Кеп:Байракх/Иран

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ce">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>cewiki</dbname>
    <base>https://ce.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%8C%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D0%B3%D3%80%D0%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ГӀирс</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Дийцар</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Декъашхо</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Декъашхочун дийцар</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедин дийцаре</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файл йийцар</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki йийцар</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Кеп</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Кеп йийцар</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ГӀо</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ГӀо дийцар</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категори йийцар</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Ков</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Ков дийцаре</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Модуль йийцар</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Кеп:Байракх/Иран</title>
    <ns>10</ns>
    <id>8442</id>
    <revision>
      <id>26545548</id>
      <parentid>15617910</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]].</comment>
      <origin>26545548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="p034tzau8ozstnq70zbynmoza7brcy5" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|Байракх/2/байракх&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Иран
| flag alias = Flag of Iran.svg
| flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg
| flag alias-1933 = State Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-1910 = Flag of Persia (1910).svg
| flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg
| flag alias-1848 = Amir Kabir Flag.svg
| flag alias-1797 = Fath Ali Shah Flag.svg
| flag alias-1779 = Flag of Agha Mohammad Khan.svg
| flag alias-1750 = Zand Dynasty flag.svg
| flag alias-1737 = Flag of Persia 1665.png
| flag alias-1736 = Nadir Shah Flag.svg
| flag alias-1735 =
| flag alias-1524 = Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg
| flag alias-1502 = Flag of Persia 1502-1524.svg
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var13 = 1964
| var12 = 1933
| var11 = 1910
| var10 = 1907
| var9 = 1848
| var8 = 1797
| var7 = 1779
| var6 = 1750
| var5 = 1737
| var4 = 1736
| var3 = 1735
| var2 = 1524
| var1 = 1502
&lt;/noinclude&gt;
| барам = {{{барам|}}}
}}</text>
      <sha1>p034tzau8ozstnq70zbynmoza7brcy5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545569</id>
      <parentid>26545548</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Nadir_Shah_Flag.svg|Nadir_Shah_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]].</comment>
      <origin>26545569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="g8heq43kmej3kshgbtelm5yg2tk1u57" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|Байракх/2/байракх&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Иран
| flag alias = Flag of Iran.svg
| flag alias-1964 = State Flag of Iran (1964).svg
| flag alias-1933 = State Flag of Iran (1925).svg
| flag alias-1910 = Flag of Persia (1910).svg
| flag alias-1907 = Flag of Persia (1907).svg
| flag alias-1848 = Amir Kabir Flag.svg
| flag alias-1797 = Fath Ali Shah Flag.svg
| flag alias-1779 = Flag of Agha Mohammad Khan.svg
| flag alias-1750 = Zand Dynasty flag.svg
| flag alias-1737 = Flag of Persia 1665.png
| flag alias-1736 =
| flag alias-1735 =
| flag alias-1524 = Naval flag of Persia, according to Encyclopedia Britannica 1771.svg
| flag alias-1502 = Flag of Persia 1502-1524.svg
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var13 = 1964
| var12 = 1933
| var11 = 1910
| var10 = 1907
| var9 = 1848
| var8 = 1797
| var7 = 1779
| var6 = 1750
| var5 = 1737
| var4 = 1736
| var3 = 1735
| var2 = 1524
| var1 = 1502
&lt;/noinclude&gt;
| барам = {{{барам|}}}
}}</text>
      <sha1>g8heq43kmej3kshgbtelm5yg2tk1u57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аргентина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8671</id>
    <revision>
      <id>26545554</id>
      <parentid>25778550</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5146" sha1="eclfz1qphs85vmcaisppedkfjmcnybl" xml:space="preserve">{{Пачхьалкх
 |Нохчийн цӀе        = Аргентинан
 |Шен цӀе   = República Argentina
 |Доланиг дожар       = Аргентинан
 |ХӀост                    = Coat of arms of Argentina.svg
&lt;!-- |ХӀостан метта= --&gt;
 |Девиз                   = [[En Unión y Libertad]] ({{lang-es|«В союзе и свободе»}})
 |Шатлакхан Иллинан цӀе          = Oid, Mortales
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Урхаллин тайпа         = [[Президентан республика]] &lt;ref name=&quot;atlas mira&quot;&gt;Атлас мира. Государства и территории мира. Справочные сведения. — Роскартография, 2010. — С. 14. — ISBN 978-5-85120-295-7&lt;/ref&gt;
 |Картан тӀехь                = Argentina (orthographic projection).svg
 |Картан тӀехь2               =
|lat_dir = S|lat_deg = 37|lat_min = 11|lat_sec = 0
 |lon_dir = W|lon_deg = 67|lon_min = 22|lon_sec = 0
 |region        = AR
 |CoordScale    = 
 |Мотт                    = [[Испанхойн мотт|Испанхойн]]
 |Кхоьллина    =
 |Маьрша йаьлла терахь      = [[9 июль]] [[1816]]
 |Маьрша йелира        = [[Испани|Испанех]]
 |Коьрта гӀала                 = [[Буэнос-Айрес]]
 |Йаккхий гӀаланаш       = [[Буэнос-Айрес]], [[Кордова (гӀала, Аргентина)|Кордова]], [[Росарио]]
 |Куьйгалхойн даржаш = [[Президент]]&lt;br /&gt;[[Вице-президент]]&lt;br /&gt;[[Премьер-министр]]
 |Куьйгалхой            = [[Кристина Киршнер]]&lt;br /&gt;[[Амадо Буду]]&lt;br /&gt;[[Капитанич, Хорхе|Хорхе Капитанич]]
 |Латтанца меттиг     = 8
 |Латта              = 2 766 890
 |Хина процент            = 1,1%
 |Бахархойн цӀерш              =
  |Бахархойн меттиг     = 32
  |Бахархой              = {{тӀекхетар}}42 610 981&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505020651/http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-05}}&lt;/ref&gt;
  |Бахархой лерина шо           = 2013
  |Луьсталла    = 15
 |ДЧС                     = 710,690 млрд&lt;ref name=imf&gt;[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2011&amp;ey=2011&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=213&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=10&amp;pr.y=18 Report for Selected Countries and Subjects ].&lt;/ref&gt;
 |ДЧС лерина шо         = 2011
 |ДЧС меттиг            = 21
 |ХӀораннан а сина ДЧС   = 17500&lt;ref name=&quot;imf&quot; /&gt;
 |АКИ = {{тӀекхетар}}0,811&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2013|publisher=United Nations|accessdate=2013-03-14|deadlink=404}}&lt;/ref&gt;
 |Лерина шо АКИ        = 2013
 |АКИ меттиг           = 45
 |Локхалла АКИ            = &lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;лакхара&lt;/span&gt;
 |Ахча                  = [[Аргентинан песо]] ([[ARS, код 32]])
 |Домен                   = [[.ar]]
 |ISO                     = ARG
 |Телефонан код          = 54
 |Сахьтан аса            = -3
&lt;!-- |Билгалдахарш= --&gt;
&lt;!-- |Байракх а ХӀост а яц=* --&gt;
&lt;!-- |Гимн яц=* --&gt;
}}
[[Файл:ViñedoCafayate.jpg|thumb|left|250px|Salta.]]
'''Аргенти́на''' ({{lang-es|Argentina}}), билгал йолу цlе — '''Аргентинан Пачхьалкх''' ({{lang-es|República Argentina}} {{IPA|[reˈpuβlika arxenˈtina]}}) — хlокху пачхьалкха цlе йу цера шай маттахь. Цера пачхьалкхах лаьцна йаззам язба беза кхин дlа. Шена нохчийн маттахь язъйа хуучо гlо дайша.

== Истори ==
{{Къилба Америкин пачхьалкхаш}}

== Хьажа иштта ==
* [[Пачхьалкхийн могӀам]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.argerusa.com/ Аргентинехь болу гlаскхий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205091237/http://www.argerusa.com/ |date=2011-02-05 }}
* [http://www.rusforum.com.ar/ Оьрсий мотт буьйцучера Аргентинехь долу ков] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523184336/http://www.rusforum.com.ar/ |date=2010-05-23 }}

&lt;!-- Категореш --&gt;
&lt;!-- Юкъарвикеш кхузе лахахьа --&gt;

{{Commons|Argentina}}
{{1000}}

{{rq|empty}}

{{external links}}

[[Категори:Аргентина| ]]</text>
      <sha1>eclfz1qphs85vmcaisppedkfjmcnybl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурунди</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9486</id>
    <revision>
      <id>26545637</id>
      <parentid>25778570</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6375" sha1="itql15oyvn4gzl3j41ngsja9ryj7j34" xml:space="preserve">{{Пачхьалкх
 |Нохчийн цӀе       = Бурунди
 |Шен цӀе= Republika y'u Burundi&lt;br /&gt;République du Burundi
 |Доланиг дожар     = Бурунди
 |ХӀост                    = Coat_of_arms_of_Burundi.svg
&lt;!-- |ХӀостан метта= --&gt;
 |Девиз                   = Unité, Travail, Progrès&lt;br /&gt;Ubumwe, Ibikorwa, Iterambere&lt;br /&gt;(Единство, труд, прогресс)
 |Шатлакхан Иллинан цӀе          = Burundi bwacu (Любимая Бурунди)
&lt;!-- |Аудио= --&gt;
 |Урхаллин тайпа         = [[Республика]] &lt;ref name=&quot;atlas mira&quot;&gt;Атлас мира. Государства и территории мира. Справочные сведения. — Роскартография, 2010. — С. 15. — ISBN 978-5-85120-295-7&lt;/ref&gt;
&lt;!-- |Пачхьалкхан дин= --&gt;
 |Картан тӀехь                = Burundi (orthographic projection).svg
|lat_dir = S|lat_deg = 3|lat_min = 40|lat_sec = 0
 |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 49|lon_sec = 0
 |region        = BI
 |CoordScale    = 
 |Меттанаш                 = [[Рунди (мотт)|рунди]] а, [[Французийн мотт|французийн]] а
 |Кхоьллина       =
 |Маьрша йаьлла терахь      = [[1 июль]] [[1962]]
 |Маьрша йелира       = [[Бельги|Бельгех]]
 |Коьрта гӀала                 = [[Гитега]]
 |Йаккхий гӀаланаш       = Бужумбура, [[Гитега]]
 |Куьйгалхойн даржаш = [[Президент]]&lt;br /&gt;[[Вице-президент]]&lt;br /&gt;[[Вице-президент]]
 |Куьйгалхой           = [[Нкурунзиза, Пьер|Пьер Нкурунзиза]]&lt;br /&gt;[[Теренс Синунгуруза]]&lt;br /&gt;[[Джервэйс Руфйикири]]
 |Латтанца меттиг     = 142
 |Латта              = 27 830
 |Хина процент         = 7,8%
 |Бахархойн цӀерш            =
  |Бахархойн меттиг     = 78
  |Бахархой                       = {{тӀекхетар}}9 292 984&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://countrymeters.info/ru/Burundi/|title=Счетчик населения Бурунди. Данные на 30.11.2013}}&lt;/ref&gt;
 |Мах хадина шо                   = 2013
 |Бахархой ларарца      = 8 053 574
 |Бахархой лерина шо                  = 2008
  |Луьсталла    = 323
 |ДЧС                     = 3,1 млрд&lt;ref name=imf2&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=618&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=60&amp;pr.y=3|title=Burundi|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140722192500/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=618&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=60&amp;pr.y=3|archivedate=2014-07-22}}&lt;/ref&gt;
 |ДЧС лерина шо         = 2008
 |ДЧС меттиг           = 161
 |ХӀораннан а сина ДЧС  = 389&lt;ref name=&quot;imf2&quot;/&gt;
 |АКИ = {{тӀекхетар}} 0,355
 |Локхалла АКИ = &lt;span style=&quot;color:#e0584e&quot;&gt;лахара&lt;/span&gt;
 |Лерина шо АКИ=2013
 |АКИ меттиг=178
 |Ахча                  = [[Бурундин франк]] ([[BIF, код 108]])
 |Домен                   = [[.bi]]
&lt;!--|ISO=--&gt;
 |Телефонан код          = 257
 |Сахьтан аса           = +2
&lt;!-- |Билгалдахарш= --&gt;
&lt;!-- |Байракх а ХӀост а яц=* --&gt;
&lt;!-- |Гимн яц=* --&gt;
}}
'''Бурунди''' ({{lang2|rn|fr|Burundi}}) — Африкин жима пачхьалкх йу.

== Географи ==
[[File:Un enfant aux champs.jpg|thumb|left|Бурунди]]

== Истори ==

== Провинцеш ==
[[Файл:Burundi Provinces.png|''Бурундин провинцеш''|thumb|left]]
{| align=&quot;&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |Провинци
! |Майда,&lt;br /&gt;км²
! |Бахархой,&lt;br /&gt;адам. (1999)
! |Луьсталла,&lt;br /&gt;адам./км²
! |Карта
|-----
| 1
| [[Бубанза]]
| 1 089 
| 289 060
| 265,44
| [[Файл:Bubanza in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 2
| [[Бужумбура-Мэри]]
| 87  
| 319 098
| 3667,79
| [[Файл:Bujumbura Mairie in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 3
| [[Бужумбура-Рурал]]
| 1 089 
| 436 896   
| 401,19
| [[Файл:Bujumbura Rural in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 4
| [[Бурури]]
| 2 465 
| 437 931 
| 177,66
| [[Файл:Bururi in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 5
| [[Гитега (провинция)|Гитега]]
| 1 979 
| 628 872 
| 317,77
| [[Файл:Gitega in Burundi (2015–2025).svg|45px]]
|-----
| 6
| [[Кайанза]]
| 1 233 
| 458 815 
| 372,11
| [[Файл:Kayanza in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 7
| [[Канкузо]]
| 1 965 
| 172 477 
| 87,77
| [[Файл:Cankuzo in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 8
| [[Карузи]]
| 1 457 
| 384 187 
| 263,68
| [[Файл:Karuzi in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 9
| [[Кибитоке]]
| 1 636 
| 385 438   
| 235,60
| [[Файл:Cibitoke in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 10
| [[Кирундо]]
| 1 703 
| 502 171   
| 294,87
| [[Файл:Kirundo in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 11
| [[Макамба]]
| 1 960 
| 357 492   
| 182,39
| [[Файл:Makamba in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 12 
| [[Муйинга]]
| 1 836 
| 485 347 
| 264,35
| [[Файл:Muyinga in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 13
| [[Мурамви]]
| 696   
| 252 833 
| 363,27
| [[Файл:Muramvya in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 14
| [[Нгози]]
| 1 474 
| 601 382   
| 407,99
| [[Файл:Ngozi in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 15
| [[Руйиги]]
| 2 339 
| 304 567 
| 130,21
| [[Файл:Ruyigi in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 16
| [[Рутана (провинци)|Рутана]]
| 1 959 
| 244 939 
| 125,03
| [[Файл:Rutana in Burundi.svg|45px]]
|-----
| 17
| [[Мваро]]
| 840   
| 229 013   
| 272,63
| [[Файл:Mwaro in Burundi.svg|45px]]
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||Массо||25 807||6 490 518||251,50||
|}
{{Африкин пачхьалкхаш}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{rq|empty}}

{{external links}}</text>
      <sha1>itql15oyvn4gzl3j41ngsja9ryj7j34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гондурас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9499</id>
    <revision>
      <id>26545757</id>
      <parentid>25778585</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T08:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3611" sha1="pl2duvv8aj5esqfbyzhhgzm9cnpd8qb" xml:space="preserve">{{Пачхьалкх
|Нохчийн цӀе=Гондурас
|Шен цӀе=República de Honduras
|Доланиг дожар=Гондурасан
|ХӀост=Coat_of_arms_of_Honduras.svg
&lt;!--|ХӀостан метта=--&gt;
|Девиз=Libre, Soberana e Independiente
|Шатлакхан Иллинан цӀе=Tu bandera es un lampo de cielo
&lt;!--|Аудио=--&gt;
|Урхаллин тайпа=[[Президентан республика]]
|Картан тӀехь=Honduras (orthographic projection).svg
 |lat_dir = N|lat_deg = 14|lat_min = 38|lat_sec = 0
 |lon_dir = W|lon_deg = 86|lon_min = 49|lon_sec = 0
 |region        = HN
 |CoordScale    = 
|Мотт=[[Испанхойн мотт|испанхойн]]
|Маьрша йаьлла терахь=[[15 сентябрь]] [[1821]] (маршо кхайкхина)&lt;br /&gt;[[1823]] (къобалйина)
|Маьрша йелира=[[Испани|Испанех]]
|Коьрта гӀала=[[Тегусигальпа]]
|Йоккха гӀала=[[Тегусигальпа]]
|Куьйгалхойн даржаш=[[Президент]]&lt;br /&gt;[[Вице-президент]]
|Бахархойн цӀерш= Гондурасовец
|Куьйгалхой=[[Эрнандес, Хуан Орландо|Хуан Орландо Эрнандес]]&lt;br /&gt;[[Альварес, Рикардо|Рикардо Альварес]]
|Латтанца меттиг=100
|Латта=112 090
|Хина процент=-
|Бахархойн меттиг=93
|Бахархой={{тӀекхетар}}8 448 465&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|title=Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013|author=Census.gov|date=2013|publisher=U.S. Department of Commerce|accessdate=2013-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130505020651/http://www.census.gov/population/international/data/countryrank/rank.php|archivedate=2013-05-05}}&lt;/ref&gt;
|Мах хадина шо=2013
|Луьсталла=63
|ДЧС=19 252 млн.
|ДЧС лерина шо=2004
|ДЧС меттиг=109
|ХӀораннан а сина ДЧС=2 900
|АКИ                    = {{тӀекхетар}} 0,632&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR2013_EN_Complete.pdf|title=Human Development Report 2013|publisher=United Nations Development Programme|date=2013-03-14|accessdate=2013-03-14|deadlink=404}}&lt;/ref&gt;
|Лерина шо АКИ        = 2013
|АКИ меттиг           = 120
|Локхалла АКИ            = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;'''йукъара'''&lt;/span&gt;
|Ахча=[[Гондурасан лемпира|Лемпира]] ([[HNL,код 340]])
|Домен=[[.hn]]
|Телефонан код=504
|Сахьтан аса= -6
&lt;!--|Билгалдахарш=--&gt;
}}
'''Гондура́с''' ({{lang-es|República de Honduras}} {{IPA|[reˈpuβlika ðe onˈduɾas]}}) —  [[Йуккъера Америка|Йуккъерчу Америкин]] [[пачхьалкх]]. Коьрта гӀала — [[Тегусигальпа]] йу ([[1880 шо]] кхаччалц — [[Комаягуа]] хилла). Дозанашца йу [[Никарагуа]] къилба-малхбалехьа, [[Сальвадор]] къилба-малхбузехьа, [[Гватемала]] малхбузехьа. Уллера хиш къилбаседехьа [[Карибийн хӀорд]], къилбехьа [[Тийна Ӏапказ]].

== Географи ==
== Истори ==
{{Къилбаседа Америкин пачхьалкхаш}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{rq|empty}}

{{external links}}</text>
      <sha1>pl2duvv8aj5esqfbyzhhgzm9cnpd8qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гилна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11225</id>
    <revision>
      <id>26545748</id>
      <parentid>25905909</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9870" sha1="db9sn3jp48a836l8qk2d7t3myj41d4u" xml:space="preserve">{{НБМ-Росси
 |статус                             = Эвла
 |нохчийн цӀе                        = Гилна
 |шен цӀе                            = 
 |сурт                               = Гилна.jpg
 |пачхьалкх                          = Росси
 |мохк таблицехь                     = Росси
 |хӀост                               = 
 |байракх                            = 
 |хӀостан сурт хӀоттор                = 
 |байракхан сурт хӀоттор             = 
 |хӀостан шоралла                     = 
 |байракхан шоралла                  = 
  |lat_deg = 43.072118
  |lon_deg = 46.486190
  |CoordAddon               = type:city_region:RU-CE
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан картин барам          = 300
 |регионан картин барам             = 300
 |кӀоштан картин барам              = 300
 |регионан тайпа                      = 
 |регион                             = Нохчийчоь
 |регион таблицехь                   = Нохчийчоь
 |кӀоштан тайпа                       = КӀошт
 |кӀошт                              = Нажи-Йуьртан кӀошт
 |кӀошт таблицехь                    = Нажи-Йуьртан кӀошт{{!}}Нажи-Йуьртан
 |йукъараллин тайпа                    = йуьртан меттиг
 |йукъаралла                          = Гилнан юьртан меттиг
 |йукъаралла таблицехь                = Гилнан юьртан меттиг{{!}}Гилнан 
 |йукъара йекъайалар                    = 
 |коьртан тайпа                       = 
 |корта                              = 
 |йиллина терахь                     = 
 |дуьххьара хьахор                  = 
 |хьалхара цӀерш                   = 
 |статус йелла терахь                 = 
 |майда                              = 
 |локкхаллин тайпа                     = 
 |хӀордан сизал локхалла              = 471&lt;ref name=&quot;skfo&quot; /&gt;
 |климат                              = 
 |официалан мотт                        = 
 |бахархой                           = {{ Бахархой | Гиляны | эз }}
 |бахархой ларар шо                  = {{ Бахархой | Гиляны | ш }}
 |луьсталла                  = 
 |агломераци                         = 
 |къаьмнийн хӀоттам                   = [[нохчий]]
 |динан хӀоттам                      = бусулбанаш
 |бахархойн цӀерш                     = 
 |сахьтан аса                        = 
 |DST                                = 
 |телефонан код                          = 87148&lt;ref name=&quot;skfo&quot;&gt;[http://www.skfo.ru/reference/city/Gilyany/ Село Гиляны / Чечня / Справка / СКФО (Северо-Кавказский федеральный округ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110901072516/http://skfo.ru/reference/city/Gilyany/ |date=2011-09-01 }}&lt;/ref&gt;
 |поштан индекс                      = 366227
 |поштан индексаш                    = 
 |автомобилан код                       = 
 |идентификаторан тайпа               = ОКАТО
 |идентификаторан терахьаш           = 96225814001
 |категори Commons чохь               = 
 |сайт                               = 
 |сайтан мотт                         = 
}}'''Гилна''' — [[Нохчийчоь]]нан [[Нажи-Йуьртан кӀошт]]ан эвла йу.

Иза йу Гилнан йуьртан меттиган административан центр&lt;ref&gt;[http://www.ocato.ru/okato.php?code=96225814 Гилянинский сельский округ (Ножай-Юртовский район)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211173426/http://www.ocato.ru/okato.php?code=96225814 |date=2012-02-11 }}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==
[[Файл:Гилна, Нажи-Юртан кIошт.jpg|слева|мини|Гилна, Нажи-Юртан кIоштан картан тӀехь]]
Эвла ю [[Ивги]] цӀе йолу хийистехь, [[Хаси-Эвл]]ан къилба-малхбузехьа йу [[Нажи-Йурт|Нажи-Йуьрт]]ан къилбаа-малхбалехьа йу.

Уллера нах беха меттигаш: къилбааседехьа — [[Кешен-Эвла]] а, [[Бони-Эвла]] а ([[ДегӀаста]]) йу, къилбехьа — [[Татай-Отар]] а, [[Байтарке]] а йу, къилбаа-малхбузехьа — [[Зандакъ]] йу, малхбалехьа — [[Ширча-Эвла]] а, [[Пхьарчхошка]] а (ДегӀаста) йу&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://artofwar.ru/img/z/zagorulxko_w_a/text_0330-1/|title=Карта Чечни|format=rar|date=не ранее 1995|accessdate=2010-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928032724/http://artofwar.ru/img/z/zagorulxko_w_a/text_0330-1/|archivedate=2011-09-28}}rar. Объём 8 МБ.&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
{{ Бахархой | Гиляны }}
== Истори ==

[[1944]] шаран 23 февралехь коммунистийн Ӏедало нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар а, иштта [[Нохч-ГӀалгӀайн АССР]] дӀайаккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе «Уриб&lt;ref name=&quot;Карта Дагестанской АССР&quot;&gt;Карта Дагестанской АССР, масштаб 1:400000. — М.: ГУГК, 1947.&lt;/ref&gt;» аьлла хийцина. Эвла баьхкина Дагестанера суьйлий.
[[1957]] шаран 9 январехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийна иштта меттахӀоттийна эвлан хьалхалера цӀе а. Коммунистийн харца Ӏедало баха охьахийшина болу суьйлийн дезна шаьш схьа баьхканча юха баха.

== Суьрташ ==
&lt;gallery perrow=&quot;12&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Файл:Гилна (1).jpg
Файл:Гилна (2).jpg
Файл:Гилна (3).jpg
Файл:Гилна (4).jpg
Файл:Гилна (5).jpg
Файл:Гилна (6).jpg
Файл:Гилна. МаьркIаж хенах.jpg|Гилна. МаьркIаж хенах
&lt;/gallery&gt;

== Топонимаш ==
* Башне
* Ибарна
* Нежин баса
* Ӏаьржа берд
* КӀайн берд
* ХьаргӀийн бердаш
* Акхмиш кӀажа
* КӀирин берд
* Буккуз Ӏам
* Шерина
* Аьльбена
* БахӀал ирзе
* КӀуьнциг ирзе
* йуьрта акъара
* Ярсхо-чоь
* Жант кӀажа
* Ӏинал дехье
* Ӏинал сехье
* Кешни тӀехье
* Махьмай хьаьттаре
* Кхон йурт
* Молхан берд
* КӀир боккху Ӏин
* Шина Ӏина йуккъе
* Боьздара
* Бези Ӏин
* МаӀазе отара
* Ӏалсолтана хи
* Темси корта
* Ӏамира корта
* Шаршарге
* Ӏонгин хи (Ӏонгичу)
* Гилна тӀе
* Дибир ирзе
* Мантай кӀажа
* Чхьамай ирзе
* Хьесамик йурт
* Вокки хи
* Кхериг хи
* Къулли ара
* Йуьрта акъара
* Атай корта
* Эскарбийн хи
* Эскарбийн кха
* Каки тогӀе
* Минай тогӀе
* Хасхана хьайре
* Лорсана тогӀе
* Дуьйрана
* Хьоьхи лам
* Ӏумара ашане
* Ӏам борзе
* Йоккха боьра
* Жоьжахате
* Хара лагане
* БаӀаш бетӀа акъаре
* Ишхе кӀело
* Жима Ишхе
* Лам хеде
** Гилнойн кӀотараш:
* Балай ирзе
* Боьздара тӀехье
* КӀуьнциг ирзе
* Хьесамик-йурт
* Керла Хьесамик-йурт
* Йуьрта-акъара
* Ярсхо-чоь
* Аьльбена
* Молхана-Берд
* Шина Ӏина йукъ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gilno.ru/index.php/toponomiya-s-gilyany|title=Топономия с. Гиляны|lang=ru-ru|website=gilno.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016070016/https://gilno.ru/index.php/toponomiya-s-gilyany|archive-date=2019-10-16|access-date=2026-05-30}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250411143146/http://gilno.ru/index.php/toponomiya-s-gilyany |date=2025-04-11 }}&lt;/ref&gt;

== Тайпанаш ==
* [[Бийтарой]]
* [[Чартой]]
* [[Ялхой]]
* [[Энганой]]
* [[Кхашкхой]]&lt;ref name=&quot;gilno.ru&quot;&gt;{{cite web|url = http://gilno.ru/index.php/gilyanintsy/gilyanoj-tajpanash|title = Тейпы Гилянинцев|publisher = gilno.ru|date = 13.07.2014|accessdate = 2020-4-7|archiveurl = https://web.archive.org/web/20181124105634/http://gilno.ru/index.php/gilyanintsy/gilyanoj-tajpanash|archivedate = 2020-4-7}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181124105634/http://gilno.ru/index.php/gilyanintsy/gilyanoj-tajpanash |date=2018-11-24 }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Нажи-Йуьртан кӀоштан нах беха меттигаш}}

[[Категори:Нажи-Йуьртан кӀоштан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>db9sn3jp48a836l8qk2d7t3myj41d4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буммат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11244</id>
    <revision>
      <id>26545634</id>
      <parentid>25859897</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8267" sha1="kwtmrv77elmlkjkdb9x6dt33n10il4a" xml:space="preserve">{{МаьӀнаш|Буковка (маьӀнаш)}}
{{НБМ
 |статус                             = Эвла
 |оьрсийн цӀе                        = {{lang-ru|Буммат}}
 |шен цӀе                            = Буммат
 |сурт                               = 
 |пачхьалкх                          = Росси
 |мохк таблицехь                     = Росси
 |хӀост                               = 
 |байракх                            = 
 |хӀостан сурт хӀоттор                = 
 |байракхан сурт хӀоттор             = 
 |хӀостан шоралла                     = 
 |байракхан шоралла                  = 
 | lat_deg                  = 43.163218 
 | lon_deg                  = 45.200965
 |CoordAddon =type:city(5137)_region:RU
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан картин барам          = 300
 |регионан картин барам             = 300
 |кӀоштан картин барам              = 300
 |регионан тайпа                      = 
 |регион                             = Нохчийчоь
 |регион таблицехь                   = Нохчийчоь
 |кӀоштан тайпа                       = Муниципалан кӀошт
 |кӀошт                              = Эна-Хишкан кӀошт
 |кӀошт таблицехь                    = Эна-Хишкан кӀошт{{!}}Эна-Хишкан кӀошт
 |йукъараллин тайпа                    = йуьртан меттиг
 |йукъаралла                          = Бумматан йуьртан меттиг
 |йукъаралла таблицехь                = Бумматан йуьртан меттиг{{!}} Бумматан йуьртан меттиг
 |йукъара йекъайалар                    = 
 |коьртан тайпа                       = йуьртда
 |корта                              = Джокалаев Басхано Бахаевич
 |йиллина терахь                     = 1921
 |дуьххьара хьахор                  = 
 |хьалхара цӀерш                   = {{НБМ-ТЦӀЕ|1944|Буммат|1958|Буковка}}&lt;ref name=&quot;ingusheti.ge&quot;&gt;[http://www.ingusheti.ge/?cat=ingusheti&amp;cat2=Я.%20ПАТИЕВ.%20ИНГУШИ:%20ДЕПОРТАЦИЯ,%20ВОЗВРАЩЕНИЕ,%20РЕАБИЛИТАЦИЯ.%201944-2004&amp;id=88&amp;name_array=~В%20ОБЪЕКТИВЕ%20ИСТОРИИ~Дзурдзукские%20ворота~Я.%20ПАТИЕВ.%20ИНГУШИ:%20ДЕПОРТАЦИЯ,%20ВОЗВРАЩЕНИЕ,%20РЕАБИЛИТАЦИЯ.%201944-2004&amp;id_array=~47~51~88&amp;read Указ Президиума Верховного Совета РСФСР о переименовании некоторых сельских советов и населённых пунктов Грозненской области] (см. документ №100)&lt;/ref&gt;
 |статус йелла терахь                 = 
 |майда                              = 161.54&lt;ref&gt;{{cite web |author =  |url = http://sunzha-chr.com/strukturnye-podrazdeleniya/pl-ns-rn/3532-ploshchad-i-naselenie-rajona |title = Площадь и население района |lang =  |website = sunzha-chr.com |date =  |accessdate = 2021-01-21 |deadlink = no |archive-date = 2020-02-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200202151839/http://sunzha-chr.com/strukturnye-podrazdeleniya/pl-ns-rn/3532-ploshchad-i-naselenie-rajona }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200202151839/http://sunzha-chr.com/strukturnye-podrazdeleniya/pl-ns-rn/3532-ploshchad-i-naselenie-rajona |date=2020-02-02 }}.&lt;/ref&gt;
 |локкхаллин тайпа                     = 360
 |хӀордан сизал локхалла              = 
 |климат                              = бараман
 |официалан мотт                      = 
 |бахархой                           = {{ Бахархой | Бамут | эз }}
 |бахархой ларар шо                  = {{ Бахархой | Бамут | ш }}
 |луьсталла                  = {{formatnum: {{ #expr: ( {{ Бахархой | Бамут | ст. }} / 161.54 round 2 ) }} }}
 |агломераци                         = 
 |къаьмнийн хӀоттам                   = [[нохчий]] 
 |динан хӀоттам                      = [[бусалба|бусалбанаш-суннийш]]
 |бахархойн цӀерш                      = Бумматхой
 |сахьтан аса                        = +3
 |DST                                = 
 |телефонан код                          = 87142
 |поштан индекс                      = 366610
 |поштан индексаш                    = 
 |автомобилан код                       = 20, 95
 |идентификаторан тайпа               = ОКАТО
 |идентификаторан терахьаш           = 96202804001
 |категори Commons чохь               = 
 |сайт                               = http://bamut-adm.ru/
 |сайтан мотт                         = оьрсийн
}}
'''Буммат''' ({{lang-ru|Баму́т}}) — [[Нохчийчоь|Нохчийн Республикин]] [[Эна-Хишкан кӀошт]]ара эвла. [[Бумматан йуьртан меттиг]]ан административан йукъ&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.ocato.ru/okato.php?code=96202804 |title = Бамутская сельский округ (сельсовет)* (Ачхой-Мартановский район) |accessdate = 2011-06-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120210045619/http://www.ocato.ru/okato.php?code=96202804 |archivedate = 2012-02-10 |deadlink = yes }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
{{ Бахархой | Бамут }}

== Географи ==
Эвла йу [[Марта (Ӏаьс-хин га)|Марта]] эркан йистехь, [[Эна-Хишкан кӀошт]]ан къилба-малхбузехьа 8 километрехь йу, [[Соьлжа-ГӀала]] йу — 48 км.
[[Файл:Буммат, Эна-Хишкан кIошт.jpg|слева|мини|Буммат, Эна-Хишкан кIоштан карте тӀехь]]
Уллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа йу — [[Эха-Борзе]] а, [[Керла-Шара]] а, къилбаседа-малхбузехьа йу — [[ГӀажарийн-Юрт]], къилба-малхбузехьа йу — [[Аьршта]], къилба-малхбалехьа йу — [[Ӏашхой-КӀотар]], [[Янди-КӀотар]] а, [[Шалажа]] а, малхбалехьа йу — [[Котар-Юрт]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://artofwar.ru/img/z/zagorulxko_w_a/text_0330-1/|title=Карта Чечни|format=rar|date=не ранее 1995|accessdate=2010-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928032724/http://artofwar.ru/img/z/zagorulxko_w_a/text_0330-1/|archivedate=2011-09-28}}rar. Объём 8 МБ.&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* {{книга
 | автор         = [[Сулейманов, Ахьмад Сулейманович|Сулейманов А. С.]]
 | заглавие      = Топонимия Чечни
 | ответственный = Ред. Т. И. Бураева
 | ссылка        = https://books.google.ru/books?id=fkwMAQAAMAAJ&amp;dq=%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F+%D1%87%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8+2006&amp;hl=ru&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjcjNDKgJTaAhWLFiwKHWZFDuYQ6AEIKDAA
 | место         = Грозный
 | издательство  = ГУП &quot;Книжное издательство&quot;
 | год           = 2006
 | тираж         = 5000
 | страниц       = 711
 | isbn          = 5-98896-002-2
 | ref           = Сулейманов
}}

[[Категори:Эна-Хишкан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Chechen-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>kwtmrv77elmlkjkdb9x6dt33n10il4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>БоргӀане</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12325</id>
    <revision>
      <id>26545623</id>
      <parentid>25848850</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T23:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6195" sha1="73tbskvznuy6i8wdosvnybz5iqezmtf" xml:space="preserve">{{НБМ
 |статус                             = Эвла
 |нохчийн цӀе                        = БоргӀане
 |шен цӀе                            = 
 |муьтӀахь                           = 
 |сурт                               = БоргӀане.jpg
 |пачхьалкх                          = Росси
 |мохк таблицехь                     = Росси
 |хӀост                               = 
 |байракх                            = 
 |хӀостан сурт хӀоттор                = 
 |байракхан сурт хӀоттор             = 
 |хӀостан шоралла                     = 
 |байракхан шоралла                  = 
  |lat_deg = 43.438126
  |lon_deg = 46.095971
  |CoordAddon = type:city_region:RU-CE
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан картин барам          = 300
 |регионан картин барам             = 300
 |кӀоштан картин барам              = 300
 |регионан тайпа                      = 
 |регион                             = Нохчийчоь
 |регион таблицехь                   = Нохчийчоь
 |кӀоштан тайпа                       = КӀошт
 |кӀошт                              = Гуьмсан кӀошт
 |кӀошт таблицехь                    = Гуьмсан кӀошт{{!}}Гуьмсан кӀошт
 |йукъараллин тайпа                    = йуьртан меттиг
 |йукъаралла                          = БоргӀанан йуьртан меттиг
 |йукъаралла таблицехь                = БоргӀанан йуьртан меттиг{{!}}БоргӀанан
 |йукъара йекъайалар                    = 
 |коьртан тайпа                       = 
 |корта                              = 
 |йиллина терахь                     = 
 |дуьххьара хьахор                  = 
 |хьалхара цӀерш                   = 
 |статус йелла терахь                 = 
 |майда                              = 
 |локкхаллин тайпа                     = 
 |хӀордан сизал локхалла              = 
 |климат                              = 
 |официалан мотт                        = 
 |бахархой                           = 3410
 |бахархой ларар шо                  = 2012
 |луьсталла                  = 
 |агломераци                         = 
 |къаьмнийн хӀоттам                   = [[нохчий]] 
 |динан хӀоттам                      = бусулбанаш
 |бахархойн цӀерш                      = 
 |сахьтан аса                        = 
 |DST                                = 
 |телефонан код                          = 87152
 |поштан индекс                      = 366904
 |поштан индексаш                    = 
 |автомобилан код                       = 
 |идентификаторан тайпа               = ОКАТО
 |идентификаторан терахьаш           = 96210804001 
 |категори Commons чохь               = 
 |сайт                               = 
 |сайтан мотт                         = 
}}'''БоргӀане&lt;ref name=&quot;chech&quot; /&gt;&lt;ref&gt;«Русско-чеченский словарь» (авторы — А.Т. Карасаев, А.Г. Мациев)&lt;/ref&gt;''' — [[Нохчийчоь]]нан [[Гуьмсан кӀошт]]ара эвла. Бахархой — 3410 леррана 2012 шарахь.

Иза йу БоргӀанан йуьртан меттиган административан центр&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chechen.vybory.izbirkom.ru/download/normakt_20_4204001133478.rtf?vrn=4204001133478|title=Закон Чеченской республики № 19-РЗ от 27.02.09|format=doc|description=Об образовании муниципального образования Гудермесский район и муниципальных образований, входящих в его состав, установлении их границ и наделении их соответствующим статусом муниципального района и сельского поселения|accessdate=2009-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140103134525/http://www.chechen.vybory.izbirkom.ru/download/normakt_20_4204001133478.rtf?vrn=4204001133478|archivedate=2014-01-03}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103134525/http://www.chechen.vybory.izbirkom.ru/download/normakt_20_4204001133478.rtf?vrn=4204001133478 |date=2014-01-03 }}&lt;/ref&gt;.

== Хилларш ==
[[Файл:БоргIане, Гуьмсан кIошт.jpg|мини|310x310пкс|БоргӀане, Гуьмсан кӀоштан картан тӀехь]]
БоргӀан — хьалх заман чохь нохчийн тайпи цӀе хилла йу. Тахан йурт БоргӀане йу Соьлжа Терках кхетачохь&lt;ref name=autogenerated1&gt;Толпа М. Е— «Кабардинский фольклор // Кабардинский фольклор.», М.; Л., 1936. С. IX — X.&lt;/ref&gt;.
[[File:БоргӀанен чувоьдийла.jpg|thumb|БоргӀанен чувоьдийла|307x307пкс]]

== Билгалдахарш ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;chech&quot;&gt;[http://vesti95.ru/news/%D0%BD%D0%BE%D1%85%D1%87%D0%B8%D0%B9%D1%87%D0%BE%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%BD%E2%80%89%D1%8F%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B9%D0%BD%E2%80%89%D1%86i%D0%B5%D1%80%D1%88.html Нохчийчоьнан яртийн цIерш].&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
{{Гуьмсан кӀоштан нах беха меттигаш}}
{{Терк йистехь йолу нах беха меттигаш}}

[[Категори:Гуьмсан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Chechen-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>73tbskvznuy6i8wdosvnybz5iqezmtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>БугӀара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12708</id>
    <revision>
      <id>26545628</id>
      <parentid>26292460</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T00:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5932" sha1="p5pzcwoirc0xk5nn05khxi6wy0k8fwb" xml:space="preserve">{{НБМ
 |статус                             = Эвла 
 |нохчийн цӀе                        = БугӀара
 |шен цӀе                            = 
 |муьтӀахь                           = 
 |пачхьалкх                          = Росси
 |мохк таблицехь                     = Росси
 |сурт                               = Маьждиг. Бугlара.jpg
 |байракх                            = 
 |хӀостан сурт хӀоттор                = 
 |байракхан сурт хӀоттор             = 
 |хӀостан шоралла                     = 
 |байракхан шоралла                  = 
 |lat_deg = 42.766401 |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_deg = 45.636572 |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon               = type:city_region:RU-CE
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан картин барам          = 300
 |регионан картин барам             = 300
 |кӀоштан картин барам              = 300
 |регионан тайпа                      = 
 |регион                             = Нохчийчоь
 |регион таблицехь                   = Нохчийчоь
 |кӀоштан тайпа                       = КӀошт
 |кӀошт                              = Итон-Кхаьллан кӀошт
 |кӀошт таблицехь                    = Итон-Кхаьллан кӀошт{{!}}Итон-Кхаьллан
 |йукъараллин тайпа                    = йуьртан меттиг
 |йукъаралла                          = БугӀаран йуьртан меттиг
 |йукъаралла таблицехь                = БугӀаран йуьртан меттиг{{!}}БугӀаран
 |йукъара йекъайалар                    = 
 |коьртан тайпа                       = 
 |корта                              = 
 |йиллина терахь                     = 
 |дуьххьара хьахор                  = 
 |хьалхара цӀерш                   = 
 |статус йелла терахь                 = 
 |майда                              = 
 |локкхаллин тайпа                     = 
 |хӀордан сизал локхалла              = 
 |климат                              = 
 |официалан мотт                        = 
 |бахархой                           = 303&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/itogi/perepis_tom1.htm|title=11. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений|work=Итоги Всероссийской переписи населения 2010. Том 1. Численность и размещение населения|publisher=[[Росстат]]|date=2012|accessdate=2012-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120418102440/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/itogi/perepis_tom1.htm|archivedate=2012-04-18}}&lt;/ref&gt;
 |бахархой ларар шо                  = 2010
 |луьсталла                  = 
 |агломераци                         = 
 |къаьмнийн хӀоттам                   = 
 |динан хӀоттам                      = 
 |бахархойн цӀерш                      = 
 |сахьтан аса                        = 
 |DST                                = 
 |телефонан код                          = 
 |поштан индекс                      = 366403
 |поштан индексаш                    = 
 |автомобилан код                       = 
 |идентификаторан тайпа               = ОКАТО
 |идентификаторан терахьаш           = 96211831001
 |категори Commons чохь              = 
 |сайт                               = 
 |сайтан мотт                         = 
}}'''БугӀара''' — [[Нохчийчоь]]нан [[Итон-Кхаьллан кӀошт]]ара эвла.

Иза йу БугӀаран йуьртан меттиган административан центр&lt;ref&gt;[http://www.ocato.ru/okato.php?code=96211831 Бугароевский сельский округ (Итум-Калинский район)]{{ТӀе цакхочу хьажорг|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==
[[Файл:БугIара, Итон-Кхаьллан кIошт.jpg|слева|мини|277x277пкс|БугӀара, Итон-Кхаьллан кIоштан карте тӀехь]]
Эвла йу [[Орга (эрк)|Орга]] олучу хийистехь, [[Итон-Кхаьлла]] къилбседа-малхбалехьа.

Уллера нах беха меттигаш: къилбседа-малхбузехьа — [[ЧӀиннах]] а, [[Гучан-кхелли]] а, къилба-малхбузехьа — [[КӀонжаха]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://artofwar.ru/img/z/zagorulxko_w_a/text_0330-1/|title=Карта Чечни|format=rar|date=не ранее 1995|accessdate=2010-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928032724/http://artofwar.ru/img/z/zagorulxko_w_a/text_0330-1/|archivedate=2011-09-28}}rar. Объём 8 МБ.&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш}}

[[Категори:Итон-Кхаьллан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Chechen-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>p5pzcwoirc0xk5nn05khxi6wy0k8fwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Билта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13041</id>
    <revision>
      <id>26545613</id>
      <parentid>25838260</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6541" sha1="jamrvfdczkr95ynbrmw3ddsfxc2qurt" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Билта (маьӀнаш)}}
{{Underlinked|date=июнь 2013}}
{{НБМ
 |статус                             = Эвла
 |нохчийн цӀе                        = Билта
 |шен цӀе                            = 
 |муьтӀахь                           = 
 |пачхьалкх                          = Росси
 |мохк таблицехь                     = Росси
 |хӀост                               = 
 |байракх                            = 
 |хӀостан сурт хӀоттор                = 
 |байракхан сурт хӀоттор             = 
 |хӀостан шоралла                     = 
 |байракхан шоралла                  = 
    |lat_deg = 43.056106
    |lon_deg = 46.347876
  |CoordAddon               = type:city_region:RU-CE
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан картин барам          = 300
 |регионан картин барам             = 300
 |кӀоштан картин барам              = 300
 |регионан тайпа                      = 
 |регион                             = Нохчийчоь
 |регион таблицехь                   = Нохчийчоь
 |кӀоштан тайпа                       = КӀошт
 |кӀошт                              = Нажи-Йуьртан кӀошт
 |кӀошт таблицехь                    = Нажи-Йуьртан кӀошт{{!}}Нажи-Йуьртан кӀоштан 
 |йукъараллин тайпа                    = йуьртан меттиг
 |йукъаралла                          = РогӀа-КӀажан йуьртан меттиг
 |йукъаралла таблицехь                = РогӀа-КӀажан йуьртан меттиг{{!}}РогӀа-КӀажан 
 |йукъара йекъайалар                    = 
 |коьртан тайпа                       = 
 |корта                              = 
 |йиллина терахь                     = 
 |дуьххьара хьахор                  = 
 |хьалхара цӀерш                   = Ратлуб&lt;ref name=&quot;Карта&quot;&gt;Карта Дагестанской АССР, масштаб 1:400000. — М.: ГУГК, 1947.&lt;/ref&gt;
 |статус йелла терахь                 = 
 |майда                              = 
 |локкхаллин тайпа                     = 
 |хӀордан сизал локхалла              = 
 |климат                              = 
 |официалан мотт                        = 
 |бахархой                           = 
 |бахархой ларар шо                  = 
 |луьсталла                  = 
 |агломераци                         = 
 |къаьмнийн хӀоттам                   = 
 |динан хӀоттам                      = 
 |бахархойн цӀерш                      = 
 |сахьтан аса                        = 
 |DST                                = 
 |телефонан код                          = 
 |поштан индекс                      = 366223
 |поштан индексаш                    = 
 |автомобилан код                       = 
 |идентификаторан тайпа               = ОКАТО
 |идентификаторан терахьаш           = 96225831002
 |категори Commons чохь               = 
 |сайт                               = 
 |сайтан мотт                         = 
}}
'''Билта''' — [[Нохчийчоь]]нан [[Нажи-Йуьртан кӀошт]]ара эвла.

