 2016|title=The tallies of Martial Law|url=https://www.esquiremag.ph/politics/martial-law-tallies-a1576-20160924-lfrm4|url-status=live|magazine=Esquire Magazine Philippines|archive-url=https://web.archive.org/web/20160928065322/https://www.esquiremag.ph/politics/martial-law-tallies-a1576-20160924-lfrm4|archive-date=September 28, 2016|access-date=June 27, 2018}}</ref> Samtang ang pagkapresidente ni Marcos nagsugod [[First term of the presidency of Ferdinand Marcos|sa ulahing bahin sa 1965]], <ref name="Santos&Pinlac200709012">{{cite web|url=http://cmfr-phil.org/media-ethics-responsibility/ethics/back-to-the-past-a-timeline-of-press-freedom/|title=Back to the Past: A timeline of press freedom|date=Sep 1, 2007|website=[[Center for Media Freedom and Responsibility|CMFR]]|access-date=March 2, 2018}}</ref> kini nga artikulo limitado sa panahon diin iyang gigamit ang mga gahum sa diktadurya ubos sa balaod militar, <ref name="OfficialGazetteDeclaration3">{{cite web|title=Declaration of Martial Law|url=https://www.officialgazette.gov.ph/featured/declaration-of-martial-law/|website=Official Gazette of the Republic of the Philippines}}</ref> ug ang panahon diin iyang gipadayon ang paggamit sa maong mga gahum bisan pa sa pag-isa sa proklamasyon niadtong 1981. <ref name="OfficialGazetteFall2">{{cite web|url=http://www.officialgazette.gov.ph/featured/the-fall-of-the-dictatorship/|title=The Fall of the Dictatorship|website=Official Gazette of the Republic of the Philippines|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903153904/http://www.officialgazette.gov.ph/featured/the-fall-of-the-dictatorship/|archive-date=September 3, 2017|access-date=September 9, 2018}}</ref> <ref name="news.google.com2">{{Cite web|title=The Sydney Morning Herald - Google News Archive Search|url=https://news.google.com/newspapers?id=-f5jAAAAIBAJ&pg=6750,5935273|access-date=2020-09-22|website=news.google.com}}</ref> == Mga Reperensya == rxrge0rcbrou73hm98h9uon82p0jjuc 0 11356366 37104135 2026-10-02T13:05:24Z QueenCityCebu 123067 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377761777|List of countries and dependencies by population]]" 37104135 wikitext text/x-wiki == Pamaagi == 5w8yg5iiorstaffwpn8zuxft4zez9qx 37104136 37104135 2026-10-02T13:08:26Z QueenCityCebu 123067 37104136 wikitext text/x-wiki {{Sukad niadtong|2026}} , ang pinakadaghang populasyon nga nasud sa kalibutan mao ang [[Indya|India]], gisundan pag-ayo sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], nga parehong milapas sa 1.4 bilyon. == Pamaagi == Apil niining listahan ang [[Soberanong estado|mga soberanong estado]], gipuy-ang [[Dependent territory|mga teritoryo nga sakop sa teritoryo]] ug, sa pipila ka mga kaso, mga nasod nga sakop sa mga soberanong estado, diin ang paglakip niini gibase sa sumbanan [[International Organization for Standardization|sa ISO]] [[ISO 3166-1|nga ISO 3166-1]] . Pananglitan, ang [[Hiniusang Gingharian|United Kingdom]] giisip nga usa ka entidad, samtang ang mga nasod nga sakop sa [[Gingharian sa Neerlandiya|Kingdom of the Netherlands]] giisip nga gilain. Dugang pa, kini nga lista naglakip sa pipila ka [[List of states with limited recognition|mga estado nga adunay limitado nga pag-ila]] nga wala makita sa ISO 3166-1. Gihatag usab sa porsyento ang populasyon sa matag nasud kon itandi sa [[populasyon sa kalibutan]], nga gibanabana sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]] nga 8.232 bilyon sa tuig 2025. <ref name="UNFPA2">{{cite web|url=https://www.unfpa.org/data/world-population-dashboard|title=World Population Dashboard|year=2024|work=United Nations Population Fund|publisher=UNFPA|access-date=12 September 2025}}</ref> Ang mga numero nga gigamit niini nga tsart gibase sa pinakabag-o nga mga banabana o [[Population projection|proyeksyon]] sa nasudnong awtoridad [[Census|sa senso]], kon anaa, ug kasagaran gi-round off. Kon walay updated nga nasudnong datos nga magamit, ang mga numero gibase sa mga banabana o proyeksyon alang sa 2024 sa Population Division sa [[United Nations Department of Economic and Social Affairs]]. Tungod kay ang natipon nga mga numero wala makolekta sa parehas nga oras sa matag nasud, o sa parehas nga lebel sa katukma, ang resulta nga mga pagtandi sa numero mahimong makamugna og sayop nga mga konklusyon. Dugang pa, ang pagdugang sa mga numero gikan sa tanang nasud mahimong dili katumbas sa kinatibuk-ang ihap sa kalibutan. Ang mga lugar nga nahimong integral nga bahin sa [[Soberanong estado|mga soberanong estado]], sama sa [[Countries of the United Kingdom|mga nasud sa United Kingdom]], giihap nga bahin sa mga soberanong estado nga nahingtungdan. Wala gilakip ang ubang mga entidad nga dili soberanong estado, sama sa [[Unyong Uropeyo|European Union]], ug mga independente nga teritoryo nga walay permanente nga populasyon, sama sa [[Chagos Archipelago]] ug [[Territorial claims in Antarctica|mga pag-angkon sa lainlaing mga nasud]] sa [[Antartika|Antarctica]]. <ref>{{cite web|title=World Population Prospects – Population Division – United Nations|url=https://population.un.org/wpp/|access-date=4 September 2022|publisher=population.un.org|archive-date=5 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190205234912/https://population.un.org/wpp/|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == 1teg69wlbf33ec3zr6oi320vlm8g2ec 0 11356367 37104138 2026-10-02T13:11:46Z Red Winged Duck 17076 Red Winged Duck moved page [[Ozero Glubochino (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] to [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] 37104138 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Hlybočyna (lanaw sa Belarus, lat 54,93, long 29,29)]] kk5xuqat17qyljhig2hpapjw3861j7s 0 11356368 37104140 2026-10-02T13:42:40Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374502516|History of the Philippines]]" 37104140 wikitext text/x-wiki [[File:Tabon_Cave_2014_01.JPG|left|thumb| Estasyon sa pantalan ug entrada sa [[Mga Langob sa Tabon|Tabon Cave]] Complex Site sa [[Palawan]], diin nahimutang ang usa sa labing karaan nga mga bukog sa tawo.]] [[Kategoriya:Kasaysayan sa Pilipinas]] kvvz9ik0ls9yk2hip7yctz79keme255 37104142 37104140 2026-10-02T14:13:28Z LJamesCPH 147097 37104142 wikitext text/x-wiki Ang '''kasaysayan sa Pilipinas''' nagsugod sa labing una nga kalihokan [[Hominini|sa mga hominin]] sa kapupud-an labing menos 709,000 ka tuig ang milabay. <ref name=":02">{{Cite journal|last1=Ingicco|first1=T.|last2=van den Bergh|first2=G.D.|last3=Jago-on|first3=C.|last4=Bahain|first4=J.-J.|last5=Chacón|first5=M.G.|last6=Amano|first6=N.|last7=Forestier|first7=H.|last8=King|first8=C.|last9=Manalo|first9=K.|last10=Nomade|first10=S.|last11=Pereira|first11=A.|date=May 1, 2018|title=Earliest known hominin activity in the Philippines by 709 thousand years ago|url=https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=6441&context=smhpapers|journal=Nature|volume=557|issue=7704|pages=233–237|bibcode=2018Natur.557..233I|doi=10.1038/s41586-018-0072-8|pmid=29720661|first12=M.C.|last12=Reyes|first13=A.-M.|last13=Sémah|first14=Q.|last14=Shao|first15=P.|last15=Voinchet|first16=C.|last16=Falguères|first17=P.C.H.|last17=Albers|first18=M.|last18=Lising|first19=G.|last19=Lyras|first20=D.|last20=Yurnaldi|first21=P.|last21=Rochette|first22=A.|last22=Bautista|first23=J.|last23=de Vos|s2cid=13742336|access-date=May 20, 2020|archive-date=March 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301002927/https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=6441&context=smhpapers}}</ref> ''[[Homo luzonensis|Ang Homo luzonensis]]'', usa ka klase sa karaang mga tawo, naglungtad na sa isla sa [[Luzon]] <ref name=":52">{{cite journal|last1=Mijares|first1=Armand Salvador|last2=Détroit|first2=Florent|last3=Piper|first3=Philip|last4=Grün|first4=Rainer|last5=Bellwood|first5=Peter|last6=Aubert|first6=Maxime|last7=Champion|first7=Guillaume|last8=Cuevas|first8=Nida|last9=De Leon|first9=Alexandra|last10=Dizon|first10=Eusebio|date=July 2010|title=New evidence for a 67,000-year-old human presence at Callao Cave, Luzon, Philippines|journal=Journal of Human Evolution|volume=59|issue=1|pages=123–132|doi=10.1016/j.jhevol.2010.04.008|pmid=20569967|bibcode=2010JHumE..59..123M}}</ref><ref name=":22">{{cite journal|last1=Détroit|first1=Florent|last2=Mijares|first2=Armand Salvador|last3=Corny|first3=Julien|last4=Daver|first4=Guillaume|last5=Zanolli|first5=Clément|last6=Dizon|first6=Eusebio|last7=Robles|first7=Emil|last8=Grün|first8=Rainer|last9=Piper|first9=Philip J.|title=A new species of Homo from the Late Pleistocene of the Philippines|journal=Nature|date=April 2019|volume=568|issue=7751|pages=181–186|doi=10.1038/s41586-019-1067-9|pmid=30971845|bibcode=2019Natur.568..181D|hdl=10072/386785|s2cid=106411053|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02296712/file/Detroit_%26_al_2019_Nature_postprint.pdf|archive-date=October 13, 2022|access-date=May 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013114830/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02296712/file/Detroit_%26_al_2019_Nature_postprint.pdf|url-status=live}}</ref> labing menos 134,000 ka tuig ang milabay. <ref name=":132">{{Cite journal|last1=Grün|first1=Rainer|last2=Stringer|first2=Chris|date=2023-12-15|title=Direct dating of human fossils and the ever-changing story of human evolution|journal=Quaternary Science Reviews|volume=322|article-number=108379|doi=10.1016/j.quascirev.2023.108379|issn=0277-3791|doi-access=free|bibcode=2023QSRv..32208379G}}</ref> Ang labing una nga nailhan nga anatomikal nga moderno nga tawo gikan sa [[mga Langob sa Tabon]] sa [[Palawan]] nga mga 47,000 ka tuig ang edad. <ref name=":32">{{cite journal|last1=Détroit|first1=Florent|last2=Dizon|first2=Eusebio|last3=Falguères|first3=Christophe|last4=Hameau|first4=Sébastien|last5=Ronquillo|first5=Wilfredo|last6=Sémah|first6=François|title=Upper Pleistocene Homo sapiens from the Tabon cave (Palawan, The Philippines): description and dating of new discoveries|journal=Comptes Rendus Palevol|date=December 2004|volume=3|issue=8|pages=705–712|doi=10.1016/j.crpv.2004.06.004|bibcode=2004CRPal...3..705D|s2cid=140135409}}</ref> Ang mga grupo [[Negrito|sa Negrito]] mao ang unang mga lumulupyo nga nanimuyo sa prehistorikong Pilipinas. <ref name="Reid20072">{{cite book|last=Reid|first=Lawrence A.|author-link=Lawrence A. Reid|year=2007|chapter=Historical linguistics and Philippine hunter-gatherers|editor1=L. Billings|editor2=N. Goudswaard|title=Piakandatu ami Dr. Howard P. McKaughan|location=Manila|publisher=Linguistic Society of the Philippines and SIL Philippines|pages=6–32|quote=The Negrito groups are considered to be the earliest inhabitants of the Philippines... genetic evidence (the occurrence of unique alleles) suggests that the Negrito groups in Mindanao may have been separated from those in Luzon for twenty to thirty thousand years (p.10).}}</ref> Gisundan kini sa [[Austroasiatic language|mga Austroasiatiko]], [[Indigenous people of New Guinea|mga Papuano]], ug mga Austronesyano. <ref name="Larena2">{{cite journal|last1=Larena|first1=Maximilian|last2=Sanchez-Quinto|first2=Federico|last3=Sjödin|first3=Per|last4=McKenna|first4=James|last5=Ebeo|first5=Carlo|last6=Reyes|first6=Rebecca|last7=Casel|first7=Ophelia|last8=Huang|first8=Jin-Yuan|last9=Hagada|first9=Kim Pullupul|last10=Guilay|first10=Dennis|last11=Reyes|first11=Jennelyn|last12=Allian|first12=Fatima Pir|last13=Mori|first13=Virgilio|last14=Azarcon|first14=Lahaina Sue|last15=Manera|first15=Alma|last16=Terando|first16=Celito|last17=Jamero|first17=Lucio|last18=Sireg|first18=Gauden|last19=Manginsay-Tremedal|first19=Renefe|last20=Labos|first20=Maria Shiela|last21=Vilar|first21=Richard Dian|last22=Latiph|first22=Acram|last23=Saway|first23=Rodelio Linsahay|last24=Marte|first24=Erwin|last25=Magbanua|first25=Pablito|last26=Morales|first26=Amor|last27=Java|first27=Ismael|last28=Reveche|first28=Rudy|last29=Barrios|first29=Becky|last30=Burton|first30=Erlinda|last31=Salon|first31=Jesus Christopher|last32=Kels|first32=Ma. Junaliah Tuazon|last33=Albano|first33=Adrian|last34=Cruz-Angeles|first34=Rose Beatrix|last35=Molanida|first35=Edison|last36=Granehäll|first36=Lena|last37=Vicente|first37=Mário|last38=Edlund|first38=Hanna|last39=Loo|first39=Jun-Hun|last40=Trejaut|first40=Jean|last41=Ho|first41=Simon Y. W.|last42=Reid|first42=Lawrence|last43=Malmström|first43=Helena|last44=Schlebusch|first44=Carina|last45=Lambeck|first45=Kurt|last46=Endicott|first46=Phillip|last47=Jakobsson|first47=Mattias|title=Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|date=March 30, 2021|volume=118|issue=13|article-number=e2026132118|doi=10.1073/pnas.2026132118|pmid=33753512|pmc=8020671|bibcode=2021PNAS..11826132L|doi-access=free}}</ref> Mga 3000 BCE, ang mga Austronesian nga marinero, nga mao ang kadaghanan sa populasyon karon, mibalhin gikan sa Taiwan paingon sa habagatan. <ref name=":62">{{Cite book|title=The Austronesians: Historical and Comparative Perspectives|publisher=ANU Press|year=2006|isbn=978-1-920942-85-4|editor-last=Bellwood|editor-first=Peter|series=Comparative Austronesian Series|pages=37–38|jstor=j.ctt2jbjx1|editor-last2=Fox|editor-first2=James J.|editor-last3=Tryon|editor-first3=Darrell}}</ref> Kasagarang nagtuo ang mga eskolar nga kining mga grupong etniko ug sosyal sa kadugayan nahimong nagkadaiyang mga pamuy-anan o mga politikal nga entidad [[Politika|polities]] nga adunay nagkalain-laing ang-ang sa [[espesyalisasyon sa ekonomiya,]] [[sosyal nga pagkabahin-bahin]] (stratification), ug [[organisasyong politikal]].<ref>{{Cite web|title=Pre-colonial Manila|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222090232/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=December 22, 2021|access-date=October 9, 2021|website=Malacañan Palace: Presidential Museum and Library|language=en-US}}</ref> Ang uban niining mga pamuy-anan (kasagaran kadtong nahimutang sa mga delta sa dagkong suba) nakaabot sa taas nga ang-ang sa pagkakomplikado sa katilingban nga alang sa pipila ka mga eskolar, angay na kining isipon nga mga sayong [[estado]].<ref name="Jocano2001">{{Cite book|last=Jocano|first=F. Landa|title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage|publisher=Punlad Research House, Inc.|year=2001|isbn=978-971-622-006-3|location=Quezon City|author-link=F. Landa Jocano}}</ref> Naglakip kini sa mga gisundan sa mga sentro sa populasyon karon sama sa [[Manila]], [[Tondo Logo|Tondo]], [[Pangasinan]], [[Cebu]], [[Panay]], [[Bohol]], [[Butuan]], [[Cotabato]], [[Lanao]], [[Zamboanga]], ug [[Sulu]][3] ingon man ang pipila ka mga [[politikal nga entidad]], sama sa [[Ma-i Ling|Ma-i]], kansang posibleng nahimutangan mao ang Mindoro o Laguna.[4] Kining mga entidad naimpluwensyahan sa mga [[kulturang Islamiko]], [[Indian Creek|Indian]], ug [[Intsik]]. Ang Islam miabot gikan sa [[Arabian Coast|Arabia]], samtang ang [[relihiyon]], [[pinulongan]], [[kultura]], [[literatura]], ug [[pilosopiya]] nga [[Hindu-Buddhist]]<ref name="SoulBook1991">{{Cite book|last1=Demetrio|first1=Francisco R.|title=The Soul Book: Introduction to Philippine Pagan Religion|last2=Cordero-Fernando|first2=Gilda|last3=Nakpil-Zialcita|first3=Roberto B.|last4=Feleo|first4=Fernando|date=1991|publisher=GCF Books, Quezon City|asin=B007FR4S8G|author-link2=Gilda Cordero-Fernando}}</ref> gikan sa India miabot gikan sa subkontinente sa India.[6] Ang pipila niini mga estado nga adunay [[impluwensyang Intsik]] (Sinified) ug mga *tributary state* nga nakig-alyansa sa China. Kining gagmayng mga estado sa baybayon milambo sugod sa unang milenyo.[7][8] Kining mga gingharian nakigbaligyaay sa mga lugar nga nailhan karon isip China, India, Japan, Thailand, Vietnam, ug Indonesia. Ang uban pang mga pamuy-anan mga independente nga [[Baranggay|barangay]] nga nakig-alyansa sa usa sa mga dagkong estado. Kining gagmayng mga estado mag-ilis-ilis sa ilang kahimtang: usahay mahimong bahin o maimpluwensyahan sa dagkong mga imperyo sa Asya sama sa [[Ming dynasty]], [[Majapahit]], ug Brunei, o kaha mosukol ug makiggubat batok kanila.<ref name="Abinales&Amoroso20052">{{Cite book|last1=Abinales|first1=Patricio N.|title=State and society in the Philippines|last2=Amoroso|first2=Donna J.|publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Inc.|year=2005|isbn=978-0-7425-1023-4|location=Lanham, MD|oclc=57452454}}</ref> Ang unang natala nga pagbisita sa mga Europeo mao ang ekspedisyon ni [[Fernando de Magallanes|Ferdinand Magellan]], nga midunggo sa Isla [[Homonhon|sa Homonhon]], nga karon kabahin sa Guiuan, Eastern Samar, niadtong Marso 16, 1521. Napildi sila sa gubat batok sa kasundalohan ni [[Lapulapu]], ang hepe sa [[Mactan]], diin namatay si Magellan.<ref>{{Cite book|last=Bergreen|first=Laurence|url=https://archive.org/details/overedgeofworl00berg|title=Over the Edge of the World: Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe|date=October 14, 2003|publisher=William Morrow|isbn=978-0-06-621173-2|author-link=Laurence Bergreen}}</ref><ref name=":42">{{Cite book|last=Pigafetta|first=Antonio|url=https://www.wdl.org/en/item/3082|title=Journal of Magellan's Voyage|year=c. 1525|language=fr|archive-date=July 28, 2020|access-date=June 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728192104/https://www.wdl.org/en/item/3082/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=March 14, 2021|title=PH to Mark the First Circumnavigation Route|url=https://nqc.gov.ph/en/ph-to-mark-the-first-circumnavigation-route/|website=2021 Quincentennial Commemorations in the Philippines|publisher=National Quincentennial Committee|language=en|archive-date=January 28, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128032005/https://nqc.gov.ph/en/ph-to-mark-the-first-circumnavigation-route/}}</ref>Nagsugod ang [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|Espanya]] sa [[Bag-ong Espanya|pagpalapad sa Bag-ong Espanya sa Pasipiko]] ug sa pag-abot sa ekspedisyon ni [[Miguel Lopez de Legazpi|Miguel López de Legazpi]] niadtong Pebrero 13, 1565, gikan sa Mehiko. Siya ang nagtukod sa unang permanenteng pinuy-anan sa [[Sugbo|Cebu]]. <ref>{{Cite book|last=De Borja|first=Marciano R.|url=https://books.google.com/books?id=xXpiujH2uOwC&pg=PA132|title=Basques In The Philippines|publisher=University of Nevada Press|year=2005|isbn=978-0-87417-590-5|location=Reno|pages=17–29}}</ref> Kadaghanan sa kapupud-an nailalom sa pagmando sa Espanya, nga nagmugna sa unang nahiusang istrukturang politikal nga nailhan nga [[Pilipinas]], nga ginganlan sunod kang [[Philip II of Spain|Haring Philip II]] . Ang kolonyal nga pagmando sa Espanya nakasaksi sa pagpaila sa Kristiyanismo, ang [[Code of law|kodigo sa balaod]], ug ang [[University of Santo Tomas|labing karaan nga modernong unibersidad sa Asya]] . Ang Pilipinas gimandoan ubos sa [[Bag-ong Espanya|Viceroyalty of New Spain]] nga nakabase sa Mexico. Human niini, ang kolonya direktang gidumala sa Espanya, human sa kagawasan sa Mexico. Natapos ang pagmando sa Espanya niadtong 1898 sa pagkapildi sa Espanya sa [[Spanish–American War|Gubat Espanyol-Amerikano]] . Ang Pilipinas niadtong panahona nahimong teritoryo sa Estados Unidos. Gipugngan sa mga pwersa sa US ang usa ka [[Rebolusyong Pilipino|rebolusyon]] nga gipangulohan ni [[Emilio Aguinaldo]] . Gitukod [[Tinípong Bánsà|sa Estados Unidos]] ang [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Gobyerno Insular]] aron magmando sa Pilipinas. Niadtong 1907, ang napili nga [[Philippine Assembly|Asembliya sa Pilipinas]] gitukod pinaagi sa eleksyon sa katawhan. Ang Estados Unidos misaad og kagawasan diha sa [[Balaod ni Jones (Pilipinas)|Jones Act]] . <ref name="Zaide2">{{Harvnb|Zaide|1994|p=281}}</ref> Ang [[Philippine Commonwealth|Komonwelt sa Pilipinas]] natukod niadtong 1935, isip usa ka 10 ka tuig nga temporaryong lakang sa wala pa ang hingpit nga kagawasan. Apan, niadtong 1942 atol sa Ikaduhang Gubat sa Kalibutan, [[Pagpanakop sa mga Hapones sa Pilipinas|giokupar sa Japan ang Pilipinas]] . Napildi sa militar sa Amerika ang mga Hapon niadtong 1945. Ang [[Treaty of Manila (1946)|Kasabutan sa Manila niadtong 1946]] mao ang nagtukod sa independente nga Republika sa Pilipinas. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kasaysayan sa Pilipinas]] pnreh0vypk95igcli1k7966i6p8mk2v 0 11356369 37104143 2026-10-02T14:14:23Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377667234|Developing country]]" 37104143 wikitext text/x-wiki [[File:High_income_economies.svg|alt=|right|thumb| Usa ka mapa sa mga ekonomiya nga taas og kita sa World Bank sa 2026]] 0hf9yot8p1z06sz5z029pmnwaujwdob 37104144 37104143 2026-10-02T14:16:26Z LJamesCPH 147097 37104144 wikitext text/x-wiki Ang usa ka '''nag-uswag nga nasud''' usa ka [[Nasod|nasud]] nga adunay dili kaayo mauswagon [[Secondary sector of the economy|nga base sa industriya]] ug mas ubos nga [[Indeks sa Paglambo sa Tawo|Human Development Index]] (HDI) kon itandi sa [[Ugmad nga nasod|mga naugmad nga nasud]]. <ref>{{cite book|last1=O'Sullivan|first1=Arthur|author-link=Arthur O'Sullivan (economist)|first2=Steven M.|last2=Sheffrin|name-list-style=vanc|title=Economics: Principles in Action|url=https://archive.org/details/economicsprincip00osul|url-access=limited|publisher=Pearson Prentice Hall|year=2003|location=Upper Saddle River, New Jersey|page=[https://archive.org/details/economicsprincip00osul/page/n487 471]|isbn=978-0-13-063085-8}}</ref> Apan, kini nga kahulugan wala giuyonan sa tanan. Wala usay klarong kasabutan kon unsang mga nasud ang nahisakop niini nga kategorya. <ref name="UN2">{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306024500/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm|archive-date=6 March 2010|url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#ftnc|title=Composition of macro geographical (continental) region|publisher=United Nations}}</ref><ref name="UN">{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20100306024500/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm|archive-date=6 March 2010|url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#ftnc|title=Composition of macro geographical (continental) region|publisher=United Nations}}</ref> Ang mga termino nga '''low-and-middle-income country''' ( '''LMIC''' ) ug '''newly emerging economy''' ( '''NEE''' ) sagad gigamit nga baylobaylo apan kini nagtumong lamang sa ekonomiya sa mga nasud. Giklasipikar sa [[World Bank]] ang mga ekonomiya sa kalibutan ngadto sa upat ka grupo, base sa [[gross national income]] per capita: mga nasud nga taas og kita, upper-middle-, lower-middle-, ug low-income nga mga nasud. [[Least developed countries|Ang mga nasud nga labing dili mauswagon]], [[Landlocked developing countries|mga nasud nga nag-uswag nga walay yuta]], ug [[Small Island Developing States|mga nasud nga nag-uswag nga gagmay nga isla]] pulos mga sub-grupo sa mga nag-uswag nga nasud. Ang mga nasud sa pikas tumoy sa spectrum kasagarang gitawag nga [[World Bank high-income economy|mga nasud nga adunay taas nga kita]] o [[Ugmad nga nasod|mga nasud nga naugmad]]. Adunay mga kontrobersiya bahin sa paggamit sa mga termino, tungod kay ang uban nagtuo nga kini nagpadayon sa usa ka karaan nga konsepto sa [[In-group and out-group|"kita" ug "kanila"]] . <ref name="Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World - And Why Things Are Better Than You Think2">{{cite book|last1=Rosling|first1=Hans|url=https://www.gapminder.org/factfulness-book/|title=Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About The World – And Why Things Are Better Than You Think|last2=Rosling|first2=Ola|last3=Rosling Rönnlund|first3=Anna|publisher=Sceptre|year=2018|isbn=978-1-250-10781-7|page=353|chapter=Chapter 1: The Gap Instinct|author-link=Hans Rosling|access-date=5 March 2020|chapter-url=https://books.google.com/books?id=N94sDwAAQBAJ&q=Factfulness+(the+book)|archive-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410082631/https://www.gapminder.org/factfulness-book/|url-status=live}}</ref> Niadtong 2015, gideklara sa World Bank nga ang "pagkategorya sa mga nag-uswag/naugmad nga kalibutan" dili na kaayo importante ug nga ilang hinay-hinay nga hunongon ang paggamit sa maong deskriptor. Hinuon, ang ilang mga report magpresentar sa mga data aggregation para sa mga rehiyon ug mga grupo sa kita. <ref name=":52">{{cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world|title=Should we continue to use the term "developing world"?|date=16 November 2015|website=World Bank blogs|access-date=5 March 2020|archive-date=11 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211131900/https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world|url-status=live}}</ref><ref name=":62">{{cite web|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/2016-edition-world-development-indicators-out-three-features-you-won-t-want-miss|title=The 2016 edition of World Development Indicators is out: three features you won't want to miss|publisher=World Bank Blogs|work=Data Blog|first1=Neil|last1=Fantom|first2=Tariq|last2=Khokhar|first3=Edie|last3=Purdie|date=15 April 2016|language=en|access-date=5 March 2020|archive-date=6 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306194624/https://blogs.worldbank.org/opendata/2016-edition-world-development-indicators-out-three-features-you-won-t-want-miss|url-status=live}}</ref> Ang terminong " [[Global South]] " gigamit sa uban isip alternatibong termino sa mga nag-uswag nga mga nasud. Ang mga nag-uswag nga nasud lagmit adunay pipila ka managsama nga mga kinaiya, kasagaran tungod sa ilang kasaysayan o heyograpiya. Kini ang mga kinaiya nga nakuha sa datos ug mga kahulugan sa World Bank ug sa United Nations. Sa laing bahin, ang klasipikasyon sa IMF nagpunting lamang sa integrasyon ug kalig-on sa pinansyal ug dili sa kinatibuk-ang lebel sa sosyal ug ekonomikanhong kalamboan sa usa ka nasud. Kini makita usab sa terminolohiya sa IMF nga naggamit ug mga merkado/ekonomiya ug dili mga nasud. Dugang pa, ang pagsagop sa Euro nakahatag ug diha-diha nga pag-upgrade gikan sa IMF ngadto sa pagka-uswag nga ekonomiya (usa ka sumbanan nga praktis sa IMF) base sa mas dako nga integrasyon sa pinansyal nga wala gikonsiderar ang bisan unsang ubang mga hinungdan sa kalamboan sa ekonomiya o sosyal. Lakip sa ubang mga kinaiya, ang mga nag-uswag o ubos ug medium nga kita nga mga nasud (sumala sa gihubit sa World Bank) kasagarang adunay mas ubos nga lebel sa pag-access sa luwas nga [[Drinking water|tubig nga mainom]], [[Sanitation|sanitasyon]] ug [[ihyene|kahinlo]], [[Energy poverty|kakabus sa enerhiya]], mas taas nga lebel sa [[Pollution|polusyon]] (pananglitan, [[Air pollution|polusyon sa hangin]], [[Littering|paglabay sa basura]], [[Water pollution|polusyon sa tubig]], [[Open defecation|pagdumi sa gawas]]); mas taas nga proporsyon sa mga tawo nga adunay mga sakit nga tropikal ug makatakod ([[Neglected tropical diseases|mga sakit nga tropikal nga wala tagda]]); mas daghang [[Traffic collision|aksidente sa trapiko sa dalan]] ; ug kasagaran mas ubos nga kalidad [[Infrastructure|sa imprastraktura]]. == Mga Reperensya == suqqexuih8d6qyxgbiu0gh3no3yggk4 0 11356370 37104145 2026-10-02T14:17:06Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360359685|Megadiverse countries]]" 37104145 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_the_megadiverse_countries.svg|right|thumb|400x400px| Ang 17 ka mga nasud nga giila nga megadiverse sa Conservation International]] 2rhm99dustnbmdk5nsktkq8yfmavu0u 37104146 37104145 2026-10-02T14:18:10Z LJamesCPH 147097 37104146 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_the_megadiverse_countries.svg|right|thumb|400x400px| Ang 17 ka mga nasud nga giila nga megadiverse sa Conservation International]]Ang usa ka '''megadiverse nga nasud''' usa sa mga grupo sa mga nasud nga nagpuyo sa kadaghanan sa mga espisye sa Kalibutan ug daghang gidaghanon sa [[Endemic species|mga endemic nga espisye]] . [[Conservation International|Ang Conservation International]] nakaila og 17 ka megadiverse nga mga nasud niadtong 1998, <ref name="AUSGOP2">{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html|title=Biodiversity Theme Report|last=Williams|first=J.|date=2001|website=environment.gov.au|access-date=2019-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208141905/http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html|archive-date=2008-12-08|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.biodiversitya-z.org/content/megadiverse-countries|title=Megadiverse Countries definition&#124; Biodiversity A-Z|website=biodiversitya-z.org}}</ref> nga ang tanan nahimutang labing menos sa bahin sa [[Tropical|tropikal]] o [[Subtropical|subtropikal]] nga mga rehiyon. ''Ang megadiversity'' nagpasabot sa pagpakita sa dakong [[biodiversity]] . Ang pangunang sukdanan alang sa mga megadiverse nga nasud mao ang [[Endemism|endemismo]] sa lebel sa mga espisye, genera, ug pamilya. Ang usa ka megadiverse nga nasud kinahanglan adunay labing menos 5,000 ka espisye sa endemic nga mga tanom ug kinahanglan nga duol sa mga ekosistema sa dagat. == Mga Reperensya == pwdpff101ipdkef6j5wby0cbp9sd0eg 0 11356371 37104147 2026-10-02T14:18:44Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375998239|Asia-Pacific]]" 37104147 wikitext text/x-wiki [[File:Asia_and_the_Pacific.png|thumb|300x300px| Rehiyon sa Asya ug Pasipiko, sumala sa United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP)]] 775u82th1psnm7a592agvz486ek5cy9 37104148 37104147 2026-10-02T14:21:56Z LJamesCPH 147097 37104148 wikitext text/x-wiki [[File:Asia_and_the_Pacific.png|thumb|300x300px| Rehiyon sa Asya ug Pasipiko, sumala sa United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP)]]Ang '''Asia-Pacific''' ('''APAC''') usa ka mayor nga rehiyon [[heopolitolohiya|sa heopolitikal]] ug [[Economic geography|ekonomikanhon]] sa kalibutan nga kasikbit sa kasadpang [[Kadagatang Pasipiko]], [[Kadagatang Indyan]] ug naglangkob sa bahin sa [[Daang Kalibutan]] nga nahimutang sa gawas sa rehiyon [[Europe, the Middle East and Africa|sa EMEA]] . Ang tukmang mga utlanan sa rehiyon managlahi depende sa konteksto, apan ang mga nasud ug teritoryo sa [[Far East]] ([[Sidlakang Asya]], [[habagatang Asya|Habagatang Asya]], [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]) usahay gilakip usab. Sa mas lapad nga konteksto, bisan ang mga nasud ug teritoryo sa [[Amihanang Asya]] ug [[tungàtungang Asya|Sentral Asya]] ug ang mga nasud sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]] [[Pacific Rim|nga kasikbit sa Pasipiko]] mahimong ilakip. Pananglitan, ang [[Kooperasyong Ekonomikanhong Asya-Pasipiko|Asia-Pacific Economic Cooperation]] (APEC) naglakip sa lima ka ekonomiya ([[Kanada|Canada]], [[Tśile|Chile]], [[Mehiko|Mexico]], [[Peru]], ug [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]]) sa [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] (mas nailhan nga [[Western Hemisphere]] ). Ang termino nahimong popular sukad sa ulahing bahin sa dekada 1980 sa komersyo, pinansya, ug politika. Bisan pa sa pagkalainlain sa mga ekonomiya sa mga rehiyon, kadaghanan sa mga indibidwal nga nasud sulod sa sona mga nag-uswag nga merkado nga nakasinati og dakong pagtubo. Usahay, ang ideya sa "Asia-Pacific excluding Japan" (APEJ) giisip nga mapuslanon.<ref>{{Cite web|date=May 10, 2019|title=Digital creativity and innovation lacking in kids in APAC: report|url=https://govinsider.asia/connected-gov/digital-creativity-and-innovation-lacking-in-kids-in-apac-report/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504145756/https://govinsider.asia/connected-gov/digital-creativity-and-innovation-lacking-in-kids-in-apac-report/|archive-date=May 4, 2021|access-date=May 4, 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|editor-last=Pan|editor-first=Hui|date=October 2004|title=Vonage and Cisco to sell phone equipment|journal=VoIP Monthly Newsletter|volume=2|issue=10|pages=3|publisher=Information Gatekeepers Inc|access-date=2011-12-15|url=https://books.google.com/books?id=ZAb52_IQIIMC|quote=APEJ (Asia-Pacific Excluding Japan) and EEMEA (Eastern Europe, Middle East, and Africa) will grow their combined share of this figure from 17 percent to 22 percent during the same period, as North America's share adjusts from 53 percent to 46 percent.}}</ref> == Mga may kalabutan nga rehiyon == * [[Sidlakang Asya]] * [[Oseyaniya|Oceania]] * [[Pacific Asia|Asya Pasipiko]] – ilabi na ang mga rehiyon sa Asya nga nag-utlanan sa Pasipiko * [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] * [[habagatang Asya|Habagatang Asya]] == Listahan sa mga nasud ug teritoryo pinaagi sa subrehiyon == Subay sa [[United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific]] (ESCAP), ang rehiyon sa Asia-Pacific gilangkoban sa kinatibuk-an nga 51 ka mga nasud ug pito ka mga teritoryo nga gigrupo ngadto sa lima ka [[United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific#Subregional offices|mga subrehiyon]], lakip ang lima ka [[Regional geography|mga nasud nga transregional]] nga mahimo usab nga isipon nga mga bahin sa rehiyon sa [[Europe, the Middle East and Africa|EMEA]]. <ref>{{Citeweb|title=List of countries in the Asia-Pacific region and subregions|url=https://data.unescap.org/dataviz/methodology/list-of-countries-in-the-asia-pacific-region-and-subregions.html|access-date=2023-09-29|archive-date=2023-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230402094923/https://data.unescap.org/dataviz/methodology/list-of-countries-in-the-asia-pacific-region-and-subregions.html|url-status=live|website=www.unescap.org}}</ref> === Tradisyonal nga kahulugan === '''[[Sidlakang Asya]]''' * {{Flag|China}} ( [[Mainland China|Mainland]] ) * {{Flag|Hong Kong, China}} * {{Flag|Japan}} * {{Flag|North Korea}} * {{Flag|South Korea}} * {{Flag|Taiwan}} * {{Flag|Macau, China}} * {{Flag|Mongolia}} '''[[habagatang Asya|Habagatang Asya]]''' * {{Flag|Afghanistan}} * {{Flag|Bangladesh}} * {{Flag|Bhutan}} * {{Flag|India}} * {{Flag|Maldives}} * {{Flag|Nepal}} * {{Flag|Pakistan}} * {{Flag|Sri Lanka}} '''[[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]]''' * {{Flag|Brunei}} * {{Flag|Cambodia}} * {{Flag|Indonesia}} * {{Flag|Laos}} * {{Flag|Malaysia}} * {{Flag|Myanmar}} * {{Flag|Philippines}} * {{Flag|Singapore}} * {{Flag|Thailand}} * {{Flag|Timor-Leste}} * {{Flag|Vietnam}} '''[[Oseyaniya|Oceania]]''' * {{Flag|American Samoa}} ( [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ) * {{Flag|Australia}} * {{Flag|Cook Islands}} * {{Flag|Fiji}} * {{Flag|French Polynesia}} ( [[Pransiya]] ) * {{Flag|Guam}} ( [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ) * {{Flag|Kiribati}} * {{Flag|Marshall Islands}} * {{Flag|Micronesia (Federated States of)}} * {{Flag|Nauru}} * {{Flag|New Caledonia|local}} ( [[Pransiya]] ) * {{Flag|New Zealand}} * {{Flag|Niue}} * {{Flag|Northern Mariana Islands}} ( [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ) * {{Flag|Palau}} * {{Flag|Papua New Guinea}} * {{Flag|Samoa}} * {{Flag|Solomon Islands}} * {{Flag|Tonga}} * {{Flag|Tuvalu}} * {{Flag|Vanuatu}} == Mga Reperensya == i3dxfb2coe70w1ykoa1xqk4bs58t235 37104149 37104148 2026-10-02T14:22:34Z LJamesCPH 147097 37104149 wikitext text/x-wiki [[File:Asia_and_the_Pacific.png|thumb|300x300px| Rehiyon sa Asya ug Pasipiko, sumala sa United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (ESCAP)]]Ang '''Asia-Pacific''' ('''APAC''') usa ka mayor nga rehiyon [[heopolitolohiya|sa heopolitikal]] ug [[Economic geography|ekonomikanhon]] sa kalibutan nga kasikbit sa kasadpang [[Kadagatang Pasipiko]], [[Kadagatang Indyan]] ug naglangkob sa bahin sa [[Daang Kalibutan]] nga nahimutang sa gawas sa rehiyon [[Europe, the Middle East and Africa|sa EMEA]] . Ang tukmang mga utlanan sa rehiyon managlahi depende sa konteksto, apan ang mga nasud ug teritoryo sa [[Far East]] ([[Sidlakang Asya]], [[habagatang Asya|Habagatang Asya]], [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug [[Oseyaniya|Oceania]]) usahay gilakip usab. Sa mas lapad nga konteksto, bisan ang mga nasud ug teritoryo sa [[Amihanang Asya]] ug [[tungàtungang Asya|Sentral Asya]] ug ang mga nasud sa [[Amerika (kontinente)|Amerika]] [[Pacific Rim|nga kasikbit sa Pasipiko]] mahimong ilakip. Pananglitan, ang [[Kooperasyong Ekonomikanhong Asya-Pasipiko|Asia-Pacific Economic Cooperation]] (APEC) naglakip sa lima ka ekonomiya ([[Kanada|Canada]], [[Tśile|Chile]], [[Mehiko|Mexico]], [[Peru]], ug [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]]) sa [[Bag-ong Kalibotan|Bag-ong Kalibutan]] (mas nailhan nga [[Western Hemisphere]] ). Ang termino nahimong popular sukad sa ulahing bahin sa dekada 1980 sa komersyo, pinansya, ug politika. Bisan pa sa pagkalainlain sa mga ekonomiya sa mga rehiyon, kadaghanan sa mga indibidwal nga nasud sulod sa sona mga nag-uswag nga merkado nga nakasinati og dakong pagtubo. Usahay, ang ideya sa "Asia-Pacific excluding Japan" (APEJ) giisip nga mapuslanon.