РогӀа-КӀажан йуьртан меттиган йукъайогӀу&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chechen.vybory.izbirkom.ru/download/normakt_20_4204001133466.rtf?vrn=4204001133466|title=Закон Чеченской республики № 11-РЗ от 20.02.09|format=doc|description=Об образовании муниципального образования Ножай-Юртовский район и муниципальных образований, входящих в его состав, установлении их границ и наделении их соответствующим статусом муниципального района и сельского поселения|accessdate=2009-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130929075103/http://www.chechen.vybory.izbirkom.ru/download/normakt_20_4204001133466.rtf?vrn=4204001133466|archivedate=2013-09-29}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130929075103/http://www.chechen.vybory.izbirkom.ru/download/normakt_20_4204001133466.rtf?vrn=4204001133466 |date=2013-09-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ocato.ru/okato.php?code=96225831&amp;vid=2 — Сельские населенные пункты Рогун-Кажайской сельской администрации (Ножай-Юртовский район)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211184011/http://www.ocato.ru/okato.php?code=96225831&amp;vid=2 |date=2012-02-11 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

[[1944]] шаран 23 февралехь коммунистийн Ӏедало нохчий а, гӀалгӀай а махкахбахар а, иштта [[Нохч-ГӀалгӀайн АССР]] дӀайаккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе Ратлуб аьлла хийцина. Эвла баьхкина Дагестанера суьйлий.
[[1957]] шаран 9 январехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийна&lt;ref&gt;[http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_5159.htm Указ Президиума ВС СССР от 09.01.1957] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190906083606/http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_5159.htm |date=2019-09-06 }}&lt;/ref&gt; иштта меттахӀоттийна эвлан хьалхалера цӀе а. Коммунистийн харца Ӏедало баха охьахийшина болу суьйлийн дезна шаьш схьа баьхканча йуха баха.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}{{Нажи-Йуьртан кӀоштан нах беха меттигаш}}

[[Категори:Нажи-Йуьртан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Chechen-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>jamrvfdczkr95ynbrmw3ddsfxc2qurt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ӏийса</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15642</id>
    <revision>
      <id>26545584</id>
      <parentid>23001996</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27234" sha1="hfkidnphid57328se1ootii3aynu6bh" xml:space="preserve">{{Адам/Ислам
 |Сурт             = The Name of the Prophet Isa.png
 |ЦӀе              = Ӏийса
 |ЦӀеран оригинал  = {{lang-ar|عيسى}}
 |Титраш = Ибн Марьям, аль-Масийхь, Калиматуллахӏ, Рухьуллахӏ, Расулуллахӏ, Набиййуллахӏ, аль-Важихӏ, аль-Мубарак, Ӏабдуллахӏ
 |Вина терахь = в. э. хьалха 12—4 шш. 
 |Вина меттиг     = {{ВинаМeттиг|Байт Лахьм|Байт Лахьмехь}}, [[Исраилан пачхьалкх]]
 |Кхелхина терахь = ''велла вац''
 |Кхелхина меттиг = -
 |ДӀавоьллина меттиг = -
 |Къам = [[исраилхой]], [[жуьгтий]]
 |Пачхьалкх = [[Исраилан пачхьалкх]]
 |Доссийна жайна = [[Инжил]]
|Тамашийна билгалонаш = да воцуш дуьнен чу валар, аганахь волуш къамел дар, белларш денбар, проказа лазар дерг товар, бӏаьрса йухадалор
 |Нана = [[Марьям бинт Ӏимран]]
 |Зуда = -
 |Лоруш волу динаш = [[ислам]], [[насаралла]]
 |Силсил = Ӏийса ибн Марьям ибн Ӏимран ибн Масан ибн Аль-Ӏазар ибн Абу Юз ибн Юзан ибн Зурбабил ибн Салиян ибн Юхьанна ибн Ушия ибн Амун ибн Муншакан ибн Хьазикъа ибн Ахаз ибн Юсам ибн Ӏузая ибн Юрам ибн СакъитӀ ибн Айша ибн РажиӀим ибн [[Сулайман]] ибн [[Давуд]]&lt;ref&gt;Тафсир аль-Байдави, сурат Аль Ӏимран, аят 33&lt;/ref&gt;
}}
'''Ӏийса''' ({{lang-ar|عِيسَى}}; {{lang-he|יֵשׁוּ}} ''ЕшуӀа'') — иза [[АллахӀ|Делан]] [[пайхамар]] а, [[элча]] а ву, [[Исраилхой|исраилхошка]] ([[жуьгтий|жуьгташка]]) керла [[Инжил]] жайна а дохьуш ваийтина. [[Улул-Ӏазм]] олучу элчанех цхьаъ лоруш ву иза. Сийлахьчу [[Къуръан]] чохь 25-зза хьехийна ву иза. Иза дуьнен чу валар муӏжизат лоруш ду, хӏунда аьлча цуьнан нана [[Марьям]] [[Дела]]н омраца берах хилла ша йоӏстаг йоллушехь. 

Шен элчаналла чӏагӏдан Ӏийсана ницкъкхочуш хилла цхьадолу муӏжизаташ гайта, масала: белларш денбан а, бӏаьрзенаг а, проказа олу лазар дерг тован а. Къуръан чохь ма-бохху ӏийса жӏарах хьалтоьхна а вац, йа вийна а вац цхьаьна кепара, амма Дала Шена герга хьалавигна ву иза. Иштта ӏийса [[Бусалбаниг|бусалба]] а ву, ислам динехь болу массо а пайхамараш санна, вуьшта аьлча, Делан омрана муьтӏахь хилла ву иза, шена тӏаьхьахӏиттинчерга омра а дина цо нийса некъ харжарца. Ислам дино йухатуху Троица олу ойла, ӏийса кхечу амате вирзина дела ву йа Делан кӏант ву йа жӏарах тоьхна йа денвелла бохуш йолу. Къуръан чохь хьахийна ду ӏийсас и хӏуманаш чӏагӏдина ца хилар а, йа бакъдина ца хилар а, иштта цо гойту [[Къемат-де|къемат-дийнахь]] ӏийсас шена дела ву аьлла кхайкхор йухатухур ду аьлла. Иштта Къуръан чохь хьахийна ду ӏийса лийрдолу адам хилар а, массо пайхамарш а, элчанаш а санна, Дала Шен элчаналла даржо иза хаьржина хилар а. Делан аяташа хьарам до кхечуьнца Делана декъахован а, Дела цхьаъвар иза декъалхиларна цхьаъ бен боцу некъ хилар а.

== Гергарло ==
Ислам дино ма-бохху ӏийса да а воцуш дуьнен чу ваьлла ву, ткъа цуьнан нана ӏимранан йоӏ [[Марьям бинт Ӏимран|Марьям]] йу, исраилхойх йолу, цуьнан нана Хьанна [[Закарийя]] пайхамаран хӏусамехь ӏаш хилла.

Жуьгтийн динехь болчара ӏийса (Яшуӏ, Ису) а, Закарийя пайхамар а [[Давуд]] пайхамаран тӏаьхьенах лоруш ву: '''Ӏийса ибн Марьям ибн Ӏимран ибн Масан ибн Ӏазур ибн Алиякъим ибн АбихӀуд ибн Заруббабил ибн Шаалтиил ибн Якунья ибн Юшийя ибн Амун ибн Манасса ибн Хьизкъийя ибн Ахьаз ибн Юсам ибн Ӏуззийя ибн Юрам ибн ЯхӀушафатӀ ибн Аса ибн Абийя ибн РахьубӀам ибн [[Сулайман]] ибн Давуд'''.

== Дахар дӀайаздар ==
Къуръан чохь хьахийна ду Ӏисан дийцар иза дуьнен чу валарца дӀадолийна, Къудс-гӀалара Делан цӀа чохь цуьнан нанас [[Марьям бинт Ӏимран|Марема]] Далла лолладар а, Закарийя пайхамаро шена доладеш хиллачу хенахь, [[Яхья]] пайхамаран дас. Цул тӀаьхьа Марьям Ӏисаца берах хилар дуьйцу, Дала Ӏаламашна тӀехь ша хаьржина йолу, цуьнца берах хилар бахьнехь, ша йоӀстаг йоллушехь.

== ЦӀе а, эпитеташ а ==
[[Файл:Isa-3.jpg|thumb|305px|&lt;center&gt;Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхамаран цӀеран Ӏаьрбийн транскрипци:&lt;br&gt; &lt;big&gt;«Аль-Маси́хьу Ӏиса бну Марйама»&lt;/big&gt;&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{Къуръан/Хьажориг|3|45}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;]]
Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхамар [[Къуръан]] чохь валаво эпитеташца '''[[Ӏабд]]уллахӀ''' (АллахӀан лай)&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|19|31}}&lt;/ref&gt;, '''[[Расуль|РасулуллахӀ]]''' (АллахаӀан элча), '''[[Салихь (бакъверг)|Салихь]]''' (бакъверг), '''Калима''' ([АллахӀан] дош), '''кауль аль-хакъ''' (бакъо йуьйцург), кхин дӀа а. Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхамар АллахӀан «гергарчарна» ([[мукаррабун]]) йукъатохаро бахьана доккхура, цуьнан ах Ӏалам [[Малаика|маликийн]] хилла ала{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}. Цуо '''Ибн Марьям''' (Марьяма кӀант) цӀе лелайаро билгалдоккхура исламехь цуьнан ненан долу маьӀна. Къуръана чохь Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхамаран йаьккхина '''[[Масихь]]''' цӀе, маьӀна долуш ца хуьлу яхӀудийн а, керстан а динехь{{sfn|Ньюби|2007|с=123}}.

Бусалбачара Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхамаран цӀе лелайо, инжийлан а, къуръанан а чохь хьехийначу пайхӀамарийн кхечу цӀерашца цхьабосса. Еххачу заманахь бусалбанаш а, испанера керстанаш а вовшешца уьйр хилар бахьнехь, испанин мотт буьйцу керстачара а лело йолийра Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхамаран цӀе долара цӀе йина, керсталлин дуьненахь иштта практика хаалуш а йоцушехь{{sfn|Ньюби|2007|с=124}}. Цхьаболчу бусалба мехкашкахь Ӏиса цӀе лора берашна, да мила ву ца хиачи{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}.

== Истори ==

=== Дуьнен тӀе валар ===
Бусалбанаш теша [[Ӏиса бин Марьям къа доцуш варах]]{{sfn|Ньюби|2007|с=123}}. Къуръан чохь дика кӀоргера йаздина Ӏиса{{Ӏ.с.}} тамашийна дуьненан тӀе валарх. [[Малаика|Маликаша]] (йа цхьаьна малико «[[Инсан камиль|адаман куьце даьлла]]») хаийтира Марьяман, цуо АллахӀан дашца, кӀант вийр ву, кӀанта кхайкхора ду [[Исламан Сийлахь Жайна|Жайна]], тамашина хӀуманаш а лелор ду. Къуръано Ӏиса{{Ӏ.с.}} тарво [[Адам а, Хьава а|Адамах]]{{Ӏ.с.}}, хӀунда аьлчи иза хилла АллахӀан ницкъаца да воцуш кхоьллина&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|3|59}}&lt;/ref&gt;.

Винчул тӀаьхьа Ӏисас{{Ӏ.с.}} шен нене аьлла, АллахӀа атта йо цуьнан халонаш, цуо кӀант бухахь винчу пальман тӀиера стоьмаш даларца, цунна бухахь шовда далийтарца{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}. АллахӀа омар делла цунна, бер дарах хьайга хоьттучу хенахь жоп ма ло аьлла&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|19|26}}&lt;/ref&gt;. Марьяман къомо кхахьпаллех бехке йан йолийча, иза вистхилла, кхайкхийна, ша — АллахӀан лай а, пайхӀамар а ву аьлла(''наби''){{sfn|Ньюби|2007|с=123}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|3|42|50}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|19|16|34}}&lt;/ref&gt;. Иза хьалхара тамашийна хӀума дара цуьнца хилла. [[ЯхӀудаш]] дийхира руман хьаькаме Марьяман йиеран кхел йие да воцуш кӀант варна аьлла, иза бахьнехь Марьяман а, Ӏисан{{Ӏ.с.}} а бовду дизира [[Мисар]]. Ӏисан{{Ӏ.с.}} шийтта шо кхаьчначу хенахь, уьш йухабирзира [[ЯхӀуд (руман провинци)|ЯхӀуде]], охьахевшира [[Насир]]е{{ИЭС+2007|sfn=1}}.

=== ПайхӀамаралла ===
{{Хьажа иштта|Инжил}}
Ткъе итт шо долуш Ӏисах {{Ӏ.с.}} пайхӀамар хилира, тӀаккха жигара дин хьеха волавелира тилла болчу исраилхошна. АллахӀан лаамца, цуо денбора белларш, чу са дуьллура олхазарийн поппаран суьрташна, дарба дора бӀаьрзачун, проказа йолчунна, къайлах дерг хаара&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|5|110}}&lt;/ref&gt;.

Ӏиса {{Ӏ.с.}} башха уьйр йолуш ву [[Мухьаммад]] пайхӀамарца {{С.Ӏ.в.}}, хӀунда аьлчи дуьйцура цӀе Ахьмад йолуш пайхӀамар вогӀург хиларх{{ИЭС+2007|sfn=1}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|61|6}}&lt;/ref&gt;. Мухьаммад пайхӀамаран {{С.Ӏ.в.}} санна, цуьнан гӀоьнча хилла — [[Рухь (са)|рухь аль-къуддус]] («сийлахь са»), дукхаха болчара иза малик [[Жабраил]] хуьлийта{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|2|87}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|2|253}}&lt;/ref&gt;.

Ӏисас {{Ӏ.с.}} адамаш галдаьккхина [[Муса]]н {{Ӏ.с.}} дин нисдира. Карла даьккхинчу динехь керла законаш дара, ткъа цара шира законийн бакъо дӀайаьккхира. Мухьаммад пайхӀамар {{С.Ӏ.в.}} валлалц, Ӏиса пайхӀамаран {{Ӏ.с.}} дин бен дуьнен тӀехь нийса дин дацара. Ӏиса пайхӀамара {{Ӏ.с.}} жигара дин хьехарца дӀахьора шен дахар. Цуо шен тайпанчу нахе кхойкхура АллахӀан бен Ӏибадат ма де, къобал де шена деана Жайна бохуш. Адамийн цхьа дакъа тийшира ПайхӀамарах, цуьнан муьтӀахь асхьабаш бара (''хавариюн''){{ИЭС+2007|sfn=1}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|3|52|53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|61|14}}&lt;/ref&gt;. Асхьабаш дехча шайн стиглара кхача баийта аьлла, АллахӀа иза а баийтира царна{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|5|110|115}}&lt;/ref&gt;.

=== ДӀатохар ===
Къуръано бакъ ца до Ӏисан {{Ӏ.с.}} жӀар тӀехь валар, боху, иза цуьнан мостагӀаш дийцинарг бен дац{{ИЭС+2007|sfn=1}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|4|156|157}}&lt;/ref&gt;:&lt;blockquote&gt;Уьш ца тешарна, цара Марьяман доккха эладит кхолларна. Цара бахарна: «Бакъдолуш, оха вина ПайхӀамар, Ӏиса, Марьяман кӀант, АллахӀан элча!» Амма ца вийна цара иза, дӀа а ца тоьхна иза, амма (иза) хийтира царна. Бакъдолуш, уьш, оцу хьокъехь ойланашца бекъалуш берш, шеконехь бу, цунах хууш хӀума а дац цунах, ткъа тӀехьабозу хетаршна. Бакъдолуш, уьш, цунах долчух бекъалуш берш, шеконехь бу цунах. Цунах лаьцна хууш цхьан а хӀума дац царна, хетаршна тӀехьа базар доцург. Виен а ца вийра цара иза бакъдолуш. (Къуръан, 4: 156-157).&lt;/blockquote&gt; Ӏиса {{Ӏ.с.}} стигланашка хьала ваьхьина, цигахь хир ву иза Къиемата де даллалц{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|3|55}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|4|158}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|5|17}}&lt;/ref&gt;.

ГӀараваьлла Ӏаьрбийн XIV бӀешеран историко Къуръанан [[Муфассир|маьӀна доккхучо]] [[Ибн Касир]]а йаздина [[Ибн Ӏаббас]]ан дийцар, Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхӀамаран хьалхара кхин стаг дӀатохарах{{ИЭС+2007|sfn=1}}:{{цитатин йуьхьиг}}Оцу хенахь Ӏиса шен шийтта-кхойтта асхьабашца хилла. Дуьйцу, иза пӀераскан дийнахь дара, малх чубуза герга баханчу заманахь, аьлчи а шот буьйсенна герга. Цара гуо бира цӀенна, цунна (Ӏийсана) хиира, йа уьш чу бу, йа иза аравала веза уьш болчу, цуо элира шен асхьабашка: «Хьанна лаьа шех тера а хилла, элсаманехь шен новкъахо хила аьлла?» Цхьа жима стаг шена лаьа элира, амма Ӏийсана иза дукха къона хийтира оцу балхана. Цуо шозлагӀа а хаьттира, кхузлагӀа а, амма, и жима стаг воцург цхьа а вист ца хилира. ТӀаккха Ӏисас элира: «Хьо хир ву иза!». АллахӀа хийцира цуьнан сибат Ӏисачуьнца, и шиъ вовшех къаста а ца луш. ТӀаккха цӀийнан тхов беллабелира, Ӏисан наб. Ишттачу хьолехь иза стигал хьалаваьхьира, Сийлахь Воккхачу АллахӀа элира: «ХӀай, Ӏиса! Аса йухаверзаво хьо Сайга…» (Къуръан, 3: 55). Иза хьалаваьхьчи, асхьабаш арабевлира. Жуьгтий, жима стаг гича, Ӏиса ву моьттира, схьалецира иза, коьрта тӀетиллина кӀохцалийн таж, дӀатуьйхира.{{цитатин чаккхе|хьост=}}

Тера дийцар далийна 117—138 шерашкахь [[Александри]]хь хьоьхуш хиллачу [[Василид]]ан инжил тӀехь, цу тӀехь дуьйцу, ма-дарра аьлчи Ӏисан меттана дӀатоьхнера [[Симон Киринеянин]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Oxford Dictionary of the Christian Church|url=https://archive.org/details/oxforddictionary00late|author=Frank Leslie Cross, Elizabeth A. Livingstone|year=1997|publisher=Oxford University Press|isbn=019211655X|page=[https://archive.org/details/oxforddictionary00late/page/168 168]|article= Basilides}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Ehrman|first=Bart |title=Lost Christianities|url= https://archive.org/details/lostchristianiti0000bart|year=2005 |publisher=OUP |pages=[https://archive.org/details/lostchristianiti0000bart/page/188 188]|isbn = 0195182499}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Kelhoffer|first=James A. |title=Conceptions of &quot;Gospel&quot; and Legitimacy in Early Christianity|url= https://archive.org/details/conceptionsofgos0000kelh|year=2014 |publisher=Mohr Siebeck |pages=[https://archive.org/details/conceptionsofgos0000kelh/page/80 80]|isbn = 9783161526367}}&lt;/ref&gt;.

Кхечу версица, цхьаьна асхьаба воьхкира ПайхӀамар, иза волчу цӀийне гӀарулаш а бигина. ГӀарулаш элира асхьабе, чу а гӀой Ӏиса {{Ӏ.с.}} араваккха шайна аьлла. Иза цӀа чувахча, АллахӀа Ӏиса {{Ӏ.с.}} стигал хьалаваьхьира, ткъа цуьнан сибат асхьабан делира. Ткъа иза цӀа чуьра араваьлчи, гӀарулаш дӀалецира иза, тӀаккха Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхӀамаран сибатехь дӀатуьйхира мотт тоьхнарг{{sfn|Игнатенко}}. XIII бӀешеран исламан историко [[Ибн аль-Асир]]а лорура, мотт тоьхна ЯхӀуда, Ӏиса {{Ӏ.с.}} пайхӀамаран меттана дӀатоьхна хила уггаре тарлуш верг&lt;ref name=&quot;Watt 1991, p. 49&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=_qxlAgAAQBAJ&amp;printsec=fnd&amp;pg=PA49 Watt 1991, p. 49.]&lt;/ref&gt;.

Исламо боху, Ӏисан {{Ӏ.с.}} некъ адамийн [[къа|къинош]] дӀадахар бацара шен син мехаца, ткъа иза АллахӀан элча вара, цуо гойтура АллахӀан тӀебоьду нийса некъ. ХӀора стагана а кхелйийр йу шен гӀуллакхашца, цхьаммо а ца хьо кхечунан къинош шена тӀехь{{sfn|Ньюби|2007|с=123}}.

=== Йуха воссар ===
[[Файл:Umayyad Mosque Jesus Minaret.jpg|thumb|230px|Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} восса веза Омейядийн маьждиган мимбар.]]
{{Хьажа иштта|Ӏиса пайхӀамар Ӏ.с. шолгӀа вар}}
Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} шозлагӀа воссарах болу берриг хиламаш хьахийна бац Къуръан чохь, амма даладо авторитет йолчу хьадисийн гуламашкахь{{ИЭС+2007|sfn=1}}. Дийцаршкахь Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} тӀаьхьарчу заманахь хуьлу [[Маьхьди]]н уллохь, кхечун дийцарехь иза хуьйцу{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}. Къуръанан [[тафсир]]ехь Ӏиса пайхӀамарна билгалйоккху Къиемата дийнан коьртачу декъашхочун роль{{sfn|Ньюби|2007|с=123}}.

Дийцарехь, Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} [[ялсамане]]хь, стигланашкахь ву, дуьне дохале хьалха, АллахӀан лаамца, цигара Палестине вуссур ву{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}&lt;ref name=autogenerated3&gt;{{Къуръан/Хьажориг|43|61}}&lt;/ref&gt;. Кхечу версица, Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} вуссур ву Дамаскера [[Омейядийн маьждиг]]ан къилба-малхбален сонерачу цуьнан цӀарахчу [[мимбар]] тӀе{{sfn|Низовский|2006}}. Иза тасалур ву харц пайхӀамарца [[Даджал]]ца, иза вуьйр ву цуо, цул тӀаьхьа АллахӀа, цуо дехарна жоп делла, хӀаллакдийр ду дерриг адаман кхераме долу [[Яджудж а, Маджудж а]] а тайпа. Ӏиса пайхӀамара {{Ӏ.с.}} дуьнен тӀехь хӀоттор йу диканний, нийсонний пачхьалкх. Ша шозлагӀа воьссича цуо исламан шариӀатца куьйгалла дийр ду{{ИЭС+2007|sfn=1}}.

Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} лийр ву, дӀавуллур ву [[Мединат]]ехь [[Мухьаммад]] пайхӀамарна {{С.Ӏ.в.}} уллохь. [[ПайхӀамаран маьждиг]]ехь меттиг гойту, Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} дӀавуллур волу{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}.

[[Къиематан де|Къиематан дийнахь]] АллахӀа [[Бас бад аль-маут|денвийр ву]] иза, массаьрца АллахӀан хьалха хӀуттур ву иза. Кхечу пайхӀамарашца цуо тешалла дийр ду [[кафир]]шна дуьхьала&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|5|109}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|4|159}}&lt;/ref&gt;. Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}}, тӀекхочучу Къиематан дийнан, билгало хиларо гойту, иза шозлагӀа вогӀур хилар{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}&lt;ref name=autogenerated3 /&gt;.

== Ӏиса пайхӀамаран исламера меттиг ==
Къуръано Ӏиса {{Ӏ.с.}} вуьйцу дуккха алсама, кхечу пайхӀамарел. Цуьнан цӀе Къуръан чохь 25-за хьахийна. Дийцарехь, «[[Сурат Марьям|Марьям]]» сурат дийшира [[мухаджир]]аш эфиопин [[негус]]ан (паччахьан) хьалха Мухьаммад пайхӀамаран {{С.Ӏ.в.}} хьехамаш керсталлин гергара хилар гойтуш{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}.

Ӏиса {{Ӏ.с.}} а, керсталлера Иисус Христос цхьаъ лору, амма Къуръано къобал ца йо [[Кхоалла|Кхоаллин]] ойла,  къобал ца до керстачара цунах иза Дела, Делан КӀант ву бахар{{sfn|Ньюби|2007|с=123}}&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|9|30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|5|72}}&lt;/ref&gt;. Инжилах къаьсташ, Къуръано чӀагӀдо, Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} Делан лай бен ца хилар&lt;ref&gt;{{Къуръан/Хьажориг|43|59}}&lt;/ref&gt;.

Ӏиса пайхӀамар {{Ӏ.с.}} хилла ширкан объект цхьацца [[исламан некъаш]]кахь. [[Ахьмадийш]], масала, лору, Иерусалимехь кӀелхьара ваьллла Ӏиса пайхӀамар велла, дӀавоьллина [[Кашмир]]ехь, тӀаккха ден а велла, цунах тоба [[Мирза Гулям Ахьмад|коьллинарг]] хилла{{sfn|Ислам: ЭС|1991}}.

== Литература ==
; оьрсийн маттахь
* {{ИЭС+2007|349|Иса ибн Мариам}}
* {{книга|автор=Низовский А.Ю. |часть=Мечеть Омейядов в Дамаске|заглавие=Величайшие храмы мира: Энциклопедический справочник|ссылка часть=http://slovari.yandex.ru/~книги/Величайшие%20храмы%20мира/Мечеть%20Омейядов%20в%20Дамаске/|место=М.|издательство=Вече|год=2006|страниц=576|ref=Низовский}}
* {{ИЭС1991|М. П.|Иса|102}}
* {{книга |автор=[[Ньюби, Гордон|Ньюби Г.]]|заглавие= Краткая энциклопедия ислама |оригинал=A Concise Encyclopedia of Islam|ссылка=|ответственный=Пер. с англ. |издание= |место=М. |издательство=Фаир-пресс |год=2007|страниц=384|isbn=978-5-8183-1080-0 |тираж=3000|ref=Ньюби}}
; кхечу меттанашкахь
* {{ЭИ/2|Anawati, G.C.|ʿĪsā|brillonline=isa-COM_0378}}

== Хьажоргаш ==
{{Гергара проекташ}}
* {{cite web|url=http://www.i-r-p.ru/page/stream-library/index-2952.html#_edn2|title=Обман в контексте арабо-исламской культуры средневековья|author=[[Игнатенко, Александр Александрович|Игнатенко А. А.]]|publisher=[[Институт религии и политики]]|accessdate=2014-05-16|ref=Игнатенко|deadlink=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120920082804/http://i-r-p.ru/page/stream-library/index-2952.html#_edn2|archivedate=2012-09-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920082804/http://i-r-p.ru/page/stream-library/index-2952.html#_edn2 |date=2012-09-20 }}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш|2}}

{{Къуръан чохь хьехийна пайхамарш}}
{{Къуръанан адамаш}}
{{1000}}
{{Исламан эсхатологи|term=1}}
[[Категори:Ислам]]
[[Категори:Ӏиса пайхамаран куц дийцар]]
[[Категори:Халбатхо]]</text>
      <sha1>hfkidnphid57328se1ootii3aynu6bh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алтайн мохк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15712</id>
    <revision>
      <id>26545673</id>
      <parentid>11603198</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Алтайн мохк]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20423" sha1="pmt2k9yt6g8nv7czm5zuu7brt74aotx" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Алтайн мохк''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Административан центр — [[Барнаул]]. Кхоьллина  [[1937 шо|1937 шеран]] [[28 сентябрь|28 сентябрехь]].

== Административан йекъайалар ==

=== ГӀаланийн гуош ===
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-style=&quot;background:#ddd;&quot;
! №
! ЦӀе
! Код [[ОКАТО]]
! Бахархой, &lt;br /&gt; стаг
|-style=&quot;background:#eee;&quot;
|-
| 01 || [[ГӀала Алейск|Алейск]] || 01 403 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Город Алейск | эз }}
|-
| 02 || [[ГӀала Барнаул|Барнаул]] || 01 401 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Барнаул | эз }}
|-
| 03 || [[Белокурихан гӀалин гуо|Белокуриха]] || 01 404 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Городской округ город Белокуриха | эз }}
|-
| 04 || [[Бийскан гӀалин гуо|Бийск]] || 01 405 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Городской округ город Бийск | эз }}
|-
| 05 || [[Заринскан гӀалин гуо|Заринск]] || 01 406 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Городской округ город Заринск | эз }}
|-
| 06 || [[ГӀала Камень-на-Оби|Камень-на-Оби]] || 01 410 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Город Камень-на-Оби | эз }}
|-
| 07 || [[ГӀала Новоалтайск|Новоалтайск]] || 01 413 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Город Новоалтайск | эз }}
|-
| 08 || [[ГӀала Рубцовск|Рубцовск]] || 01 416 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Город Рубцовск | эз }}
|-
| 09 || [[Славгородан муниципалан кхоллар|Славгород]] || 01 419 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Муниципальное образование город Славгород | эз }}
|-
| 10 || [[Яровойн гӀалин гуо|Яровое]] || 01 430 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Городской округ город Яровое | эз }}
|-
| 11 || [[Эвла Сибирский (ЗАТО)|ЗАТО Сибирский]] || 01 555 000 000 || align=&quot;right&quot; | {{ Бахархой| Посёлок Сибирский (ЗАТО) | эз }}
|}

=== Муниципалан кӀошташ ===

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-style=&quot;background:#ddd;&quot;
! №
! ЦӀе
! Центр
! Код [[ОКАТО]]
! Майда,&lt;br /&gt;км²
! Бахархой,&lt;br /&gt;адам
! Йуьртан меттигийн,&lt;br /&gt;дукхалла
|-
| 01 || [[Алейскан кӀошт|Алейскан]] || [[Алейск]] || 01 201 000 000 || align=right | 3 400 || align=right | {{Охьадалар}}15 117&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''19''': 
|-
| 02 || [[Алтайскан кӀошт (Алтайн мохк)|Алтайскан]] || [[Алтайски (Алтайн мохк)|Алтайски]] || &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;01 202 000 000&lt;/span&gt; || align=right | 3 400 || align=right | {{ТӀекхетар}}25 940&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''':
|-
| 03 || [[Баеван кӀошт|Баеван]] || [[Баево (Алтайн мохк)|Баево]] || &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;01 203 000 000&lt;/span&gt; || align=right | 2 740 || align=right | {{Охьадалар}}9945&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 04 || [[Бийскан кӀошт|Бийскан]] || [[Бийск]] || 01 204 000 000 || align=right | 2 200 || align=right | {{Охьадалар}}32 793&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''15''': 
|-
| 05 || [[Благовещенкан кӀошт (Алтайн мохк)|Благовещенкан]] || [[Благовещенка]] || 01 205 000 000 || align=right | 3 700 || align=right | {{Охьадалар}}29 450&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 06 || [[Бурлан кӀошт (Алтайн мохк)|Бурлан]] || [[Бурла (эвла)|Бурла]] || 01 206 000 000 || align=right | 2 746 || align=right | {{Охьадалар}}10 985&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; ||  &lt;small&gt;'''11''': 
|-
| 07 || [[Быстри Истокан кӀошт|Быстри Истокан]] || [[Быстри Исток]] || 01 207 000 000 || align=right | 1 804 || align=right | {{Охьадалар}}9566&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''': 
|-
| 08 || [[Волчихан кӀошт|Волчихан]] || [[Волчиха (Алтайн мохк)|Волчиха]] || 01 208 000 000 || align=right | 3 600 || align=right | {{Охьадалар}}18 375&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''13''': 
|-
| 09 || [[Егорьевскан кӀошт (Алтайн мохк)|Егорьевскан]] || [[Новоегорьевски (Алтайн мохк)|Новоегорьевски]] || 01 209 000 000 || align=right | 2 500 || align=right | {{ТӀекхетар}}13 719&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''': 
|-
| 10 || [[Ельцовкан кӀошт|Ельцовкан]] || [[Ельцовка (Ельцовкан кӀошт)|Ельцовка]] || 01 210 000 000 || align=right | 2 158 || align=right | {{Охьадалар}}6112&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''7''': 
|-
| 11 || [[Завьялован кӀошт (Алтайн мохк)|Завьялован]] || [[Завьялово (Алтайн мохк)|Завьялово]] || 01 211 000 000 || align=right | 2 224 || align=right | {{Охьадалар}}18 427&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''12''': 
|-
| 12 || [[Залесован кӀошт|Залесован]] || [[Залесово (Алтайн мохк)|Залесово]] || 01 212 000 000 || align=right | 3 274 || align=right | {{Охьадалар}}14 533&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 13 || [[Заринскан кӀошт|Заринскан]] || [[Заринск]] || 01 213 000 000 || align=right | 5 214 || align=right | {{Охьадалар}}18 797&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''21''': 
|-
| 14 || [[Змеиногорскан кӀошт|Змеиногорскан]] || [[Змеиногорск]] || 01 214 000 000 || align=right | 2 802 || align=right | {{Охьадалар}}20 149&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''':
|-
| 15 || [[Зональнин кӀошт|Зональнин]] || [[Зональни (Алтайн мохк)|Зональни]] || 01 229 000 000 || align=right | 1 717 || align=right | {{ТӀекхетар}}20 125&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 16 || [[Калманкан кӀошт|Калманкан]] || [[Калманка]] || 01 215 000 000 || align=right | 1 820 || align=right | {{ТӀекхетар}}13 765&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 17 || [[Каменан кӀошт|Каменан]] || [[Камень-на-Оби]] || 01 216 000 000 || align=right | 3 621 || align=right | {{Охьадалар}}11 134&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''13''': 
|-
| 18 || [[Ключин кӀошт|Ключин]] || [[Ключи (Ключин кӀошт)|Ключи]] || 01 217 000 000 || align=right | 3 043 || align=right | {{Охьадалар}}17 333&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''12''': 
|-
| 19 || [[Косихан кӀошт|Косихан]] || [[Косиха (Алтайн мохк)|Косиха]] || 01 218 000 000 || align=right | 1 877 || align=right | {{Охьадалар}}16 648&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''13''': 
|-
| 20 || [[Красногорскан кӀошт (Алтайн мохк)|Красногорскан]] || [[Красногорски (Алтайн мохк)|Красногорски]] || 01 219 000 000 || align=right | 3 070 || align=right | {{Охьадалар}}15 808&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''': 
|-
| 21 || [[Краснощёкован кӀошт|Краснощёкован]] || [[Краснощёково (Алтайн мохк)|Краснощёково]] || 01 220 000 000 || align=right | 3 543 || align=right | {{Охьадалар}}17 832&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''14''': 
|-
| 22 || [[Крутихан кӀошт|Крутихан]] || [[Крутиха (Крутихан кӀошт)|Крутиха]] || 01 221 000 000 || align=right | 2 051 || align=right | {{Охьадалар}}10 584&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 23 || [[Кулундан кӀошт|Кулундан]] || [[Кулунда]] || 01 222 000 000 || align=right | 1 980 || align=right | {{Охьадалар}}22 316&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 24 || [[Курьян кӀошт|Курьян]] || [[Курья (Курьян кӀошт)|Курья]] || 01 223 000 000 || align=right | 2 500 || align=right | {{Охьадалар}}10 187&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 25 || [[Кытманован кӀошт|Кытманован]] || [[Кытманово]] || 01 224 000 000 || align=right | 2 550 || align=right | {{Охьадалар}}12 961&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''15''': 
|-
| 26 || [[Локотан кӀошт|Локотан ]] || [[Горняк (Алтайн мохк)|Горняк]] || 01 225 000 000 || align=right | 2 340 || align=right | {{Охьадалар}}27 072&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''17''': 
|-
| 27 || [[Мамонтован кӀошт|Мамонтован]] || [[Мамонтово (Мамонтован кӀошт)|Мамонтово]] || 01 226 000 000 || align=right | 2 297 || align=right | {{Охьадалар}}22 518&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''17''': 
|-
| 28 || [[Михайловскан кӀошт (Алтайн мохк)|Михайловскан]] || [[Михайловски (Алтайн мохк)|Михайловски]] || 01 227 000 000 || align=right | 3 100 || align=right | {{Охьадалар}}20 410&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''7''': 
|-
| 29 || [[Немцойн къоман кӀошт|Немцойн къоман]] || [[Гальбштадт]] || 01 260 000 000 || align=right | 1 450 || align=right | {{Охьадалар}}16 928&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''11''': 
|-
| 30 || [[Новичихан кӀошт|Новичихан]] || [[Новичиха]] || 01 228 000 000 || align=right | 3 100 || align=right | {{Охьадалар}}9513&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 31 || [[Павловскан кӀошт (Алтайн мохк)|Павловскан]] || [[Павловск (Алтайн мохк)|Павловск]] || 01 230 000 000 || align=right | 2 230 || align=right | {{ТӀекхетар}}40 721&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''15''': 
|-
| 32 || [[Панкрушихан кӀошт|Панкрушихан]] || [[Панкрушиха]] || 01 231 000 000 || align=right | 2 700 || align=right | {{Охьадалар}}12 593&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''11''': 
|-
| 33 || [[Первомайскан кӀошт (Алтайн мохк)|Первомайскан]] || [[Новоалтайск]] || 01 232 000 000 || align=right | 3 616 || align=right | {{ТӀекхетар}}52 121&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''18''': 
|-
| 34 || [[Петропавловскан кӀошт (Алтайн мохк)|Петропавловскан]] || [[Петропавловски (Алтайн мохк)|Петропавловски]] || 01 233 000 000 || align=right | 1 618 || align=right | {{Охьадалар}}11 915&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 35 || [[Поспелихан кӀошт|Поспелихан]] || [[Поспелиха (Алтайн мохк)|Поспелиха]] || 01 234 000 000 || align=right | 2 423 || align=right | {{Охьадалар}}23 775&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''11''': 
|-
| 36 || [[Ребрихан кӀошт|Ребрихан]] || [[Ребриха]] || 01 235 000 000 || align=right | 2 686 || align=right | {{Охьадалар}}23 454&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''17''': 
|-
| 37 || [[Родинан кӀошт|Родинан]] || [[Родино (Родинан кӀошт)|Родино]] || 01 236 000 000 || align=right | 3 118 || align=right | {{Охьадалар}}19 338&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''14''': 
|-
| 38 || [[Романован кӀошт (Алтайн мохк)|Романован]] || [[Романово (Романован кӀошт)|Романово]] || 01 237 000 000 || align=right | 2 082 || align=right | {{Охьадалар}}12 347&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''12''': 
|-
| 39 || [[Рубцовскан кӀошт|Рубцовскан]] || [[Рубцовск]] || 01 238 000 000 || align=right | 3 339 || align=right | {{ТӀекхетар}}24 518&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''18''': 
|-
| 40 || [[Славгородан кӀошт (Алтайн мохк)|Славгородан]] || [[Славгород (Росси)|Славгород]] || 01 239 000 000 || align=right | 2 000 || align=right | {{Охьадалар}}41 510&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''': 
|-
| 41 || [[Смоленскан кӀошт (Алтайн мохк)|Смоленскан]] || [[Смоленски (Смоленскан кӀошт)|Смоленски]] || 01 240 000 000 || align=right | 2 033 || align=right | {{Охьадалар}}23 372&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''11''': 
|-
| 42 || [[Советскан кӀошт (Алтайн мохк)|Советскан]] || [[Советски (Алтайн мохк, Советскан кӀошт)|Советски]] || 01 242 000 000 || align=right | 1 500 || align=right | &lt;span style='color:#0AF;'&gt;→&lt;/span&gt;16 244&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''12''': 
|-
| 43 || [[Солонешнин кӀошт|Солонешнин]] || [[Солонешни]] || 01 243 000 000 || align=right | 3 529 || align=right | {{Охьадалар}}9848&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''': 
|-
| 44 || [[Солтонан кӀошт|Солтонан]] || [[Солтон]] || 01 244 000 000 || align=right | 3 020 || align=right | {{Охьадалар}}7920&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 45 || [[Суеткан кӀошт|Суеткан]] || [[Верх-Суетка]] || 01 241 000 000 || align=right | 1 108 || align=right | {{Охьадалар}}4653&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''6''': 
|-
| 46 || [[Табунин кӀошт|Табунин]] || [[Табуны]] || 01 246 000 000 || align=right | 1 960 || align=right | {{Охьадалар}}9655&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''7''': 
|-
| 47 || [[Тальменкан кӀошт|Тальменкан]] || [[Тальменка]] || 01 247 000 000 || align=right | 3 914 || align=right | {{ТӀекхетар}}46 537&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''19''': 
|-
| 48 || [[Тогулан кӀошт|Тогулан]] || [[Тогул (эвла)|Тогул]] || 01 248 000 000 || align=right | 2 000 || align=right | {{Охьадалар}}8021&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''8''': 
|-
| 49 || [[Топчихан кӀошт|Топчихан]] || [[Топчиха]] || 01 249 000 000 || align=right | 3 300 || align=right | {{Охьадалар}}22 417&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''18''': 
|-
| 50 || [[Третьякован кӀошт|Третьякован]] || [[Староалейски]] || 01 250 000 000 || align=right | 1 998 || align=right | {{Охьадалар}}13 297&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 51 || [[Троицкан кӀошт (Алтайн мохк)|Троицкан]] || [[Троицки (Троицкан кӀошт)|Троицки]] || 01 251 000 000 || align=&quot;right&quot; | 4 200 || align=right | {{Охьадалар}}23 536&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''16''': 
|-
| 52 || [[Тюменцеван кӀошт|Тюменцеван]] || [[Тюменцево]] || 01 252 000 000 || align=right | 2 273 || align=right | {{Охьадалар}}14 655&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''14''': 
|-
| 53 || [[Угловскан кӀошт|Угловскан]] || [[Угловски]] || 01 253 000 000 || align=right | 4 844 || align=right | {{Охьадалар}}13 148&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 54 || [[Усть-Калманкан кӀошт|Усть-Калманкан]] || [[Усть-Калманка]] || 01 254 000 000 || align=right | 2 300 || align=right | {{Охьадалар}}14 450&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''11''': 
|-
| 55 || [[Усть-Пристанан кӀошт|Усть-Пристанан]] || [[Усть-Чарышски Пристань]] || 01 255 000 000 || align=right | 2 700 || align=right | {{Охьадалар}}12 158&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''13''': 
|-
| 56 || [[Хабарин кӀошт|Хабарин]] || [[Хабары (Алтайн мохк)|Хабары]] || 01 256 000 000 || align=right | 2 800 || align=right | {{Охьадалар}}15 421&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 57 || [[Целиннин кӀошт (Алтайн мохк)|Целиннин]] || [[Целинни (Алтайн мохк)|Целинни]] || 01 257 000 000 || align=right | 2 882 || align=right | {{Охьадалар}}15 859&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''14''': 
|-
| 58 || [[Чарышскан кӀошт|Чарышскан]] || [[Чарышски (Чарышскан кӀошт)|Чарышски]] || 01 258 000 000 || align=right | 6 910 || align=right | {{Охьадалар}}11 728&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''9''': 
|-
| 59 || [[Шелаболихан кӀошт|Шелаболихан]] || [[Шелаболиха (эвла)|Шелаболиха]] || 01 245 000 000 || align=right | 2 510 || align=right | {{Охьадалар}}13 009&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''10''': 
|-
| 60 || [[Шипунован кӀошт|Шипунован]] || [[Шипуново (Шипунован кӀошт)|Шипуново]] || 01 259 000 000 || align=right | 4 130 || align=right | {{ТӀекхетар}}32 361&lt;ref name=&quot;2014AB&quot;/&gt; || &lt;small&gt;'''23''': 
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Алтайн мохк]]</text>
      <sha1>pmt2k9yt6g8nv7czm5zuu7brt74aotx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Камчаткин мохк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15713</id>
    <revision>
      <id>26545685</id>
      <parentid>11597799</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Камчаткин мохк]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2852" sha1="aenp0qtd60usrnho26dtkq2p6h5fds7" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Камчаткин мохк''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Гена-Малхбален Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала [[Петропавловск-Камчатски]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Камчаткин мохк]]</text>
      <sha1>aenp0qtd60usrnho26dtkq2p6h5fds7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хабаровскан мохк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15716</id>
    <revision>
      <id>26545718</id>
      <parentid>11597733</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Хабаровскан мо]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2869" sha1="2a1ip8yuhl0frppzqzpjosuqdt5fphh" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Хабаровскан мохк''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза йу [[Россин Гена-Малхбале]]хь.

Административан центр — гӀала [[Хабаровск]], бахархойн дукхалла — 593 636 стаг. (2013).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Хабаровскан мо]]</text>
      <sha1>2a1ip8yuhl0frppzqzpjosuqdt5fphh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545719</id>
      <parentid>26545718</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Хабаровскан мо]]; тӀетоьхна [[Категори:Хабаровскан мохк]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2873" sha1="s00eoz5gpnhsvowlctuex82z4xv8bb8" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Хабаровскан мохк''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза йу [[Россин Гена-Малхбале]]хь.

Административан центр — гӀала [[Хабаровск]], бахархойн дукхалла — 593 636 стаг. (2013).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Хабаровскан мохк]]</text>
      <sha1>s00eoz5gpnhsvowlctuex82z4xv8bb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Приморьен мохк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15720</id>
    <revision>
      <id>26545706</id>
      <parentid>11597782</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Приморьен мохк]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3018" sha1="ls8hm3zkrru31edqrwny4i00ujstw4c" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
[[Файл:Full coat of arms of Primorsky Krai.svg|thumb|200px|Приморьен мехкан парадни хӀост]]
'''Приморьен мохк''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион.

''Административан центр'' — гӀала [[Владивосток]].

''Майда'' — 164 673 км².

''Бахархой'' — 1 947 263 стаг. (2013).

''Луьсталла'' — 11.83 стаг./км² (2013).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Приморьен мохк]]</text>
      <sha1>ls8hm3zkrru31edqrwny4i00ujstw4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байкалдехьара мохк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15721</id>
    <revision>
      <id>26545677</id>
      <parentid>11597761</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Байкалдехьара мохк]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="ncheghfc9illseniac30bm5rg2iruj9" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Байкалдехьара мохк''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза бу малхбалера [[Байкалдехье]]хь. [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Майда'' —  431 892 км².

''Бахархойн дукхалла'' — 1 095 169 стаг. (2013).

''Административан центр'' — гӀала [[Чита]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Байкалдехьара мохк]]</text>
      <sha1>ncheghfc9illseniac30bm5rg2iruj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амуран область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15722</id>
    <revision>
      <id>26545675</id>
      <parentid>11597754</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Амуран область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="0o32ymogb8igvx4f6xl1p1clrz4am2z" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Амуран область''' (''Приаму́рье'') — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза [[Гена-Малхбале Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Амуран область]]</text>
      <sha1>0o32ymogb8igvx4f6xl1p1clrz4am2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аштаркханан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15724</id>
    <revision>
      <id>26545676</id>
      <parentid>26265640</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58485" sha1="q7xa0jhabcym7p1ygsrp3cculbq5pns" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Аштаркханан о́бласть''' — [[Росси|Россин Федерацин]] субъект йу, [[Россин Федерацин Къилбан федералан гуо|Къилбан федералан гуо]]нан чуьра.

Доза ду [[Волгоградан область|Волгоградан областца]] — къилбаседехь, [[ГӀалмакхойчоь]]нца — малхбузехь, [[Кхазакхстан]]ца — малхбалехь, къилбехахь — [[Каспий-хӀорд]] бу.

Областан администрацин центр — [[Аштаркхне‎]] гӀала.&lt;br /&gt;
Майданца Аштаркханан область (49 024 км²) 6-гӀа меттигехь йу [[Идалйист]]ан бархӀ регион йукъахь.&lt;br /&gt;
Кхоьллина [[1943 шеран]] [[27 декабрехь]].

2016 шеран 27 мартехь дуьйна Аштаркханан область 4-гӀа сахьтан асанехь йу&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://rg.ru/2016/01/29/reg-ufo/chas-anons.html|title=Астраханской области разрешили сменить часовой пояс|publisher=Российская газета|accessdate=2016-10-27}}&lt;/ref&gt; (GMT+4, RTZ+1 «[[Самарин хан]]»).

== Географи ==

=== Ӏаламан хьал ===
{{main|Аштаркханан областан геологин хӀоттам а, рельеф а}}
Аштаркханан область йу [[Малхбален-Европин аре]]н къилба-малхбалехь [[Каспийистан аре]]н тӀехь, бараман шораллехь, [[гIум-аре|гӀум-аренан]] а, [[ахгIум-аре|ахгӀум-аренан]] а зонехь, уьш дожийлашна лелош йу. Область готтачу асанца [[Идал-Ахтубан тогIи]]н шинне агӀора 400 км сов йахйелла.
Дистина хиш боккхачу муьран чудогӀий дельтан майдано Ӏов тасаран пайдехь хуьлу коьртачу промыслан чӀерашна — [[иргӀу]]н, [[севрюга]]н, [[белуга]]н, кхечарна а.

Къилбаседан йист йу Волгоградан область дозанца {{nobr|48°52' къ.с. ш.}}, къилбан — [[Россин Каспий-хӀордйист|Каспий-хӀордан бердаца]] — {{nobr|45°31' къ.с. ш.}}. Уггар малхбузен тӀадам бу Чернояран кӀоштахь Волгоградан областан дозанехь — {{nobr|44°58' м.бал. д.}}, малхбален — Идалан дельтан цхьаьна жимчу гӀайрен тӀехь Володаран кӀоштехь {{s|49°15' м.бал. д.}} Областан коьрта ландшафт чӀинг-тулгӀенан гӀум-аренан акъарий йу чолхе йина даккхийчу баьрзнаш, гӀамарш, бекъа боьранаш, Ӏаьмнаш, рельефан карстан кепаш, кхин а.

Каспий-хӀордан таханлера абсолютан билгало йу 27 м Дуьненан Ӏапказан барамал лахахь. Къилбаседехьа абсолютан билгалонаш тӀекхета, уггар а къилбаседан декъехь кхочу плюс {{nobr|15—20 м}}. Уггар лекха меттиг Боккха Богдо лам — 161,9 м, областан къилбаседа-малхбалехь.

Область доьалгӀачу сахьтан асана [[UTC+4:00|UTC+4]] йукъайахийтина, Самара санна, Аштаркхнера меттигера хан 1 сахьт москохан хенал хьалха йу.

Область Къилбан федералан гуон Идалан кӀоштахь йу. Географин хьал Аштаркханан областан шакепара ду. Иза лаьтта Европин а, Азин а дозанехь, Идало аравала таро ло 5 хӀорде.

Аштаркханан областан доза ду:
* Къилбаседехь — [[Кхазакхстан]]ца ([[Малхбузен-Кхазакхстанан область|Малхбузен-Кхазакхстанан областца]])
* Къилбаседа-малхбузехь — [[Волгоградан область|Волгоградан областца]]
* Малхбалехь а, къилбаседа-малхбалехь — [[Кхазакхстан]]ца ([[Атыраун область|Атыраун областца]])
* Малхбузехь а, къилбехь а — [[ГӀалмакхойчоь]]ца

=== Ландшафташ ===
{{main|Аштаркханан областан ландшафташ}}
Областан ландшафтан структура лаьтта 8 ландшафтах. АхгӀум-аренан зонехь кхоллайелла Идал-Сарпинан а, Баскунчакан а ландшафташ. ГӀум-аренан зонехь йу Идал-Уралан, Идал-Приергенинан, Малхбузан а, Малхбален а Ӏаьмнийн-барзийн ландшафташ. Чоьхьара зонийн ландшафташ йу [[Идал-Ахтубан тогӀе]] а, [[Идалан дельта|Идал хин дельта]] а. ХӀора ландшафтехь билгалйовлу масех шен амал йолу меттиг.&lt;ref name=autogenerated1&gt;География Астраханского края [Текст]: учеб. пособие/А. Н. Бармин, Э. И. Бесчётнова, Л. М. Вознесенская [и др.]. — Астрахань : Издательский дом «Астраханский университет», 2007.-259 с.&lt;/ref&gt;

=== Лаьттан чкъор ===
{{main|Аштаркханан областан лаьттан чкъор}}
Россин лаьттан-географин кӀошташйаран урхалло Аштаркханан область йукъайогӀуйту сирла-боьмаша а, боьра а ахгӀум-аренан лаьттан, кӀайн лаьттан комплексийн, гӀамаран массивин, кӀайн лаьттан тачанийн Каспий-хӀордйистан провинцин.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;

=== Хин ресурсаш ===
{{main|Аштаркханан областан хин ресурсаш}}
Аштаркханан областан тӀехулара хиш гойту [[Идал]] хино а, дуккха долчу цуьнан геннаш а (900 гергга), теза а, дуьра а Ӏаьмнаш а (1000 гергга), дуьненан уггар доккха къевлина Ӏам болчу [[Каспий-хӀорд]]о.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
 
=== Пайден маьӀданаш ===
Ӏаламан ресурсаш: [[Iаламан газ]], [[туьха]], [[гипс]]. Мехкдаьттан ресурсийн мах хадийна 300 млн т гергга, 2-5 км кӀоргехь доллу.

1950-гӀа шерашкахь дӀайиллина Промыслан газ йолу меттиг, иза бахьнехь Аштаркханехь а, цхьа могӀа йарташкахь а газ йуьллуш йу.

[[1976 шеран]] августехь дӀайиллина Аштаркханан саьнгалгазоконденсат йоккху меттиг. Иза йу Аштаркханан 70 км къилбаседа-малхбалехьа. Углеводородан аьргаллин промыслан ресурсаш йу Идалан аьрру бердаца, церан барам 2588 млрд куб. м. йу, 412 млн т конденсат а йу.

=== Аштаркханан областан башха ларйо меттигаш ===
{{main|Аштаркханан областан башха ларйо меттигаш}}
Областан таханлера ларйеш йолчу меттигийн машан йукъайогӀу пачхьалкхан заказникаш, таллархойн бахамаш, пачхьалкхан Ӏаламан эсаллаш, уьш XX бӀешеран 70-гӀий-80-гӀий шерашкахь вовшахтоьхна. ХӀинца башха ларйеш йолу Аштаркханан областан меттигийн (БЛЙМ) маша лаьтта 2 пачхьалкхан Ӏаламан заказниках, 3 биологин заказниках, 35 Ӏаламан эсалла.

'''Аштаркханан областан пачхьалкхан Ӏаламан а, биологин а заказникаш'''&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
{| class=&quot;standard&quot;
!Заказникан цӀе || Кхоьллина шо || Майда, &lt;br /&gt; эзар га || Профиль
|-
|[[Богдин-Баскунчакан заповедник|Богдин-Баскунчакан]] || 1993 || 35,2 || ландшафтан
|-
|[[Ӏаьмнийн-барзийн заказник|Ильменно-Бугровой]] || 1995 || 6,9 || ландшафтан
|-
| Берли гӀамарш || 1998 || 3,1 || ландшафтан
|-
|Степной || 2000 || 87 || ландшафтан
|-
|Теплушки || 2000 || 4,7 || биологин
|-
|Кабаний || 2001 || 2,1 || биологин
|-
|Енотаевн || 2001 || 3,8 || биологин
|}

=== Дийнаташ ===
{{main|Аштаркханан областан дийнаташ}}
Аштаркханан областан хӀокху заманан фауна 9 000 сов кепара йу. Кхузахь йеха хинан а, лаьттан а дийнаташ — аренийн, гӀум-аренийн, ахгӀум-аренийн ландшафтийн йахархой&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;.

=== Ораматаш ===
{{main|Аштаркханан областан ораматаш}}
Аштаркханан область флоран агӀора Афро-Азин гӀум-аренан областан а, Каспий-хӀордйистан гуон Арало-Каспийн (Туранан) провинцин Ирано-Туранан [[Голарктика]] областан а йукъайоьду. Оцу гуон чуйогӀу каспийхӀордйистан-туранан циркумкаспийн кепарниш а, Къилбаседа Каспи-хӀордйистан [[эндемик]]аш а&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;.

== Климат ==
{{main|Аштаркханан областан климат}}

Аштаркханан областан климат континентан, йекъа йу. Ӏа луо кӀезиг долуш, сих-сиха дохлуш, ца лаьтта луон чкъор долуш ду, амма цхьадолчу деношкахь дикка чӀогӀа шелонаш хуьлу, [[Кхазакхстан]]ера йа [[Урал]]ера шийла хӀаваан массаш йаьхкича. Аьхке тӀехйовха. Климатан амалехь ду йаккхий шеран а, де-буьйсан а хӀаваан температуран амплитудаш, кӀезиг барамехь йочанаш йолуш, тӀуналла Ӏанаре далар лакхара долуш&lt;ref&gt;Географический атлас. Главное управление геодезии и картографии при совете министров СССР. 1988 год.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://astrakhan.ru/history/read/150/ Аштаркхан. Ru / История Астрахани / История Астраханского края / Природа Астраханского края / Климат Астраханского края] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702042653/http://astrakhan.ru/history/read/150/ |date=2014-07-02 }}&lt;/ref&gt;.

ХӀаваан йуккъера температуран барам хийцало къилбехьара къилбаседехьа +10&amp;nbsp;°C тӀиера +8&amp;nbsp;°C кхаччалц. Уггар шийла бутт — январь, температуран йуккъера барам бу {{s|−10… −20 °C}}. Уггар лакхара температуран йуккъера барам {{s|+35…+45 °C}} хуьлу июлехь&lt;ref&gt;«Природа и история Астраханского края» — Аштаркхан: Изд-во Астраханского гос. пед. ин-та, 1996. 364 с&lt;/ref&gt;.

Шеран йочанийн барам 180—200 мм областан къилбехахь, 280—290 мм къилбаседехь. Уггар дукха йочанаш хуьлу апрелера июль бутт кхаччалц. Аьхка догӀа стигал къекъаш догӀу, наггахь къора а туху.&lt;ref&gt;[http://geo.astrakhan.ws/klimat.php Климат Астраханской области]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://pogoda.ru.net/climate/34880.htm Климат Астрахани] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030032821/http://www.pogoda.ru.net/climate/34880.htm |date=2010-10-30 }}&lt;/ref&gt;

== Истори ==
{{main|Аштаркханан областан истори}}
Ширчу заманахь таханлерчу Аштаркханан областан лаьттанаш тӀехьула чекхдовлура персийн а, Ӏарбойн а йохк-эцаран некъаш. VIII—X бӀешерашкахь меттиг [[ГӀажарийн каганат]] йукъахь йара. Хила тарло бохуш дуьйцу, таханлерчу Аштаркханан областан лаьттанаш тӀехь ГӀажарийн каганатан столица [[965 шарахь]] [[Святослав Игоревич|эла Святослава]] йохийна йолу [[Идал (гӀала)|Идал]]. ТӀехьуо кхуза охьахевшира половхой, [[XIII бӀешеран]] хьалхарчу декъехь хийцина болу монголо-гӀезалоша, тӀехьа кхузахь бехира Аштаркханан ханаллин гӀезалой а, кхазакхаш а.

[[1558 шарахь]] [[Аштаркханан ханалла]] йукъатуьйхира Оьрсийн пачхьалкхан. Аштаркханан мохк хилира къилба-малхбален Оьрсийн пачхьалкхан тӀеман форпост. Масала, [[1569 шарахь]] туркоша аьттонза гуо латтийра Аштаркханан гӀап. [[1597 шарахь]] Аштаркхнехь чекхйаьккхира [[1578 шарахь]] йолийна Спасо-Преображенан божарийн килса.

[[XVII бӀешарахь]] Аштаркханан махкахь йоьдуш йара йохк-эцар, чӀеран а, туьхан а промыслаш. БӀешеран йуккъехь Аштаркханан махкахь гӀаттам хилира [[Разин Степан]]а айина.

[[1705]]-06 шерашкахь меттигера бахархой гӀевттира I Петран политикин дуьхьал. [[1722 шарахь]] Кутум хин хикхочехь верфь йира, цунна Аштаркханан адмиралтейство цӀе йелира. 1730—1740 шерашкахь Аштаркханан губернехь кечдан долийра дареш а, баккха бамба а.

[[1802 шеран]] [[15 ноябрехь]] даьллачу Омарца Аштаркханан губерни шина декъе йекъна: Аштаркханан а, Кавказан а. ТӀаккха а, Аштаркханан губерни Кавказах дӀакъастар чекх ца делира 1832 шеран 6 январехь бен, цунна догӀуш долу омар кӀела куьг мА йаздинехь.

Советан заманахь таханлера Аштаркханан область йукъахь лаьттина Аштаркханан губернин, [[Лахара-Идалан область|Лахара-Идалан областан]], [[Лахара-Идалан махкан]], [[Сталинградан махкан]], [[Сталинградан область|Сталинградан областан]] [[1943 шеран]] [[27 декабрехь]] ССРС Лакхарчу Советан Президиуман Омарца Аштаркханан область (цу йукъа йагӀна дӀайаьккхинчу ГӀалмакхойн АССРн дакъа а, Сталинградан областан Аштаркханан гуо а) кхоллалц.
&lt;!-- {{Викитека|27.12.1943 арадаьлла ГӀалмакхойн АССР дӀайаккхаран хьокъехь а, РСФСРн йукъахь Аштаркханан область кхолларехь а долу ССРС ЛС Президиуман Омар|27.12.1943 арадаьлла долу ССРС ЛС Президиуман Омар «ГӀалмакхийн АССР дӀайаккхаран хьокъехь а, РСФСРн йукъахь Аштаркханан область кхоллар а»}} --&gt;
2010 шо чекхдолуш цхьа могӀа эксперташ кхайкхийра [[Волгоградан область|Волгоградан]] а, Аштаркханан а областаш цхьанатоьхна Лахара-Идалан мохк кхуллур бу аьлла. Цу тӀе Ӏалашо Аштаркханан областан йу, цуьнан потенциалан а, регионан элитина а&lt;ref&gt;{{статья
| автор         = Андрей Серенко.
| заглавие      = Нижневолжское укрупнение
| ссылка        = http://www.ng.ru/regions/2010-11-11/1_volga.html
| издание       = [[Независимая газета]]
| тип           = 
| место         = 
| издательство  = 
| год           = 
| выпуск        = 
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
{{main|Аштаркханан областан бахархой}}
Росстатан терхьашца областан бахархойн барам бу '''{{ Бахархой | Астраханская область | фс }}''' ст. ({{ Бахархой | Астраханская область | ш }}). Бахархойн луьсталла — '''{{ЛуьсталлаБахархойнРегионаш|Астраханская область}}''' ст./км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ({{ Бахархой | Астраханская область | ш }}). ГӀалийн бахархой — '''{{ГӀалийнПроцентРегионаш|Астраханская область}}''' % ({{ГӀалийнБахархойРегионаш|Астраханская область|Формат=Шо}}).

=== Бахархойн барам хийцабалар ===
Шайолусоюзан а, шайолуРоссин а нах дӀайазбарехь хиллачу терхьашца шаболу а, оцу йукъахь гӀалийн а бахархой (церан дакъа)&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/pril.php Переписи населения Российской империи, СССР, 15 новых независимых государств]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;perepis&quot;&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm Тома официальной публикации итогов Всероссийской переписи населения 2010 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130315114013/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |date=2013-03-15 }}&lt;/ref&gt;:
&lt;center&gt;&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:200
PlotArea = left:50 right:70 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1100
ScaleMajor = unit:year increment:200 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:702 width:15  text:701&amp;nbsp;974 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1959 color:yellow width:1 
   from:0 till:388 width:15  text:388299(55,2 %) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1970 color:gray1 width:1 
   from:0 till:867 width:15  text:867&amp;nbsp;483 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1970 color:yellow width:1 
   from:0 till:526 width:15  text:525871(60,7 %) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1979 color:gray1 width:1 
   from:0 till:915 width:15  text:915&amp;nbsp;488 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1979 color:yellow width:1 
   from:0 till:613 width:15  text:613634(67 %) textcolor:green fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:992 width:15  text:991&amp;nbsp;521 textcolor:red fontsize:9px
  bar:1989 color:yellow width:1 
   from:0 till:675 width:15  text:674938(68 %) textcolor:green fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1005 width:15  text:1&amp;nbsp;005&amp;nbsp;276 textcolor:red fontsize:9px
  bar:2002 color:yellow width:1 
   from:0 till:680 width:15  text:680441(67,7 %) textcolor:green fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:1010 width:15  text:1&amp;nbsp;010&amp;nbsp;073 textcolor:red fontsize:9px
  bar:2010 color:yellow width:1 
   from:0 till:674 width:15  text:673737(66,7 %) textcolor:green fontsize:8px
&lt;/timeline&gt;&lt;/center&gt;

=== Къаьмнаш ===
{{main|Аштаркханан областан къаьмнаш}}
Дукхахболу областан бахархой бу [[оьрсий]] (2002 шеран терхьашца — 70 %, 2010 шеран терхьашца — 67,6 %), цу тӀе областера оьрсийн процент уггар кӀезиг йу къаьмнийн йоцучу РФ субъекташлахь. Шен барамца шолгӀа меттигера къам — [[кхазакхаш]] (16,3 %), Аштаркханан область [[кхазакхаш]] беха историн меттиг йу, иза уггар дукха кхазакхаш беха федерацин субъект а йу. Аштаркханан область [[гӀезалой]] беха историн меттиг йу (оцу йукъахь [[аштаркханан гӀезалой|аштаркханан]] а, [[юртийн гӀезалой|юртийн]] а, шайн метан диалекташ йолуш) (6,6 %), [[ногӀий]] (дукхахберш [[кхарагӀашаш]]), [[гӀалмакхой]], [[туркменаш]].

Шайолусоюзан а, шайолуРоссин а нах дӀайазбарехь (1926—2010) жамӀашца областан къоман хӀоттам хийцабалар:

{| class=&quot;standard&quot;
!Къам ||[[1926 шо]]&lt;br /&gt; эзар ст.&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=468 Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей]&lt;/ref&gt;||[[1959 шо]]&lt;br /&gt; эзар ст.&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=19 Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей]&lt;/ref&gt;||[[1970 шо]]&lt;br /&gt; эзар ст.&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=35 Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей]&lt;/ref&gt;||[[1979 шо]]&lt;br /&gt; эзар ст.&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=35 Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей]&lt;/ref&gt;||[[1989 шо]]&lt;br /&gt; эзар ст.&lt;ref&gt;[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=35 Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей]&lt;/ref&gt;||[[2002 шо]] &lt;br /&gt; эзар ст.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=40|title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей|accessdate=2013-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120092409/http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=40|archivedate=2012-01-20}}&lt;/ref&gt;||[[2010 шо]] &lt;br /&gt;эзар ст.&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501193326/https://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |date=2020-05-01 }}&lt;/ref&gt;

|-
|[[Оьрсий]]
| 380,0 (74,5 %)
| {{тIекхетар}} 544,1 (77,5 %)
| {{тIекхетар}} 654,9 (75,5 %)
| {{тIекхетар}} 684,3 (74,7 %)
| {{тIекхетар}} 713,6 (71,9 %
| {{охьабалар}} 700,6 (69,3 %)
| {{охьабалар}} 618,2 (67,6 %)
|-
|[[Кхазакхаш]]
| 45,7 (8,7 %)
| {{тIекхетар}} 68,9 (9,8 %)
| {{тIекхетар}} 96,7 (11,2 %)
| {{тIекхетар}} 106,0 (11,6 %)
| {{тIекхетар}} 126,5 (12,8 %)
| {{тIекхетар}} 142,6 (14,1 %)
| {{тIекхетар}} 149,4 (16,3 %)
|-
|[[ГIезалой]]
| 48,5 (9,5 %)
| {{тIекхетар}} 57,2 (8,1 %)
| {{тIекхетар}} 67,1 (7,7 %)
| {{тIекхетар}} 70,8 (7,7 %)
| {{тIекхетар}} 71,7 (7,2 %)
| {{охьабалар}} 70,6 (7,0 %)
| {{охьабалар}} 60,5 (6,6 %)
|-
|[[Украинаш]]
| 13,9 (2,7 %)
| {{охьабалар}} 6,5 (0,9 %)
| {{тIекхетар}} 14,0 (1,6 %)
| {{тIекхетар}} 15,8 (1,7 %)
| {{тIекхетар}} 18,7 (1,9 %)
| {{охьабалар}} 12,6 (1,2 %)
| {{охьабалар}} 8,1 (0,9 %)
|-
|[[Азербайджанаш]]
|
|
|
|
| {{тIекхетар}} 4,5 (0,45 %)
| {{тIекхетар}} 8,2 (0,8 %)
| {{охьабалар}} 7,8 (0,9 %)
|-
|[[НогӀий]]
|
|
|
|
| {{тIекхетар}} 4,0 (0,4 %)
| {{тIекхетар}} 4,6 (0,45 %)
| {{тIекхетар}} 7,6 (0,9 %)
|-
|[[Нохчий]]
|
|
|
| {{тIекхетар}} 4,6 (0,5 %)
| {{тIекхетар}} 7,9 (0,8 %)
| {{тIекхетар}} 10,0 (1,0 %)
| {{охьабалар}} 7,2 (0,8 %)
|-
|[[ГӀалмакхой]]
| 4,4 (0,9 %)
| {{тIекхетар}} 12,7 (1,8 %)
| {{охьабалар}} 11,4 (1,3 %)
| {{охьабалар}} 8,7 (0,95 %)
| {{охьабалар}} 8,2 (0,8 %)
| {{охьабалар}} 7,2 (0,7 %)
| {{охьабалар}} 6,7 (0,7 %)
|-
|[[Эрмалой]]
| 3,1 (0,6 %)
|
|
|
| {{тIекхетар}} 2,8 (0,3 %)
| {{тIекхетар}} 6,3 (0,6 %)
| {{охьабалар}} 5,8 (0,6 %)
|-

|[[Цигонаш]]
|
|
|
| {{тIекхетар}} 2,2 (0,2 %)
| {{тIекхетар}} 2,5 (0,25 %)
| {{тIекхетар}} 7,3 (0,7 %)
| {{охьабалар}} 5,2 (0,6 %)
|-
|[[ЖIайхой]]
|
|
|
|
|
| {{тIекхетар}} 4,2 (0,4 %)
| {{тIекхетар}} 4,7 (0,5 %)
|-
|[[Лаьзгий]]
|
|
|
|
|
| {{ тӀекхетар}} 3,0 (0,3 %)
| {{тIекхетар}} 4,2 (0,5 %)
|-
|[[ДаьргӀой]]
|
|
|
|
| {{тIекхетар}} 2,7 (0,3 %)
| {{тIекхетар}} 3,6 (0,4 %)
| {{тIекхетар}} 4,2 (0,5 %)
|-
|[[Корейш]]
|
|
|
|
|
| {{тIекхетар}} 2,0 (0,2 %)
| {{тIекхетар}} 2,9 (0,3 %)
|-
|[[Туркменаш]]
| 1,2 (0,2 %)
| {{охьабалар}} 1,1
| {{тIекхетар}} 1,4
| {{тIекхетар}} 1,6
| {{тIекхетар}} 2,3 (0,3 %)
| {{охьабалар}} 2,2 (0,3 %)
|
|-
|[[Жуьгтий]]
| 6,1 (1,2 %)
| {{охьабалар}} 3,8 (0,5 %)
| {{охьабалар}} 3,4 (0,4 %)
| {{охьабалар}} 2,8 (0,3 %)
| {{охьабалар}} 2,1 (0,2 %)
|
|
|-
|[[Белорусаш]]
|
|
|
| {{тIекхетар}} 3,2 (0,3 %)
| {{тIекхетар}} 4,0 (0,4 %)
| {{охьабалар}} 2,7 (0,3 %)
|
|-
|[[Немцой]]
| 2,8 (0,5 %)
|
|
|
|
| 
| 
|-
| Ца йаздина&lt;br /&gt; къам
|
|
|
|
|
| 3,0
| 22,1
|-
| colspan=&quot;20&quot; | &lt;small&gt;Гайтина къаьмнаш барамца&lt;br /&gt; 2000 сов стаг волу (туркменаш боцурш) &lt;/small&gt;
|-
|}

==== Кхазакхаш ====
{{main|Кхазакхаш}}
{{main|Кхазакхаш Россехь}}

[[Кхазакх]]ийн бахархойх 16 % сов бу, беха Аштаркханан областан массо а кӀошташкахь а, гӀаланашкахь а, иза уггар боккха гайтам бу Россехь. Иштта кхазакхаш бехачу кхечу Россин регионашкахь болхбеш йу кхазакхийн оьздангаллин центраш, ткъа уьш гулахь бехачохь ишколашкахт хьоьху кхазакхийн мотт. Аштаркханан областехь йоккха кхазакхийн оьздангаллин центр йу «Жолдастык». [[Кхазакхийн мотт]] хьоьху [[Аштаркхан]]ан лакхарчу дешаран заведенешкахь ([[Аштаркханан пачхьалкхан техникин университет|АПТУ]]). 2016 шарахь дуьненахь уггар баккхийчу бахархойх йара аштаркханан кхазакх Бисембеева Танзиля — Аштаркханан областан Краснояран кӀоштан [[ИсламгIази]] йуртара йахархо. 2016 шеран мартехь цуьнан кхаьчна 120 шо&lt;ref&gt;[http://www.vesti.ru/doc.html?id=2752836 Вести. Ru: От Распутина до Путина: старейшая женщина планеты живет под Астраханью&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;.

== Областан Ӏедалан меженаш ==

=== Законкхолларан Ӏедал ===
{{main|Аштаркханан областан Дума }}
Аштаркханан областан законкхолларан Ӏедалан меже йу [[Аштаркханан областан Дума]], 1994—2001 шерийн муьрехь Аштаркханан областан законкхолларан гулам олуш хилла. 2006 шарахь дуйна регионан законкхолларан меженан председатель ву «[[Единая Россия]]» партин регионан куьйгалхо [[Клыканов, Александр Борисович|Клыканов Александр Борисович]], цуьнан кандидатура 2009 шарахь хьехош йара областан губернаторан дарже.

[[2006 шо]] кхачале регионан законкхолларан меже кхоллара [[Мажоритаран харжамийн система|мажоритаран харжамийн системица]]. 2006 шарахь харжаман закон хийцадалар бахьнехь харжамаш дӀабаьхьира [[Ийна харжамийн система|ийна харжамийн системица]]. Политикин партешна кхаж тесча областан думе чекхйелира «Единая Россия» (38 %), «Родина» (16 %), [[РФКП]] (14 %), [[Россин пенсионерийн парти|Пенсионерийн парти]] (9 %).

=== Кхочушдаран Ӏедал ===
{{main|Аштаркханан областан губернатор}}
{{main|Аштаркханан областан Правительство}}
Областан кхочушдаран Ӏедалан куьйгалладо Аштаркханан областан губернаторо. 1991—2004 шерашкахь областан губернатор вара [[Гужвин, Анатолий Петрович|Гужвин Анатолий Петрович]], 1996 а, 2000 а шерашкахь харжамашкахь тоьлла волу. 2004 шеран августехь Гужвин веллачул тӀехьа [[2004 шеран]] [[5 декабрехь]] хиллачу Аштаркханан областан коьртан харжамашкахь туьйлира областан коьртан декхар кхочушдеш волчу [[Жилкин, Александр Александрович|Жилкин Александр Александровича]]. Тоьллачун аьтту беш йара [[Единая Россия|«Единая Россия»]].

Губернаторо куьйгалла до областан кхочушдаран Ӏедалан меженашна а, [[Аштаркханан областан Правительство]]на а. 2004 шарахь дуйна [[Аштаркханан областан Правительство]]н Председатель ву [[Маркелов Константин Алексеевич]].

== Административан-лаьттан хӀоттам ==
{{main|Аштаркханан административан-лаьттан декъадалар}}
Аштаркханан областехь болхбеш бу 170 муниципалан кхоллам, царна йукъахь 2 гӀалин гуо (цхьаъ царех — Аштаркханан областан къевлина административан лаьттан кхоллам Знаменск), 11 муниципалан кӀошт, 11 гӀала, 146 йурт.

=== ГӀалийн гуонаш ===
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|-
! class=&quot;bright&quot; |№
! class=&quot;unsortable&quot; | ХӀост
! class=&quot;unsortable&quot; | ГӀалин гуо
! class=&quot;bright&quot; | Бахархой&lt;br /&gt;(2015)&lt;ref name=&quot;perepis&quot; /&gt;, ст.
|-
| align=&quot;center&quot;| I
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:Coat of Arms of Astrakhan.png|40px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Аштаркхне]] гӀ.
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Астрахань | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| II
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:RUS Знаменск COA.gif|40px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Знаменск (Аштаркханан область)|КЪАЛГ Знаменск]]
| align=&quot;right&quot; | 27 208&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923180801/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar |date=2015-09-23 }}&lt;/ref&gt;
|}

=== Муниципалан кӀошташ ===
[[Файл:Admin-map-astrahan-region.png|right|thumb|360px|Аштаркханан административан-лаьттан декъадалар]]
{| class=&quot;standard sortable&quot;
|-
! class=&quot;bright&quot; |№
! class=&quot;unsortable&quot; | Байракх
! class=&quot;unsortable&quot; | Муниципалан кӀошт
! class=&quot;unsortable&quot; | Административан&lt;br /&gt;центр
! class=&quot;bright&quot; | Майда,&lt;br /&gt;км²
! class=&quot;bright&quot; | Бахархой,&lt;br /&gt;ст.
|-
| align=&quot;center&quot;| 1
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:RUS Ахтубинский район flag.jpg|60px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Ахтубинскан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Ахтубинск]] гӀ.
| align=&quot;center&quot;| 7 810
| align=right   | {{ Бахархой | Ахтубинский район | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 2
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:RUS Володарский район flag.gif|60px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Володарскан кӀошт (Аштаркханан область)|Володарскан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Володарски]] йурт
| align=&quot;center&quot;| 3 883
| align=right   | {{ Бахархой | Володарский район (Астраханская область) | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 3
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:RUS Енотаевский район flag.gif|60px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Енотаевкан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Енотаевка]] йу.
| align=&quot;center&quot;| 6 300
| align=right   | {{ Бахархой | Енотаевский район | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 4
| align=&quot;center&quot;|
| align=&quot;center&quot;| [[Икрянинан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Икряни]] йу.
| align=&quot;center&quot;| 1 950
| align=right   | {{ Бахархой | Икрянинский район | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 5
| align=&quot;center&quot;|
| align=&quot;center&quot;| [[Камызякан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Камызяк]] гӀ.
| align=&quot;center&quot;| 3 493
| align=right   | {{ Бахархой | Камызякский район | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 6
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:Flag of Krasnoyarsky rayon (Astrakhan oblast).png|60px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Красни Яран кӀошт (Аштаркханан область)|Красни Яран кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Красни Яр (Аштаркханан область)|Красни Яр]] йу.
| align=&quot;center&quot;| 5 260
| align=right   | {{ Бахархой | Красноярский район (Астраханская область) | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 7
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:Flag of Limansky rayon (Astrakhan oblast).png|60px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Лиманан кӀошт (Аштаркханан область)|Лиманан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Лиман (Аштаркханан область)|Лиман]] гӀтйу
| align=&quot;center&quot;| 2 100
| align=right   | {{ Бахархой | Лиманский район (Астраханская область) | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 8
| align=&quot;center&quot;|
| align=&quot;center&quot;| [[Нариманован кӀошт (Аштаркханан область)|Нариманован кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Нариманов (гӀала)|Нариманов]] гӀ.
| align=&quot;center&quot;| 6 100
| align=right   | {{ Бахархой | Наримановский район (Астраханская область) | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 9
| align=&quot;center&quot;|
| align=&quot;center&quot;| [[Приволжскан кӀошт (Аштаркханан область)|Приволжскан кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Началово]] йу.
| align=&quot;center&quot;| 841
| align=right   | {{ Бахархой | Приволжский район (Астраханская область) | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 10
| align=&quot;center&quot;| [[Файл:Flag of Kharabalinsky rayon (Astrakhan oblast).png|60px]]
| align=&quot;center&quot;| [[Харабалин кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Харабали]] гӀ.
| align=&quot;center&quot;| 7 100
| align=right   | {{ Бахархой | Харабалинский район | эз }}
|-
| align=&quot;center&quot;| 11
| align=&quot;center&quot;|
| align=&quot;center&quot;| [[Чёрни Яран кӀошт]]
| align=&quot;center&quot;| [[Чёрни Яр]] йу.
| align=&quot;center&quot;| 4 200
| align=right   | {{ Бахархой | Черноярский район | эз }}
|}

'''КӀоштан маьӀне гӀала'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ГӀалин цӀе
!Бахархойн барам
|-
| Ахтубинск гӀ.
|38507
|-
|Нариманов гӀ.
|11196
|-
|Камызяк гӀ.
|16219
|-
|Харабали гӀ.
|18041
|}
;5 эзар стаг барам болу йарташ
{{Col-begin}}
{{Col-break|width=33%}}
{|class='wide'
|-
| [[Аштаркхне]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Астрахань | эз }}
|-
| [[Ахтубинск]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Ахтубинск | эз }}
|-
| [[Знаменск (Аштаркханан область)|Знаменск]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Знаменск (Астраханская область) | эз }}
|-
| [[Харабали]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Харабали | эз }}
|-
| [[Камызяк]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Камызяк | эз }}
|-
| [[Красни Яр (Аштаркханан область)|Красни Яр]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Красный Яр (Астраханская область) | эз }}
|-
| [[Нариманов (гӀала)|Нариманов]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Нариманов (город) | эз }}
|}
{{Col-break|width=33%}}
{|class='wide'
|-
| [[Володарски]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Володарский (Астраханская область) | эз }}
|-
| [[Икряни]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Икряное | эз }}
|-
| [[Лиман (Аштаркханан область)|Лиман]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Лиман (Астраханская область) | эз }}
|-
| [[Верхни Баскунчак]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Верхний Баскунчак | эз }}
|-
| [[Чёрни Яр]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Чёрный Яр | эз }}
|-
| [[Енотаевка]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Енотаевка | эз }}
|-
| [[Красни Баррикади]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой  | Красные Баррикады | эз }}
|}
{{Col-break|width=33%}}
{|class='wide'
|-
| [[Старокучергановка]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Старокучергановка | эз }}
|-
| [[Капустин Яр (эвла)|Капустин Яр]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Капустин Яр (село) | эз }}
|-
| [[Началово]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Началово | эз }}
|-
| [[Сасыколи]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Сасыколи | эз }}
|-
| [[Никольски (Енотаевкан кӀошт)|Никольски]] || align=&quot;right&quot; style=&quot;padding-right:20px;&quot; | {{ Бахархой | Никольское (Енотаевский район) | эз }}
|}
{{Col-end}}

== Экономика ==

=== Экономикин специализаци ===
Областан экономикин центран — Аштаркхнен — промышленни комплекс йукъахь йу [[хинкеманашдар]], чӀаракечбаран промышленносташ. Коьрта промышленностан отраслаш — [[машенашйар]], [[электроэнергетика]], [[йуурган промышленность]]. Регионехь бухбоцуш [[газ]] а, мехкдаьтта а, саьнгал а ду. ГӀалин промышленность иэшамехь йу. Иэшам бийриг йагорган промышленность йу, цуо кхоалгӀа дакъа иэшам бо промышленностан, ткъа иштта хинкеманашдар, радиопромышленность, электроэнергетика. ТӀаккха а промышленностан иэшам 2002 шерца дуьстича лагӀбелла 28,9 %.

[[Аштаркханан областан Ахтубинскан кӀошт|Ахтубинскан кӀошт]] (70,2 эзар ст. гергга) областан къилбаседа-малхбален декъехь йу. Цигахь лаьтта тӀеман полигон, тӀеман дуьхьалойаран промышленностан филиалаш. Коьрта предприятеш — ОАО «[[Бассоль]]» (йуург йар), ОАО «Минерал-[[Кнауф]]» (гӀишлошйаран гӀирс), ОАО «[[Ахтубински ССРЗ]]» ([[машенашйар]]), ОАО «Консервийн завод», ЗАО «[[Ахтубинскан жижигкомбинат]]».

[[Аштаркханан областан Камызякан кӀошт|Камызякан кӀошто]] (50,3 эз. ст. гергга) йуьртабахаман продукци кхиорехь а, цунах йуургаш кечйарехь а коьрта позицеш латтайо. Йуьртабахаман коьрта агӀонаш — [[хастоьмашлелор]], [[кхашлелор]], [[дугалелор]], [[жижиг-шурийн даьхнийлелор]]. КӀоштан промышленностехь йу хӀара отраслаш: хинкеманашдар (предприятех уггар ширачех цхьаъ йу — ОАО «[[Волго-Каспийский СРЗ]]»), йайн, полиграфин, даман-жаржан промышленносташ, гӀишлошйаран гӀирсашбар.

=== Промышленность ===
{{main|Аштаркханан областан промышленность}}
Йагорган промышленность йу Аштаркханан областан коьрта отрасль, кхузахь Россин европин декъехь уггар йоккха [[Аштаркханан газоконденсат йоллу меттиг]] йолун дела. Цуьнан бази тӀехь болх бо [[Аштаркханан газан комплекс]]о, оцу йукъайогӀу газопромыслаш а, газтоешйолу завод а. Комплексан специализаци йу арахецар: техникин газан саьнгал, автомобилан [[бензин]], дизелан а, котельнин а йагориг, пропанобутанан фракци. Областехь йаьржина [[машенашйар]] ([[хинкеманашдар]], пхьалгӀапрессан гӀирс бар, компрессораш, кхин а). &lt;br /&gt;
[[1990]]-гӀа шераш [[2003 шарца]] дуьстича хаъал тӀекхетна [[РФ]] Аштаркханан областан йагорган промышленностан продукцин дакъа (8 % тӀиера 60 % кхаччалц), электроэнергетикан (2 % тӀиера 11 % кхаччалц), Каспийн бассейнан промыслашкахь декъаза хьал хилар бахьнехь хаъал охьадаьлла йуурган промышленностан дакъа (36 % тӀиера 9 % кхаччалц), ткъа иштта лагӀделла йайн промышленностан дакъа (27 % тӀиера 1 % кхаччалц). Уггар дика йуккъерасинан коэффициенташ йу металлхадошйолу чархаш йарехь — 4 ([[РФ]] регионаш йукъахь беалгӀа меттиг бу массо а лорушйолчу промыленни продукцин кепашлахь), Ӏаламан [[газ]], мехкдаьттан дуьххьара чекхдаккхар.

=== Йуртан бахам ===
{{main|Аштаркханан областан йуртан бахам}}
Йуртбахаман лерина лаьттанаш ду 3,4 млн гектар сов. Хастоьмаша дӀалаьцна майданаш уггар йаккхийчех йу массо а [[Росси]]н федерацин субъекташлахь{{нет АИ|22|06|2012}}. Областан аренашкахь хӀора шарахь кхиайо 350 эзар тонн томаташ, бурч, баклажанаш, кабачкеш, наьрсаш, жӀонкаш, буракаш, хох, копаста. Ӏадат хилла Аштаркханан областехь дуга лелор, иза кхиадо [[Идал]]ан йистехула. Регионан климатан хьоло таро ло шарахь шозза картолаш кхиайан. Даймехкан а, голландин а, немцойн а дика хӀун сорташ йукъайаржоро лакхара а, цхьанаэшшара йалта гулдан аьтту бо. [[Росси|Россин Федерацин]] регионех Аштаркханан область йу даьхний Ӏалашдина ца Ӏаш, уьш сов даьхначех. ХӀора шарахь регионехь дӀахьо йуртбахаман хьайбанийн областан выставка. Бежний гойту дукха хьолахь шурийн кепарнаш: [[Симменталан тайпа|симменталан]], цӀен аренан, дукхапродуктийн Ӏаьржа-къорза. Аштаркханан областан коьрта отрасль йу жалелор. Регионехь йу шатайпа уьстагӀан генетикан фонд: исхаран, холхазан, жижигтӀергӀан, эдильбаевн тайпанаш, цара боккха аьтту бо тӀаргӀа баккхарехь. Дукха хан йоццуш долийна жижиган жалелор.

=== Транспорт ===
1997 ш: цӀерпоштнекъийн дохалла — 849 км, асфальт биллина автомобилийн некъийн — 4031 км, хинан некъаш — 1443 км. Дукхахъерш хин пристанаш йу. Коьрта кеманаш лела хиш: [[Идал]], [[Бахтемир]], [[Бузан]], [[Болда]], [[Ахтуба]], [[Кизань]], [[Царев (хи)|Царев]]. [[Шалаьтта]] мур дукха хьолахь шарахь 2—3 бутт бу, наггахь — 4 бутт, довхачу Ӏаьнашкахь коьрта кеманаш лела хиш гӀора данне а ца до. [[Аштаркхне]]хь а, [[Оля (Аштаркханан область)|Оляхь]] а болхбеш хӀордан [[порт]]аш йу. ХӀордан бухахул даьккхина [[Идала-Каспийн татол]] (дохалла 188 км, кӀоргалла 5 м), цуо хутту [[Бахтемир]] Каспий-хӀордан кӀоргачу декъаца. [[Оля (Аштаркханан область)|Олян]] а, [[Гилян]] ([[Иран]]) а порташ йукъахь цахеддаш хӀордан бураман уьйр йу. Аштаркхнехь болхбеш йу дуьненанъйукъара [[Аштаркхане (аэропорт)|аэропорт]].

== Дешар ==
{{Main|Аштаркханан областан лакхарчу дешаран заведенийн список}}
Областехь болхбеш йу 6 ЛДЗ а, 10 сов Россин кхечу регионийн ЛДЗн филиалаш а&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rl.obrnadzor.gov.ru/data?offset=0&amp;pageLength=10&amp;region=30&amp;orgTitle=%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BE&amp;licenseState=VALID|title=Высшие учебные заведения Астраханской области|publisher=Рособрнадзор}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817084128/http://rl.obrnadzor.gov.ru/data?offset=0&amp;pageLength=10&amp;region=30&amp;orgTitle=%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B5%D0%B3%D0%BE&amp;licenseState=VALID |date=2016-08-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indicators.miccedu.ru/monitoring/2015/material.php?type=2&amp;id=10601|title=Информационно-аналитические материалы по результатам проведения мониторинга деятельности образовательных организаций высшего образования 2015 года — Аштаркхананобласть|publisher=[[Министерство образования и науки Российской Федерации]]|accessdate=2016-06-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160810222414/http://indicators.miccedu.ru/monitoring/2015/material.php?type=2&amp;id=10601 |date=2016-08-10 }}&lt;/ref&gt;.

== Оьздангалла ==
* Петран а, Павлан а килса (17—18 бӀешераш, Чёрни Яр йу.);
* ГӀалмакхийн тӀулгийн килса-хурул (XIX бӀешо долалуш, Речное йу.);
* Чуркински гӀайрен тӀиера Николаевско-Высокогорски килса (XIX бӀешера чеккхе), кхин а.

== Аштаркханан область нумизматикехь ==
[[Файл:RR5514-0053R.png|right|thumb|Россин Банкан иэсаллин ахчан са]]
[[2008 шарахь]] [[Россин Федерацин Центран банк|Россин Банко]] арахецна иэсаллин ахча, Аштаркханан областан лерина.

== Хьаьжа иштта ==
* [[Аштаркханан областан Устав]]
* [[Аштаркханан областан кӀоштийн хӀосташ]]
&lt;!-- * {{Аштаркханан областан оьздангаллин тӀехье РФ список|Аштаркханан область}}
 --&gt;

== Билгалдахарш ==
{{билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
{{Гергара проекташ
|Портал       = 
|Викидошам  = 
|Викижайна  =
|Викицитатник = 
|Викитека     = 
|Викикепаш     =
|Викикерланаш  = Аштаркханан область
|Метавики     = 
|Тема         = Аштаркханан область
}}
* [http://astroblduma.ru/ Официальный сайт Думы Астраханской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140606151117/http://astroblduma.ru/ |date=2014-06-06 }}
* [http://www.astrobl.ru/ Портал органов государственной власти Астраханской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625035524/http://www.astrobl.ru/ |date=2014-06-25 }}
* [http://astrakhan.news-city.info/docs/ Законодательство Астраханской области]
* [http://www.jilkin.ru/ Губернатор Астраханской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051027063939/http://www.jilkin.ru/ |date=2005-10-27 }}
* [http://www.komarkelov.ru/ Председатель Правительства Астраханской области К. А. Маркелов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424054735/http://komarkelov.ru/ |date=2017-04-24 }}
* [http://astrgorod.ru/ Официальный сайт органов местного самоуправления г. Астрахани] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330083541/http://astrgorod.ru/ |date=2009-03-30 }}
* [http://www.astratube.ru Видео-новости Астраханской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200723134907/https://astratube.ru/ |date=2020-07-23 }}
* [https://www.astrakhan.ru/history/ Астраханский край] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170606083127/http://www.astrakhan.ru/history/ |date=2017-06-06 }}
{{Арахьара хьажоргаш}}
{{Аштаркханан область}}
&lt;!-- {{Къилбан федералан гуо}}
 --&gt;

{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Аштаркханан область| ]]</text>
      <sha1>q7xa0jhabcym7p1ygsrp3cculbq5pns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брянскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15726</id>
    <revision>
      <id>26545678</id>
      <parentid>19792718</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Брянскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2832" sha1="i2lo08zqur5sa4vxm5ec93vyedt4qm7" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Брянскан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион.

Областан центр — гӀала [[Брянск]].

Дозанашца йу [[Украина]] а, [[Беларусь]] а.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Брянскан область]]</text>
      <sha1>i2lo08zqur5sa4vxm5ec93vyedt4qm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Челябинскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15727</id>
    <revision>
      <id>26545722</id>
      <parentid>11743977</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Челябинскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6080" sha1="6sxpdfquhyy7cqpqfphovfzsz4iy9tl" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
[[Файл:2009. Марка России stamp hi12617764084b352e18509e0.jpg|right|thumb|[[Почтан марка]] [[Росси]]н, [[2009 шо]]]]
'''Челябинскан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Уралан Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Административан центр: гӀала [[Челябинск]].

== Суьрташ ==
&lt;gallery perrow=12 widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Файл:Simonovskiy.JPG|Музей
Файл:Serpeevka village.JPG|Аре
Файл:Откликной гребень.jpg|«Таганай» олучу къоман бешахь 
Файл:Turgoyak.jpg|Тургояк олу Ӏам
&lt;/gallery&gt;

== Административан йекъайалар ==

{| class=tiles width=&quot;100%&quot; bgcolor=&quot;#fff&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3px&quot; cellspacing=&quot;2px&quot;
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#e6eeff&quot;
!colspan=2 | '''Муниципальи кӀошташ'''
! '''ГӀалин гуонаш'''
! '''Административан карта'''
|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;#f2f6ff&quot;
|
1. [[Агаповскан кӀошт]] &lt;br /&gt;
2. [[Аргаяшскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
3. [[Ашинскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
4. [[Бредин кӀошт]]&lt;br /&gt;
5. [[Варнан кӀошт]]&lt;br /&gt;
6. [[Верхнеуральскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
7. [[Еманжелинскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
8. [[Еткулан кӀошт]]&lt;br /&gt;
9. [[Карталинскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
10. [[Каслинскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
11. [[Катав-Иванван кӀошт]]&lt;br /&gt;
12. [[Кизильскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
13. [[Коркинскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
14. [[Красноармейскаен кӀошт (Челябинскан область)|Красноармейскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
|
15. [[Кунашакан кӀошт]]&lt;br /&gt;
16. [[Кусан кӀошт]]&lt;br /&gt;
17. [[Нагайбакийн кӀошт]]&lt;br /&gt;
18. [[Нязепетровскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
19. [[Октябрьскан кӀошт (Челябинскан область)|Октябрьскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
20. [[Пластан кӀошт]]&lt;br /&gt;
21. [[Саткинскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
22. [[Сосновскан кӀошт (Челябинскан область)|Сосновскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
23. [[Троицкан кӀошт (Челябинскан область)|Троицкан кӀошт]]&lt;br /&gt;
24. [[Увельскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
25. [[Уйн кӀошт]]&lt;br /&gt;
26. [[Чебаркулан кӀошт]]&lt;br /&gt;
27. [[Чесменскан кӀошт]]&lt;br /&gt;
|
I. [[Верхний Уфалей]]н&lt;br /&gt;
II. [[Златоуст]]ан&lt;br /&gt;
III. [[Карабаш]]ан&lt;br /&gt;
IV. [[Копейск]]ан&lt;br /&gt;
V. [[Кыштым]]ский&lt;br /&gt;
VI. [[Локомотивный]]&lt;br /&gt;
VII. [[Магнитогорск]]ан&lt;br /&gt;
VIII. [[Миасс]]ан&lt;br /&gt;
IX. [[Озёрск (Челябинскан область)|Озёрский]]&lt;br /&gt;
X. [[Снежинск]]ан&lt;br /&gt;
XI. [[Трёхгорный|Трехгорный]]&lt;br /&gt;
XII. [[Троицк (Челябинскан область)|Троицкан]]&lt;br /&gt;
XIII. [[Усть-Катав]]ан&lt;br /&gt;
XIV. [[Чебаркуль (гӀала)|Чебаркулан]]&lt;br /&gt;
XV. [[Челябинск]]ан&lt;br /&gt;
XVI. [[Южноуральск]]ан&lt;br /&gt;
|style=&quot;background:#FFFFFF&quot;|
[[Файл:Chelyab-oblast.svg|500px|жима|Административан карта]]
|-
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Челябинскан область]]</text>
      <sha1>6sxpdfquhyy7cqpqfphovfzsz4iy9tl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иркутскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15728</id>
    <revision>
      <id>26545683</id>
      <parentid>11597760</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Иркутскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3043" sha1="1suq4ouag7x599bm1o42i9r0vir9j7a" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Иркутскан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза йу [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀуш. Административан центр — гӀала [[Иркутск]].

Субъект кхоьллина  [[1937 шо|1937 шара]] [[26 сентябрь|26 сентябрехь]].

Майда — 774 846.

Бахархой — 2 422 026 (2013).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Иркутскан область]]</text>
      <sha1>1suq4ouag7x599bm1o42i9r0vir9j7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ивановн область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15729</id>
    <revision>
      <id>26545682</id>
      <parentid>11597776</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Иркутскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4832" sha1="7kvnmwetw55sx721m16af1fkfao8rgy" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Ивановн область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза [[Йуккъера Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Майда'' — 21 437
''Бахархой'' — 1 048 961 (2013).
''Областан центр'' — [[Иваново]] гӀала, [[Москва]]ра Иванове 275 км йу.

== Муниципалан кӀошташ ==

* [[Верхни Ландехан кӀошт]] ([[Верхни Ландех]])
* [[Вичуган кӀошт]] ([[Вичуга]])
* [[Гаврилов Посадан кӀошт]] ([[Гаврилов Посад]])
* [[Заволжскан кӀошт (Ивановн область)|Заволжскан кӀошт]] ([[Заволжск]])
* [[Ивановн кӀошт (Ивановн область)|Ивановн кӀошт]] ([[Иваново]])
* [[Ильинскан кӀошт (Ивановн область)|Ильинскан кӀошт]] ([[Ильински-Ховански]])
* [[Кинешман кӀошт]] ([[Кинешма]])
* [[Комсомольскан кӀошт (Ивановн область)|Комсомольскан кӀошт]] ([[Комсомольск (Ивановн область)|Комсомольск]])
* [[Лежневан кӀошт]] ([[Лежнево (Ивановн область)|Лежнево]])
* [[Лухан кӀошт]] ([[Лух (Ивановн область)|Лух]])
* [[Палехан кӀошт]] ([[Палех]])
* [[Пестякин кӀошт]] ([[Пестяки]])
* [[Приволжскан кӀошт (Ивановн область)|Приволжскан кӀошт]] ([[Приволжск]])
* [[Пучежан кӀошт]] ([[Пучеж]])
* [[Родникин кӀошт]] ([[Родники (гӀала)|Родники]])
* [[Савинан кӀошт]] ([[Савино (эвла, Савинан кӀошт)|Савино]])
* [[Тейкован кӀошт]] ([[Тейково]])
* [[Фурманован кӀошт]] ([[Фурманов (гӀала)|Фурманов]])
* [[Шуян кӀошт]] ([[Шуя]])
* [[Южан кӀошт]] ([[Южа]])
* [[Юрьевецан кӀошт]] ([[Юрьевец (Ивановн область)|Юрьевец]])

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Иркутскан область]]</text>
      <sha1>7kvnmwetw55sx721m16af1fkfao8rgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Калининградан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15730</id>
    <revision>
      <id>26545684</id>
      <parentid>11597789</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Калининградан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="epltwsz9imb2vurrc19cg4ijxgr025d" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Калининградан область''' (7 апрель — 4 июль 1946 — ''Кёнигсберган область'') — [[Росси|Россин федерацин]] регион, иза [[Къилбаседа-малхбузен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Майда'' — 15 125км².