<ref>{{Cite web|date=May 10, 2019|title=Digital creativity and innovation lacking in kids in APAC: report|url=https://govinsider.asia/connected-gov/digital-creativity-and-innovation-lacking-in-kids-in-apac-report/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504145756/https://govinsider.asia/connected-gov/digital-creativity-and-innovation-lacking-in-kids-in-apac-report/|archive-date=May 4, 2021|access-date=May 4, 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|editor-last=Pan|editor-first=Hui|date=October 2004|title=Vonage and Cisco to sell phone equipment|journal=VoIP Monthly Newsletter|volume=2|issue=10|pages=3|publisher=Information Gatekeepers Inc|access-date=2011-12-15|url=https://books.google.com/books?id=ZAb52_IQIIMC|quote=APEJ (Asia-Pacific Excluding Japan) and EEMEA (Eastern Europe, Middle East, and Africa) will grow their combined share of this figure from 17 percent to 22 percent during the same period, as North America's share adjusts from 53 percent to 46 percent.}}</ref> == Mga may kalabutan nga rehiyon == * [[Sidlakang Asya]] * [[Oseyaniya|Oceania]] * [[Pacific Asia|Asya Pasipiko]] – ilabi na ang mga rehiyon sa Asya nga nag-utlanan sa Pasipiko * [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] * [[habagatang Asya|Habagatang Asya]] == Listahan sa mga nasud ug teritoryo pinaagi sa subrehiyon == Subay sa [[United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific]] (ESCAP), ang rehiyon sa Asia-Pacific gilangkoban sa kinatibuk-an nga 51 ka mga nasud ug pito ka mga teritoryo nga gigrupo ngadto sa lima ka [[United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific#Subregional offices|mga subrehiyon]], lakip ang lima ka [[Regional geography|mga nasud nga transregional]] nga mahimo usab nga isipon nga mga bahin sa rehiyon sa [[Europe, the Middle East and Africa|EMEA]]. === Tradisyonal nga kahulugan === '''[[Sidlakang Asya]]''' * {{Flag|China}} ( [[Mainland China|Mainland]] ) * {{Flag|Hong Kong, China}} * {{Flag|Japan}} * {{Flag|North Korea}} * {{Flag|South Korea}} * {{Flag|Taiwan}} * {{Flag|Macau, China}} * {{Flag|Mongolia}} '''[[habagatang Asya|Habagatang Asya]]''' * {{Flag|Afghanistan}} * {{Flag|Bangladesh}} * {{Flag|Bhutan}} * {{Flag|India}} * {{Flag|Maldives}} * {{Flag|Nepal}} * {{Flag|Pakistan}} * {{Flag|Sri Lanka}} '''[[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]]''' * {{Flag|Brunei}} * {{Flag|Cambodia}} * {{Flag|Indonesia}} * {{Flag|Laos}} * {{Flag|Malaysia}} * {{Flag|Myanmar}} * {{Flag|Philippines}} * {{Flag|Singapore}} * {{Flag|Thailand}} * {{Flag|Timor-Leste}} * {{Flag|Vietnam}} '''[[Oseyaniya|Oceania]]''' * {{Flag|American Samoa}} ( [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ) * {{Flag|Australia}} * {{Flag|Cook Islands}} * {{Flag|Fiji}} * {{Flag|French Polynesia}} ( [[Pransiya]] ) * {{Flag|Guam}} ( [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ) * {{Flag|Kiribati}} * {{Flag|Marshall Islands}} * {{Flag|Micronesia (Federated States of)}} * {{Flag|Nauru}} * {{Flag|New Caledonia|local}} ( [[Pransiya]] ) * {{Flag|New Zealand}} * {{Flag|Niue}} * {{Flag|Northern Mariana Islands}} ( [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] ) * {{Flag|Palau}} * {{Flag|Papua New Guinea}} * {{Flag|Samoa}} * {{Flag|Solomon Islands}} * {{Flag|Tonga}} * {{Flag|Tuvalu}} * {{Flag|Vanuatu}} == Mga Reperensya == migzfhcg3qry4whk3i5fgxr1es2im35 0 11356372 37104150 2026-10-02T14:23:31Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370632999|Corruption in the Philippines]]" 37104150 wikitext text/x-wiki == Pagpanulis, pagpangawat, ug pagpanglimbong == [[Kategoriya:Kagamhanan sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] nvjgjyn1l03c5ajemt400dqyqddtck9 37104151 37104150 2026-10-02T14:25:30Z LJamesCPH 147097 37104151 wikitext text/x-wiki [[Corruption|Ang korapsyon]] sa [[Pilipinas]] usa ka kaylap nga problema nga giantos sa mga lungsuranon niini, <ref>{{cite news|last=Jurado|first=Emil|url=http://www.manilastandardtoday.com/insideOpinion.htm?f=2010/march/12/emiljurado.isx&d=2010/march/12|title=The fourth most corrupt nation|newspaper=Manila Standard Today|date=March 12, 2010|access-date=August 21, 2010|archive-date=March 14, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314014918/http://www.manilastandardtoday.com/insideOpinion.htm?f=2010/march/12/emiljurado.isx&d=2010/march/12}}</ref> nga mitumaw atol sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]].<ref>{{cite book|last1=Quah|first1=Jon S. T.|title=Curbing Corruption in Asian Countries: An Impossible Dream?|date=July 21, 2011|publisher=Emerald Group Publishing|isbn=978-0-85724-820-6|pages=115–117|url=https://books.google.com/books?id=7qV6un8vKNUC&pg=115|access-date=September 4, 2020|language=en|archive-date=December 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225024433/https://books.google.com/books?pg=115&id=7qV6un8vKNUC|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Sriwarakuel|first1=Warayuth|title=Cultural Traditions and Contemporary Challenges in Southeast Asia: Hindu and Buddhist|year=2005|publisher=CRVP|isbn=978-1-56518-213-4|page=294|url=https://books.google.com/books?id=BnxpmvgAwcQC&pg=PA294|access-date=March 30, 2021|language=en|archive-date=December 24, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224193738/https://books.google.com/books?id=BnxpmvgAwcQC&pg=PA294|url-status=live}}</ref>Sumala sa GAN Integrity's ''Philippines Corruption Report'' nga gi-update niadtong Mayo 2021, ang Pilipinas nag-antos sa daghang insidente sa korapsyon ug [[Crime|krimen]] sa daghang aspeto sa kinabuhing sibiko ug sa nagkalain-laing sektor. Ang ingon nga mga risgo sa korapsyon kaylap sa tibuok [[Judiciary|sistema sa hudisyal]] [[Estado|sa estado]], [[Police|serbisyo sa pulisya]], [[Public service|serbisyo publiko]], [[Land administration|administrasyon sa yuta]], ug [[Natural resource|natural nga mga kahinguhaan]] . Ang 2025 [[Corruption Perceptions Index]] naghatag sa Pilipinas og 33 sa 100 ka puntos, sa sukdanan gikan sa 0 ("highly corrupt") hangtod sa 100 ("very clean"). Sa pag-ranggo pinaagi sa iskor, ang Pilipinas naa sa ika-120 nga pwesto sa 182 ka mga nasud sa 2025 Index, diin ang nasud nga naa sa unang pwesto giisip nga adunay labing matinud-anon nga sektor publiko. Ang iskor sa Pilipinas mas ubos kay sa rehiyonal nga aberids nga 45 ug sa tibuok kalibutan nga aberids nga iskor nga 42. <ref>{{cite book|last1=Quah|first1=Jon S. T.|title=Curbing Corruption in Asian Countries: An Impossible Dream?|date=July 21, 2011|publisher=Emerald Group Publishing|isbn=978-0-85724-820-6|pages=115–117|url=https://books.google.com/books?id=7qV6un8vKNUC&pg=115|access-date=September 4, 2020|language=en|archive-date=December 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225024433/https://books.google.com/books?pg=115&id=7qV6un8vKNUC|url-status=live}}</ref><ref name="CPI-regional-20252">{{Cite web|author=<!-- not stated -->|date=10 February 2026|title=Corruption Perceptions Index 2025: Stalling anti-corruption progress in Asia Pacific while public anger surges|url=https://www.transparency.org/en/press/corruption-perceptions-index-2025-stalling-anti-corruption-progress-asia-pacific-public-anger-surges|website=Transparency.org|location=Berlin|access-date=10 June 2026|language=en|archive-date=July 16, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260716150127/https://www.transparency.org/en/press/corruption-perceptions-index-2025-stalling-anti-corruption-progress-asia-pacific-public-anger-surges|url-status=live}}</ref> Ang korapsyon naglambigit sa pag-abuso sa gahom sa publiko alang sa pribadong ganansya, nga makita sa nagkalain-laing porma sama sa bribery, fraud, ug kickback, nga mahimong mosangpot sa dakong pinansyal nga kapildihan sa usa ka nasud ug makadaot sa pagsalig sa publiko. Mahimo kini mahitabo sa lainlaing lebel, gikan sa indibidwal nga mga buhat hangtod sa sistematikong mga isyu, ug mahimong maglambigit sa korapsyon sa mga panghitabo, proseso, o kultura. Ang mga balaod sama sa Philippine Anti-Graft and Corrupt Practices Act ug ang United Nations Convention against Corruption nagtumong sa pagbatok niining mga isyu pinaagi sa pagpugong, paggukod, ug internasyonal nga kooperasyon. Ang mga ehemplo sa korapsyon sa Pilipinas naglakip sa [[Political corruption|graft]], [[bribery]], [[Cronyism|kronyism]], [[nepotism]], [[impunity]], [[embezzlement]], [[extortion]], [[racketeering]], [[fraud]], [[tax evasion]], [[vote buying]], kakulang sa transparency, kakulang sa igong pagpatuman sa [[Pamalaod|mga balaod]] ug [[Public policy|mga palisiya sa gobyerno]], ug makanunayong kakulang sa suporta alang sa [[Tawhanong katungod|mga tawhanong katungod]]. <ref name=":02">{{Cite web|title=The Philippines Corruption Report|url=https://www.ganintegrity.com/portal/country-profiles/the-philippines/|access-date=October 17, 2021|website=GAN Integrity|language=en-US|archive-date=August 12, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220812233543/https://www.ganintegrity.com/portal/country-profiles/the-philippines/|url-status=dead}}</ref> Gisugyot sa mga tigdukiduki nga ang korapsyon ug dili maayong panggobyerno usa sa mga hinungdan sa [[Poverty in the Philippines|kakabus sa Pilipinas]]. <ref>{{Cite web|last=Jimenez|first=Jaime|title=Commentary: Corruption steals from the poor|url=https://www.philstar.com/news-commentary/2020/02/08/1991453/commentary-corruption-steals-poor|access-date=2024-01-15|website=Philippine Star|archive-date=December 1, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201071054/https://www.philstar.com/news-commentary/2020/02/08/1991453/commentary-corruption-steals-poor|url-status=live}}</ref> Ang Pilipinas mipirma sa [[United Nations Convention Against Corruption|United Nations Convention against Corruption]] niadtong Disyembre 9, 2003, ug giaprobahan sa Senado niadtong Nobyembre 6, 2006. Niadtong 2012, gideklara sa Senado nga ang National Anti-Corruption Day saulogon matag tuig sa Disyembre 9. <ref>{{Cite web|last=Panganiban|first=Artemio V.|date=2012-12-22|title=Anticorruption campaign goes global|url=https://opinion.inquirer.net/43263/anticorruption-campaign-goes-global|access-date=2024-02-12|website=Philippine Daily Inquirer|language=en|archive-date=December 1, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201022125/https://opinion.inquirer.net/43263/anticorruption-campaign-goes-global|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kagamhanan sa Pilipinas]] [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] 2w8tlkk1bisar3q7os0hadmje7aqy53 0 11356373 37104152 2026-10-02T14:26:14Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375110034|Ring of Fire]]" 37104152 wikitext text/x-wiki [[File:Pacific_Ring_of_Fire.svg|thumb| Ang Pacific Ring of Fire, nga adunay mga kanal nga gimarkahan og asul nga mga linya]] [[File:EQs_1900-2013_worldseis.png|thumb| Mga linog sa tibuok kalibutan (1900–2013)<br /><br /><br /><br />[[File:Pictogram_Ski_Slope_red.svg|12x12px]] Mga linog nga may gikusgon nga ≥ 7.0 (giladmon {{Convert|0|–|69|km}} )<br /><br /><br /><br />[[File:RouteIndustriekultur_Siedlung_Symbol.svg|12x12px]] Mga aktibong bulkan]] [[File:Global_subducted_slabs_USGS.png|thumb| Pangkalibutanong mapa sa mga subduction zone, nga adunay mga subducted slab nga gi-contour sa giladmon]] [[File:Subduction-en.svg|thumb| Dayagram sa proseso sa heolohiya sa subduction]] [[Kategoriya:Bulkanolohiya]] 43m9lyfru8owru2ykubpdchg7hhf2dy 37104153 37104152 2026-10-02T14:36:22Z LJamesCPH 147097 37104153 wikitext text/x-wiki [[File:Pacific_Ring_of_Fire.svg|thumb| Ang Pacific Ring of Fire, nga adunay mga kanal nga gimarkahan og asul nga mga linya]] [[File:EQs_1900-2013_worldseis.png|thumb| Mga linog sa tibuok kalibutan (1900–2013)<br /><br /><br /><br />[[File:Pictogram_Ski_Slope_red.svg|12x12px]] Mga linog nga may gikusgon nga ≥ 7.0 (giladmon {{Convert|0|–|69|km}} )<br /><br /><br /><br />[[File:RouteIndustriekultur_Siedlung_Symbol.svg|12x12px]] Mga aktibong bulkan]] [[File:Global_subducted_slabs_USGS.png|thumb| Pangkalibutanong mapa sa mga subduction zone, nga adunay mga subducted slab nga gi-contour sa giladmon]] [[File:Subduction-en.svg|thumb| Dayagram sa proseso sa heolohiya sa subduction]]Ang '''Ring of Fire''' (nailhan usab nga '''Singsing sa Pasipiko sa Kalayo''', '''Singsing sa Kalayo''', '''Bakos nga Kalayo''' o '''Sinturon sa Sirkum-Pasipiko''') usa ka [[Tectonics|tectonic]] belt sa [[Linog|mga linog]] ug [[bulkan]]. Kini mga {{Convert|25,000|mi|km|-3}} ang gitas-on <ref name="NOAA_ROF2">{{cite web|url=https://oceanexplorer.noaa.gov/facts/rof.html|title=What is the Ring of Fire?|website=oceanexplorer.noaa.gov|publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]|access-date=5 December 2020}}</ref> ug hangtod sa mga {{Convert|500|km|mi}} ang gilapdon, <ref name="SternBloomer2020">{{Cite journal}}</ref> ug naglibot sa kadaghanan sa [[Kadagatang Pasipiko]].<ref name="SternBloomer20202">{{cite journal|last1=Stern|first1=Robert J.|last2=Bloomer|first2=S. H.|title=Subduction zone|journal=Access Science|year=2020|doi=10.1036/1097-8542.757381|doi-access=free}}</ref> Ang Ring of Fire adunay tali sa 750 ug 915 ka aktibo o natulog nga mga bulkan, mga dos-tersiya sa kinatibuk-ang gidak-on sa kalibutan. <ref name="GVPDatabase20202">{{cite book|url=https://volcano.si.edu/gvp_votw.cfm|doi=10.5479/si.GVP.VOTW4-2013|title=Volcanoes of the World|edition=4.3.4|year=2013|editor1-last=Venzke|editor1-first=E|publisher=[[Smithsonian Institution]]|department=[[Global Volcanism Program]]|url-access=subscription|access-date=}}</ref><ref name="Siebert_etal_20102">{{cite book|title=Volcanoes of the World|last1=Siebert|first1=L|last2=Simkin|first2=T.|last3=Kimberly|first3=P.|year=2010|page=68|edition=3rd}}</ref> Ang eksaktong gidaghanon sa mga bulkan sulod sa Ring of Fire nagdepende kung unsang mga rehiyon ang gilakip. Mga 90% sa mga linog sa kalibutan, <ref name=":02">{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/learn/glossary/?termID=150|title=Ring of Fire|publisher=United States Geological Survey|date=July 24, 2012|access-date=June 13, 2013}}</ref> lakip ang kadaghanan sa pinakadako niini, <ref name=":22">{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/faq/hist.html#1|publisher=United States Geological Survey|title=Earthquakes FAQ|archive-url=https://web.archive.org/web/20060117041632/http://earthquake.usgs.gov/faq/hist.html#1|archive-date=January 17, 2006|access-date=}}</ref><ref name=":32">{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/learn/glossary/?term=Ring%20of%20Fire|publisher=United States Geological Survey|title=Earthquakes Visual Glossary|access-date=}}</ref> nahitabo sulod sa sinturon. Ang Ring of Fire dili usa ka estrukturang heolohikal. Namugna kini pinaagi sa [[Subduction|pag-subduction]] sa lain-laing [[tectonic plates]] sa [[Convergent boundaries|nagtagbo nga mga utlanan]] palibot sa Kadagatang Pasipiko. Apil niini ang mga plato sa [[Antarctic plate|Antartika]], [[Nazca plate|Nazca]] ug [[Cocos plate|Cocos]] nga naglubog sa ilalom sa [[South American plate|plato sa Habagatang Amerika]] ; ang mga plato [[Pacific plate|sa Pasipiko]] ug [[Juan de Fuca plate|Juan de Fuca]] sa ilalom sa [[plato sa Amihanang Amerika]] ; ang [[Philippine Sea plate|plato sa Pilipinas]] sa ilalom sa [[plato sa Eurasia]] ; ug usa ka komplikado nga utlanan tali sa [[Australian plate|plato sa Pasipiko ug Australia]] . Ang mga interaksyon niining mga utlanan sa plato nakaporma og [[Oceanic trench|mga oceanic trenches]], [[Volcanic arc|volcanic arcs]], [[Back-arc basin|back-arc basins]] ug [[volcanic belt]]. <ref name="WrightRothery19982">{{cite book|title=The Ocean Basins: Their Structure and Evolution|publisher=[[The Open University]]|last1=Wright|first1=John|last2=Rothery|first2=David A.|year=1998|edition=2nd|chapter=The Shape of Ocean Basins|pages=26–53|isbn=978-0-08-053793-1}}</ref> Ang paglakip sa pipila ka mga lugar sa Ring of Fire, sama sa [[Antarctic Peninsula]] ug kasadpang Indonesia, gikuwestiyon. Ang Ring of Fire naglungtad na sulod sa kapin sa 35 milyon ka tuig. <ref name="Pappas2020">{{cite news|last=Pappas|first=Stephanie|title=The lost continent of Zealandia hides clues to the Ring of Fire's birth|url=https://www.livescience.com/zealandia-tied-to-ring-of-fire.html|work=Live Science|date=11 February 2020|access-date=}}</ref> Apan, ang subduction dugay nang naglungtad sa pipila ka bahin sa Ring; <ref name="Schellart_2017">{{cite journal|last=Schellart|first=W. P.|title=Andean mountain building and magmatic arc migration driven by subduction-induced whole mantle flow|journal=Nature Communications|date=December 2017|volume=8|issue=1|article-number=2010|doi=10.1038/s41467-017-01847-z|doi-access=free|pmid=29222524|pmc=5722900|bibcode=2017NatCo...8.2010S}}</ref> daghang mga karaan [[Bulkan|nga napuo nga bulkan]] ang nahimutang sulod sa Ring. <ref name="GVPDatabase20203">{{cite book|url=https://volcano.si.edu/gvp_votw.cfm|doi=10.5479/si.GVP.VOTW4-2013|title=Volcanoes of the World|edition=4.3.4|year=2013|editor1-last=Venzke|editor1-first=E|publisher=[[Smithsonian Institution]]|department=[[Global Volcanism Program]]|url-access=subscription|access-date=}}</ref> Kapin sa 350 sa mga bulkan sa Ring of Fire ang aktibo sa [[Historical times|kasaysayan]], <ref>{{cite journal|last1=Decker|first1=Robert|last2=Decker|first2=Barbara|title=The Eruptions of Mount St. Helens|journal=[[Scientific American]]|year=1981|volume=244|issue=3|pages=68–81|doi=10.1038/scientificamerican0381-68|jstor=24964328|bibcode=1981SciAm.244c..68D}}</ref> samtang ang upat ka [[List of large Holocene volcanic eruptions|pinakadako nga pagbuto sa bulkan]] sa Yuta sa panahon sa Holocene tanan nahitabo sa mga bulkan sa Ring of Fire. <ref name=":42">{{cite book|last=Oppenheimer|first=Clive|year=2011|title=Eruptions that Shook the World|location=Cambridge|publisher=[[Cambridge University Press]]|chapter=Appendix A|pages=355–363|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qW1UNwhuhnUC&pg=PA355|isbn=978-0-521-64112-8}}</ref> Kadaghanan sa mga aktibong bulkan sa Yuta nga adunay mga taluktok ibabaw sa lebel sa dagat nahimutang sa Ring of Fire. <ref>{{cite web|title=DESCRIPTION: "Ring of Fire", Plate Tectonics, Sea-Floor Spreading, Subduction Zones, "Hot Spots"|url=https://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/PlateTectonics/description_plate_tectonics.html|website=vulcan.wr.usgs.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20051231014659/http://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/PlateTectonics/description_plate_tectonics.html|archive-date=2005-12-31|access-date=}}</ref> Daghan niining mga subaerial nga bulkan mga [[stratovolcano]] (pananglitan [[Mount Saint Helens|Mount St. Helens]]), nga naporma pinaagi sa [[Explosive eruption|mga pagbuto]] sa [[tephra]] nga nagpuli-puli sa [[Effusive eruption|kusog nga pagbuto]] sa mga agos sa lava. Ang mga lava sa stratovolcano sa Ring of Fire kasagaran [[andesite]] ug [[basaltic andesite]] apan [[Dacite|ang dacite]], [[rhyolite]], [[basalt]] ug uban pang talagsaon nga mga klase makita usab. <ref name="GVPDatabase20204">{{cite book|url=https://volcano.si.edu/gvp_votw.cfm|doi=10.5479/si.GVP.VOTW4-2013|title=Volcanoes of the World|edition=4.3.4|year=2013|editor1-last=Venzke|editor1-first=E|publisher=[[Smithsonian Institution]]|department=[[Global Volcanism Program]]|url-access=subscription|access-date=}}</ref> Makita usab ang ubang mga klase sa bulkan sa Ring of Fire, sama sa mga subaerial [[Shield volcano|shield volcanoes]] (pananglitan [[Vulkan Tolbachikskiy|Plosky Tolbachik]] ), ug mga submarine [[Seamount|seamounts]] (pananglitan [[Monowai (seamount)|Monowai]]). == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Bulkanolohiya]] 4vkjkmi6xnrn94mb0oc0krckq79vksl 37104154 37104153 2026-10-02T14:36:44Z LJamesCPH 147097 37104154 wikitext text/x-wiki [[File:Pacific_Ring_of_Fire.svg|thumb| Ang Pacific Ring of Fire, nga adunay mga kanal nga gimarkahan og asul nga mga linya]] [[File:EQs_1900-2013_worldseis.png|thumb| Mga linog sa tibuok kalibutan (1900–2013)<br /><br /><br /><br />[[File:Pictogram_Ski_Slope_red.svg|12x12px]] Mga linog nga may gikusgon nga ≥ 7.0 (giladmon {{Convert|0|–|69|km}} )<br /><br /><br /><br />[[File:RouteIndustriekultur_Siedlung_Symbol.svg|12x12px]] Mga aktibong bulkan]] [[File:Global_subducted_slabs_USGS.png|thumb| Pangkalibutanong mapa sa mga subduction zone, nga adunay mga subducted slab nga gi-contour sa giladmon]] [[File:Subduction-en.svg|thumb| Dayagram sa proseso sa heolohiya sa subduction]]Ang '''Ring of Fire''' (nailhan usab nga '''Singsing sa Pasipiko sa Kalayo''', '''Singsing sa Kalayo''', '''Bakos nga Kalayo''' o '''Sinturon sa Sirkum-Pasipiko''') usa ka [[Tectonics|tectonic]] belt sa [[Linog|mga linog]] ug [[bulkan]]. Kini mga {{Convert|25,000|mi|km|-3}} ang gitas-on <ref name="NOAA_ROF2">{{cite web|url=https://oceanexplorer.noaa.gov/facts/rof.html|title=What is the Ring of Fire?|website=oceanexplorer.noaa.gov|publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]|access-date=5 December 2020}}</ref> ug hangtod sa mga {{Convert|500|km|mi}} ang gilapdon, <ref name="SternBloomer20203">{{cite journal|last1=Stern|first1=Robert J.|last2=Bloomer|first2=S. H.|title=Subduction zone|journal=Access Science|year=2020|doi=10.1036/1097-8542.757381|doi-access=free}}</ref> ug naglibot sa kadaghanan sa [[Kadagatang Pasipiko]].<ref name="SternBloomer20202">{{cite journal|last1=Stern|first1=Robert J.|last2=Bloomer|first2=S. H.|title=Subduction zone|journal=Access Science|year=2020|doi=10.1036/1097-8542.757381|doi-access=free}}</ref> Ang Ring of Fire adunay tali sa 750 ug 915 ka aktibo o natulog nga mga bulkan, mga dos-tersiya sa kinatibuk-ang gidak-on sa kalibutan. <ref name="GVPDatabase20202">{{cite book|url=https://volcano.si.edu/gvp_votw.cfm|doi=10.5479/si.GVP.VOTW4-2013|title=Volcanoes of the World|edition=4.3.4|year=2013|editor1-last=Venzke|editor1-first=E|publisher=[[Smithsonian Institution]]|department=[[Global Volcanism Program]]|url-access=subscription|access-date=}}</ref><ref name="Siebert_etal_20102">{{cite book|title=Volcanoes of the World|last1=Siebert|first1=L|last2=Simkin|first2=T.|last3=Kimberly|first3=P.|year=2010|page=68|edition=3rd}}</ref> Ang eksaktong gidaghanon sa mga bulkan sulod sa Ring of Fire nagdepende kung unsang mga rehiyon ang gilakip. Mga 90% sa mga linog sa kalibutan, <ref name=":02">{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/learn/glossary/?termID=150|title=Ring of Fire|publisher=United States Geological Survey|date=July 24, 2012|access-date=June 13, 2013}}</ref> lakip ang kadaghanan sa pinakadako niini, <ref name=":22">{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/faq/hist.html#1|publisher=United States Geological Survey|title=Earthquakes FAQ|archive-url=https://web.archive.org/web/20060117041632/http://earthquake.usgs.gov/faq/hist.html#1|archive-date=January 17, 2006|access-date=}}</ref><ref name=":32">{{cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/learn/glossary/?term=Ring%20of%20Fire|publisher=United States Geological Survey|title=Earthquakes Visual Glossary|access-date=}}</ref> nahitabo sulod sa sinturon. Ang Ring of Fire dili usa ka estrukturang heolohikal. Namugna kini pinaagi sa [[Subduction|pag-subduction]] sa lain-laing [[tectonic plates]] sa [[Convergent boundaries|nagtagbo nga mga utlanan]] palibot sa Kadagatang Pasipiko. Apil niini ang mga plato sa [[Antarctic plate|Antartika]], [[Nazca plate|Nazca]] ug [[Cocos plate|Cocos]] nga naglubog sa ilalom sa [[South American plate|plato sa Habagatang Amerika]] ; ang mga plato [[Pacific plate|sa Pasipiko]] ug [[Juan de Fuca plate|Juan de Fuca]] sa ilalom sa [[plato sa Amihanang Amerika]] ; ang [[Philippine Sea plate|plato sa Pilipinas]] sa ilalom sa [[plato sa Eurasia]] ; ug usa ka komplikado nga utlanan tali sa [[Australian plate|plato sa Pasipiko ug Australia]] . Ang mga interaksyon niining mga utlanan sa plato nakaporma og [[Oceanic trench|mga oceanic trenches]], [[Volcanic arc|volcanic arcs]], [[Back-arc basin|back-arc basins]] ug [[volcanic belt]]. <ref name="WrightRothery19982">{{cite book|title=The Ocean Basins: Their Structure and Evolution|publisher=[[The Open University]]|last1=Wright|first1=John|last2=Rothery|first2=David A.|year=1998|edition=2nd|chapter=The Shape of Ocean Basins|pages=26–53|isbn=978-0-08-053793-1}}</ref> Ang paglakip sa pipila ka mga lugar sa Ring of Fire, sama sa [[Antarctic Peninsula]] ug kasadpang Indonesia, gikuwestiyon. Ang Ring of Fire naglungtad na sulod sa kapin sa 35 milyon ka tuig. <ref name="Pappas2020">{{cite news|last=Pappas|first=Stephanie|title=The lost continent of Zealandia hides clues to the Ring of Fire's birth|url=https://www.livescience.com/zealandia-tied-to-ring-of-fire.html|work=Live Science|date=11 February 2020|access-date=}}</ref> Apan, ang subduction dugay nang naglungtad sa pipila ka bahin sa Ring; <ref name="Schellart_2017">{{cite journal|last=Schellart|first=W. P.|title=Andean mountain building and magmatic arc migration driven by subduction-induced whole mantle flow|journal=Nature Communications|date=December 2017|volume=8|issue=1|article-number=2010|doi=10.1038/s41467-017-01847-z|doi-access=free|pmid=29222524|pmc=5722900|bibcode=2017NatCo...8.2010S}}</ref> daghang mga karaan [[Bulkan|nga napuo nga bulkan]] ang nahimutang sulod sa Ring. <ref name="GVPDatabase20203">{{cite book|url=https://volcano.si.edu/gvp_votw.cfm|doi=10.5479/si.GVP.VOTW4-2013|title=Volcanoes of the World|edition=4.3.4|year=2013|editor1-last=Venzke|editor1-first=E|publisher=[[Smithsonian Institution]]|department=[[Global Volcanism Program]]|url-access=subscription|access-date=}}</ref> Kapin sa 350 sa mga bulkan sa Ring of Fire ang aktibo sa [[Historical times|kasaysayan]], <ref>{{cite journal|last1=Decker|first1=Robert|last2=Decker|first2=Barbara|title=The Eruptions of Mount St. Helens|journal=[[Scientific American]]|year=1981|volume=244|issue=3|pages=68–81|doi=10.1038/scientificamerican0381-68|jstor=24964328|bibcode=1981SciAm.244c..68D}}</ref> samtang ang upat ka [[List of large Holocene volcanic eruptions|pinakadako nga pagbuto sa bulkan]] sa Yuta sa panahon sa Holocene tanan nahitabo sa mga bulkan sa Ring of Fire. <ref name=":42">{{cite book|last=Oppenheimer|first=Clive|year=2011|title=Eruptions that Shook the World|location=Cambridge|publisher=[[Cambridge University Press]]|chapter=Appendix A|pages=355–363|chapter-url=https://books.google.com/books?id=qW1UNwhuhnUC&pg=PA355|isbn=978-0-521-64112-8}}</ref> Kadaghanan sa mga aktibong bulkan sa Yuta nga adunay mga taluktok ibabaw sa lebel sa dagat nahimutang sa Ring of Fire. <ref>{{cite web|title=DESCRIPTION: "Ring of Fire", Plate Tectonics, Sea-Floor Spreading, Subduction Zones, "Hot Spots"|url=https://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/PlateTectonics/description_plate_tectonics.html|website=vulcan.wr.usgs.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20051231014659/http://vulcan.wr.usgs.gov/Glossary/PlateTectonics/description_plate_tectonics.html|archive-date=2005-12-31|access-date=}}</ref> Daghan niining mga subaerial nga bulkan mga [[stratovolcano]] (pananglitan [[Mount Saint Helens|Mount St. Helens]]), nga naporma pinaagi sa [[Explosive eruption|mga pagbuto]] sa [[tephra]] nga nagpuli-puli sa [[Effusive eruption|kusog nga pagbuto]] sa mga agos sa lava. Ang mga lava sa stratovolcano sa Ring of Fire kasagaran [[andesite]] ug [[basaltic andesite]] apan [[Dacite|ang dacite]], [[rhyolite]], [[basalt]] ug uban pang talagsaon nga mga klase makita usab. <ref name="GVPDatabase20204">{{cite book|url=https://volcano.si.edu/gvp_votw.cfm|doi=10.5479/si.GVP.VOTW4-2013|title=Volcanoes of the World|edition=4.3.4|year=2013|editor1-last=Venzke|editor1-first=E|publisher=[[Smithsonian Institution]]|department=[[Global Volcanism Program]]|url-access=subscription|access-date=}}</ref> Makita usab ang ubang mga klase sa bulkan sa Ring of Fire, sama sa mga subaerial [[Shield volcano|shield volcanoes]] (pananglitan [[Vulkan Tolbachikskiy|Plosky Tolbachik]] ), ug mga submarine [[Seamount|seamounts]] (pananglitan [[Monowai (seamount)|Monowai]]). == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Bulkanolohiya]] hvs1ml3qqyvyeb5cao3btj47spk8ty4 0 11356374 37104155 2026-10-02T14:37:39Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377455477|List of earthquakes in the Philippines]]" 37104155 wikitext text/x-wiki == Tektonikong kahimtang == 5p6h3cqv2cortsgdidt9jycgvdxig51 37104156 37104155 2026-10-02T14:42:40Z LJamesCPH 147097 37104156 wikitext text/x-wiki Ang [[Pilipinas]] nahimutang sulod sa sona sa komplikadong interaksyon tali sa nagkadaiyang [[tectonic plate]], nga naglakip sa daghang [[subduction zone]] ug usa ka dakong [[strike-slip zone]]; kining tanan nalambigit sa mga dagkong linog. Daghan usab nga mga linog nga adunay mas gamay nga magnitude ang kanunayng mahitabo sulod mismo sa mga tectonic plate tungod sa interaksyon tali sa mga dagkong tectonic plate sa rehiyon. Ang kinadak-ang linog sa kasaysayan sa Pilipinas mao ang linog sa [[Celebes Sea niadtong 1918,]] nga adunay magnitude nga Mw 8.3. == Tektonikong kahimtang == Kadaghanan sa Pilipinas nahimutang sulod sa lugar sa kusganong natektonya nga mga bloke nga kasagaran naggikan [[Island arc|sa arko sa isla]], nga nailhan nga [[Philippine Mobile Belt]] . Sa sidlakan, ang [[Philippine Sea plate]] nalunod sa ilalom sa mobile belt ubay sa linya sa [[Philippine Trench]] ug sa [[East Luzon Trench]] sa amihanang tumoy sa belt. Ang panagtagbo tabok niining utlanan kusganong oblique ug ang strike-slip component gi-akomodar sa paglihok sa wala nga lateral [[Philippine fault system|nga sistema sa fault sa Pilipinas]] . Sa habagatan sa Pilipinas nahimutang ang [[Molucca Sea Collision Zone]], nga naglambigit sa magkaatbang nga nag-atubang nga mga subduction zone sa matag kilid sa [[Molucca Sea plate]] . Sa kasadpan sa mobile belt, ang [[Sunda plate]] miubos paingon sa sidlakan ilalom sa belt ubay sa linya sa mga kanal sa [[Manila Trench|Manila]], [[Negros Trench|Negros]], ug [[Cotabato Trench|Cotabato]] . Sulod sa Sunda plate, ang [[oceanic crust]] sa [[Dagat Sulu|Sulu Sea]] nag-subduct sa ilalom sa Sulu Ridge ubay sa [[Sulu Trench]]. <ref name="Yumul_etal_20082">{{cite journal|last1=Yumul|first1=G.P.|last2=Dim|first2=C.B.|last3=Maglambayan|first3=V.B.|last4=Marquez|first4=E.J.|title=Tectonic setting of a composite terrane: A review of the Philippine island arc system|journal=Geosciences Journal|year=2008|volume=12|issue=1|pages=7|doi=10.1007/s12303-008-0002-0|bibcode=2008GescJ..12....7Y|s2cid=140627389}}</ref> Ang Sunda plate nagdala sa mga bahin sa [[Palawan Microcontinental Block]], nga nabangga sa mobile belt sa Negros ug Cotabato trenches. <ref name="Yumul_etal_20052">{{cite journal|last1=Yumul|first1=G.P.|last2=Dimalanta|first2=C.B.|last3=Tamayo|first3=R.A.|title=Indenter-tectonics in the Philippines: Example from the Palawan Microcontinental Block – Philippine Mobile Belt Collision|journal=Resource Geology|year=2005|volume=55|issue=3|pages=189–198|doi=10.1111/j.1751-3928.2005.tb00240.x|doi-access=free|bibcode=2005ReGeo..55..189Y}}</ref> Ang padayon nga paglihok sa mga tectonic plate mosangpot sa aktibong faulting sulod sa mobile belt, sama sa wala nga lateral Cotabato Fault System nga motabok sa [[Mindanao]] ug sa tuo nga lateral [[Marikina Valley fault system]] sa [[Luzon]] . == Mga linog == Apil niini nga lista ang mga linog sa Pilipinas nga may gikusgon nga 6.0 o mas taas pa, gawas kon ang linog nga mas ubos ang magnitude miresulta sa dakong kadaot ug/o mga namatay. Ang pinakataas nga intensidad nga gipakita niini nga lista sa wala pa ang 1910 naa sa napulo ka punto [[Rossi-Forel scale|nga Rossi-Forel scale]], ang ulahi nga mga intensidad naggamit sa parehas nga napulo ka punto [[PHIVOLCS Earthquake Intensity Scale|nga PHIVOLCS Earthquake Intensity Scale]] (PEIS), diin kadtong alang sa mas daan nga mga panghitabo pagkahuman sa 1910 gi-convert gikan sa mga kantidad sa [[Modified Mercalli scale]]. == Mga Reperensya == qhhvl7u334a8i3j441p7nzisprloeb8 0 11356375 37104157 2026-10-02T14:43:51Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374785583|List of Philippine typhoons]]" 37104157 wikitext text/x-wiki [[File:2008frank_path_01.jpg|thumb| Mapa sa agianan sa [[Bagyong Frank|Bagyong Fengshen (Frank)]], nga nagpakita nga kini miigo sa Sidlakang Kabisay-an sa dili pa moagi sa amihanan-kasadpan]] 998ylnxodabh8cuout8n5sw9odmmbtm 37104158 37104157 2026-10-02T14:45:32Z LJamesCPH 147097 37104158 wikitext text/x-wiki Ang [[Pilipinas]] usa ka nasod [[Typhoon|nga daling maagian og bagyo]], nga adunay gibana-bana nga baynte ka tropical cyclone nga mosulod sa iyang [[Philippine Area of Responsibility|area of responsibility]] kada tuig. Nailhan sa lokal nga ngalan nga {{Lang|phi|bagyo}} ({{IPA|tl|bɐgˈjo|}}), <ref name="amsgom-baguio2">Glossary of Meteorology.</ref> ang mga bagyo kanunay nga maporma sa [[Philippine Sea|Dagat Pilipinas]] ug dili kanunay, sa [[Dagat Habagatang Tsina|Dagat South China]], diin ang mga bulan sa Hunyo hangtod Septyembre mao ang labing aktibo, ang Agosto mao ang bulan nga adunay labing daghang kalihokan. Matag tuig, labing menos napulo ka bagyo ang gilauman nga moigo sa isla nga nasud, diin lima ang gilauman nga makadaot ug kusgan. <ref name="RapplerMar20162">{{cite news|last1=de la Cruz|first1=Gwen|title=IN NUMBERS: Typhoons in the Philippines and the 2016 polls|url=https://www.rappler.com/environment/disasters/126001-typhoons-enter-philippines-fast-facts/|access-date=April 12, 2017|work=Rappler|date=March 19, 2016|language=en}}</ref> Niadtong 2013, gideklarar ''[[Time (magazine)|sa Time]]'' ang nasud isip "nasud nga labing naapektuhan sa mga bagyo sa kalibutan". <ref name="TimeNov20132">{{cite magazine|last1=Brown|first1=Sophie|title=The Philippines Is the Most Storm-Exposed Country on Earth|url=https://world.time.com/2013/11/11/the-philippines-is-the-most-storm-exposed-country-on-earth/|access-date=April 12, 2017|magazine=Time|date=November 11, 2013|archive-date=April 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230420231155/https://world.time.com/2013/11/11/the-philippines-is-the-most-storm-exposed-country-on-earth/|url-status=dead}}</ref> Ang mga bagyo kasagarang mohimo og ruta gikan sa sidlakan ngadto sa kasadpan sa nasud, padulong sa amihanan o kasadpan tungod sa [[Coriolis effect|epekto sa Coriolis]] . Tungod niini, [[Landfall|ang mga pag-landfall]] mahitabo sa [[Mga Rehiyon sa Pilipinas|mga rehiyon sa nasud]] nga nag-atubang sa [[Kadagatang Pasipiko]], labi na [[Sidlakang Kabisay-an|sa Sidlakang Kabisay-an]], [[Rehiyon sa Bikol|Rehiyon sa Bicol]], ug amihanang [[Luzon]], <ref name="TimeNov20133">{{cite magazine|last1=Brown|first1=Sophie|title=The Philippines Is the Most Storm-Exposed Country on Earth|url=https://world.time.com/2013/11/11/the-philippines-is-the-most-storm-exposed-country-on-earth/|access-date=April 12, 2017|magazine=Time|date=November 11, 2013|archive-date=April 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230420231155/https://world.time.com/2013/11/11/the-philippines-is-the-most-storm-exposed-country-on-earth/|url-status=dead}}</ref> samtang [[Mindanao|ang Mindanao]] halos walay mga bagyo. [[Climate change|Ang pagbag-o sa klima]] lagmit nga mograbe pa sa sitwasyon, uban sa mga grabeng panghitabo sa panahon lakip na ang mga bagyo nga naghatag og lain-laing mga risgo ug hulga sa Pilipinas. <ref>Overland, Indra et al. (2017) ''[https://www.researchgate.net/publication/320622312 Impact of Climate Change on ASEAN International Affairs: Risk and Opportunity Multiplier]'', Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of International and Strategic Studies (MISIS).</ref> [[Bagyong Yolanda|Ang Super Typhoon Yolanda]], nga nailhan sa tibuok kalibutan nga [[Bagyong Yolanda|Typhoon Haiyan]], mao ang pinakagrabe nga bagyo nga nakaapekto sa nasud sa natala nga kasaysayan, nga nakapatay og kapin sa 6,300 ka mga tawo samtang kini mitabok sa rehiyon [[Kabisay-an|sa Visayas]] niadtong Nobyembre 2013. Ang pinakakusog nga bagyo nga ni-landfall sa nasud, ingon man ang pinakakusog nga [[Bagyo|tropical cyclone]] nga ni-landfall sa tibuok kalibutan mao ang [[Super Typhoon Rolly]], nga nailhan sa tibuok kalibutan nga [[Typhoon Goni]], nga miigo [[Catanduanes|sa Catanduanes]] niadtong Nobyembre 2020 nga adunay 1-minutos nga kusog nga hangin nga {{Convert|315|km/h|mph}} . Ang pinakabasa nga nailhang bagyong tropikal nga nakaigo sa kapupud-an mao ang [[Cyclone|bagyong]] Hulyo 14–18, 1911 nga miubos ug kapin sa {{Convert|2210|mm|in}} sa ulan sulod sa 3 ka adlaw, 15 ka oras nga yugto sa amihanang siyudad sa [[Baguio]]. <ref>{{cite book|title=World Meteorological Organization Operational Hydrology Report No. 1: Manual For Estimation of Probable Maximum Precipitation|author=J. L. H. Paulhaus|publisher=[[World Meteorological Organization]]|year=1973|page=178}}</ref> Ang mga bagyong tropikal kasagaran mokabat ug labing menos 30&#x20;porsyento sa tinuig nga ulan sa amihanang Pilipinas samtang responsable sa wala pay 10&#x20;porsyento sa tinuig nga ulan sa habagatang mga isla. Sumala sa [[Philippine Atmospheric, Geophysical, and Astronomical Services Administration]] (PAGASA) niadtong 2016, ang gidaghanon sa mga bagyong makadaot nga nasinati sa nasud kada tuig misaka, apan namatikdan nga sayo pa kaayo aron tawgon kini nga usa ka uso. <ref name="RapplerMar20163">{{cite news|last1=de la Cruz|first1=Gwen|title=IN NUMBERS: Typhoons in the Philippines and the 2016 polls|url=https://www.rappler.com/environment/disasters/126001-typhoons-enter-philippines-fast-facts/|access-date=April 12, 2017|work=Rappler|date=March 19, 2016|language=en}}</ref> == Mga Reperensya == pcvftsk6v8oxd5rphbj1z39u7h378c6 0 11356376 37104159 2026-10-02T14:46:14Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366972988|Community resilience]]" 37104159 wikitext text/x-wiki == Pagplano sa kalig-on sa komunidad == bz1pa60oqgogvw3oani1qvl5vccigef 37104160 37104159 2026-10-02T14:47:57Z LJamesCPH 147097 37104160 wikitext text/x-wiki '''Ang kalig-on sa komunidad''' mao ang padayon nga abilidad sa usa ka [[dakbalangay|komunidad]] sa paggamit sa mga anaa nga kahinguhaan ( [[enerhiya]], [[Communication|komunikasyon]], [[Transportation|transportasyon]], [[pagkaon]], ug uban pa) aron motubag, makasugakod, ug makabangon gikan sa dili maayong mga sitwasyon (pananglitan, [[Economic collapse|pagkahugno sa ekonomiya]] ngadto sa [[Global catastrophic risks|mga peligro sa katalagman sa kalibutan]]). <ref>{{cite book|last1=Bosher|first1=Lee|last2=Chmutina|first2=Ksenia|date=April 3, 2017|title=Disaster Risk Reduction for the Built Environment|url=http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-1118921496.html|location=111 River Street. Hoboken, NJ 07030|publisher=John Wiley & Sons|page=32|isbn=9781118921500}}</ref> Kini nagtugot sa pagpahiangay ug pagtubo sa usa ka komunidad human sa mga katalagman. <ref>{{cite journal|last1=Fran H.|first1=Norris|last2=Susan P.|first2=Stevens|title=Community Resilience as a Metaphor, Theory, Set of Capacities, and Strategy for Disaster Readiness|journal=American Journal of Community Psychology|date=March 2008|volume=41|issue=1–2|pages=127–150|doi=10.1007/s10464-007-9156-6|pmid=18157631|s2cid=45612103}}</ref> Ang mga komunidad nga lig-on makahimo sa pagpakunhod sa bisan unsang [[Disaster|kalamidad]], nga makapahimo sa pagbalik sa normal nga kinabuhi nga labing sayon kutob sa mahimo. Pinaagi sa pagpatuman sa usa ka plano sa pagbangon sa komunidad, ang usa ka komunidad mahimong magkahiusa ug malampasan ang bisan unsang katalagman, samtang nagtukod pag-usab sa pisikal ug ekonomikanhong paagi. <ref>{{cite journal|last1=Sharifi|first1=Ayyoob|title=A critical review of selected tools for assessing community resilience|journal=Ecological Indicators|date=October 2016|volume=69|pages=629–647|doi=10.1016/j.ecolind.2016.05.023|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Sharifi|first1=Ayyoob|last2=Yamagata|first2=Yoshiki|title=On the suitability of assessment tools for guiding communities towards disaster resilience|journal=International Journal of Disaster Risk Reduction|date=September 2016|volume=18|pages=115–124|doi=10.1016/j.ijdrr.2016.06.006|bibcode=2016IJDRR..18..115S|url=https://zenodo.org/record/895501}}</ref> Tungod sa kakomplikado niini, ang diskusyon bahin sa mga lig-on nga katilingban nagkadaghan nga gikonsiderar gikan sa inter- ug transdisciplinary nga sakup. Niadtong mga tuig 2010, ang diskurso nga Pranses ang nagmugna sa ideya sa ''collapsology'' ( ''collapse science'' ), nga naghisgot sa kalig-on sa mga sistema sa katilingban ug posibleng mga senaryo alang sa mga pagbag-o sa katilingban atubangan sa lainlaing mga hinungdan, sama sa pagsalig sa [[Fossil fuels|mga fossil fuel]], sobra nga populasyon, [[Loss of biodiversity|pagkawala sa biodiversity]], ug kawalay kalig-on sa sistema sa pinansyal. Ang kontrobersyal nga termino gihimo ni Pablo Servigne (usa ka inhenyero sa agrikultura) kinsa, uban ni Raphaël Stevens, misulat sa librong ''Comment tout peut s'effondrer'' (literal, "Giunsa pagkahugno sa tanan"). <ref>{{cite web|url=https://usbeketrica.com/article/pablo-servigne-je-defends-un-catastrophisme-positif|title=Pablo Servigne: "Je défends un catastrophisme positif"|work=[[Usbek&Rica]]|date=2016-08-10|access-date=2020-02-03|language=fr}}</ref> Laing transdisciplinary approach nga gimugna sa ulahing bahin sa 2010s sa German researcher nga [[Karim Fathi|si Karim Fathi]] mao ang konsepto sa " [[multiresilience]] " nga gikonsiderar ang kamatuoran nga ang mga krisis sa ika-21 nga siglo konektado, multi-dimensional, ug nahitabo sa daghang lebel sa sistema. Ang mga hagit sama sa [[pandemya sa COVID-19]] (mga indibidwal, organisasyon, katilingban) mahitabo sa samang higayon, kasagaran bisan sa mga porma nga konektado ug gipundok. <ref name="auto2">Karim Fathi: ''Die multi-resiliente Gesellschaft: Ansatzpunkte für die Corona-Krise und darüber hinaus''. In: Forschungsjournal Soziale Bewegungen, Vol. 33, Issue 1, 2020.</ref><ref>Fathi, K. (2022): Multi-Resilience – Development – Sustainability: Requirements for Securing the Future of Societies in the 21st Century. Springer</ref> Gikan sa usa ka cross-disciplinary nga perspektibo, si Karim Fathi naglatid og lima ka sistematikong prinsipyo nga nakatampo sa dugang nga kolektibong paniktik, pagtubag, ug pagkamamugnaon sa mga katilingban atubangan sa daghang krisis nga dungan nga nahitabo. <ref>Karim Fathi: ''Resilienz im Spannungsfeld zwischen Nachhaltigkeit und Entwicklung - gesellschaftliche Zukunftssicherung im 21. Jahrhundert.'' Springer, 2019</ref> <ref>Fathi, K. (2022): Multi-Resilience – Development – Sustainability: Requirements for Securing the Future of Societies in the 21st Century. Springer</ref> Ang multiresilience giisip nga komplementaryo sa natukod na nga mga konsepto alang sa pagtimbang-timbang ug pagpasiugda sa mga potensyal sa katilingbanong kalig-on. Sa samang higayon, gisaway niini ang kamatuoran nga ang kalig-on sa katilingban hangtod karon kanunay nga gihisgutan gikan sa usa ka perspektibo sa usa ka krisis lamang. Sumala ni Karim Fathi, kining one-sided nga perspektibo napamatud-an nga dili igo sa mga termino sa pagkakomplikado, tungod kay ang mga katilingban sa ika-21 nga [[Century|siglo]] kinahanglan nga moatubang sa daghang mga hagit sa kalibutan - gitawag nga "crisis-bundles" - sa parehas nga oras. Ang multiresilience nagtumong sa pagtukod og "basic robustness" sa diwa sa mas taas nga [[collective intelligence]], nga naghimo sa mga katilingban nga mas makahimo sa pag-antisipar, pag-react ug pagsulbad sa mga problema sa lainlaing mga konteksto sa krisis <ref>Cochrane, L. & Wilson, A. (2026): Resilient Statehood: Why and How Some Nations Maintained Long-Term Independence and Sovereignty. Springer. DOI https://doi.org/10.1007/978-981-92-0221-8.</ref><ref>Fathi, K. (2022): Multi-Resilience – Development – Sustainability: Requirements for Securing the Future of Societies in the 21st Century. Springer</ref> == Mga Reperensya == 7pt6e2zfbnv8vnidt5q90ybv8ffe2y7 0 11356377 37104161 2026-10-02T14:48:29Z LJamesCPH 147097 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377263648|Names of the Philippines]]" 37104161 wikitext text/x-wiki [[File:Coat_of_arms_of_the_Philippines.svg|right|thumb|277x277px| Ang [[Emblem sa Republika sa Pilipinas|eskudo de armas sa nasod]] nga nagpakita sa opisyal nga ngalan niini sa Filipino, ang nasodnong pinulongan sa Pilipinas]] pp1rf2556ppb8wcoratlc6d625hmi4v 37104162 37104161 2026-10-02T14:53:28Z LJamesCPH 147097 37104162 wikitext text/x-wiki [[File:Coat_of_arms_of_the_Philippines.svg|right|thumb|277x277px| Ang [[Emblem sa Republika sa Pilipinas|eskudo de armas sa nasod]] nga nagpakita sa opisyal nga ngalan niini sa Filipino, ang nasodnong pinulongan sa Pilipinas]]Adunay pipila ka '''mga ngalan sa Pilipinas''' (Filipino, {{IPA|tl|pɪlɪˈpinɐs|}} [[Kinatsila]]:''Filipinas'') sa lain-laing mga kultura ug sa lain-laing mga panahon, kasagaran nagtumong sa [[List of islands of the Philippines|piho nga mga grupo sa isla]] sulod sa [[Pilipinas|kasamtangang arkipelago]] . Bisan ang ngalang ''Pilipinas'' mismo sa sinugdanan gituyo lamang nga magamit sa [[Leyte (pulo)|Leyte]], [[Samar (pulo)|Samar]], ug mga kasikbit nga isla. Gihatag kini sa [[Imperyong Espanyol|Espanyol]] [[Spanish explorers|nga eksplorador nga]] [[Ruy López de Villalobos|si Ruy López de Villalobos]] o usa sa iyang mga kapitan nga [[Bernardo de la Torre|si Bernardo de la Torre]] niadtong 1543 isip pasidungog sa [[Prinsipe sa Asturias|prinsipe sa korona nga]] si Philip, nga sa ulahi mao [[Felipe II sa Espanya|si Philip{{Nbsp}}II]] . [[Mindanao|Ang Mindanao]], diin sila unang nakaabot ug gituohan nga mao ang mas dakong yuta, ilang ginganlan sunod sa nagharing [[Emperor of the Holy Roman Empire|emperador nga]] [[Charles V of the Holy Roman Empire|si Charles{{Nbsp}}Si V]], kinsa mao usab [[King of Spain|ang hari sa Espanya nga]] si Carlos{{Nbsp}}I. Sa panahon sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|kolonisasyon sa mga Espanyol]], ang ngalan sa kadugayan gipalapdan aron matabonan ang tibuok kadena. Nakalahutay kini bisan sa gagmay nga mga pagbag-o. Ang [[Rebolusyong Pilipino]] nagtawag sa estado niini nga [[Unang Republika sa Pilipinas|Republika sa Pilipinas]] (Spanish). Ang [[United States Military Government of the Philippines|militar]] ug [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|sibilyan nga mga okupasyon]] sa US nagtawag sa ilang teritoryo nga Isla sa Pilipinas (Spanish). Atol sa [[Third Philippine Republic|Ikatulong Republika sa Pilipinas]], ang opisyal nga ngalan sa estado pormal nga giusab ngadto sa Pilipinas. == Ngalan karon == [[File:Málaga_hace_historia,_Ruy_López_de_Villalobos_01.jpg|left|thumb|250x250px|Ang plake sa [[Málaga]], [[Espanya]], nga naghandom sa [[Ruy López de Villalobos|López de Villalobos]] sa pagngalan sa Pilipinas. Ang ubang mga tinubdan nag-ingon nga ang iyang kapitan nga [[Bernardo de la Torre|si Bernardo de la Torre]] mao ang hinungdan sa maong ngalan.]] [[File:1561_map_of_East_Asia_by_Giacomo_Gastaldi.jpg|right|thumb|250x250px|Usa sa mga labing una nga mapa nga naghulagway sa Pilipinas. Usa ka mapa sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] niadtong 1561 sa Italyanong kartograpo nga si [[Giacomo Gastaldi]], nga naggamit sa ngalang Isla sa Pilipinas (Latin:''Pilipina'') para sa [[Leyte (pulo)|Leyte]] apan dili sa tibuok arkipelago]] {{Further|Villalobos Expedition}} [[File:0922jfIntramuros_Manila_Landmarks_Buildingsfvf_35.jpg|thumb|296x296px|[[Felipe II sa Espanya|Philip II nga estatuwa]] sa [[Plaza de España (Manila)|Plaza de España]] sulod sa [[Intramuros|karaang Manila]] .]] Ang kasamtangang ngalan nga Pilipinas gihatag sa [[Imperyong Espanyol|Espanyol]] [[Spanish explorers|nga eksplorador nga]] [[Ruy López de Villalobos|si Ruy López de Villalobos]]<ref name="bob2">{{cite web|url=http://www.philippinecountry.com/philippine_history/spanish_colonization.html|title=History of the Philippines|date=2009}}</ref><ref name="halili222">{{Harvnb|Halili|2008|p=22}}</ref>o usa sa iyang mga kapitan nga [[Bernardo de la Torre|si Bernardo de la Torre]] <ref name="grescot2">{{Harvnb|Scott|1994|p=6}}</ref><ref name="etym2">{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=Philip&searchmode=none|title=Online Etymology Dictionary|publisher=www.etymonline.com|date=2009}}</ref> niadtong 1543, atol [[Ruy López de Villalobos|sa usa ka ekspedisyon]] nga gituyo aron pagtukod og mas dako nga kontrol sa Espanya sa kasadpang tumoy sa dibisyon sa kalibutan nga gitukod tali sa Espanya ug [[Portugalnong Imperyo|Portugal]] pinaagi sa [[Treaty of Tordesillas|mga tratado sa Tordesillas]] ug [[Treaty of Zaragoza|Zaragoza]] . Human ginganlan ang [[Mindanao]] sunod sa ilang hari, ang [[Emperor of the Holy Roman Empire|emperador]] [[Habsburgs|sa Habsburg]] nga [[Charles V of the Holy Roman Empire|si Charles{{Nbsp}}V]], ang Isla sa Pilipinas nagpasidungog sa iyang anak nga lalaki, [[Prinsipe sa Asturias|ang prinsipe sa korona nga]] si Philip, nga sa ulahi [[Felipe II sa Espanya|si Philip{{Nbsp}}II]] sa [[Espanya]] . Ang ngalan nga {{Lang|es|Felipina}} ug {{Lang|es|Islas Felipinas}} orihinal nga gigamit lamang sa [[Leyte (pulo)|Leyte]], [[Samar (pulo)|Samar]], ug sa ilang kasikbit nga mga isla <ref name="grescot3">{{Harvnb|Scott|1994|p=6}}</ref><ref name="etym3">{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=Philip&searchmode=none|title=Online Etymology Dictionary|publisher=www.etymonline.com|date=2009}}</ref> sa wala pa kini gibalhin ngadto sa {{Lang|es|Islas Filipinas}} ug mikaylap ngadto sa uban. <ref name="lakbay.net2">{{cite web|url=http://www.lakbay.net/bahandi/pueblo.html|title=The Islands to the West: How are Philippine towns named?|access-date=May 6, 2005|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20090330075641/http://www.lakbay.net/bahandi/pueblo.html|archive-date=March 30, 2009}}</ref> Kini [[Borrowing (linguistics)|gihulam]] sa Ingles isip ''Philippine Islands'' wala madugay human niadto, usa ka ngalan nga gigamit sa tibuok [[United States Military Government of the Philippines|militar]] ug [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|sibilyan nga okupasyon]] sa [[Tinípong Bánsà|Amerika]] sa kapupud-an. <ref name="shvoong2">{{cite web|url=http://www.shvoong.com/humanities/1833713-origin-philippines/|title=Origin of the Name "Philippines"|access-date=August 26, 2009|archive-date=September 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924101554/http://www.shvoong.com/humanities/1833713-origin-philippines/|url-status=dead}}</ref> == Mga Reperensya == hy2rsc0kc16nt9njujaubemgt038r9p 0 11356378 37104164 2026-10-02T15:33:16Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375005209|Prehistory of the Philippines]]" 37104164 wikitext text/x-wiki == Kaagi == bjubl2szp9tm33yywlxgmuho53mf2ez 37104165 37104164 2026-10-02T15:34:50Z RizaCPH 128040 37104165 wikitext text/x-wiki [[Hominini|Ang mga hominin]] unang miabot sa Pilipinas atol [[Last Glacial Period|sa panahon sa ubos nga lebel sa dagat sa kalibutan]] tali sa 1 milyon ka tuig ang milabay (1 [[Tuig|mya]] ) hangtod 700,000 ka tuig ang milabay (700 kya). <ref>{{harvnb|Pawlik|Piper|2024|p=213}}</ref> Ang unang mga migrasyon ngadto sa kinadak-ang isla niini [[Luzon|nga Luzon]] nahitabo sa [[Pleistocene]] ug lagmit nagsugod gikan sa habagatan sa [[Borneo]], usa ka isla nga kaniadto konektado sa mainland Asia. Gikan didto, ang mga hominin mitabok sa pig-ot nga mga babag sa dagat ug nakaabot sa Luzon pinaagi sa pag-agi [[Palawan Island|sa Palawan]] unya [[Mindoro]] .Ang labing karaan nga nailhang mga fossil sa hominin iya sa napuo nga ''[[Homo luzonensis]]'', nga nagpuyo sa kasamtangang [[Lupot sa Cagayan|Cagayan Valley]] mga 67 kya. Ang espisye nailhan tungod sa [[Short stature|mubo nga gidak-on]] ug medyo gamay nga utok niini. Ang mga unang lumulupyo sa Pilipinas mga [[Hunter-gatherer|mangangayam ug tigpanguha]] . Gawas sa mga baboy ihalas, usa, ug mga baka, nangayam sila og lain-laing klase sa [[Megafauna|dagkong mga hayop]] sama sa [[Rhinocerotidae|mga rhinoceros]], higanteng mga pawikan, ug [[Elephantidae|mga elepante]] . Ang mga himan nga ilang gihimo hinimo sa bato ug yano, dili parehas ang porma, sayon gamiton, ug dali ilabay. Ang mga tawong itom og panit, mubo og lawas, ug [[Frizz|kulot og buhok]] nga gitawag og [[Mga tawo sa Aeta|Aytas]] o [[Negrito|Negritos]] nakaabot sa kapupud-an mga 50 {{En dash}} 40 kya ug sila ang unang [[Anatomically modern human|modernong mga tawo]] nga nakahimo niini. Ang kasamtangang utlanan tali niining panahona ug sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (900–1565)|sayong kasaysayan sa Pilipinas]] mao ang Abril 21, 900, nga mao ang katumbas sa [[Proleptic Gregorian calendar]] alang sa petsa nga gipakita sa [[Inskripsiyon sa Plate nga Tumbaga sa Laguna|Laguna Copperplate Inscription]] — ang labing una nga nailhan nga naluwas nga sinulat nga rekord nga gikan sa Pilipinas. Kining panahona nakasaksi sa dakong kausaban nga nahitabo sa kapupud-an gikan sa mga kultura [[Stone Age|sa Panahon sa Bato]] niadtong 50000 BC ngadto sa pagtungha sa mga sentro sa pamatigayon sa baybayon sa ikaupat nga siglo, nga nagpadayon sa hinay-hinay nga pagpalapad sa pamatigayon hangtod sa 900 ug sa unang naluwas nga sinulat nga mga rekord. == Mga Reperensya == t37zppmjd4fznor3iykdu6ov6mk8if8 0 11356379 37104166 2026-10-02T15:35:46Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1363508606|Archaeology of the Philippines]]" 37104166 wikitext text/x-wiki == Kasaysayan == [[Kategoriya:Kasaysayan sa Pilipinas]] nv7m4aqg8vh8gz4tqc7uh5bniq6uqf3 37104167 37104166 2026-10-02T15:37:14Z RizaCPH 128040 37104167 wikitext text/x-wiki Ang '''arkeolohiya sa Pilipinas''' mao ang pagtuon sa nangaging mga katilingban sa teritoryo sa modernong [[Pilipinas|Republika sa Pilipinas]], usa ka [[Island country|isla nga nasud]] sa [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]], pinaagi sa [[Material culture|materyal nga kultura]]. Ang [[History of the Philippines|kasaysayan sa Pilipinas]] nagpunting sa kolonyalismo sa Espanya ug kung giunsa ang Pilipinas nahimong independente gikan sa Espanya ug Estados Unidos. Atol sa panahon sa kolonyalismo sa Pilipinas, ang arkeolohiya wala pa gigamit sama sa karon, kini nag-una nga naka-pokus sa mga pagtuon sa etnograpiya ug lingguwistika. Ang arkeolohiya naimpluwensyahan pag-ayo ni [[Henry Otley Beyer|H. Otley Beyer]] kinsa nagtudlo og antropolohiya sa Pilipinas niadtong 1914. Ang mga pagtulon-an ni Beyer sa Pilipinas nakakuha og daghang mga estudyante nga misunod sa iyang mga tunob sa natad sa arkeolohiya. Human nakab-ot sa Pilipinas ang kagawasan gikan sa Amerika niadtong 1946, daghang mga estudyante sa Beyer ang nagpraktis og arkeolohiya sa tibuok Pilipinas. Pipila sa mga estudyante ug kauban ni Beyer nga nagtrabaho sa tibuok Pilipinas mao sila [[Robert Bradford Fox|si Robert B. Fox]], [[Alfredo Evangelista (archeologist)|Alfredo Evangelista]], ug [[F. Landa Jocano]] . Ang ilang mga kontribusyon nakatabang sa arkeolohiya sa Pilipinas nga molig-on sa pag-analisar sa mga artifact ug mga arkeolohikong lugar. Daghang prominenteng mga lugar sa tibuok Pilipinas, ug ang pipila ka bantogang mga nadiskobrehan nga nakaplagan naggikan pa sa nagkalain-laing mga yugto sa panahon. Pipila sa mga iladong lugar sa Pilipinas mao ang [[Rizal Archaeological Site]] sa Kalinga, [[Mga Langob sa Tabon|Tabon Caves]], [[Lapuz Lapuz Cave|Lapuz-Lapuz Cave]], ug [[Gingharian sa Sugbu|Singhapala]] . Dugang pa, pipila ka bantog nga artifact nga makita sa Pilipinas mao ang [[Homo luzonensis|Callao Man]], [[Tawo nga Tabon|Tabon Man]], [[Kabayan Mummies|Kabayan Mummies sa Benguet]].<ref name=":0">{{Cite journal|last=Evangelista|first=Alfredo E.|date=1969|title=The Philippines: Archaeology in the Philippines to 1950|journal=Asian Perspectives|volume=12|pages=97–104|jstor=42929065}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Kasaysayan sa Pilipinas]] g0lkx6nzoatbhkw8l8sb4dzbd1tyr8q 0 11356380 37104168 2026-10-02T15:38:28Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373952790|Uranium–thorium dating]]" 37104168 wikitext text/x-wiki [[File:All_activitychart.png|right|thumb|500x500px| Kini nga graph nagtugot sa usa ka tawo sa pagtino sa edad gikan sa duha ka ratio sa kalihokan, sa pag-ingon nga ang thorium sa sinugdanan wala. Ang pinahigda nga ehe mao ang <math chem>\tfrac{R'}{Q'} = \tfrac\ce{^230Th}\ce{^234U},</math> samtang ang bertikal nga ehe mao ang <math chem>\tfrac{Q'}{P'} = \tfrac\ce{^234U}\ce{^238U}.</math> Ang matag kurba usa ka linear fractional hyperbola . Walay closed-form nga ekspresyon para sa edad isip function sa mga ratios.]] lzph2gl1b6t4weya2w1zb6uw3g148j9 37104169 37104168 2026-10-02T15:41:21Z RizaCPH 128040 37104169 wikitext text/x-wiki '''Ang uranium–thorium dating''', nga gitawag usab nga '''thorium-230 dating''', '''uranium-series disequilibrium dating''' o '''uranium-series dating''', usa ka [[radiometric dating]] technique nga natukod niadtong dekada 1960 nga gigamit sukad pa niadtong dekada 1970 aron mahibal-an ang edad sa mga materyales [[Calcium carbonate|nga calcium carbonate]] sama sa [[speleothem]] o [[Kagaangan|coral]].<ref>{{cite web|url=http://www.geo.arizona.edu/Antevs/ecol438/uthdating.html|title=Uranium-Thorium Dating|work=Biogeography ECOLOGY 438/538|date=Spring 2005|first=Owen|last=Davis|publisher=Department of Geosciences, University of Arizona|access-date=24 October 2015}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Costa|first1=Kassandra M.|last2=Hayes|first2=Christopher T.|last3=Anderson|first3=Robert F.|last4=Pavia|first4=Frank J.|last5=Bausch|first5=Alexandra|last6=Deng|first6=Feifei|last7=Dutay|first7=Jean-Claude|last8=Geibert|first8=Walter|last9=Heinze|first9=Christoph|last10=Henderson|first10=Gideon|last11=Hillaire-Marcel|first11=Claude|date=2020|title=230Th Normalization: New Insights on an Essential Tool for Quantifying Sedimentary Fluxes in the Modern and Quaternary Ocean|journal=Paleoceanography and Paleoclimatology|language=en|volume=35|issue=2|article-number=e2019PA003820|doi=10.1029/2019PA003820|bibcode=2020EGUGA..22.2186C|issn=2572-4525|doi-access=free|hdl=1721.1/133816.2|hdl-access=free}}</ref> Dili sama sa ubang kasagarang gigamit nga mga teknik [[Radiometric dating|sa radiometric dating]] sama sa [[Rubidium–strontium dating|rubidium–strontium]] o [[Uranium–lead dating|uranium–lead]] dating, ang teknik sa uranium-thorium wala magsukod sa akumulasyon sa usa ka lig-on [[Decay product|nga produkto sa pagkadunot]] sa katapusan nga bahin. Hinuon, gikalkulo niini ang edad gikan sa ang-ang diin [[Secular equilibrium|ang sekular nga ekwilibriyo]] napahiuli tali sa [[radioactive]] [[Isotop|isotope]] [[Thorium-230|nga thorium-230]] ug sa radioactive parent niini [[Uranium-234|nga uranium-234]] sulod sa usa ka sample. == Kaagi == [[File:All_activitychart.png|right|thumb|500x500px| Kini nga graph nagtugot sa usa ka tawo sa pagtino sa edad gikan sa duha ka ratio sa kalihokan, sa pag-ingon nga ang thorium sa sinugdanan wala. Ang pinahigda nga ehe mao ang <math chem>\tfrac{R'}{Q'} = \tfrac\ce{^230Th}\ce{^234U},</math> samtang ang bertikal nga ehe mao ang <math chem>\tfrac{Q'}{P'} = \tfrac\ce{^234U}\ce{^238U}.</math> Ang matag kurba usa ka linear fractional hyperbola . Walay closed-form nga ekspresyon para sa edad isip function sa mga ratios.]][[Toryo|Ang Thorium]] dili matunaw sa natural nga tubig ubos sa mga kondisyon nga makita sa o duol sa nawong sa yuta, busa ang mga materyales nga gipatubo sa o gikan niini nga tubig kasagaran walay thorium. <ref>{{Cite web|title=Uranium Thorium Dating {{!}} Isobar Science|url=https://isobarscience.com/u-th/application/|access-date=2024-05-11|website=Isobar Science {{!}} Strontium Isotope Analysis - Geochemistry|language=en}}</ref> Sa kasukwahi, [[Uranyo|ang uranium]] matunaw sa pipila ka sukod sa tanang natural nga tubig, busa ang bisan unsang materyal nga [[Precipitates|mo-precipitate]] o motubo gikan sa maong tubig adunay usab trace uranium, kasagaran sa lebel nga tali sa pipila ka bahin kada bilyon ug pipila [[Parts per million|ka bahin kada milyon]] ang gibug-aton. Samtang molabay ang panahon human maporma ang maong materyal, ang uranium-234 sa sample nga adunay [[half-life]] nga 245,000 ka tuig madunot ngadto sa thorium-230. <ref name="Aitken20142">{{cite book|last=Aitken|first=M.J.|title=Science-Based Dating in Archaeology|url=https://books.google.com/books?id=FQntAgAAQBAJ&pg=PA124|date=25 February 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-87149-1|page=124}}</ref> Ang Thorium-230 mismo radioactive nga adunay half-life nga 75,000 ka tuig, <ref name="Aitken20143">{{cite book|last=Aitken|first=M.J.|title=Science-Based Dating in Archaeology|url=https://books.google.com/books?id=FQntAgAAQBAJ&pg=PA124|date=25 February 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-87149-1|page=124}}</ref> busa imbes nga magtipun-og hangtod sa hangtod (sama pananglit sa kaso sa [[Uranium–lead dating|uranium-lead]] system), ang thorium-230 moduol hinuon sa secular equilibrium uban sa radioactive parent niini nga uranium-234. diin ang gidaghanon sa thorium-230 nga madunot kada tuig sulod sa usa ka sample katumbas sa gidaghanon sa mga atomo sa thorium-230 nga namugna, nga katumbas usab sa gidaghanon sa uranium-234 nga madunot kada tuig sa samang sample. Kini nga limitasyon girepresentahan sa punto (1,1) sa graph sa ibabaw. == Kasaysayan == Niadtong 1908, [[John Joly|si John Joly]], usa ka propesor sa heolohiya sa [[Trinity College Dublin]], nakakaplag og mas taas nga sulod [[Radyo|sa radium]] sa lawom nga mga sediment kaysa sa continental shelf, ug nagduda nga ang mga detrital sediment mokuha og radium gikan sa tubig sa dagat. Nakaplagan nila ni Piggot ug Urry niadtong 1942 nga ang sobra nga radium katumbas sa sobra nga thorium ( ²³⁰ Th, ang direktang ginikanan sa radium). Nikabat ug laing 20 ka tuig sa wala pa magamit ang teknik sa mga terrestrial carbonate ([[speleothems]] ug [[travertines]]). Sa ulahing bahin sa dekada 1980, ang pamaagi gipino pinaagi sa mass spectrometry, uban sa mga dakong kontribusyon gikan ni Larry Edwards. <ref>{{Cite web|date=2020-06-26|title=These two geochemists have one of the largest publishing networks in science|url=https://www.nature.com/nature-index/news/these-two-geochemists-have-one-of-the-largest-publishing-networks-in-science-environmental-earth-research|access-date=2023-09-01|website=Nature Index|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Uranium–Thorium Dating of Speleothems|url=https://pubs.geoscienceworld.org/msa/elements/article-pdf/17/2/87/5358177/gselements-17-2-87|access-date=2023-09-01|website=pubs.geoscienceworld.org}}</ref> Human mahubad sa Ingles ang mahinungdanong libro ni [[Viktor Viktorovich Cherdyntsev]] bahin sa [[uranium-234]], ang U-Th dating nakakuha og kaylap nga atensyon sa panukiduki sa Kasadpang heolohiya. <ref name="Schwarcz2">{{cite journal|last1=Schwarcz|first1=Henry P.|title=Uranium series dating of Quaternary deposits|journal=Quaternary International|date=January 1989|volume=1|pages=7–17|doi=10.1016/1040-6182(89)90005-0|bibcode=1989QuInt...1....7S}} {{subscription required}}</ref> : 7  == Mga Reperensya == 2r3a7ni955oyjm3v2ge3z5zfoqa57wc 0 11356381 37104170 2026-10-02T15:42:35Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376746275|South Asia]]" 37104170 wikitext text/x-wiki [[File:South_Asia_(ed)update.PNG|thumb|340x340px| Nagkalain-laing mga depinisyon sa Habagatang Asya, lakip ang depinisyon sa geoscheme sa United Nations nga gihimo alang sa "kasayon sa estadistika ug wala magpasabot ug bisan unsang pangagpas bahin sa politikal o uban pang kalambigitan sa mga nasud o teritoryo." ]] o7dykyaubq9atpcmb4iaha3bt3th6o5 37104171 37104170 2026-10-02T15:47:23Z RizaCPH 128040 37104171 wikitext text/x-wiki '''Ang Habagatang Asya''' mao ang habagatang sub-rehiyon sa [[Asya]] nga gihubit sa parehong heyograpikal ug [[Etnisidad|etniko]] - [[Kultura|kultural]] nga mga termino. Ang Habagatang Asya, nga adunay populasyon nga 2.04 bilyon, naglangkob sa ikaupat nga bahin (25%) sa populasyon sa kalibutan. Sama sa kasagarang gikonsepto, ang modernong [[Estado|mga estado]] sa Habagatang Asya naglakip sa [[Bangladesh]], [[Bhutan]], [[Indya|India]], [[Maldives]], [[Nepal]], [[Pakistan]], ug [[Sri Lanka]], uban sa [[Nasod nga Afghano|Afghanistan]] nga kanunay usab nga gilakip, nga mahimo usab nga klasipikahon nga bahin sa [[tungàtungang Asya|Sentral nga Asya]]. Ang Habagatang Asya giutlanan sa [[Sidlakang Asya]] sa amihanan-sidlakan, Sentral Asya sa amihanan-kasadpan, [[kasadpang Asya|Kasadpang Asya]] sa kasadpan ug [[Habagatan-sidlakang Asya|Habagatang-Sidlakang Asya]] sa sidlakan. Ang Habagatang-Sidlakang Asya ug [[Littoral South Asia|Maritima nga Habagatang Asya]] mao lamang ang mga subrehiyon sa Asya nga nahimutang sa bahin sulod sa [[Southern Hemisphere|Habagatang Hemisperyo]] . Ang [[British Indian Ocean Territory|Teritoryo sa Kadagatan Indyan sa Britanya]] ug duha sa [[Atolls of Maldives|26 ka mga atoll]] sa Maldives sa Habagatang Asya hingpit nga nahimutang sulod sa Habagatang Hemisperyo. Sa topograpiya, kini gidominar sa [[Indian Subcontinent|subkontinente sa India]] ug gilibutan sa [[Kadagatang Indyan|Kadagatang Indian]] sa habagatan, ug sa [[Himalayas]], [[Karakorum Shan|Karakoram]], ug [[Pamirs|Pamir Mountains]] sa amihanan. <ref name="Chapman, Graham P. p. 102">{{cite book|last1=Baker|first1=Kathleen M.|last2=Chapman|first2=Graham P.|title=The Changing Geography of Asia|url=https://books.google.com/books?id=G-KIAgAAQBAJ&pg=PA10|date=11 March 2002|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-93384-6|pages=10–|quote=This greater India is well defined in terms of topography; it is the Indian sub-continent, hemmed in by the Himalayas on the north, the Hindu Khush in the west and the Arakanese in the east.}}</ref> Sa sayong bahin sa medieval nga panahon, [[Kristiyanismo|ang Kristiyanismo]], [[Islam]], [[Hudaismo]], ug [[Sorowastrismo|Zoroastrianismo]] natukod sa habagatan ug kasadpang baybayon sa Habagatang Asya. Ang mga kasundalohan [[Muslim|sa Muslim]] gikan sa Sentral Asya matag karon ug unya misulong sa kapatagan sa amihanang India, sa katapusan nagtukod sa [[Sultanato sa Delhi|Delhi Sultanate]] sa ika-13 nga siglo, ug nagdani sa rehiyon ngadto sa kosmopolitan [[Islamic Golden Age|nga mga network sa medieval Islam]]. Ang Islamikong [[Mughal Empire|Imperyong Mughal]], niadtong 1526, nag-introduce sa duha ka siglo nga relatibong kalinaw, nga nagbilin ug kabilin sa mahayag nga arkitektura. Hinay-hinay nga midako ang [[Company rule in India|pagmando sa British East India Company]], nga naghimo sa kadaghanan sa South Asia nga usa ka kolonyal nga ekonomiya, apan nagpalig-on usab sa [[Sovereignty|soberanya]] niini. [[British Raj|Ang pagmando sa Korona sa Britanya]] nagsugod niadtong 1858. Ang mga katungod nga gisaad sa mga Indian hinayhinay nga gihatag,apan gipaila [[Industrial Revolution|ang mga pagbag-o sa teknolohiya]], ug ang mga modernong ideya sa edukasyon ug kinabuhi sa publiko migamot. Niadtong 1947, ang [[British Raj|Imperyong British Indian]] [[Partition of India|nabahin]] ngadto sa duha ka independente [[Dominion#India and Pakistan|nga mga dominyo]], usa ka [[Dominion of India|Dominion sa India]] nga mayoriya sa mga Hindu ug usa ka [[Dominion of Pakistan|Dominion sa Pakistan]] nga mayoriya sa mga Muslim, taliwala sa dakong pagkawala sa kinabuhi ug usa ka wala pa sukad nga paglalin. Ang [[Bangladesh Liberation War|Gubat sa Kagawasan sa Bangladesh]] niadtong 1971, usa ka yugto [[Cold War in Asia#South Asia|sa Cold War]] nga miresulta sa pagbulag sa [[East Pakistan]], mao ang pinakabag-o nga pananglitan sa usa ka bag-ong nasud nga naporma sa rehiyon. == Mga Reperensya == eoaqxkp4jvy5tu70cyr8cshmtdr3bya 0 11356382 37104172 2026-10-02T15:48:20Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1360690473|Ijang]]" 37104172 wikitext text/x-wiki [[File:Savidug_Ijang_perspective_view.png|thumb| Ang Savidug Ijang sa perspektibo nga panan-aw gikan sa amihanan-sidlakang utlanan niini <ref name=":02">{{Cite journal|last1=Dizon|first1=Eusebio Z.|last2=Santiago|first2=Rey A.|date=1996|title=Archaeological Explorations in Batanes Province|url=https://www.jstor.org/stable/42634196|journal=Philippine Studies|volume=44|issue=4|pages=479–499|jstor=42634196|issn=0031-7837}}</ref>]] [[File:Savidug_Ijang.png|thumb| Savidug Ijang, Sabtang <ref name=":12">{{Citation|last1=Bellwood|first1=Peter|chapter=The Batanes Islands, Their First Observers, and Previous Archaeology|date=2013|chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt5hgz91.6|title=4000 Years of Migration and Cultural Exchange|volume=40|pages=1–8|editor-last=Bellwood|editor-first=Peter|series=The Archaeology of the Batanes Islands, Northern Philippines|publisher=ANU Press|isbn=978-1-925021-27-1|access-date=2021-01-25|last2=Dizon|first2=Eusebio|jstor=j.ctt5hgz91.6|editor2-last=Dizon|editor2-first=Eusebio}}</ref>]] bpsukk0l52gud2ede6c4nwz2a2urrq1 37104173 37104172 2026-10-02T15:50:12Z RizaCPH 128040 37104173 wikitext text/x-wiki '''Ang mga Ijang''' mao ang mga pinuy [[Hillfort|-]] anan sa [[Ivatan people|mga Ivatan]] nga gitukod sa mga tumoy sa bungtod ug mga tagaytay sa mga [[Batanes|Isla sa Batanes]] sa [[Pilipinas]]. <ref name=":13">{{Citation|last1=Bellwood|first1=Peter|chapter=The Batanes Islands, Their First Observers, and Previous Archaeology|date=2013|chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt5hgz91.6|title=4000 Years of Migration and Cultural Exchange|volume=40|pages=1–8|editor-last=Bellwood|editor-first=Peter|series=The Archaeology of the Batanes Islands, Northern Philippines|publisher=ANU Press|isbn=978-1-925021-27-1|access-date=2021-01-25|last2=Dizon|first2=Eusebio|jstor=j.ctt5hgz91.6|editor2-last=Dizon|editor2-first=Eusebio}}</ref> Kining habog nga mga batoon nga pormasyon mahimong magsilbing mga kuta o dalangpanan batok sa mga kaaway sa mga Ivatan. <ref name=":03">{{Cite journal|last1=Dizon|first1=Eusebio Z.|last2=Santiago|first2=Rey A.|date=1996|title=Archaeological Explorations in Batanes Province|url=https://www.jstor.org/stable/42634196|journal=Philippine Studies|volume=44|issue=4|pages=479–499|jstor=42634196|issn=0031-7837}}</ref> [[File:Savidug_Ijang_perspective_view.png|thumb|Ang Savidug Ijang sa perspektibo nga panan-aw gikan sa amihanan-sidlakang utlanan niini <ref name=":02">{{Cite journal|last1=Dizon|first1=Eusebio Z.|last2=Santiago|first2=Rey A.|date=1996|title=Archaeological Explorations in Batanes Province|url=https://www.jstor.org/stable/42634196|journal=Philippine Studies|volume=44|issue=4|pages=479–499|jstor=42634196|issn=0031-7837}}</ref>]] [[File:Savidug_Ijang.png|thumb|Savidug Ijang, Sabtang <ref name=":12">{{Citation|last1=Bellwood|first1=Peter|chapter=The Batanes Islands, Their First Observers, and Previous Archaeology|date=2013|chapter-url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt5hgz91.6|title=4000 Years of Migration and Cultural Exchange|volume=40|pages=1–8|editor-last=Bellwood|editor-first=Peter|series=The Archaeology of the Batanes Islands, Northern Philippines|publisher=ANU Press|isbn=978-1-925021-27-1|access-date=2021-01-25|last2=Dizon|first2=Eusebio|jstor=j.ctt5hgz91.6|editor2-last=Dizon|editor2-first=Eusebio}}</ref>]] == Kaagi == Niadtong 1994, si Eusebio Dizon, ang deputy director sa [[National Museum of the Philippines]], miadto sa Batanes uban sa iyang grupo alang sa usa ka proyekto sa arkeolohiya. Nakakita silag bungtod nga pormag trianggulo sa Savidug, usa ka lungsod sa Sabtang. Kini nga mga istruktura gitawag og ''ijang''. <ref name="filipiknow2">{{Cite web|title=15 Most Intense Archaeological Discoveries in Philippine History|url=https://www.filipiknow.net/archaeological-discoveries-in-the-philippines/|access-date=17 March 2015|website=FilipiKnow}}</ref><ref name=":04">{{Cite journal|last1=Dizon|first1=Eusebio Z.|last2=Santiago|first2=Rey A.|date=1996|title=Archaeological Explorations in Batanes Province|url=https://www.jstor.org/stable/42634196|journal=Philippine Studies|volume=44|issue=4|pages=479–499|jstor=42634196|issn=0031-7837}}</ref> Ang mga Ijang susama sa mga kastilyo ''[[Gusuku|sa gusuku]]'' nga makita sa Okinawa, Japan. Gawas nga silang duha estratehikong gitukod sa taas nga mga dapit, ang mga seramiko nga Sung-type sa ika-12 nga siglo ug mga beads sa China ug uban pang artipisyal nga mga materyales nga nakuha gikan sa usa ka ijang gipetsahan halos parehas nga panahon sa mga pundasyon sa mga kastilyo sa Okinawa nga nagsugod gikan sa mga 1200 CE. <ref>{{Cite journal|last=Dizon|first=Eusebio|date=1997|title=Archaeology of Batanes Province, Northern Philippines: The 1996-1997 Status Report.