''Бахархой'' — 954 773 (2013)

== Cахьтан аса ==
[[Файл:Map of Russia - Kaliningrad time zone.svg|left|100px]]
Кхузахь [[UTC]]н дӀахилар +3:00 йу. Кхузара хан Москохан хенал 1 сахьт башха йу, Аьхка [[Балтикайистера республикаш]]кахь а кхин [[Финлянди|Финляндехь]] а, [[Исраил|Исраилехь]] а, [[Туркойчоь|Туруойчохь]] а, [[Украина|Украинехь]] а [[Белорусси|Белоруссехь]] а йолу хенаца нийса йу. [[Йукъара Европин хан|Йукъара Европин хенал]] +1 сахьт башха йу. Ӏай Йукъара Европин хенал +2 башха йу.
Административан центр — [[Калининград]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Калининградан область]]</text>
      <sha1>epltwsz9imb2vurrc19cg4ijxgr025d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кемеровн область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15732</id>
    <revision>
      <id>26545686</id>
      <parentid>26376734</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Кемеровн область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4264" sha1="6exnsrkmf3q6ewl5myrkei74oi95q5h" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Кемеровн область''' (''Кузбасс'') — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Облатан майда — 95 725 км², луьсталла — 28.65 стаг./км².

Административан центр — гӀала [[Кемерово]].

Бахархой — 540,1 эзар. стаг. (2013)&lt;ref name=&quot;Population-1&quot;&gt;{{cite web|url=http://kemerovostat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/kemerovostat/resources/4e7e85004f2f177b9e0ede3a99b5ae2d/Численность+населения+МО.htm|title=Численность населения муниципальных образований Кемеровской области на 01 января 2013 года|publisher=gks.ru|date=2013|format=|accessdate=2013-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407080339/http://kemerovostat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/kemerovostat/resources/4e7e85004f2f177b9e0ede3a99b5ae2d/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%9C%D0%9E.htm|archivedate=2014-04-07}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407080339/http://kemerovostat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/kemerovostat/resources/4e7e85004f2f177b9e0ede3a99b5ae2d/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%9C%D0%9E.htm |date=2014-04-07 }}&lt;/ref&gt;.

Областан йокха гӀала — [[Новокузнецк]]. Бахархой — 549,1 эзар. стаг. (2013)&lt;ref name=&quot;Population-1&quot; /&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Кемеровн область]]</text>
      <sha1>6exnsrkmf3q6ewl5myrkei74oi95q5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кировн область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15733</id>
    <revision>
      <id>26545688</id>
      <parentid>11597722</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Кировн область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3270" sha1="4sglhhv42w1d2p6rb1gjjrh1a95ibrg" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Кировн область''' —  [[Росси|Россин Федерацин]] регион. [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Кхин [[Волго-Вятскин экономикин кӀошт]]ан йукъайогӀу.

Майда 120 374 км²&lt;ref&gt;[http://ako.kirov.ru/region/index.php Правительство Кировской области — Общие сведения] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111013095045/http://www.ako.kirov.ru/region/index.php |date=2011-10-13 }}&lt;/ref&gt;.

Административан центр — гӀала [[Киров (Кировн область)|Киров]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Кировн область]]</text>
      <sha1>4sglhhv42w1d2p6rb1gjjrh1a95ibrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Костромин область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15734</id>
    <revision>
      <id>26545692</id>
      <parentid>11597758</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Костромин область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7829" sha1="nul9ebd0ae33jcpmeqeiy9czoik5a3w" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Костромин область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Йуккъера Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Майда:'' 60 211 км². 
''Бахархой:'' 658 906 (2013).

== Муниципалан кхолларш ==
=== ГӀалин гуош ===

* [[Кострома]]
* [[Волгореченск]]
* [[Буй (гӀала)|Буй]]
* [[Галич (Костроман область)|Галич]]
* [[Мантурово (Костроман область)|Мантурово]]
* [[Шарьян гӀалин гуо|Шарья]]

=== Муниципалан кӀошташ ===
[[Файл:Admin-map-Kostroma-region.gif|300 px|right|thumb|Костромин областан административан карта]]
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- bgcolor=#5297FC
| '''№'''
| '''КӀоштан цӀе'''
| '''Бахархой [[2002]] (2013), &lt;br /&gt;кӀоштан центр ца лоруш)'''
| '''КӀоштан центр'''
| '''КӀоштан центран &lt;br /&gt; бахархой [[2002]] (2010)'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
|[[Антропован кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 9 088 (6 655)
| эвла [[Антропово (Костромин область)|Антропово]]
|align=&quot;right&quot; | 3 834
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
|[[Буйн кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 8 847 (11 330)
| гӀ. [[Буй (гӀала)|Буй]]
|align=&quot;right&quot; | 26 500 (25 763)
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
|[[Вохман кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 13 444 (9 375)
|эвла [[Вохма (эвла)|Вохма]]
|align=&quot;right&quot; | 4 785
|-
| align=&quot;center&quot; | 4
|[[Галичан кӀошт (Костромин область)|Галичан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 11 503 (8 233)
|гӀ. [[Галич (Костромин область)|Галич]]
|align=&quot;right&quot; | 18 500 (17 346)
|-
| align=&quot;center&quot; | 5
|[[Кадыйн кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 10 341 (7 867)
| гӀкэ  [[Кадый]]
|align=&quot;right&quot; | 3 882 (3 595)
|-
| align=&quot;center&quot; | 6
|[[Кологриван кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 8 566 (6 070)
| гӀ. [[Кологрив]]
|align=&quot;right&quot; | 3 700 (3 314)
|-
| align=&quot;center&quot; | 7
|[[Костромин кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 43 904 (46 091)
|гӀ. [[Кострома]]
|align=&quot;right&quot; | 275 900 (268 617)
|-
| align=&quot;center&quot; | 8
|[[Красносельскан кӀошт (Костромин область)|Красносельскан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 19 580 (18 272)
|гӀкэ .[[Красни-на-Волге]]
|align=&quot;right&quot; | 8 162 (7 706)
|-
| align=&quot;center&quot; | 9
|[[Макарьеван кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 19 523 (15 004)
|гӀ. [[Макарьев]]
|align=&quot;right&quot; | 7 847 (7 114)
|-
| 10
|[[Мантурован кӀошт (Костромин область)|Мантурован кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 6 796 (4 586)
|гӀ. [[Мантурово]]
|align=&quot;right&quot; | 18 900 (17 479)
|-
| 11
|[[Межан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 5 851 (4 119)
| эвла [[Георгиевски (Межан кӀошт )|Георгиевски]]
|align=&quot;right&quot; | 2 816
|-
| 12
|[[Неян кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 6 018 (13 436)
|гӀ. [[Нея (гӀала)|Нея]]
|align=&quot;right&quot; | 11 200 (9 827)
|-
| 13
|[[Нерехтан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 13 447 (33 697)
|гӀ. [[Нерехта (гӀала)|Нерехта]]
|align=&quot;right&quot; | 25 400 (22 817)
|-
| 14
|[[Октябрьскан кӀошт (Костромин область)|Октябрьскан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 6 289 (4 557)
|эвла [[Боговарово]]
|align=&quot;right&quot; | 2 388
|-
| 15
|[[Островскан кӀошт (Костромин область)|Островскан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 14 758 (11 991)
|эвла [[Островски (Костромин область)|Островски]]
|align=&quot;right&quot; | 5 273
|-
| 16
|[[Павинан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 6 217 (4 785)
| эвла [[Павино (Костромин область)|Павино]]
|align=&quot;right&quot; | 3 024
|-
| 17
|[[Парфеньеван кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 7 857 (6 139)
| эвла [[Парфеньево (Парфеньеван кӀошт)|Парфеньево]]
|align=&quot;right&quot; | 2 936
|-
| 18
|[[Поназыреван кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 10 496 (7 896)
|гӀкэ [[Поназырево]]
|align=&quot;right&quot; | 4 988 (4 839)
|-
| 19
|[[Пыщуган кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 6 176 (4 949)
| эвла [[Пыщуг]]
|align=&quot;right&quot; | 3 311
|-
| 20
|[[Солигаличан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 12 304 (9 689)
| гӀ. [[Солигалич]]
|align=&quot;right&quot; | 6 996 (6 438)
|-
| 21
|[[Судиславлан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 15 184 (12 832)
| гӀкэ [[Судиславль]]
|align=&quot;right&quot; | 5 373 (4 913)
|-
| 22
|[[Сусанинан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 9 184 (7 316)
| гӀкэ [[Сусанино (Костромин область)|Сусанино]]
|align=&quot;right&quot; | 4 065 (3 406)
|-
| 23
|[[Чухломан кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 13 574 (10 817)
| гӀ. [[Чухлома]]
|align=&quot;right&quot; | 5 464 (5 209)
|-
| 24
|[[Шарьян кӀошт]]
|align=&quot;right&quot; | 12 851 (9 863)
| гӀ. [[Шарья]]
|align=&quot;right&quot; | 38 300 (36 645)
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Костромин область]]</text>
      <sha1>nul9ebd0ae33jcpmeqeiy9czoik5a3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Курганан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15736</id>
    <revision>
      <id>26545693</id>
      <parentid>11597784</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Курганан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2977" sha1="tqtx3zvkqlkrcd9eqkgue9zsqwyw3pu" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Курганан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]], иза йу [[Малхбузера-Сибиран аре]]нан тӀехь. [[Уралан Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Майда'' — 71 488 км²

''Бахархойн дукхалла'' — 885 759 (2013).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Россин федерацин регионаш}}
{{rq|sources|empty|grammar|img}}

{{кечдар}}

[[Категори:Курганан область]]</text>
      <sha1>tqtx3zvkqlkrcd9eqkgue9zsqwyw3pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленинградан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15738</id>
    <revision>
      <id>26545694</id>
      <parentid>11732863</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Ленинградан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="5ecg66r7nzyik4utsa2o4cgoexw3rs3" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Ленинградан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза [[Къилбседа-малхбузен Федералан гуо]]нан [[Къилбседа-малхбузен экономикин кӀошт]]ан йукъайогӀу.

== ГӀаланаш ==
* [[Бокситогорск]] 
* [[Никольское (гӀала)|Никольское]] 
* [[Волосово]] 
* [[Новая Ладога]] 
* [[Волхов]]
* [[Отрадное (гӀала)|Отрадное]]
* [[Всеволожск]] 
* [[Пикалево]]
* [[Выборг]] 
* [[Подпорожье]]
* [[Высоцк]] 
* [[Приморск (Ленинградан область)|Приморск]]
* [[Гатчина]]
* [[Приозерск]]
* [[Ивангород]]
* [[Светогорск]]
* [[Каменногорск]] 
* [[Сертолово]]
* [[Кингисепп]] 
* [[Сланцы (гӀала)|Сланцы]]
* [[Кириши]] 
* [[Сосновый Бор (гӀала)|Сосновый Бор]]
* [[Кировск (Ленинградан область)|Кировск]]
* [[Сясьстрой]]
* [[Коммунар (Гатчинан кӀошт)|Коммунар]]
* [[Тихвин]]
* [[Лодейное Поле]] 
* [[Тосно]]
* [[Луга]]
* [[Шлиссельбург]]
* [[Любань (Ленинградан область)|Любань]]

== Бахархойн дукхалла ==
{{ Бахархой | Ленинградская область }}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Ленинградан область]]</text>
      <sha1>5ecg66r7nzyik4utsa2o4cgoexw3rs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Липецкан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15740</id>
    <revision>
      <id>26545695</id>
      <parentid>11597737</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Липецкан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2829" sha1="5oasjzcu256k8qu3awbivgmj8713jkj" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Корта                 = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Липецкан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион. Областан центр — гӀала [[Липецк]].

Майда — 24 047 км².

Бахархой — 1 162 235 (2013).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Липецкан область]]</text>
      <sha1>5oasjzcu256k8qu3awbivgmj8713jkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Магаданан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15745</id>
    <revision>
      <id>26545696</id>
      <parentid>16396020</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Магаданан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6003" sha1="01ebo2ahk6pivr2ax358secggkqj624" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Магаданан область''' — [[Росси]]н регион, [[Гена-Малхбален Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

== Административан йекъайалар ==
Магаданан областан йукъайогӀуш йу 49 [[муниципалан къоллар]]: 1 [[гӀалин гуо]], 8 [[муниципалан кӀошт]], 20 [[гӀалин меттиг]] а 20 [[йуьртан меттиг]].
[[Файл:Magadan Oblast numbered.svg|thumb|400px|Административан йекъайалар]]
{| class=&quot;standard&quot;
|-
! № картин &lt;br /&gt;тӀехь
! ЦӀе
! Код [[ОКАТО]]
! Бахархой, &lt;br /&gt; эзар.&lt;br /&gt;1.01.2009&lt;ref name=&quot;Stat2009&quot;&gt;[http://www.magadanstat.ru/public/Lists/List/Attachments/1/ejegodn_2009.zip Статистический ежегодник Магаданской области 2009]{{ТӀе цакхочу хьажорг|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! Майда, &lt;br /&gt; эзар. км²&lt;ref name=&quot;Stat2009&quot;/&gt;
! Адамийн луьсталла, &lt;br /&gt; адам./км²
! Административан &lt;br /&gt; центр
|+
|- bgcolor=&quot;#e6eaec&quot;
| colspan=&quot;7&quot; | '''ГӀалин гуош'''
|-class=&quot;shadow&quot;
| align=&quot;center&quot; | I
| [[Магадан]]
| 44 401 000 000
| align=right |106,4
| align=right |1,2
| align=right |88,68
|
|+
|- bgcolor=&quot;#e6eaec&quot;
| colspan=&quot;7&quot; | '''Муниципалан кӀошташ'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| [[Олан кӀошт]]
| 44 201 000 000
| align=right |10,8
| align=right |75,8
| align=right |0,14
| align=center | [[Ола (Магаданан область)|Ола]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 2
| [[Омсукчанан кӀошт]]
| 44 204 000 000
| align=right |5,6
| align=right |60,4
| align=right |0,09
| align=center | [[Омсукчан]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 3
| [[Северо-Эвенский район Магаданской области|Северо-Эвенский]]
| 44 207 000 000
| align=right |2,7
| align=right |102,0
| align=right |0,03
| align=center | [[Эвенск]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 4
| [[Среднеканский район Магаданской области|Среднеканский]]
| 44 210 000 000
| align=right |3,4
| align=right |91,8
| align=right |0,04
| align=center | [[Сеймчан (посёлок)|Сеймчан]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 5
| [[Сусуманский район Магаданской области|Сусуманский]]
| 44 213 000 000
| align=right |9,8
| align=right |46,8
| align=right |0,21
| align=center | [[Сусуман]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 6
| [[Тенькинский район Магаданской области|Тенькинский]]
| 44 216 000 000
| align=right |5,8
| align=right |35,6
| align=right |0,16
| align=center | [[Усть-Омчуг]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 7
| [[Хасынский район Магаданской области|Хасынский]]
| 44 219 000 000
| align=right |7,9
| align=right |19,3
| align=right |0,41
| align=center | [[Палатка (Магаданская область)|Палатка]]
|-
| align=&quot;center&quot; | 8
| [[Ягоднинский район Магаданской области|Ягоднинский]]
| 44 222 000 000
| align=right |10,6
| align=right |29,6
| align=right |0,36
| align=center | [[Ягодное (Магаданская область)|Ягодное]]
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Магаданан область]]</text>
      <sha1>01ebo2ahk6pivr2ax358secggkqj624</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мурманскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15749</id>
    <revision>
      <id>26545697</id>
      <parentid>11597812</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Мурманскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3285" sha1="jg9offfsvrnb461p4nqj7f2bhc1hucv" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Мурманскан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, кхоьллина 1938 шеран 28 маехь. Дозанашца йу [[Карели]] къилбехьа, [[Финлянди]] малхбузехьа, [[Норвеги]] къилбседа-малхбузехьа.

* ''Майда'' — 144 902 км²
* ''Бахархой'' — 780 401 (2013).
* ''Административан центр'' — гӀала [[Мурманск]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://new.gov-murman.ru/ Правительство Мурманской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140331231230/http://new.gov-murman.ru/ |date=2014-03-31 }}

{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Мурманскан область]]</text>
      <sha1>jg9offfsvrnb461p4nqj7f2bhc1hucv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нижни Новгородан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15750</id>
    <revision>
      <id>26545698</id>
      <parentid>11597743</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Нижни Новгородан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2942" sha1="lic5v3713tcs6aehnqpdth37orbgd66" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}

'''Нижни Новгородан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион. [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Административан центр — [[Нижни Новгород]].

''Майда'' — 76 900 км².

''Бахархой'' — 3 289 841 эзар стаг.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Нижни Новгородан область]]</text>
      <sha1>lic5v3713tcs6aehnqpdth37orbgd66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Новгородан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15751</id>
    <revision>
      <id>26545699</id>
      <parentid>11597739</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Новгородан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="hm9rrkephqkvnj8qa00ki1n3lgxsuog" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Новгородан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, иза [[Къилбседа-малхбузен Федералан гуо]]нан. [[Административан центр]] — [[Велики Новгород]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Новгородан область]]</text>
      <sha1>hm9rrkephqkvnj8qa00ki1n3lgxsuog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Омскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15753</id>
    <revision>
      <id>26545702</id>
      <parentid>11597749</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Омскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2802" sha1="7pr58vq5ydf2ftndtj5dv2yf2ppskns" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Омскан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала [[Омск]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Омскан область]]</text>
      <sha1>7pr58vq5ydf2ftndtj5dv2yf2ppskns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оренбурган область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15754</id>
    <revision>
      <id>26545704</id>
      <parentid>26080672</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Оренбурган область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="69e39tbuegs2iaiokrohtmp4l75f835" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Оренбурган область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион. Область кхоьллина [[1934]] шеран [[7 декабрь|7 декабрехь]]

''Административан центр'' — гӀала [[Оренбург]]&lt;ref&gt;{{cite web
 | author           = 
 | authorlink           = 
 | datepublished           = 
 | url           = http://www.orcci.ru/252
 | title           = Оренбургская область на www.orcci.ru
 | format           = 
 | work           = 
 | publisher           = 
 | accessdate           = 
 | lang           = 
 | description           = 
 | archiveurl           = https://web.archive.org/web/20121208214732/http://www.orcci.ru/252
 | archivedate           = 2012-12-08
 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110630024949/http://orcci.ru/252 |date=2011-06-30 }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Оренбурган область]]</text>
      <sha1>69e39tbuegs2iaiokrohtmp4l75f835</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орёлан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15760</id>
    <revision>
      <id>26545703</id>
      <parentid>11597744</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:03:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Орёлан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2959" sha1="2omadw3l8kyn9z38bx9xhi18dddn9y1" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Орёлан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион. [[Йуккъера Федералан гуо]]нан а, [[Йуккъера экономикин кӀошт]]ан а йукъайогӀу.

Кхоьллина терахь — [[27 сентябрь]] [[1937 шо]]. Бахархойн дукхалла — 775 826 (2013).

Майда — 24 652 км².

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Орёлан область]]</text>
      <sha1>2omadw3l8kyn9z38bx9xhi18dddn9y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пензин область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15762</id>
    <revision>
      <id>26545705</id>
      <parentid>11597736</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Пензин область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="anowqibsn69nalvrdddy9uj90nlcygg" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Пензин область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион. [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала [[Пенза]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Пензин область]]</text>
      <sha1>anowqibsn69nalvrdddy9uj90nlcygg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ростовн область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15776</id>
    <revision>
      <id>26545709</id>
      <parentid>11597775</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Ростовн область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9461" sha1="9udst17j4phgad6u3qvlrd0566k1d6u" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Ростовн область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Къилба Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Административан центр — гӀала [[Дон-тӀера-Ростов]].

=== Муниципалан кӀошташ ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! № &lt;br /&gt; п/п
! [[Муниципальный район|Муниципалан &lt;br /&gt; кӀошт]]
! [[ОКАТО]]
! [[Административан центр|Административан &lt;br /&gt; центр]]
|-
| align=center | 1
| [[Азован кӀошт|Азован]]
| {{s|60 201 000}}
| гӀала [[Азов]]
|-
| align=center | 2
| [[Аксайн кӀошт|Аксайн]]
| 60 201 001
| гӀала [[Аксай (Ростовн область)|Аксай]]
|-
| align=center | 3
| [[Багаевскан кӀошт|Багаевскан]]
| 60 205 000
| э. [[Багаевски]]
|-
| align=center | 4
| [[Бели Калитван кӀошт|Бели Калитван]]
| 60 206 000
| гӀала [[Бели Калитва]]
|-
| align=center | 5
| [[Боковскан кӀошт|Боковскан]]
| 60 207 000
| э. [[Боковски (Ростовн область)|Боковски]]
|-
| align=center | 6
| [[Верхнедонскан кӀошт|Верхнедонскан]]
| 60 208 000
| э. [[Казански (Ростовн область)|Казански]]
|-
| align=center | 7
| [[Весёлин кӀошт (Ростовн область)|Весёлин]]
| 60 209 000
| э. [[Весели (Весёлин кӀошт)|Весели]]
|-
| align=center | 8
| [[Волгодонскан кӀошт|Волгодонскан]]
| 60 212 000
| э. [[Романовски (Волгодонскан кӀошт)|Романовски]]
|-
| align=center | 9
| [[Дубовскан кӀошт (Ростовн область)|Дубовскан]]
| 60 213 000
| э. [[Дубовски (Ростовн область)|Дубовски]]
|-
| 10
| [[Егорлыкскан кӀошт|Егорлыкскан]]
| 60 215 000
| э. [[Егорлыкски]]
|-
| 11
| [[Заветнин кӀошт|Заветнин]]
| 60 217 000
| э. [[Заветни (Ростовн область)|Заветни]]
|-
| 12
| [[Зерноградан кӀошт|Зерноградан]]
| 60 218 000
| гӀала [[Зерноград]]
|-
| 13
| [[Зимовникин кӀошт|Зимовникин]]
| 60 219 000
| э. [[Зимовники (Ростовн область)|Зимовники]]
|-
| 14
| [[Кагальницкан кӀошт|Кагальницкан]]
| 60 222 000
| э. [[Кагальницки]]
|-
| 15
| [[Каменскан кӀошт (Ростовн область)|Каменскан]]
| 60 223 000
| белхалойн э. [[Глубоки (Ростовн область)|Глубоки]]
|-
| 16
| [[Кашарин кӀошт|Кашарин]]
| 60 224 000
| эвла [[Кашары (Ростовн область)|Кашары]]
|-
| 17
| [[Константиновскан кӀошт (Ростовн область)|Константиновскан]]
| 60 225 000
| гӀала [[Константиновск]]
|-
| 18
| [[Красни Сулинан кӀошт|Красни Сулинан]]
| 60 226 000
| гӀала [[Красни Сулин]]
|-
| 19
| [[Куйбышеван кӀошт (Ростовн область)|Куйбышеван]]
| 60 227 000
| э. [[Куйбышево (Ростовн область)|Куйбышево]]
|-
| 20
| [[Мартыновкан кӀошт|Мартыновкан]]
| 60 230 000
| эвла [[Большой Мартыновка]]
|-
| 21
| [[Матвеев Курганан кӀошт|Матвеев Курганан]]
| 60 231 000
| э. [[Матвеев Курган]]
|-
| 22
| [[Миллерован кӀошт|Миллерован]]
| 60 232 000
| гӀала [[Миллерово]]
|-
| 23
| [[Милютинскан кӀошт|Милютинскан]]
| 60 233 000
| э. [[Милютински]]
|-
| 24
| [[Морозовскан кӀошт|Морозовскан]]
| 60 234 000
| гӀала [[Морозовск]]
|-
| 25
| [[Мясникянан кӀошт|Мясникянан]]
| 60 235 000
| э. [[Чалтырь]]
|-
| 26
| [[Неклиновскан кӀошт|Неклиновскан]]
| 60 236 000
| э. [[Покровски (Ростовн область)|Покровски]]
|-
| 27
| [[Обливскан кӀошт|Обливскан]]
| 60 240 000
| э. [[Обливски]]
|-
| 28
| [[Октябрьскан кӀошт (Ростовн область)|Октябрьскан]]
| 60 241 000
| белхалойн э. [[Каменоломни (Ростовн область)|Каменоломни]]
|-
| 29
| [[Орловскан кӀошт (Ростовн область)|Орловскан]]
| 60 242 000
| э. [[Орловски (Ростовн область)|Орловски]]
|-
| 30
| [[Песчанокопскан кӀошт|Песчанокопскан]]
| 60 244 000
| э. [[Песчанокопски]]
|-
| 31
| [[Пролетарскан кӀошт (Ростовн область)|Пролетарскан]]
| 60 245 000
| гӀала [[Пролетарск (Ростовн область)|Пролетарск]]
|-
| 32
| [[Ремонтнин кӀошт|Ремонтнин]]
| 60 247 000
| э. [[Ремонтни]]
|-
| 33
| {{s|[[Родионово-Несветайскан кӀошт|Родионово-Несветайскан]]}}
| 60 248 000
| слобода [[Родионово-Несветайски]]
|-
| 34
| [[Сальскан кӀошт|Сальскан]]
| 60 250 000
| гӀала [[Сальск]]
|-
| 35
| [[Семикаракорскан кӀошт|Семикаракорскан]]
| 60 251 000
| гӀала [[Семикаракорск]]
|-
| 36
| [[Советскан кӀошт (Ростовн область)|Советскан]]
| 60 252 000
| э. [[Советски (Ростовн область)|Советски]]
|-
| 37
| [[Тарасовскан кӀошт|Тарасовскан]]
| 60 253 000
| э. [[Тарасовски (Ростовн область)|Тарасовски]]
|-
| 38
| [[Тацинскан кӀошт|Тацинскан]]
| 60 254 000
| э. [[Тацински]]
|-
| 39
| [[Усть-Донецкан кӀошт|Усть-Донецкан]]
| 60 255 000
| белхан э. [[Усть-Донецки]]
|-
| 40
| [[Целинан кӀошт|Целинан]]
| 60 256 000
| э. [[Целина (Ростовн область)|Целина]]
|-
| 41
| [[Цимлянскан кӀошт|Цимлянскан]]
| 60 257 000
| гӀала [[Цимлянск]]
|-
| 42
| [[Черткован кӀошт|Черткован]]
| 60 258 000
| э. [[Чертково (э.)|Чертково]]
|-
| 43
| [[Шолохован кӀошт|Шолохован]]
| 60 211 000
| э. [[Вёшенски (э.)|Вёшенски]]
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Ростовн область]]</text>
      <sha1>9udst17j4phgad6u3qvlrd0566k1d6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рязанан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15777</id>
    <revision>
      <id>26545710</id>
      <parentid>11597720</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Рязанан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="99gmck7w5ev63qjt7kr5r4ogttpeo77" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Рязанан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]], [[Йуккъера Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Административан центр:'' гӀала [[Рязань]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Рязанан область]]</text>
      <sha1>99gmck7w5ev63qjt7kr5r4ogttpeo77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сахалинан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15784</id>
    <revision>
      <id>26545712</id>
      <parentid>11597788</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Сахалинан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2828" sha1="f7g5p8oc0kd0d2gj1hlkss9uhs2hxgk" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Сахалинан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]], [[Гена-Малхбален Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀ. [[Южно-Сахалинск]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Сахалинан область]]</text>
      <sha1>f7g5p8oc0kd0d2gj1hlkss9uhs2hxgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Саратовн область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15786</id>
    <revision>
      <id>26545711</id>
      <parentid>11597747</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Саратовн область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2821" sha1="10p7bg9a3t0u5keqo1h3giptvrsm8un" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Саратовн область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала [[Саратов]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Саратовн область]]</text>
      <sha1>10p7bg9a3t0u5keqo1h3giptvrsm8un</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Смоленскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15787</id>
    <revision>
      <id>26545713</id>
      <parentid>11597723</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Смоленскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3037" sha1="54kpfj9sjy8ix7u2mtkmwrz7xyrutki" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Смоленскан область''' (''Смоленщина'') — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Йуккъера Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Майда'' — 49 779 км².
''Бахархой'' — 975 188 (2013).
''Областан центр'' — гӀала [[Смоленск]].

''Кхоьллина терахь'' [[27 сентябрь]] [[1937 шо]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  
{{Смоленскан область}}
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Смоленскан область]]</text>
      <sha1>54kpfj9sjy8ix7u2mtkmwrz7xyrutki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тулин область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15791</id>
    <revision>
      <id>26545716</id>
      <parentid>11597735</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Тулин область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2994" sha1="lo88rubglu45btjjy2bvsbrjh2m7u21" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Тулин область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Йуккъера Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан (''областан'') центр — гӀала [[Тула]].

''Майда'' —  25 679 км²
''Бахархой'' — 1 532 436 (2013).
''Кхолийна терахь'' — [[1937 шо|1937 шеран]] [[26 сентябрь]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Тулин область]]</text>
      <sha1>lo88rubglu45btjjy2bvsbrjh2m7u21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тверан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15792</id>
    <revision>
      <id>26545714</id>
      <parentid>11597727</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Тверан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="hd84xrgxqdtglpf965zx7bijevuh7ai" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Тверан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Йуккъера Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — гӀала [[Тверь]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} 
 
{{Тверан область}}
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Тверан область]]</text>
      <sha1>hd84xrgxqdtglpf965zx7bijevuh7ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ульяновскан область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15794</id>
    <revision>
      <id>26545717</id>
      <parentid>11597816</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Ульяновскан область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5190" sha1="90hig5b370zw5xda0tikefxsnn33uaa" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Ульяновскан область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Административан центр — гӀала [[Ульяновск]].

=== Климат ===
[[Климат]] барамера континенталан, шийлачу Ӏаьца, йовхачу аьхкенца. Регионан климатан башхалла йу йоца йекъа бӀаьсте. Ульяновскан областан гуьйре, йовха; лайн чкъор хӀутту ноябран шолгӀачу декхъехь. Уггаре шийла бутт — йанварь&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ulgov.ru/about/ |title=Ульяновская область : Губернатор и Правительство / Об Ульяновской области&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |accessdate=2012-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101004140128/http://www.ulgov.ru/about/ |archivedate=2010-10-04 |deadlink=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101004140128/http://www.ulgov.ru/about/ |date=2010-10-04 }}&lt;/ref&gt;. Ӏа лайне ду, сих-сиха техка температурашца (атлантикан циклонаш хийцало арктикан хӀаваан массашца), лаьтта ноябрера март йуккъе баххалц областан къилба кӀошташкахь, ткъа Ӏаьнан-бӀаьстенан муьрехь йогӀа [[Воейковн сема]], цуо Ӏаткъам бо меттигерчу климатна. Январан йуккъера температура −12 °C, июлан +20 °C. Аьхкенан хенан-хӀоттам хуьлу май беттан йуккъехь. Аьхке, йовха хуьлу кӀезиг лела азин антициклонан Ӏаткъам бахьнехь. Июлехь, йуккъера барам, 5 де 22 °C йуккъера температура а, сов а йолуш хуьлу. Йочанаш областан къилбехьа 350 мм тӀиера, къилбаседа-малхбузехь 500 мм кхаччалц&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;. Аьхка догӀнаш цхьаьнаэшшара ца хуьлу, амма догӀучу хенахь стигал къйекъаш, доцца догӀу. Регионехь йуькъаллаш кӀезиг ца хуьлу. [[Вегетацин мур]] лаьтта 180 де гергга&lt;ref name=&quot;multiple&quot; /&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Ульяновскан область]]</text>
      <sha1>90hig5b370zw5xda0tikefxsnn33uaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вологдин область</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16039</id>
    <revision>
      <id>26545680</id>
      <parentid>23805558</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Вологдин область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10498" sha1="6jxocrezocxjfvs7373y39fjbbutnn8" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Вологдин область''' — [[Росси|Россин Федерацин]] регион, кхоьлина [[1937 шо|1937 шеран]] [[23 сентябрь|23 сентябрехь]]. [[Къилбседа-малхбузен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Бахархой — 1 198 000 стаг&lt;ref&gt;[http://35media.ru/news/2010/12/23/chislennost-naseleniya-vologodskoj-oblasti-snizhaetsya/ Итоги переписи 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101172908/http://35media.ru/news/2010/12/23/chislennost-naseleniya-vologodskoj-oblasti-snizhaetsya |date=2012-01-01 }}&lt;/ref&gt;. Областан [[административан центр]] — [[гӀала]] [[Вологда]] (304,6 эзар. стаг., [[2012 шо]]).

== Административан йекъайалар ==
=== ГӀалин гуош ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Гуо цӀе
! Бахархой
|-
| [[Вологда]]
| {{ Бахархой | Городской округ город Вологда | эз }}
|-
| [[Череповец]]
| {{ Бахархой | Городской округ город Череповец | эз }}
|}
{{-}}

=== Муниципалан кӀошташ ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! №
! КӀоштан цӀе
! Бахархой&lt;br /&gt;2012, стаг.
! КӀоштан центр
! Центран бахархой&lt;br /&gt;2012, стаг.
|-
| 1
| [[Бабаеван кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Бабаевский район | эз }}
| гӀала [[Бабаево]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Бабаево | эз }}
|-
| 2
| [[Бабушкинан кӀошт (Вологдан область)|Бабушкинан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Бабушкинский район (Вологодская область) | эз }}
| [[село имени Бабушкина]]
| align=&quot;right&quot;| 4105
|-
| 3
| [[Белозерскан кӀошт (Вологдан область)|Белозерскан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Белозерский район (Вологодская область) | эз }}
| гӀала [[Белозерск]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Белозерск | эз }}
|-
| 4
| [[Вашкинскан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вашкинский район | эз }}
| эвла [[Липин Бор]]
| align=&quot;right&quot;| 3845
|-
| 5
| [[Великий Устюган кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Великоустюгский район | эз }}
| гӀала [[Великий Устюг]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Великий Устюг | эз }}
|-
| 6
| [[Верховажьен кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Верховажский район | эз }}
| эвла [[Верховажье]]
| align=&quot;right&quot;| 5554
|-
| 7
| [[Вожеган кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вожегодский район | эз }}
| пгт [[Вожега]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вожега | эз }}
|-
| 8
| [[Вологдин кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вологодский район | эз }}
| гӀала [[Вологда]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вологда | эз }}
|-
| 9
| [[Вытегран кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вытегорский район | эз }}
| гӀала [[Вытегра]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Вытегра | эз }}
|-
| 10
| [[Грязовецан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Грязовецкий район | эз }}
| гӀала [[Грязовец]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Грязовец | эз }}
|-
| 11
| [[Кадуйн кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Кадуйский район | эз }}
| гӀкэ [[Кадуй (белхалойн эвла)|Кадуй]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Кадуй (рабочий посёлок) | эз }}
|-
| 12
| [[Кириллован кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Кирилловский район | эз }}
| гӀала [[Кириллов (гӀала)|Кириллов]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Кириллов (город) | эз }}
|-
| 13
| [[Кичменгско-Городецкан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Кичменгско-Городецкий район | эз }}
| эвла [[Кичменгский Городок]]
| align=&quot;right&quot;| 5754
|-
| 14
| [[Междуреченскан кӀошт (Вологдан область)|Междуреченскан район]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Междуреченский район (Вологодская область) | эз }}
| эвла [[Шуйское (Вологдан область)|Шуйское]]
| align=&quot;right&quot;| 2436
|-
| 15
| [[Никольскан кӀошт (Вологдан область)|Никольскан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Никольский район (Вологодская область) | эз }}
| гӀала [[Никольск (Вологодская область)|Никольск]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Никольск (Вологодская область) | эз }}
|-
| 16
| [[Нюксеницан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Нюксенский район | эз }}
| эвла [[Нюксеница]]
| align=&quot;right&quot;| 4407
|-
| 17
| [[Соколан кӀошт (Вологдан область)|Соколан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Сокольский район (Вологодская область) | эз }}
| гӀала [[Сокол (гӀала)|Сокол]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Сокол (город) | эз }}
|-
| 18
| [[Сямжан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Сямженский район | эз }}
| эвла [[Сямжа]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Сямжа | эз }}
|-
| 19
| [[Тарногскан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Тарногский район | эз }}
| эвла [[Тарногский Городок]]
| align=&quot;right&quot;| 5539
|-
| 20
| [[Тотьман кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Тотемский район | эз }}
| гӀала [[Тотьма]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Тотьма | эз }}
|-
| 21
| [[Усть-Кубинскан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Усть-Кубинский район | эз }}
| эвла [[Устье (Усть-Кубинскан кӀошт)|Устье]]
| align=&quot;right&quot;| 4098
|-
| 22
| [[Устюжнан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Устюженский район | эз }}
| гӀала [[Устюжна]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Устюжна | эз }}
|-
| 23
| [[Харовскан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Харовский район | эз }}
| гӀала [[Харовск]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Харовск | эз }}
|-
| 24
| [[Чагодан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Чагодощенский район | эз }}
| гӀкэ [[Чагода]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Чагода | эз }}
|-
| 25
| [[Череповецан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Череповецкий район | эз }}
| гӀала [[Череповец]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Череповец | эз }}
|-
| 26
| [[Шекснан кӀошт]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Шекснинский район | эз }}
| гӀкэ [[Шексна (Шекснан кӀошт)|Шексна]]
| align=&quot;right&quot;| {{ Бахархой | Шексна (Шекснинский район) | эз }}
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Вологдин область]]</text>
      <sha1>6jxocrezocxjfvs7373y39fjbbutnn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ГӀалмакхойчоь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16057</id>
    <revision>
      <id>26545681</id>
      <parentid>11598561</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:ГӀалмакхойчоь]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="nesmv8z0bk6fwfjf7s9j2pwci4ft56i" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''ГӀалмакхойчоь''' ({{lang-xal|Хальмг Таңһч}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;, [[Къилба Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

''Коьрта гӀала'' — [[Элиста]].

== КӀошташ ==
#[[Городовиковскан кӀошт]]
#[[Ики-Бурулан кӀошт]]
#[[Кетченерин кӀошт]]
#[[Лаганан кӀошт]]
#[[Мали Дербетин кӀошт]]
#[[Октябрьскан кӀошт (ГӀалмакхойчоь)|Октябрьскан кӀошт]]
#[[Приютнин кӀошт]]
#[[Сарпинскан кӀошт]]
#[[Целиннин кӀошт (ГӀалмакхойчоь)|Целиннин кӀошт]]
#[[Черноземельскан кӀошт]]
#[[Юстан кӀошт]]
#[[Яшалтан кӀошт]]
#[[Яшкулан кӀошт]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:ГӀалмакхойчоь]]</text>
      <sha1>nesmv8z0bk6fwfjf7s9j2pwci4ft56i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Республика Алтай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16059</id>
    <revision>
      <id>26545707</id>
      <parentid>26126001</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Республика Алтай]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7877" sha1="ggqx2ti5bu817lwh2y2onvv85e4ycwt" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Республика Алтай''', '''Алта́й Респу́блика&lt;ref name=&quot;radiomarsho&quot;&gt;{{cite web|url = https://www.radiomarsho.com/a/shen-kiantehj-iazap-lattiynachu-dena-dujhjal-behkzulaman-giullakh-dajkkhina/31455174.html |title = Шен кIантехь Iазап латтийначу дена дуьхьал бехкзуламан гIуллакх даьккхина Нохчийчохь |publisher = radiomarsho|date = 2021 |accessdate = |archiveurl = https://web.archive.org/web/20210926195054/https://www.radiomarsho.com/a/shen-kiantehj-iazap-lattiynachu-dena-dujhjal-behkzulaman-giullakh-dajkkhina/31455174.html|archivedate = 26 Sep 2021}}&lt;/ref&gt;''' ({{lang-alt|Алтай Республика}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[[s:Конституция Российской Федерации#Статья 5|Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]]&lt;/ref&gt;, [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу. Коьрта гӀала — [[Горно-Алтайск]].

== Административан йекъайалар ==

=== КӀошташ ===
ХӀинца йолу хана '''Алтай Республика''' йукъахь йу 10 муниципалан кӀошт а, 1 гӀалин гуо а&lt;ref name=&quot;off&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&amp;name=Sections&amp;file=index&amp;req=viewarticle&amp;artid=48&amp;page=1|title=Муниципальные образования Республики Алтай|publisher=Республика Алтай. Официальный интернет-портал|lang=ru|accessdate=2012-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120915040337/http://www.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&amp;name=Sections&amp;file=index&amp;req=viewarticle&amp;artid=48&amp;page=1|archivedate=2012-09-15}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915040337/http://www.altai-republic.ru/modules.php?op=modload&amp;name=Sections&amp;file=index&amp;req=viewarticle&amp;artid=48&amp;page=1 |date=2012-09-15 }}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;standard&quot;
|-
! № &lt;br /&gt; картин тӀехь
! Нохчийн цӀе
! [[Алтайн мотт|Алтайн]] цӀе
! Код [[ОКАТО]]
! Бахархой, стаг
! Майда, &lt;br /&gt; эзар. км²
! Луьсталла, &lt;br /&gt; эзар./км²
! Административан &lt;br /&gt; центр
|- class=&quot;shadow&quot;
|
| [[Горно-Алтайск]]
| Горно-Алтайск
| 84 401 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Горно-Алтайск | эз }}
| align=right|
| align=right|
| align=right|
|-
| align=center| 1
| [[Кош-Агачан кӀошт]]
| Кош-Агаш аймак
| 84 210 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Кош-Агачский район | эз }}
| align=right| 20,0
| align=right| 0,9
| align=center | [[Кош-Агач]]
|-
| align=center| 2
| [[Майман кӀошт]]
| Майма аймак
| 84 215 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Майминский район | эз }}
| align=right| 1,4
| align=right| 20,6
| align=center | [[Майма]]
|-
| align=center| 3
| [[Онгудайн кӀошт]]
| Оҥдой аймак
| 84 220 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Онгудайский район | эз }}
| align=right| 11,7
| align=right| 1,3
| align=center | [[Онгудай]]
|-
| align=center| 4
| [[Турочакан кӀошт]]
| Турачак аймак
| 84 225 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Турочакский район | эз }}
| align=right| 11,0
| align=right| 1,1
| align=center | [[Турочак]]
|-
| align=center| 5
| [[Улаганан кӀошт]]
| Улаган аймак
| 84 230 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Улаганский район | эз }}
| align=right| 18,4
| align=right| 0,6
| align=center | [[Улаган]]
|-
| align=center| 6
| [[Усть-Канан кӀошт]]
| Кан-Оозы аймак
| 84 235 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Усть-Канский район | эз }}
| align=right| 6,3
| align=right| 2,3
| align=center | [[Усть-Кан (Республика Алтай)|Усть-Кан]]
|-
| align=center| 7
| [[Усть-Коксанан кӀошт]]
| Кöк-Суу Оозы аймак
| 84 240 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Усть-Коксинский район | эз }}
| align=right| 12,9
| align=right| 1,3
| align=center | [[Усть-Кокса]]
|-
| align=center| 8
| [[Шебалинан кӀошт]]
| Шебалин аймак
| 84 250 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Шебалинский район | эз }}
| align=right| 3,9
| align=right| 3,5
| align=center | [[Шебалино (Республика Алтай)|Шебалино]]
|-
| align=center| 9
| [[Чемалнан кӀошт]]
| Чамал аймак
| 84 243 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Чемальский район | эз }}
| align=right| 3,0
| align=right| 3,2
| align=center | [[Чемал (эвла)|Чемал]]
|-
| align=center| 10
| [[Чоянан кӀошт]]
| Чой аймак
| 84 245 000 000
| align=right| {{ Бахархой | Чойский район | эз }}
| align=right| 4,5
| align=right| 1,9
| align=center | [[Чоя]]
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Республика Алтай]]</text>
      <sha1>ggqx2ti5bu817lwh2y2onvv85e4ycwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карели</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16063</id>
    <revision>
      <id>26545687</id>
      <parentid>11603202</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Карели]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10306" sha1="ns8s1dtu10cgygxcs0sstmpwbxnrni3" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Карели (маьӀнаш)}}
{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Карели''', '''Каре́ли'''&lt;ref name=&quot;const&quot;&gt;[http://www.gov.karelia.ru/Constitution/mlaw01_c.html Конституция Республики Карелия] — статья 1&lt;/ref&gt;, '''Ка́рьяла'''&lt;ref name=&quot;const&quot;/&gt; (лив. {{lang-krl|Karjalan tazavaldu}}, собств. {{lang-krl|Karjalan tašavalta}}, {{lang-fi|Karjalan tasavalta}}&lt;ref&gt;[http://gov.karelia.ru/gov/Different/karelia3_f.html Karjalan tasavalta (tiivistetty info)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912052138/http://gov.karelia.ru/gov/Different/karelia3_f.html |date=2011-09-12 }} {{ref-fi}}&lt;/ref&gt;, {{lang-vep|Karjalan Tazovaldkund}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;, [[Къилбаседа-малхбузен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Карелийн коьрта гӀала — [[Петрозаводск]]&lt;ref&gt;[http://www.gov.karelia.ru/Constitution/mlaw01_c.html Конституция Республики Карелия] — статья 15&lt;/ref&gt;.