|url=https://journals.lib.washington.edu/index.php/BIPPA/article/viewFile/11730/10359|journal=|volume=|pages=|via=}}</ref> Ang mga Ivatan tradisyonal nga nagpuyo sa mga ''ijang'' nga mga kinutaang dapit sa kabukiran ug nag-inom og bino gikan sa tubo, o ''palek'' . Migamit silag [[Piloncitos|bulawan]] isip kuwarta ug hanas sa pagpanagat ug paghimog sakayan. Naghimo sila og usa ka mauswagon nga industriya nga nakabase sa agrikultura. == Mga Reperensya == lci87yph536g1bok6lfw9i7ak52gvvh 0 11356383 37104174 2026-10-02T15:51:20Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1318438228|Lingling-o]]" 37104174 wikitext text/x-wiki [[File:Lingling-o-X3.jpg|thumb| Tulo ka disenyo sa metal ''nga lingling-o'' gikan sa [[Pilipinas]], nga karon nahimutang sa Musée du quai Branly sa [[Paris]], France]] [[File:Three_node_pendant_(Jade),_Artefacts_of_Phu_Hoa_site(Dong_Nai_province).JPG|thumb| Jade ''lingling-o'' gikan sa [[Biyetnam|Vietnam]]]] [[File:Bicephalous_pendant_(Jade),_Artefacts_of_Phu_Hoa_site(Dong_Nai_province)_01.jpg|thumb| Jade ''lingling-o'' gikan sa Vietnam nga adunay doble-ulo nga motif sa hayop]] qx7qhylb2m8n9brzhh58c2v2jd3oa2i 37104175 37104174 2026-10-02T15:52:52Z RizaCPH 128040 37104175 wikitext text/x-wiki [[File:Lingling-o-X3.jpg|thumb| Tulo ka disenyo sa metal ''nga lingling-o'' gikan sa [[Pilipinas]], nga karon nahimutang sa Musée du quai Branly sa [[Paris]], France]] [[File:Three_node_pendant_(Jade),_Artefacts_of_Phu_Hoa_site(Dong_Nai_province).JPG|thumb| Jade ''lingling-o'' gikan sa [[Biyetnam|Vietnam]]]] [[File:Bicephalous_pendant_(Jade),_Artefacts_of_Phu_Hoa_site(Dong_Nai_province)_01.jpg|thumb| Jade ''lingling-o'' gikan sa Vietnam nga adunay doble-ulo nga motif sa hayop]]Ang labing una nga nabilin nga mga ehemplo sa lingling-o, nga nagsugod pa sa mga 500 BC, hinimo gikan sa [[nephrite]] [[jade]], apan daghang mga ehemplo sa ulahi ang hinimo usab sa kabhang, [[bulawan]], [[tumbaga]], ug [[kahoy]]; <ref name="NationalMuseumCollections20113">{{Cite web|url=http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Lingling-o.html|title=National Museum Collections: Ling-ling O|website=Official Website National Museum of the Philippines (Beta Website)|archive-url=https://web.archive.org/web/20111111085026/http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Lingling-o.html|archive-date=2011-11-11|url-status=live|access-date=2017-12-27}}</ref> ang lainlaing mga materyales nagsugyot og mga kalainan sa sosyal nga kahimtang sa nagsul-ob. <ref name="NationalMuseumCollections20114">{{Cite web|url=http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Lingling-o.html|title=National Museum Collections: Ling-ling O|website=Official Website National Museum of the Philippines (Beta Website)|archive-url=https://web.archive.org/web/20111111085026/http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Lingling-o.html|archive-date=2011-11-11|url-status=live|access-date=2017-12-27}}</ref> Ang terminong lingling-o unang gipasikat ni [[Henry Otley Beyer|H. Otley Beyer]], kinsa migamit niini gikan sa ngalan sa Habagatang Ifugao alang sa maong mga dayandayan; <ref name="Apostol20102">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?isbn=1556439415|title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions|last=Apostol|first=Virgil Mayor|publisher=North Atlantic Books|year=2010|isbn=978-1556439414|edition=2010|language=en}}</ref> sukad niadto gigamit na usab kini isip usa ka habol nga termino alang sa lain-laing mga dayandayan [[Mga katawhang Austronesian|sa Austronesian]] sa panahon sa metal nga makita sa Pilipinas, [[Republika sa Tsina|Taiwan]], ug [[Biyetnam|Vietnam]]. <ref name="Apostol20103">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?isbn=1556439415|title=Way of the Ancient Healer: Sacred Teachings from the Philippine Ancestral Traditions|last=Apostol|first=Virgil Mayor|publisher=North Atlantic Books|year=2010|isbn=978-1556439414|edition=2010|language=en}}</ref> Bisan tuod ang labing una nga nailhan nga lingling-o nagsugod pa sa 500 BC, ang arte sa pagkulit sa jade ug ang negosyo niini sa rehiyon mas karaan pa. Niadtong 2000 BC, ang Maritime Jade Road gitukod sa mga animistang lumad nga katawhan sa [[Pilipinas]] ug Taiwan. Kining halapad nga network sa pamatigayon naglakip usab sa ubang mga palaliton, ug sa ulahi gipalapdan aron maapil ang Vietnam, [[Malaysiya|Malaysia]], [[Brunei]], [[Singgapura|Singapore]], [[Taylandiya|Thailand]], [[Indonesia]], ug [[Kambodiya|Cambodia]] . Ang maritime jade road usa sa pinakahalapad nga network sa pamatigayon sa dagat sa usa ka materyal nga heolohikal sa prehistoriko nga kalibutan. Kini naglungtad sulod sa labing menos 3,000 ka tuig, diin ang kinatas-ang produksiyon niini gikan sa 2000 BCE hangtod 500 CE, mas karaan pa kay sa Silk Road sa mainland Eurasia. Nagsugod kini sa pagkunhod sa katapusang mga siglo niini gikan sa 500 CE hangtod sa 1000 CE. Ang tibuok panahon sa network usa ka bulawanong panahon alang sa nagkalain-laing mga katilingban sa animismo sa rehiyon.<ref>Tsang, Cheng-hwa (2000), "Recent advances in the Iron Age archaeology of Taiwan", Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association, 20: 153–158, doi:10.7152/bippa.v20i0.11751</ref><ref>Turton, M. (2021). Notes from central Taiwan: Our brother to the south. Taiwan’s relations with the Philippines date back millenia, so it’s a mystery that it’s not the jewel in the crown of the New Southbound Policy. Taiwan Times.</ref><ref>Everington, K. (2017). Birthplace of Austronesians is Taiwan, capital was Taitung: Scholar. Taiwan News.</ref><ref>Bellwood, P., H. Hung, H., Lizuka, Y. (2011). Taiwan Jade in the Philippines: 3,000 Years of Trade and Long-distance Interaction. Semantic Scholar.</ref> == Mga Reperensya == lpiot8o4sh3ar1w5dpi5zv5yn6vfljq 0 11356384 37104176 2026-10-02T15:54:12Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368473797|Namayan]]" 37104176 wikitext text/x-wiki == Mga Tinubdan == kzhqlko93xszbow0zb9aiskp19icirp 37104177 37104176 2026-10-02T15:56:46Z RizaCPH 128040 37104177 wikitext text/x-wiki '''Namayan''' ( [[Baybayin]] : Pre-Kudlit:ᜈᜋᜌ or ᜐᜉ (''Sapa''), Post-Kudlit: ᜈᜋᜌᜈ᜔), gitawag usab nga '''Sapa''' <ref name="LocsinandLocsin19672">Locsin, Leandro V. and Cecilia Y. Locsin. 1967. ''Oriental Ceramics Discovered in the Philippines.'' Vermont: Charles E. Tuttle Company. {{ISBN|0804804478}}</ref> ug usahay '''Lamayan''', <ref name="traveleronfoot2">{{cite web|title=The Kingdom of Namayan and Maytime Fiesta in Sta. Ana of Old Manila|work=Traveler on Foot: A Travel Journal|date=May 12, 2008|url=http://traveleronfoot.wordpress.com/2008/05/12/the-kingdom-of-sapa-and-maytime-fiesta-in-sta-ana-of-old-manila/|access-date=September 27, 2008}}</ref> maoy usa ka independente <ref name="Scott19943">{{cite book|last=Scott|first=William Henry|author-link=William Henry Scott (historian)|title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1994|location=Quezon City|isbn=971-550-135-4}}</ref> : 193 [[balangay|politika]] <ref name="PCDSPO20152">{{Cite web|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila|title=Pre-colonial Manila|date=June 23, 2015|website=Malacañang Presidential Museum and Library|series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers|publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=March 9, 2016|url-status=dead|access-date=April 27, 2017|ref=PCDSPO2015}}</ref> <ref name="PCDSPO20153">{{Cite web|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila|title=Pre-colonial Manila|date=June 23, 2015|website=Malacañang Presidential Museum and Library|series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers|publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=March 9, 2016|url-status=dead|access-date=April 27, 2017|ref=PCDSPO2015}}</ref> sa daplin sa [[Pasig River (suba sa Pilipinas, Metro Manila)|Suba sa Pasig]] sa [[Pilipinas]] . Gituohan nga kini miabot sa kinapungkayan sa ika-11-14 nga siglo, <ref name="Fox19772">Fox, Robert B. and Avelino M. Legaspi. 1977. ''Excavations at Santa Ana. ''Manila: National Museum of the Philippines</ref> bisan pa nga kini nagpadayon nga gipuy-an hangtod sa pag-abot sa mga kolonisador sa Europa niadtong 1570s. <ref name="Scott19942">{{cite book|last=Scott|first=William Henry|author-link=William Henry Scott (historian)|title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1994|location=Quezon City|isbn=971-550-135-4}}</ref> Naporma isip usa ka polity nga nag-okupar sa pipila ka [[balangay|mga barangay]], <ref name="Huerta2">{{cite book|last=Huerta|first=Felix, de|author-link=Felix Huerta|title=Estado Geografico, Topografico, Estadistico, Historico-Religioso de la Santa y Apostolica Provincia de San Gregorio Magno|publisher=Imprenta de M. Sanchez y Compañia|year=1865|location=Binondo}}</ref> kini usa sa pipila ka mga polity sa Pasig River sa wala pa ang [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|kolonisasyon sa mga Espanyol sa Pilipinas]], uban sa [[Gingharian sa Tondo|Tondo]], [[Maynila]], ug [[Cainta]].<ref name="Scott19944">{{cite book|last=Scott|first=William Henry|author-link=William Henry Scott (historian)|title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1994|location=Quezon City|isbn=971-550-135-4}}</ref><ref name="Odal20002">{{cite book|author=Odal-Devora|first=Grace|title=The River Dwellers, in Book Pasig : The River of Life (Edited by Reynaldo Gamboa Alejandro and Alfred A. Yuson)|publisher=Unilever Philippines|year=2000|pages=43–66}}</ref> Ang mga nakaplagan sa arkeolohiya sa Santa Ana nakamugna sa labing karaan nga ebidensya sa padayon nga pagpuyo sa mga polities sa Pasig River, mga artifact nga nakit-an sa wala pa ang mga makasaysayanong lugar sa Maynila ug Tondo. <ref name="LocsinandLocsin19673">Locsin, Leandro V. and Cecilia Y. Locsin. 1967. ''Oriental Ceramics Discovered in the Philippines.'' Vermont: Charles E. Tuttle Company. {{ISBN|0804804478}}</ref><ref name="LocsinandLocsin1967">Locsin, Leandro V. and Cecilia Y. Locsin. 1967. ''Oriental Ceramics Discovered in the Philippines.'' Vermont: Charles E. Tuttle Company. {{ISBN|0804804478}}</ref> == Mga Reperensya == 48pmlpk2vgbtohnur55owg9cryz09cx 0 11356385 37104178 2026-10-02T15:57:16Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376628373|Butuan (historical polity)]]" 37104178 wikitext text/x-wiki [[File:Köhler's_Medizinal-Pflanzen_in_naturgetreuen_Abbildungen_mit_kurz_erläuterndem_Texte_(Plate_179)_(8231755755).jpg|center|thumb|225x225px| Usa ka ilustrasyon sa ''Garcinia morella'', nga gitawag og ''batuan'', nga posibleng gikan sa ngalang Butuan.]] qhar2sfaxlr4yw8w0td6z862znzyycj 37104179 37104178 2026-10-02T16:01:50Z RizaCPH 128040 37104179 wikitext text/x-wiki '''Butuan''', usahay gitawag nga '''Rajahnate sa Butuan''' ([[Pilipino|Filipino]]:''Kaharian ng Butuan''; [[Binutwanon|Butuanon]] : {{Lang|btw|Gingharian hong Butuan}} ; Cebuano:''Gingharian sa Butuan'' Chinese: 蒲端國;[[pinyin]]: Púduānguó), maoy usa ka prekolonyal nga [[Bisaya]] Hindu nga polity ( ''lungsod'' ) nga nakasentro sa amihanan-sidlakang isla [[Mindanao|sa Mindanao]] sa karon nga [[Butuan]], [[Pilipinas]] . Nailhan kini tungod sa pagmina sa bulawan, alahas nga bulawan ug uban pang mga baligya, ug sa halapad nga network sa pamatigayon niini sa tibuok [[Maritime Southeast Asia|Habagatang-Sidlakang Asya]] ug sa ubang dapit. Sulod sa taas nga kasaysayan niini, ang lungsod adunay direktang relasyon sa pamatigayon uban sa karaang mga sibilisasyon sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|Tsina]], [[Champa]], [[Đại Việt]], Pon-i (Brunei), [[Śrīvijaya|Srivijaya]], [[Majapahit]], [[Kamboyanhong Imperyo|Kambuja]], ug bisan [[Iran|sa Persia]] ingon man sa mga lugar nga karon sakop sa [[Taylandiya|Thailand]] .<ref name="Almanac2">{{Cite web|date=December 14, 2010|title=The Cultural Influences of India, China, Arabia, and Japan|url=http://www.philippinealmanac.com/2010/07/528/the-cultural-influences-of-india-china-arabia-and-japan.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101124221140/http://www.philippinealmanac.com/2010/07/528/the-cultural-influences-of-india-china-arabia-and-japan.html|archive-date=November 24, 2010|website=Philippine Almanac}}</ref><ref>{{Cite web|title=Butuan Archeological Sites|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2071/|access-date=March 8, 2019|website=UNESCO World Heritage Centre|archive-date=February 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210210112746/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/2071/|url-status=live}}</ref> Ang [[balangay]] (dagkong mga sakayan nga may katig) nga nakit-an sa sidlakan ug kasadpang tampi sa [[Agusan River (suba sa Pilipinas, lat 9,01, long 125,52)|Suba sa Libertad]] (ang daang Suba sa Agusan) nagbutyag ug daghang impormasyon bahin sa kasaysayan sa Butuan. Tungod niini, ang Butuan giisip nga usa ka dakong pantalan sa pamatigayon sa rehiyon [[Caraga|sa Caraga]] atol sa panahon sa wala pa ang kolonyalismo. <ref>{{Cite news|last=Lealiz|first=Sia|date=February 4, 2009|title=Discovering the Ancient Kingdom of Butuan|work=[[The Philippine Star]]|url=http://www.philstar.com/ArticlePrinterFriendly.aspx?articleId=437256|access-date=October 9, 2009}}</ref> == Etimolohiya == [[File:Köhler's_Medizinal-Pflanzen_in_naturgetreuen_Abbildungen_mit_kurz_erläuterndem_Texte_(Plate_179)_(8231755755).jpg|center|thumb|225x225px|Usa ka ilustrasyon sa ''Garcinia morella'', nga gitawag og ''batuan'', nga posibleng gikan sa ngalang Butuan.]] Ang ngalang ''Butuan'' gituohan nga naglungtad na sa wala pa moabot ang mga Espanyol [[Conquistador|nga conquistadores]] sa kapupud-an sa Pilipinas. Usa ka posibleng timailhan niini mao ang usa ka selyo nga garing sa rhinoceros nga adunay disenyo nga gikulit sa karaang Javanese o sayong [[Iskripto sa Kawi|Kawi script]] (gigamit mga ika-10 nga siglo CE), nga, sumala sa usa ka eskolar nga Dutch, gihubad nga ''But-wan''. Laing asoy nagsugyot nga ang ngalan gikan sa pulong nga ''[[Garcinia cambogioides|batuan]]'', usa ka prutas nga may kalabutan [[Garcinia mangostana|sa mangosteen]] nga komon sa Mindanao. Laing alternatibo mao nga ang ngalan naggikan kang Datu Bantuan, posible nga usa ka kanhing [[datu]] sa rehiyon. <ref name="Datu Bantuan2">{{Cite web|title=Historic Butuan|url=http://butuancity.info/about-butuan/92-historic-butuan.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230050858/http://www.butuancity.info/about-butuan/92-historic-butuan.html|archive-date=December 30, 2009|access-date=October 9, 2009}}</ref> Samtang, gisugyot [[Henry Otley Beyer|ni Dr. Henry Otley Beyer]] nga ang ngalang Butuan gikan sa gamot nga pulong nga ''buto'' (phallus), nga may kalabotan sa 'diyosa sa Sivaite' nga gitawag og [[Agusan image|Golden Tara sa Agusan]], nga nagsugyot nga ang pundasyon sa pinuy-anan adunay Hindu nga gigikanan, ingon man ang pagtawag sa Butuan nga usa ka "kolonya sa Madjapahit". Apan, kini usa gihapon ka hilisgutan sa debate ug wala pa'y tino nga mga tubag bahin sa imahe o sa gigikanan niini. <ref name="Francisco 1963 390–4002">{{Cite journal|last=Francisco|first=Juan R.|date=1963|title=A Note on the Golden Image of Agusan|journal=Philippine Studies|volume=11|issue=3|pages=390–400|jstor=42719871|issn=0031-7837}}</ref> : 393–400  == Mga Reperensya == pp2tx0xhpi6a8zd5in9p57wrqzzhrpz 0 11356386 37104180 2026-10-02T16:02:45Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371841956|Sultanate of Maguindanao]]" 37104180 wikitext text/x-wiki == Kasaysayan == o4zw9jkkac4scy454ejv1xf05ipkn86 37104181 37104180 2026-10-02T16:04:13Z RizaCPH 128040 37104181 wikitext text/x-wiki Ang '''Sultanato sa Maguindanao''' ( [[Minagindanaw|Maguindanaon]] : ''Kasultanan nu Magindanaw'', [[Jawi script|Jawi]] : كسولتانن نو مڬیندنو ; [[Finilipinhon|Filipino]] : ''Kasultanan ng Mangindánaw'' ) maoy usa ka Sunni Muslim nga sultanate nga nagmando sa mga bahin sa isla sa [[Mindanao]], sa habagatang [[Pilipinas]], ilabina sa modernong-adlaw [[Maguindanao|nga mga probinsya sa Maguindanao]] [[Maguindanao del Sur|del Sur]] ( [[Maguindanao del Norte|Maguindanao del Sur]] ) [[Soccsksargen]], [[Lawisnong Zamboanga|Zamboanga Peninsula]] ug [[Rehiyon sa Davao|Davao Region]]. Ang nahibal-an nga makasaysayan nga impluwensya niini gikan sa [[Lawisnong Zamboanga|peninsula sa Zamboanga]] hangtod sa bay sa [[Sarangani]] hangtod sa [[Davao Gulf]] . Atol sa panahon sa [[Panahon sa Pagdiskobre|kolonisasyon sa Europa]], ang sultanato nagpadayon sa mahigalaong relasyon sa mga negosyanteng Briton ug Olandes. <ref>{{cite web|last=Palafox|first=Queenie|title=The Sultan of the River|url=http://www.nhcp.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=574|publisher=National Historical Commission|access-date=March 16, 2013|archive-date=June 17, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130617072810/http://www.nhcp.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=574|url-status=dead}}</ref> == Kasaysayan == === Mga rekord sa China === Sumala sa [[Yuan dynasty|Yuan]] annals sa 1304 sa ''Nanhai Zhi'', ang usa ka polity nga nailhan nga Wenduling o Bintolang (文杜陵) kaniadto usa ka basalyong estado ni Po-ni. Sumala ni Wang Zhenping, ang Wenduling posibleng mao ang gisundan nga estado sa Maguindanao. Gisulong ang Wenduling sa Hindu-Buddhist [[Hinduism in Brunei|Brunei]] (Pon-i) niadtong panahona, <ref>[https://core.ac.uk/download/pdf/228735802.pdf Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines] By Wang Zhenping Page 256.</ref> hangtod nga kini mirebelde ug malampusong mibulag human sa pagsulong sa [[Majapahit]] . Ang Islamisasyon nahitabo pagkahuman niadto. Apan, ang ubang mga pagtuon, sama sa naunang pagtuon ni Wang Teh-ming (1964), nagsugyot nga ang Wenduling, nga nailhan sa Hokkien nga Bintolang o 'Mintolong' walay lain kondili [[Mindoro|ang Mindoro]], ug dili ang Maguindanao. Ang lokasyon sa Wenduling nagpabilin nga gikuwestiyon. <ref>{{Cite journal|last=Lopez|first=V.B.|date=April 1, 1974|title=Culture Contact and Ethnogenesis in Mindoro up to the End of the Spanish Rule|journal=The Asian Center|volume=12|issue=1|page=5|via=Asian Studies: Journal of Critical Perspectives on Asia}}</ref> == Mga Reperensya == 4p4piuxrnpb8mosp18zbtnfsumpd080 0 11356387 37104182 2026-10-02T16:09:09Z RizaCPH 128040 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377338040|Precolonial barangay]]" 37104182 wikitext text/x-wiki == Mga Sinugdanan ug Etimolohiya == [[Kategoriya:Barangay]] g1fau9gsnoz823n3ib3acoyh6hi9wqc 37104183 37104182 2026-10-02T16:12:25Z RizaCPH 128040 37104183 wikitext text/x-wiki Sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (900–1565)|sayong kasaysayan sa Pilipinas]], '''''ang barangay''''' mao ang termino nga gigamit sa mga iskolar <ref name="ManoloQuezon201710022">{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/blogs/opinions/10/02/17/opinion-bamboozled-by-the-barangay|title=The Explainer: Bamboozled by the barangay|last=Quezon|first=Manolo|date=October 2, 2017|work=ABS-CBN News|access-date=October 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002143838/http://news.abs-cbn.com/blogs/opinions/10/02/17/opinion-bamboozled-by-the-barangay|archive-date=October 2, 2017|url-status=live|language=en-US|author-link=Manolo Quezon}}</ref> sa paghulagway sa komplikado nga mga yunit sa sosyopolitikal <ref name="Scott19942">{{cite book|last=Scott|first=William Henry|author-link=William Henry Scott (historian)|title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1994|location=Quezon City|isbn=971-550-135-4|url=https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC}}</ref> : 4–6 nga mao ang dominanteng sumbanan sa organisasyon taliwala [[Pilipino|sa nagkalain-laing mga katawhan]] sa [[Geography of the Philippines|kapupud-an sa Pilipinas]] <ref name="Junker20002">{{Cite book|last=Junker|first=Laura Lee|title=Raiding, Trading, and Feasting: The Political Economy of Philippine Chiefdoms|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=2000|pages=[https://books.google.com/books?id=Lbsfi30OXgMC&pg=PA74 74], [https://books.google.com/books?id=Lbsfi30OXgMC&pg=PA130 130]|url=https://books.google.com/books?id=Lbsfi30OXgMC|isbn=9789715503471}} {{ISBN|971-550-347-0}}, {{ISBN|978-971-550-347-1}}.</ref> sa panahon sa wala pa ang pag-abot sa mga kolonisador sa Europa. <ref name="Jocano20012">{{cite book|last=Jocano|first=F. Landa|author-link=F. Landa Jocano|title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage|publisher=Punlad Research House, Inc.|date=1998|location=Quezon City|edition=2001|isbn=971-622-006-5}}</ref> Ang mga akademiko nagtumong niining mga pinuy-anan gamit ang teknikal nga termino nga " [[polity]] ", <ref name="Junker20003">{{Cite book|last=Junker|first=Laura Lee|title=Raiding, Trading, and Feasting: The Political Economy of Philippine Chiefdoms|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=2000|pages=[https://books.google.com/books?id=Lbsfi30OXgMC&pg=PA74 74], [https://books.google.com/books?id=Lbsfi30OXgMC&pg=PA130 130]|url=https://books.google.com/books?id=Lbsfi30OXgMC|isbn=9789715503471}} {{ISBN|971-550-347-0}}, {{ISBN|978-971-550-347-1}}.</ref><ref name="Junker19902">{{cite journal|title=The Organization of IntraRegional and LongDistance Trade in PreHispanic Philippine Complex Societies|author=Junker, Laura Lee|journal=Asian Perspectives|year=1990|volume=29|issue=2|pages=167–209}}</ref> apan kasagaran kini gitawag lang nga "mga barangay". <ref name="Jocano20013">{{cite book|last=Jocano|first=F. Landa|author-link=F. Landa Jocano|title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage|publisher=Punlad Research House, Inc.|date=1998|location=Quezon City|edition=2001|isbn=971-622-006-5}}</ref><ref name="Jocano2001">{{cite book|last=Jocano|first=F. Landa|author-link=F. Landa Jocano|title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage|publisher=Punlad Research House, Inc.|date=1998|location=Quezon City|edition=2001|isbn=971-622-006-5}}</ref> Kadaghanan sa mga barangay mga independente nga baryo nga gilangkoban sa traynta ngadto sa usa ka gatos ka mga panimalay. <ref name="Jocano20014">{{cite book|last=Jocano|first=F. Landa|author-link=F. Landa Jocano|title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage|publisher=Punlad Research House, Inc.|date=1998|location=Quezon City|edition=2001|isbn=971-622-006-5}}</ref><ref name="PCDSPO20152">{{Cite web|url=http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila|title=Pre-colonial Manila|date=June 23, 2015|website=Malacañang Presidential Museum and Library|series=Malacañang Presidential Museum and Library Araw ng Maynila Briefers|publisher=Presidential Communications Development and Strategic Planning Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309014757/http://malacanang.gov.ph/75832-pre-colonial-manila/|archive-date=March 9, 2016|url-status=dead|access-date=April 27, 2017}}</ref><ref name="books.google.com2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ycT9AQAAQBAJ&q=Barangay+city-states&pg=PA108|title=Urban Development and Civil Society: The Role of Communities in Sustainable Cities|isbn=9781134200504|last1=Carley|first1=Michael|last2=Smith|first2=Harry|date=November 5, 2013|publisher=Routledge}}</ref> Ubang mga barangay — labi na sa [[Maynila]], [[Gingharian sa Tondo|Tondo]], [[Madja-as|Panay]], <ref>"También fundó convento el Padre Fray Martin de Rada en Araut – que ahora se llama el convento de Dumangas – con la advocación de nuestro Padre San Agustín...Está fundado este pueblo casi a los fines del río de Halaur, que naciendo en unos altos montes en el centro de esta isla (Panay)...Es el pueblo muy hermoso, ameno y muy lleno de palmares de cocos. Antiguamente era el emporio y corte de la más lucida [[Nobility|nobleza]] de toda aquella isla."de SAN AGUSTIN OSA (1650–1724), Fr Gaspár; DIAZ OSA, Fr Casimiro (1698). Conquistas de las Islas Philipinas. Parte primera : la temporal, por las armas del señor don Phelipe Segundo el Prudente, y la espiritual, por los religiosos del Orden de Nuestro Padre San Augustin; fundacion y progreso de su Provincia del Santissimo Nombre de Jesus (in Spanish). Madrid: Imprenta de Manuel Ruiz de Murga. {{ISBN|978-8400040727}}. OCLC 79696350. "The second part of the work, compiled by Casimiro Díaz Toledano from the manuscript left by Gaspár de San Agustín, was not published until 1890 under the title: Conquistas de las Islas Filipinas, Parte segunda", pp. 374-376.</ref> [[Caboloan|Pangasinan]], [[Caboloan]], [[Gingharian sa Sugbu|Cebu]], [[Bohol]], [[Rajahnate of Butuan|Butuan]], [[Cotabato]], ug [[Sultanato sa Sulu|Sulu]] <ref name="Junker19903">{{cite journal|title=The Organization of IntraRegional and LongDistance Trade in PreHispanic Philippine Complex Societies|author=Junker, Laura Lee|journal=Asian Perspectives|year=1990|volume=29|issue=2|pages=167–209}}</ref><ref name="Junker19982">{{cite journal|title=Integrating History and Archaeology in the Study of Contact Period Philippine Chiefdoms|author=Junker, Laura Lee|journal=International Journal of Historical Archaeology|year=1998|volume=2|issue=4|pages=291–320|doi=10.1023/A:1022611908759|s2cid=141415414}}</ref> — mga dagkong gobyerno sa kosmopolitan.<ref name="Scott19943">{{cite book|last=Scott|first=William Henry|author-link=William Henry Scott (historian)|title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society|publisher=Ateneo de Manila University Press|year=1994|location=Quezon City|isbn=971-550-135-4|url=https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC}}</ref> Ang termino orihinal nga nagtumong sa usa ka balay sa yuta ug usa ka sakayan sa tubig, nga adunay mga pamilya, mga higala ug mga dependent.<ref name="oxforddictionaries2">{{cite web|url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/barangay|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222164809/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/barangay|url-status=dead|archive-date=December 22, 2015|title=barangay|work=[[Oxford Dictionaries (website)|Oxford Dictionaries]]|date=June 25, 2015|access-date=November 5, 2015}}</ref><ref>During the early part of the Spanish colonization of the Philippines the Spanish Augustinian Friar, Gaspar de San Agustín, O.S.A., describes Iloilo and Panay as one of the most populated islands in the archipelago and the most fertile of all the islands of the Philippines. He also talks about Iloilo, particularly the ancient settlement of Halaur, as site of a progressive trading post and a court of illustrious nobilities. The friar says: Es la isla de Panay muy parecida a la de Sicilia, así por su forma triangular come por su fertilidad y abundancia de bastimentos... Es la isla más poblada, después de Manila y Mindanao, y una de las mayores, por bojear más de cien leguas. En fertilidad y abundancia es en todas la primera... El otro corre al oeste con el nombre de Alaguer [Halaur], desembocando en el mar a dos leguas de distancia de Dumangas...Es el pueblo muy hermoso, ameno y muy lleno de palmares de cocos. Antiguamente era el emporio y corte de la más lucida [[Nobility|nobleza]] de toda aquella isla...Mamuel Merino, O.S.A., ed., ''Conquistas de las Islas Filipinas (1565-1615)'', Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Cientificas, 1975, pp. 374-376.</ref> Gihubit sa antropologo nga [[F. Landa Jocano|si F. Landa Jocano]] kining panahon sa dominasyon sa mga estado sa barangay — mga ika-14 hangtod ika-16 nga siglo — isip "Barangic Phase" sa sayong kasaysayan sa Pilipinas. <ref name="Jocano20015">{{cite book|last=Jocano|first=F. Landa|author-link=F. Landa Jocano|title=Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage|publisher=Punlad Research House, Inc.|date=1998|location=Quezon City|edition=2001|isbn=971-622-006-5}}</ref> Ang Bayang Hugna sa kasaysayan sa Pilipinas mailhan tungod sa dali nga pagbalhin-balhin niini, diin ang mga barangay nausab gikan sa pagka-panimalay ngadto sa pagka-mga barko ug vice versa, diin ang kahoy kanunay nga gigamit pag-usab sumala sa sitwasyon. <ref>["Barangay Sixteenth Century Philippine Culture And Society" By: William Henry Scott. ATENEO DE MANILA UNIVERSITY PRESS]</ref> Some scholars such as Damon Woods, however, have recently challenged the use of the term ''barangay'' to describe the Philippines' various indigenous polities, citing a lack of linguistic evidence and the fact that all of the primary references suggesting that use of the term can be traced to just a single source - Juan de Plascencia's 1589 report ''Las costumbres de los indios Tagalos de Filipinas''. Instead, Woods argues that this use of the term ''barangay'' reflected what was merely an attempt by the Spanish to reconstructing pre-conquest Tagalog society.<ref>{{Cite book|last=Woods|first=Damon|url=https://press.up.edu.ph/project/the-myth-of-the-barangay/|title=The Myth of the Barangay and Other Silenced Histories|publisher=University of the Philippines Press|year=2017|isbn=978-971-542-821-7|location=E. de los Santos St., UP Campus, Diliman, Quezon City|pages=117–153}}</ref> Sukad niadto, ang termino gigamit na isip ngalan sa batakang yunit politikal sa Pilipinas. <ref name="oxforddictionaries3">{{cite web|url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/barangay|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222164809/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/barangay|url-status=dead|archive-date=December 22, 2015|title=barangay|work=[[Oxford Dictionaries (website)|Oxford Dictionaries]]|date=June 25, 2015|access-date=November 5, 2015}}</ref> Busa ang mga makasaysayanong barangay dili angay nga malibog sa kasamtangang [[Barrio|mga baryo]] sa Pilipinas, nga opisyal nga giilisan og ngalan nga ''[[Baranggay|mga barangay]]'' sa [[Philippine legal codes#Local Government Code|Philippine Local Government Code]] sa 1991 isip pagtumong sa mga makasaysayanong barangay. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Barangay]] ntjk9hihnng3j0jzm4931obrxv33tx1 0 11356388 37104184 2026-10-02T16:26:49Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377110060|Manila massacre]]" 37104184 wikitext text/x-wiki [[File:ManilaEscape.jpg|thumb| Ang mga lungsuranon sa Manila nanagan aron maluwas gikan sa mga suburb nga gisunog sa mga sundalong Hapon, 10 Pebrero 1945.]] [[File:Manila_Walled_City_Destruction_May_1945.jpg|thumb| Pagkaguba sa Siyudad nga Gilibutan og Pader (Intramuros), 1945]] i2p0l9jblnynw06dizp8820vj3twep1 37104185 37104184 2026-10-02T16:28:59Z MaricrisCPH 147100 37104185 wikitext text/x-wiki [[File:ManilaEscape.jpg|thumb| Ang mga lungsuranon sa Manila nanagan aron maluwas gikan sa mga suburb nga gisunog sa mga sundalong Hapon, 10 Pebrero 1945.]] [[File:Manila_Walled_City_Destruction_May_1945.jpg|thumb| Pagkaguba sa Siyudad nga Gilibutan og Pader (Intramuros), 1945]]The '''Manila massacre''' (Filipino or {{Lang|fil|Masaker sa Maynila}}), gitawag usab nga '''Paglugos sa Manila''' ( {{Lang|fil|Paggahasa ng Maynila}}), naglambigit sa mga kabangis nga nahimo batok sa mga sibilyang [[Pilipino]] sa [[Manila|Dakbayan sa Manila]], ang kapital sa Pilipinas, sa mga tropang [[Empire of Japan|Hapon]] atol sa [[Battle of Manila (1945)|Gubat sa Manila]] (3 Pebrero 1945 – 3 Marso 1945) nga nahitabo atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] . Dili moubos sa 100,000 ka sibilyan ang namatay sa kinatibuk-an atol sa gubat gikan sa tanang hinungdan, lakip na ang masaker sa mga sundalong Hapon. Ang [[Massacre|masaker]] sa Manila usa sa daghang dagkong [[Japanese war crimes|krimen sa gubat]] nga nahimo sa [[Imperial Japanese Navy]] . Ang Hapones nga commanding admiral, [[Sanji Iwabuchi|si Sanji Iwabuchi]], kinsa nagbarog sa luyo sa masaker naghikog atol sa gubat. Ang heneral nga Hapones nga si [[Tomoyuki Yamashita]], ug ang iyang hepe sa kawani [[Akira Mutō|nga si Akira Mutō]], ang gipasakaan og kaso sa masaker ug uban pang mga krimen sa gubat sa usa ka [[Tomoyuki Yamashita#Trial|husay]] nga nagsugod niadtong Oktubre 1945. Si Yamashita gibitay niadtong Pebrero 23, 1946 ug si Mutō niadtong Disyembre 23, 1948. <ref>{{cite web|url=https://imtfe.law.virginia.edu/contributors-291|title=Gen. Akira Mutō|publisher=[[University of Virginia School of Law]]|work=The International Military Tribunal For The Far East: Digital Collection|access-date=24 June 2021}}</ref> == Deskripsyon == === Pagpatay ===   The Americans who have penetrated into Manila have about 1000 troops, and there are several thousand Filipino soldiers under the Commonwealth Army and the organized guerrillas. Even women and children have become guerrillas. All people on the battlefield with the exception of Japanese military personnel, Japanese civilians, and special construction units will be put to death. — Japanese order justifying the Manila massacre Sa wala pa ang gubat, nakahukom nga dili niya madepensahan ang Manila gamit ang mga pwersa nga anaa kaniya, ug aron mapreserbar ang pinakadakong pwersa kutob sa mahimo sa kabanikanhan ug mas madepensahan nga rehiyon sa bukid [[Sierra Madre Range (kabukiran sa Pilipinas, lat 16,34, long 121,94)|sa Sierra Madre]] sa amihanang [[Luzon]], si Heneral Tomoyuki Yamashita mipilit sa hingpit nga pag-atras sa mga tropang Hapon gikan sa Manila niadtong Enero 1945. Apan, ang mando ni Yamashita wala tagda sa mga 10,000 ka [[Imperial Japanese Navy Land Forces|Hapones nga marino]] ubos ni Rear Admiral [[Sanji Iwabuchi]] kinsa mipili nga magpabilin sa Manila. == Mga Reperensya == btdkq4t202nbdgarirlrihj0uv7dhc7 0 11356389 37104186 2026-10-02T16:30:04Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377583706|Bataan Death March]]" 37104186 wikitext text/x-wiki [[File:King_discusses_surrender.gif|thumb| Si Heneral Edward P. King naghisgot sa mga termino sa pagsurender uban sa mga opisyal sa Hapon aron tapuson ang Gubat sa Bataan]] 4h777z3gn73y2s4prz58jiqff6k67wa 37104187 37104186 2026-10-02T16:31:40Z MaricrisCPH 147100 37104187 wikitext text/x-wiki Ang '''Bataan Death March''' {{Efn|{{langx|fil|Martsa ng Kamatayan sa Bataan}}; {{langx|es|Marcha fatal de Bataán}}; {{langx|pam|Martsa ning Kematayan king Bataan}}; {{langx|ilo|Martsa ti Ipapatay iti Bataan}}; {{langx|pag|Panagmartsa na Patey ed Bataan}}; {{langx|ja|バターン死の行進|translit=Batān Shi no Kōshin}}}} mao ang [[Death march|pinugos nga pagbalhin]] sa [[Imperial Japanese Army]] sa mga 72,000 ngadto sa 78,000 <ref>{{Cite web|date=2017-04-30|title=The Bataan Death March|url=https://origins.osu.edu/milestones/april-2017-bataan-death-march|access-date=2025-01-11|website=origins.osu.edu|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Masaharu Homma and Japanese Atrocities|url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/bataan-masaharu-homma-and-japanese-atrocities/|access-date=2025-01-11|website=[[PBS]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bataan Death March|url=https://www.nationalmuseum.af.mil/Visit/Museum-Exhibits/Fact-Sheets/Display/Article/196797/bataan-death-march/|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227234944/https://www.nationalmuseum.af.mil/Visit/Museum-Exhibits/Fact-Sheets/Display/Article/196797/bataan-death-march/|archive-date=December 27, 2024|access-date=2025-01-11|work=National Museum of the United States Air Force|language=en-US|url-status=live}}</ref> nga mga Pilipino (mga 66,000) ug Amerikano (mga 12,000) [[Prisoners of war|nga mga bihag sa gubat]] (POW) gikan sa mga munisipyo sa [[Bagac]] ug [[Mariveles]] sa [[Bataan]] Peninsula ngadto [[Camp O'Donnell|sa Camp O'Donnell]] agi sa [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]. Ang pagbalhin nagsugod niadtong Abril 9, 1942, human sa tulo ka bulan [[Battle of Bataan|nga Gubat sa Bataan]] sa Pilipinas atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] . Ang kinatibuk-ang gilay-on nga gimartsa gikan sa Mariveles ngadto sa San Fernando ug gikan sa Estasyon sa Tren sa Capas ngadto sa nagkalain-laing mga kampo kay {{Convert|105|km|mi}}. Ang mga tinubdan nagtaho usab sa nagkalain-laing mga namatay nga binilanggo sa gubat sa wala pa makaabot sa Camp O'Donnell: gikan sa 5,000 ngadto sa 18,000 ka Pilipinong namatay ug 500 ngadto sa 650 ka Amerikanong namatay atol sa martsa. Ang martsa gihulagway sa grabeng [[Physical abuse|pisikal nga pag-abuso]] ug walay pugong-pugong nga pagpamatay, lakip na ang [[Pantingan River massacre|masaker sa Suba sa Pantingan]] diin miabot sa 400 ka mga binilanggo ang gipatay. Ang mga bihag sa gubat nga natumba o nadakpan sa yuta gipusil. Human sa gubat, ang kumander sa Hapon, si Heneral [[Masaharu Homma]], ug duha sa iyang mga opisyal, si Major General Yoshitaka Kawane ug Colonel Kurataro Hirano, gihusay sa [[Military justice|mga komisyon militar]] sa Estados Unidos tungod sa [[War crime|mga krimen sa gubat]] ug gisentensiyahan og kamatayon tungod sa mga kaso nga wala makapugong sa ilang [[Command responsibility|mga sakop sa paghimo og mga kabangis]] . Si Homma gipatay niadtong 1946, ug si Kawane ug Hirano niadtong 1949. Apan, [[Masanobu Tsuji|si Masanobu Tsuji]], ang utok sa masaker sa Suba sa Pantingan, mikalagiw ug nagtago, aron malikayan ang pagkiha tungod sa iyang mga krimen. Si Tsuji nagserbisyo sa daghang langyaw nga ahensya sa paniktik human sa gubat, sa wala pa siya mawala sa [[Kingdom of Laos|Laos]] niadtong Abril 1961. Si Tsuji [[Presumption of death|gideklarar nga patay]] pito ka tuig ang milabay. == Mga Reperensya == ont1073pnfwhpsw91l630is7zzogkzc 37104188 37104187 2026-10-02T16:31:58Z MaricrisCPH 147100 37104188 wikitext text/x-wiki Ang '''Bataan Death March''' mao ang [[Death march|pinugos nga pagbalhin]] sa [[Imperial Japanese Army]] sa mga 72,000 ngadto sa 78,000 <ref>{{Cite web|date=2017-04-30|title=The Bataan Death March|url=https://origins.osu.edu/milestones/april-2017-bataan-death-march|access-date=2025-01-11|website=origins.osu.edu|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Masaharu Homma and Japanese Atrocities|url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/bataan-masaharu-homma-and-japanese-atrocities/|access-date=2025-01-11|website=[[PBS]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Bataan Death March|url=https://www.nationalmuseum.af.mil/Visit/Museum-Exhibits/Fact-Sheets/Display/Article/196797/bataan-death-march/|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227234944/https://www.nationalmuseum.af.mil/Visit/Museum-Exhibits/Fact-Sheets/Display/Article/196797/bataan-death-march/|archive-date=December 27, 2024|access-date=2025-01-11|work=National Museum of the United States Air Force|language=en-US|url-status=live}}</ref> nga mga Pilipino (mga 66,000) ug Amerikano (mga 12,000) [[Prisoners of war|nga mga bihag sa gubat]] (POW) gikan sa mga munisipyo sa [[Bagac]] ug [[Mariveles]] sa [[Bataan]] Peninsula ngadto [[Camp O'Donnell|sa Camp O'Donnell]] agi sa [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]. Ang pagbalhin nagsugod niadtong Abril 9, 1942, human sa tulo ka bulan [[Battle of Bataan|nga Gubat sa Bataan]] sa Pilipinas atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] . Ang kinatibuk-ang gilay-on nga gimartsa gikan sa Mariveles ngadto sa San Fernando ug gikan sa Estasyon sa Tren sa Capas ngadto sa nagkalain-laing mga kampo kay {{Convert|105|km|mi}}. Ang mga tinubdan nagtaho usab sa nagkalain-laing mga namatay nga binilanggo sa gubat sa wala pa makaabot sa Camp O'Donnell: gikan sa 5,000 ngadto sa 18,000 ka Pilipinong namatay ug 500 ngadto sa 650 ka Amerikanong namatay atol sa martsa. Ang martsa gihulagway sa grabeng [[Physical abuse|pisikal nga pag-abuso]] ug walay pugong-pugong nga pagpamatay, lakip na ang [[Pantingan River massacre|masaker sa Suba sa Pantingan]] diin miabot sa 400 ka mga binilanggo ang gipatay. Ang mga bihag sa gubat nga natumba o nadakpan sa yuta gipusil. Human sa gubat, ang kumander sa Hapon, si Heneral [[Masaharu Homma]], ug duha sa iyang mga opisyal, si Major General Yoshitaka Kawane ug Colonel Kurataro Hirano, gihusay sa [[Military justice|mga komisyon militar]] sa Estados Unidos tungod sa [[War crime|mga krimen sa gubat]] ug gisentensiyahan og kamatayon tungod sa mga kaso nga wala makapugong sa ilang [[Command responsibility|mga sakop sa paghimo og mga kabangis]] . Si Homma gipatay niadtong 1946, ug si Kawane ug Hirano niadtong 1949. Apan, [[Masanobu Tsuji|si Masanobu Tsuji]], ang utok sa masaker sa Suba sa Pantingan, mikalagiw ug nagtago, aron malikayan ang pagkiha tungod sa iyang mga krimen. Si Tsuji nagserbisyo sa daghang langyaw nga ahensya sa paniktik human sa gubat, sa wala pa siya mawala sa [[Kingdom of Laos|Laos]] niadtong Abril 1961. Si Tsuji [[Presumption of death|gideklarar nga patay]] pito ka tuig ang milabay. == Mga Reperensya == hpzk2lx3e79bau52hxlh8cne1t2y1pj 0 11356390 37104189 2026-10-02T16:32:23Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375174134|Second Philippine Republic]]" 37104189 wikitext text/x-wiki [[File:President_Jose_P._Laurel_portrait.jpg|left|thumb| Presidente [[José P. Laurel|Jose P. Laurel]]]] krey108iv64oi9bi111mfy75u4lf5l4 37104190 37104189 2026-10-02T16:33:59Z MaricrisCPH 147100 37104190 wikitext text/x-wiki Ang '''Ikaduhang Republika sa Pilipinas''', opisyal nga gitawag og '''Republika sa Pilipinas''' ug nailhan usab nga '''Republika sa Pilipinas nga gipaluyohan sa mga Hapon''', usa ka gobyerno nga pro- [[Axis powers|Axis]] nga natukod niadtong Oktubre 14, 1943, atol sa [[Pagpanakop sa mga Hapones sa Pilipinas|pag-okupar sa mga Hapon sa mga isla]] hangtod sa pagkabungkag niini niadtong Agosto 17, 1945. <ref>{{cite journal|title=Foreign Relations of the Second Republic of the Philippines, 1943–1945|first=J. L.