== Муниципалан кӀошташ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe5&quot;
!Картан тӀера номер
!КӀошт
!Бахархой
!Майда (км²)
!Адамийн луьсталла&lt;br /&gt;бахархой&lt;br /&gt;(адам./км²)
!ГӀалийн&lt;br /&gt;Бахархой
!Эвланий&lt;br /&gt;Бахархой
!Адм. центр
!ГӀалин кепара&lt;br /&gt;эвланаш
!ГӀалин а&lt;br /&gt; гӀалин кепара эвланийн а дукхалла
!Эвланий&lt;br /&gt;меттигийн&lt;br /&gt;дукхалла
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Беломорскан кӀошт]] || {{ Бахархой | Беломорский район | фс }}  || 	12.930	|| 1,4	|| 11.563  || 9.502 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Беломорск]] || style=&quot;text-align:left&quot; | || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 4
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 2 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Калевалан кӀошт]] || {{ Бахархой | Калевальский район | фс }} ||  13.030 || 0,6 || 5.274   ||	4.196 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Калевала (Карелия)|Калевала]] || style=&quot;text-align:left&quot; | || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 3
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 3 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Кеман кӀошт]] || {{ Бахархой | Кемский район | фс }}   || 7.950 || 2,1 || 13.118 || 5.486  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Кемь (город)|Кемь]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 3
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 4 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Кондопоган кӀошт]] || {{ Бахархой | Кондопожский район | фс }} || 5.940 || 6,7 ||	33.309   || 8.518  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Кондопога]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 8
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 5 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Лахденпохьян кӀошт]] || {{ Бахархой | Лахденпохский район | фс }} || 2.180 || 6,4 || 8.124  || 7.149  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Лахденпохья]] || style=&quot;text-align:left&quot; | || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 4
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 6 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Лоухин кӀошт]] || {{ Бахархой | Лоухский район | фс }} || 22.710	|| 0,6	|| 10.823 || 5.923  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Лоухи]] || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Чупа]], [[Пяозерский]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 3 || style=&quot;text-align:center&quot; | 3
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 7 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Медвежьегорскан кӀошт]] || {{ Бахархой | Медвежьегорский район | фс }} || 13.730	|| 2,2 || 22.725 || 11.447  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Медвежьегорск]] || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Пиндуши]], [[Повенец]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 3 || style=&quot;text-align:center&quot; | 6
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 8 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Муезерскан кӀошт]] || {{ Бахархой | Муезерский район | фс }} || 18.180 || 0,6 || 3.795 || 10.818  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Муезерский]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 7
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 9 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Олонецан кӀошт]] || {{ Бахархой | Олонецкий район | фс }} || 3.920 || 5,7 || 9.201 || 15.761  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Олонец]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 9
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 10 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Питкярантан кӀошт]] || {{ Бахархой | Питкярантский район | фс }}  || 2.270 || 8,5 || 12.540  || 9.391  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Питкяранта]] || style=&quot;text-align:left&quot; | || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 4
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 11 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Прионежьен кӀошт]]  || {{ Бахархой | Прионежский район | фс }}  || 4.600 || 4,7 || - || 23246  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Петрозаводск]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  || style=&quot;text-align:center&quot; | - || style=&quot;text-align:center&quot; | 13
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 12 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Пряжан кӀошт]] || {{ Бахархой | Пряжинский район | фс }} || 6.430 || 2,3 || 4.174 || 12.708   || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Пряжа (эвла)|Пряжа]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 6
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 13 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Пудожан кӀошт]] || {{ Бахархой | Пудожский район | фс }} || 12.660 || 1,6 || 9.864 || 14.750  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Пудож]] || style=&quot;text-align:left&quot; | || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 7
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 14 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Сегежан кӀошт]] || {{ Бахархой | Сегежский район | фс }} || 10.640 || 3,7 || 42.209 || 3.754  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Сегежа]] || style=&quot;text-align:left&quot; |  [[Надвоицы]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 2 || style=&quot;text-align:center&quot; | 4
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 15 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Сортавалан кӀошт]] || {{ Бахархой | Сортавальский район | фс }} || 2.190 || 14,5 || 25.259 || 7.626  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Сортавала]] || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Вяртсиля]], [[Хелюля]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 3 || style=&quot;text-align:center&quot; | 2
|-
| style=&quot;text-align:center&quot; | 16 || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Суоярвин кӀошт]] || {{ Бахархой | Суоярвский район | фс }}  || 13.580 || 1,3 || 10.776 || 10.341  || style=&quot;text-align:left&quot; | [[Суоярви]] || style=&quot;text-align:left&quot; | || style=&quot;text-align:center&quot; | 1 || style=&quot;text-align:center&quot; | 4
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Карели]]</text>
      <sha1>ns8s1dtu10cgygxcs0sstmpwbxnrni3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коми Республика</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16077</id>
    <revision>
      <id>26545689</id>
      <parentid>11597794</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Костромин область]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3131" sha1="3eg7prnje12dd8qfl6gm8nbhb68yxn0" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Коми Республика''' ({{lang-kv|Коми Республика}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;, [[Къилбседа-малхбузен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Коьрта гӀала — [[Сыктывкар]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Костромин область]]</text>
      <sha1>3eg7prnje12dd8qfl6gm8nbhb68yxn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545691</id>
      <parentid>26545689</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Костромин область]]; тӀетоьхна [[Категори:Коми Республика]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="jxd8vpr57db8z66hsfil3do6a5bbujw" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Коми Республика''' ({{lang-kv|Коми Республика}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;, [[Къилбседа-малхбузен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Коьрта гӀала — [[Сыктывкар]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Коми Республика]]</text>
      <sha1>jxd8vpr57db8z66hsfil3do6a5bbujw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Марий Эл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16096</id>
    <revision>
      <id>26545700</id>
      <parentid>11597746</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Марий Эл]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3996" sha1="mws54yl30xjzu5ilpe05rqfcuv2lgcl" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Мари́й Эл''' ({{lang-mhr|Марий Эл Республик}}, {{lang-mrj|Мары Эл Республик}}), '''Мари́й Эл'''&lt;ref&gt;[http://parlament.mari.ru/konstit/k1.html Конституция Республики Марий Эл. корта 1. Основы конституционного строя.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002081926/http://parlament.mari.ru/konstit/k1.html |date=2013-10-02 }} Наименования Республика Марий Эл и Марий Эл равнозначны.&lt;/ref&gt; ({{lang-mhr|Марий Эл}}, {{lang-mrj|Мары Эл}}) — [[Республика (Россия)|республика]]&lt;ref&gt;[[s:Конституция Российской Федерации#Статья 5|Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]]&lt;/ref&gt; [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика, [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.  Марий Эл республикин конституцица иза ю Россин йукъайогӀу республика (пачхьалкх)&lt;ref&gt;[http://constitution.garant.ru/region/cons_mariy/chapter/1/#1 Конституция Марий Эл]&lt;/ref&gt;.

Коьрта гӀала — [[Йошкар-Ола]].

Кхоьллина [[1920 шо|1920 шеран]] [[4 ноябрь|4 ноябрехь]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Марий Эл]]</text>
      <sha1>mws54yl30xjzu5ilpe05rqfcuv2lgcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мордови</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16097</id>
    <revision>
      <id>26545701</id>
      <parentid>11597783</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Мордови]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="n9np9cvsaw33koosjy9iz1pxm3zwkux" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Мордови''', '''Респу́блика Мордо́ви'''&lt;ref&gt;Оба названия являются официальными и равнозначными согласно Конституции Республики Мордовии, ст. 1, п. 2&lt;/ref&gt; ([[мокшанский язык|мокш.]], [[эрзянский язык|эрз.]] ''Мордовия Республикась'') — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;. [[Приволжен Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Коьрта гӀала — [[Саранск]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}} 
{{Россин федерацин регионаш}}
{{Гергара проекташ
 |Ков               = 
 |Викидошам         = 
 |Викижайна         = 
 |Викидешнаш        = 
 |Викидуьххьарайоза = 
 |Викиаматаш        = 
 |Викихаамашкахь    = 
 |Викиларма      = Category:Mordovia
 |Метавики          = 
 |Кхолларна         = 
}}

[[Категори:Мордови]]</text>
      <sha1>n9np9cvsaw33koosjy9iz1pxm3zwkux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тува</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16112</id>
    <revision>
      <id>26545715</id>
      <parentid>15243133</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Тыва]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3776" sha1="rvkvpr9wgvz57e7egt26xpxmnr8ee8s" xml:space="preserve">{{МаьӀна|2=Тува}}
{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = {{lang-tyv|Тыва Республика}}
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Тува́'''&lt;ref name=&quot;naimenovanie&quot; /&gt;, '''Тыва́'''&lt;ref name=&quot;naimenovanie&quot;&gt;[http://www.khural.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=114%3Akonstitucziya-respubliki-tyva&amp;catid=47%3Astatus&amp;Itemid=134&amp;limitstart=1 Конституция Республики Тыва — ОСНОВЫ КОНСТИТУЦИОННОГО СТРОЯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209124902/http://www.khural.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=114%3Akonstitucziya-respubliki-tyva&amp;catid=47%3Astatus&amp;Itemid=134&amp;limitstart=1 |date=2012-12-09 }}. Статья 1. п 2. ''Наименования Республика Тыва и Тува равнозначны''.&lt;/ref&gt; ({{lang-tyv|Тыва Республика}}) — [[Росси]]н йукъайогӀуш йолу республика&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;, [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Коьрта гӀала — [[Кызыл]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Тыва]]</text>
      <sha1>rvkvpr9wgvz57e7egt26xpxmnr8ee8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хакаси</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16115</id>
    <revision>
      <id>26545720</id>
      <parentid>11597815</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Хакаси]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3158" sha1="3641dphiuhwlxt3ltihznat5lh7txgq" xml:space="preserve">{{Россин федерацин республика
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Хакаси''' (официальни '''Респу́блика Хака́си''', {{lang-kjh|Хакас Республиказы}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] йукъайогӀуш йолу республика (пачхьалкх)&lt;ref&gt;[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]&lt;/ref&gt;, [[Сибиран Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Коьрта гӀала — [[Абакан]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Хакаси]]</text>
      <sha1>3641dphiuhwlxt3ltihznat5lh7txgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бужумбура</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16584</id>
    <revision>
      <id>26545630</id>
      <parentid>25858617</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5199" sha1="imju2g3tameyfvjp55xja6nwe7r3kl8" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=сентябрь 2013}}
{{НБМ
 |статус                             = ГӀала
 |нохчийн цӀе                        = Бужумбура
 |шен цӀе                            = Bujumbura
 |муьтӀахь                           = 
 |пачхьалкх                          = Бурунди
 |мохк таблицехь                     = 
 |хӀост                               = 
 |байракх                            = 
 |хӀостан сурт хӀоттор                = 
 |байракхан сурт хӀоттор             = 
 |хӀостан шоралла                     = 
 |байракхан шоралла                  = 
  |lat_dir = S|lat_deg = 3|lat_min = 22|lat_sec =57 
  |lon_dir = E|lon_deg = 29|lon_min = 21|lon_sec = 40
 |CoordAddon                         = 
 |CoordScale                         = 
 |пачхьалкхан картан барам          = 
 |регионан картан барам             = 
 |кӀоштан картан барам              = 
 |регионан тайпа                      = 
 |регион                             = 
 |регион таблицехь                   = 
 |кӀоштан тайпа                       = 
 |кӀошт                              = 
 |кӀошт таблицехь                    = 
 |юкъараллин тайпа                    = 
 |юкъаралла                          = 
 |юкъаралла таблицехь                = 
 |юкъара йекъайалар                    = 
 |коьртан тайпа                       = 
 |корта                              = 
 |йиллина терахь                     = 
 |йиллинарг                          = 
 |дуьххьара хьахор                  = 1889
 |хьалхара цӀерш                   = Мариенхайм&lt;br /&gt;Усумбура
 |статус елла терахь                 = 
 |майда                              = хьалхалерчу дозанашца 86,52&lt;ref name=&quot;Geohive&quot;&gt;[http://www.geohive.com/cntry/burundi.aspx The Republic of Burundi. Administrative units]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Сайт1&quot;/&gt;,&lt;br /&gt; керла дозанашца 110&lt;ref name=&quot;Сайт2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.villedebujumbura.org/index.php/accueil|title=Mairie de Bujumbura. Accueil|author=|authorlink=|coauthors=|quote=|date=|format=|work=|publisher=|accessdate=2013-03-11|lang=fr|description=|deadlink=|archiveurl=http://www.webcitation.org/6F9Axbu8c|archivedate=2013-03-16}}&lt;/ref&gt; 
 |локкхаллин тайпа                     = 
 |хӀордан сизал локхалла              = 774
 |климат                             = 
 |официалан мотт                        = 
 |бахархой                           = 521 316 (2010 ш.)&lt;ref name=&quot;2010 год&quot;&gt;[http://isteebu.bi/images/rokdownload_thumbs/annuaire%202010.pdf Статистический ежегодник Бурунди.]{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2018 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;, &lt;br /&gt;550 эзар.&lt;ref name=&quot;Сайт1&quot;&gt;[http://www.villedebujumbura.org/ Mairie de Bujumbura. Présentation]&lt;/ref&gt;)
 |бахархой ларар шо                  = 
 |луьсталла                  = 5 000
 |агломераци                         = 
 |къаьмнийн хӀоттам                   = 
 |динан хӀоттам                      = 
 |бахархойн цӀерш                      = 
 |сахьтан аса                        = +2
 |DST                                = 
 |телефонан код                          = 
 |поштан индекс                      = 
 |поштан индексаш                    = 
 |автомобилан код                       = 
 |идентификаторан тайпа               = 
 |идентификаторан терахьаш           = 
 |категори Commons чохь              = Bujumbura
 |сайт                               = http://www.villedebujumbura.org/
 |сайтан мотт                        = fr
}}'''Бужумбу́ра''' ({{lang-fr|Bujumbura}}) —[[Бурунди]]н коьрта а уггар йокха а гӀала&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/83928/Bujumbura|title=Bujumbura in the Encyclopædia Britannica Online|publisher=Britannica.co,|accessdate=2013-03-18|lang=en|description=|deadlink=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131007220430/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/83928/Bujumbura|archivedate=2013-10-07}}&lt;/ref&gt;. Бахархойн дукхалла:  550 эзар стаг&lt;ref name=&quot;Сайт1&quot;/&gt;. ГӀала йу [[Танганьика]] олучу Ӏоман уллехь, цу Ӏоман тӀехь коьрта порт йу Бужумбура.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Африкин коьрта гӀаланаш}}

[[Категори:Бурунди]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>imju2g3tameyfvjp55xja6nwe7r3kl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дзюдо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17619</id>
    <revision>
      <id>26545769</id>
      <parentid>26330872</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T11:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128363" sha1="ngocjqkhbglax247hr4b9krm27nuab7" xml:space="preserve">{{Хаьржина агӀо|Дзюдо}}
[[Файл:Judo.svg|thumb|150px|right|Иероглифашца йазйина дзюдон цӀе]]
[[Файл:Judo01cropped.jpg|thumb|150px|right|Дзюдо кхоссар (''тати вадза'')]]

{{нихонго|'''Дзюдо́'''|柔道|дзю: до:|ма-дарра — «КӀеда некъ»; [[Росси]]ехь иштта олу «Сетта некъ»}} — [[Япони]]н латаран говзалла, [[XIX бӀешо|XIX бӀешарахь]] японин латаран говзанчас Дзигоро Канос ([[1860]]—[[1938]]) кхоьллина [[спорт]]ан герз доцуш латар. Иштта Дзигоро Канос кхоьллира коьрта бакъонаш а, Ӏаморан бух а, къовсаран бакъонаш а.

'''Дзюдо''' кхоьллин де лоруш ду Канос хьалхара дзюдо школа ''Кодокан'' кхоьллина де [[1882]] шарахь&lt;ref name=&quot;Koryu&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Diane Skoss
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.koryu.com/koryu.html
 |title         = A Koryu Primer
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Koryu Books
 |accessdate    = 2010-07-11
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091001032600/http://www.koryu.com/koryu.html
 |archivedate   = 2009-10-01
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807080705/http://www.koryu.com/koryu.html |date=2011-08-07 }}&lt;/ref&gt;.

Дзюдохь магийна йу кхоссараш а, лазаран приёмаш а, сацораш а, садукъаран приёмаш а лаьтташ а, партерехь а. Тохараш а, лазоран кхераме приёмаш а ката санна бен ца Ӏамайо. Кхоьчу тайпан латарашца (желтойн-риман латар, паргӀата кепар латар) башхал йу магийтина приёмаш алсам хилар.

Дзюдон коьрта ши принцип йу «Кхиаман тӀекхачархьам вовшен гӀодар а, вовшех кхетар а», «Тоьллачу кепар дегӀах а, синах а пайда эцар». Дзюдо Ӏамочун Ӏалашо хила йеза гӀора сов даккхар а, латаран кечвалар а, шен дог-ойла тайар а. И деш оьшу низам а, чӀогӀамалла а, гӀиллакх а, кхиаман тӀекхача оьшуш болу къинхьегам а&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Хидэн 1&quot;&gt;{{статья
| автор         = Кано Дзигоро.
| заглавие      = Общие сведения о дзюдо и его ценности в деле воспитания
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Хидэн. Боевые искусства и рукопашный бой
| тип           = Научно-методический сборник под редакцией Горбылёва А. М.
| место         = М.
| издательство  = ФГУП Издательство «Известия» УД П РФ
| год           = 2008
| выпуск        = 1
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 118-173
| isbn          = 
| issn          = 
}}
&lt;/ref&gt;.

Дзюдо йу [[Олимпан ловзараш]]ан йукъайогӀуш. Дзюдон техниках бух хилла дукха таханлера латаран тайпанашан. Царна йуккъехь [[самбо]], [[Бразили]]н [[джиу-джитсу]], Каваиси Рю дзюдзюцу, Косэн дзюдо. Дзюдо Ӏамийна [[Уэсиба, Морихэй|Морихэй Уэсиба]] ([[айкидо]]н кхоллархо), [[Маэда, Мицуё|Мицуё Маэда]] (джиу-джитсун кхоллархо), [[Ощепков, Василий Сергеевич|Василий Ощепков]] (самбо кхоьллинчарех цхьаъ), [[Сиода, Годзо|Годзо Сиода]] (Ёсинкан тайпан айкидо)&lt;ref&gt;{{ref-en}} {{книга
 |автор        = Gōzō Shioda.
 |часть        = 
 |заглавие     = Aikido Shugyo: Harmony in Confrontation
 |оригинал     = 
 |ссылка       = http://www.shindokanbooks.com/shugyo.shtml
 |издание      = 1-st edition
 |место        = Toronto, Canada
 |издательство = Shindokan Books International
 |год          = 2002
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 207
 |isbn         = 0-9687791-2-3
}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
[[Файл:Kano Jigoro.jpg|thumb|150px|right|Дзюдо кхоллархо Дзигоро Кано]]
Дзюдо дӀахӀоттар нисделира 1880-гӀа шерашна тӀе. Иза йара хала зама&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 6&quot;&gt;{{статья
| автор         = Горбылёв А. М.
| заглавие      = Очерк истории дзюдо. Начало пути
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = 
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 6
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 7-15
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;. Цу хенахь Японийн куьйгалхойн йукъахь йаржина йара малхбузера культура схьаэцарана политика. Цундела ламастан тӀеман говзалаш лоруш йацара. Говзанчаш шайн хьехар сацадора, цхьабераш къоьлахь лоьра&lt;ref name=&quot;Косоротов, Горбылёв, Додзё № 6&quot;&gt;{{статья
| автор         = Сергей Косоротов, Алексей Горбылёв. 
| заглавие      = Кодокан дзюдо. Сущность и структура
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = 
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 6
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 2-6
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;.

Дзигоро Кано жима волучу хенахь дуьйна вара дзюдзюцу (джиу-джитсу) Ӏамош. Цо Ӏаминера Тэндзин Синъё Рю а, Кито Рю а школашкахь хьоьху дзюдзюцу. Оцу бух тӀехь цо кхоьллира керла латаран тайп. Цунна цо [[Кодокан]] дзюдо цӀе тиллира.

''Дзюдо'' цӀе японийн латаран говзаллашкахь лелош йара дзюдзюцу шозлугӀа цӀе санна&lt;ref&gt;{{книга
 |автор        = Сугавара Садамото.
 |часть        = 
 |заглавие     = Новый учебник по дзюдо, объясняющий сокровенные секреты
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = М.
 |издательство = Издательский дом «Будо-Спорт»
 |год          = 2007
 |том          = 
 |страницы     = 126
 |страниц      = 138
 |isbn         = 5-90-182626-4
}}&lt;/ref&gt;, амма Дзигоро Канос диллира оцу дешанчу керла маьӀана. Цо элира дзюдохь коьртаниг техника йац, ша шен кхачаме валор (''до'') ду аьлла&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Хидэн 1&quot;/&gt;. Иштта и цӀе хержина Кано гайта гӀертар дзюдон гуманизман хьажам. Цу хенахь дзюдзюцу дукха наха лоруш дара шога гӀуллакх, нах хӀаллак бан кхоьллина, оьзда стагехь товш доцу хӀума&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Хидэн 1&quot;/&gt;.

Канос дзюдохь магийтина приёмаш йукъа ца йахийтира цхьайолу дзюдзюцун уггара кхераме приёмаш&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 6&quot;/&gt; йахьаллонаш кхерамаза бан хьам. Амма уьш Ӏамо йиш йу ката санна.

Хьалхара Кодокан школан майда 22 м² бен йацара&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 6&quot;/&gt;. Амма Дзигоро Кано корматаллаш бахьнехь дзюдо сиха йаржира. И йаржарна гӀо дора ТӀеман дикалла дендаран ассоциацис (Дай Ниппон Бутокукай) йола йина будо карлайаккхарна болам а&lt;ref name=&quot;Косоротов, Горбылёв, Додзё № 6&quot; /&gt;, дзюдоисташ дакъа лоцу Коьрта полицин урхаллас [[1885]]—[[1888]] шерашкахь йеш йолу кхоьчу дзюдзюцу школашкаца хилла йахьаллонаш а&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 7&quot;&gt;{{статья
| автор         = Горбылёв А.М.
| заглавие      = Очерк истории дзюдо. «Смертельная битва» с дзю-дзюцу
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = 
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 7
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 5-14
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;. Оцу йахьаллоний декъашхох цхьаъ вара «дзюдон похӀма» цӀе йолу Сайго Сиро&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 7&quot;/&gt;.

[[Файл:Jigoro Kano and Kyuzo Mifune.jpg|thumb|150px|Дзигоро Кано (аьтту агӀор), цуьнан дешархо Кюдзо Мифунэ (аьрру агӀор)]]
[[1887]] шарахь Кано куьйгалхоца кхоьллинера Кодокан стилин техникин бух. [[1900]] шарахь кхоьллинера йахьаллин бакъонаш&lt;ref name=&quot;Пархомович&quot;&gt;{{книга
 |автор        = Г. Пархомович.
 |часть        = 
 |заглавие     = Основы классического дзюдо
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = 
 |издательство = «Урал-Пресс»
 |год          = 1993
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 302
 |isbn         = 5-86610-037-1
}}&lt;/ref&gt;.

[[1888]] шо дуьйна, Ясиро Рокуро бахьнехь, дзюдо Ӏамо болабелира ХӀордан тӀеман училищан курсанташ&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;&gt;{{статья
| автор         = Горбылёв А.М.
| заглавие      = Очерк истории дзюдо. От национального признания к олимпийскому виду спорта
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = 
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 8
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 5-13
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;.

[[1907]] шарахь дзюдо йукъайахийтира йуккъера школан программан йукъа. И бахьнехь дзюдо Ӏамошбераш сов а белира, йукъараллин тидам дзюдон а тӀебирзира&lt;ref name=&quot;Косоротов, Арабаджиев. Каноны дзюдо&quot;&gt;{{книга
 |автор        = С. А. Косоротов, А. Д. Арабаджиев.
 |часть        = 
 |заглавие     = Каноны дзюдо
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = М.
 |издательство = Издательский дом «Будо-Спорт»
 |год          = 2007
 |том          = 
 |страницы     = 20
 |страниц      = 128
 |isbn         = 5-901826-12-4
}}&lt;/ref&gt;.

[[1909]] шарахь Дзигоро Кано массарелла йевзуш Японин спортан организацин куьйгалхо ву аьлла хаьржира Халкъашна йуккъера олимпиадан комитетан декъашхо&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;. 1911 шарахь цо кхоьллира Японин спортан ассоциаци. Иза хаьржира оцу ассоциацин президент&lt;ref name=&quot;Пархомович&quot;/&gt;. [[1922]] шарахь Кано хаьржира Японин парламентан лакхара палате&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;. [[1926]] шарахь Кодоканехь хьайиллира зударашна дзюдо Ӏамо секци.

[[1938]] шарахь ша валлалц Дзигоро Канос къахьоьгар дзюдо Японехь а, дуьненахь а даржийтархьам&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;. Дзигоро Кано цхьаа дан йацар. Цо кхоьллинера дзюдо, цундела цо ша лора данаш дзюдоисташан&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/gandoy.htm
 |title         = Kodokan Judo facts and history
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-20
 |lang          = en
 |description   = История Кодокан дзюдо и факты
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100101043148/http://judoinfo.com/gandoy.htm
 |archivedate   = 2010-01-01
}}&lt;/ref&gt;.

Дзюдо даржаран гӀо динера Цунэо Томитас арахецна роман «Сугата Сансиро». Оцу романаца [[Куросава, Акира|Куросавас]] йаьккхира иштта цӀе йолу фильм (иштта йевзуш йу «Дзюдон похӀма» цӀарца).

ШозлугӀа дуьненан тӀом чекхбелира Япони эшош. [[АЦШ]] тӀеман говзаллаш хьехара ца могуьйтура. И бахьнехь Японехь дзюдо кхиар сецира. [[1948]] шарахь тӀеман говзаллаш йуха а магийтинчултӀехь, дзюдо йуха а школашкахь хьеха болабелира.

[[1982]] шарахь (Кодокан кхолларан 100 шо кхачаран) дзюдо кхоссаран техника та а йинера, шор а йинера. [[1997]] шарахь Кодокан дзюдон кхиъ ши кхоссар тӀетуьхуьра&lt;ref name=&quot;The History of Kodokan Judo&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Keo Cavalcanti
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/jhist.htm
 |title         = The History of Kodokan Judo
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-06-30
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100327204846/http://judoinfo.com/jhist.htm
 |archivedate   = 2010-03-27
}}&lt;/ref&gt;. [[1997 шо]] дуьйна Японехь йолаелира ''ката'' йахьаллаш.

=== Дзюдо кхоьчу пачхьалкхашахь кхиар ===
[[Файл:Mitsuyo Maeda.jpg|thumb|right|150px|Мицуё Маэда, Дзигоро Кано дешархо]]
[[1887]] шарахь Кодоканехь Ӏама болабелира хьалхара кхоьчу пачхьалкхар дешархой — Истлэйк вежари&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;. XX бӀешо долалучу хенахь дзюдо клубаш йукъайаьлира [[АЦШ]], [[Франци|Францехь]], [[Йоккха Британи|Йоккха Британехь]]&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;. [[1903]] шарахь Ёсиаки Ямасита цӀе йолу Японийн дзюдоистас дзюдо приёмаш гайтира АЦШ президентан [[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельтан]]. Цул тӀаьхьа цо шина шарахь хьийхира дзюдо АЦШ тӀеман хӀордан академехь.

[[1904]] шарахь Канос хьажийра АЦШ дзюдо кхиийта шен ши дешархо — Цунэдзиро Томита а, Мицуё Маэда а. Цара гайтира дзюдо Вест-пойнт цӀе йолу АЦШ тӀеман академехь а, КӀайн цӀан чохь а. Цул тӀаьхьа Мицуё Маэда ша вахара Америкехула турне. Цо дакъа лоцура тайп-тайпана йахьаллонашкахь кхоьчу тайпана латархойшаца. ТӀаьххьаре иза Бразилехь сецира. Цигахь цо [[Бразили]]н джиу-джитсун бух биллира&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;.

[[1910 шо]] дуьйна [[Лондон]]ехь Ӏаш вара Гундзи Коидзуми. [[1918]] шаран 26 январехь цо хьайиллира цигахь тӀеман говзаллаш Ӏамош организаци «Будоквай» (Budokwai)&lt;ref name=&quot;Budokwai&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Richard Bowen
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.budokwai.org/articles.htm
 |title         = Origins
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Budokwai.org
 |accessdate    = 2010-07-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20101130121419/http://www.budokwai.org/Articles.htm
 |archivedate   = 2010-11-30
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903004727/http://www.budokwai.org/Articles.htm |date=2011-09-03 }}&lt;/ref&gt;.

[[1929]] шарахь, Кодокане веана [[Тагор, Рабиндранат|Рабиндранат Тагоран]] дехар бахьнехь, Канос дзюдо хьехархо вахийтира [[Мумбаи|Бомбее]], [[ХӀинди]]&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Додзё № 8&quot;/&gt;.

[[1929]] шарахь [[Германи|Германехь]] хилира хьалхара халкъашна йуккъера дзюдон йахьаллонаш Лондонера «Будоквай» клубан а, [[Висбаден]]ан а, [[Майн-тӀера-Франкфурт]]ан а клубашан а. И вовшахкхетараш клубашна йуккъера йахьаллонаш санн йолайеллехь а, [[1932]] шарахь царех йуьззина халкъашна йуккъера йахьаллонаш хилира&lt;ref name=&quot;Budokwai&quot;/&gt;.

[[1932]] шарахь Дзигоро Кано Х Олимпиада хилале Къилба Калифорнин университетан ([[Лос-Анджелес]], [[АЦШ]]) студенташна хьалха вистхилира дешарехь дзюдос лоцу меттиг йуцуш. 1932 шаран 10 августехь Олимпиадехь Дзигоро Кано а, дзюдо Ӏамош болу 200 студент а дзюдо приёмаш гайтира&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = Jigoro Kano
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/kano.htm
 |title         = The Contribution of Judo to Education
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-06-30
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100412072727/http://www.judoinfo.com/kano.htm
 |archivedate   = 2010-04-12
}}&lt;/ref&gt;.

1930-гӀа шераш долалуш хенахь Гундзи Коидзуми шен доттагӀашка хьахийра Европин дзюдон союз кхоллар, амма ШозлугӀа дуьненан тӀом бахьнехь цунах гӀуллакх ца хилира&lt;ref name=&quot;Budokwai&quot;/&gt;.

[[1948]] шаран [[24 июль|24 июлехь]] [[Лондон]]ехь кхоьллинера Британин дзюдон ассоциаци. Кхиъ ши де даьлча [[Йоккха Британи]]с а, [[Итали|Италис]] а, [[Голланди]]с а, [[Швейцари]]с а кхоьллира Европин дзюдон союз (European Judo Union, EJU)&lt;ref name=&quot;Budokwai&quot;/&gt;. 1951 шарахь цу бертан йуккъе йахара [[Австри]] а, [[Франци]] а.

[[1951]] шарахь кхоьллира Халкъашна йуккъера дзюдон федераци (IJF).

[[1952]] шарахь кхоьллира АЦШ дзюдон марзбелларчера Федераци (US Amateur Judo Association, AJA). [[1953]] шарахь [[Сан-Хосе (Калифорни)|Сан-Хосехь]] ([[Калифорни]]) хилира хьалхара АЦШ дзюдон чемпионат. [[1955]] шарахь AJA шен цӀе хийцира. Керла цӀе йара Дзюдон Ӏаьржа доьхкийн федераци (Judo Black Belt Federation, JBBF). Кхиъ 12 шо даьлча цара йуха а шайн цӀе хицира: хӀинца цера цӀе йара АЦШ дзюдон Федераци (US Judo Federation, USJF)&lt;ref name=&quot;U.S. Judo&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Black Belt Magazine, June 1970
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-history/153-friction-fractures-us-judo-factions-
 |title         = Friction Fractures U.S. Judo Factions
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-07-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20101206145731/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-history/153-friction-fractures-us-judo-factions-
 |archivedate   = 2010-12-06
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213082438/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-history/153-friction-fractures-us-judo-factions- |date=2012-02-13 }}&lt;/ref&gt;.

1952 шарахь [[Гавана|Гаванехь]] хилира хьалхара панамерикин дзюдон чемпионат.

[[1956]] шарахь Токиохь хилира хьалхара Дуьненан дзюдон чемпионат. Иза йара йозаллин категориш йоцуш. Оцу чемпионатехь дакъа лецира 21 пачхьалкхара латархой&lt;ref name=&quot;History of Judo&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Национальный союз дзюдо и Федерация дзюдо России
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judo.ru/index.php?id=12
 |title         = История дзюдо
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Judo.ru
 |accessdate    = 2010-06-30
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20110726062308/http://www.judo.ru/index.php?id=12
 |archivedate   = 2011-07-26
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726062308/http://www.judo.ru/index.php?id=12 |date=2011-07-26 }}&lt;/ref&gt;.

[[1961]] шарахь [[Париж]]ехь хилла йолу 3-гӀа дуьненан чемпионатехь дуьххьара буьйлабелира латархой йозаллин категоришна бекъа. Оцу чемпионатехь [[Нидерландаш|Голландера]] латархос Антон Гесинкс хьалхара эшабира Японера спортхой. Цо йаккхира хьалхара меттиг абсолютни йозаллин категорехь.

Дуьххьара Олимпиадан ловзарашан дзюдо йукъайахара [[Токио]]хь [[1964]] шарахь.

[[1969]] шарахь АЦШ дзюдон федерацина йукъара дӀаелира цхьайолу организациш. Цара кхоьллира АЦШ дзюдон ассоциаци (USJA). Цунан бакъонаш цхьатера йара АЦШ дзюдон Федерацица. [[1969]] шарахь АЦШ дзюдо Ӏамош вара 135 эзар спортхо&lt;ref name=&quot;U.S. Judo&quot;/&gt;. Кхоно AAU организацех хилира United States Judo Incorporated (USJI). Иза лоруш йу АЦШ дзюдон коьрта организаци. USJF а, USJA а хилира цуьна цхьатера бакъонаш йолуш декъашхой&lt;ref name=&quot;U.S. Judo&quot;/&gt;.

[[1980]] шарахь хилира зударашна йуккъера хьалхара дуьненан дзюдо чемпионат. [[1988]] шарахь дзюдо дуьххьара йукъайахара [[Сеул]]ехь хилла Паралимпийн ловзарашан программе.

[[1988]] шарахь хилла Олимпиадехь хьалхара гайтира зударийн гайтаман дзюдон латар. Кхиъ 4 шо даьлча зударийн дзюдо [[Барселона]]н 1992 шарахь хилла йолу Олимпиадан программе йукъайахара.

[[2004]] шарахь зударийн дзюдо йахьаллонаш йукъайахийтира [[Афинаш]]кахь хилла йолу Паралимпийски ловзарийн программе.

[[2005 шо]] дуьйна Европин дзюдон союзас йолайира ''ката'' чемпионаташ. [[2008]] шарахь [[Париж]]ехь Халкъашна йуккъера дзюдон федераци йира хьалхара дуьненан ''катан'' чемпионат.

=== Дзюдо Россиехь а, СССР а ===
[[Росси]]ехь [[1914 шо]] кхаччалц дзюдо хууш йацара. Ганкок цӀе йолу америкин эпсаран книгашан тӀера аьцца цхьайолу дзюдон приёмаш Ӏамайора [[Петарбух]]ан полицин школехь [[1902 шо]] дуьйна&lt;ref name=&quot;Пархомович&quot;/&gt;.

Россиехь а, СССР а дзюдо дӀасайаржира дуьххьара дӀа В. С. Ощепковс бина болх бахьнехь. Цо шен жималла [[1905 шо]] дуьйна Японехь йаккхира. Иза вара хьалхара дзюдо Ӏамо болабелла европейцах цхьаъ. [[1917]] шарахь цунна елира 2-гӀа дан.

1930-гӀа шерашкахь цо чӀогӀа къахьигира дзюдо йаржайеш, цкъа хьалха Генара Малхбалехь ([[1914 шо]], [[1917]]—[[1925]] шерашкахь), тӀаккха [[Новосибирск]]ехь а ([[1928 шо]]), [[Москва]]хь а ([[1930 шо]] дуьйна)&lt;ref name=&quot;Пархомович&quot;/&gt;.

Ощепков чувоьллин а, веллачул тӀехь ([[1937]] шарахь) цуьнан дешархош дзюдон бух тӀехь кхоьллира керла латаран тайп — самбо&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = Лукашев М. Н.
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://sambo.spb.ru/history/hist1_3.htm
 |title         = Сотворение САМБО. Родиться в царской тюрьме, чтобы умереть в сталинской
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Борьба САМБО (www.sambo.spb.ru)
 |accessdate    = 2010-03-02
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100806161802/http://sambo.spb.ru/history/hist1_3.htm
 |archivedate   = 2010-08-06
}}&lt;/ref&gt;.

Ощепков веллачул тӀехь [[1960]]-гӀа шераш доладаллалц [[СССР]] дзюдо кхиош йацара. Дзюдо Ӏамайа болабелира СССР-хь маьлла а паргӀато йаьлча. Дзюдон йахьаллонашехь дакъа лаца болабелира советски самбисташ. Масала, советски самбистан команда дика гайтира ша 1962 шарахь Эссенехь хилла йолу Европин чемпионатехь&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = И. Ципурский
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoclub.ru/post_1173780708.html
 |title         = Сорок пять лет удачному дебюту
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Ассоциация любительских и профессиональных клубов дзюдо
 |accessdate    = 2009-11-15
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091118194900/http://www.judoclub.ru/post_1173780708.html
 |archivedate   = 2009-11-18
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106192006/http://www.judoclub.ru/post_1173780708.html |date=2012-01-06 }}&lt;/ref&gt;.

Россин дзюдон федераци йу [http://www.eju.net/ Европин дзюдон бертан декъашхо]. Европин федераци йу [http://www.ijf.org/ Халкъашна йуккъера дзюдон федерацин] йукъайодуш.

=== Дзюдо дуьненахь ===
[[2010]] шарахь IJF йукъахь йара 198 халкъан дзюдон федераци&lt;ref name=&quot;International Judo Federation&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.intjudo.eu/index.php
 |title         = International Judo Federation
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-06-30
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100610150426/http://www.intjudo.eu/index.php
 |archivedate   = 2010-06-10
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120130025012/http://www.intjudo.eu/index.php |date=2012-01-30 }}&lt;/ref&gt;. Дуьненахь дзюдо Ӏамош 28 миллион стаг ву, царах 8 миллион — Японехь&lt;ref name=&quot;History of Judo&quot;/&gt;, 200 эзар гергга — Россиехь&lt;ref name=&quot;History of Judo  in Russia&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Национальный союз дзюдо и Федерация дзюдо России
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judo.ru/index.php?id=14
 |title         = История отечественного дзюдо
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Judo.ru
 |accessdate    = 2010-06-30
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090827140032/http://www.judo.ru/index.php?id=14
 |archivedate   = 2009-08-27
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902070516/http://judo.ru/index.php?id=14 |date=2011-09-02 }}&lt;/ref&gt;. Халкъашна йуккъера марзйелла латаран федерацис ма-бахара (FILA), дзюдо а, греки-римин латар а, паргӀата кепар латар а, самбо а бу дуьненахь массарелла а бержина спортан латараш&lt;ref name=&quot;FILA&quot;&gt;{{cite web
 | author        = International Federation of Associated Wrestling Style (FILA)
 | authorlink    = 
 | datepublished = 
 | url           = http://www.fila-wrestling.com/~halloffame/historyofwrestling.html
 | title         = History of wrestling
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = 
 | accessdate    = 2010-07-16
 | lang          = en
 | description   = 
 | deadlink      = 404
}}&lt;/ref&gt;.

== Дзюдон техника ==
[[Файл:Judo Morote Seoi Nage by Bryan small.gif|thumb|150px|right|''Моротэ Сэойнагэ'' кхоссар]]

Кодокан стилин дзюдон кхоъ коьрта техникин дакъа ду: {{нихонго|'''ката'''|形 |ката|ма-дарра «кеп», куьцан шардаран гулам, дзюдохь ката йо шиммо}}, {{нихонго|'''рандори'''|乱取り|рандори|ма-дарра «паргӀата дӀалацар», техникин приемаш Ӏамайан Ӏалашо йолуш хьалхе хӀоттина бакъонашца латар}}, {{нихонго|'''сиай'''|試合|сиаи|«йахьалла»}}.

Иштта Кодокан дзюдо Ӏаморан программан йукъахь бу {{нихонго|'''кихон'''|基本|кихон|«бух», оцу дакъанехь ду коьрта хӀоттараш Ӏамадар (''сисэй''), меттахвалар (''синтай'' а, ''тайсабаки'' а), ша ларвар а (''укэми''), иштта ''кумиката'' — тайп-тайпана дӀалацараш Ӏамайар}} а, '''каппо''' — денваран техника.

=== Латаран бедарш ===
Дзюдо Ӏамайо татамин тӀехь, дзюдоисташ когаш Ӏуьйра лела. Тренировкехь цара лелайо дзюдоги. Дзюдоги йукъайогӀуш йу куртка, хеча, доьхка. Классически дзюдоги кӀайн йу, амма IJF йаш йолу халкъашна йуккъера йахьаллонашкахь декъашхой хуьлу кӀайн а, сина а дзюдогиш йохна&lt;ref name=&quot;judogi&quot;&gt;Йукъадеккхина 1986 шарахь Халкъашна йуккъера дзюдон федерацис Антон Гесинкс хьехамца&lt;/ref&gt;.

=== Техникин арсенал ===
Хьалха дзюдон йукъайогӀуш йара Дзигоро Канос хаьржина эвсара тайп-тайпана джиу-джитсу школийн приёмаш (''рю''), амма йахьаллонашкахь кхерамаза ераш. [[1895]] шарахь хьалхара чӀагӀйина Кодокан приеман список йукъахь йара 40 кхоссар&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/gokyo1.htm
 |title         = Traditional 40 Throws (Gokyo no Waza)
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-03-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100308122117/http://judoinfo.com/gokyo1.htm
 |archivedate   = 2010-03-08
}}&lt;/ref&gt;. Уьш йакъна йара пхеа декъе. Уьш дукха хьолехь летташ йора&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 6&quot;/&gt;.

[[2010]] шарахь дзюдон техникин арсеналехь хилла дакъонаш: {{нихонго|'''нагэ вадза'''|投技|нагэ вадза|кхоссараш}}, {{нихонго|'''катамэ вадза'''|固技|катамэ вадза|меттах ца валитар}}, цу йуккъе йогӀуш йара сацош приёмаш а (''осаэкоми вадза''), лазош приёмаш (''кансэцу вадза''), садукъдеш приёмаш а (''симэ вадза''), {{нихонго|'''атэми вадза'''|当て身技| атэми вадза|Ӏаьткъа меттигашан тохаран техника}}.

Кодокан дзюдон йукъайогӀуш йу 67 приём ''нагэ вадза'' а, 29 приём ''катамэ вадза'' а&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = Institute Kodokan
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://kodokan.org/e_waza/index.html
 |title         = Kodokan Judo / Classification of Waza
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-14
 |lang          = en
 |description   = Классификация приёмов Кодокан дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100305235601/http://www.kodokan.org/e_waza/index.html
 |archivedate   = 2010-03-05
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824203231/http://www.kodokan.org/e_waza/index.html |date=2011-08-24 }}&lt;/ref&gt;. Оцу бух тӀехь кхоллало шортта кхийолу техникаш (''хэнка вадза'').

''Атэми вадза'' а, иштта уггаре кхераме приёмаш ''нагэ вадза'' а, ''катамэ вадза'' а Ӏамайо ката кепехь.

Дзюдохь лелайо белш тӀоьхула йа букъ тӀоьхула кхоссараш (масала, ''Иппон Сэойнагэ'' — куьг белштӀера схьалецна букъ тӀоьхула кхоссар); ког кӀелатасараш а, подсечкаш а, подхваташ.

Кхоссараш йокъуш йу шина декъе:{{нихонго|тати вадза|立ち技|тати вадза|летташ йеш йолу кхоссараш}} а, {{нихонго|сутэми вадза|捨身技|сутэми вадза|охьакхеташ йеш йолу кхоссараш}}.

Летташ йеш йолу кхоссараш йекъалуш йу кхаа декъе: {{нихонго|тэ вадза|手技|тэ вадза|куьгашца йеш йолу кхоссараш}}, {{нихонго|коси вадза|腰技|коси вадза|гӀодйукъаца а, гӀогӀашца йеш йолу кхоссараш}}, {{нихонго|аси вадза|足技|аси вадза|когашца йеш йолу кхоссараш}}.

''Сутэми вадза'' кхоссараш йекъалуш йу {{нихонго|масутэми вадза|真捨身技|масутэми вадза|букъан тӀе охьакхеташ кхоссараш}} а, {{нихонго|ёко сутэми вадза|橫捨身技|ёко сутэми вадза|агӀон тӀе охьакхеташ кхоссараш}} а.

Дзюдохь йу дукха тайпан лазош приёмаш (''кансэцу вадза''), царна йукъехь зеразакъаш а, шедаш а.
* Зеразакъ — куьйгаш йа когаш нислучулла тӀех дӀанисбар (масала, ''Дзюдзи-Гатамэ'', голан зеразакъ куьйг когашна йуккъе а лаьцна).
* Шад — куьгаш йа когаш хьийзабар (масала, куьйган шад — ''Удэ-Гарами'').

Лазош приёмаш йало муьлха а хоттаран&lt;ref name=&quot;Болевые приёмы дзюдо, Додзё № 3-2002&quot;&gt;{{статья
| автор         = Сергей Косоротов, Алексей Горбылёв.
| заглавие      = Болевые приёмы дзюдо. Теоретические положения
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический журнал
| место         = М.
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2002
| выпуск        = 3
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 51-53
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;
), амма, — травманаш къезга хилитархьам, — спортан дзюдохь голан бен магийна йац.

Сацоран техника йу дуьхьалаверг кхоьссинчул тӀехь татамех букъ тоьхна сацоран лелош йу.

Дзюдохь лелош йу шина тайпан садукъа приёмаш&lt;ref name=&quot;Учимся дзюдо с Владимиром Путиным&quot;&gt;{{книга
 |автор        = Владимир Путин, Василий Шестаков, Алексей Левицкий.
 |часть        = 
 |заглавие     = Учимся дзюдо с Владимиром Путиным
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = М.
 |издательство = ОЛМА-ПРЕСС
 |год          = 2002
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 159
 |isbn         = 5-224-03325-X
}}&lt;/ref&gt;:
* садеӀаран садукъадар. И приём йеш хенахь садаӀаран новкъалла йо (легаш йа некхан ваз Ӏовдина)&lt;ref name=&quot;Удушающие, Додзё № 6&quot;&gt;{{статья
| автор         = Сергей Косоротов, Алексей Горбылёв.
| заглавие      = Удушающие приёмы дзюдо. Теоретические основы
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = 
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 6
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 40-42
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;);
* «цӀийн садукъадар». И йеш дуьхьулаволчун вортантӀера пхенаш Ӏовди хьен тӀедоьду цӀий сацадо.

''Атэми вадзан'' йукъайогӀуш йу ''удэ-атэ'' а (куьйгаш тохар), ''аси-атэ'' а (когаш тохар), ''атама-атэ'' а (корта тохар).

''Атэми вадза'' а, ''каппо'' а техникаш Дзигоро Канос ийцира дзюдзюцу Тэндзин Синъё Рю школера&lt;ref name=&quot;Горбылёв, Додзё № 5&quot;&gt;{{статья
| автор         = Алексей Горбылёв.
| заглавие      = Техника поражения уязвимых точек в дзюдо
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = 
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 5
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 69-78
| isbn          = 
| issn          = 
}}&lt;/ref&gt;.

Россин дзюдон Федерацис хӀоттина дзюдон дешний дошам оьрсийн метта гоч деш а, комментариш йолуш&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/index.php?id=53
 |title         = Российское дзюдо. Терминология
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-26
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090419171738/http://www.judo.ru/index.php?id=53
 |archivedate   = 2009-04-19
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419171738/http://www.judo.ru/index.php?id=53 |date=2009-04-19 }}&lt;/ref&gt;.

{|class=&quot;graytable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|width=&quot;33%&quot;|[[Файл:Kata guruma Fiesta de la cultura japonesa.jpg|thumb|200px|''Ката Гурума'', «мельница»]]
|width=&quot;33%&quot;|[[Файл:Tai otoshi.jpg|thumb|200px|''Тай Отоси'', ког хьалхара кӀелатасар]]
|-
|width=&quot;33%&quot;|[[Файл:Uchimata.jpg|thumb|200px|''Ути Мата'', подхват изнутри]]
|width=&quot;33%&quot;|[[Файл:Tomoe-nage cropped.jpg|thumb|200px|''Томоэ Нагэ'', бросок через голову с упором стопы в живот]]
|-
|width=&quot;33%&quot;|[[Файл:Udegarami.JPG|thumb|200px|''Удэ-Гарами'', куьйган шад]]
|width=&quot;33%&quot;|[[Файл:Kuzure kesa gatame.jpg|thumb|200px|''Кудзурэ-Кэса-Гатамэ'', сацавар]]
|}

=== Приёмаш йар ===
Дзюдон теорис приём йар йокъу лахахь йагарйина мурашна:
* {{нихонго|'''Кудзуси'''|崩し |кудзуси|нийсалла йохайар}} — дуьхьулаверг нийсаллах ваккхар. Классикин дзюдохь нийсаллах ваккхаран лелош йу дьухьулаверг ''шентӀе схьаозар'' йа ''дӀататтар''&lt;ref name=&quot;Jigoro Kano&quot;&gt;{{книга
 |автор        = Jigoro Kano.
 |часть        = 
 |заглавие     = Kodokan Judo: The Essential Guide to Judo
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = 
 |издательство = Kodansha International
 |год          = 1994
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 264
 |isbn         = 4770017995
}}&lt;/ref&gt;. Россин литературехь царел совнах йуцуш йу нийсаллах ваккхар ''хьовзийна'' а, ''тахкийна'' а&lt;ref name=&quot;Пархомович&quot;/&gt;.

* {{нихонго|'''Цукури'''|作り|цукури|кхоссаран кечам бар}};
* {{нихонго|'''Какэ'''|掛け|какэ|приём йар}}.

=== Рандори ===
''Рандори'' цӀе йолу Ӏемаш латаран Ӏалашо йу приёмаш Ӏамор. Рандори иштта гӀо до дзюдоистан доьналла чӀагӀдаран.

Рандори тайп-тайпан хуьлу. Масала, ''дзю рэнси'' йаш хенахь ши а дзюдоист вовшен тӀелата бакъо йолуш бу. ''Какари гэйко'' йаш хенахь тӀелеташ цхьаъ бен вац, шозлугӀаниг дуьхьало йеш хуьлу.

=== Латаран мураш ===
[[Файл:Judo newaza.jpg|thumb|150px|right|Дзюдоисташ Ӏамар ''нэ вадза'']]
Дзюдоисташ лата болало когаш тӀехь летташ хенахь (''тати вадза''). Оцу мурехь дукха хьолехь лелош хуьла ''нагэ вадза'' техника.

Цхьана дзюдоистас важа татамин тӀе охьатоьхча латар долу лаьттах латаран муре (''нэ вадза''). Наггахь, латархой Ӏамош хенахь, латар голаш тӀехь лаьтташ йолайо (''нэ вадза''). Иштта леташ хенахь лелайо ''катамэ вадза'' техника.

=== Ката ===
''Рандори'' латарехь дакъа лацарал сов, дзюдоисташ Ӏамайо куьцан комплексаш — ''ката''.

Ката Ӏамайаш шина дзюдоисто дакъа лоцу. Оцу хенахь цхьаммо (''тори'') билгалйаккхина приёмаш йо вукхунтӀехь (''укэ''). Катан йукъайогӀуш йу дӀахӀоттараш а, схьалацараш а, меттахвалараш а, нийсаллах вохавараш а, нийса приёман кечам бар а, приём йар а, охьатоьхнарг леттахь сацавар а.