|last=Vellut|journal=Journal of Southeast Asian History|date=March 1964|volume=5|issue=1|page=128|doi=10.1017/S0217781100002246|jstor=20067478}}</ref> == Kaagi == [[File:President_Jose_P._Laurel_portrait.jpg|left|thumb| Presidente [[José P. Laurel|Jose P. Laurel]]]]Human sa [[Japanese invasion of the Philippines|pagsulong sa mga Hapon sa Pilipinas]], gideklarar [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|ni Presidente]] [[Manuel L. Quezon]] ang [[Kapital|kaulohan sa nasod nga]] [[Manila]] isip usa ka " [[open city]] ", ug gibiyaan kini ubos sa pagmando ni [[Jorge B. Vargas]], isip mayor. Nisulod ang mga Hapon sa siyudad niadtong Enero 2, 1942, ug gitukod kini isip kaulohan. Hingpit nga nasakop sa Japan ang Pilipinas niadtong Mayo 6, 1942, human sa [[Battle of Corregidor|Gubat sa Corregidor]]. Gimando ni Heneral [[Masaharu Homma]] ang pagbungkag sa [[Commonwealth of the Philippines]] ug gitukod ang [[Philippine Executive Commission]] ( {{Lang|tl|Komisyong Tagapagpaganap ng Pilipinas}} ), usa ka [[caretaker government]], uban ni Vargas isip unang chairman niadtong Enero 1942. [[KALIBAPI]] – {{Lang|tl|Kapisanan sa Paglilingkod sa Bagong Pilipinas}} ( [[Tinagalog|Tagalog]] para sa "Asosasyon para sa Serbisyo sa Bag-ong Pilipinas") – giumol pinaagi sa Proklamasyon Blg. 109 sa Komisyon Ehekutibo sa Pilipinas, usa ka balaod nga gipasar niadtong Disyembre 8, 1942, nga nagdili sa tanang naglungtad nga partidong politikal ug nagmugna sa bag-ong alyansa sa gobyerno. Ang unang direktor-heneral niini mao si [[Benigno Aquino, Sr.]] <ref name="by sword2">{{cite book|last=Aluit|first=Alphonso|title=By Sword and Fire: The Destruction of Manila in World War II, 3 February–3 March 1945|year=1994|publisher=Bookmark, Inc.}}</ref> Ang pro-Hapones [[Ganap Party|nga Ganap Party]], nga nakakita sa mga Hapon isip mga manluluwas sa kapupud-an, nasuhop sa KALIBAPI. <ref>William J. Pomeroy, ''The Philippines: Colonialism, Collaboration, and Resistance'', International Publishers Co, 1992, pp. 113–114</ref> == Mga Reperensya == oea54eyo422xo37bcmgpp80q6w44hnx 0 11356391 37104191 2026-10-02T16:34:36Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375206145|Gender equality]]" 37104191 wikitext text/x-wiki [[File:Stamp_of_India_-_2016_-_Colnect_804389_-_He_for_She.jpeg|alt=Two Indian stamps which combine to make a human face. Left stamp is of the left half of a man's face. Right stamp is of the right half of a woman's face.|thumb| Duha ka selyo sa India nga gihiusa aron magsimbolo sa pagkakapantay-pantay sa gender]] h4ja9qjzd707rg3jshhv4q225x57ah5 37104192 37104191 2026-10-02T16:39:36Z MaricrisCPH 147100 37104192 wikitext text/x-wiki [[File:Stamp_of_India_-_2016_-_Colnect_804389_-_He_for_She.jpeg|alt=Two Indian stamps which combine to make a human face. Left stamp is of the left half of a man's face. Right stamp is of the right half of a woman's face.|thumb| Duha ka selyo sa India nga gihiusa aron magsimbolo sa pagkakapantay-pantay sa gender]]Ang '''pagkaparehas sa gender'''—nga nailhan usab nga '''pagkaparehas sa sekso''' o '''gender egalitarianism''' mao ang kahimtang diin adunay parehas nga kahigayonan sa pag-access sa mga kahinguhaan ug oportunidad bisan unsa pa ang [[gender]], lakip na ang pag-apil sa ekonomiya ug paghimog desisyon; kini usab ang kahimtang sa paghatag og parehas nga bili sa nagkalain-laing mga kinaiya, pangandoy, ug panginahanglan, bisan unsa pa gihapon ang gender.<ref>{{Cite web|title=Gender Equality, what does it mean ? – Egalité Femmes/Hommes|url=http://gender-equality.essec.edu/home/gender-equality-what-does-it-mean#:~:text=Gender%20equality,%20also%20known%20as,needs%20equally,%20regardless%20of%20gender.|access-date=2022-10-14|website=gender-equality.essec.edu|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327211147/http://gender-equality.essec.edu/home/gender-equality-what-does-it-mean#:~:text=Gender%20equality,%20also%20known%20as,needs%20equally,%20regardless%20of%20gender.}}</ref> [[UNICEF|Ang UNICEF]] (usa ka ahensya sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]]) naghubit sa pagkakapantay-pantay sa gender isip "ang mga babaye ug lalaki, ug ang mga batang babaye ug lalaki, nakatagamtam sa parehas nga mga katungod, kahinguhaan, oportunidad ug proteksyon. Wala kini magkinahanglan nga ang mga batang babaye ug lalaki, o ang mga babaye ug lalaki, managsama, o nga sila trataron nga parehas gyud." <ref name="UNICEF2">{{cite web|url=http://www.unicef.org/gender/files/Overarching_2Pager_Web.pdf|title=Promoting Gender Equality: An Equity-based Approach to Programming|first=Roger|date=2011|website=Operational Guidance Overview in Brief|publisher=UNICEF|access-date=2011-01-28|last=LeMoyne|archive-date=2017-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020152744/https://www.unicef.org/gender/files/Overarching_2Pager_Web.pdf}}</ref> {{Sukad niadtong|2017}} Ang pagkaparehas sa gender mao ang ikalima sa napulog pito ka [[Sustainable Development Goals|mga tumong sa malungtarong kalamboan]] ([[Sustainable Development Goal 5|SDG 5]]) sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]] ; ang pagkaparehas sa gender wala maglakip sa proposisyon sa [[Third gender|mga gender gawas sa mga babaye ug lalaki]], o [[Gender identity|mga identidad sa gender]] gawas sa [[gender binary]] . [[Gender inequality|Ang dili pagkakaparehas sa gender]] gisukod matag tuig sa [[Human Development Report|Human Development Reports]] sa [[United Nations Development Programme]]. Ang pagkaparehas sa gender mahimong magtumong sa patas nga mga oportunidad o [[Equal opportunity|pormal nga pagkaparehas]] base sa gender o magtumong sa patas nga representasyon o [[Equality of outcome|pagkaparehas sa mga resulta]] alang sa gender, nga gitawag usab nga [[substantive equality]]. <ref name="EU2">{{Cite journal|url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1358229120927947|title=The European Court of Justice and the march towards substantive equality in European Union anti-discrimination law|first=Marc|last=De Vos|date=March 1, 2020|journal=International Journal of Discrimination and the Law|volume=20|issue=1|pages=62–87|via=SAGE Journals|doi=10.1177/1358229120927947}}</ref> Ang pagkaparehas sa gender mao ang tumong, samtang ang gender neutrality ug gender equity mga praktis ug paagi sa panghunahuna nga makatabang sa pagkab-ot sa tumong. [[Gender parity|Ang gender parity]], nga gigamit sa pagsukod sa gender balance sa usa ka gihatag nga sitwasyon, makatabang sa pagkab-ot sa sustantibong gender equality apan dili kini ang tumong sa iyang kaugalingon. Ang pagkakapantay-pantay sa gender kusganong nalambigit sa [[Women's rights|mga katungod sa kababayen-an]], ug kasagaran nanginahanglan og mga pagbag-o sa palisiya. Sa tibuok kalibutan, ang pagkab-ot sa pagkakapantay-pantay sa gender nagkinahanglan usab sa pagwagtang sa makadaot nga mga pamaagi batok sa mga babaye ug mga batang babaye, lakip na ang [[sex trafficking]], [[femicide]], [[Wartime sexual violence|sekswal nga kapintasan sa panahon sa gubat]], [[gender wage gap]], <ref name="ReferenceC2">{{Cite journal|last1=Meriküll|first1=Jaanika|last2=Mõtsmees|first2=Pille|date=2017-09-04|title=Do you get what you ask? The gender gap in desired and realised wages|journal=International Journal of Manpower|volume=38|issue=6|pages=893–908|doi=10.1108/ijm-11-2015-0197|s2cid=155152121|issn=0143-7720}}</ref> ug uban pang [[Violence against women|mga taktika sa pagpanglupig]] . [[UNFPA|Ang UNFPA]] nag-ingon nga "bisan pa sa daghang internasyonal nga mga kasabutan nga nagpamatuod sa ilang mga tawhanong katungod, ang mga babaye mas lagmit gihapon nga mahimong kabus ug dili makamaong mobasa ug mosulat kaysa mga lalaki. Mas gamay ang ilang access sa pagpanag-iya sa propiedad, kredito, pagbansay, ug trabaho. Kini naggikan sa karaang mga stereotype sa mga babaye nga gitawag nga mga tigdala sa mga anak ug mga tag-iya sa panimalay, imbes nga mga tigpangita og pamilya. <ref>{{Cite journal|last=Fineman|first=Martha|date=2000|title=Cracking the Foundational Myths: Independence, Autonomy, and Self-Sufficiency|journal=[[Journal of Gender, Social Policy and the Law]]|volume=8|pages=13–29|via=HeinOnline}}</ref> Mas gamay ang ilang posibilidad nga mahimong aktibo sa politika kaysa mga lalaki ug mas lagmit nga mahimong biktima sa [[Domestic violence|kapintasan sa panimalay]] ." <ref name="unfpa.org12">{{cite web|url=http://www.unfpa.org/gender-equality|title=Gender equality|website=United Nations Population Fund|publisher=UNFPA|access-date=14 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520233303/https://www.unfpa.org/gender-equality|archive-date=20 May 2019}}</ref> == Mga Reperensya == 2bbx9dv1tb30b6ce2azmib0zx2kt3e3 0 11356392 37104193 2026-10-02T16:40:33Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376190847|Land reform in the Philippines]]" 37104193 wikitext text/x-wiki == Kasaysayan == ecknwlivasua199did9jcwj6udkn37v 37104194 37104193 2026-10-02T16:41:27Z MaricrisCPH 147100 37104194 wikitext text/x-wiki '''Ang reporma sa yuta sa Pilipinas''' dugay nang usa ka kontrobersyal nga isyu nga naggikan sa konsentrasyon sa pagpanag-iya sa yuta sa mga elite nga may yuta atol sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]] . Ang ubang mga inisyatibo [[Land reform|sa reporma sa yuta]] nga gipangulohan sa estado nagsugod atol sa [[American Colonial Period (Philippines)|panahon sa kolonyal nga Amerikano]], human sa kagawasan isip tubag sa [[Hukbalahap rebellion|Rebelyong Huk]], atol sa [[Martial law in the Philippines|balaod militar]], ug ilabi na human sa [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|Rebolusyong Gahom sa Katawhan]] niadtong 1986. Ang kasamtangang balaod, ang [[Comprehensive Agrarian Reform Program]] (CARP), gipasar niadtong 1986 apan ang implementasyon niini wala pa mahuman hangtod karon. Ang kusganong pagpalihok sa kalihukang mag-uuma nga nakapausbaw sa CARP alang sa mga pag-angkon sa yuta niadtong dekada 1990 nakahimo sa dako apan partial nga pag-apod-apod sa yuta nga posible, nga naglangkob sa halos katunga sa kinatibuk-ang yutang agrikultural ug nakabenepisyo sa tulo ka ikalima sa tanang panimalay sa agrikultura. <ref name="Borras20052">{{cite journal|last1=Borras|first1=Saturnino Jr.|title=The Philippine Land Reform in Comparative Perspective: Some Conceptual and Methodological Implications|journal=Journal of Agrarian Change|date=2005|volume=6|issue=1|pages=69-101|doi=10.1111/j.1471-0366.2006.00115.x|ref=Borras, 2005}}</ref> Apan, ang mga lusot ug kahuyang sa balaod gigamit aron malikayan ug balihon ang mga reporma. <ref>{{cite book|editor1-last=Manahan|editor1-first=Mary Ann|title=Repormang Agraryo at Pagbabago: Narratives on Agrarian Conflicts, Transitions, and Transformation|date=2018|publisher=Focus on the Global South|location=Quezon City|url=https://focusweb.org/repormang-agraryo-at-pagbabago-narratives-on-agrarian-conflicts-transitions-and-transformation/|access-date=August 11, 2026}}</ref> Gawas sa pagduso sa pagkompleto sa pag-apod-apod sa yuta ubos sa CARP, ang mga kalihukang mag-uuma nagtawag sa atensyon sa nagkadaghang kapintasan batok sa mga nag-angkon sa yuta, pagbalit-ad sa pag-apod-apod pabor sa kanhi ug bag-ong mga tag-iya sa yuta, agresibo nga pag-ilis sa paggamit sa yuta sa agrikultura, ug kakulang sa mga serbisyo sa suporta sa gobyerno alang sa mga benepisyaryo. <ref name="MongayaPagurayan20262">{{cite journal|last1=Mongaya|first1=Karlo Mikhail|last2=Pagurayan|first2=Sheila Mae|title=Where are we now? The state of agrarian reform and rural-agrarian struggles in the Philippines from the perspective of a contemporary agrarian movement|journal=Center for Integrative and Development Studies Discussion Paper Series|date=2026|volume=2026|issue=40|url=https://cids.up.edu.ph/wp-content/uploads/2026/06/AltDev-2026_DP_Where-are-we-now.pdf|access-date=August 10, 2026|ref=Mongaya and Pagurayan, 2026}}</ref> Hangtod sa 2026, ang [[Department of Agrarian Reform]] nag-ingon nga 700,000 ka ektarya nga yutang pang-agrikultura ang wala pa mahatag sa mga mag-uuma. <ref name="Villamiel20262">{{cite news|last1=Villamiel|first1=Vonn Andrei|title=DAR 2026 land distribution target 400,000 hectares|url=https://www.bworldonline.com/economy/2026/01/14/724282/dar-2026-land-distribution-target-400000-hectares/|access-date=August 12, 2026|agency=Business World|date=January 14, 2026|ref=Villamiel, 2026}}</ref> == Kasaysayan == Sama sa [[Mehiko|Mexico]] ug uban pang [[Spanish colonization of the Americas|mga kolonya sa Espanya sa Amerika]], ang pagpuyo sa mga Espanyol sa Pilipinas nagtuyok sa sistema [[Encomienda|sa encomienda]] sa [[Plantation|mga plantasyon]], nga nailhan nga [[Asyenda|mga hacienda]] . Samtang nagpadayon ang ika-19 nga siglo, ang industriyalisasyon ug liberalisasyon sa pamatigayon nagtugot niining mga encomiendas sa pagpalapad sa ilang [[Cash crop|mga pananom]], nga nagtukod og lig-on nga [[Sugar industry of the Philippines|industriya sa asukal sa Pilipinas]], labi na sa [[Kabisay-an|isla]] sa [[Negros]] sa Kabisay-an. == Mga Reperensya == toe626dal6rpns0tzgtebpgcmlaxndw 0 11356393 37104195 2026-10-02T16:42:03Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373985406|1937 Philippine women's suffrage plebiscite]]" 37104195 wikitext text/x-wiki [[File:President_Quezon_signing_the_Women’s_Suffrage_Bill.jpg|thumb| Si Presidente Manuel L. Quezon (tunga) sa Pilipinas mipirma sa Women's Suffrage Bill human sa plebisito sa 1937.]] ilvuxvy5hm12t4fcq3ae0hxp486lt7m 37104196 37104195 2026-10-02T16:44:07Z MaricrisCPH 147100 37104196 wikitext text/x-wiki [[File:President_Quezon_signing_the_Women’s_Suffrage_Bill.jpg|thumb| Si Presidente Manuel L. Quezon (tunga) sa Pilipinas mipirma sa Women's Suffrage Bill human sa plebisito sa 1937.]]Kini ang kulminasyon sa kalihukan sa pagboto sa kababayen-an sa Pilipinas sukad pa sa sayong bahin sa 1900s. Ang plebisito giapilan sa mga babaye. 447,725 ka botante ang miuyon sa paghatag og katungod sa pagboto sa mga babaye, nga milabaw sa minimum nga 300,000 nga gikinahanglan nga boto. == Kaagi == === Kalihukan sa pagboto sa kababayen-an === {{Main|Women's suffrage in the Philippines}}Ubos sa [[History of the Philippines (1898–1946)|administrasyon sa Estados Unidos sa Pilipinas]], ang isyu sa katungod sa mga babaye nga mobotar alang sa mga Pilipina nahimong mas kusog. <ref name="plaridel52">{{cite journal|last1=Alporha|first1=Veronica C.|title=Manuel L. Quezon and the Filipino women's suffrage movement of 1937|journal=Plaridel|date=2021|doi=10.52518/2021-08valpor|url=https://www.plarideljournal.org/wp-content/uploads/2021/09/Early-View_2021-Alporha_2.pdf|access-date=2 January 2024|publisher=UP College of Mass Communication|pages=5–6}}</ref> Ang mga babayeng Pilipina nga gikan sa taas ug tunga nga hut-ong sa katilingban ang nangulo sa kampanya alang sa katungod sa pagboto sa kababayen-an sa Pilipinas. Nakadawat usab sila og tabang gikan sa mga babayeng [[Women's suffrage in the United States|Amerikano nga suffragist]] ug mga simpatikong opisyal sa kolonyal nga Amerikano lakip na sila [[Governor-General of the Philippines|si Gobernador Heneral]] [[Francis Burton Harrison]], [[Leonard Wood]], ug [[Frank Murphy]]. <ref name="plaridel53">{{cite journal|last1=Alporha|first1=Veronica C.|title=Manuel L. Quezon and the Filipino women's suffrage movement of 1937|journal=Plaridel|date=2021|doi=10.52518/2021-08valpor|url=https://www.plarideljournal.org/wp-content/uploads/2021/09/Early-View_2021-Alporha_2.pdf|access-date=2 January 2024|publisher=UP College of Mass Communication|pages=5–6}}</ref> Ang unang balaodnon gipasar sa taas nga balay balauranan niadtong 1920. Apan walay balaodnon bahin sa katungod sa pagboto sa mga babaye nga nahimong balaod hangtod sa dekada 1930. <ref name="plaridel54">{{cite journal|last1=Alporha|first1=Veronica C.|title=Manuel L. Quezon and the Filipino women's suffrage movement of 1937|journal=Plaridel|date=2021|doi=10.52518/2021-08valpor|url=https://www.plarideljournal.org/wp-content/uploads/2021/09/Early-View_2021-Alporha_2.pdf|access-date=2 January 2024|publisher=UP College of Mass Communication|pages=5–6}}</ref> Ang katungod sa pagboto sa mga babaye gisupak sa [[Conservatism|mga konserbatibo]] nga giisip nga pagsupak sa "mga mithi sa pamilya" <ref>{{cite news|title=The Filipino women's suffrage rights and UPink fight|url=https://cebudailynews.inquirer.net/437472/the-filipino-womens-suffrage-rights-and-upink-fight|access-date=10 November 2025|work=Cebu Daily News|publisher=Philippine Daily Inquirer|date=26 April 2022|language=en}}</ref> Ang mga babaye kanunay nga giingon sa mga kontra nga dili sila gusto nga mobotar. Ang abilidad sa mga babaye sa pag-apil sa politika gitan-aw usab uban ang pagduhaduha. == Mga Reperensya == kutqij57fbrzc7u0fna415tn3nwaoys 0 11356394 37104197 2026-10-02T16:44:58Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1370081995|Tydings–McDuffie Act]]" 37104197 wikitext text/x-wiki == Mga Probisyon == byd2x0yevk1oih753e6in7liu98dg90 37104198 37104197 2026-10-02T16:47:02Z MaricrisCPH 147100 37104198 wikitext text/x-wiki Ang '''Balaod sa Kagawasan sa Pilipinas,''' o '''Balaod sa Tydings–McDuffie''' (Pub. L. 73–127, 48 Stat. 456, gipatuman niadtong Marso 24, 1934), usa ka [[Act of Congress|Balaod sa Kongreso]] nga nagtukod sa proseso para sa [[Pilipinas]], nga kaniadto usa ka [[US territory|teritoryo sa US]], aron mahimong usa ka independente nga nasud human sa napulo ka tuig nga panahon sa transisyon. Ubos sa balaod, gisulat ang [[Konstitusyon sa Pilipinas|1935 nga Konstitusyon sa Pilipinas]] ug natukod ang [[Commonwealth of the Philippines|Komonwelt sa Pilipinas]], uban sa unang direktang napili [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|nga presidente sa Pilipinas]] . (Ang direktang eleksyon sa [[Philippine Legislature|Lehislatura sa Pilipinas]] gihimo sukad pa niadtong 1907.) Nagtakda usab kini og mga limitasyon sa imigrasyon sa mga Pilipino ngadto sa Estados Unidos. Ang balaod gisulat sa [[73rd United States Congress|ika-73 nga Kongreso sa Estados Unidos]] ni Senador [[Millard Tydings]] ([[Democratic party (United States)|Dem.]]) sa [[Maryland (estado)|Maryland]] ug Representante [[John McDuffie]] ([[Democratic party (United States)|Dem.]]) sa [[Alabama]], <ref name="zaide1994pp314-3152">{{cite book|last=Zaide|first=Sonia M.|title=The Philippines: A Unique Nation|url=https://books.google.com/books?id=6YMsNgAACAAJ|publisher=All-Nations Publishing Co.|year=1994|isbn=971-642-071-4|pages=314–315}}</ref> ug gipirmahan ni Presidente [[Franklin D. Roosevelt]]. == Mga Probisyon == Ang Tydings–McDuffie Act nagtino og balangkas sa proseso alang sa paghimo og [[Constitution|konstitusyon]] alang sa gobyerno sa [[Commonwealth of the Philippines|Commonwealth sa Pilipinas]] sulod sa duha ka tuig human kini gipasa. Ang balaod nagtino sa pipila ka mandatory nga mga probisyon sa konstitusyon, ug nanginahanglan sa pag-apruba sa konstitusyon sa presidente sa US ug sa mga Pilipino. Ang balaod nagmando sa pag-ila sa US sa kagawasan sa mga Isla sa Pilipinas isip usa ka lahi ug kaugalingong-governanteng nasod human sa napulo ka tuig nga panahon sa transisyon. <ref name="TMact2">{{USStatute|73|127|48|456|1934|03|24}}</ref> Sa wala pa ang kagawasan, ang balaod nagtugot sa Estados Unidos sa pagmentinar sa mga pwersang militar sa Pilipinas ug pagtawag sa tanang pwersang militar sa gobyerno sa Pilipinas sa serbisyo militar sa Estados Unidos. Ang balaod naghatag og gahom sa presidente sa US, sulod sa duha ka tuig human sa kagawasan, sa pagnegosasyon sa mga butang nga may kalabotan sa mga reserbasyon sa hukbong dagat sa US ug mga estasyon sa gasolina sa Kapupud-an sa Pilipinas. <ref name="TMact3">{{USStatute|73|127|48|456|1934|03|24}}</ref> == Mga Reperensya == ltot8fngqds8nz1chfhw1zfio45d4tz 37104199 37104198 2026-10-02T16:48:13Z MaricrisCPH 147100 37104199 wikitext text/x-wiki Ang '''Balaod sa Kagawasan sa Pilipinas,''' o '''Balaod sa Tydings–McDuffie''' (Pub. L. 73–127, 48 Stat. 456, gipatuman niadtong Marso 24, 1934), usa ka [[Act of Congress|Balaod sa Kongreso]] nga nagtukod sa proseso para sa [[Pilipinas]], nga kaniadto usa ka [[US territory|teritoryo sa US]], aron mahimong usa ka independente nga nasud human sa napulo ka tuig nga panahon sa transisyon. Ubos sa balaod, gisulat ang [[Konstitusyon sa Pilipinas|1935 nga Konstitusyon sa Pilipinas]] ug natukod ang [[Commonwealth of the Philippines|Komonwelt sa Pilipinas]], uban sa unang direktang napili [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|nga presidente sa Pilipinas]] . (Ang direktang eleksyon sa [[Philippine Legislature|Lehislatura sa Pilipinas]] gihimo sukad pa niadtong 1907.) Nagtakda usab kini og mga limitasyon sa imigrasyon sa mga Pilipino ngadto sa Estados Unidos. Ang balaod gisulat sa [[73rd United States Congress|ika-73 nga Kongreso sa Estados Unidos]] ni Senador [[Millard Tydings]] ([[Democratic party (United States)|Dem.]]) sa [[Maryland (estado)|Maryland]] ug Representante [[John McDuffie]] ([[Democratic party (United States)|Dem.]]) sa [[Alabama]], <ref name="zaide1994pp314-3152">{{cite book|last=Zaide|first=Sonia M.|title=The Philippines: A Unique Nation|url=https://books.google.com/books?id=6YMsNgAACAAJ|publisher=All-Nations Publishing Co.|year=1994|isbn=971-642-071-4|pages=314–315}}</ref> ug gipirmahan ni Presidente [[Franklin D. Roosevelt]]. == Mga Probisyon == Ang Tydings–McDuffie Act nagtino og balangkas sa proseso alang sa paghimo og [[Constitution|konstitusyon]] alang sa gobyerno sa [[Commonwealth of the Philippines|Commonwealth sa Pilipinas]] sulod sa duha ka tuig human kini gipasa. Ang balaod nagtino sa pipila ka mandatory nga mga probisyon sa konstitusyon, ug nanginahanglan sa pag-apruba sa konstitusyon sa presidente sa US ug sa mga Pilipino. Ang balaod nagmando sa pag-ila sa US sa kagawasan sa mga Isla sa Pilipinas isip usa ka lahi ug kaugalingong-governanteng nasod human sa napulo ka tuig nga panahon sa transisyon. Sa wala pa ang kagawasan, ang balaod nagtugot sa Estados Unidos sa pagmentinar sa mga pwersang militar sa Pilipinas ug pagtawag sa tanang pwersang militar sa gobyerno sa Pilipinas sa serbisyo militar sa Estados Unidos. Ang balaod naghatag og gahom sa presidente sa US, sulod sa duha ka tuig human sa kagawasan, sa pagnegosasyon sa mga butang nga may kalabotan sa mga reserbasyon sa hukbong dagat sa US ug mga estasyon sa gasolina sa Kapupud-an sa Pilipinas. == Mga Reperensya == 09j3xjdu3v8pjc7dlswfzldgvgvily9 0 11356395 37104200 2026-10-02T16:49:04Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1331363116|Taft Commission]]" 37104200 wikitext text/x-wiki == Kaagi == bjubl2szp9tm33yywlxgmuho53mf2ez 37104201 37104200 2026-10-02T16:50:48Z MaricrisCPH 147100 37104201 wikitext text/x-wiki Ang '''Taft Commission''', nailhan usab nga '''Ikaduhang Komisyon sa Pilipinas''' ([[Finilipinhon|Filipino]]: ''Ikalawang Komisyon ng Pilipinas'', [[Kinatsilà sa Filipinas|Kinatsila]] : Segunda Comisión de Filipinas , gitukod ni Presidente [[William McKinley]] sa Estados Unidos niadtong Marso 16, 1900, subay sa mga rekomendasyon sa [[First Philippine Commission|Unang Komisyon sa Pilipinas]], gamit ang mga gahum sa gubat sa presidente samtang ang [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] nakigbahin sa [[Gubat Filipinhon–Estadounidense|Gubat sa Pilipinas-Amerikano]]. Ang sulat sa instruksyon ni McKinley ngadto sa komisyon (petsadong Abril 7, 1900) naghubit sa mga palisiya ug intensyon sa Amerika nga makahimo og kultural ug ekonomikanhong pag-uswag, makakuha og kahanas sa pagdumala sa kaugalingon, ug sa katapusan mouswag ngadto sa nasudnong kagawasan. [[Emilio Aguinaldo|Si Emilio Aguinaldo]], kinsa nangulo sa gubat sa Pilipinas batok sa Amerika, misulat pag-usab niadtong 1957 nga ang mga instruksyon ni McKinley sa komisyon "mahimo nga usa sa labing importante nga mga dokumento sa kasaysayan sa internasyonal nga relasyon."<ref>{{cite web|url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/ACQ0871.0001.001?rgn=main;view=fulltext|title=Instructions of the President to the Philippine commission|author=United States. President William McKinley|date=April 7, 1900|publisher=University of Michigan|work=The United States and its Territorieed : 1870 - 1925 " The Age of Imperialism}}</ref> Ang Ikaduhang Komisyon sa sinugdanan mao ang bugtong lawas sa lehislatura sa [[Pilipinas]], nga kaniadto nailhan nga [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Kapupud-an sa Pilipinas]] ubos sa soberanong kontrol sa Estados Unidos. Human sa pagpasa sa [[Balaod sa Organiko sa Pilipinas|Philippine Organic Act]] niadtong 1902, ang Komisyon nagsilbing balay sa usa ka [[Bicameral legislature|bicameral nga lehislatura]] hangtod nga kini gipulihan sa usa ka napili nga lehislatura nga natukod niadtong 1916 sa [[Balaod ni Jones (Pilipinas)|Philippine Autonomy Act]]. Si [[William Howard Taft]] ang unang pangulo sa Komisyon sa Pilipinas gikan sa Marso 16, 1900 hangtod Hulyo 4, 1901, ug pagkahuman niini ang pangulo sa komisyon nahimong [[Governor General of the Philippines|Gobernador Sibil]] sa Pilipinas. Ang Ikaduhang Komisyon sa sinugdanan mao ang bugtong lawas sa lehislatura sa [[Pilipinas]], nga kaniadto nailhan nga [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Kapupud-an sa Pilipinas]] ubos sa soberanong kontrol sa Estados Unidos. Human sa pagpasa sa [[Balaod sa Organiko sa Pilipinas|Philippine Organic Act]] niadtong 1902, ang Komisyon nagsilbing balay sa usa ka [[Bicameral legislature|bicameral nga lehislatura]] hangtod nga kini gipulihan sa usa ka napili nga lehislatura nga natukod niadtong 1916 sa [[Balaod ni Jones (Pilipinas)|Philippine Autonomy Act]] . Si Taft nagserbisyo sa maong katungdanan hangtod sa Enero 31, 1904, sa dihang gitudlo siya nga Kalihim sa Gubat ni Presidente [[Theodore Roosevelt]]. <ref>[http://millercenter.org/president/taft/essays/biography/2 "American President: A Reference Resource"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130807230203/http://millercenter.org/president/taft/essays/biography/2|date=August 7, 2013}}. University of Virginia Miller Center. Retrieved on August 7, 2013.</ref> Gipulihan si Taft sa bise-gobernador nga si [[Luke Edward Wright]] ug ang Komisyon sa Pilipinas gipangulohan sa daghang mga tawo, apan kanunay nga gihisgutan sa dili pormal ug kolektibo nga paagi isip "Taft Commission". == Mga Reperensya == 82v5wqfdx1rkwdtj8wjtxgw5itmtxxt 0 11356396 37104203 2026-10-02T16:51:35Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377932791|Military history of the Philippines during World War II]]" 37104203 wikitext text/x-wiki == Kaagi == ag0jewjlajeuktpqkwia1f3sb08jis6 37104204 37104203 2026-10-02T16:53:15Z MaricrisCPH 147100 37104204 wikitext text/x-wiki Ang [[Commonwealth of the Philippines|Komonwelt sa Pilipinas]] giatake sa [[Empire of Japan|Imperyo sa Hapon]] niadtong Disyembre 8, 1941, siyam ka oras human sa [[Attack on Pearl Harbor|pag-atake sa Pearl Harbor]] (ang Pilipinas naa sa bahin sa Asya sa internasyonal nga linya sa petsa). Bisan tuod kini gimandoan sa usa ka semi-independenteng gobyerno sa komonwelt, ang [[History of the Philippines (1898–1946)|Estados Unidos ang nagkontrolar sa Pilipinas]] niadtong panahona ug nanag-iya og mga importanteng base militar didto. Ang hiniusa nga kasundalohang Pilipino-Amerikano napildi sa [[Battle of Bataan|Gubat sa Bataan]], nga nakasaksi sa daghang mga krimen sa gubat nga nahimo, ug sa [[Battle of Corregidor|Gubat sa Corregidor]] niadtong Abril 1942, apan [[Pagsukol sa Pilipinas batok sa Hapon|ang gerilyang]] pagsukol batok sa mga Hapon nagpadayon sa tibuok gubat. Ang wala pa madakpan nga mga yunit sa kasundalohang Pilipino, usa ka [[Communism in the Philippines|komunistang]] [[Hukbalahap|rebelyon]], ug ang pagsuporta sa mga ahente nga Amerikano pulos adunay papel sa pagsukol. Tungod sa kadaghan sa mga isla, wala gyud maokupar sa mga Hapon ang daghang gagmay ug mas gagmay nga mga isla. Ang kontrol sa mga Hapon sa kabanikanhan ug gagmay nga mga lungsod kasagaran huyang kaayo. Niadtong 1944, [[Kampanya sa Pilipinas (1944–1945)|gibuhian sa mga pwersa sa Alyado ang mga isla]] gikan sa pagkontrol sa mga Hapon pinaagi sa usa ka pagsulong sa kadagatan. == Kaagi == Niadtong Septiyembre 27, 1940, [[Nazi Germany|ang Nazi Germany]], [[Kingdom of Italy under Fascism (1922–1943)|Kingdom of Italy]], ug [[Empire of Japan]] nag-alyansa ubos sa [[Tripartite Coalition]] isip [[Axis powers|Axis Powers]] . [[Export Control Act|Gidili]] sa Estados Unidos ang pagpadala og [[Aviation gasoline|gasolina para sa abyasyon]] ngadto sa Japan niadtong Hulyo 1940, ug pag-abot sa 1941, ang pagpadala og [[scrap iron]], asero, gasolina, ug uban pang materyales halos nahunong na. Samtang, ang suporta sa ekonomiya sa Amerika ngadto sa Tsina nagsugod sa pag-usbaw. Ang Japan ug ang [[Unyong Sobyet|USSR]] mipirma og usa ka [[Soviet–Japanese Neutrality Pact|kasabutan sa neyutralidad]] niadtong Abril 1941 ug ang Japan nagdugang sa pressure sa mga kolonya [[French colonial empire|sa Pransya]] ug [[Dutch Empire|Olandes]] sa Habagatang-Sidlakang Asya aron magtinabangay sa [[Ekonomiks|mga butang nga may kalabutan sa ekonomiya]] . Giokupar sa mga pwersa sa Hapon ang mga base [[Navy|militar]] ug [[Air force|panghimpapawid]] sa habagatang [[French Indochina|Pranses nga Indochina]] niadtong Hulyo 22, 1941. Halos hingpit nga napalibutan ang Pilipinas. Si Heneral [[George C. Marshall]], [[Chief of Staff of the United States Army|ang Hepe sa Kawani sa Estados Unidos]], miingon, "Ang igong dugang nga pwersa para sa Pilipinas, niining panahona, unta magbilin sa Estados Unidos sa usa ka dakong peligro, kon adunay pagkabungkag sa depensa sa Gran Britanya." <ref>{{Harvnb|Catlett|1947|p=[https://books.google.com/books?id=ZzYrAAAAIAAJ&q=in+a+position+of+great+peril,+should+there+be+a+break+in+the+defense+of+Great+Britain 70]}}</ref> Usa ka kampanya alang sa kagawasan gikan sa Estados Unidos nga nagpadayon sukad pa niadtong 1919 miresulta niadtong Enero 17, 1933 sa pagpasar sa Kongreso sa Estados Unidos sa [[Hare–Hawes–Cutting Act]] batok sa pag-veto ni Presidente [[Herbert Hoover]]. <ref>{{Harvnb|Agoncillo|1990|p=328}}</ref> Ang balaod nagsaad og kagawasan sa Pilipinas human sa 10 ka tuig, apan nagreserba og daghang mga base militar ug nabal para sa Estados Unidos, ingon man nagpahamtang og mga taripa ug quota sa mga eksport sa Pilipinas. Nakombinsir ni [[Manuel L. Quezon|Manuel L. Quezon,]] [[President of the Senate of the Philippines|Presidente sa Senado]] sa Pilipinas, ang lehislatura nga isalikway ang balaodnon. Sunod niini, ang [[Tydings–McDuffie Act]], nga nagtangtang sa mga probisyon alang sa mga reserbasyon sa militar sa US ug gipulihan sa probisyon alang sa "ultimate settlement", nahimong balaod sa US niadtong Marso 24, 1934 ug gidawat sa lehislatura sa Pilipinas niadtong Mayo 1. <ref>{{Harvnb|Agoncillo|1990|p=347}}</ref> Ang epekto niini sa umaabot nga depensa sa Pilipinas uban sa establisemento napamatud-an nga makadaot. Atol sa 10 ka tuig nga panahon sa transisyon, ang [[Konstabularyo sa Pilipinas|Philippine Constabulary]] gihatagan og nagkadako nga responsibilidad sa pagdepensa sa mga utlanan sa Pilipinas. Ang pwersa sa US Army miabot og mga 10,000 ka mga sundalo. == Mga Reperensya == pb3x7lcdk8h9rttizgxub4ofmfx9bnv 0 11356397 37104205 2026-10-02T16:53:48Z MaricrisCPH 147100 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373586366|Commonwealth of the Philippines]]" 37104205 wikitext text/x-wiki == Ngalan == huhwmea40usly1abpjhusy646yk143e 37104206 37104205 2026-10-02T16:58:35Z MaricrisCPH 147100 37104206 wikitext text/x-wiki Ang '''Komonwelt sa Pilipinas''' ([[Kinatsila]]:''Mancomunidad de Filipinas''; <ref name="PML2">{{Cite web|title=Official Ballot|url=https://lh3.googleusercontent.com/6UsbO9Te3XvO5ZNBvGKXy8WMFTwT-AxSZsNiHXlcysVda9STjbmt5G0xXwTZBmM0GA|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003065655/https://lh3.googleusercontent.com/6UsbO9Te3XvO5ZNBvGKXy8WMFTwT-AxSZsNiHXlcysVda9STjbmt5G0xXwTZBmM0GA|archive-date=October 3, 2017|access-date=July 12, 2017|publisher=Presidential Museum and Library|quote=Officials of the Commonwealth of the Philippines – Funcionarios del Commonwealth de Filipinas}}</ref> <ref>{{Cite web|date=1961|title=Manuel Quezon historical marker|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuel_Quezon_historical_marker_at_the_Arch_of_the_Centuries_UST.jpg|access-date=August 16, 2021|publisher=National Historical Commission of the Philippines}}</ref> [[Tagalog]]:''Komonwelt ng Pilipinas'' <ref name="filname2">{{Cite journal|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=1965|title=Constitutional Law|url=https://books.google.com/books?id=QfaNAAAAMAAJ&q=%22Komonwelt+ng+Pilipinas%22|journal=Philconsa Yearbook|publisher=Philippine Constitution Association|access-date=September 26, 2014}}{{Cite web|date=2010|title=Balangkas at Layunin ng Pamahalaang Komonwelt|url=http://lrmds.deped.gov.ph/download/1133|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816060828/http://lrmds.deped.gov.ph/download/1133|archive-date=August 16, 2016|access-date=September 26, 2014|website=Bureau of Elementary Education|publisher=Department of Education}}</ref>) usa ka [[Territories of the United States|wala maapil nga teritoryo]] ug [[Commonwealth (U.S. insular area)|komonwelt]] ([[Dependent territory|dependensya]]) sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] nga naglungtad gikan sa 1935 hangtod 1946. Natukod kini human sa [[Tydings–McDuffie Act]] aron ilisan ang [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Insular Government of the Philippine Islands]] <ref name="InaugurationDate2">{{Citation|title=Timeline 1930–1939|url=http://www.ssc.edu.ph/centennial%20website/SSC%201930-1939.htm|access-date=July 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090405083845/http://www.ssc.edu.ph/centennial%20website/SSC%201930-1939.htm|url-status=live|publisher=St. Scholastica's College|archive-date=April 5, 2009}}.</ref><ref>{{Citation|last=Roosevelt|first=Franklin D.|title=The American Presidency Project, the Commonwealth Road, consecrated on October 23, 1937|date=November 14, 1935|access-date=July 13, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081101045033/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=14980|url-status=live|contribution=Proclamation 2148 on the Establishment of the Commonwealth of the Philippines|contribution-url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=14980|place=Santa Barbara|publisher=University of California|quote=This Proclamation shall be effective upon its promulgation at Manila, Philippine Islands, on November 15, 1935, by the Secretary of War of the United States of America, who is hereby designated as my representative for that purpose.|archive-date=November 1, 2008}}</ref> ug gidisenyo isip usa ka [[Transitional government|transisyonal nga administrasyon]] agig pagpangandam alang sa hingpit nga kagawasan sa Pilipinas. <ref>{{Cite book|last=Castro|first=Christi-Anne|url=https://books.google.com/books?id=uaZnkbiJbbYC&pg=PA204|title=Musical Renderings of the Philippine Nation|date=April 7, 2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-974640-8|page=204|access-date=July 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502004959/http://books.google.com/books?id=uaZnkbiJbbYC&pg=PA204|archive-date=May 2, 2014|url-status=live}}</ref> Ang mga langyaw nga kalihokan niini nagpabilin nga gidumala sa Estados Unidos. Sulod sa kapin usa ka dekada nga paglungtad niini, ang Komonwelt adunay usa ka lig-on [[Executive (government)|nga ehekutibo]] ug usa ka [[Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas|korte suprema]] . [[National Assembly of the Philippines|Ang lehislatura]] niini, nga gidominar sa [[Partidong Nacionalista|Nacionalista Party]], sa sinugdanan unicameral apan sa ulahi bicameral. Niadtong 1937, gipili sa gobyerno [[Tinagalog|ang Tagalog]]{{Spaced en dash}}ang pinulongan sa kaulohan nga [[Manila]] ug sa mga kasikbit nga probinsya niini{{Spaced en dash}}isip basehan sa [[Finilipinhon|nasudnong pinulongan]], bisan tuod mokabat ug daghang katuigan una kini mahimong kinatibuk-an ang paggamit niini. Gisagop [[Women's suffrage|ang katungod sa pagboto sa kababayen-an]], ug ang [[Ekonomiya sa Pilipinas|ekonomiya]] nakabawi sa lebel sa wala pa [[Great Depression|ang Depresyon]] sa wala pa ang [[Philippines campaign (1941–1942)|pagsulong sa mga Hapon]] sa mga isla niadtong 1941. Usa ka [[Government in exile of the Commonwealth of the Philippines|panahon sa pagkadestiyero]] ang nahitabo atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] gikan sa 1942 hangtod 1945, sa dihang [[Pagpanakop sa mga Hapones sa Pilipinas|giokupar sa Hapon ang Pilipinas.]] Opisyal nga natapos ang Commonwealth niadtong Hulyo 4, 1946, sa dihang nakab-ot sa Pilipinas [[Republic Day (Philippines)|ang hingpit nga soberanya]] sama sa gilatid sa Artikulo XVIII sa [[Konstitusyon sa Pilipinas|Konstitusyon sa 1935.]] <ref name="Const 19352">{{Cite web|date=February 8, 1935|title=The 1935 Constitution|url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527010032/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|archive-date=May 27, 2020|access-date=May 22, 2020|website=Official Gazette|publisher=Government of the Philippines}}</ref> == Ngalan == Ang Komonwelt sa Pilipinas nailhan usab nga "Philippine Commonwealth", <ref name="Philippine Commonwealth2">{{Citation|url=http://avalon.law.yale.edu/20th_century/decade19.asp|title=A Decade of American Foreign Policy 1941–1949 Interim Meeting of Foreign Ministers|place=Moscow|access-date=September 30, 2009|publisher=Yale|archive-date=April 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430221645/http://avalon.law.yale.edu/20th_century/decade19.asp|url-status=live}}.</ref><ref>{{Citation|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60D1EFF3D58107A93C4A8178AD95F418385F9|title=The Philippine Commonwealth|date=November 16, 1935|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=October 1, 2009|archive-date=December 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228061049/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60D1EFF3D58107A93C4A8178AD95F418385F9|url-status=live}}.</ref> o yano nga gitawag nga "ang Komonwelt". Ang opisyal nga ngalan niini sa Kinatsila, ang usa sa duha ka opisyal nga pinulongan sa Komonwelt, mao ang {{Lang|es|Commonwealth de Filipinas}} ({{IPA|es|filiˈpinas|}}). Ang Konstitusyon sa 1935 naggamit sa "Pilipinas" isip mubo nga ngalan sa nasud sa tibuok nga mga probisyon niini, ug naggamit sa "Kapupud-an sa Pilipinas" aron lamang magtumong sa kahimtang ug mga institusyon sa wala pa ang 1935. <ref name="Const 19353">{{Cite web|date=February 8, 1935|title=The 1935 Constitution|url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527010032/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|archive-date=May 27, 2020|access-date=May 22, 2020|website=Official Gazette|publisher=Government of the Philippines}}</ref> Ubos sa [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Gobyerno Insular]] (1901–1935), ang duha ka termino opisyal. <ref>{{Citation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226203438/http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/9-others/72-philippine-autonomy-act-jones-law.html|title=Philippine Autonomy Act (Jones Law)|publisher=The corpus juris|url=http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/9-others/72-philippine-autonomy-act-jones-law.html|archive-date=February 26, 2009}}.</ref> Niadtong 1937, ang Tagalog gideklarar nga basehan sa usa ka nasudnong pinulongan, <ref name="EO134">{{cite PH act|url=https://www.officialgazette.gov.ph/1937/12/30/executive-order-no-134-s-1937|title=PROCLAMING THE NATIONAL LANGUAGE OF THE PHILIPPINES BASED ON THE "TAGALOG" LANGUAGE|chamber=EO|number=134|publisher=Official Gazette of the Philippine Government|date=December 30, 1937|access-date=August 30, 2022|archive-date=September 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924180022/https://www.officialgazette.gov.ph/1937/12/30/executive-order-no-134-s-1937/|url-status=dead}}</ref> nga epektibo human sa duha ka tuig. Ang opisyal nga ngalan sa nasod nga gihubad ngadto sa Tagalog mao ang ''Komonwelt ng Pilipinas'' ( {{IPA|tl|pɪlɪˈpinas|}}). <ref>The national language was only made an official language upon independence, in 1946</ref> == Mga Reperensya == 61grhsqofmh8gm2l9v2cen786d8efua 37104207 37104206 2026-10-02T16:58:59Z MaricrisCPH 147100 37104207 wikitext text/x-wiki Ang '''Komonwelt sa Pilipinas''' ([[Kinatsila]]:''Mancomunidad de Filipinas''; <ref name="PML2">{{Cite web|title=Official Ballot|url=https://lh3.googleusercontent.com/6UsbO9Te3XvO5ZNBvGKXy8WMFTwT-AxSZsNiHXlcysVda9STjbmt5G0xXwTZBmM0GA|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171003065655/https://lh3.googleusercontent.com/6UsbO9Te3XvO5ZNBvGKXy8WMFTwT-AxSZsNiHXlcysVda9STjbmt5G0xXwTZBmM0GA|archive-date=October 3, 2017|access-date=July 12, 2017|publisher=Presidential Museum and Library|quote=Officials of the Commonwealth of the Philippines – Funcionarios del Commonwealth de Filipinas}}</ref> <ref>{{Cite web|date=1961|title=Manuel Quezon historical marker|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manuel_Quezon_historical_marker_at_the_Arch_of_the_Centuries_UST.jpg|access-date=August 16, 2021|publisher=National Historical Commission of the Philippines}}</ref> [[Tagalog]]:''Komonwelt ng Pilipinas'' <ref name="filname2">{{Cite journal|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=1965|title=Constitutional Law|url=https://books.google.com/books?id=QfaNAAAAMAAJ&q=%22Komonwelt+ng+Pilipinas%22|journal=Philconsa Yearbook|publisher=Philippine Constitution Association|access-date=September 26, 2014}}{{Cite web|date=2010|title=Balangkas at Layunin ng Pamahalaang Komonwelt|url=http://lrmds.deped.gov.ph/download/1133|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816060828/http://lrmds.deped.gov.ph/download/1133|archive-date=August 16, 2016|access-date=September 26, 2014|website=Bureau of Elementary Education|publisher=Department of Education}}</ref>) usa ka [[Territories of the United States|wala maapil nga teritoryo]] ug [[Commonwealth (U.S. insular area)|komonwelt]] ([[Dependent territory|dependensya]]) sa [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]] nga naglungtad gikan sa 1935 hangtod 1946. Natukod kini human sa [[Tydings–McDuffie Act]] aron ilisan ang [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Insular Government of the Philippine Islands]] <ref name="InaugurationDate2">{{Citation|title=Timeline 1930–1939|url=http://www.ssc.edu.ph/centennial%20website/SSC%201930-1939.htm|access-date=July 10, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090405083845/http://www.ssc.edu.ph/centennial%20website/SSC%201930-1939.htm|url-status=live|publisher=St. Scholastica's College|archive-date=April 5, 2009}}.</ref><ref>{{Citation|last=Roosevelt|first=Franklin D.|title=The American Presidency Project, the Commonwealth Road, consecrated on October 23, 1937|date=November 14, 1935|access-date=July 13, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20081101045033/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=14980|url-status=live|contribution=Proclamation 2148 on the Establishment of the Commonwealth of the Philippines|contribution-url=http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=14980|place=Santa Barbara|publisher=University of California|quote=This Proclamation shall be effective upon its promulgation at Manila, Philippine Islands, on November 15, 1935, by the Secretary of War of the United States of America, who is hereby designated as my representative for that purpose.|archive-date=November 1, 2008}}</ref> ug gidisenyo isip usa ka [[Transitional government|transisyonal nga administrasyon]] agig pagpangandam alang sa hingpit nga kagawasan sa Pilipinas. <ref>{{Cite book|last=Castro|first=Christi-Anne|url=https://books.google.com/books?id=uaZnkbiJbbYC&pg=PA204|title=Musical Renderings of the Philippine Nation|date=April 7, 2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-974640-8|page=204|access-date=July 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502004959/http://books.google.com/books?id=uaZnkbiJbbYC&pg=PA204|archive-date=May 2, 2014|url-status=live}}</ref> Ang mga langyaw nga kalihokan niini nagpabilin nga gidumala sa Estados Unidos. Sulod sa kapin usa ka dekada nga paglungtad niini, ang Komonwelt adunay usa ka lig-on [[Executive (government)|nga ehekutibo]] ug usa ka [[Kinatas-ang Hukmanan sa Pilipinas|korte suprema]] . [[National Assembly of the Philippines|Ang lehislatura]] niini, nga gidominar sa [[Partidong Nacionalista|Nacionalista Party]], sa sinugdanan unicameral apan sa ulahi bicameral. Niadtong 1937, gipili sa gobyerno [[Tinagalog|ang Tagalog]]{{Spaced en dash}}ang pinulongan sa kaulohan nga [[Manila]] ug sa mga kasikbit nga probinsya niini{{Spaced en dash}}isip basehan sa [[Finilipinhon|nasudnong pinulongan]], bisan tuod mokabat ug daghang katuigan una kini mahimong kinatibuk-an ang paggamit niini. Gisagop [[Women's suffrage|ang katungod sa pagboto sa kababayen-an]], ug ang [[Ekonomiya sa Pilipinas|ekonomiya]] nakabawi sa lebel sa wala pa [[Great Depression|ang Depresyon]] sa wala pa ang [[Philippines campaign (1941–1942)|pagsulong sa mga Hapon]] sa mga isla niadtong 1941. Usa ka [[Government in exile of the Commonwealth of the Philippines|panahon sa pagkadestiyero]] ang nahitabo atol sa [[Ikaduhang Gubat Kalibotanon|Ikaduhang Gubat sa Kalibutan]] gikan sa 1942 hangtod 1945, sa dihang [[Pagpanakop sa mga Hapones sa Pilipinas|giokupar sa Hapon ang Pilipinas.]] Opisyal nga natapos ang Commonwealth niadtong Hulyo 4, 1946, sa dihang nakab-ot sa Pilipinas [[Republic Day (Philippines)|ang hingpit nga soberanya]] sama sa gilatid sa Artikulo XVIII sa [[Konstitusyon sa Pilipinas|Konstitusyon sa 1935.]] <ref name="Const 19352">{{Cite web|date=February 8, 1935|title=The 1935 Constitution|url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527010032/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|archive-date=May 27, 2020|access-date=May 22, 2020|website=Official Gazette|publisher=Government of the Philippines}}</ref> == Ngalan == Ang Komonwelt sa Pilipinas nailhan usab nga "Philippine Commonwealth", <ref name="Philippine Commonwealth2">{{Citation|url=http://avalon.law.yale.edu/20th_century/decade19.asp|title=A Decade of American Foreign Policy 1941–1949 Interim Meeting of Foreign Ministers|place=Moscow|access-date=September 30, 2009|publisher=Yale|archive-date=April 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430221645/http://avalon.law.yale.edu/20th_century/decade19.asp|url-status=live}}.</ref><ref>{{Citation|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60D1EFF3D58107A93C4A8178AD95F418385F9|title=The Philippine Commonwealth|date=November 16, 1935|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=October 1, 2009|archive-date=December 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228061049/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60D1EFF3D58107A93C4A8178AD95F418385F9|url-status=live}}.</ref> o yano nga gitawag nga "ang Komonwelt". Ang opisyal nga ngalan niini sa Kinatsila, ang usa sa duha ka opisyal nga pinulongan sa Komonwelt, mao ang {{Lang|es|Commonwealth de Filipinas}} ({{IPA|es|filiˈpinas|}}). Ang Konstitusyon sa 1935 naggamit sa "Pilipinas" isip mubo nga ngalan sa nasud sa tibuok nga mga probisyon niini, ug naggamit sa "Kapupud-an sa Pilipinas" aron lamang magtumong sa kahimtang ug mga institusyon sa wala pa ang 1935. <ref name="Const 19353">{{Cite web|date=February 8, 1935|title=The 1935 Constitution|url=https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527010032/http://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/the-1935-constitution/|archive-date=May 27, 2020|access-date=May 22, 2020|website=Official Gazette|publisher=Government of the Philippines}}</ref> Ubos sa [[Gobyerno Insular sa mga Isla sa Pilipinas|Gobyerno Insular]] (1901–1935), ang duha ka termino opisyal. <ref>{{Citation|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226203438/http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/9-others/72-philippine-autonomy-act-jones-law.html|title=Philippine Autonomy Act (Jones Law)|publisher=The corpus juris|url=http://www.thecorpusjuris.com/laws/constitutions/9-others/72-philippine-autonomy-act-jones-law.html|archive-date=February 26, 2009}}.</ref> Niadtong 1937, ang Tagalog gideklarar nga basehan sa usa ka nasudnong pinulongan, <ref>The national language was only made an official language upon independence, in 1946</ref> nga epektibo human sa duha ka tuig. Ang opisyal nga ngalan sa nasod nga gihubad ngadto sa Tagalog mao ang ''Komonwelt ng Pilipinas'' ( {{IPA|tl|pɪlɪˈpinas|}}). <ref>The national language was only made an official language upon independence, in 1946</ref> == Mga Reperensya == jfvrl6kq2ghiczx881gjp03yl4vcc63 0 11356398 37104208 2026-10-02T17:12:33Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353932897|Negros famine]]" 37104208 wikitext text/x-wiki == Kaagi == bjubl2szp9tm33yywlxgmuho53mf2ez 37104210 37104208 2026-10-02T17:15:40Z JoyiCPH 147101 37104210 wikitext text/x-wiki Ang '''kagutom sa Negros''' nahitabo sa isla [[Negros|sa Negros]] sa Pilipinas sa tunga-tunga sa dekada 1980, atol sa pagkahurot sa [[Balaod militar ubos ni Ferdinand Marcos|diktaduryang Marcos]]. <ref name="KaiFrancisco201609222">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories/|title=Martial Law, the dark chapter in Philippine history|last=Francisco|first=Katerina|date=22 September 2016|work=Rappler|access-date=29 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923155126/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/146939-martial-law-explainer-victims-stories|archive-date=23 September 2016|url-status=live}}</ref><ref name="Manapat19912">{{Cite book|title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism|first=Ricardo|last=Manapat|date=1991|publisher=Aletheia Publications|isbn=9719128704|location=New York|oclc=28428684}}</ref> Usa kini ka hinungdanong gutlo sa kasaysayan sa produksiyon sa asukal sa Pilipinas, ingon man sa mas lapad nga kasaysayan sa politika sa Pilipinas. Tungod sa mga paningkamot sa administrasyong Marcos nga makontrol ang produksiyon sa asukal pinaagi sa [[Monopolies in the Philippines (1965–1986)#Sugar industry|monopolyo sa NASUTRA]] nga gihuptan sa [[Cronies of Ferdinand Marcos|kroni ni Marcos]] nga [[Roberto Benedicto|si Roberto Benedicto]] ug sa kalit nga pag-ubos sa presyo sa asukal sa internasyonal, kini nakamugna sa nailhan nga "social volcano", nga ang tensyon misangpot sa [[Escalante Masaker|masaker sa Escalante]], ug ang mga negatibong epekto gibati gihapon bisan human sa pagpalagpot ni Ferdinand Marcos ug sa iyang mga kroni atol sa 1986 [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|People Power Revolution]].<ref name="Caña20212">{{Cite web|last=Caña|first=Paul John|date=15 May 2021|title=Sugar Wars: Looking Back at the Negros Famine of the 1980s|url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/negros-famine-of-the-1980s-a00289-20210415-lfrm2|access-date=2022-08-15|website=Esquiremag.ph}}</ref><ref name="Tadem2015MartialLawDevelopmentParadigms2">{{Cite journal|last=Tadem|first=Eduardo Climaco|date=3 July 2015|title=Technocracy and the Peasantry: Martial Law Development Paradigms and Philippine Agrarian Reform|journal=Journal of Contemporary Asia|volume=45|issue=3|pages=394–418|doi=10.1080/00472336.2014.983538|s2cid=154354138|issn=0047-2336}}</ref> Niadtong 1984, kapin sa 190,000 ka mga trabahante sa tubo ang nawad-an sa ilang panginabuhian, <ref>{{Cite news|url=https://www.csmonitor.com/1985/0807/oros.html|title=Business in Philippines' sugar capital sours, leaving communists to prosper|date=7 August 1985|work=Christian Science Monitor|access-date=2018-05-27|issn=0882-7729}}</ref><ref name="Manapat19913">{{Cite book|title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism|first=Ricardo|last=Manapat|date=1991|publisher=Aletheia Publications|isbn=9719128704|location=New York|oclc=28428684}}</ref> ug mga usa ka milyon ''nga mga sakada'' ug ang ilang mga pamilya sa Negros ang nag-antos sa kagutom. <ref>{{Cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/723654/i-saw-martial-law-up-close-and-personal|title=I saw martial law up close and personal|last=Quimpo|first=Susan F.|access-date=2018-05-27|language=en}}</ref> Pag-abot sa 1985, usa ka surbey sa National Nutrition Council of the Philippines nagbanabana nga mga 350,000 ka mga bata – 40 porsyento sa mga residente sa Negros Occidental nga ubos sa edad nga 14 – ang nag-antos sa [[Malnutrition|malnutrisyon]] . <ref name="Caña20213">{{Cite web|last=Caña|first=Paul John|date=15 May 2021|title=Sugar Wars: Looking Back at the Negros Famine of the 1980s|url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/negros-famine-of-the-1980s-a00289-20210415-lfrm2|access-date=2022-08-15|website=Esquiremag.ph}}</ref> Ang estadistika [[Infant death|sa kamatayon sa mga masuso]] sa Bacolod City Hospital niadtong 1985 misaka og 67 porsyento, ug ang pagkamatay sa mga masuso sa Negros misaka sa halos doble sa nasudnong aberids, diin kadaghanan sa mga kamatayon gipahinungod sa malnutrisyon. <ref name="USHouseAppropriationsP782">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_Ibh_3uJXqUC&dq=how+many+people+died+during+the+famine+in+Negros&pg=PA78|title=Foreign assistance and related programs appropriations for 1988: hearings before a subcommittee of the Committee on Appropriations, House of Representatives, One hundredth Congress, first session|date=1987|publisher=U.S. Government Printing Office, United States Congress House Committee on Appropriations Subcommittee on Foreign Operations and Related Agencies|language=en}}</ref> == Kaagi == {{Main|Sugar industry of the Philippines}} === Produksyon sa asukal sa Pilipinas === Ang pagpananom og tubo, ilabi na ''[[Saccharum sinense|ang Saccharum sinense]]'', sa Pilipinas nagsugod pa sa wala pa ang kolonisasyon sa Espanya, nga usa sa [[Domesticated plants and animals of Austronesia|orihinal nga pangunang mga tanom]] sa mga [[Mga katawhang Austronesian|katawhang Austronesian]], nga naglakip sa mga Pilipino.<ref name="Blust19842">{{cite journal|last1=Blust|first1=Robert|title=The Austronesian Homeland: A Linguistic Perspective|journal=Asian Perspectives|date=1984–1985|volume=26|issue=1|pages=44–67|hdl=10125/16918}}</ref><ref name="Spriggs20112">{{cite journal|last1=Spriggs|first1=Matthew|title=Archaeology and the Austronesian expansion: where are we now?|journal=Antiquity|date=2 January 2015|volume=85|issue=328|pages=510–528|doi=10.1017/S0003598X00067910|s2cid=162491927}}</ref><ref name="Aljanabi2">{{cite book|first1=Salah M.|last1=Aljanabi|editor1-first=M. Raafat|editor1-last=El-Gewely|title=Biotechnology Annual Review|volume=4|chapter=Genetics, phylogenetics, and comparative genetics of ''Saccharum'' L., a polysomic polyploid Poales: Andropogoneae|publisher=Elsevier Science B.V.|year=1998|pages=285–320|isbn=9780444829719|chapter-url=https://books.google.com/books?id=sXuUuIp18n0C&pg=PA285}}</ref><ref name="Baldick20132">{{cite book|first1=Julian|last1=Baldick|title=Ancient Religions of the Austronesian World: From Australasia to Taiwan|publisher=I.B.Tauris|year=2013|page=2|isbn=9780857733573|url=https://books.google.com/books?id=7U6oBAAAQBAJ&pg=PP6}}</ref>Tradisyonal kini nga gigamit sa paghimo og lain-laing lumad nga mga produkto [[Jaggery|sa jaggery]] (kolektibong gitawag nga ''[[panutsa]]'', sama sa ''pakombuk'', ''sangkaka'' ug ''bagkat bao'' ) nga gigamit sa pagluto. Kini kaylap usab nga gigamit sa paghimo og tradisyonal nga mga bino sama sa [[palek]], [[byais]], [[basi]], [[intus]], ug [[pangasi]], ug ang duga niini gigamit usab sa paghimo og suka.<ref name="Sanchez2">{{cite book|last1=Sanchez|first1=Priscilla C.|title=Philippine Fermented Foods: Principles and Technology|date=2008|publisher=UP Press|isbn=9789715425544|page=124|url=https://books.google.com/books?id=smfr-KYgtWkC}}</ref><ref name="Demetrio2">{{cite journal|last1=Demetrio|first1=Feorillo Petronilo A. III|title=Colonization and Alcoholic Beverages of Early Visayans from Samar and Leyte|journal=Malay|date=2012|volume=25|issue=1|pages=1–18|url=https://ejournals.ph/article.php?id=8021}}</ref><ref>{{cite web|last1=Feraren|first1=John Mychal|title=Ten Proofs We Inherited Our Love for Drinking from Pre-Colonial Filipinos|url=http://clairedelfinmedia.com/ten-proofs-we-inherited-our-love-for-drinking-from-pre-colonial-filipinos/|website=Claire Delfin Media|access-date=5 May 2019|archive-date=9 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509151353/http://clairedelfinmedia.com/ten-proofs-we-inherited-our-love-for-drinking-from-pre-colonial-filipinos/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/storypage.aspx?StoryId=94222|title=Abs-Cbn Interactive, Ilocanos mark 200 yrs. of Basi Revolt}}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref name="Gico2">{{cite web|last1=Gico|first1=Emma T.|last2=Ybarzabal|first2=Evelyn R.|title=Indigenous Rice Wine Making in Central Panay, Philippines|url=https://cpu.edu.ph/uncategorized/indigenous-rice-wine-making-in-central-panay-philippines/|website=Central Philippine University|access-date=4 May 2019}}</ref><ref name="Garcia2">{{cite journal|last1=Garcia|first1=Ian Rav|title=Back in Maragusan|journal=Mindanao Times|date=28 February 2019|url=http://mindanaotimes.com.ph/2019/02/28/wanderlust-back-in-maragusan/|archive-date=19 August 2021|access-date=15 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819091546/http://mindanaotimes.com.ph/2019/02/28/wanderlust-back-in-maragusan/|url-status=dead}}</ref> [[Sugar industry|Ang pagpananom og tubo]] nahimong usa ka industriya human sa 1856 sa dihang [[Russell Sturgis (1805–1887)|ang Russell & Sturgis]] <ref>{{Cite web|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~bak00140|title=We've moved}}</ref> unang nagbukas og sanga sa Iloilo aron paghatag og mga pautang sa mga magtatanom og tubo. <ref name="ReferenceA2">{{cite web|url=http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|title=Sugar Industry History|publisher=Sugar Regulatory Administration|access-date=2013-05-31|archive-date=19 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319120455/http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|url-status=dead}}</ref> Nagtanyag sila og liberal nga mga termino ngadto sa pipila ka [[Negrosanon|mga Negrense]] nga mga planter, <ref name="ReferenceA3">{{cite web|url=http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|title=Sugar Industry History|publisher=Sugar Regulatory Administration|access-date=2013-05-31|archive-date=19 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319120455/http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|url-status=dead}}</ref> nga nagdasig sa pipila ka prominenteng mga Ilonggo nga tubo sama sa Ledesma, Lacson, Hilado, Cosculluela, Pérez, Alvarez, Sotamayor ug Escanilla nga mga pamilya namalhin sa Negros sa tunga-tunga sa 1800s. Ang mga produkto sa asukal gi-eksport ngadto sa Estados Unidos, Inglatera, Australia ug Espanya. <ref name="ReferenceA4">{{cite web|url=http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|title=Sugar Industry History|publisher=Sugar Regulatory Administration|access-date=2013-05-31|archive-date=19 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319120455/http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|url-status=dead}}</ref> Ang industriya nagpadayon sa pagtubo sa tibuok panahon sa kolonyal nga Pilipinas ug nagtugot sa usa ka gamay nga grupo sa mga pamilyang Pilipino nga makatipon og bahandi ug kahimtang, ug mahimong bahin sa [[Social elite|sosyal nga elite]] sa Pilipinas. <ref name="ReferenceA5">{{cite web|url=http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|title=Sugar Industry History|publisher=Sugar Regulatory Administration|access-date=2013-05-31|archive-date=19 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319120455/http://www.sra.gov.ph/about-us/history/|url-status=dead}}</ref> == Mga Reperensya == rt1cc858d168s6q2ycn0h4sy2mjgr8o 0 11356399 37104211 2026-10-02T17:16:11Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377246717|Monopolies in the Philippines (1965–1986)]]" 37104211 wikitext text/x-wiki == Industriya sa asukal == [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] dq1e61ab3fe3qzadomst097b4t3ohno 37104212 37104211 2026-10-02T17:18:26Z JoyiCPH 147101 37104212 wikitext text/x-wiki Atol sa administrasyon ni kanhi [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|presidente]] [[Ferdinand Marcos]] (1965–1986) pinili nga mga negosyo ang gipaboran ug gi-patronize ni Marcos, nakadawat og pinansyal nga suporta, bugtong patronage, mga eksepsiyon sa buhis, ug kontrol sa tibuok industriya nga naghimo niining mga negosyo nga [[Monopolies|mga monopolyo]] .<ref name="WilliamBranigin198603282">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/03/28/marcos-circle-said-to-skim-1-billion-from-sugar-sales/b0ae096b-12a5-44b1-94ac-27ec0a9452c5/|title=Marcos Circle Said to Skim $1 Billion From Sugar Sales|last=Branigin|first=William|date=1986-03-28|work=Washington Post|access-date=2018-05-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref><ref name="Manapat19912">{{Cite book|title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism|last=Ricardo.|first=Manapat|date=1991|publisher=Aletheia Publications|isbn=9719128704|location=New York|oclc=28428684}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/442575/what-went-before-how-cojuangco-acquired-his-ucpb-shares|title=What Went Before: How Cojuangco acquired his UCPB shares|date=2013-07-11|work=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=2018-05-27|language=en}}</ref>Ang mga higala ug paryente ni Marcos nakaangkon og dakong bahandi ug gahom sa ekonomiya tungod sa mga espesyal nga pabor ug pribilehiyo nga gihatag sa administrasyon. <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2016/may/07/10bn-dollar-question-marcos-millions-nick-davies|title=The $10bn question: what happened to the Marcos millions? {{!}} World news {{!}} The Guardian|website=[[TheGuardian.com]]|date=2016-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508114514/https://www.theguardian.com/world/2016/may/07/10bn-dollar-question-marcos-millions-nick-davies|access-date=2018-05-27|archive-date=May 8, 2016}}</ref> Samtang ang mga kaubanan ni Marcos nakatagamtam og bailout gikan sa gobyerno bisan sa panahon sa pagkahugno sa ilang mga kompanya, ang ubang mga negosyo nag-antos sa taas nga buhis, mga silot, ug uban pang dili makiangayon nga pagtratar nga nagpugos kanila sa pagsira, o pagbaligya sa ilang mga bahin. Kadaghanan sa mga monopolyo nga nalambigit kang Ferdinand Marcos gidumala sa [[Associates of Ferdinand Marcos|iyang mga suod nga kauban]], nga giisip usab nga [[Cronyism|mga kroni]] sa mga kritiko. <ref name="AnaRoa201409292">{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/641277/regime-of-marcoses-cronies-kleptocracy|title=Regime of Marcoses, cronies, kleptocracy|last=Roa|first=Ana|date=2014-09-29|access-date=2018-05-27|language=en}}</ref> Gipasumbingay ni kanhi Unang Ginang [[Imelda Marcos]] nga ang mga Marcos ang nagkontrol sa kadaghanan sa mga industriya sa Pilipinas. Sa usa ka interbyu niadtong 1988, siya miingon, "Hapit tanan namong gipanag-iya sa Pilipinas—gikan sa kuryente, telekomunikasyon, eroplano, pagbabangko, serbesa ug tabako, pagmantala sa mantalaan, mga estasyon sa telebisyon, pagpadala, lana ug pagmina, mga hotel ug mga resort sa baybayon, hangtod sa paggaling sa lubi, gagmay nga mga umahan, real estate ug insurance." <ref name="AnaRoa201409293">{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/641277/regime-of-marcoses-cronies-kleptocracy|title=Regime of Marcoses, cronies, kleptocracy|last=Roa|first=Ana|date=2014-09-29|access-date=2018-05-27|language=en}}</ref> == Industriya sa asukal == {{Main|NASUTRA monopoly|Negros famine}} Ang asukal usa ka importanteng industriya sa Pilipinas, nga usa sa mga nag-unang eksport sa mga tanom sukad pa sa [[Kasaysayan sa Pilipinas (1565–1898)|panahon sa kolonyal nga Espanyol]] . Atol sa unang mga tuig sa administrasyong Marcos, kini ang responsable sa 27% sa kinatibuk-ang kita sa nasud gikan sa dolyar. <ref name="Manapat19913">{{Cite book|title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism|last=Ricardo.|first=Manapat|date=1991|publisher=Aletheia Publications|isbn=9719128704|location=New York|oclc=28428684}}</ref> [[Roberto Benedicto|Si Roberto Benedicto]], ang igsoon ug kauban ni Marcos sa fraternity, [[Monopoly|mao ang nagmonopoliya]] sa [[Sugar industry|industriya sa asukal]] sa Pilipinas sugod niadtong 1974, nga nakakuha sa ngalang "Sugar King". <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1981/02/05/world/philippine-planters-and-workers-fight-sugar-controls.html|title=PHILIPPINE PLANTERS AND WORKERS FIGHT SUGAR CONTROLS|last=Kamm|first=Henry|access-date=2018-05-27|language=en}}</ref> Ang internasyonal nga presyo sa asukal padayon nga misaka sa dekada 1970, nga misangpot sa walay pili nga pagtipig og mga suplay gikan sa lokal nga merkado. Mas gusto sa mga negosyante sa asukal nga ibaligya ang asukal sa gawas sa nasud kaysa sa lokal, diin ang mga presyo gi-regulate sa gobyerno. Gitukod sa administrasyong Marcos ang Philippine Exchange Co. (Philex), usa ka entidad sa gobyerno nga nagdumala sa tanang internasyonal nga pamatigayon sa asukal. Ang Philex lang ang nagdumala sa pag-eksport og asukal gikan sa US ug langyaw. Nipalit silag asukal nga ginama sa lokal sa mubu nga presyo nga $19.75 kada ''pikul,'' dayon gibaligya kini sa Estados Unidos sa $69.25. <ref name="Manapat19914">{{Cite book|title=Some are smarter than others: the history of Marcos' crony capitalism|last=Ricardo.|first=Manapat|date=1991|publisher=Aletheia Publications|isbn=9719128704|location=New York|oclc=28428684}}</ref> Ang ilang inisyal nga ganansya mikabat sa $700 milyon. Ang mga Haciendero (mga tag-iya sa yutang agrikultural) nangatarungan nga ang Philex usa lamang ka ahente sa pamatigayon ug nanawagan nga ang ganansya gikan sa internasyonal nga mga baligya kinahanglan ihatag kanila. Apan, sa wala pa masulbad ang isyu sa hustong paagi, niubos pag-ayo ang presyo sa asukal sa tibuok kalibutan, ug [[Bankruptcy|nabangkarota]] ang Philex. Ang pagkahugno nakurat sa gobyerno ni Marcos, kinsa nagtipig ug daghang asukar sa mga bodega. Sa dihang nakahukom ang Philex nga ipadayon ang pagbaligya niadtong 1975, ang asukal mius-os na, ang produksiyon kinahanglan nga putlon, ug ang mga trabahante nawad-an og trabaho. <ref>{{Cite news|url=https://martiallawmuseum.ph/magaral/the-philippines-during-the-martial-law/|title=Martial Law Museum|access-date=2018-05-27|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180625213544/https://martiallawmuseum.ph/magaral/the-philippines-during-the-martial-law/|archive-date=June 25, 2018|url-status=dead}}</ref> <ref name="WilliamBranigin198603283">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1986/03/28/marcos-circle-said-to-skim-1-billion-from-sugar-sales/b0ae096b-12a5-44b1-94ac-27ec0a9452c5/|title=Marcos Circle Said to Skim $1 Billion From Sugar Sales|last=Branigin|first=William|date=1986-03-28|work=Washington Post|access-date=2018-05-27|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> After the flop of Philex, Marcos decided to have tighter control of the industry and established the [[Philippine Sugar Commission]] (Philsucom). Philsucom had blanket authority over the industry, given the power to "act as the single agency engaged in the buying and selling of sugar". Additionally, the Presidential Degree 1192 provided Philsucom:<ref>{{Cite web|url=https://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1977/pd_1192_1977.html|title=PRESIDENTIAL DECREE No. 1192}}</ref> == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Ekonomiya sa Pilipinas]] 7cchfxw9wg0ut308k95zud23qmxypne 0 11356400 37104213 2026-10-02T17:19:50Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361361860|Human rights abuses of the Marcos dictatorship]]" 37104213 wikitext text/x-wiki == Detensyon sa politika == qmoojbgz28jiq20jpdzl14irn6arlgr 37104214 37104213 2026-10-02T17:22:03Z JoyiCPH 147101 37104214 wikitext text/x-wiki Ang diktadurya sa ika-10 nga presidente sa Pilipinas [[Ferdinand Marcos|nga si Ferdinand Marcos]] niadtong dekada 1970 ug 1980 nahinumduman sa kasaysayan tungod sa rekord niini sa [[Tawhanong katungod|mga pag-abuso sa tawhanong katungod]], <ref name="McCoy199909202">{{Cite web}}</ref> <ref name="Abinales&Amoroso200522">{{Cite book|title=State and society in the Philippines|last1=Abinales|first1=P.N.