Ката йаш йу дзюдон коьрта бухаш Ӏамабарна а, приёмаш нийса йарна а, дзюдон философин принципаш шарйаран а. Цул совнах, ката йеш Ӏамайо йахьаллонашкахь магийтина йоцу приёмаш а, тахана лелош йоцу приёмаш йовзитаран а.

[[Файл:Juji.jpg|thumb|150px|Голан лазоран приём ''дзюдзи-гатамэ'' (голан зеразакъ) ''катамэ вадза'' декъера]]

Кодокан дзюдон йукъайогӀуш йу 8 чӀагӀйина ката:

* {{нихонго|Нагэ-но ката|投の形|нагэ:но ката|кхоссаран ката}}
* {{нихонго|Катамэ-но ката|固の形|катамэ:но ката|сацоран ката}}
* {{нихонго|Кимэ-но ката|固の形|кимэ:но ката|къастамаллийн приёман ката}}
* {{нихонго|Кодокан госиндзюцу|講道館護身術|ко:до:кан госиндзюцу|Кодокан школан ша шен ларван ката}}
* {{нихонго|Дзю-но ката|柔の形|дзю:но ката|к1едаллин ката}}
* {{нихонго|Косики-но ката|古式の形|косики:но ката|шира приёман ката}}&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo-educazione.it/video/koshiki_en.html
 |title         = Koshiki no kata. Jigoro Kano — Yamashita Yoshiaki
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-14
 |lang          = it
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090906223019/http://www.judo-educazione.it/video/koshiki_en.html
 |archivedate   = 2009-09-06
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811032707/http://www.judo-educazione.it/video/koshiki_en.html |date=2011-08-11 }} {{ref-en}}{{ref-de}}&lt;/ref&gt;
* {{нихонго|Ицуцу-но ката|五の形|ицуцу:но ката|пхеа кепан ката}}
* {{нихонго|Сэйрёку дзэнъё кокумин тайику-но ката|精力善用国民体育の形|сэйрёку дзэнъё кокумин тайику:но ката|халкъан физкультуран ката}}&lt;ref name=&quot;Косоротов, Горбылёв, Додзё № 6&quot;/&gt;

ХӀора ката шен Ӏалашо йолуш йу. Масала, ''Катамэ-но ката'' а, ''Кодокан госиндзюцу'' а йу спортан йахьаллонашкахь магийтина йоцу ша шен ларваран приёмаш шарйаран кхоьллина; ''Дзю-но ката'' — леларан шералла шарйаран.

''Кодокан госиндзюцу'' ката кхоьллира Кэндзи Томикис. Кхоно цо кхоьллира [[айкидо]]н стиль Томики Рю.

Кодоканс чӀагӀйина катал сов, йолуш йу аттестацин программан йукъа ца йахана кхин тӀе ката, масала, {{нихонго|дуьхьала йеш йолу приёмаш|返し技|каэси вадза}} шарйаран кхоьллина ''Го-Но-Сэн-но ката''.

== Доьхканаш а, даржаш а ==
{| class=&quot;wikitable collapsible&quot;
!colspan=2|Дзюдо доьхканий бесаш&lt;br /&gt;
Австралехь а, Европехь а, Канадехь а
|-
| |КӀайн (6-гӀа кю)||  style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo white belt.svg|65px]]
|-
| |Можа (5-гӀа кю)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo yellow belt.svg|65px]]
|-
| |ЦӀехо-можа (4-гӀа кю) || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo orange belt.svg|65px]]
|-
| |Баьццара (3-гӀа кю)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo green belt.svg|65px]]
|-
| |Сина (2-гӀа кю)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo blue belt.svg|65px]]
|-
| |Боьмаша (1-гӀа кю)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo brown belt.svg|65px]]
|-
| |Ӏаьржа (1-5-гӀа данаш)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo black belt.svg|65px]]
|-
| |ЦӀен-кӀайн (6-8-гӀа данаш)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo red white belt.svg|65px]]
|-
| |ЦӀен (9-10-гӀа данаш)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo red belt.svg|65px]]
|}

Дзюдоистан говзаллин хьаьжна, цунна дала тарло дешархон (''кю'') йа говзанчан (дан) дарж.

Кодокан дзюдохь йу 6 кю, царех лахарниг — 6-гӀа кю, лакхарниг — 1-ра кю. Цхьайолу дзюдон федерацишкахь ''кю''ш алсамо йу.

Дзюдо 12 дан йу. Цхьана стаган бен ца йелла 11 дан, цхьанне ца йелла 12 дан. Лахарниг дан йу 1-ра, лакхарниг — 10-гӀа дан.

ХӀора даржан шен доьхкан бос бу. И бесаш хӀора пачхьалкхан а, федерацин а шен-шен бу&lt;ref name=&quot;Judo Ranks and Grading&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.mardb.com/judo-ranks-and-grading/
 |title         = Judo Ranks and Grading
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100910085415/http://www.mardb.com/judo-ranks-and-grading/
 |archivedate   = 2010-09-10
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005030518/http://www.mardb.com/judo-ranks-and-grading/ |date=2011-10-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Belt colors and ranking tradition&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Don Cunningham
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.e-budokai.com/articles/belts.htm
 |title         = Belt colors and ranking tradition
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100710034422/http://www.e-budokai.com/articles/belts.htm
 |archivedate   = 2010-07-10
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710034422/http://www.e-budokai.com/articles/belts.htm |date=2010-07-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Judo Rank System&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Neil Ohlenkamp
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/141-judo-rank-system-by-neil-ohlenkamp
 |title         = The Judo Rank System
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100607035456/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/141-judo-rank-system-by-neil-ohlenkamp
 |archivedate   = 2010-06-07
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807191618/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/141-judo-rank-system-by-neil-ohlenkamp |date=2011-08-07 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ranking System and Belt Colors&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judopedia.com/index.php?title=Ranking_System_and_Belt_Colors
 |title         = Ranking System and Belt Colors
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Judopedia
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20101008215101/http://judopedia.com/index.php?title=Ranking_System_and_Belt_Colors
 |archivedate   = 2010-10-08
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008215101/http://judopedia.com/index.php?title=Ranking_System_and_Belt_Colors |date=2010-10-08 }}&lt;/ref&gt;.

Лакхара говзалла дарж долчара леладо цӀен-кӀайн (6-8-гӀа данаш) а, цӀен а (9-10-гӀа данаш, дзюдо кхиоран луш йу) доьхкош&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 2011-12-06
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/Files/attestat_kyu_dan/Polojenye_attestacionnaya_deyatelnost.pdf
 |title         = Положение о порядке аттестационной деятельности по присвоению квалификационных степеней КЮ и ДАН
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Федерация дзюдо России
 |accessdate    = 2012-06-13
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20120509000156/http://www.judo.ru/Files/attestat_kyu_dan/Polojenye_attestacionnaya_deyatelnost.pdf
 |archivedate   = 2012-05-09
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509000156/http://www.judo.ru/Files/attestat_kyu_dan/Polojenye_attestacionnaya_deyatelnost.pdf |date=2012-05-09 }}&lt;/ref&gt;. Лакхара дан йолу спортхойн гӀиллакхехь магийтина ду тренировкехь цӀен-кӀайн я цӀен доьхкан меттан Ӏаьржа доьхка дехка.

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; text-align:center;&quot;
!colspan=2|Кодокан дзюдон доьхкан бесаш
|-
| |КӀайн (6-4-гӀа кю)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo white belt.svg|65px]]
|-
| |Боьмаша (3-1-ра кю)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo brown belt.svg|65px]]
|-
| |Ӏаьржа (1-5-гӀа данаш)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo black belt.svg|65px]]
|-
| |ЦӀен-кӀайн (6-8-гӀа данаш)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo red white belt.svg|65px]]
|-
| |ЦӀен (9-10-гӀа данаш)|| style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo red belt.svg|65px]]
|}

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; text-align:center;&quot;
!colspan=2|Дзюдон доьхканийн бесаш Бразилехь
|-
| | КӀайн || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo white belt.svg|65px]]
|-
| | Сина || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo blue belt.svg|65px]]
|-
| | Можа || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo yellow belt.svg|65px]]
|-
| | ЦӀехо-можа || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo orange belt.svg|65px|65px]]
|-
| | Баьццара || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo green belt.svg|65px]]
|-
| | Шекъан басахь || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo purple belt.svg|65px|65px]]
|-
| | Боьмаша || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo brown belt.svg|65px]]
|-
| | Ӏаьржа || style=&quot;background:white;&quot; | [[Файл:Judo black belt.svg|65px]]
|}

== ТӀеман говзалла а, ша шен ларваран леладар а ==
Дзюдон бух тӀехь кхоллаели дукха тӀеман латаран говзаллаш а, ша шен ларваран говзаллаш а&lt;ref name=&quot;Judo as a Martial Art&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/other.htm
 |title         = Judo as a Martial Art
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-03-01
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100308115502/http://judoinfo.com/other.htm
 |archivedate   = 2010-03-08
}}&lt;/ref&gt;, масала, америкин тӀеман дзюдо (American Combat Judo)&lt;ref name=&quot;American Combat Judo&quot;&gt;{{книга
 |автор        = Bernard J. Cosneck.
 |часть        = 
 |заглавие     = American Combat Judo
 |оригинал     = 
 |ссылка       = http://www.judoinfo.com/pdf/American%20Combat%20Judo.pdf
 |издание      = 
 |место        = Astana,Kazakstan
 |издательство = Sentinel Books Publishers, Inc.
 |год          = 1944
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 125
 |isbn         = 
}}&lt;/ref&gt;, эскаран латаран система&lt;ref name=&quot;COMBATIVES_2&quot;&gt;{{книга
 |автор        = 
 |часть        = 
 |заглавие     = Field Manual No. 3-25.150. Combatives
 |оригинал     = 
 |ссылка       = http://www.judoinfo.com/pdf/USArmyFieldManual.pdf
 |издание      = 
 |место        = Washington, DC
 |издательство = Department of the Army
 |год          = 2002
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 264
 |isbn         = 
}}&lt;/ref&gt;, [[США]] хӀордан гӀашсалтийн тӀеман система&lt;ref name=&quot;COMBATIVES&quot;&gt;{{книга
 |автор        = Marine Corps Combat Development Command
 |часть        = 
 |заглавие     = Fundamentals of Marine Corps aArtial Arts
 |оригинал     = 
 |ссылка       = http://www.judoinfo.com/pdf/Marine_Martial_Arts.pdf
 |издание      = 
 |место        = Quantico, Virginia 22134
 |издательство = United States Marine Corps. Martial Arts Center of Excellence. The Basic School. 
 |год          = 
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 149
 |isbn         = 
}}&lt;/ref&gt;.

Иштта ларваран приёмаш Ӏамайо катан куцехь: ''Кимэ-но ката'' а, ''Кодокан госиндзюцу'' а.

Японин полицехь дзюдо Ӏамош йу [[1886 шо]] дуьйна. Полицин леррина кхоьллира зуламхо схьалацаран приёмийн комплекс — ''Рэнкохо вадза'' (тайина Сумиюки Котанис (10-гӀа дан Кодокан дзюдо), Ёсими Осава и Юити Хиросэ (шинна а йу 7-гӀа дан))&lt;ref name=&quot;Judo Arresting Techniques&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/renkoho.htm
 |title         = Judo Arresting Techniques
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-03-01
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100222121851/http://judoinfo.com/renkoho.htm
 |archivedate   = 2010-02-22
}}&lt;/ref&gt;.

Зударашна [[1943]] шарахь Дзиро Нангос Кодоканехь кхоьллира ката комплекс ''Ёси дзюдо госинхо''&lt;ref name=&quot;Joshi Judo Goshinho&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/goshinho.htm
 |title         = Joshi Judo Goshinho
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-03-01
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100311053943/http://www.judoinfo.com/goshinho.htm
 |archivedate   = 2010-03-11
}}&lt;/ref&gt;. Цу йуккъехь йара кхаа декъе йакъна 18 приём.

Дзюдоисташ Ӏамабаро гӀо до царна кхиамца зуламхойн дуьхьало йеш&lt;ref name=&quot;Thom Sakata&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Thom Sakata
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/Why_Sport_Judo_is_Effective.htm
 |title         = Top Ten Reasons Why Sport Judo is Effective for Combat and Self-Defense
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-03-01
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100206020815/http://judoinfo.com/Why_Sport_Judo_is_Effective.htm
 |archivedate   = 2010-02-06
}}&lt;/ref&gt;:
* Шен ма-йаллу дуьхьало йеш волу стагах латарс гӀо до чехкалла а, ницкъ а, доьналла а сов даккха.
* Лаза а ца веш охьакхета Ӏамор.
* Приём йан нийса геналла а, кеп а, хан а харжар
* Спортан дзюдон бакъонаш къобал ду сиха сацоран а, лазоран а, садукъдан а приёмашан тӀеверзар. Иза ларваларан чӀогӀа пайден ду.
* Кхоссаран техника шарйича йиш хуьла ма-луу кхоссаран чӀагӀо хийца.

Амма кхоьча тайпан латаран векалаш ларваларан дзюдо лелайар къобал ца йо&lt;ref name=&quot;BJJ or Judo&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.matbattle.com/articles/grappling/bjj_or_judo.htm
 |title         = Top Dog: BJJ or Judo?
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100125074423/http://www.matbattle.com/articles/grappling/bjj_or_judo.htm
 |archivedate   = 2010-01-25
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100125074423/http://www.matbattle.com/articles/grappling/bjj_or_judo.htm |date=2010-01-25 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Judo for Street Survival&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Kurt Seemann.
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/street.htm
 |title         = Judo for Street Survival
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100619054417/http://judoinfo.com/street.htm
 |archivedate   = 2010-06-19
}}&lt;/ref&gt;:
* Тренировкашкахь дзюдоги лелайаро мостагӀан дуьхьало йаран шарйар чолхе йо. Дзюдоги тӀехь хилча а, йа кэйкоги йацуш хенахь дика схьалацар Ӏамайан хала хуьлу.
* Цхьайолу клубийн тӀехь спортан агӀоне таӀаро чолхе до ларвалар приёмаш лелайар.
* Тохаре техника ца хилар. ''Атэми вадза'' йа массо а дзюдон секцишкахь Ӏамош йац, йа Ӏамайо дан дарже кхаьчна дзюдоисташ, йа ката бен ца Ӏамайо.

== Ийна латараш ==
Ирахь а (''тати вадза''), лаьттахь а (''нэ вадза'') лата хааран гӀо до дзюдоисташан кхиамца лата ийна латарашехь (Mixed Martial Arts).

* Японин дзюдон чемпион Масахико Кимурас грэпплинг бакъонашца леташ эшавира [[Бразили]]н джиу-джитсун векал Элиу Грэйси&lt;ref name=&quot;kimura1&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Jim Chen, Theodore Chen
 |authorlink    = 
 |datepublished = 2003-07-03
 |url           = http://www.judoinfo.com/kimura.htm
 |title         = The Man Who Defeated Helio Gracie
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-14
 |lang          = en
 |description   = Человек, победивший Элиу Грэйси
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100612004244/http://judoinfo.com/kimura.htm
 |archivedate   = 2010-06-12
}}&lt;/ref&gt;. Цуьнан кхоьча бразильцех латар, Вальдемар Сантана, цхьаа ца тоьлуш дӀайирзира&lt;ref name=&quot;My Judo&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Masahiko Kimura
 |authorlink    = 
 |datepublished = 1984
 |url           = http://www.judoinfo.com/kimura2.htm
 |title         = Excerpt from «''My Judo''»
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-14
 |lang          = en
 |description   = Выдержки из книги Масахико Кимуры «Моё дзюдо»
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100609190410/http://judoinfo.com/kimura2.htm
 |archivedate   = 2010-06-09
}}&lt;/ref&gt;.
* Россин самбист Фёдор Емельяненко, «ТӀаьххьара император», масийттуза хилира дуьненан чемпион еза категорехь Pride версица&lt;ref name=&quot;Фёдор Емельяненко&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.fedoremelianenko.tv/rus/bio/
 |title         = Биография Фёдора Емельяненко
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-03-04
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100407172534/http://www.fedoremelianenko.tv/rus/bio/
 |archivedate   = 2010-04-07
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812002515/http://www.fedoremelianenko.tv/rus/bio/ |date=2011-08-12 }}&lt;/ref&gt;. Масала, цо эшира Марк Хант ({{lang-en|Mark Hunt}}) хьалхара раундехь ''Гяку-Удэ-Гарами'' приёмца (''Кимура'' йа йухабоьрзу куьган шад)&lt;ref name=&quot;MMAWeekly&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Review by Al Yu, photos by Scott Petersen
 |authorlink    = 
 |datepublished = 2006-12-31
 |url           = http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=3204&amp;zoneid=1
 |title         = PRIDE SHOCKWAVE REVIEW AND PICTURES
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = MMAWeekly.com
 |accessdate    = 2010-07-08
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090812235053/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=3204&amp;zoneid=1
 |archivedate   = 2009-08-12
}}&lt;/ref&gt;. Иштта цо эшира хьалхара раундан 2-гӀа минотехь ''Дзюдзи-Гатамэ'' приёмца (голан зеразакъ) Хонг Мен Чой (Hong Man Choi)&lt;ref name=&quot;Фёдор Емельяненко. Официальный сайт&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Review by Al Yu, photos by Scott Petersen
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://efedor.ru/news/171.html
 |title         = Непобедимый Фёдор
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Фёдор Емельяненко. Официальный сайт
 |accessdate    = 2010-07-08
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100922014158/http://efedor.ru/news/171.html
 |archivedate   = 2010-09-22
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004140018/http://efedor.ru/news/171.html |date=2011-10-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MMAWeekly.com  2007&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Al Yu
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=5375&amp;zoneid=6
 |title         = Fedor Topples The Giant In Japan
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = MMAWeekly.com
 |accessdate    = 2010-07-08
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090926222518/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=5375&amp;zoneid=6
 |archivedate   = 2009-09-26
}}&lt;/ref&gt;.
* Каро Паризян, аьрмлойх ваьлла америкин дзюдоист кхиамашца лета UFC бакъонашца&lt;ref name=&quot;Каро Паризян&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Joe Hall
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.blackbeltmag.com/archives/69
 |title         = The New Face of Judo
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Black Belt
 |accessdate    = 2010-03-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |deadlink      = 404
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070810204605/http://www.blackbeltmag.com/archives/69 |date=2007-08-10 }}&lt;/ref&gt;.
* Кадзухиро Накамура&lt;ref name=&quot;Кадзухиро Накамура&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Justin Bolduc
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.nokaut.com/?id=12&amp;solo_news=598&amp;lang=e&amp;cur=eur
 |title         = Two More Fights Added to Pride Shockwave
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Nokaut.com
 |accessdate    = 2010-03-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20110714192334/http://www.nokaut.com/?id=12&amp;solo_news=598&amp;lang=e&amp;cur=eur
 |archivedate   = 2011-07-14
}}&lt;/ref&gt; а, 1992 шарахь [[Барселона|Барселонехь]] хилла Олимпиадан чемпион Хидэхико Ёсида&lt;ref name=&quot;Хидэхико Ёсида&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.hidehiko.jp/profile/main.html
 |title         = Hidehiko Yoshida Profile
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-03-04
 |lang          = jp
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100314213756/http://www.hidehiko.jp/profile/main.html
 |archivedate   = 2010-03-14
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211155458/http://www.hidehiko.jp/profile/main.html |date=2012-02-11 }}&lt;/ref&gt; а леташ бара Pride FC версехь хилла йолу йахьаллонашехь.
* [[2008]] шарахь [[Пекин]]ехь хилла йолу Олимпиадан чемпион Сатоси Исиис контракт йира Japan’s Fighting &amp; Entertainment Group (FEG) компаница&lt;ref name=&quot;Сатоси Исии&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.mmamania.com/2008/10/29/olympic-judo-gold-medalist-satoshi-ishii-signs-with-feg/
 |title         = Olympic Judo gold medalist Satoshi Ishii signs with FEG
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-03-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20110714105846/http://www.mmamania.com/2008/10/29/olympic-judo-gold-medalist-satoshi-ishii-signs-with-feg/
 |archivedate   = 2011-07-14
}}&lt;/ref&gt;.

== Кхетам кхачаме балоран некъ ==
Дзюдо Ӏаморас гӀо до дешархойн цхьадогӀу син кхиаран. Дзюдос кхиайо низам а, чӀогӀамалла а, гӀиллакх а, кхетаво кхиамашан а, цара тӀекхача оьшуш болу къинхьегаман а йолу уьйра&lt;ref name=&quot;Neil Ohlenkamp&quot;&gt;{{книга
 |автор        = Neil Ohlenkamp.
 |часть        = 
 |заглавие     = Black Belt: Judo Skills and Techniques
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = 
 |издательство = New Holland Publishers Ltd.
 |год          = 2006
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 160
 |isbn         = 1-84537-109-7
}}&lt;/ref&gt;.

Дзигоро Кано аьллера:
''Суна хета, дзюдо дика хьехархос Ӏамошверг, шен даймохк безаш а хирву, шен даймехкан гӀуллакх дезаш а хирву, къонахчун амал йолуш а хирву, хьуьнаре а хирву''&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Хидэн 1&quot;/&gt;.

Дзодо Ӏамошболучарна Канос хьехамаш бина&lt;ref name=&quot;Горбылёв. Хидэн 1&quot;/&gt;:
* Хьайн таронаш хьайн дуьхьалволчун таронашца йуста.
* Инициатива схьайаккха.
* Дика ойла е, хадаме де.
* Маца сацавеза хаа.
* Тоьлча сонта ма вала; аьшча охьа ма таӀа; даимма сема хила; кхераме хьал тӀехӀоттача кхера ма ло.

== Дзюдо спортан тайп санна ==
[[Файл:Judo pictogram.svg|50px|left]]
[[Файл:石井と鈴木.jpg|thumb|150px|right|[[2007]] шарахь Японехь хилла дзюдон чемпионатан финал]]
Дзигоро Канос йуцура дзюдо могашалла чӀагӀйан пайден йолу спорт йу аьлла.

Спортан дзюдо шуьйра йаржина дуьненахь. Дзюдон халкъан а, континентан а, дуьненан а чемпионаташ а, кубкаш а («Йоккха гӀем» а, «Дуьненан суперкубок» а, «Европин клубийн кубок» а, кхиераш а) хуьлу&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/index.php?id=16
 |title         = Отчеты о прошедших турнирах
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Национальный союз дзюдо и Федерация дзюдо России
 |accessdate    = 2010-06-30
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20110726062224/http://www.judo.ru/index.php?id=16
 |archivedate   = 2011-07-26
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726062224/http://www.judo.ru/index.php?id=16 |date=2011-07-26 }}&lt;/ref&gt;. Иштта хуьлуш йу кегирхойн а, ветеранийн а чемпионаташ.

Дзюдо йу олимпиадан а, паралимпиадан а спортан тайпа&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.paralympic.org/Sport/IOSD_Sports/Judo/index.html
 |title         = Judo. International Organization of Sport for the Disabled (IOSD)
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Official Website of the Paralympic Movement
 |accessdate    = 2009-11-17
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091024104221/http://www.paralympic.org/Sport/IOSD_Sports/Judo/index.html
 |archivedate   = 2009-10-24
}}&lt;/ref&gt;. Дуьненахь спортан дзюдо кхиош йу Халкъашна йуккъера дзюдон федераци (International Judo Federation, IJF).

ХӀора шарахь IJF арахоьцу дерригдуьненан дзюдоистийн рейтинг&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.intjudo.eu/pictures/news/317_1_1.pdf
 |title         = New World Ranking List after Rotterdam 2009
 |format        = pdf
 |work          = 
 |publisher     = International Judo Federation
 |accessdate    = 2009-11-20
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20151006170409/http://www.intjudo.eu/pictures/news/317_1_1.pdf
 |archivedate   = 2015-10-06
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151006170409/http://www.intjudo.eu/pictures/news/317_1_1.pdf |date=2015-10-06 }}&lt;/ref&gt;. Иза лоруш йу дзюдоисташ континентан а, дуьненан а чемпионаташках а, халкъашна йуккъера кубкан йахьаллонашкахь а гайтина кхиамашка хьаьжна&lt;ref name=&quot;Judo WRL&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.intjudo.eu/pictures/news/161_1_1.pdf
 |title         = IJF World Ranking List
 |format        = pdf
 |work          = 
 |publisher     = International Judo Federation
 |accessdate    = 2009-11-20
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20151006181254/http://www.intjudo.eu/pictures/news/161_1_1.pdf
 |archivedate   = 2015-10-06
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151006181254/http://www.intjudo.eu/pictures/news/161_1_1.pdf |date=2015-10-06 }}&lt;/ref&gt;. Иштта арахоьцуш йу дерригдуьненан суьдхойн рейтинг&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.intjudo.eu/pictures/news/370_1_1.pdf
 |title         = IJF Referees World Ranking List after Paris World Juniors
 |format        = pdf
 |work          = 
 |publisher     = International Judo Federation
 |accessdate    = 2009-11-20
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091122161539/http://www.intjudo.eu/pictures/news/370_1_1.pdf
 |archivedate   = 2009-11-22
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091122161539/http://www.intjudo.eu/pictures/news/370_1_1.pdf |date=2009-11-22 }}&lt;/ref&gt;.

Спортхой континентан а, дуьненан а чемпионаташкахь а, Олимпиадашкахь а дакъа лацар ду цера дуьненан йукъара Халкъашна йуккера дзюдон федерацин рейтингехь йолу меттиган хьаьжна (WRL). Рейтинг лору дзюдоисташ «Дуьненан кубкехь» а, «Гран-При» а, «Йоккха Шлема» а, «Мастерс» а турнирашкахь а, континентан а, дуьненан а чемпионаташкахь а, Олимпиадашкахь а даьккхина очкишка хьаьжна. ХӀора толаман шен мах бу. И мах цхьана шарахь лаьтта. Цхьа шо даьлча иза доьулгӀа дакъан лахло, ши шо даьлча — ах хуьлу, кхо шо даьлча 75 % лахло, 4 шо даьлча дӀаболу.

Спортхойн толамийн рейтинган мах лору таблицас ма-гайттара&lt;ref name=&quot;Judo WRL&quot;/&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Йахьалло !! I меттиг !! II меттиг !! III меттиг
|-
| Олимпиадаш || 600 || 360 || 240
|-
| Дуьненан чемпионаташ || 500 || 300 || 200
|-
| «Мастерс» || 400 || 240 || 160
|-
| «Йоккха Шлем» || 300 || 180 || 120
|-
| «Гран-При» ||200 || 120 || 80
|-
| Континентан чемпионат || 180 || 108 || 72
|-
| Дуьненан кубок || 100 || 60 || 40
|}

=== Спортан йахьаллонаш ===
Дзюдоистийн йахьаллонаш хуьлу латаран техникин а (''сиай''), ''катан'' а (йахьллонаш йоду шишша стаг цхьана волуш, катан массо а декъан нийсалла йусту).

Йахьаллонаш йекъало кхаа тайпан:
* ша дакъа лоцуш;
* командан;
* шен-командан.

Декъашхой йукъара дӀабаларан тайпане хьаьжна йахьаллонаш дӀайоду:
* олимпийски системица синтеме латарашца;
* олимпийски системица синтеме латараш доцуш;
* гонан системица;
* ийна системица&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/Files/sudeystvo/rules/Pravila_sorevn_2010.doc
 |title         = Правила соревнований Федерации дзюдо России
 |format        = doc
 |work          = 
 |publisher     = Федерация дзюдо России
 |accessdate    = 2010-06-02
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20120127163622/http://www.judo.ru/Files/sudeystvo/rules/Pravila_sorevn_2010.doc
 |archivedate   = 2012-01-27
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120127163622/http://www.judo.ru/Files/sudeystvo/rules/Pravila_sorevn_2010.doc |date=2012-01-27 }}&lt;/ref&gt;.

Коьрта халкъан а, халкъанаш йукъара а йахьаллонаш йоду олимпийски системица синтеме латарашца. Иштта йахьаллонашехь декъашхой шина тобана боькъа. Оцу тобанаш йукъахь йахьаллонаш дӀайоду олимпийски системица. Йахьаллонан толамхо а, шозлугӀа меттиг йаккхинарг а къаставо оцу шина тобана толамхой вовшах латарехь.

Хьалхара ши меттиг йоцуг, оцу кепаца билгалвоккху кхозлугӀа меттиг йаккхина ши латархо. Синтеме латараш хуьлу шинна а тобан хьалхара ши меттиг йакхинчара эшанарчара декъашхойн йуккъехь. Синтеман латаршкахь цхьана тобана толамхо къовса 3-гӀа меттиг ахфиналехь эшийна волу вукха тобанан декъашхоца&lt;ref name=&quot;Judo Competition Systems&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Neil Ohlenkamp
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/274-judo-competition-systems-by-neil-ohlenkamp
 |title         = Judo Competition Systems
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-06-02
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100514062405/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/274-judo-competition-systems-by-neil-ohlenkamp
 |archivedate   = 2010-05-14
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010102251/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/274-judo-competition-systems-by-neil-ohlenkamp |date=2011-10-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.intjudo.eu/pictures/static/45_1_1.doc
 |title         = IJF Sports &amp; Organization Rules
 |format        = doc
 |work          = 
 |publisher     = International Judo Federation
 |accessdate    = 2009-11-20
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = http://www.webcitation.org/611NkDusb
 |archivedate   = 2011-08-18
}}{{ТӀе цакхочу хьажорг|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Дзюдоисташ лета татамин тӀехь. Цуьнан барамаш бу 14×14 метр. Латар доьду 8×8 йа 10×10 метр квадратан йуккъехь. 3 метр йа 3 метрал сов шуьра меттиг йу латархойн кхерамзалла хилита. Спортхо татамел аравелча латар сацадо, суьдхос латархой татамин йукъа балабо. Нагахь санна приём йеш хенахь цхьа латархо татамел аравеллехь, татамин тӀехь йолина приём бен лоруш йац.

[[Файл:Ju no kata in competition.jpg|thumb|150px|right|''Катан'' йахьаллонаш]]

Халкъашна йуккъера дзюдон федерацин йахьаллонашкахь дзюдоисташ йуху башха бесан дзюдоги — сина а, кӀайн а. Кхиъна спортхойн латаран хан 5 минот йу. Цера цхьатера мах хадор хилахь тоьлларг къаставан 2 минот хан тӀетуху.

Дзюдон йахьаллонаш кхел йо кхаа суьдхос (цхьаъ татамин тӀехь а, шиъ агӀонгара а)&lt;ref&gt;''Катан'' йахьаллонашан кхел йо пхеа суьдхойс.&lt;/ref&gt;.

Дзюдон йахьаллонаш хуьлу заьӀапхона йукъахь а (царна йуккъехь, бӀаьрса дика доцучарна а&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/usaba.htm
 |title         = Judo for Blind Athletes
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInfo.com
 |accessdate    = 2009-11-15
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091201032721/http://www.judoinfo.com/usaba.htm
 |archivedate   = 2009-12-01
}}&lt;/ref&gt;). Иштта йахьаллонашкахь бакъонаш хийцина хуьлу латархойн таронашка хьаьжна.

Магийна йу кхоссараш а, сацораш а, лазон а, садукъдан а приёмаш. Лазон а, садукъдан а приёмаш лаьтташ хенахь йан мегиш дац. Иштта а тохараш (''атэми'') магийтина дац спортан дзюдохь.

Латар долалуш хенахь шиа латархо лаьтташ хила веза. Татамин тӀебоьвлича дзюдоисташ вовшега охьатеӀа. Иштта уьш вовшега а, суьдхогаша а охьатеӀа лата болабале а, летта боьвлича а.

Латархой лата болало суьдхос «хадзимэ» аьлча. Цхьана хенан латар сацабархьам суьдхос «матэ» олу. Латар чекхделча суьхос олу «соро-мадэ».

Латархой леттахь леташ хенахь уьш сацабархьам (масала, уьш татами йистера йуккъе бахархьам) «соно-мама» олу (меттах ма довла).

Масала приём кхиамца чекхйаллехь цуьнан мах хадабо. Мах кхаа тайпан бу: {{нихонго|«юко»|有効|ю:ко:|ма-дарра «эвсара»}} а, {{нихонго|«вадза-ари»|技あり|вадза ари|ма-дарра «техникин ах»}} а, {{нихонго|«иппон»|一本|иппон|ма-дарра «цхьа очко», цӀена толам}} а. Лакхара мах — «иппон» бу, цул лахара бу «вадза-ари», кхиъ лахара бу «юко». Хьалха хилла 4-гӀа мах {{нихонго|«кока»|効果|ко:ка|ма-дарра «хилларг»}} дӀабеккхира 2009 шарахь)&lt;ref name=&quot;Изменения правил соревнований&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/index.php?id=52
 |title         = Изменения правил соревнований Международной федерации дзюдо, действующие с 1 января 2009 года
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-14
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090419171733/http://www.judo.ru/index.php?id=52
 |archivedate   = 2009-04-19
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419171733/http://www.judo.ru/index.php?id=52 |date=2009-04-19 }}&lt;/ref&gt;. «Вадза-ари» лоруш йу массо а «юко» мехах лакхара. Цхьана латархос ши «вадза-ари» мах болу приём йича, суьдхос толам цуьнга дӀало («вадза-ари-авасэтэ-иппон» — «''вадза-ари'' вовшахтоьхна ''иппон'' ло»).

[[Файл:Ippon.jpg|thumb|150px|right|Суьдхос куьг хьалаойба ''иппон'' мах болу толам билгалбоккхуш]]

«Иппон» толлам ло лахахь билгалдеккхинарг хилча:
* дзюдоистас чехка а, чӀогӀа а букътӀе (йа цуьнан доккха декъатӀе) кхуссу шен дуьхьалаверг;
* дзюдоистас дуьхьалаверг сацаво 25 секундал сов;
* дьухьалволчо шен лазон йа садукъдан приём йича «маита» («кара вогӀу со») аьлча йа шозза-кхуза куьг йа ког тоьхча;
* лазон йа садукъан приёмах хилларг суьдхойн гуш делахь (масала, приём йина чун дуьхьалверг кхетам чура ваьлча)

Приёман «вадза-ари» мах хадабо:
* дзюдоистас шен дуьхьалаверг букъан кӀезга декъантӀе кхоьссича, йа чӀогӀа ца кхоьссича, йа чехка ца кхоьссича (вуьшта аьлча, кхоссаран «иппон» мах хадо оьшу кхаа дакъах ши дакъа хилча);
* дзюдоистас шен дуьхаьлаверг 20 секундал сов, амма 25 секундал къезга сацийча.

Приёман «юко» мах хадабо:
* дзюдоистас шен дуьхьалверг букъан кӀезга декъантӀе меллиша йа гӀийла кхоьссича (вуьшта аьлча, кхоссаран «иппон» мах хадо оьшу кхаа декъах цхьа дакъа хилча);
* дзюдоистас шен дуьхаьлаверг 15 секундал сов, амма 20 секундал къезга сацийча.

Йахьаллонан бакъонаш кхочуш ца йича суьдхон спортхойн таӀзар дан йиш йу — {{нихонго|«сидо»|指導|си:до|наказание}}&lt;ref&gt;«Шидо» — японхойн маттара нийса йоцу транслитераци йу&lt;/ref&gt;. ТаӀзар до бакъонашца догӀуш доцу хӀума дича а, парталаллан а, и. к. д. Хьалхара йелла «сидо» дӀахьедар лоруш ду. ШозлугӀа «сидо» спортсменан йелча, цунна дуьхьалволчуна «юко» ло. 3-гӀа «сидо» спортсменан елча, цунна дуьхьалволчунна «вадза-ари» а ло, хьалха йелла «юко» дӀа а йоккху. 4-гӀа бакъонашах ваьлча латар хьем боцуш сацадо, бакъонашах талхийначунна дисквалификаци а йо — {{нихонго|«хансоку-макэ»|反則負け|хансоку макэ|ма-дарра «эшавар бакъонаш талхоран бахьнехь»}}. Цунна дуьхьалволчуна «иппон» ло. Кхераме бакъонаш йохайар хилча «хансоку-макэ» йала тарло хьалха «сидо» а ца луш.

[[2010]] шаран [[1 январь]] дуьйна йахьаллонан бакъонаш хийцайелира.

Керла бакъонашкахь цхьайолу приёмаш магийтина йац. Масала, магийтина дац ''хьалхара'' приём гӀодайукъал меже схьалацар хилар. Иштта магийтина дац лоха охьатаьӀна латта (таӀазар — сидо). Дисквалификаци йо муьлха а дзюдон са дохоран&lt;ref name=&quot;Изменения правил соревнований 2010&quot;&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/Files/sudeystvo/rules/6_pr_izm_2010_eng.pdf
 |title         = Изменения правил соревнований Международной федерации дзюдо, действующие с 1 января 2010 года
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-03-01
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20120127163014/http://www.judo.ru/Files/sudeystvo/rules/6_pr_izm_2010_eng.pdf
 |archivedate   = 2012-01-27
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120127163014/http://www.judo.ru/Files/sudeystvo/rules/6_pr_izm_2010_eng.pdf |date=2012-01-27 }}&lt;/ref&gt;.

ХӀинца латар хираду шина видеокамерас дӀайаздеш. Латархой очкиш цхьатера хилча тӀетоьхна 2 минотехь хьалхара мах хадор хиллалц табло тӀехь гойтуш хираду латаран 5 минот чекхйаьлча латархойн хилла очкиш. Нагахь санна цхьаммо а приём ца йахь, тоьлларг суьдхош къаставира ву.

=== Йозаллин категориш ===
Хьалха йахьаллонашкахь дзюдоисташ цера йозаллега хьаьжна къаста ца бора. Хьалхара уьш йозаллица къасто болабира [[1932]] шарахь [[Лос-Анджелес]]ехь хилла йолу Олимпиадехье&lt;ref name=&quot;Emilio Bruno&quot;&gt;{{cite web
 |author        = Emilio Bruno
 |authorlink    = 
 |datepublished = 1972-06-20
 |url           = http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-history/152-a-letter-about-judo-weight-classes-by-emilio-bruno
 |title         = The Development of Judo Weight Classes
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20101206144551/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-history/152-a-letter-about-judo-weight-classes-by-emilio-bruno
 |archivedate   = 2010-12-06
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213071925/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-history/152-a-letter-about-judo-weight-classes-by-emilio-bruno |date=2012-02-13 }}&lt;/ref&gt;.

Хьалхара йозаллин категориш кхоьллира 1948 шарахь Къилбаседера Калифорнин дзюдон комитетан куьйгалхос Генри Стоунс. Йукъайаккхинера 4 йозаллин категори: 130 фунт кхаччалц а, 150 фунт кхаччалц а, 180 фунт кхаччалц а, абсолютни а&lt;ref name=&quot;Emilio Bruno&quot;/&gt;.

[[1952]] шарахь [[Париж]]ехь хилла [[Европа|Европин]] [[чемпионат]]ехь латархой цер говзаллин хьаьжна бекъарал сов хилира йахьаллонаш 63 кг кхаччалц а, 70 кг кхаччалц а, 80 кг сов а, абсолютни йозаллин категорехь а&lt;ref&gt;{{cite web
 | author        = 
 | authorlink    = 
 | datepublished = 
 | url           = http://www.judoinside.com/uk/?factfile/tournament/95/european_championships_paris
 | title         = European Championships Paris - 1952 (FRA)
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = JudoInside.com
 | accessdate    = 2010-07-07
 | lang          = en
 | description   = 
 | archiveurl    = http://www.webcitation.org/619CyTjry
 | archivedate   = 2011-08-23
}}&lt;/ref&gt;.

[[1964 шо]] кхаччалц дзюдон дуьненан чемпионаташкахь йозаллин категориш йацара&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinside.com/uk/?factfile/tournament/33/world_championships_paris
 |title         = World Championships Paris - 1961 (FRA)
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = JudoInside.com
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20250222091553/https://www.judoinside.com/uk/?factfile/tournament/33/world_championships_paris
 |archivedate   = 2025-02-22
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | author        = 
 | authorlink    = 
 | datepublished = 
 | url           = http://www.judoinside.com/uk/?factfile/tournament/32/world_championships_tokyo
 | title         = World Championships Tokyo - 1964 (JPN)
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = JudoInside.com
 | accessdate    = 2010-07-07
 | lang          = en
 | description   = 
 | archiveurl    = http://www.webcitation.org/619CzqNiw
 | archivedate   = 2011-08-23
}}&lt;/ref&gt;. Уьш йукъайаккхира [[Токио]]хь [[Олимпиада]] хилале&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = Neil Ohlenkamp
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/rules2.htm
 |title         = The Evolution of Judo Contest Rules
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-12-02
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091002090925/http://judoinfo.com/rules2.htm
 |archivedate   = 2009-10-02
}}&lt;/ref&gt;. Уьш йукъайаккхаран цхьа бахьан дара Антон Гесинкс Японин дзюдоисташ дукха эшабар&lt;ref name=&quot;Emilio Bruno&quot;/&gt;.

[[1964]] шарахь божарийн йахьллонашкахь йукъайаккхира 4 йозаллин категори: йайниг а (63 кг кхаччалц), йуккъераниг а (80 кг кхаччалц), ахъезаниг а (93 кг кхаччалц), абсолютни а.

[[1972]] шаран Олимпиадехь 6 йозаллин категори йинера: йайниг а (63 кг кхаччалц), ахйуккъераниг а (70 кг кхаччалц), йуккъераниг а (80 кг кхаччалц), ахйезаниг а (93 кг кхаччалц), йезаниг а (93 кг сов), абсолютни а.

[[1980]] шарахь 8 йозаллин категори йинера: тӀехйайниг а (60 кг кхаччалц), ахйайниг а (65 кг кхаччалц), йайниг а (71 кг кхаччалц), ахйуккъераниг а (78 кг кхаччалц), йуккъераниг а (86 кг кхаччалц), ахъезаниг а (95 кг кхаччалц), йезаниг а (95 кг сов), абсолютни а.

[[1992]] шарахь абсолютни йозаллин категори дӀайаккхинера&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/284-olympic-event-history
 |title         = Olympic Judo Event History
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Neil Ohlenkamp, JudoInfo.com
 |accessdate    = 2010-07-03
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100514062853/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/284-olympic-event-history
 |archivedate   = 2010-05-14
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010101938/http://judoinfo.com/new/alphabetical-list/judo-competition/284-olympic-event-history |date=2011-10-10 }}&lt;/ref&gt;.

Спортан дзюдохь дзюдоисташ бекъалуш бу 7 йозаллин категорин:

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;75%&quot; text-align:center;&quot;
|+ Божарий
|-
| 60 кг кхачалц
| 60~66 кг
| 66~73 кг
| 73~81 кг
| 81~90 кг
| 90~100 кг
| 100 кг сов
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;75%&quot; text-align:center;&quot;
|+ Зударий
|-
| 48 кг кхачалц
| 48~52 кг
| 52~57 кг
| 57~63 кг
| 63~70 кг
| 70~78 кг
| 78 кг сов
|}

=== Дзюдо Ӏамайаран кхерамзалла ===
Талламаш гойту спортан дзюдо Ӏамайар кегийча нахан кхерамза хилар&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = Robert S. Nishime, M.D., USA Judo Sports Medicine Subcommittee
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.usjudo.org/SportsMedicineIssuesintheYoungJudoAthlete.asp
 |title         = Sports Medicine Issues in the Young Judo Athlete
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = usjudo.org
 |accessdate    = 2010-07-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20110515020841/http://www.usjudo.org/SportsMedicineIssuesintheYoungJudoAthlete.asp
 |archivedate   = 2011-05-15
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728151444/http://www.usjudo.org/SportsMedicineIssuesintheYoungJudoAthlete.asp |date=2011-07-28 }}&lt;/ref&gt;. Спортан дзюдо Ӏамош болу кхиина спортхойн лазораш алсамо хуьлу хьакавалар доцу спортан тайпанашца йустича, амма цхьатерра йу кхоьчу хьакалушволу спортан тайпанашка хьаьжча&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/research24.htm
 |title         = Judo Research Abstracts
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-04
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100101025858/http://judoinfo.com/research24.htm
 |archivedate   = 2010-01-01
}}&lt;/ref&gt;.

Дзюдоистийн лазабарех 70 % лазавараш хуьлу йахьаллонашкахь. Лазаваран коьрта бахьанаш ду Ӏамор а, йахьаллонаш а нийса ци хилар а, нийса ца Ӏамавар а, йахьаллонийн бакъонаш талхайаран а, приёмаш нийса ца йар а, нийса ша шен ларвар ца йар.

Ах лазаваран бахьан ду чехка йа тӀехь меже саттайар а, нисйар а, йа хьовзайар а; 40 % бахаьн до охьакхетар; 10 % ши а бахьан ду&lt;ref name=&quot;Учимся дзюдо с Владимиром Путиным&quot;/&gt;.

=== Самбон а, дзюдон а йахьаллонийн башхаллаш ===

Самбо йу СССР кхоьллина а, Россиехь а&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.rsbi.ru/members/sambo.html
 |title         = Справка о состоянии и мерах развития самбо в Российской Федерации
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Российский союз боевых искусств (РБСИ)
 |accessdate    = 2010-02-27
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20101027213443/http://www.rsbi.ru/members/sambo.html
 |archivedate   = 2010-10-27
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720115757/http://www.rsbi.ru/members/sambo.html |date=2011-07-20 }}&lt;/ref&gt;, дуьненахь а йаржина&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.sambo.spb.ru/sworld/sworld.htm
 |title         = Самбо в мире
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-02-27
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100207010642/http://www.sambo.spb.ru/sworld/sworld.htm/
 |archivedate   = 2010-02-07
}}&lt;/ref&gt;. Цуьнан дзюдоца башхонаш йу бедарш а (самбистан бедарш йу куртка а, спортан шорташ а, мачаш а), спортан йахьаллонийн бакъонаш а (самбохь магийтина ду когашна лазош приёмаш йар, садукъдар магийтина дац), самбисташ охьатаьӀна латтар а (дзюдоисташ нийса лаьтта), самбисташ татамин метта куза лелабар а (самбон куза горга а, кӀеда а бу).

Самбо Олимпиадашкахь хуьлуш йац.

'''Самбон а, дзюдон а йахьаллонийн бакъонашкахь йолу башхалаш'''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! Техника
! Спортан дзюдо
! Спортан самбо
|-
! Когаш лазош приёмаш
| [[Файл:Pictogram voting oppose.svg|15px]]
| [[Файл:Pictogram voting support.svg|15px]]
|-
! Садукъдеш приёмаш
| [[Файл:Pictogram voting support.svg|15px]]
| [[Файл:Pictogram voting oppose.svg|15px]]
|-
! Приём «Канэ Басами» (дзюдо) / «ножницы» (самбо)
| [[Файл:Pictogram voting oppose.svg|15px]]
| [[Файл:Pictogram voting support.svg|15px]]
|-
! Приём «Кавадзу Гакэ» (дзюдо) / «обвив» (самбо)
| [[Файл:Pictogram voting oppose.svg|15px]]
| [[Файл:Pictogram voting support.svg|15px]]
|-
|}
{{clear|left}}

=== Дзюдо Олимпиадашкахь ===
Хьалхара божарашан йукъахь дзюдон олимпийски йахьаллонаш хилира [[1964]] шарахь [[Токио]]хь. Цу хенахь спортхой къуьйсуш йара 4 совгӀатийн комплект. Царех кхоъ японцаш схьайаккхира. Зударийн йахьаллонаш хилира [[1992]] шарахь [[Барселона|Барселонехь]] хилла йолу Олимпиадехь.

Олимпиадашкахь дзюдон йахьаллонашкахь массарелла дукха совгӀаташ деккхина пачхьалкх йу [[Япони]] — японаш йаккхина [[1964 шо]] дуьйна 109 къийссина хилчарех 35 дашо мидал а, 15 датониг а, 15 борзаниг а.

2-гӀа меттахь йу [[Франци]]. Цо йаккхира 10 дашо медала а, 8 датониг а, 19 борзаниг а. 3-гӀа меттахь йу [[Къилбаседа Корей]] — цо йаккхира 9 дашониг а, 14 датониг а, 14 борзаниг а мидал&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.sports-reference.com/olympics/sports/JUD/
 |title         = Judo Country Medal Leaders
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = Sports Reference/Olympic sports
 |accessdate    = 2010-02-27
 |lang          = en
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100131011024/http://www.sports-reference.com/olympics/sports/JUD/
 |archivedate   = 2010-01-31
}}&lt;/ref&gt;.

Олимпиадашкахь баккхи кхиамаш беккхина дзюдоисташ:
* {{Байракх|Нидерландаш}} Антон Гесинк — [[Нидерландаш|нидерландан]] дзюдоист, дзюдон 10-гӀа дан (йелла IJF). 3-за дуьненан чемпион ([[1961]], [[1964]], [[1965]]), 20-за сов Европин чемпионатийн совгӀатхо, Олимпиадан чемпион (1964). Дуьненан а, Олимпиадан а йахьаллонашкахь японцаш эшийна хьалхара дзюдоист (абсолютни йозаллин категорехь).
* {{Байракх|Япони}} Рёко Тани — японийн дзюдоистка. Цо йаккхина 5 мидал 5 Олимпиадехь тӀекӀел 48 кг кхаччалц йозаллин категорехь (2 дато, 2 дато, 1 борза).
* {{Байракх|Япони}} Тадахиро Номура — цхьаъ бен воцу 3-за Олимпиадан дзюдон чемпион (1996, 2000, 2004). Цуьнан йозалла йара 60 кг кхаччалц.
* {{Байракх|Австри}} Петер Зайсенбахер — [[Австри]]н дзюдоист, 2-за Олимпиадан чемпион (1984, 1988).
* {{Байракх|Япони}} Хитоси Сайто — Японин дзюдоист, 2-за Олимпиадан чемпион (1984, 1988). Иза вара лакхара йозаллин категорехь.
* {{Байракх|Франци}} Давид Дуйе — [[Франци]]н дзюдоист, 2-за Олимпиадан чемпион (1996, 2000), 4-за дуьненан чемпион.

== Дзюдо исбаьхьаллехь ==

Дзюдох лаьцна йу Цунэо Томитас йазйина роман «Сугата Сансиро». [[Куросава, Акира|Куросавас]] [[1943]] шарахь йаккхира иштта цӀе йолу фильм (цуьнан кхи цӀе — «Дзюдон похӀма»). ТӀаьхьа и фильм кхиъ 5-за йаккхира (1955, 1965, 1966, 1970, 1971 шерашкахь).

[[1945]] шарахь Куросавас арахийцира фильм {{nihongo|«Сугата Сансиро. Часть II»|續姿三四郎|Zoku Sugata Sanshirō}}. Цуьнан шозлугӀа цӀе йара «Дзюдон похӀма II».

Цхьа куьг долучера дзюдо Ӏамош вара детектив Сид Холли — масийтта романан турпалхо («Игра без козырей», «Твёрдая рука», «Дорога скорби», «По заказу»). И романаш йазйинарг вара ингалсан [[йаздархо]] Дик Френсис.

1986 шо дуьйна 1993 шо кхаччалц ''Big Comic Spirits'' журналехь арахоьцуш йара Наоки Урасавас йазйина манга «Yawara!». Иза йара дзюдо Ӏамош йолу {{nihongo|Явара Инокума|猪熊 柔|Inokuma Yawara}} цӀе йолу йоӀах лаьцна. 1988 шо дуьйна 1997 шо кхаччалц арахоьцуш йара Кацутоси Каваи йазйина {{nihongo|«Хьайн доьхка чӀогӀа дехка!»|帯をギュッとね!|Obi o Gyuttone!}} цӀе йолу манга.

1969 шарахь 2 апрель дуьйна 24 сентябрь кхаччалц Fuji Television студис гайтира {{nihongo|«Дзюдо латар» йа «Курэнай Сансиро»|紅三四郎|Kurenai Sanshiro}} Тацуо Ёсидас йаккхина анимен 26 сери&lt;ref&gt;{{cite web
 | author        =  
 | authorlink    = 
 | datepublished = 
 | url           = http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=291
 | title         = Kurenai Sanshiro (TV)
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = Anime News Network
 | accessdate    = 2010-02-27
 | lang          = en
 | description   =
}}&lt;/ref&gt;.

2004 шарахь [[Гонконг]]ехь йаккхира дзюдох лаьцна фильм «Охьакхоссар» (Yau doh lung fu bong).(http://kinoprosport.ru/brosok-vniz-2004/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921034940/http://kinoprosport.ru/brosok-vniz-2004/ |date=2012-09-21 }})

== Бевзуш болу нохчийн дзюдоисташ ==
* [[Вараев, Башир Магомедович]]
* Шарип Вараев
* [[Мациев, Ислам Хамзатович]]
* [[Бисултанов, Хасан|Хасан Бисултанов]] (Хусейн Озкан)
* [[Магомадов, Зелимхан|Зелимхан Магомадов]] (Селим Татароглу)
* [[Асанов, Висита|Висита Асанов]] (Бекташ Демирель)
* [[Маргошвили, Давид|Давид Маргошвили]]
* [[Межидов, Саламу|Саламу Межидов]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==

=== Оьрсийн маттахь ===
* {{статья
| автор         = Кано Дзигоро.
| заглавие      = Общие сведения о дзюдо и его ценности в деле воспитания
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Хидэн. Боевые искусства и рукопашный бой
| тип           = Научно-методический сборник под редакцией Горбылёва А. М.
| место         = М.
| издательство  = ФГУП Издательство «Известия» УД П РФ
| год           = 2008
| выпуск        = 1
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 118-173
| isbn          = 
| issn          = 
}}

* {{статья
| автор         = Горбылёв А. М.
| заглавие      = Очерк истории дзюдо. Начало пути
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = М.
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 6
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 7-15
| isbn          = 
| issn          = 
}}
* {{статья
| автор         = Горбылёв А. М.
| заглавие      = Очерк истории дзюдо. «Смертельная битва» с дзю-дзюцу
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = М.
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 7
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 5-14
| isbn          = 
| issn          = 
}}

* {{статья
| автор         = Горбылёв А.М.
| заглавие      = Очерк истории дзюдо. От национального признания к олимпийскому виду спорта
| оригинал      = 
| ссылка        = 
| язык          = ru
| ответственный = 
| автор издания = 
| издание       = Додзё. Воинские искусства Японии
| тип           = Научно-популярный методический сборник
| место         = М.
| издательство  = ООО «Будо-спорт»
| год           = 2001
| выпуск        = 8
| том           = 
| номер         = 
| страницы      = 5-13
| isbn          = 
| issn          = 
}}

* {{книга
 |автор        = Г. Пархомович.
 |часть        = 
 |заглавие     = Основы классического дзюдо
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = 
 |издательство = «Урал-Пресс»
 |год          = 1993
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 302
 |isbn         = 5-86610-037-1
}}

* {{книга
 |автор        = С. А. Косоротов, А. Д. Арабаджиев.
 |часть        = 
 |заглавие     = Каноны дзюдо
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = М.
 |издательство = Издательский дом «Будо-Спорт»
 |год          = 2007
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 128
 |isbn         = 5-901826-12-4
}}

=== Кхоьчу меттанашкахь ===
* {{книга
 |автор        = Jigoro Kano.
 |часть        = 
 |заглавие     = Kodokan Judo: The Essential Guide to Judo
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 
 |место        = 
 |издательство = Kodansha International
 |год          = 1994
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 264
 |isbn         = 4770017995
}}

* {{книга
 |автор        = Kyuzo Mifune.
 |часть        = 
 |заглавие     = The Canon of Judo: Classic Teachings on Principles and Techniques
 |оригинал     = 
 |ссылка       = 
 |издание      = 2nd edition
 |место        = 
 |издательство = Kodansha International
 |год          = 2004
 |том          = 
 |страницы     = 
 |страниц      = 224
 |isbn         = 4770029799
}}

== Хьажоргаш ==
{{Commons|Judo}}
* [https://web.archive.org/web/20140413124723/http://wsport.free.fr/Chechen_olymp/Judokas_chechen_on_the_OG.htm Чеченские дзюдоисты на Олимпийских Играх]
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://kodokan.org
 |title         = Официальный сайт Кодокан дзюдо
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-14
 |lang          = ja
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100130235043/http://www.kodokan.org/
 |archivedate   = 2010-01-30
}}{{ref-en}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo.ru/
 |title         = Российское дзюдо
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-14
 |lang          = ru
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100125021226/http://www.judo.ru/
 |archivedate   = 2010-01-25
}}{{ref-en}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.ijf.org/
 |title         = International Judo Federation
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-14
 |lang          = en
 |description   = Международная федерация дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091129091931/http://www.ijf.org/
 |archivedate   = 2009-11-29
}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.europejudo.com/html/frame.html
 |title         = European Judo Union
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-17
 |lang          = en
 |description   = Сайт Европейского союза дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091126101610/http://www.europejudo.com/html/frame.html
 |archivedate   = 2009-11-26
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810074138/http://www.europejudo.com/html/frame.html |date=2011-08-10 }}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judoinfo.com/
 |title         = The Original Judo Information Site
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-17
 |lang          = en
 |description   = Информация о дзюдо на английском языке на сайте Judoinfo.com
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091201033743/http://judoinfo.com/
 |archivedate   = 2009-12-01
}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.judo-snijders.nl/
 |title         = Judoschool Jan Snijders
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-17
 |lang          = en
 |description   = Информация о дзюдо на английском и голландском языках; видео бросков и ката
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20090130112320/http://judo-snijders.nl/
 |archivedate   = 2009-01-30
}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.ippon.org/
 |title         = Judo Information System
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-07-07
 |lang          = en
 |description   = Информационная мультиязычная система о событиях в мире дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100722050510/http://www.ippon.org/
 |archivedate   = 2010-07-22
}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.ejudo.info/
 |title         = Ejudo.info
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2009-11-17
 |lang          = ja
 |description   = История дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20091201163702/http://www.ejudo.info/
 |archivedate   = 2009-12-01
}}
* {{cite web
 | author        =  
 | authorlink    = 
 | datepublished = 
 | url           = http://www.youtube.com/watch?v=uFXbuszijCM
 | title         = Kyuzo Mifune Demonstrating Judo
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = YouTube
 | accessdate    = 2009-11-18
 | lang          = en
 | description   = Кюдзо Мифунэ (10-й дан Кодокан дзюдо) демонстрирует приёмы дзюдо
}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.mir-judo.ru/
 |title         = «Мир дзюдо»
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2010-04-16
 |lang          = ru
 |description   = Российский спортивный журнал о дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20100428073156/http://www.mir-judo.ru/
 |archivedate   = 2010-04-28
}}
* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://www.woin.ru/index.php?cat=c121_Boevye-iskusstva-Japonii.html&amp;page=1
 |title         = Учебные видеофильмы по дзюдо
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 2011-04-04
 |lang          = ru
 |description   = Обучающие программы по дзюдо для тренеров и спортсменов
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20120106205542/http://www.woin.ru/index.php?cat=c121_Boevye-iskusstva-Japonii.html&amp;page=1
 |archivedate   = 2012-01-06
}}

* {{cite web
 |author        = 
 |authorlink    = 
 |datepublished = 
 |url           = http://ukrjudo.com
 |title         = Дзюдо для всех
 |format        = 
 |work          = 
 |publisher     = 
 |accessdate    = 
 |lang          = ru
 |description   = Видео техники дзюдо
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20130917022729/http://ukrjudo.com/
 |archivedate   = 2013-09-17
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120032750/http://ukrjudo.com/ |date=2012-01-20 }}
{{Олимпийн спортан тайпанаш}}
&lt;!--
{{Чемпионаты мира по дзюдо}}
--&gt;
{{1000}}

[[Категори:Латараш]]</text>
      <sha1>ngocjqkhbglax247hr4b9krm27nuab7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ГӀуворой</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18246</id>
    <revision>
      <id>26545508</id>
      <parentid>26038685</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="5cczcmbqtttvdx3clj597jd6kajhvt5" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=май 2015}}
{{Къам
 |цӀе                 = ГӀувороой
 |сурт                =Годоберинцы (Гъибдиди).jpg 
 |шоралла             = 
 |куьг                = 
 |шен цӀе = {{lang-gdo|гъибдиди}}
 |дукхалла         = 8000
 |баржар        = {{Байракх/2|Росси}}
* {{Байракх/2|ДегӀаста}}
 |дIадйалла къам       = 
 |архкультура         = 
 |мотт                = 
 |раса                = 
 |дин                 = 
 |гергар              = 
 |йукъабоьду           = 
 |царна йукъабоьду     = 
 |схьабалар           = 
}}'''ГӀуворой'''&lt;ref name=&quot;БРЭ2&quot;&gt;{{БРЭ|статья=[https://bigenc.ru/ethnology/text/2802127 Годоберинцы]}}&lt;/ref&gt; ({{lang-gdo|гъибдиди&lt;ref&gt;{{книга
 |автор         = Тишков В.А. (глав. ред.)
 |часть         = 
 |ссылка часть  = 
 |заглавие      = Народы и религии мира. Энциклопедия
 |оригинал      = 
 |язык          = ru
 |ссылка        = 
 |викитека      = 
 |ответственный = 
 |издание       = 
 |место         = 
 |издательство  = 
 |год           = 1999
 |том           = 
 |страницы      = 136
 |столбцы       = 
 |страниц       = 930
 |серия         = М.: Большая Российская энциклопедия
 |isbn          = 5-85270-1550-6
 |doi           = 
 |тираж         = 
 |ref           = 
}}&lt;/ref&gt;}}, цхьайолу хьосташкахь {{lang-gdo|гъибдилъи&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;&gt;{{БРЭ|статья=[https://bigenc.ru/ethnology/text/2802127 Годоберинцы]}}&lt;/ref&gt;}}) — [[ДегӀаста]]нара Ӏаьндийн къам. Цера дукхалла 8 эзар стаг.

Дукхахберш беха [[ГӀувора]], [[Зиберкала]] йарташкахь Ӏаьндийн гӀойхи эркан бердйистехь (Ботлихан кӀоштан малхбузе); цхьадолу дакъа беха нийса аренашкахь (Хаси-Эвлан кӀошт а, ГӀизларан кӀошт), цул совнах гӀаланашкахь а беха (ХӀинжа-ГӀала, ГӀизлар, Хаси-Эвла кхин а). Мотт буьйцу гӀуворойн; иштта баьржина бу жӀахойн а, оьрсийн а меттанаш. Дин – бусулбанаш-сунниш&lt;ref name=&quot;БРЭ&quot;/&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Вайнеха-ДегӀастана къаьмнаш}}

[[Категори:Къаьмнаш]]


{{Ethno-stub}}</text>
      <sha1>5cczcmbqtttvdx3clj597jd6kajhvt5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хантийн-Мансийн автономин гуо — Югра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18300</id>
    <revision>
      <id>26545721</id>
      <parentid>26193418</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Хантийн-Мансийн автономин гуо]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7901" sha1="nfroh16gbpg3dvszrwvq59qpca4fjan" xml:space="preserve">{{Falseredirect|Остяко-Вогулийн къоман гуо}}
{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
[[Файл:Petroleum drills Surgut Russia.jpg|right|thumb|Нефтяные скважины близ [[Сургут]]а]]

'''Хантийн-Мансийн автономин гуо — Югра''' — [[Россин Федераци]]н автономи&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.constitution.ru/10003000/10003000-5.htm|title=Конституция Российской Федерации. Часть 3. Федеративное устройство|accessdate=2011-03-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707192855/http://www.constitution.ru/10003000/10003000-5.htm|archivedate=2011-07-07}}&lt;/ref&gt;. Югра [[Тюменан область|Тюменан областан]] йукъайогӀуш йу.

== Административан йекъайалар ==

'''Гуонан маьӀна долу гӀаланаш:'''
* гӀала [[Когалым]]
* гӀала [[Лангепас]]
* гӀала [[Мегион]]
* гӀала [[Нефтеюганск]]
* гӀала [[Нижневартовск]]
* гӀала [[Нягань]]
* гӀала [[Покачи]]
* гӀала [[Пыть-Ях]]
* гӀала [[Радужни (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Радужни]]
* гӀала [[Сургут]]
* гӀала [[Урай]]
* гӀала [[Ханты-Мансийск]]
* гӀала [[Югорск]]

'''Муниципалан кӀошташ:'''
* [[Белоярскан кӀошт]]
* [[Берёзовн кӀошт (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Берёзовн кӀошт]]
* [[Кондинскан кӀошт]]
* [[Нефтеюганскан кӀошт]]
* [[Нижневартовскан кӀошт]]
* [[Октябрьскан кӀошт (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Октябрьскан кӀошт]]
* [[Советскан кӀошт (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Советскан кӀошт]]
* [[Сургутан кӀошт]]
* [[Хантийн-Мансийн кӀошт]]

'''ГӀаланийн меттигаш:'''
[[Агириш]], [[Андра (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Андра]], [[Барсово]], [[Бели Яр (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Бели Яр]], [[Берёзово (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Берёзово]], [[Зеленоборск (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Зеленоборск]], [[Игрим]], [[Излучинск]], [[Коммунистически]], [[Кондински (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Кондински]], [[Кумински]], [[Лугови (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Лугови]], [[Малиновски (Советан кӀошт)|Малиновски]], [[Междуреченски (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Междуреченски]], [[Мортка]], [[Новоаганск]], [[Октябрьски (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Октябрьски]], [[Пионерски (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Пионерски]], [[Пойковски]], [[Приобье]], [[Таёжни (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Таёжни]], [[Талинка]], [[Фёдоровски (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Фёдоровски]];

'''Йуьртаний меттигаш:'''
[[Алябьевски]], [[Аган (эвла)|Аган]], [[Йоккха Леуши]], [[Бобровски (Хантийн-Мансийн кӀошт)|Бобровски]], [[Болчары]], [[Вата (Нижневартовски кӀошт)|Вата]], [[Ваховск]], [[Верхнеказымски]], [[Рейд-Выкатни|Выкатни]], [[Горноправдинск]], [[Зайцева Речка]], [[Казым (эвла, Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Казым]], [[Каменни (Хантийн-Мансийн автономин гуо — Югра)|Каменни]], [[Каркатеевы]], [[Карымкары]], [[Кедрови (Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Кедрови]], [[Красноленински]], [[Куть-Ях]], [[Кышик]], [[Ларьяк]], [[Лемпино]], [[Леуши]], [[Локосово]], [[Луговски (Хантийн-Мансийн кӀошт)|Луговски]], Лыхма, Лямина, Жима Атлым, Мулымья, Нижнесортымски, Нялински, Перегребни, Покур, Полноват, Половинка, Приполярни, Русскински, Салым, Саранпауль, Светли, Селиярово, Сентябрьски, Сергино, Сибирски, Сингапай, Согом, Солнечни, Сорум, Сосновка, Сытомино, Тундрино, [[Угут (Сургутан кӀошт Хантийн-Мансийн автономин гуо)|Угут]], Ульт-Ягун, Унъюган, Усть-Юган, Хулимсунт, Цингалы, Чеускино, Шапша, Шеркалы, Шугур.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Россин федерацин регионаш}}

{{кечдар}}

[[Категори:Хантийн-Мансийн автономин гуо]]</text>
      <sha1>nfroh16gbpg3dvszrwvq59qpca4fjan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Отнурок (Код ОКТМО 80611440116)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20226</id>
    <revision>
      <id>26545725</id>
      <parentid>26237289</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VolnyiLev цӀе хийцина [[Отнурок (Нурски йуьртан меттиг)]] → [[Отнурок (Код ОКТМО 80611440116)]] дӀасахьажорг цайуьтуш</comment>
      <origin>26237289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3726" sha1="r2swdzczm9lwhwmf2ory3bxc7g4y9ef" xml:space="preserve">{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}

{{Underlinked|date=июнь 2014}}
{{Orphan|date=июнь 2014}}

{{НБМ-Росси
|статус                   = эвла 
|нохчийн цӀе         = Отнурок 
|шен цӀе    = 
|пачхьалкх                  = Росси 
|хӀост                     = 
|байракх                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ЯндексКарта              = 
|регионан картин барам     = 
|кӀоштан картин барам      = 
|регион                   = Башкирийчоь 
|регион таблицехь         = Башкирийчоь 
|кӀоштан тайпа              = 
|кӀошт                    = Белорецкан кӀошт
|кӀошт таблицехь          = 
|йуьртан меттиган тайпа            = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг                = Нурски йуьртан меттиг (къоларгБелорецки кӀошт){{!}}Нурски 
|йуьртан меттиг таблицехь      = 
|йукъара йекъайалар       = 
|корта                   = 
|йиллина терахь          = 
|дуьххьара хьахор        = 
|хьалхара цӀерш            = 
|статус йелла терахь      = 
|майда                  = 
|хӀордан сизал локхалла         = 
|бахархой               = 4
|бахархой ларар шо            = 2009&lt;ref name='справочник' /&gt;
|луьсталла               = 
|агломераци             = 
|къаьмнийн хӀоттам     = 
|динан хӀоттам = 
|бахархойн цӀерш              = 
|поштан индекс          =  
|поштан индексаш         = 
|телефонан код           = 
|идентификаторан терахьаш   =  
|категори Commons чохь      = 
|сайт                     = 
}}
 
'''Отнурок''' — [[Башкирийчоь]]нан [[Белорецкан кӀошт]]ара эвла, иза Нурски йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 4 стаг (къоларг2009 шо)&lt;ref name='справочник'&gt;Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.&lt;/ref&gt;.
Поштан индекс — ?, код ОКАТО — ?.
 
== Демографи ==
Бахархойн дукхаллин динамика:

{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Массо демографи'''&lt;ref name='справочник' /&gt;

|--- class='bright'
| colspan=2 | Массо бахархой || colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам 2002—2009
|--- class='shadow'
| 2002 || 2009 || стаг || % 
|---
| 0 || 4 || +4 || +#DIV/0! 
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Белорецкан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Bashkir-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>r2swdzczm9lwhwmf2ory3bxc7g4y9ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пятилетка (Ауструман йуьртан меттиг)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21367</id>
    <revision>
      <id>26545728</id>
      <parentid>26290346</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VolnyiLev цӀе хийцина [[Пятилетка (Иглин кӀошт)]] → [[Пятилетка (Ауструман йуьртан меттиг)]] дӀасахьажорг цайуьтуш</comment>
      <origin>26290346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="roe05rpjg0vpacb8ltnkryrj5fk86fx" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Пятилетка (маьӀнаш)}}
{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}

{{Underlinked|date=июнь 2015}}
{{Orphan|date=декабрь 2013}}

{{НБМ-Росси
|статус                   = эвла 
|нохчийн цӀе         = Пятилетка 
|шен цӀе    = 
|пачхьалкх                  = Росси 
|хӀост                     = 
|байракх                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ЯндексКарта              = 
|регионан картин барам     = 
|кӀоштан картин барам      = 
|регион                   = Башкирийчоь 
|регион таблицехь         = Башкирийчоь 
|кӀоштан тайпа              = 
|кӀошт                    = Иглин кӀошт
|кӀошт таблицехь          = 
|йуьртан меттиган тайпа            = йуьртан меттиг
|йуьртан меттиг                = Надеждински йуьртан меттиг (Иглински кӀошт){{!}}Надеждински 
|йуьртан меттиг таблицехь      = 
|йукъара йекъайалар       = 
|корта                   = 
|йиллина терахь          = 
|дуьххьара хьахор        = 
|хьалхара цӀерш            = 
|статус йелла терахь      = 
|майда                  = 
|хӀордан сизал локхалла         = 
|бахархой               = 212
|бахархой ларар шо            = 2009&lt;ref name='справочник' /&gt;
|луьсталла               = 
|агломераци             = 
|къаьмнийн хӀоттам     = 
|динан хӀоттам = 
|бахархойн цӀерш              = 
|поштан индекс          = 452418 
|поштан индексаш         = 
|телефонан код           = 
|идентификаторан терахьаш   = 80228805011 
|категори Commons чохь      = 
|сайт                     = 
}}
 
'''Пятилетка''' — [[Башкирийчоь]]нан [[Иглин кӀошт]]ара эвла, иза Надеждински йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 212 стаг (2009 шо)&lt;ref name='справочник'&gt;Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.&lt;/ref&gt;.
Поштан индекс — 452418, код ОКАТО — 80228805011.
 
== Демографи ==
Бахархойн дукхаллин динамика:

{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Массо демографи'''&lt;ref name='справочник' /&gt;

|--- class='bright'
| colspan=2 | Массо бахархой || colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам 2002—2009
|--- class='shadow'
| 2002 || 2009 || стаг || % 
|---
| 232 || 212 || -20 || -8,62 
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Иглин кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Bashkir-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>roe05rpjg0vpacb8ltnkryrj5fk86fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545730</id>
      <parentid>26545728</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <origin>26545730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3672" sha1="1yihr4g3pdtrjnsy4zdn0a2kb2zz9y3" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Пятилетка (маьӀнаш)}}
{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}

{{Underlinked|date=июнь 2015}}
{{Orphan|date=декабрь 2013}}

{{НБМ-Росси
|статус                   = эвла 
|нохчийн цӀе         = Пятилетка 
|шен цӀе    = 
|пачхьалкх                  = Росси 
|хӀост                     = 
|байракх                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ЯндексКарта              = 
|регионан картин барам     = 
|кӀоштан картин барам      = 
|регион                   = Башкирийчоь 
|регион таблицехь         = Башкирийчоь 
|кӀоштан тайпа              = 
|кӀошт                    = Иглин кӀошт
|кӀошт таблицехь          = 
|йуьртан меттиган тайпа            = 
|йуьртан меттиг                = 
|йуьртан меттиг таблицехь      = 
|йукъара йекъайалар       = 
|корта                   = 
|йиллина терахь          = 
|дуьххьара хьахор        = 
|хьалхара цӀерш            = 
|статус йелла терахь      = 
|майда                  = 
|хӀордан сизал локхалла         = 
|бахархой               = 212
|бахархой ларар шо            = 2009&lt;ref name='справочник' /&gt;
|луьсталла               = 
|агломераци             = 
|къаьмнийн хӀоттам     = 
|динан хӀоттам = 
|бахархойн цӀерш              = 
|поштан индекс          = 452418 
|поштан индексаш         = 
|телефонан код           = 
|идентификаторан терахьаш   = 80228805011 
|категори Commons чохь      = 
|сайт                     = 
}}
 
'''Пятилетка''' — [[Башкирийчоь]]нан [[Иглин кӀошт]]ара эвла, иза Ауструман йуьртан меттиган йукъайогӀу. Бахархойн дукхалла 212 стаг (2009 шо)&lt;ref name='справочник'&gt;Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.&lt;/ref&gt;.
Поштан индекс — 452418, код ОКАТО — 80228805011.
 
== Демографи ==
Бахархойн дукхаллин динамика:

{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Массо демографи'''&lt;ref name='справочник' /&gt;

|--- class='bright'
| colspan=2 | Массо бахархой || colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам 2002—2009
|--- class='shadow'
| 2002 || 2009 || стаг || % 
|---
| 232 || 212 || -20 || -8,62 
|}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Иглин кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Bashkir-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>1yihr4g3pdtrjnsy4zdn0a2kb2zz9y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болакан кӀошт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39057</id>
    <revision>
      <id>26545512</id>
      <parentid>11921145</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>/* Нах беха меттигаш */</comment>
      <origin>26545512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4502" sha1="eoylde4ew1z097h6id9d3efx2y6mm5o" xml:space="preserve">{{Административан дакъа
 |Бос1                           = {{Бос|Росси}}
 |Нохчийн цӀе                    = Болакан кӀошт
 |Шен цӀе                        = 
 |ХӀост                           = 
 |Байракх                        = 
 |Байракхан шоралла              = 
 |ХӀостан дӀайаздар                = 
 |Байракхан дӀайаздар             = 
 |Пачхьалкх                      = {{RUS}}
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region     =
  |type       =
  |барам      =
  |CoordScale =
 |Шатлакхан Илли                           = 
 |Статусан гар           = Статус
 |Статус                 = {{s|[[Муниципалан кӀошт]]}}
 |Йукъайоду                       = ДегӀаста
 |Цунна йукъайоду                 = 
 |Коьрта гӀала                   = [[Болак]]
 |Йоккха гӀала                   = 
 |Йаккхий гӀаланаш                 = 
 |Кхоллар                        = [[1929]]
 |ДӀайаккхар                      = 
 |Корта                          = 
  |Коьртан цӀе                   = 
 |Корта2                         = 
  |Коьртан цӀе2                  = 
 |ДЧС       = 
  |ДЧС шо                        =
  |ДЧС меттиг                    =
  |ХӀораннан а сина ДЧС =
  |ХӀораннан а сина ДЧСн меттиг =
 |Мотт                           =
 |Меттанаш                        =
 |Бахархой                       =55 308
  |Бахархой ларар шо             =2013
  |Бахархойх процент             =
  |Бахархой меттиг               =
  |Луьсталла             =77,2
  |Луьсталлин меттиг            =
  |Къаьмнийн хӀоттам              =
  |Динан хӀоттам                 =
 |Латта                          =
  |Латтан процент                =
  |Латтан меттиг                 =
 |Максималан локхалла          =
 |Йуккъера локхалла               =
 |Минималан локхалла           =
 |Шоралла                        =
 |Дохалла                        =
 |Карта                          =Botlikhsky district locator map.png
  |Картин барам                  =
 |Административан декъа карта    =
 |Сахьтан аса                    = {{MSK+0}}
 |Доцайаздар                      =
 |ISO                            =
 |FIPS                           =
 |Телефонан код                  =87271
 |Поштан индексаш                =
 |Интернет-домен                 =
 |Автомобилан код                   =05
 |Сайт                           = http://www.botlikh.ru
 |Commons Категори                =
 |Билгалдахарш                  =
}}'''Болакан кӀошт''' — [[Росси|Россин Федерацин]] [[ДегӀаста]]нара [[муниципалан кхоллам]].

[[Административан центр]] — [[Болак]].

== Нах беха меттигаш ==
* [[Айтхан]]
* [[Алак (ДегӀаста)|Алак]]
* [[Ӏаьнда]]
* [[Анаста]]
* [[Анхвала]]
* [[Анхо]]
* [[Ашали]]
* [[Ашино|Ӏашана]]
* [[Беледи]]
* [[ГӀагӀатӀла|ГӀагӀатла]]
* [[ГӀувора|ГIувора]]
* [[Гунха|ГӀунха]]
* [[Джугут]]
* [[Зиберкала]]
* [[Зило|Зила]]
* [[Кванхидатли|КагӀота]]
* [[Кижани]]
* [[Мехетури]]
* [[Мерца]]
* [[Муни (эвла)|Муна]]
* [[Лаха Инхело]]
* [[Керла Хелетури]]
* [[Урткала]]
* [[Рахата]]
* [[РикӀони|Ригана]]
* [[Рушуха]]
* [[ТӀандо|ТӀанда]]
* [[ТӀасутӀа|Цаста]]
* [[Тлох]]
* [[Хандо (ДегӀаста)|Хандо]]
* [[Хелетури]]
* [[Цибилта]]
* [[Чанко (ДегӀаста)|Чинка]]
* [[Чубутла]]
* [[Шивор|Шиер]]
* [[Шодрода|Шоларда]]

{{ДегӀаста}}

[[Категори:Ботлихан кӀошт]]


{{Dagestan-geo-stub}}</text>
      <sha1>eoylde4ew1z097h6id9d3efx2y6mm5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бриди да Коста, Мариана</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66580</id>
    <revision>
      <id>26545626</id>
      <parentid>26291470</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T00:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2494" sha1="3477bhv54k4p5vzogr3unersvj9t0i2" xml:space="preserve">{{Orphan|date=март 2016}}

{{Фотомодель
 |ЦӀе                  = Мариана Бриди да Коста
 |ЦӀеран оригинал      = 
 |ДогӀа                 = Мариана Бриди да Коста
 |Сурт                 = MarianaBridi.jpg
 |Шоралла              = 
 |Суьртах лаьцна       = 
 |Бакъ цӀе     = 
 |Псевдонимаш             = 
 |Харц цӀераш           = 
 |Йина терахь        = 18.06.1988
 |Йина меттиг       = [[Маршал Флориано]], {{ЙинаМеттиг|Эспириту-Санту|Эспириту-Сантехь}}, [[Бразили]]
 |Кхелхина терахь         = 24.01.2009
 |Кхелхина меттиг         = 
 |Лакхалла                 = 1,75 м
 |Йозалла                  = 57 кг.
 |Накха                = 
 |ГӀодайукъ                = 
 |Вареш                = 
 |Месаш               = боьмаша
 |БӀаьргийн бос                = боьмаша
 |Бедарийн барам        = 
 |Мачийн барам         = 
 |Гражданалла          = [[Бразили]]
 |Агенталла            = 
 |Майра               = 
 |Зуда              = 
 |Сайт                 = 
}}
'''Мариана Бриди да Коста''' ({{lang-pt|Mariana Bridi}}, [[18 июнь]] [[1988]] — [[24 январь]] [[2009]]) — [[Бразилаш|бразилийн]] [[модель (адам)|модель]]&lt;ref name=&quot;huffington&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2009/01/22/mariana-bridi-da-costa-mi_n_160055.html|title=Mariana Bridi da Costa: Miss World Finalist Loses Hands And Feet, Fighting For Life|accessdate=2009-01-24|work=Newsarticle|publisher=The Huffington Post|date=2009-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090125201252/http://www.huffingtonpost.com/2009/01/22/mariana-bridi-da-costa-mi_n_160055.html|archivedate=2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/americas/01/24/brazil.amputee.model/|title=Brazilian amputee model dead at 20|accessdate=2009-01-24|work=Newsarticle|publisher=CNN|date=2009-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090129142951/http://www.cnn.com/2009/WORLD/americas/01/24/brazil.amputee.model/|archivedate=2009-01-29}}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{кечдар}}

[[Категори:Бразилийн моделаш]]</text>
      <sha1>3477bhv54k4p5vzogr3unersvj9t0i2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Республика ГӀирма</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86612</id>
    <revision>
      <id>26545708</id>
      <parentid>11600763</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Республика ГӀирма]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3806" sha1="jir3sqkeltx35n7zgmosptwwg2sb9gk" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Респýблика ГIирма&lt;ref&gt;Карасаев А.Т., Мациев А.Г. - Русско-чеченский словарь - 1978&lt;/ref&gt;''' ({{lang-uk|Республіка Крим}}, {{lang-crh|Къырым Джумхуриети, Qırım Cumhuriyeti}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] [[Республика (Росси)|республика]]&lt;ref&gt;Согласно [http://pravo.gov.ru:8080/page.aspx?94685 Конституции Российской Федерации] (в редакции [[s:Федеральный конституционный закон от 21.03.2014 № 6-ФКЗ|Федерального конституционного закона Российской Федерации от 21 марта 2014 года № 6-ФКЗ «О принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов — Республики Крым и города федерального значения Севастополя»]], обнародована 11 апреля 2014 года)&lt;/ref&gt;, [[ГӀирмин Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Республика ГӀирма]]</text>
      <sha1>jir3sqkeltx35n7zgmosptwwg2sb9gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ямалан-Ненцойн автономин гуо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93933</id>
    <revision>
      <id>26545723</id>
      <parentid>26230042</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Росси]]; тӀетоьхна [[Категори:Ямалан-Ненцойн автономин гуо]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="clnemq20hjea5qjgu6zz2ewm0cmgtce" xml:space="preserve">{{Россин федерацин субъект
 |Нохчийн цӀе           = 
 |Шен цӀе               = 
 |Кхин цӀе              = 
 |ХӀост                 = 
 |Байракх               = 
 |ХӀостан шоралла       = 
 |Байракхан шоралла     = 
 |ХӀостан дӀайаздар     = 
 |Байракхан дӀайаздар   = 
 |Пачхьалкх             = 
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region               = 
  |type                 = 
  |барам                = 
  |CoordScale           = 
 |Шатлакхан Илли        = 
 |Йекъало               = 
 |Цунна йукъайоду       = 
 |Административан центр = 
 |Йоккха гӀала          = 
 |Йаккхий гӀаланаш      = 
 |Кхоллар               = 
 |ДӀайаккхар            = 
 |Корта                 = 
 |Коьртан цӀе           = 
 |Корта2                = 
 |Коьртан цӀе2          = 
 |ДЧС                   = 
 |ДЧС шо                = 
 |ДЧС меттиг            = 
 |ХӀораннан а сина ДРС  = 
 |Мотт                  = 
 |Меттанаш              = 
 |Бахархой              = 
 |Бахархой ларар шо     = 
 |Бахархойх процент     = 
 |Бахархой меттиг       = 
 |Луьсталла             = 
 |Луьсталлина меттиг    = 
 |Къаьмнийн хӀоттам     = 
 |Динан хӀоттам         = 
 |Майда                 = 
 |Майдан процент        = 
 |Майдан меттиг         = 
 |Максималан локхалла   = 
 |Йуккъера локхалла     = 
 |Минималан локхалла    = 
 |Шоралла               = 
 |Дохалла               = 
 |Карта                 = 
 |Картин барам          = 
 |Сахьтан аса           = 
 |Доцайаздар            = 
 |ISO                   = 
 |FIPS                  = 
 |Телефонан код         = 
 |Поштан индексаш       = 
 |Интернет-домен        = 
 |Автомобилан код       = 
 |Сайт                  = 
 |Commons категори      = 
 |Билгалдахарш          = 
}}
'''Ямалан-Ненцойн автономин гуо''' ({{lang-yrk|Ямалы-Ненёцие автономной окрук}}) — [[Россин Федераци]]н регион&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.constitution.ru/10003000/10003000-5.htm|title=Конституция Российской Федерации. Часть 3. Федеративное устройство|accessdate=2011-03-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110707192855/http://www.constitution.ru/10003000/10003000-5.htm|archivedate=2011-07-07}}&lt;/ref&gt;. [[Тюменан область|Тюменан областан]] йукъайогӀу, амма цуна йу Россин Федерацин регионийн санна бакъонаш&lt;ref&gt;[http://www.duma72.ru/ru/legal_principles/ustav/ Устав Тюменской области] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923220911/http://www.duma72.ru/ru/legal_principles/ustav/ |date=2015-09-23 }}&lt;/ref&gt;. [[Ураан Федералан гуо|Уралан Федералан гуо]]нан йукъайогӀу.

Административан центр — [[Салехард]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}  {{Россин федерацин регионаш}}

[[Категори:Ямалан-Ненцойн автономин гуо]]</text>
      <sha1>clnemq20hjea5qjgu6zz2ewm0cmgtce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сахалин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100595</id>
    <revision>
      <id>26545585</id>
      <parentid>11601271</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:О._Сахалин.png|О._Сахалин.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with Автор = Latitude|]].</comment>
      <origin>26545585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1852" sha1="shdd749u7y6o7jf22otuo8erhfgt2uh" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Сахалин (маьӀнаш)}}
{{ГӀайре
 |ЦӀе                = Сахалин
  |Шен цӀе  = 
 |Сурт             = Cape Tihii. Sakhalin coast of Sea of Okhotsk.JPG 
  |Суьртан куьг    = 
|Карта              = RussiaSakhalin2007-01.png
 |Координаташ              = 50/51/N/143/8/E
  |CoordScale             = 5000000
 |Пачхьалкх                  = Росси
  |Регион                 = Сахалинан область
   |КӀошт                 =  
 |Архипелаг               = 
 |Акватори               = 
 |Майда               = 76600
 |Уггар лаькха меттиг         = 1609
 |Бахархой               = 493000
  |Бахархой ларар шо           = 2010
 |Категори Викигуламехь = 
}} 
'''Сахали́н ''' — [[Ази]]н малхбален хӀордан йистера гӀайре. Иза [[Сахалинан область|Сахалинан областан]] йукъайогӀу. Россин йоккха гӀайре. гӀайренна го баьккхина [[Охотан хӀорд|Охотан]] а, [[Японийн хӀорд|Японийн]] а хӀордаш бу. Азин материкан а, Сахалинан а йукъехь ГӀезалойн хидоькъе йу (уггар гата меттиг йу — [[Невельскан хидоькъе]] — цу меттиган шоралла йу 7,3 км Ӏай ша бо); от [[Япони]] [[Хоккайдо]] цӀе йолу гӀайренна а, Сахалинан а йукъехь — [[Лаперузан хидоькъе]] йу.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Тийна Ӏапказ}}
{{кечдар}}

[[Категори:Россин гӀайренаш]]</text>
      <sha1>shdd749u7y6o7jf22otuo8erhfgt2uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Охотскан хӀорд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100603</id>
    <revision>
      <id>26545583</id>
      <parentid>11601367</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Охотское_море.png|Охотское_море.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with Автор = Latitude|]].</comment>
      <origin>26545583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="cuo39nsx461k5kj302flymvvsi6kxlf" xml:space="preserve">{{ХӀорд
 |ЦӀе               = Охотскан хӀорд
 |Сурт             =
  |Куьг                = 
 |Координаташ              = 54/16/7/N/148/33/26/E
 |CoordScale              = 
 |Болу меттиг            = Къилбаседа-малхбален Ази
  |Бохалла                  = 2265
  |Шоралла                 = 1407
  |Майда                = 1603 эзар
 |Чухоам                   = 1316 эзар
 |ХӀордан йистан йохалла   = 
 |Дуккха кӀоргалла      = 3916
 |Юккъера кӀоргалла         = 1780
 |Хи гуллуш майда       = 
  |ХӀордах кхета хиш         = [[Амур]]
 |Меттиган карта       = Росси Гена Малхбален ГУО
 |Карта                   =
 |Категори Викилармехь = 
}}'''Охотскан хӀорд''' — [[Тийна океан]]ан хӀорд, цуна юкъехь бу [[Камчатка]] цӀе йолу ахгӀайре а, [[Курилийн гӀайренаш]] а, [[Хоккайдо]] цӀе йолу гӀайре а. [[ХӀорд]] бу [[Росси]]н а, [[Япони]]н а йистошкахь.

== ХӀордан цӀе ==
ХӀордан цӀе ю Охота цӀе йолу хинах схьаяьлла.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{кечдар}}

[[Категори:ХӀордаш]]</text>
      <sha1>cuo39nsx461k5kj302flymvvsi6kxlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Командоран гӀайренаш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100605</id>
    <revision>
      <id>26545588</id>
      <parentid>9838139</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Commander_Islands_Map_-_Russian.png|Commander_Islands_Map_-_Russian.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with Автор = Latitude|]].</comment>
      <origin>26545588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="imair2ckg2tug5j9cl0bmjz05i2lqf8" xml:space="preserve">'''Командоран гӀайренаш''' — [[Тийна океан]]ан [[Беринган хӀорд]]ан чуьра биъ гӀайрен архипелаг. Административан [[Камчаткин мохк|Камчаткин мехкан]] [[Алеутийн кӀошт]]ан йукъабогӀу. ГӀайренашна цӀе тиллина [[1741]] шарахь уьш гучбаьккхиначу  [[Беринг, Витус|Витуса Беринга]] командоран цӀарах. [[Беринган гӀайре]]нан тӀехь оьцу хӀордахочун каш ду.
Командоран гӀайренаш — [[оьрсий]]н а, [[алеуташ|алеутийн]] а культура йина меттиг ю.
ГӀайренийн [[туризм]] кхио йоккха потенциал ю.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{кечдар}}

[[Категори:Росси]]</text>
      <sha1>imair2ckg2tug5j9cl0bmjz05i2lqf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малхбален-Сибрехан хӀорд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100607</id>
    <revision>
      <id>26545586</id>
      <parentid>2633758</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Восточно-Сибирское_Лаптевых_море.png|Восточно-Сибирское_Лаптевых_море.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with Автор = Latitude|]].</comment>
      <origin>26545586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="sj1tnaz4g2ic1va0qit2akkzao3rab9" xml:space="preserve">{{ХӀорд
 |ЦӀе               = Малхбален-Сибрехан хӀорд
 |Сурт             =
  |Куьг                = 
 |Координаташ              = 72/N/164/E
 |CoordScale              = 
 |Болу меттиг            = 
  |Бохалла                  = 
  |Шоралла                 = 
  |Майда                = 944 600
 |Чухоам                   = 60 700
 |ХӀордан йистан йохалла   = 
 |Дуккха кӀоргалла      = 358
 |Юккъера кӀоргалла         = 66
 |Хи гуллуш майда       = 
  |ХӀордах кхета хиш         = 
 |Меттиган карта       = Росси
 |Карта                   =
 |Категори Викилармехь = 
}}'''Малхбален-Сибрехан хӀорд''' ({{lang-sah|Илин Сибиирдээҕи байҕал}}) — [[Къилбаседа Шен океан]]ан йистера хӀорд, иза бу [[Новосибирскан гӀайренаш|Новосибирскан гӀайренийн]] а, [[Врангелан гӀайре]]на а юкъехь. ТӀехулен майда 944 600 км². ХӀордан йист административни [[Якути]]н а, [[Чукоткин автономин гуо]] а юкъайогӀуш ю.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{кечдар}}

[[Категори:ХӀордаш]]</text>
      <sha1>sj1tnaz4g2ic1va0qit2akkzao3rab9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ГӀувора</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111635</id>
    <revision>
      <id>26545509</id>
      <parentid>25928364</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4801" sha1="gpsl1ajfuejttpqxoarn0fzia5y3l0z" xml:space="preserve">{{НБМ-Росси
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = ГӀувора
|шен цӀе                     = {{lang-gdo|Гъиду}}
|хӀост                        = 
|байракх                     =

|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = ДегӀаста 
|регион таблицехь            = ДегӀаста
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Ботлихан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Ботлихан кӀошт{{!}}Ботлихан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 3050
|бахархой ларар шо           = 2010 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 368975
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = +3
|автомобилан код             = 69
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''ГӀувора''' ({{Lang-gdo|Гъиду}}; {{Lang-av|Гъодобери}}; {{lang-ru|Годобери}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] [[ДегӀаста]]нан [[Ботлихан кӀошт]]ара эвла.