|last2=Amoroso|first2=Donna J.|date=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=978-0742510234|location=Lanham, MD|oclc=57452454}}</ref> ilabi na nga nagtumong sa mga kaatbang sa politika, mga aktibista sa estudyante, <ref>{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/182828-marcos-dictatorship-martial-law-youth-leaders-killed/|title=Gone too soon: 7 youth leaders killed under Martial Law|work=[[Rappler]]|access-date=June 15, 2018|language=en}}</ref> mga peryodista, mga trabahante sa relihiyon, mga mag-uuma, ug uban pa nga nakigbisog batok sa iyang diktadurya. Base sa dokumentasyon sa [[Amnesty International]], [[Task Force Detainees of the Philippines]], ug susamang mga entidad nga nagmonitor sa tawhanong katungod, <ref name="RachelAGReyes2016041222">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref> ang mga historyador nagtuo nga ang diktaduryang Marcos gimarkahan sa 3,257 nga nailhan nga [[Extrajudicial killings and forced disappearances in the Philippines|extrajudicial killings]], <ref name="RachelAGReyes2016041223">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref> 35,000 [[List of torture methods used by the Marcos dictatorship|nga dokumentado nga mga pagtortyur]], 737 nga ' [[Pinugos nga pagkawala|forced disappearances]] ', <ref name="RachelAGReyes2016041224">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref> ug 70,000 [[Political detainees under the Marcos dictatorship|nga mga pagkabilanggo]].<ref name="RachelAGReyes201604122">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref><ref name=":122">{{Cite book|title=Marcos Martial Law: Never Again|last=Robles|first=Raissa|publisher=Filipinos for a Better Philippines|year=2016}}</ref> Mga 2,520 sa 3,257 ka biktima sa pagpatay ang gitortyur ug giputol-putol sa wala pa ilabay ang ilang mga lawas sa nagkalain-laing mga lugar aron madiskobrehan sa publiko - usa ka taktika nga gituyo aron magsabwag og kahadlok sa mga tawo, <ref name=":022">{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa35/019/1977/en/|title=Report of an AI Mission to the Republic of the Philippines 1975|date=September 1976|website=[[Amnesty International]]}}</ref><ref name=":222">{{Cite book|title=Policing America's empire : the United States, the Philippines, and the rise of the surveillance state|last=McCoy|first=Alfred W.|date=2009|publisher=University of Wisconsin Press|isbn=9780299234133|location=Madison, Wis.|oclc=550642875}}</ref> nga nailhan nga "salvaging". <ref>{{Cite news|url=https://www.postguam.com/forum/featured_columnists/salvage-victims/article_1ca514a4-1812-11e6-900a-8304df53116c.html|title='Salvage' victims|last=Cagurangan|first=Mar-Vic|work=The Guam Daily Post|access-date=June 24, 2018|language=en}}</ref> Ang ubang mga biktima gipailalom usab sa [[Human cannibalism|kanibalismo]]. <ref name="soWhySamar12">{{Citation|first=Mila D.|last=Aguilar|title=So Why Samar?|date=October 3, 2015|url=https://www.youtube.com/watch?t=724&v=H6vw6rFaabA|access-date=June 18, 2018|publisher=[[Commission on Human Rights|Commission on Human Rights (Philippines)]]}}</ref> == Detensyon sa politika == {{Main|Political detainees under the Marcos dictatorship}} Ang pagpatuman sa Balaod Militar niadtong Septyembre 1972 nagsugod sa sunod-sunod nga mga pag-aresto, nga nagtumong sa bisan kinsa nga misupak kang Marcos. Apil niini ang mga estudyante, mga politiko sa oposisyon, mga tigbalita, mga akademiko, ug bisan ang mga relihiyosong trabahante, gawas sa mga nailhang aktibista. Kadtong mga nadakpan gitawag nga "mga detenido sa politika," imbes nga "mga bilanggo sa politika," diin ang teknikal nga mga kahulugan sa una dili klaro nga ang administrasyong Marcos makapadayon sa pagbilanggo kanila nga dili kinahanglan nga pasakaan og kaso. <ref name="binubura2">{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/803518/ricky-lee-martial-law-detainee-on-historical-revisionism-para-akong-binubura/story/|title=Ricky Lee, martial law detainee, on historical revisionism: 'Para akong binubura'|date=September 16, 2021}}</ref> == Mga Reperensya == r03t6xv21zgr9zhlnf6h44jm85y19kz 37104215 37104214 2026-10-02T17:22:34Z JoyiCPH 147101 37104215 wikitext text/x-wiki Ang diktadurya sa ika-10 nga presidente sa Pilipinas [[Ferdinand Marcos|nga si Ferdinand Marcos]] niadtong dekada 1970 ug 1980 nahinumduman sa kasaysayan tungod sa rekord niini sa [[Tawhanong katungod|mga pag-abuso sa tawhanong katungod]],<ref name="McCoy1999092022">{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/54a/062.html|title=Alfred McCoy, Dark Legacy: Human rights under the Marcos regime|date=September 20, 1999|publisher=[[Ateneo de Manila University]]}}</ref><ref name="Abinales&Amoroso200522">{{Cite book|title=State and society in the Philippines|last1=Abinales|first1=P.N.|last2=Amoroso|first2=Donna J.|date=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=978-0742510234|location=Lanham, MD|oclc=57452454}}</ref> ilabi na nga nagtumong sa mga kaatbang sa politika, mga aktibista sa estudyante, <ref>{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/182828-marcos-dictatorship-martial-law-youth-leaders-killed/|title=Gone too soon: 7 youth leaders killed under Martial Law|work=[[Rappler]]|access-date=June 15, 2018|language=en}}</ref> mga peryodista, mga trabahante sa relihiyon, mga mag-uuma, ug uban pa nga nakigbisog batok sa iyang diktadurya. Base sa dokumentasyon sa [[Amnesty International]], [[Task Force Detainees of the Philippines]], ug susamang mga entidad nga nagmonitor sa tawhanong katungod, <ref name="RachelAGReyes2016041222">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref> ang mga historyador nagtuo nga ang diktaduryang Marcos gimarkahan sa 3,257 nga nailhan nga [[Extrajudicial killings and forced disappearances in the Philippines|extrajudicial killings]], <ref name="RachelAGReyes2016041223">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref> 35,000 [[List of torture methods used by the Marcos dictatorship|nga dokumentado nga mga pagtortyur]], 737 nga ' [[Pinugos nga pagkawala|forced disappearances]] ', <ref name="RachelAGReyes2016041224">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref> ug 70,000 [[Political detainees under the Marcos dictatorship|nga mga pagkabilanggo]].<ref name="RachelAGReyes201604122">{{Cite web|url=http://www.manilatimes.net/3257-fact-checking-the-marcos-killings-1975-1985/255735/|title=3,257: Fact checking the Marcos killings, 1975-1985|website=[[The Manila Times|The Manila Times Online]]|language=en-US|access-date=June 15, 2018|date=April 12, 2016}}</ref><ref name=":122">{{Cite book|title=Marcos Martial Law: Never Again|last=Robles|first=Raissa|publisher=Filipinos for a Better Philippines|year=2016}}</ref> Mga 2,520 sa 3,257 ka biktima sa pagpatay ang gitortyur ug giputol-putol sa wala pa ilabay ang ilang mga lawas sa nagkalain-laing mga lugar aron madiskobrehan sa publiko - usa ka taktika nga gituyo aron magsabwag og kahadlok sa mga tawo, <ref name=":022">{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/asa35/019/1977/en/|title=Report of an AI Mission to the Republic of the Philippines 1975|date=September 1976|website=[[Amnesty International]]}}</ref><ref name=":222">{{Cite book|title=Policing America's empire : the United States, the Philippines, and the rise of the surveillance state|last=McCoy|first=Alfred W.|date=2009|publisher=University of Wisconsin Press|isbn=9780299234133|location=Madison, Wis.|oclc=550642875}}</ref> nga nailhan nga "salvaging". <ref>{{Cite news|url=https://www.postguam.com/forum/featured_columnists/salvage-victims/article_1ca514a4-1812-11e6-900a-8304df53116c.html|title='Salvage' victims|last=Cagurangan|first=Mar-Vic|work=The Guam Daily Post|access-date=June 24, 2018|language=en}}</ref> Ang ubang mga biktima gipailalom usab sa [[Human cannibalism|kanibalismo]]. <ref name="soWhySamar12">{{Citation|first=Mila D.|last=Aguilar|title=So Why Samar?|date=October 3, 2015|url=https://www.youtube.com/watch?t=724&v=H6vw6rFaabA|access-date=June 18, 2018|publisher=[[Commission on Human Rights|Commission on Human Rights (Philippines)]]}}</ref> == Detensyon sa politika == {{Main|Political detainees under the Marcos dictatorship}} Ang pagpatuman sa Balaod Militar niadtong Septyembre 1972 nagsugod sa sunod-sunod nga mga pag-aresto, nga nagtumong sa bisan kinsa nga misupak kang Marcos. Apil niini ang mga estudyante, mga politiko sa oposisyon, mga tigbalita, mga akademiko, ug bisan ang mga relihiyosong trabahante, gawas sa mga nailhang aktibista. Kadtong mga nadakpan gitawag nga "mga detenido sa politika," imbes nga "mga bilanggo sa politika," diin ang teknikal nga mga kahulugan sa una dili klaro nga ang administrasyong Marcos makapadayon sa pagbilanggo kanila nga dili kinahanglan nga pasakaan og kaso. <ref name="binubura2">{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/803518/ricky-lee-martial-law-detainee-on-historical-revisionism-para-akong-binubura/story/|title=Ricky Lee, martial law detainee, on historical revisionism: 'Para akong binubura'|date=September 16, 2021}}</ref> == Mga Reperensya == c5a4jcr501vh7nub58q8o8uyvhh6vny 0 11356401 37104216 2026-10-02T17:23:42Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373506438|History of the Philippines (1986–present)]]" 37104216 wikitext text/x-wiki [[File:Corazon_Aquino_1986.jpg|thumb| [[Cory Aquino|Si Corazon Aquino]], Presidente gikan sa 1986 hangtod 1992]] 4y4rfu15vshx5pdf0v7jcz1n9e24kmu 37104221 37104216 2026-10-02T17:25:27Z JoyiCPH 147101 37104221 wikitext text/x-wiki Kini nga artikulo naglangkob sa kasaysayan sa [[Pilipinas|kasamtangang republikanong estado sa Pilipinas]] human sa [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|1986 People Power Revolution]], nga nailhan nga '''Ikalimang Republika sa Pilipinas''' . Ang pagbalik sa demokrasya ug mga reporma sa gobyerno nga nagsugod niadtong 1986 nababagan sa utang sa nasud, korapsyon sa gobyerno, [[1986–90 Philippine coup attempts|mga pagsulay sa kudeta]], [[MV Doña Paz|mga katalagman]], usa ka padayon [[Mga armadong panagbangi sa Komunista sa Pilipinas|nga pag-alsa sa komunista]], <ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/05/06/939112/govt-drafts-new-framework-guide-peace-talks-leftist-rebels|title=Gov't drafts new framework to guide peace talks with leftist rebels|newspaper=[[The Philippine Star]]|date=May 6, 2013|access-date=September 20, 2014}}</ref> ug usa ka panagbangi sa militar uban sa [[Panagbangi sa Moro|mga separatista sa Moro]]. <ref>{{cite news|url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222074324/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary|archive-date=February 22, 2015|title=RP terror campaign cost lives of 11 US, 572 RP soldiers—military|last=Alipala|first=Julie|date=October 2, 2010|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|access-date=May 1, 2012}}</ref> Atol sa administrasyon ni [[Cory Aquino|Corazon Aquino]], ang mga pwersa sa US miatras gikan sa [[Pilipinas]], tungod sa pagsalikway sa [[Presidency of Corazon Aquino#U.S. Bases Extension Treaty|US Bases Extension Treaty]], <ref>{{cite news|last=Shenon|first=Phillip|title=Philippine Senate votes to Reject U.S. Base Renewal|url=https://www.nytimes.com/1991/09/16/world/philippine-senate-votes-to-reject-us-base-renewal.html|access-date=October 25, 2014|newspaper=The New York Times|date=September 16, 1991}}</ref><ref>{{cite news|last=De Santos|first=Jonathan|title=Philippine Senators remember day when they rejected US bases treaty|url=http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|access-date=October 25, 2014|newspaper=Sun Star Manila|date=September 16, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141106083655/http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|archive-date=November 6, 2014}}</ref> ug misangpot sa opisyal nga pagbalhin ngadto sa gobyerno sa [[Clark Airbase|Clark Air Base]] niadtong Nobyembre 1991 ug [[Subic Bay]] niadtong Disyembre 1992. <ref name="Subic2">{{cite news|last=Whaley|first=Floyd|title=Shadows of an Old Military Base|url=https://www.nytimes.com/2013/04/27/world/asia/27iht-subic27.html?pagewanted=all|access-date=February 17, 2014|newspaper=The New York Times|date=April 26, 2013}}</ref><ref name="Clark">{{Cite news}}</ref> Ang administrasyon nag-atubang usab og sunod-sunod nga mga kalamidad, lakip na ang [[1991 eruption of Mount Pinatubo|pagbuto sa Mount Pinatubo]] niadtong Hunyo 1991. <ref name="Topo2">[http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/philippines/txu-oclc-6539351-nd51-1-450.jpg "Tarlac map"]. University of Texas in Austin Library. Retrieved on August 2, 2011.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Hv9GAQAAIAAJ "Report of the Philippine Commission to the President, 1901 Vol. III"], p. 141. Government Printing Office, Washington, 1901.</ref> Human sa pagpaila sa usa ka konstitusyon nga naglimite sa mga presidente sa usa lang ka termino, wala na midagan pag-usab si Aquino alang sa eleksyon. <ref>{{Cite web|last=Drogin|first=Bob|date=1989-10-20|title=Aquino Bars Reelection Bid When Term Ends in 1992 : Philippines: The successor to Marcos says she will leave presidency to write her memoirs and help the poor.|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-20-mn-165-story.html|access-date=2023-12-29|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref> Gipulihan si Aquino ni [[Fidel V. Ramos]] . Niining panahona, ang ekonomiya sa nasud nagpabilin nga kasarangan, nga adunay 3.6% <ref name="theglobaleconomy.com2">{{cite web|url=http://www.theglobaleconomy.com/Philippines/Economic_growth/|title=Philippines Economic growth – data, chart|website=TheGlobalEconomy.com}}</ref> porsyento nga rate sa pagtubo sa GDP. <ref>{{cite book|last=Pempel|first=T.J.|title=The Politics of the Asian Economic Crisis|url=https://books.google.com/books?id=sTAuUXE_ANsC|year=1999|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-8634-0|page=163}}</ref> Ang kalig-on sa politika ug mga kalamboan sa ekonomiya, sama sa kasabutan sa kalinaw uban sa [[MNLF|Moro National Liberation Front]] niadtong 1996, <ref name="lastlaugh2">{{cite news|first=Edward A.|last=Gargan|title=Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil|url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html|newspaper=[[The New York Times]]|date=December 11, 1997|access-date=January 25, 2008}}</ref> natabunan sa pagsugod sa [[Krisis pinansyal sa Asya sa 1997|krisis pinansyal sa Asya niadtong 1997.]] <ref name="AFC-NA-132">{{cite web|title=Financial Crisis and Global Governance: A Network Analysis|url=http://documents.worldbank.org/curated/en/143071468174883223/pdf/577660NWP0Box353767B01PUBLIC10gcwp067web.pdf|last=Sheng|first=Andrew|date=July 2009|access-date=June 11, 2012}}</ref><ref name="AFC-NA-142">{{cite web|title=Analyzing Systemic Risk with Financial Networks During a Financial Crash|website=fma.org|author1=Yenilmez, Taylan|author2=Saltoglu, Burak|name-list-style=amp|url=http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308105228/http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf|archive-date=March 8, 2014|url-status=dead|access-date=March 8, 2014}}</ref> == Mga Reperensya == i87uq0pm2i924au969lcab9r0r0x7et 0 11356402 37104225 2026-10-02T17:26:10Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373889795|History of the Philippines (1965–1986)]]" 37104225 wikitext text/x-wiki [[File:Marcos_visit_Johnson_1966.jpg|left|thumb| [[Ferdinand Marcos|Si Ferdinand]] ug [[Imelda Marcos]] uban ni [[Lyndon B. Johnson]] ug Lady Bird Johnson atol sa usa ka pagbisita sa Estados Unidos]] tqqhb1mxrxjvu2v32s481y81yqk08zo 37104229 37104225 2026-10-02T17:27:53Z JoyiCPH 147101 37104229 wikitext text/x-wiki Ang [[kasaysayan sa Pilipinas]], gikan sa 1965 hangtod 1986, naglangkob sa unitaryong <ref name="Unitary2">{{cite web|title=Federal Systems, Intergovernmental Relations and Federated Regions|url=https://www.idea.int/sites/default/files/publications/federal-systems-intergovernmental-relations-and-federated-regions.pdf|website=idea.int|publisher=[[International Institute for Democracy and Electoral Assistance|International IDEA]]|access-date=26 May 2026|format=PDF|date=November 2019|quote=The current system of government has been in existence since Spanish colonial rule and the logic behind it then was to facilitate the extraction of goods from the colony (the Philippines) to the colonizing country (Spain). Colonial rule has now been replaced by what is referred to as ‘Imperial Manila’. While there have been attempts to address this problem, such as decentralization, most of the interventions have failed since all have been confined within the current unitary form of government.}}</ref> pagkapangulo ug [[Balaod militar ubos ni Ferdinand Marcos|diktadurya]] ni [[Ferdinand Marcos]] . Ang panahon ni Marcos naglakip sa kataposang mga tuig sa [[Third Philippine Republic|Ikatulong Republika]] (1965–1972), ang Pilipinas ubos sa [[Proclamation No. 1081|balaod militar]] (1972–1981), ug ang kadaghanan sa [[Fourth Philippine Republic|Ikaupat nga Republika]] (1981–1986). Sa katapusan sa panahon sa diktadurya ni Marcos, ang nasud nakasinati og krisis sa utang, [[Extreme poverty|grabeng kakabus]], ug grabeng kakulang sa trabaho.<ref name=":22">{{Cite news|last=Punongbayan|first=JC|date=March 5, 2016|title=Marcos Years Marked 'Golden Age' of PH Economy? Look at the Data|work=Rappler|department=IMHO|url=https://www.rappler.com/voices/imho/124682-marcos-economy-golden-age-philippines/|access-date=May 14, 2018}}</ref><ref name=":42">{{Cite news|last=De Dios|first=Emmanuel S.|date=November 16, 2015|title=The Truth About the Economy Under the Marcos Regime|work=Business World|department=Opinion|url=http://www.bworldonline.com/content.php?section=Opinion&title=the-truth-about-the-economy-under-the-marcos-regime&id=118661|access-date=May 14, 2018}}</ref> == Administrasyong Marcos (1965–1972) == === Unang termino === {{Main|First term of the presidency of Ferdinand Marcos}}[[File:Marcos_visit_Johnson_1966.jpg|left|thumb| [[Ferdinand Marcos|Si Ferdinand]] ug [[Imelda Marcos]] uban ni [[Lyndon B. Johnson]] ug Lady Bird Johnson atol sa usa ka pagbisita sa Estados Unidos]]Niadtong 1965, midaog [[Ferdinand Marcos|si Ferdinand Marcos]] sa [[1965 Philippine presidential election|eleksyon sa pagkapresidente]] ug nahimong ika-10 [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|nga presidente sa Pilipinas]] . Ang iyang unang termino gimarkahan sa dugang nga industriyalisasyon ug ang pagtukod sa imprastraktura sa tibuok nasud, lakip ang paghimo sa [[North Luzon Expressway]] ug ang pagpadayon sa [[Dalang Halangdon|Maharlika Highway]] (Pan-Philippine Highway). Niadtong 1968, si Senador [[Ninoy Aquino|Benigno Aquino Jr.]] nagpasidaan nga si Marcos padulong na sa pagtukod og "usa ka garrison state" pinaagi sa "pagpalobo sa badyet sa armadong kusog," pagbutang sa mga establisemento sa depensa og "mga heneral nga sobra na ang pagpabilin" ug "pagmilitar sa atong mga sibilyan nga opisina sa gobyerno." Kini mga mahunahunaon nga komento base sa mga panghitabo nga mahitabo sa sunod nga dekada. <ref>{{Cite web|date=August 20, 2012|title=PHL Marks 29th Anniversary of Aquino's Assassination on Tuesday|url=http://president.gov.ph/gov_at_work/phl-marks-29th-anniversary-of-aquinos-assassination-on-tuesday/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160208022821/http://president.gov.ph/gov_at_work/phl-marks-29th-anniversary-of-aquinos-assassination-on-tuesday/|archive-date=February 8, 2016|website=Office of the President of the Philippines}}</ref> Atol sa [[Vietnam War|Gubat sa Vietnam]], kusganong gisupak ni Marcos ang pagpadala og pwersa militar sa Vietnam. Ubos sa grabeng pressure gikan ni Presidente [[Lyndon B. Johnson|Lyndon Johnson]] sa US, nagpadala si Marcos og usa ka Pilipinong non-combatant military force ngadto sa [[Habagatang Biyetnam|Republika sa Vietnam]] niadtong 1966, ubos sa [[Philippine Civic Action Group]] (PHILCAG). Tungod kay ang gubat napamatud-an nga dili popular sa mga Pilipino, gimando ni Marcos ang pag-atras sa PHILCAG niadtong Nobyembre 1969..<ref>{{cite book|last1=Anderson|first1=David L.|last2=Ernst|first2=John|title=The War That Never Ends: New Perspectives on the Vietnam War|date=21 March 2014|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-4561-7|pages=[https://books.google.com/books?id=Kw8iAwAAQBAJ&pg=PA63 63-64]|url=https://books.google.com/books?id=Kw8iAwAAQBAJ&pg=PA63|access-date=27 March 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Weatherbee|first1=Donald E.|title=Historical Dictionary of United States-Southeast Asia Relations|date=23 April 2008|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6405-4|pages=[https://books.google.com/books?id=-boaAAAAQBAJ&pg=PA273 273]|url=https://books.google.com/books?id=-boaAAAAQBAJ&pg=PA273|access-date=27 March 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Games|first1=Ambush Alley Ambush Alley|title=Ambush Valley: Vietnam 1965–1975|date=20 October 2011|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-84908-535-9|pages=[https://books.google.com/books?id=fjy3CwAAQBAJ&pg=PA86 86]|url=https://books.google.com/books?id=fjy3CwAAQBAJ&pg=PA86|access-date=27 March 2022|language=en}}</ref> == Mga Reperensya == ibyv0e8u4df7pe8t75rkeqwg0in3j27 0 11356403 37104230 2026-10-02T17:30:01Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362528336|Build! Build! Build!]]" 37104230 wikitext text/x-wiki [[File:Build,_Build,_Build_logo.jpg|thumb| Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod! logo]] i1wgm7o67fwe3qqxuzcg9ospctkxzlp 37104231 37104230 2026-10-02T17:31:47Z JoyiCPH 147101 37104231 wikitext text/x-wiki [[File:Build,_Build,_Build_logo.jpg|thumb| Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod! logo]]Ang '''Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod!''' '''Programa sa Imprastraktura''' Ang ( '''BBB''' ) mao ang programa sa imprastraktura sa [[Pagkapangulo ni Rodrigo Duterte|administrasyon]] ni [[Rodrigo Duterte]], ang ika-16 nga presidente sa Pilipinas. Usa ka importanteng bahin sa [[DuterteNomics|iyang sosyoekonomikong palisiya]], ang programa nagtumong sa pagpakunhod [[Poverty in the Philippines|sa kakabus]], pagdasig sa pagtubo sa ekonomiya ug pagpakunhod sa kahuot sa trapiko sa [[Metro Manila]], ug pagsulbad sa kal-ang sa imprastraktura sa nasud. <ref>{{cite news|date=April 19, 2017|title=DuterteNomics unveiled|publisher=Presidential Communications Operations Office|url=http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|url-status=live|access-date=June 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424075915/http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|archive-date=April 24, 2017}}</ref><ref>{{cite news|date=April 19, 2017|title=DuterteNomics unveiled|publisher=Presidential Communications Operations Office|url=http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|url-status=live|access-date=June 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424075915/http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|archive-date=April 24, 2017}}</ref> Gilunsad niadtong Abril 18, 2017 ug gipatuman sa [[Department of Public Works and Highways]] (DPWH) ubos ni Kalihim [[Mark Villar]], <ref>{{cite news|title=Government's Build Build Build program embodied in PDP 2017-2022 – AmBisyon Natin 2040|url=https://2040.neda.gov.ph/2017/04/24/governments-build-build-build-program-embodied-in-pdp-2017-2022/|access-date=August 7, 2022|work=[[National Economic and Development Authority]]|date=April 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709020906/https://2040.neda.gov.ph/2017/04/24/governments-build-build-build-program-embodied-in-pdp-2017-2022/|archive-date=July 9, 2017|quote=Build Build Build, the administration’s comprehensive infrastructure development program, was launched during the Dutertenomics Forum held last April 18 at The Conrad Hotel, Pasay City.}}</ref> ang programa naglakip usab sa pagpadayon sa 44 ka mga proyekto sa imprastraktura ubos sa nangaging mga administrasyon. <ref name="PhilStar-ZeroInfra">{{Cite news}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Pag-abot sa Nobyembre 2021, si DPWH Undersecretary Emil K. Sadain gitudlo ni Duterte isip "chief implementer" sa programa human sa pag-resign ni Villar gikan sa ahensya. <ref>{{cite news|title=Usec Sadain Takes Role as Chief Implementer of Flagship Projects|url=https://journal.com.ph/usec-sadain-takes-role-as-chief-implementer-of-flagship-projects/|access-date=August 4, 2025|work=[[People's Journal|Journal Online]]|publisher=Philippine Journalists, Inc.|date=November 9, 2021}}</ref> Ang Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod! Ang programa gipulihan sa programa sa imprastraktura nga [[Build Better More]] (BBM) sa [[pagkapresidente ni Ferdinand R. Marcos|administrasyon]] sa mipuli ni Duterte, [[Bongbong Marcos|si Bongbong Marcos]]. <ref>{{Cite web|title=Goodbye 'Build, Build, Build'; P1.196-T sought for PBBM's 'Build, Better, More' infrastructure program|url=https://mb.com.ph/2022/08/23/goodbye-build-build-build-p1-196-t-sought-for-build-better-more-infrastructure-program/|access-date=September 2, 2022|website=Manila Bulletin|language=en-US}}</ref> gihulagway sa mga opisyal sa gobyerno ang bag-ong programa isip usa ka pagpalapad sa programa sa BBB. == Listahan sa mga proyekto nga may kalabutan == Niadtong Nobyembre 2019, gibag-o sa gobyerno ang listahan sa mga pangunang proyekto sa imprastraktura ubos sa programa, nga gipalapdan kini ngadto sa 100. <ref name="ABS-CBN-List1002">{{cite news|last1=de Guzman|first1=Warren|date=November 14, 2019|title=LIST: 100 projects under revised 'Build, Build, Build'|work=ABS-CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/business/11/14/19/list-100-projects-under-revised-build-build-build|access-date=December 3, 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114074307/https://news.abs-cbn.com/business/11/14/19/list-100-projects-under-revised-build-build-build|archive-date=November 14, 2019}}</ref><ref name="ABS-CBN-List100PDF2">{{cite web|title=Recommended List of Projects for Inclusion in the Infrastructure Flagship Program|url=https://sa.kapamilya.com/absnews/abscbnnews/media/2019/business/11/15/ifp-list-final.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203082837/https://sa.kapamilya.com/absnews/abscbnnews/media/2019/business/11/15/ifp-list-final.pdf|archive-date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|website=ABS-CBN News}}</ref> Gibag-o kini pag-usab niadtong Agosto 2020, nga nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga proyekto ngadto sa 104, nga nagpalapad sa sakup niini nga naglakip sa panglawas, teknolohiya sa impormasyon ug komunikasyon, ingon man mga proyekto sa imprastraktura sa tubig aron suportahan ang pagtubo sa ekonomiya sa nasud ug pagbangon gikan sa mga epekto sa [[COVID-19 pandemic sa Pilipinas|pandemya sa COVID-19]] . Hangtod sa Septiyembre 11, 2020, 24 ka mga proyekto ang anaa pa sa mga yugto sa pag-apruba ug pagplano, samtang 80 ang anaa pa sa implementasyon. <ref>{{Cite web|date=September 11, 2020|title=Longer list of 'Build, Build, Build' projects OKd|url=https://ppp.gov.ph/in_the_news/longer-list-of-build-build-build-projects-okd/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112041200/https://ppp.gov.ph/in_the_news/longer-list-of-build-build-build-projects-okd/|archive-date=January 12, 2021|access-date=January 10, 2021|publisher=Public-Private Partnership Center|language=en}}</ref> == Mga Reperensya == r1fmmtb45kcr3zk421790nsmw2w6d1w 37104232 37104231 2026-10-02T17:32:22Z JoyiCPH 147101 37104232 wikitext text/x-wiki [[File:Build,_Build,_Build_logo.jpg|thumb| Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod! logo]]Ang '''Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod!''' '''Programa sa Imprastraktura''' Ang ( '''BBB''' ) mao ang programa sa imprastraktura sa [[Pagkapangulo ni Rodrigo Duterte|administrasyon]] ni [[Rodrigo Duterte]], ang ika-16 nga presidente sa Pilipinas. Usa ka importanteng bahin sa [[DuterteNomics|iyang sosyoekonomikong palisiya]], ang programa nagtumong sa pagpakunhod [[Poverty in the Philippines|sa kakabus]], pagdasig sa pagtubo sa ekonomiya ug pagpakunhod sa kahuot sa trapiko sa [[Metro Manila]], ug pagsulbad sa kal-ang sa imprastraktura sa nasud. <ref>{{cite news|date=April 19, 2017|title=DuterteNomics unveiled|publisher=Presidential Communications Operations Office|url=http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|url-status=live|access-date=June 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424075915/http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|archive-date=April 24, 2017}}</ref><ref>{{cite news|date=April 19, 2017|title=DuterteNomics unveiled|publisher=Presidential Communications Operations Office|url=http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|url-status=live|access-date=June 28, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424075915/http://pcoo.gov.ph/dutertenomics-unveiled/|archive-date=April 24, 2017}}</ref> Gilunsad niadtong Abril 18, 2017 ug gipatuman sa [[Department of Public Works and Highways]] (DPWH) ubos ni Kalihim [[Mark Villar]], <ref>{{cite news|title=Government's Build Build Build program embodied in PDP 2017-2022 – AmBisyon Natin 2040|url=https://2040.neda.gov.ph/2017/04/24/governments-build-build-build-program-embodied-in-pdp-2017-2022/|access-date=August 7, 2022|work=[[National Economic and Development Authority]]|date=April 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709020906/https://2040.neda.gov.ph/2017/04/24/governments-build-build-build-program-embodied-in-pdp-2017-2022/|archive-date=July 9, 2017|quote=Build Build Build, the administration’s comprehensive infrastructure development program, was launched during the Dutertenomics Forum held last April 18 at The Conrad Hotel, Pasay City.}}</ref> ang programa naglakip usab sa pagpadayon sa 44 ka mga proyekto sa imprastraktura ubos sa nangaging mga administrasyon. <ref name="PhilStar-ZeroInfra2">{{cite news|last1=Luna|first1=Franco|date=November 14, 2019|title='Zero' infrastructure projects during Aquino administration? Not quite|work=The Philippine Star|url=https://www.philstar.com/headlines/2019/11/14/1968778/zero-infrastructure-projects-during-aquino-administration-not-quite|quote=A separate list on the Official Gazette also tallies projects that were approved during the Aquino administration that were meant to alleviate traffic congestion and that were expected to be completed by the succeeding Duterte administration. ... Certain Aquino-era projects, such as the MRT-7 line, the Bicol International Airport, and NLEX Harbor Link Segments were also repurposed by the Duterte administration and are now listed among the high-impact priority projects under the "Build, Build, Build" program.|accessdate=September 18, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191115055358/https://www.philstar.com/headlines/2019/11/14/1968778/zero-infrastructure-projects-during-aquino-administration-not-quite|archivedate=November 15, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.officialgazette.gov.ph/lists/aquino-admin-tbc-projects/|title=Aquino Administration projects to be completed during the next administration &#124; GOVPH|work=Official Gazette of the Republic of the Philippines}}</ref> Pag-abot sa Nobyembre 2021, si DPWH Undersecretary Emil K. Sadain gitudlo ni Duterte isip "chief implementer" sa programa human sa pag-resign ni Villar gikan sa ahensya. <ref>{{cite news|title=Usec Sadain Takes Role as Chief Implementer of Flagship Projects|url=https://journal.com.ph/usec-sadain-takes-role-as-chief-implementer-of-flagship-projects/|access-date=August 4, 2025|work=[[People's Journal|Journal Online]]|publisher=Philippine Journalists, Inc.|date=November 9, 2021}}</ref> Ang Pagtukod! Pagtukod! Pagtukod! Ang programa gipulihan sa programa sa imprastraktura nga [[Build Better More]] (BBM) sa [[pagkapresidente ni Ferdinand R. Marcos|administrasyon]] sa mipuli ni Duterte, [[Bongbong Marcos|si Bongbong Marcos]]. <ref>{{Cite web|title=Goodbye 'Build, Build, Build'; P1.196-T sought for PBBM's 'Build, Better, More' infrastructure program|url=https://mb.com.ph/2022/08/23/goodbye-build-build-build-p1-196-t-sought-for-build-better-more-infrastructure-program/|access-date=September 2, 2022|website=Manila Bulletin|language=en-US}}</ref> gihulagway sa mga opisyal sa gobyerno ang bag-ong programa isip usa ka pagpalapad sa programa sa BBB. == Listahan sa mga proyekto nga may kalabutan == Niadtong Nobyembre 2019, gibag-o sa gobyerno ang listahan sa mga pangunang proyekto sa imprastraktura ubos sa programa, nga gipalapdan kini ngadto sa 100. <ref name="ABS-CBN-List1002">{{cite news|last1=de Guzman|first1=Warren|date=November 14, 2019|title=LIST: 100 projects under revised 'Build, Build, Build'|work=ABS-CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/business/11/14/19/list-100-projects-under-revised-build-build-build|access-date=December 3, 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114074307/https://news.abs-cbn.com/business/11/14/19/list-100-projects-under-revised-build-build-build|archive-date=November 14, 2019}}</ref><ref name="ABS-CBN-List100PDF2">{{cite web|title=Recommended List of Projects for Inclusion in the Infrastructure Flagship Program|url=https://sa.kapamilya.com/absnews/abscbnnews/media/2019/business/11/15/ifp-list-final.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203082837/https://sa.kapamilya.com/absnews/abscbnnews/media/2019/business/11/15/ifp-list-final.pdf|archive-date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|website=ABS-CBN News}}</ref> Gibag-o kini pag-usab niadtong Agosto 2020, nga nagdala sa kinatibuk-ang gidaghanon sa mga proyekto ngadto sa 104, nga nagpalapad sa sakup niini nga naglakip sa panglawas, teknolohiya sa impormasyon ug komunikasyon, ingon man mga proyekto sa imprastraktura sa tubig aron suportahan ang pagtubo sa ekonomiya sa nasud ug pagbangon gikan sa mga epekto sa [[COVID-19 pandemic sa Pilipinas|pandemya sa COVID-19]] . Hangtod sa Septiyembre 11, 2020, 24 ka mga proyekto ang anaa pa sa mga yugto sa pag-apruba ug pagplano, samtang 80 ang anaa pa sa implementasyon. <ref>{{Cite web|date=September 11, 2020|title=Longer list of 'Build, Build, Build' projects OKd|url=https://ppp.gov.ph/in_the_news/longer-list-of-build-build-build-projects-okd/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112041200/https://ppp.gov.ph/in_the_news/longer-list-of-build-build-build-projects-okd/|archive-date=January 12, 2021|access-date=January 10, 2021|publisher=Public-Private Partnership Center|language=en}}</ref> == Mga Reperensya == 8q46olsdv8lrym7p0gcp66vju1pgtdp 0 11356404 37104233 2026-10-02T17:33:16Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375172993|Liberalism in the Philippines]]" 37104233 wikitext text/x-wiki == Kasaysayan == [[Kategoriya:Politika sa Pilipinas]] 0lsu0blg60yaebvjkv5a6dr66xr5f9o 37104234 37104233 2026-10-02T17:35:36Z JoyiCPH 147101 37104234 wikitext text/x-wiki '''Ang liberalismo sa Pilipinas''' unang mitumaw atol sa pagmando sa Espanya, uban sa mas lapad nga liberal nga mga kalamboan sulod sa Espanya. Ang ideolohiya nahimong prominente taliwala sa usa ka edukadong grupo nga nailhan nga ''[[ilustrado]]'', lakip ang tagsulat nga [[José Rizal|si José Rizal]], kansang mga sinulat adunay mga temang liberal. Ang mga liberal nga ideya gisagop sa nasyonalistikong [[Rebolusyong Pilipino]], ug sa ulahi gisagop sa administrasyong Amerikano. Ang Liberalismo nahimong popular ubos sa pagmando sa Amerika, nga nakasaksi sa pagkatukod sa [[Partidong Liberal (Pilipinas)|Liberal Party of the Philippines]], usa sa labing karaan nga partido sa Pilipinas. Kini nga ideolohiya sa mga elite nahimong kontrobersyal human sa kagawasan. Ang kakulang sa pag-uswag sa dili patas nga ekonomiya misangpot sa usa ka pag-alsa sa komunista. Ang liberal nga demokrasya dugang nga gihagit sa pagkatukod sa [[Balaod militar ubos ni Ferdinand Marcos|Balaod Militar ubos ni Ferdinand Marcos]] . Ang pagbalik sa liberal nga demokrasya human sa [[Rebolusyon sa EDSA sa 1986|People Power Revolution]] nabalitok sa [[Pagkapangulo ni Rodrigo Duterte|pagmando]] ni [[Rodrigo Duterte]]. == Kasaysayan == === Pag-empleyo sa Espanya === [[File:Jose_Rizal_full.jpg|thumb|Si [[José Rizal]] usa ka prominenteng liberal nga maghuhunahuna kansang mga ideya gisagop sa nasudnong kalihukan ug sa mga awtoridad sa Amerika.]] Nasaksihan sa ika-19 nga siglo ang pag-usbong sa [[Liberalism and radicalism in Spain|liberalismo sa Espanya]], nga natapos sa [[Spanish Constitution of 1812|Konstitusyon sa Espanya niadtong 1812.]] <ref name="Rafael20102">{{cite journal|author1=Vicente L. Rafael|title=Welcoming What Comes: Sovereignty and Revolution in the Colonial Philippines|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=52|issue=1|pages=157–179|date=January 2010|doi=10.1017/S0010417509990363|url=https://www.cambridge.org/core/journals/comparative-studies-in-society-and-history/article/abs/welcoming-what-comes-sovereignty-and-revolution-in-the-colonial-philippines1/2D07BC7140F1CC36C44E48DA8940B5B3|url-access=subscription}}</ref> : 163–164 Apil gani niining konstitusyon ang representasyon sa Pilipinas sulod sa [[Cortes of Cádiz|Cortes sa Cádiz]] . Apan, kini nga representasyon wala magdugay. <ref name="ChasingtheWind">{{Cite book}}</ref> Ang mga saad sa liberalismo sa Espanya wala gyud hingpit nga natuman sa Pilipinas, diin ang gahum sa estado ug simbahan misaka imbes nga mikunhod. Ang saad sa pagkaparehas ubos sa balaod alang sa tanang lungsuranon sa Espanya ilabi na wala gyud makab-ot, diin ang mga dili- [[peninsulares]] wala gihatagan og pagkaparehas uban sa lumad nga mga Espanyol sa usa ka Imperyong Espanyol nga gibahin-bahin sa rasa. <ref name="Rafael20103">{{cite journal|author1=Vicente L. Rafael|title=Welcoming What Comes: Sovereignty and Revolution in the Colonial Philippines|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=52|issue=1|pages=157–179|date=January 2010|doi=10.1017/S0010417509990363|url=https://www.cambridge.org/core/journals/comparative-studies-in-society-and-history/article/abs/welcoming-what-comes-sovereignty-and-revolution-in-the-colonial-philippines1/2D07BC7140F1CC36C44E48DA8940B5B3|url-access=subscription}}</ref> : 163–164  [[Luis Rodríguez-Varela|Si Luis Rodríguez-Varela]], usa ka magsusulat sa Pilipinas nga may kaliwat nga Europeo, usahay nailhan nga "El Conde Filipino", nagsugod sa pagmantala og mga libro nga nagpaluyo sa usa ka liberal nga panan-aw niadtong 1799. Kini nga mga panan-aw nadasig sa [[Rebolusyong Pranses]], ug si Varela sa ulahi nahimong tigpaluyo sa konstitusyon sa 1812. Gitinguha niya ang hingpit nga pagpatuman sa konstitusyon sa Pilipinas, uban sa representasyon sa Pilipinas sa Spanish Cortes. Nanawagan usab siya alang sa usa ka sistema sa eskwelahan nga independente sa simbahan. Ang mga panan-aw ni Varela mikaylap taliwala sa uban nga mga kaliwat nga Espanyol nga nagpuyo sa [[Manila]], ug ang pagkaylap niini nga mga panan-aw sa kadugayan misangpot sa pagkatukod sa Comite de Reformadores niadtong 1869, ang unang Liberal nga partidong politikal sa nasud. <ref name="Claudio2020">{{Cite journal}}</ref> : 92 Ang mga bantogang miyembro naglakip nila [[José Burgos|ni José Burgos]], samtang ang youth wing sa [[University of Santo Tomas|Unibersidad sa Santo Tomas]] naglakip nila [[Felipe Buencamino|ni Felipe Buencamino]] ug [[Paciano Rizal]] . Ang partido gipugngan sa gobyerno human sa [[1872 Cavite mutiny|pag-alsa sa Cavite niadtong 1872]] . Ang ubang mga miyembro nahimong mga miyembro sa ''[[ilustrado]]'', ug ang mga liberal nga ideya nabuhi pag-usab pinaagi sa [[Propaganda Movement]]. <ref name="Claudio20202">{{cite journal|author1=Lisandro E. Claudio|title=Jose Rizal: The Radical Liberal|journal=Philippine Journal of Public Policy: Interdisciplinary Development Perspectives|year=2020|url=https://cids.up.edu.ph/wp-content/uploads/2020/10/Review-Essay_Claudio.pdf}}</ref> : 92–93  Ang mga miyembro sa ''Ilustrado'', lakip na kadtong anaa sa Propaganda Movement, nangayo og reporma sa pagdumala sa Pilipinas ug pagkunhod sa gahum sa Katoliko. Ilabi na, nanawagan sila alang sa pagtapos sa diskriminasyon sa rasa, ug busa ang hingpit nga pagpatuman sa balaod sa Espanya sa Pilipinas, nga maghatag sa hingpit nga mga katungod sa mga naa sa Pilipinas isip mga lungsuranon sa Espanya nga adunay hingpit nga representasyon sa Spanish Cortes. <ref name="Abinales20052">{{cite book|last1=Abinales|first1=P. N.|last2=Amoroso|first2=Donna J.|title=State and Society in the Philippines|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-1024-1|url=https://books.google.com/books?id=xiOQdEzgP9kC|access-date=June 7, 2021|archive-date=January 3, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103075444/http://books.google.com/books?id=xiOQdEzgP9kC|url-status=live|pages=105–106}}</ref> Ang labing inila ''nga ilustrado'' mao si [[José Rizal]]. <ref name="Claudio20192">{{Cite web|title=The Erosion of Liberalism and the Rise of Duterte in the Philippines|url=https://shs.hal.science/halshs-03151036/document|author=Lisandro E. Claudio|date=March 2019|access-date=5 August 2024}}</ref> : 2 Ang nobela ni Rizal ''[[Noli me tangere|nga Noli Me Tángere]]'' nagpakita sa usa ka tawo nga ginganlag Elias, kinsa misuporta sa sekular ug liberal nga mga gituohan nga supak sa mga reaksyonaryong gituohan bahin sa malupigon nga sibil ug relihiyosong mga awtoridad. <ref name="Claudio20203">{{cite journal|author1=Lisandro E. Claudio|title=Jose Rizal: The Radical Liberal|journal=Philippine Journal of Public Policy: Interdisciplinary Development Perspectives|year=2020|url=https://cids.up.edu.ph/wp-content/uploads/2020/10/Review-Essay_Claudio.pdf}}</ref> : 93–94 Si Rizal nagpabilin nga mas relihiyoso kay sa daghang mga liberal nga maghunahuna sa Espanya, nga nagtratar sa mga liberal nga kagawasan isip natural nga resulta sa hustisya sa Diyos. <ref name="Schumacher19782">{{cite journal|author1=John N. Schumacher|title=Rizal the Revolutionary and the Ateneo|journal=Philippine Studies|volume=26|issue=3|pages=231–240|date=Third Quarter 1978|publisher=Ateneo de Manila University|jstor=42632435|url=https://www.jstor.org/stable/42632435}}</ref> : 239  Ang liberal nga panghunahuna nagrepresentar sa usa ka kusgan nga hagit sa konserbatibo nga kolonyal nga mga istruktura sa pagdumala. <ref name="Claudio20204">{{cite journal|author1=Lisandro E. Claudio|title=Jose Rizal: The Radical Liberal|journal=Philippine Journal of Public Policy: Interdisciplinary Development Perspectives|year=2020|url=https://cids.up.edu.ph/wp-content/uploads/2020/10/Review-Essay_Claudio.pdf}}</ref> : 91–92 Ang ''mga ilustrado'' nagsultig Kinatsila ug nakaeskwela sa unibersidad ug nagtinguha nga mahiusa sa kinauyokan sa katilingbang Espanyol. Kining mga pangandoy sa politika nakapahinabog panagbangi sa mga impluwensyal nga prayle sa Pilipinas, ug ang estado sa kinatibuk-an midapig sa mga awtoridad sa relihiyon. <ref name="Rafael20104">{{cite journal|author1=Vicente L. Rafael|title=Welcoming What Comes: Sovereignty and Revolution in the Colonial Philippines|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=52|issue=1|pages=157–179|date=January 2010|doi=10.1017/S0010417509990363|url=https://www.cambridge.org/core/journals/comparative-studies-in-society-and-history/article/abs/welcoming-what-comes-sovereignty-and-revolution-in-the-colonial-philippines1/2D07BC7140F1CC36C44E48DA8940B5B3|url-access=subscription}}</ref> : 163 Gisulat ni Rizal nga ang "mga modernong ideya" "nawala sa panimuot sa dihang nakaabot sa baybayon sa Manila". <ref name="Claudio20205">{{cite journal|author1=Lisandro E. Claudio|title=Jose Rizal: The Radical Liberal|journal=Philippine Journal of Public Policy: Interdisciplinary Development Perspectives|year=2020|url=https://cids.up.edu.ph/wp-content/uploads/2020/10/Review-Essay_Claudio.pdf}}</ref> : 92 Busa, ang liberal nga panghunahuna nahimong kinauyokan sa usa ka bag-ong nasyonalistang kalihukan, uban sa mga ideya ni Rizal ug uban pang ''mga ilustrado'' nga gipaluyohan sa nasyonalistang grupo ''[[Katipunan|sa Katipunan]]''. <ref name="Claudio20193">{{Cite web|title=The Erosion of Liberalism and the Rise of Duterte in the Philippines|url=https://shs.hal.science/halshs-03151036/document|author=Lisandro E. Claudio|date=March 2019|access-date=5 August 2024}}</ref> : 2  == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Politika sa Pilipinas]] 7pkxwwfgj7d5itu80jai6rb8i2xlou5 0 11356406 37104236 2026-10-02T17:36:22Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377603241|Bangsamoro Organic Law]]" 37104236 wikitext text/x-wiki == Mga bahin sa gisugyot nga balaod == [[Kategoriya:Mindanao]] ay8j7yyat1v3gk1qs6bstmuknexriw2 37104239 37104236 2026-10-02T17:38:53Z JoyiCPH 147101 37104239 wikitext text/x-wiki Ang '''Bangsamoro Organic Law''' ( '''BOL''' ; [[Pilipino|Filipino]]:Batayang Batas para sa Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro), <ref>{{cite web|title=Panukalang Batas Blg. 4994|url=http://www.opapp.gov.ph/sites/default/files/komprehensibong-kasunduan-sa-bangsamoro.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710053345/http://www.opapp.gov.ph/sites/default/files/komprehensibong-kasunduan-sa-bangsamoro.pdf|archive-date=July 10, 2015|access-date=July 8, 2015|publisher=Office of the Presidential Adviser on the Peace Process}}</ref> nailhan usab nga '''Bangsamoro Basic Law''' ( '''BBL''' ), ug opisyal nga gitudlo nga '''Republic Act No. 11054''', usa ka balaod sa Pilipinas nga naghatag alang sa pagtukod sa [[Bangsamoro|Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao]] (BARMM). <ref name="gmafaqs2">{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/378530/news/nation/faqs-about-the-bangsamoro-basic-law|title=FAQs about the Bangsamoro Basic Law|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=September 10, 2014|work=GMA News|publisher=GMA Network|access-date=February 16, 2015}}</ref> Ang mga paningkamot sa lehislatura alang sa pagtukod og usa ka rehiyon nga awtonomong Bangsamoro unang gisugyot ug gihisgutan sa [[16th Congress of the Philippines|ika-16 nga Kongreso sa Pilipinas]] apan napakyas sa pagpasar niini ngadto sa pagkabalaod. Ang isyu gihisgutan pag-usab sa [[17th Congress of the Philippines|ika-17 nga Kongreso]] . Ang balaodnon giaprobahan sa [[Senate of the Philippines|Senado]] ug sa [[Kapulungan sa mga Representante sa Pilipinas|House of Representatives]] niadtong Hulyo 23 ug 24, 2018 matag usa. <ref name=":02">{{Cite news|url=https://news.mb.com.ph/2018/07/24/house-ratifies-bangsamoro/|title=House ratifies Bangsamoro|work=Manila Bulletin|access-date=July 25, 2018|language=en-US|archive-date=July 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725040245/https://news.mb.com.ph/2018/07/24/house-ratifies-bangsamoro/|url-status=dead}}</ref> Ang balaodnon sa katapusan gipirmahan ni [[Pamuno-Nasod sa Pilipinas|Presidente]] [[Rodrigo Duterte]] niadtong Hulyo 26, 2018. <ref name=":12">{{Cite news|url=http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html|title=Duterte signs Bangsamoro Organic Law|work=CNN Philippines|access-date=July 26, 2018|language=en|archive-date=July 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726201613/http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/news/07/26/18/duterte-signs-bangsamoro-law|title=Duterte signs Bangsamoro law|work=ABS-CBN News|access-date=July 26, 2018|language=en-US}}</ref>Ang mga probisyon sa balaod nahimong epektibo niadtong Agosto 10, 2018. <ref>{{cite news|last=Lalu|first=Gabriel Pabico|date=2018-10-30|title=Sulu LGU asks SC to junk 'unconstitutional' Bangsamoro law|url=https://newsinfo.inquirer.net/1048310/sulu-lgu-asks-sc-to-junk-unconstitutional-bangsamoro-law|access-date=2020-07-25|newspaper=Philippine Daily Inquirer}}</ref> Isip usa ka [[Organic law|organikong balaod]], ang batakang balaod nagwagtang sa [[Mindanawng Muslim|Autonomous Region in Muslim Mindanao]] (ARMM) ug naghatag sa batakang istruktura sa gobyerno para sa Bangsamoro, subay sa mga kasabutan nga gilatid sa [[Komprehensibong Kasabutan sa Bangsamoro|Comprehensive Agreement on the Bangsamoro]] peace agreement nga gipirmahan tali sa [[kagamhanan sa Pilipinas|gobyerno sa Pilipinas]] ug sa [[MILF|Moro Islamic Liberation Front]] niadtong 2014. <ref name="gmafaqs3">{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/378530/news/nation/faqs-about-the-bangsamoro-basic-law|title=FAQs about the Bangsamoro Basic Law|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=September 10, 2014|work=GMA News|publisher=GMA Network|access-date=February 16, 2015}}</ref> Usa ka [[2019 Bangsamoro autonomy plebiscite|duha ka bahin nga plebisito]] ang gipahigayon niadtong Enero 21 (para sa mga lugar sa ARMM) ug Pebrero 6 (para sa Cotabato ug sa unom ka munisipyo sa Lanao del Norte, lakip ang mga lugar nga nagpetisyon nga moapil sa rehiyon), nga nagmugna sa Bangsamoro ug pormal nga nagwagtang sa ARMM. == Mga Reperensya == [[Kategoriya:Mindanao]] 1ggbncjo8mlqnkjxnsx7g4b2gvrsi93 0 11356407 37104240 2026-10-02T17:39:50Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377996086|Mamasapano clash]]" 37104240 wikitext text/x-wiki == Insidente == ni24v4tvwtb6i5dxpbgrijqv2r7op83 37104241 37104240 2026-10-02T17:42:03Z JoyiCPH 147101 37104241 wikitext text/x-wiki Ang '''engkwentro sa Mamasapano''' usa ka [[Shootout|pinusilay]] nga nahitabo atol sa operasyon sa kapulisan sa [[Special Action Force]] (SAF) sa [[Pulisya Nasyonal sa Pilipinas|Philippine National Police]] (PNP) niadtong Enero 25, 2015, sa Tukanalipao, [[Mamasapano]], [[Maguindanao]] kaniadto (nga karon [[Maguindanao del Sur]] ). Ang operasyon, nga gitawag og '''Oplan Exodus''', gituyo aron dakpon o patyon ang gipangita nga terorista sa Malaysia ug tighimo og bomba nga [[Zulkifli Abdhir|si Zulkifli Abdhir]] ug uban pang mga terorista sa Malaysia o mga taas nga ranggo nga miyembro sa [[MILF|Moro Islamic Liberation Front]] (MILF). Sa sinugdanan usa ka misyon aron pagserbisyo sa mga warrant of arrest para sa mga taas nga ranggo nga terorista, kini misangpot sa kamatayon sa 44 ka miyembro sa SAF, 17 o 18 gikan sa MILF ug BIFF, lima ka sibilyan, ug ang kamatayon ni Abdhir nga gikumpirma sa US [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) ug sa PNP sa alas 6:30.&#x20;pm niadtong Pebrero 4, 2015, pinaagi sa usa ka matching nga resulta sa DNA. Si Abdhir usa sa mga terorista nga gipangita sa FBI. [[Getulio Napeñas|Si Getulio Napeñas]], ang gihuboan nga kumander sa SAF, nagbanabana nga moabot og 250 ka namatay tungod sa iyang pangagpas nga ang matag sniper sa SAF posibleng nakapatay og labing menos 20 ka miyembro sa MILF, BIFF ug pribadong milisya atol sa engkwentro bisan wala kini gikumpirma.<ref name="news.abs-cbn.com2">{{cite news|work=ABS-CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/nation/03/21/15/trillanes-saf-men-didnt-kill-250-moro-fighters|title=Trillanes: SAF men didn't kill 250 Moro fighters|publisher=ABS-CBN|access-date=September 8, 2016|archive-date=August 21, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821153307/http://news.abs-cbn.com/nation/03/21/15/trillanes-saf-men-didnt-kill-250-moro-fighters|url-status=live}}</ref><ref name="250dead2">{{cite news|last1=Legaspi|first1=Amita|title=250 MILF, BIFF dead in Mamasapano clash —Napeñas|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/430479/news/nation/250-milf-biff-dead-in-mamasapano-clash-napenas|access-date=February 9, 2015|work=GMA News|date=February 9, 2015|archive-date=February 9, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209134433/http://www.gmanetwork.com/news/story/430479/news/nation/250-milf-biff-dead-in-mamasapano-clash-napenas|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://awedding.org/tag/mamasapano-mayor-disputes-napenas-claim-on-milf-casualties.html|title=Mamasapano Mayor Disputes Napenas Claim On Milf Casualties|access-date=March 8, 2015|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20150225111952/http://awedding.org/tag/mamasapano-mayor-disputes-napenas-claim-on-milf-casualties.html|archive-date=February 25, 2015}}</ref> Ang banabana ni Napenas gipamatud-an usab nga sayop sa MILF ug sa lokal nga gobyerno sa [[Mamasapano]].<ref name="gmanetwork.com2">{{cite news|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/431053/news/nation/milf-exec-counters-napenas-claim-of-250-rebels-killed-in-mamasapano-clash|title=MILF exec counters Napeñas' claim of 250 rebels killed in Mamasapano clash|work=GMA News|access-date=March 8, 2015|archive-date=February 25, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150225144419/http://www.gmanetwork.com/news/story/431053/news/nation/milf-exec-counters-napenas-claim-of-250-rebels-killed-in-mamasapano-clash|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/671635/milf-biff-debunk-napenas-claim-saf-men-killed-250-rebels|title=MILF, BIFF debunk Napeñas claim SAF men killed 250 rebels|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=March 8, 2015|archive-date=February 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218063316/http://newsinfo.inquirer.net/671635/milf-biff-debunk-napenas-claim-saf-men-killed-250-rebels|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/104807/mamasapano-mayor-disputes-napenas-claim-on-milf-casualties|title=Mamasapano mayor disputes Napenas' claim on MILF casualties|work=InterAksyon.com|access-date=March 8, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210165748/http://www.interaksyon.com/article/104807/mamasapano-mayor-disputes-napenas-claim-on-milf-casualties|archive-date=February 10, 2015}}</ref> The mission itself was declared successful once the target was neutralized. The severity of the policemen's situation prompted the government peace panel to intervene and request a ceasefire from the MILF. The [[Armadong Kusog sa Pilipinas|Armed Forces of the Philippines]] (AFP) also conducted a rescue operation to save the remaining 29 SAF survivors who were encircled by the enemies.<ref>{{cite web|url=https://sovranstar.com/2016/08/03/mister-international-2014-neil-perez-of-tondo-manila-and-the-saf-44-in-tukanalipao-mamasapano/|archive-url=|url-status=live|archive-date=|title=Mister International 2014 Neil Perez of Tondo, Manila and the SAF 44 in Tukanalipao, Mamasapano|access-date=September 8, 2016|date=August 3, 2016|website=Sovran Star|last=Altatis|first=Conviron}}</ref><ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/684369/rescue-of-saf-troops-losing-hope-recounted|title=Rescue of SAF troops losing hope recounted|first=DJ|last=Yap|newspaper=Philippine Daily Inquirer|access-date=September 8, 2016|archive-date=September 6, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240906095810/https://newsinfo.inquirer.net/684369/rescue-of-saf-troops-losing-hope-recounted|url-status=live}}</ref> Ang misyon gitawag og ''Oplan Exodus'', nga sa sinugdan gisayop nga gitawag og ''Oplan Wolverine'' sa lokal nga media. Ang Oplan Wolverine nagtumong sa tulo sa siyam pa ka nangaging mga pagsulay sa operasyon nga nagtumong kang Marwan; ang Oplan Wolverine 1, 2, ug 3 nga gilunsad niadtong Disyembre 2012, Marso ug Mayo 2014, matag usa, <ref name="10operations2">{{cite news|last1=Mendez|first1=Christina|title=10 operations hatched by PNP vs Marwan|url=http://www.philstar.com/headlines/2015/02/10/1422125/10-operations-hatched-pnp-vs-marwan|access-date=February 10, 2015|work=The Philippine Star|date=February 10, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/02/09/15/suspended-purisima-updated-pnoy-oplan-exodus|title=Suspended Purisima updated PNoy on Oplan Exodus|work=ABS-CBN News|date=February 9, 2015|access-date=February 9, 2015|archive-date=February 16, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216220946/http://www.abs-cbnnews.com/nation/02/09/15/suspended-purisima-updated-pnoy-oplan-exodus|url-status=live}}</ref> sa PNP-SAF. Ang insidente nakapahunong sa [[Konggreso sa Pilipinas|Kongreso sa Pilipinas]] sa pagpasa sa [[Bangsamoro Organic Law|Bangsamoro Basic Law]], nga epektibong nagbutang sa peligro sa [[Bangsamoro peace process|proseso sa kalinaw]] tali sa gobyerno ug sa MILF. Mga Reperensya rf5emaw0dyylf8ewm461dbspvrfdnxk 0 11356408 37104242 2026-10-02T17:43:09Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369011368|Hello Garci scandal]]" 37104242 wikitext text/x-wiki [[File:Gloria_Macapagal_Arroyo.jpg|thumb| Presidente [[Gloria Macapagal-Arroyo|Gloria Macapagal Arroyo]]]] cl0jp4hfsnygvaqd2i06u0v5u9z51t0 37104244 37104242 2026-10-02T17:45:04Z JoyiCPH 147101 37104244 wikitext text/x-wiki Ang '''eskandalo sa Hello Garci''' (o '''Hello Garci''' lang), nailhan usab nga '''Gloriagate''',<ref>{{Cite web|last=Ladrido|first=Estelle Marie Macuja|date=January 2007|title="Hello, Garci:" Framing Gloriagate: The Prevalence of the Conflict Frame in the News Coverage of the "Hello, Garci" Presidential Crisis|url=https://www.researchgate.net/publication/247904863}}</ref><ref name="gloriagate12">{{cite news|last=Mangahas|first=Malou|title=Gloriagate: Can the Filipinos forgive Arroyo's faux pas?|url=http://www.khaleejtimes.com/editorials-columns/gloriagate-can-the-filipinos-forgive-arroyo-s-faux-pas|access-date=March 13, 2016|newspaper=[[Khaleej Times]]|publisher=[[Galadari Printing and Publishing]]|date=June 30, 2005|archive-date=January 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223250/https://www.khaleejtimes.com/editorials-columns/gloriagate-can-the-filipinos-forgive-arroyo-s-faux-pas|url-status=live}}</ref><ref name="gloriagate22">{{cite news|last=Diaz|first=Jess|title=Monsod view on Gloriagate scandal a death knell to impeachment|url=http://www.philstar.com/headlines/286975/%C2%91monsod-view-gloriagate-scandal-death-knell-impeachment%C2%92|work=The Philippine Star|publisher=PhilStar Daily, Inc.|date=July 18, 2005|access-date=March 13, 2016|archive-date=October 10, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010013720/http://www.philstar.com/headlines/286975/|url-status=live}}</ref> usa ka [[Political scandal|eskandalo sa politika]] ug krisis sa eleksyon sa [[Pilipinas]] nga naglambigit sa ika-14 nga presidente nga [[Gloria Macapagal-Arroyo|si Gloria Macapagal Arroyo]], kinsa giingong [[Electoral fraud|naglimbong]] sa [[2004 Philippine presidential election|nasudnong eleksyon sa 2004]] [[Gloria Macapagal Arroyo 2004 presidential campaign|pabor kaniya]] . Ang opisyal nga resulta sa eleksyon naghatag kang Arroyo ug [[Noli de Castro]] sa pagkapresidente ug pagkabise presidente matag usa. Gatusan ka nasyonal ug lokal nga mga posisyon ang gikontrahan usab atol niining eleksyon. Nagsugod ang eskandalo ug krisis niadtong Hunyo 2005 sa dihang gipagawas sa publiko ang mga audio recording sa panagsultihanay sa telepono tali ni Presidente Arroyo ug niadtong panahona nga si Election Commissioner [[Virgilio Garcillano]], nga giingong naghisgot bahin sa pagpanglimbong sa resulta sa nasudnong eleksyon sa 2004. Misamot kini sa dihang ang minoriya sa ubos nga balay balauranan sa Kongreso misulay sa pag-impeach kang Arroyo. Gibabagan kini sa koalisyon sa mayoriya nga gipangulohan ni Arroyo niadtong Septyembre 2005 ug walay nahitabong husay. <ref name="davis2">[https://web.archive.org/web/20060211182727/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html "Arroyo claims hollow victory"] by Leslie Davis, ''[[Asia Times Online]]'', September 27, 2005.</ref> Daghan ang mga pasangil batok kang Arroyo ug sa iyang giingong mga kakunsabo sa gobyerno, lakip na [[Electoral fraud|ang pagpanikas sa eleksyon]] ug ang gituohang [[Cover-up|pagtabon]] niini. Gihimakak sa administrasyong Arroyo ang pipila sa mga pasangil ug gikuwestiyon ang uban sa korte. Ang House of Representatives, nga gidominar sa koalisyon ni Arroyo, mibabag sa mga pagsulay alang sa usa ka [[impeachment trial]] . Ang labing nabaniog nga giingong kakunsabo ni Arroyo gikan sa electoral commission, si Virgilio Garcillano, nawala sulod sa pipila ka bulan, apan mibalik sa kaulohan sa ulahing bahin sa 2005. Nagpadayon ang mga alegasyon bahin sa posibleng mga kakunsabo gikan sa gobyerno nga mitabang sa iyang pag-ikyas, ug lain pang giingong pagtabon sa kaso. Gipanghimakak ni Garcillano ang bisan unsang kalapasan, sa wala pa siya mawala, ug pagkahuman sa iyang pagbalik. Niadtong Disyembre 2006, si Garcillano giabswelto sa Department of Justice sa mga kasong perjury. == Kasaysayan sa mga panghitabo == [[File:Gloria_Macapagal_Arroyo.jpg|thumb| Presidente [[Gloria Macapagal-Arroyo|Gloria Macapagal Arroyo]]]][[Samuel Ong|Si Samuel Ong]], usa ka kanhi deputy director sa National Bureau of Investigation (NBI) sa nasud, mideklarar sa usa ka press conference niadtong Hunyo 10, 2005, <ref>[http://www.iht.com/articles/2005/06/10/news/phils.php " Ex-official says he has copies of Arroyo tape"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070314002950/http://www.iht.com/articles/2005/06/10/news/phils.php|date=March 14, 2007}} by Carlos H. Conde, [[International Herald Tribune]], June 11, 2005.</ref> nga siya adunay orihinal nga mga rekording sa usa ka [[Telephone tapping|wiretapped]] nga panagsulti tali ni Arroyo ug sa usa ka opisyal sa Commission on Elections, kinsa giingong mao si [[Virgilio Garcillano]] . Sa misunod nga mga semana, gisusi sa media ang mga sulod sa mga teyp. Ang mga rekording ni Ong kuno nagpamatuod nga gilimbongan ni Arroyo ang [[2004 Philippine general election|nasudnong eleksyon sa 2004]] aron mapadayon ang iyang pagka-presidente ug ang kalampusan sa politika sa iyang mga kaalyado. Gipanghimakak ni Arroyo ang mga akusasyon sa pagpanglimbong sa eleksyon sa usa ka sibya sa telebisyon niadtong Hunyo 27, apan giangkon nga ang iyang tingog ang naa sa teyp. <ref>[[wikisource:Gloria Macapagal Arroyo's June 27, 2005 statement|Gloria Macapagal Arroyo's June 27, 2005, statement]], [[Wikisource]].</ref> Kanunay nga nahitabo ang mga protesta atol sa krisis, pabor man o batok kang Arroyo ug sa iyang administrasyon. Napakyas ang mga pagsulay sa pag-impeach kang Arroyo niadtong Septiyembre 6. Ang eskandalo nakapukaw sa tulo ka managlahing reklamo sa impeachment atol sa [[13th Congress of the Philippines|ika-13 nga Kongreso]] . Ang unang reklamo sa impeachment gikan ni Attorney [[Oliver Lozano]] nga nag-alegar nga ang pag-angkon ni Presidente Arroyo nga ang tingog sa recording ni Ong iyaha igo na nga basehan sa pag-impeach kaniya sa pagluib sa pagsalig sa publiko ug sa misunod nga mga supplemental affidavit nag-alegar nga ang iyang kontak sa usa ka opisyal sa COMELEC masilotan human sa proklamasyon sa eleksyon. Ang dugang nga mga affidavit nag-alegar usab nga ang iyang pagpirma sa E-VAT naglangkob sa pagbudhi sa pagsalig sa publiko, nga ang iyang kapakyasan sa pagmando sa [[Katungdanang Nasodnon sa Imbestigasyon|National Bureau of Investigation]], [[Pulisya Nasyonal sa Pilipinas|Philippine National Police]], ug [[Armadong Kusog sa Pilipinas|Armed Forces of the Philippines]] naglangkob sa dugang nga ebidensya alang sa impeachment. Ang ikaduhang reklamo sa impeachment gisang-at ni Attorney Jose Rizaldo Lopez isip dugang sa reklamo ni Lozano samtang nag-ingon nga ang impeachment lamang ang makasulbad sa stock market, peso exchange market, ratings ni Presidente Arroyo, pagsaka sa presyo sa gasolina, ug pagpatugtog sa giingong wiretapped nga mga panagsultihanay sa House of Representatives. Laing ikatulong impeachment complaint ang gisang-at ni Oliver Lozano isip amendment sa iyang naunang reklamo. Ang ikatulong reklamo nag-akusar kaniya sa mga paglapas sa [[Konstitusyon sa Pilipinas|Konstitusyon]] ug pagbudhi sa pagsalig sa publiko. Ang naulahi giingong gipahinabo sa pagbabag sa hustisya, kapakyas sa pagbutyag sa publiko sa mga interes sa negosyo, ug pagpatay sa mga dili uyon sa politika. Dugang pa, giakusahan usab siya sa pagpangurakot, [[bribery]], ug korapsyon gikan sa mga proyekto nga dili patas sa Gobyerno ug giingong bribery sa mga opisyal aron pamatud-an ang kadaugan ni Arroyo. <ref>{{Cite web|title=Impeachment complaints filed against President Arroyo in 2005|url=https://www.gmanetwork.com/news/story/67288/news/impeachment-complaints-filed-against-president-arroyo-in-2005/|access-date=March 30, 2021|website=GMA News Online|date=November 5, 2007|language=en|archive-date=September 15, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240915071509/https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/67288/impeachment-complaints-filed-against-president-arroyo-in-2005/story/|url-status=live}}</ref> == Mga Reperensya == d1o0gd39v1iqyyrndbi7fecf28whjt3 0 11356409 37104245 2026-10-02T17:49:17Z ~2026-53010-54 149886 Created page with "{{Taxobox | name = ''Conopias parvus'' | status = LC | image = Conopias_parvus_Yellow-throated_Flycatcher;_Porto_Velho,_Rondônia,_Brazil.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = [[Conopias]] | species = '''Conopias parvus''' | binomial = Conopias parvus | binomial_authority = ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1868) | range_m..." 37104245 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Conopias parvus'' | status = LC | image = Conopias_parvus_Yellow-throated_Flycatcher;_Porto_Velho,_Rondônia,_Brazil.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = [[Conopias]] | species = '''Conopias parvus''' | binomial = Conopias parvus | binomial_authority = ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1868) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = ''Conopias albovittata'' <small>([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1868)</small> | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[langgam]] ang '''''Conopias parvus''''' Una ning gihulagway ni [[August von Pelzeln|Pelzeln]] ni adtong 1868. Ang ''Conopias parvus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Conopias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tyrannidae]]. Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[kinaminosang kalabotan]]. Makita kini sa Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Guyana, Peru, Suriname, Venezuela, ug posibleng sa Bolivia. {{saha}} [[Kategoriya:Conopias]] [[Kategoriya:Tyrannidae]] 7sesohkd5ttkez783w46854zjlnqy1a 37104249 37104245 2026-10-02T18:04:52Z ~2026-53010-54 149886 37104249 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Conopias parvus'' | status = LC | image = Conopias_parvus_Yellow-throated_Flycatcher;_Porto_Velho,_Rondônia,_Brazil.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Maybukobuko (mananap)|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Tyrannidae]] | genus = [[Conopias]] | species = '''Conopias parvus''' | binomial = Conopias parvus | binomial_authority = ([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1868) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = ''Conopias albovittata parvus'' <small>([[August von Pelzeln|Pelzeln]], 1868)</small> | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} Kaliwatan sa [[langgam]] ang '''''Conopias parvus''''' Una ning gihulagway ni [[August von Pelzeln|Pelzeln]] ni adtong 1868. Ang ''Conopias parvus'' sakop sa [[kahenera]] nga ''[[Conopias]]'', ug [[pamilya (biyolohiya)|kabanay]] nga [[Tyrannidae]]. Giklaseklase sa [[IUCN]] ang kaliwatan sa [[kinaminosang kalabotan]]. Makita kini sa Brazil, Colombia, Ecuador, French Guiana, Guyana, Peru, Suriname, Venezuela, ug posibleng sa Bolivia. {{saha}} [[Kategoriya:Conopias]] [[Kategoriya:Tyrannidae]] d9ijtkh6642p4hinytixtwexn1nk8yj 0 11356410 37104247 2026-10-02T17:51:33Z JoyiCPH 147101 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377018708|International Criminal Court]]" 37104247 wikitext text/x-wiki == Kasaysayan == o4zw9jkkac4scy454ejv1xf05ipkn86 37104248 37104247 2026-10-02T17:52:42Z JoyiCPH 147101 37104248 wikitext text/x-wiki Ang '''International Criminal Court''' ( '''ICC''' ) usa ka [[International organization|intergovernmental nga organisasyon]] ug [[International court|internasyonal nga tribunal]] nga nahimutang sa [[Gemeente Den Haag|The Hague]], Netherlands. Natukod niadtong 2002 ubos sa multilateral [[estatuto sa Roma|Rome Statute]], ang ICC mao ang una ug bugtong permanente nga internasyonal nga korte nga adunay [[Ginsakopan|hurisdiksyon]] sa pagpasaka og kaso sa mga indibidwal alang sa [[International criminal law|internasyonal nga mga krimen]] sa [[henosidyo|genocide]], [[Crimes against humanity|mga krimen batok sa katawhan]], [[War crime|mga krimen sa gubat]], ug ang [[Crime of aggression|krimen sa agresyon]] . Ang ICC gituyo aron mokomplemento, dili mopuli, sa mga nasudnong sistema sa hudisyal; magamit lamang niini ang hurisdiksyon niini kung ang mga nasudnong korte dili andam o dili makahimo sa pagpasaka og kaso sa mga kriminal. Lahi kini sa [[International Court of Justice]], usa ka organo sa [[Tinípong Kanasuran|United Nations]] nga naminaw sa mga panaglalis tali sa mga estado. Ang ICC sa kinatibuk-an makagamit sa hurisdiksyon sa mga kaso diin ang akusado usa ka lungsuranon sa usa ka estado nga partido, ang giingong krimen nahitabo sa teritoryo sa usa ka estado nga partido, o ang usa ka sitwasyon giduso ngadto sa Korte sa [[Konseho sa Seguridad sa Hiniusang Kanasuran|United Nations Security Council]] . Hangtod sa Oktubre 2024, adunay 125 ka estado nga partido sa Rome Statute, nga girepresentahan sa nagdumala nga lawas sa korte, ang Assembly of States Parties. Ang mga nasod nga dili sakop sa Rome Statute ug wala moila sa hurisdiksyon sa korte naglakip sa [[Pangmasang Republika sa Tsina|China]], [[Indya|India]], [[Rusya|Russia]], ug [[Tinípong Bánsà|Estados Unidos]]. Ang [[Prosecutor of the International Criminal Court|Opisina sa Prosecutor]] nagbukas na og mga imbestigasyon sa kapin sa dose ka mga sitwasyon ug nagpahigayon og daghang mga pasiunang eksaminasyon. Ang Korte nagpagawas sa unang [[Arrest warrant|mga warrant of arrest]] niadtong 2005, <ref name="LRA warrants2">{{Cite web|date=14 October 2005|title=Warrant of Arrest Unsealed Against Five LRA Commanders|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/situation%20icc%200204/related%20cases/icc%200204%200105/press%20releases/Pages/warrant%20of%20arrest%20unsealed%20against%20five%20lra%20commanders.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006171449/http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/situation%20icc%200204/related%20cases/icc%200204%200105/press%20releases/Pages/warrant%20of%20arrest%20unsealed%20against%20five%20lra%20commanders.aspx|archive-date=6 October 2014|access-date=30 September 2014|publisher=International Criminal Court}}</ref> ug nagpagawas sa unang hukom niadtong 2012. <ref name=":52">{{cite news|title=ICC finds Congo warlord Thomas Lubanga guilty|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-17364988|publisher=[[BBC News]]|date=14 March 2012|access-date=29 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015024924/http://www.bbc.com/news/world-africa-17364988|archive-date=15 October 2014|url-status=live}}</ref> [[List of people indicted in the International Criminal Court|Apil sa mga gikasohan]] ang mga pangulo sa estado ug uban pang mga senior nga opisyal. Sa bag-ohay nga mga tuig, ang mga talagsaong kaso naglakip sa mga warrant of arrest nga gi-isyu alang sa presidente sa Russia nga [[Vladimir Putin|si Vladimir Putin]], may kalabotan sa [[2022 Russian invasion of Ukraine|pagsulong sa Ukraine]], ug ang punong ministro sa Israel [[Benjamin Netanyahu|nga si Benjamin Netanyahu]] ug ministro sa depensa nga [[Yoav Gallant|si Yoav Gallant]], uban sa pipila ka mga lider [[Hamas|sa Hamas]], may kalabotan sa [[Gaza genocide|genocide sa Gaza]]. == Mga Reperensya == idi2t8p19nlgh4wxk4h71pc3evz0s4r 0 11356411 37104293 2026-10-03T08:23:22Z Peter James 28395 Peter James moved page [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, York County, lat 39,68, long -76,90)]] to [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104293 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dug Hill Ridge (tagaytay sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 5qf49u2mhi2mmmxpv3epjl1kf9twglj 0 11356412 37104300 2026-10-03T08:31:16Z Peter James 28395 Peter James moved page [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania, Warren County, lat 41,83, long -79,33)]] to [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 37104300 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[York Mountain (bukid sa Tinipong Bansa, Pennsylvania)]] 0t96qiegp4d1k1muc24v6lric6kdide