== Бахархойн дукхалла ==
{| class='standard' style='text-align: center;' 
| colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам
|- class='shadow'
|[[2002 шо|2002]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;&gt;{{cite web|url = http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D#|title = SuperWEB2. Микроданные переписи 2002 2010 гг|lang = ru|publisher = |date = |accessdate = |deadlink = yes|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D|archivedate = 2018-06-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt;
|[[2010 шо|2010]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;/&gt;
|-
|2686 
|3050 
|}

== Сахьтан аса ==
[[Файл:Map of Russia - Moscow time zone.svg|left|100px]]
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. [[Сахьтан аса]] йу UTC+3.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html Ботлихан кӀоштан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628022056/http://www.ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html |date=2015-06-28 }}

{{Ботлихан кӀошт}}

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Ботлихан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>gpsl1ajfuejttpqxoarn0fzia5y3l0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зиберкала</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111638</id>
    <revision>
      <id>26545501</id>
      <parentid>26006665</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mahamadi Baza цӀе хийцина [[Кала (эвла)]] → [[Зиберкала]]</comment>
      <origin>26006665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4797" sha1="4q4307rfrx68ytxj21j1zaz6qy45fk9" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Кала (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Росси
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Кала
|шен цӀе                     = {{lang-gdo|Шалу}}
|хӀост                        = 
|байракх                     =

|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = ДегӀаста 
|регион таблицехь            = ДегӀаста
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Болакан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Болакан кӀошт{{!}}Болакан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 64
|бахархой ларар шо           = 2010 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 368980
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = +3
|автомобилан код             = 69
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Кала''' ({{lang-ru|Зибирхали}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] [[ДегӀаста]]нан [[Ботлихан кӀошт|Болакан кӀошт]]ара эвла.
== Бахархойн дукхалла ==
{| class='standard' style='text-align: center;' 
| colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам
|- class='shadow'
|[[2002 шо|2002]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;&gt;{{cite web|url = http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D#|title = SuperWEB2. Микроданные переписи 2002 2010 гг|lang = ru|publisher = |date = |accessdate = |deadlink = yes|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D|archivedate = 2018-06-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt;
|[[2010 шо|2010]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;/&gt;
|-
|78 
|64 
|}

== Сахьтан аса ==
[[Файл:Map of Russia - Moscow time zone.svg|left|100px]]
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. [[Сахьтан аса]] йу UTC+3.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html Болакан кӀоштан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628022056/http://www.ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html |date=2015-06-28 }}

{{Ботлихан кӀошт}}

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Ботлихан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>4q4307rfrx68ytxj21j1zaz6qy45fk9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545507</id>
      <parentid>26545501</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4830" sha1="4qq3chd42jainr16hw95nncn7cwxl04" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Кала (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Росси
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Кала
|шен цӀе                     = {{lang-gdo|Шалу}}
|хӀост                        = 
|байракх                     =

|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = ДегӀаста 
|регион таблицехь            = ДегӀаста
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Болакан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Болакан кӀошт{{!}}Болакан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 64
|бахархой ларар шо           = 2010 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 368980
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = +3
|автомобилан код             = 69
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Зиберкала''' ({{Lang-gdo|Шалу}}, {{lang-ru|Зибирхали}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] [[ДегӀаста]]нан [[Ботлихан кӀошт|Болакан кӀошт]]ара эвла.
== Бахархойн дукхалла ==
{| class='standard' style='text-align: center;' 
| colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам
|- class='shadow'
|[[2002 шо|2002]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;&gt;{{cite web|url = http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D#|title = SuperWEB2. Микроданные переписи 2002 2010 гг|lang = ru|publisher = |date = |accessdate = |deadlink = yes|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D|archivedate = 2018-06-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt;
|[[2010 шо|2010]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;/&gt;
|-
|78 
|64 
|}

== Сахьтан аса ==
[[Файл:Map of Russia - Moscow time zone.svg|left|100px]]
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. [[Сахьтан аса]] йу UTC+3.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html Болакан кӀоштан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628022056/http://www.ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html |date=2015-06-28 }}

{{Ботлихан кӀошт}}

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Ботлихан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>4qq3chd42jainr16hw95nncn7cwxl04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545510</id>
      <parentid>26545507</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4864" sha1="df57qgdpvtt9maa57a8u1snqagpg0mn" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Кала (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Росси
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Кала
|шен цӀе                     = {{lang-gdo|Шалу}}
|хӀост                        = 
|байракх                     =

|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = ДегӀаста 
|регион таблицехь            = ДегӀаста
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Болакан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Болакан кӀошт{{!}}Болакан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 64
|бахархой ларар шо           = 2010 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 368980
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = +3
|автомобилан код             = 69
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Зиберкала''' ({{Lang-gdo|Шалу}}; {{Lang-av|Зибирхьали}}; {{lang-ru|Зибирхали}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] [[ДегӀаста]]нан [[Ботлихан кӀошт|Болакан кӀошт]]ара эвла.
== Бахархойн дукхалла ==
{| class='standard' style='text-align: center;' 
| colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам
|- class='shadow'
|[[2002 шо|2002]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;&gt;{{cite web|url = http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D#|title = SuperWEB2. Микроданные переписи 2002 2010 гг|lang = ru|publisher = |date = |accessdate = |deadlink = yes|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D|archivedate = 2018-06-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt;
|[[2010 шо|2010]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;/&gt;
|-
|78 
|64 
|}

== Сахьтан аса ==
[[Файл:Map of Russia - Moscow time zone.svg|left|100px]]
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. [[Сахьтан аса]] йу UTC+3.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html Болакан кӀоштан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628022056/http://www.ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html |date=2015-06-28 }}

{{Ботлихан кӀошт}}

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Ботлихан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>df57qgdpvtt9maa57a8u1snqagpg0mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545511</id>
      <parentid>26545510</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4874" sha1="5n0njssrg0dyc0tyooz4ue08plfi75u" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Кала (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Росси
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Зиберкала
|шен цӀе                     = {{lang-gdo|Шалу}}
|хӀост                        = 
|байракх                     =

|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = ДегӀаста 
|регион таблицехь            = ДегӀаста
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Болакан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Болакан кӀошт{{!}}Болакан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 64
|бахархой ларар шо           = 2010 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 368980
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = +3
|автомобилан код             = 69
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Зиберкала''' ({{Lang-gdo|Шалу}}; {{Lang-av|Зибирхьали}}; {{lang-ru|Зибирхали}}) — [[Росси|Россин Федерацин]] [[ДегӀаста]]нан [[Ботлихан кӀошт|Болакан кӀошт]]ара эвла.
== Бахархойн дукхалла ==
{| class='standard' style='text-align: center;' 
| colspan=2 | Бахархойн дукхаллин хийцам
|- class='shadow'
|[[2002 шо|2002]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;&gt;{{cite web|url = http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D#|title = SuperWEB2. Микроданные переписи 2002 2010 гг|lang = ru|publisher = |date = |accessdate = |deadlink = yes|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D|archivedate = 2018-06-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615111631/http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/guestUserGuide.jsp?tableViewTabForm:_idcl=tableViewTabForm:j_id_jsp_1807425244_41&amp;tableViewTabForm_SUBMIT=1&amp;javax.faces.ViewState=8df2zF%2F30JdRqQUnDyAJB7uPztaProtW9GCDP9riU6vi7I1f5N3Sg5oSn1ZJrQxqsEBHHPL%2BMR9QP9w%2FObfO8XHjGC2iBZu03Ab8VvwoRa7M%2BIlhhvePIinZy34ZldQ3qNO%2FBA%3D%3D |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt;
|[[2010 шо|2010]]&lt;ref name=&quot;SuperWEB2. 2002 2010&quot;/&gt;
|-
|78 
|64 
|}

== Сахьтан аса ==
[[Файл:Map of Russia - Moscow time zone.svg|left|100px]]
Кхузахь сахьт Москохца нийса лелаш ду. [[Сахьтан аса]] йу UTC+3.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html Болакан кӀоштан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150628022056/http://www.ruspostindex.ru/rf05/pochtovye-indeksy-botlikhskiy-raion.html |date=2015-06-28 }}

{{Ботлихан кӀошт}}

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Ботлихан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Dagestan-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>5n0njssrg0dyc0tyooz4ue08plfi75u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ЛаптевгӀеран хӀорд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135523</id>
    <revision>
      <id>26545587</id>
      <parentid>9676559</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>103</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Восточно-Сибирское_Лаптевых_море.png|Восточно-Сибирское_Лаптевых_море.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files found with Автор = Latitude|]].</comment>
      <origin>26545587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1648" sha1="6hl9o7eknjtthmdkiavlihxb7i9a6gg" xml:space="preserve">{{ХӀорд
 |ЦӀе                = ЛаптевгӀеран хӀорд
 |Сурт             =
 |Куьг                 = ЛаптевгӀеран хӀорд
 |Координаташ              = 76/16/7/N/125/38/23/E
 |CoordScale              = 10000000
 |Болу меттиг            = 
 |Бохалла                  = 
 |Шоралла                  = 
 |Майда                 = 672 000
 |Чухоам                   = 363 000
 |ХӀордан йистан йохалла   = 1300
 |Дуккха кӀоргалла    = 3385
 |Йуккъера кӀоргалла         = 540
 |Хи гуллуш майда        = 
 |ХӀордах кхета хиш          = 
 |Меттиган карта       = Росси
 }}

'''ЛаптевгӀеран хӀорд''' — [[Къилбаседа Шен Ӏапказ]]ан йистан хӀорд. Иза бу [[Сибирь|Сибиран]] къилбехь, [[Таймыр]]ан а, [[Къильаседа Латта]] малхбузехь а, [[Новосибиран гӀайренаш]] малхбалехь. ЦӀе тилийна  оьрсийн поляран талархойн цӀарах — шичойн [[Лаптев, Дмитрий Яковлевич|Дмитрин]] а, [[Лаптев, Харитон Прокофьевич|Харитон Лаптеван]] а, 1935 шо кхаччалц хӀордан цӀе [[Нильс Адольф Эрик Норденшельд|Норденшёльда]] яра.


== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
{{Къилбаседа Шен Ӏапказ}}
{{кечдар}}
[[Категори:Росси]]</text>
      <sha1>6hl9o7eknjtthmdkiavlihxb7i9a6gg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Улуг-Хеман кожуун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188986</id>
    <revision>
      <id>26545661</id>
      <parentid>20037179</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дӀайаьккхина [[Категори:Тыва]] [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] гӀоьнца</comment>
      <origin>26545661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4067" sha1="kycwuwbj59zxuf3ujimt01byyyxhp1o" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=ноябрь 2015}}
{{Россин кӀошт
 |Нохчийн цӀе                      = Улуг-Хеман кожуун
 |Шен цӀе                          = {{lang-ru|Улуг-Хемский кожуун}}
 |ХӀост                             = 
 |Байракх                          = 
 |                   = 
 |Байракхан шоралла                = 
 |ХӀостан дӀайаздар                  = 
 |Байракхан дӀайаздар               = 
 |Пачхьалкх                        = 
  |lat_dir    = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir    = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region     =
  |type       =
  |барам      =
  |CoordScale =
 |Шатлакхан Илли                             = 
 |Статус                           = 
 |Йукъайоду                         = Тыва
 |Цунна йукъайоду                   = 
 |Административан центр               = [[Шагонар]]
 |Йоккха гӀала                     = 
 |Йаккхий гӀаланаш                   = 
 |Кхоллар                          = 
 |Д1аяккхар                        = 
 |Корта                            = 
  |Коьртан цӀе                     = 
 |Корта2                           = 
  |Коьртан цӀе2                    = 
 |ДЧС         = 
  |ЕЧС шо                          =
  |ЕЧС меттиг                      =
  |ХӀораннан а сина ДЧС   =
  |ХӀораннан а сина ДЧСн меттиг =
 |Мотт                             = 
 |Меттанаш                          = 
 |Бахархой                         = {{ Бахархой | Улуг-Хемский кожуун | эз }}
  |Бахархой ларар шо               = {{ Бахархой | Улуг-Хемский кожуун | ш }}
  |Бахархойх процент               =
  |Бахархой меттиг                 =
  |Адамийн луьсталла               =
  |Луьсталлин меттиг              =
  |Къаьмнийн хӀоттам                = 
  |Динан хӀоттам                   = 
 |Латта                            = 
  |Латтан процент                  =
  |Латтан меттиг                   =
 |Максималан локхалла            =
 |Йуккъера локхалла                 =
 |Минималан локхалла             =
 |Шоралла                          = 
 |Дохалла                          = 
 |Карта                            = Tyva Ulug-Khemsky kozhuun.png
  |Картин барам                    =
 |Административн декъа карта       =
 |Сахьтан аса                      = 
 |Доцайаздар                        =
 |ISO                              =
 |FIPS                             =
 |Зlен ишар                        =
 |Поштан индексаш                  =
 |Интернет-домен                   =
 |Машинан ишар                     = 
 |Сайт                             = 
 |Commons Категори                 = 
 |Билгалдахарш                     =
}}

'''Улуг-Хеман кожуун''' ({{lang-ru|Улуг-Хемский кожуун}}) — [[Тыва]]н муниципалан кӀошт.

Административан центр — [[Шагонар]].

== Бахархой ==
{{ Бахархой | Улуг-Хемский кожуун }}

== Нах беха меттигаш ==
*[[Арыг-Бажы]]
*[[Арыг-Узю]]
*[[Арыскан]]
*[[Ийи-Тал]]
*[[Иштии-Хем]]
*[[Торгалыг]]
*[[Хайыракан (Улуг-Хеман кожуун)]]
*[[Чодураа]]
*[[Шагонар]]
*[[Эйлиг-Хем]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Тыва}}

[[Категори:Россин муниципалан кӀошташ]]</text>
      <sha1>kycwuwbj59zxuf3ujimt01byyyxhp1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545662</id>
      <parentid>26545661</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Йухадаьккхина [[Special:Diff/26545661|26545661]] [[Special:Contributions/VolnyiLev|VolnyiLev]] ([[User talk:VolnyiLev|дийцар]]) декъашхочун нисдар</comment>
      <origin>26545662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4097" sha1="93kxdm7u98tmyljw0byfe4siru0j6l0" xml:space="preserve">{{Underlinked|date=ноябрь 2015}}
{{Россин кӀошт
 |Нохчийн цӀе                      = Улуг-Хеман кожуун
 |Шен цӀе                          = {{lang-ru|Улуг-Хемский кожуун}}
 |ХӀост                             = 
 |Байракх                          = 
 |                   = 
 |Байракхан шоралла                = 
 |ХӀостан дӀайаздар                  = 
 |Байракхан дӀайаздар               = 
 |Пачхьалкх                        = 
  |lat_dir    = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir    = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region     =
  |type       =
  |барам      =
  |CoordScale =
 |Шатлакхан Илли                             = 
 |Статус                           = 
 |Йукъайоду                         = Тыва
 |Цунна йукъайоду                   = 
 |Административан центр               = [[Шагонар]]
 |Йоккха гӀала                     = 
 |Йаккхий гӀаланаш                   = 
 |Кхоллар                          = 
 |Д1аяккхар                        = 
 |Корта                            = 
  |Коьртан цӀе                     = 
 |Корта2                           = 
  |Коьртан цӀе2                    = 
 |ДЧС         = 
  |ЕЧС шо                          =
  |ЕЧС меттиг                      =
  |ХӀораннан а сина ДЧС   =
  |ХӀораннан а сина ДЧСн меттиг =
 |Мотт                             = 
 |Меттанаш                          = 
 |Бахархой                         = {{ Бахархой | Улуг-Хемский кожуун | эз }}
  |Бахархой ларар шо               = {{ Бахархой | Улуг-Хемский кожуун | ш }}
  |Бахархойх процент               =
  |Бахархой меттиг                 =
  |Адамийн луьсталла               =
  |Луьсталлин меттиг              =
  |Къаьмнийн хӀоттам                = 
  |Динан хӀоттам                   = 
 |Латта                            = 
  |Латтан процент                  =
  |Латтан меттиг                   =
 |Максималан локхалла            =
 |Йуккъера локхалла                 =
 |Минималан локхалла             =
 |Шоралла                          = 
 |Дохалла                          = 
 |Карта                            = Tyva Ulug-Khemsky kozhuun.png
  |Картин барам                    =
 |Административн декъа карта       =
 |Сахьтан аса                      = 
 |Доцайаздар                        =
 |ISO                              =
 |FIPS                             =
 |Зlен ишар                        =
 |Поштан индексаш                  =
 |Интернет-домен                   =
 |Машинан ишар                     = 
 |Сайт                             = 
 |Commons Категори                 = 
 |Билгалдахарш                     =
}}

'''Улуг-Хеман кожуун''' ({{lang-ru|Улуг-Хемский кожуун}}) — [[Тыва]]н муниципалан кӀошт.

Административан центр — [[Шагонар]].

== Бахархой ==
{{ Бахархой | Улуг-Хемский кожуун }}

== Нах беха меттигаш ==
*[[Арыг-Бажы]]
*[[Арыг-Узю]]
*[[Арыскан]]
*[[Ийи-Тал]]
*[[Иштии-Хем]]
*[[Торгалыг]]
*[[Хайыракан (Улуг-Хеман кожуун)]]
*[[Чодураа]]
*[[Шагонар]]
*[[Эйлиг-Хем]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Тыва}}

[[Категори:Тыва]]
[[Категори:Россин муниципалан кӀошташ]]</text>
      <sha1>93kxdm7u98tmyljw0byfe4siru0j6l0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амазонкаш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194234</id>
    <revision>
      <id>26545543</id>
      <parentid>26253804</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T15:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42339" sha1="me8eqmofgyvzqmv618gmdd3tsxpt40b" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Амазонка (маьӀнаш)}}
[[Файл:0 Amazzone ferita - Musei Capitolini (1).JPG|thumb|Човйина Амазонка (Капитолийн музей)]]
[[Файл:Amazonomachia Louvre Ma2119 2.jpg|thumb|Грекийн амазонкашца хила тӀом]]
[[Файл:Herakles Amazones Staatliche Antikensammlungen 1711.jpg|thumb|[[Геракл]] а, амазонкаш а]]
'''Амазо́нкаш''' ({{lang-grc|ἀμαζόνες}} — «накха боцурш»&lt;ref&gt;Chantraine P. Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Histoire des mots. Paris, 1968. P. 69&lt;/ref&gt;) — [[Шира мифологи|ширчу грекийн мифологехь]] шайна уллохь майранаш ца ловш деккъа зударех лаьтта халкъ ду, лелабоьлхуш хилла шайн паччахьан куьйга кӀела, кхоьллина тӀеман майралла йолу башха пачхьалкх. Ареса а, Гармонех а схьабевлла. ТӀехье халийтархьама амазонкаш кхечу къаьмнийн божаршца уьйр тосуш хилла. Дуьненна чубевлла кӀентий дай болчу дӀабогӀуйтуш хилла (кхечу легендица — бойуш хилла), зудабераш шайца дуьтий, керла амазонкаш кхиош хилла.

«Амазонкаш» боху цӀе схьайаьлла шира грекийн маттера ἀμαζός — маьӀна доккху «[[Зударийн накха|накха боцург]]» олий — дуьххьал дӀа бохург дац иза, ткъа кхечу зударех къаьста бохург ду&lt;ref name=autogenerated3&gt;[http://www.lib.ua-ru.net/diss/cont/498847.html Миф об амазонках и его развитие в античной традиции] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170215025903/http://www.lib.ua-ru.net/diss/cont/498847.html |date=2017-02-15 }}&lt;/ref&gt;.Мифашкахь дийцарехь пхенаӀад кхосса атта хилийтархьама амазонкийн бераллехь аьтту накха багош хилла.

Кхечу версица схьадаьлла персин дашах «ha-mazan» — тӀемло-зуда. Кхин цхьа вариант — «a masso» дашах — куьг Ӏотта йиш йоцу (божаршна){{Хьост йац|26|03|2016}}.

== Сурт хӀоттор ==
{{декъехь хьосташ йац|терахь=2014-01-24}}

Мифашкахь дийцарехь, амазонкаш баьхна [[Ӏаьржа хӀорд]] йисттехь, Фермодонт а, Ирис (хӀинца [[Ешильырмак]]) а хиш тӀехь. Историк волчу [[Снисаренко, Александр Борисович|А. Б. Снисаренкос]] лору, тайпанан ареал цхьана йогӀу хӀункаран [[Амаси]] а, [[Самсун]] а [[вилайет]]аца (тарло, и топоним цӀарах тиллина а церан цӀе). Амазонкаш кхузара болхара Азе лела. Мифаш дийцарехь цара йина [[Эфес (г1ала)|Эфес]] а, [[Измир|Смирна]] а, кхин гӀаланаш а.

Мифологин гӀиллакхо билгалйоккху Эвбера а, Беотера а Танаисе а, Таркхойн хӀорде а кхаччалц амазонкийн «лараш»&lt;ref name=&quot;вуу&quot;&gt;http://ru.vestnik.udsu.ru/files/originsl_articles/vuu_12_051_24.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413095014/http://ru.vestnik.udsu.ru/files/originsl_articles/vuu_12_051_24.pdf |date=2016-04-13 }} с. 160&lt;/ref&gt;.

Плутарха хаам бо, амазонкаш /Маскутийн тайпана тӀемлой-зударий хила тарло/, беха Кавказан дукъан Гирканан, аьлчи а Таркхойн хӀорде кхаччалц /Таркхойн хӀордан йисттехула [[Кура]]н хикхочера [[Самур]] тӀекхаччалц йолчу Мазкут кӀошт, ткъа цхьацца муьрехь — [[Дербент]]е (Чола, йа Чора, цунна цӀарах регионо а лелийна и цӀе) кхаччалц/, уьш бац албанийн /скифел хьалхара кавказан аланийн тайпа/ лулахой, царна йукъах беха гелаш а, легаш а /орамера кавказан тайпанаш/, албанашца уьш беха хӀора шарахь шишша баттахь, цул тӀехьа уьш йухабогӀу божарий боцучу шайн махка.

Проф. [[Суриков, Игорь Евгеньевич|И. Е. Суриковс]] кховдина тезис «генабовлу амазонкаш» — уьш «баьхна» Ойкуменаш шор мелла ло, эллинин дуьненан центран тӀехь-тӀехьа гена бовлуш&lt;ref name=&quot;вуу&quot; /&gt;.
Ист. Ӏилмийн д-р йолчу [[Скржинская, Марина Владимировна|М. В. Скржинскаяс]] лар лаьцна эволюци йинчу амазонкин антични вастан — грекийн йоцачу хитонера хаза тегначу, скифийн герзаца йолчу куче кхаччалц&lt;ref name=&quot;вуу&quot; /&gt;.

[[Гомер]] хьехадо [[Беллерофонт]]ан а, [[Фриги|фригахойн]] а амазонкашца хилла тӀемаш. Тайпанан паччахь йолу [[Ипполита]] (кхечу дийцаршца, [[Антиопа (амазонка)|Антиопа]]), [[Еврисфей]]с доьхка схьадаккхар тӀедиллинчу [[Геракл]]а йийна хилла. Оцу тӀелатарехь [[Тесей]]с Антиопа шена тӀейерзийра, [[Аттика|Аттике]] амазонкаш тӀелатар тӀаьхье хилар цуьнан. [[Плутарх]]ан «Дахар дийцарехь» [[Гелланик]]ан тӀетевжаш дуьйцу, амазонкаш [[Керчан хидоькъе|Киммерийн Боспор]] ша тӀехула бахара Аттике. Аттикин оцу хенахь хиллачу паччахьца [[Тесей]]ца аьттонза хиллачу беабеттан тӀамехь, тайпа цӀадирзира шайн махка&lt;ref&gt;Плутарх, Тесей, 26&lt;/ref&gt;.

[[Пентесилея]] паччахьан куьйга кӀелахь амазонкаш грекашна дуьхьалбевлира: [[Приам]] паччахьца цхьаьна цара ларйира [[Троя]]. ТӀеххьарлера дийцаршкахь хьахайо амазонкийн паччахь Фалестре, [[Македонин Искандар]] волучохь хиллайолу (хьаьжа [[Везачу Искандаран зударий]]).

Амазонкаш хьехабо вайга кхаьчначу уггар хьалхарчу шира оьрсин тептарехь — «Хенара шерашкара хаамаш» (дӀайолорехь тайп-тайпана халкъаш дуьйцучохь):&lt;ref&gt;[http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=4869] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160906170335/http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=4869 |date=2016-09-06 }}&lt;/ref&gt;:

{{цитатин йуьхьиг}}
«…Амазонкийн майра ца хуьлу, мотт ца хуу хьайбан санна, амма цхьанне аьхкан хазчу дийнахь богӀу уьш луларчу божаршна, цхьаболчара царна даккхий тойнаш а, ловзарш а хиттадо. Царех доьзалхочух хилларш дӀасабоьлху кхузара. КӀант дуьненна тӀевалахь — вуй, ткъа нагахь йоӀ хилахь дика кхиайо».
{{цитатин чаккхе}}

Амазонкех долу мифаш шира поэзи чудагӀна ца Ӏа, иза дакъа хилла грекин сурт дилларан говзаллин. Шира грекийн суьрташ дохкучара (сурт дуьллург Микон, хӀолламаш бийриш [[Фидий]] а, [[Поликлет Воккхахверг|Поликлет]] а) шайн белхашкахь гайтина амазонкийн васташ хӀолламашкахь, рельефашкахь, суьрташкахь. Цара гойту амазонкийн тӀемаш, Тесейн амазонкашца хилларш, кхин дуккха а хӀуманаш. Дисина иштта антикан суьрташ бевзачу пхьерийн хӀолламаш тӀиера дехкина, [[Галикарнас]]ера рельефаш а, кхабанаш тӀиера суьрташ а.

Амазонкаш лорура шайн дела тӀемло-зуда [[Артемида]].

Хаттар, боккъал хиллийтехьа амазонкаш, йист йаьккхина йац хӀинца а. Тайпа хиларехьа йолу верси бакъйо хӀокху факто, амазонкаш бу дукхахчу антикан суьрташ тӀехь — мифологеин турпалашца хила ца Ӏаш боккъалчу историн турпалашца а. Ширачу суьрташ тӀехь гойту цара мехкаш схьабоху тӀелатарш (масала, амазонкаш Аттикан тӀелатар). Дукхаха болчу историкаш лору, и факт тӀе ца лацар бахьана амазонкех лаьцна дукха мифаш хилар ду. И тайпа хиларан агӀо лаьцначара билгалдоккху, тӀаьххьара исторехь амазонкаш хьахадар [[Македонин Искандар]] паччахьаллин мур бу. Цул тӀехьарчу тептаршкахь амазонкаш хилар хьахийна дац.

Украинин дозан тӀехь а, кхечу меттигашкахь а, амазонкаш дийцарехь баьхначехь, карийнера зударийн кешнаш, царна чохь карадора секха Ӏодмаш, пхенаш, гоьмукъаш. Амма кхузахь дацара тарраш, тӀеман дигарш, уллора тӀом бен кхин герз (Ӏадатан шаьлтанаш доцурш, цара гойту белларш элех хилар йа уьш цӀух хилар). Иштта карийначу кешнашчохь ларбаран герз дац. Цуо гойту зударша, кегийрчара санна, тӀом дӀаболо гӀодеш хилар (геннара Ӏад кхуьйсуш), цул тӀехьа божарех лаьттачу коьртачу эскарна тӀехьа лечкъаш хилар&lt;ref&gt;Тороп С. О. Скифские воительницы (см. ссылки)&lt;/ref&gt;.

=== Чибча-муискийн лаьттанашкара амазонкех болу хьалхара хаамаш ===
[[Файл:El-Rio-de-las-Amazonas.jpg|thumb|400px|right|Бейтс Генри Уолтеран «Натуралист Амазонкехь» ([[1958]]) цӀейолчу жайнин тӀиера Амазонкин карта]]

Къилбан Америкехь амазонкийн тайпа хиларан хьалхара хаамаш балабо шайн хаамашкахь, конкистадораца [[де Кесада Хименес|де Кесада Гонсало Хименесца]] [[Колумби]]н лаьттанашкахула (июль [[1539]]) лелабахарехь дакъалаьцначу, паччахьан белхалоша де Сан Мартин Хуана а, де Лебрихи Антониос а:
{{цитатин йуьхьиг}}Лагерь [[Богота]]н тогӀенехь йолуш тхойга хаам беара цхьаьна, шаьшша Ӏаш болчу шайца индхой [божарий] а боцуш, зударийн халкъах лаьцна; цуьндела оха царех [[амазонкаш]] элира. Цара, тхойга иза хаам бинчара дийцарехь, шаьшша эцначу цхьаболчу лайшах доьзалхочух хуьлу, нагахь кӀант хилахь, иза дена дӀавохуьйту, ткъа йоӀ кхиайо шайн республика шоръярхьама. Дуьйцу, цара лай лелаво доьзалхочах хилархьама, хилча сихха йухавогӀуьйту ца оьшучу хана, оьшшучу хенахь уьш царна болуш бу.{{цитатин чаккхе|хьост=Хуан Сан Мартин Хуан а, де Лебрих Антонио а. Керла Пачхьалкх Гранада схьаяккхарх лаьцна хаам (1539 шеран июль)&lt;ref&gt;{{cite web
 |author        = Хуан де Сан Мартин и Антонио де Лебриха.
 |url           = http://bloknot.info/juan-de-san-martin-antonio-de-lebrija-relacion-del-descubrimiento-del-nuevo-reino-de-granada-y-fundacion-de-bogota-al-ruso/
 |title         = Доклад о завоевании Нового Королевства Гранада и основание города Богота (июль 1539 года).
 |publisher     = www.bloknot.info (А. Скромницкий)
 |datepublished = 2010-04-04
 |accessdate    = 2010-04-04
 |description   = 
 |archiveurl    = https://web.archive.org/web/20120111095319/http://bloknot.info/juan-de-san-martin-antonio-de-lebrija-relacion-del-descubrimiento-del-nuevo-reino-de-granada-y-fundacion-de-bogota-al-ruso/
 |archivedate   = 2012-01-11
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111095319/http://bloknot.info/juan-de-san-martin-antonio-de-lebrija-relacion-del-descubrimiento-del-nuevo-reino-de-granada-y-fundacion-de-bogota-al-ruso/ |date=2012-01-11 }}&lt;/ref&gt;.}}
Де Кесада Хименеса индхойн галдаьллачу хабарх тешна амазонкин паччахьан цӀе Харатива йу, кхин тӀе уьш бехачу кӀоште шен ваша де Кесада Эрнан Перес.

== Амазонкийн список ==
{{Hider
| title   = Амазонкаш
| content =

* '''Агава'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;&gt;Гигин. Мифы 163&lt;/ref&gt;.
* '''Алкибия''' ([[:en:Alcibie]]). [[Пенфесилея|Пенфесилейн]] новкъахо-амазонка &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 52&quot;&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 52&lt;/ref&gt;. Йийна [[Диомед]]а &lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 344—353&lt;/ref&gt;.
* '''Алкиппа'''. Амазонка. Ният дина даиман а йоӀстаг йиса, йийна [[Геракл]]а &lt;ref name=autogenerated1&gt;Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 16, 3&lt;/ref&gt;.
* '''Амазоя'''. [[Гомер]]ан къайлахчу абатан кхетамца, амазонкийн нана &lt;ref&gt;Вестник древней истории. 1947. № 1. С.285&lt;/ref&gt;.
* '''Андромаха'''. «Майра хоржург». И цӀе лелайо сих-сиха амазонкаш (Кхабанаш тӀиера йозанаш) &lt;ref&gt;Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С.81&lt;/ref&gt;.
* '''Антандра''' ([[:en:Antandre]]). Пенфесилейн новкъахо-амазонка &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 50&quot;&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 50&lt;/ref&gt;. Йийна Ахилла &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 725&lt;/ref&gt;.
* [[Антианира]].
* '''Антиброта''' ([[:en:Antibrote]]). Пенфесилейн новкъахо-амазонка &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 52&quot;/&gt;. Йийна Ахилла &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.
* [[Антиопа (амазонка)]].
* '''Арето''' ([[:en:Areto]]). Ипполитан новкъахо-амазонка. Пантаристаца а, Ифитоца а тоьлла Гераклан новкъахойл.
* '''Астерия'''. Амазонка. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь &lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Бремуса''' ([[:en:Bremusa]]). Амазонка, Пенфесилейн новкъахо &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 50&quot;/&gt;. Йийна Идоменейс &lt;ref&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 327—335&lt;/ref&gt;.
* '''Гармония'''. Нимфа, Аресан езар, цунах бина амазонкаш &lt;ref&gt;Аполлоний Родосский. Аргонавтика II 983&lt;/ref&gt;.
* '''Гармофоя'''. Амазонка, Пенфесилейн новкъахо &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 51&quot;&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 51&lt;/ref&gt;. Йийна Ахилла &lt;ref&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 726&lt;/ref&gt;.
* '''Гарпа'''. Скифийн а, колхийн а тӀамехь дакъалаьцна амазонка. Йийна Гесандра &lt;ref&gt;Валерий Флакк. Аргонавтика VI 376&lt;/ref&gt;.
* '''Гиппо'''. Амазонка. [[Эфес]]ера Артемидан хьалхара цӀу йу цунна наж уллохь дечиган хӀоллам боьгӀначу хенахь. Алтарь хьалха халха ца яларна таӀзардина &lt;ref&gt;Каллимах. Гимны III 237—239, 267&lt;/ref&gt;.
* '''Гиппофоя'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;/&gt;. Пенфесилейн новкъахо &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 51&quot;/&gt;. Йийна Ахилла &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.
* '''Главка'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot; /&gt;. Ипполитан ненан цӀе.&lt;ref&gt;Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э V 2&lt;/ref&gt; См. Ипполита.
* '''Грина'''. Амазонка, Гриней гӀала кхоьллинарг. Иза езаелла вара Аполлон, цунах ялархьама хӀордан чуиккхина &lt;ref&gt;Сервий. Комментарий к «Энеиде» Вергилия IV 345 // Гиндин Л. А., Цымбурский В. Л. Гомер и история Восточного Средиземноморья. М., 1996. С.292; Лосев А. Ф. Мифология греков и римлян. М., 1996. С.427&lt;/ref&gt;.
* '''Деримахия'''. Амазонка, Пенфесилейн новкъахо &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 52&quot;/&gt;. Йийна Диомеда &lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;.
* '''Дериноя'''. Амазонка, Пенфесилейн новкъахо &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 49&quot;&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 49&lt;/ref&gt;. Йийнаа Оилид Эанта &lt;ref&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 342—343&lt;/ref&gt;.
* '''Деянира'''. Амазонка. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь &lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Диоксиппа'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;/&gt;.
* '''Евандра'''. (Эвандра.) Амазонка, Пенфесилейн новкъахо &lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 50&quot;/&gt;. Йийна Мериона &lt;ref name=autogenerated2&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 336—341&lt;/ref&gt;.
* '''Евриала'''. Ээтан эскарера амазонка &lt;ref&gt;Валерий Флакк. Аргонавтика V 610; VI 371&lt;/ref&gt;.
* '''Еврибия'''.&lt;ref&gt;Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.1. С.565&lt;/ref&gt; Амазонка. ГӀо дора Артемидана талларехь. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь &lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Еврипила'''. Арриана дийцарехь, цхьана хенахь ассирихойшна тӀелетта амазонка &lt;ref&gt;Арриан, фр.48 Мюллер // Гиндин Л. А., Цымбурский В. Л. Гомер и история Восточного Средиземноморья. М., 1996. С.300&lt;/ref&gt;.
* '''[[Ипполита]] (Гипполита).''' Амазонкийн паччахь
* '''Ифинома'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot; /&gt;.
* '''Ифито''' ([[:en:Iphito]]). Ипполитан тӀиера чӀир эцархьама, Гераклан а, цуьнан капитанашна Теламонан, Тесейн, Тиамидан а дуьхьал тӀомбина Амазонка.
* '''Келено'''. Амазонка. ГӀо дора талламехь Артемидан. Йийна Геракла тӀамехь &lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Кима'''. Амазонка, шен цӀарах Эолидехь г1алин цӀе тиллина йолу &lt;ref&gt;Страбон. География XIII 3, 6 (стр.623)&lt;/ref&gt;.
* '''Климена'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;/&gt;.
* '''Клония'''. Амазонка, Пенфесилейн новкъахо&lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 49&quot;/&gt;. Вийна ахейхо Менипп. Йийна [[Подарк]]а &lt;ref&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 310—316&lt;/ref&gt;.
* '''Ксанфа'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot; /&gt;.
* '''Лампето'''. Амазонкийн паччахь &lt;ref&gt;Юстин. Эпитома Помпея Трога II 4, 12&lt;/ref&gt;.
* '''Лаомаха'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;/&gt;.
* '''Латория'''. Амазонка, цуьнан цӀарах Эфес уллорачу эвлан цӀе тиллина &lt;ref&gt;Афиней. Пир мудрецов I 57, 31 d, ссылка на Алкифрона из Меандра&lt;/ref&gt;.
* '''Лика'''. Амазонка, [[скиф]]ашций, колхашций тӀамехь дакъалаьцна. Йийна Гесандра &lt;ref&gt;Валерий Флакк. Аргонавтика VI 374&lt;/ref&gt;.
* '''Лисиппа'''. Дуьххьарлера амазонка.
* '''Марпа'''. Амазонка. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь &lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Марпесия'''. (Марпесса.) Амазонкийн паччахь, Ареян йоӀ, Синопан нана. Цуьнан эскар хӀаллакдина азихоша &lt;ref&gt;Юстин. Эпитома Помпея Трога II 4, 12-16&lt;/ref&gt;. Хьажа Сицилин Диодор. Историн библиотека II 45, 1-5 (цӀе йац).
* '''Меланиппа'''.&lt;ref&gt;Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.134&lt;/ref&gt; Амазонка. Аресан йоӀ, Ипполитан йиша &lt;ref&gt;Аполлоний Родосский. Аргонавтика II 959&lt;/ref&gt;. По некоторым, имя Ипполиты &lt;ref&gt;Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э I 16&lt;/ref&gt;. Хьаьжа Ипполита. Я Гераклан йийсархо, Антиопа паччахьан доьхканах д1ахецна &lt;ref&gt;Юстин. Эпитома Помпея Трога II 4, 25&lt;/ref&gt;.
* '''Мениппа'''. Скифашца а, колхашца а тӀом бина амазонка. Йийна Гесандра &lt;ref&gt;Валерий Флакк. Аргонавтика VI 377&lt;/ref&gt;.
* '''Мирина'''&lt;ref&gt;Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.153&lt;/ref&gt; Амазонка, цунах олура «ког байберг» тӀеман ворда чехка лелаярна&lt;ref&gt;Страбон. География XII 8, 6 (стр.573)&lt;/ref&gt;. Цуьнан барз хьахийна Гомера: цунах Миринан каш а олу, Батия&lt;ref&gt;Гомер. Илиада II 813&lt;/ref&gt;олу.
* '''Молпадия'''. Амазонка. Афинахош дийцарех, амазонкаш [[Афинаш]]на тӀелеттачу хенахь, Мольпадияс йийна Антиопа, ткъа ша йийра Тесейс &lt;ref&gt;Павсаний. Описание Эллады I 2, 1; Плутарх. Тесей 27&lt;/ref&gt;.
* '''Окиала'''. Амазонка &lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot; /&gt;.
* '''Орифия'''. Амазонкийн паччахь, Антиопин йиша. Афинан тӀелата боьлхуш коьртехь йара &lt;ref&gt;Юстин. Эпитома Помпея Трога II 4, 20.26-30&lt;/ref&gt;.
* [[Отрера]].
* '''Пантариста''' ([[:en:Pantariste]]). Амазонка. Вийна капитан Тиамид.
* [[Пентесилея]].
* '''Полемуса'''. Амазонка, Пенфесилейн новкъахо&lt;ref name=&quot;Квинт Смирнский. После Гомера I 49&quot;/&gt;. Йийна Ахилла &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.
* '''Полидора'''. Амазонка&lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;/&gt;.
* '''Профоя'''. Амазонка. ВорхӀазза тоьлла шех лата кхайкхинчу мостагӀал. Йийна Геракла тӀамехь&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Диодор Сицилийский. Историческая библиотека IV 16, 2&lt;/ref&gt;.
* '''Синопа''' ([[:en:Sinope (mythology)]]). Амазонка, Марпессан йоӀ, йоӀстаг&lt;ref&gt;Юстин. Эпитома Помпея Трога II 4, 17&lt;/ref&gt; (кхечу версе хьажа [[Синопа]]). Хьажа Сицилин Диодор. Истори библиотека II 46, 1-3 (ц1е йац)
* '''Смирна'''. Амазонка, Эфесан куьйгалхо. Цунах цӀетиллина гӀалина&lt;ref&gt;Страбон. География XIV 1, 4 (стр.633)&lt;/ref&gt;.
* '''Текмесса'''. Амазонка. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь&lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Фалестрида (Талестрида)''' ([[:en:Thalestris]]). Сийлахь Искандар волчохь хилла амазонкин паччахь&lt;ref&gt;Диодор Сицилийский. Историческая библиотека XVII 77; Страбон. География XI 5, 4 (стр.505); Юстин. Эпитома Помпея Трога XII 3, 5; Курций Руф. История Александра Великого VI 5, 24-32&lt;/ref&gt;.
* '''Феба'''&lt;ref&gt;[[Любкер, Фридрих|Любкер Ф.]] [[Реальный словарь классических древностей]]. М., 2001. В 3 т. Т.3. С.81&lt;/ref&gt;. Амазонка. ГӀо дора талламехь Артемидан. Йийна Геракла &lt;ref name=autogenerated1 /&gt;.
* '''Фермодоса'''. Амазонка, Пенфесилейн новкъахо&lt;ref&gt;Квинт Смирнский. После Гомера I 53&lt;/ref&gt;. Йийна Мериона&lt;ref name=autogenerated2 /&gt;.
* '''Фесеида'''. (Тесеида.) Амазонка&lt;ref name=&quot;Гигин. Мифы 163&quot;/&gt;.
* '''Филиппида'''. Амазонка. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;.
* '''Фоя'''. (Тоя.) Скифийн а, колхийн а тӀамехь дакъалаьцна амазонка. Йийна Гесандра&lt;ref&gt;Валерий Флакк. Аргонавтика VI 375&lt;/ref&gt;.
* '''Эгея''' ([[:en:Aegea]]). Амазонкийн паччахь.
* '''Элла''' (Аэлла). Амазонка. Йийна [[Геракл]]а тӀамехь&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;.
* '''Эния''' ([[:en:Ainia]]). Амазонка, Пенфесилейн шийттанах цхьа новкъахо.
* '''Эрибея'''. Амазонка. Майра йу тӀамехь. Йийна Геракла тӀамехь&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;.

| class  =&quot;standard&quot; width=&quot;80%&quot; 
| hidden = 1
}}

== Амазонкех лаьцна мифаш довлар ==
{{Декъехь хьосташ йац|терахь=2014-01-24}}
Мифаш схьадовларан бух чӀогӀа шира бу, цуьнан орамаш [[Минойн цивилизаци]] кхочу&lt;ref name=autogenerated3 /&gt;. Котинан А. В. моттарехь, амазонкех йолу миф йоьзна йу [[Йоккха «дела»|Йоккхачу «делан»]] культаца, цуьнца йиц а ца еш схьаеина зударийн лакхара меттиг&lt;ref name=autogenerated3 /&gt;. Тамашина йу факт, амазонкаш Артемида шайн дела лору{{Хьост йац|24|01|2014}}. Артемидан культ схьакхелхина [[Крит]] гӀайрен тӀиера материкан Греце, кхин дӀа лийлира грекийн оьздангаллехь{{Хьост йац|24|01|2014}}.

Оьрсийн историк волчу Иванов Вячеслава дийцарехь&lt;ref&gt;Иванов В. Культ Диониса. Его происхождение и влияние. РВБ: Вяч. Иванов. Прижизненные издания. (см. ссылки)&lt;/ref&gt;, Дионисан культ йу, мадарра аьлча, божарийн йуьхьигера зударийн культ: цуьнан коьрта хьесап ду зударийн божаршка йолу чӀир а, «майрнаш байар» а.

Зударийн леларш кӀезга ца хиллачух тера ду, уьш керла латтанаш схьадохуш а хилла. [[Эврипид]]а дийцарехь, [[менадаш]] баьхкина Дионисца [[Фриги|Фригера]] [[Фиваш (Греци)|Фивашка]]. Аргиван дийцаро боху, Дионис веана [[Аргос (г1ала)|Аргосе]] хӀордал дехьара, тӀаккха [[Персей]] коьртехь волу аргиваша тӀемца дуьхьало йира{{Хьост йац|24|01|2014}}.

Амазонкаш алсамо Жимачу Азехь беха (Дионисан культ, мифаца, кхин а хаало гергарчу фракийн а, фригийн а). Амазонкийн Артемидаца йолчу йукъаметтиго церан тайпа цуьнан «доттагӀий» а, «нисархой» а бо ([[Сицилин Диодор|Диодора]] дийцарехь, уьш Артемидица цхьана толлуш лела). Амазонкаш гойту, Дионисан символ йолчу, шина дигаран йоӀ санна. Церан цӀераш (Меланиппа, Антиопа, Пенфесилея, Молпадия) а йу дионисин амалехь{{Хьост йац|24|01|2014}}. Эфесан мифаца, амазонкаш лоьху Дионисера гӀо, тӀаккха уьш цуо эша а бо. Амазонкаш [[Гиадаш (мифологи)|Гиадан]] гергара лору, иштта менадийн цхьа кеп а, Дионисан новкъахо.{{Хьост йац|24|01|2014}}

Талламхочо А. В. Котинас чӀагӀдо, амазонкийн мифийн циклан суьртийн сизнаш коьрта роль ца лелайо, цулла а коьрта ду зударий-тӀемлошан феноменах ойла яр лелаш йолчу адам дехачу дуьненан йистехь — шира грекийн ойкуменашкахь&lt;ref name=autogenerated3 /&gt;.

1601 шарахь арахецначу жайнин тӀехь Орбини Маврос яздо «Славянхой схьабовлар а, церан ницкъ баржар» цӀе йолу дийцар, Горпий Вагрин Иоргана яздо, амазонкаш славянхой сарматийн зударий хилла. Идал бердашца, Идалан йисттехь меланхеленашна а, сербашна а йукъахь баьхна&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://dlib.rsl.ru/viewer/01003341482#?page=3|title = Книга историография початия имени, славы и расширения народа славянского...|author = Мавро Орбини|date = 20.07.1722|publisher = Санктпитербургская типография}}&lt;/ref&gt;.

== Амазонкаш искусствехь ==

=== Кинохь ===
* «[[Зена — тӀемлойн паччахь]]» телесериалехь Зена Габриэлан накъост йу, цунах амазонкийн тайпанан паччахь хуьлу.
* «[[Геракла тамашийна некъбар]]» сериалехь пилотан хенан «Геракл а, зударий-амазонкаш а» цӀе йолчу дуьххьарчу серехь амазонкаш гучубовлу.
* «[[Тарзан а, амазонка а]]» 1945 шеран фильм йу.
* Иштта амазонкаш гучудевли «[[Ӏаламехь доцург (телесериал)|Ӏаламехь доцург]]» телесериалан 7 сезонан 13 серехь.
* [[Керла амазонкаш (фильм)]].
* [[Амазонкаш беттан тӀехь]].
* Амазонкаш хьехадо [[ЦӀийн кхайкхам (телесериал)|ЦӀийн кхайкхам]] цӀе йолчу сериалехь, кхоалгӀачу сезонера хьалхарчу серехь.
* Иштта «Амазонкаш а, Гладиатор а» фильмехь.
* «[[Футурама]]» масех серехь.
* Амазонкаш иштта бу [[Нийсонан лига (мультсериал)|Нийсонан лигехь]], гуш бу мультсериалийн а, мультфильмийн а [[Супермен &amp; Бэтмен - Апокалипсис]] серешкахь.
* [[Ӏаламат-зуда (мультфильм)|Ӏаламат-зуда]] мультфильмехь.
* СТС тӀехь гайтинчу [[Амазонкаш (телесериал)|Амазонкаш]] сериалехь.

=== Литературехь ===
* [[Крупняков, Аркадий Степанович|Крупняков Аркадийн]] «Амазонкаш» роман.
* [[Фортье, Энн|Фортье Энна]] &quot; Амазонкийн паччахь &quot; {{дац чулацаме|26|03|2016|nocat=}}.

=== Таханлера искусство ===
* [[Комикс]]ашкара [[DC Comics]] [[Ӏаламат-зуда]] дуьненан тӀейаьлла кхиbйна хилла Темискира гӀайрен тӀиера амазонкаша. Цуьнан нана — Ипполита паччахь&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dccomics.com/characters/wonder-woman-in-comics|title=Wonder Woman in Comics|publisher=DC Comics.com|lang=en|accessdate=2012-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121109233104/http://www.dccomics.com/characters/wonder-woman-in-comics|archivedate=2012-11-09}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112131104/http://www.dccomics.com/characters/wonder-woman-in-comics |date=2012-11-12 }}&lt;/ref&gt;.

== Амазонкаш астрономехь ==
* Клименан сийн цӀе тиллина 1868 шарахь дӀайиллинчу [[(104) Климена]] астероидан.
* Астерийн сийн цӀе тиллина 1908 шарахь дӀайиллинчу [[(658) Астерия]] астероидан.
* [[Ипполита]]н сийн цӀе тиллина 1988 шарахь дӀайиллинчу [[(10295) Ипполита]] астероидан.
* [[Отрера]]н сийн цӀе тиллина 2004 шарахь дӀайиллинчу [[Нептунан Троянан астероидаш]] йукъара [[(385571) Отрера]]н.

== Хьажа иштта ==
* «[[Амазонин рота]]» — [[Россин импери]]н зударийн тӀемлойн дакъа.
* «[[Човйина амазонка]]» — шира грекийн хӀолламан тайпа.
* [[Мотт хуу чӀерий]] — тӀурненера «[[Т1урненера Дюнаш|Дюнаш]]» амазонкийн аналог.
* «[[ЙоӀстаг-тӀемло]]» — зуда-тӀемло — архетайпан васт.

== Билгалдахарш ==
{{билгалдахарш|2}}

== Литература ==
* [[s:Грудь женская! Души застывший вздох (Цветаева)|Грудь женская! Души застывший вздох (Цветаева)]]

== Хьажоргаш ==
{{Гергара проекташ|Тема=Амазонкаш}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Амазонкаш, мифологеш}}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Амазонкаш, литературехь}}
* {{cite web|url=http://www.rvb.ru/ivanov/2_lifetime/rel_dionisa/vopr_zhizni_1905_6.htm|title=В.Иванов, Религия Диониса. Её происхождение и влияние. РВБ: Вяч. Иванов. Прижизненные издания.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170206040910/http://rvb.ru/ivanov/2_lifetime/rel_dionisa/vopr_zhizni_1905_6.htm|archivedate=2017-02-06|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://liberea.gerodot.ru/a_hist/amazon02.htm|title=Плетнёва С. А. «Амазонки» как социально-политическое явление|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510121538/http://liberea.gerodot.ru/a_hist/amazon02.htm|archivedate=2017-05-10|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://liberea.gerodot.ru/a_hist/amazon01.htm|title=Скрипник Т.A. Амазонки в античной традиции|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170505101230/http://liberea.gerodot.ru/a_hist/amazon01.htm|archivedate=2017-05-05|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://ec-dejavu.ru/a/Amazons.html|title=А. Тахо-Годи. Амазонки; Геродот об амазонках|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170505013243/http://ec-dejavu.ru/a/Amazons.html|archivedate=2017-05-05|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://www.iriston.com/nogbon/news.php?newsid=104|title=НАРТСКИЕ АМАЗОНКИ И САРМАТСКИЙ «МАТРИАРХАТ»|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705234936/http://www.iriston.com/nogbon/news.php?newsid=104|archivedate=2017-07-05|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://kurgany.ucoz.ru/publ/5-1-0-35|title=Курганы амазонок|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130702084257/http://kurgany.ucoz.ru/publ/5-1-0-35|archivedate=2013-07-02|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://svetaland.webgarden.cz/file/15702607|title=М. В. Скржинская, АМАЗОНКИ И АРИМАСПЫ в античной литературе и изображениях на памятниках искусства из Северного Причерноморья, ИНДОЕВРОПЕЙСКОЕ ЯЗЫКОЗНАНИЕ И КЛАССИЧЕСКАЯ ФИЛОЛОГИЯ-VIII, СПб:Наука, 2004|archiveurl=http://www.webcitation.org/6CaJWpqnT|archivedate=2012-12-01}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830033821/http://svetaland.webgarden.cz/file/15702607 |date=2014-08-30 }}
* {{cite web|url=http://www.bizslovo.org/content/index.php/ru/istoriya-nikopolya/134-davnya-istoriya/376-skifski-voitelnyci.pdf|title=Тороп С. О. Скифские воительницы|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170517004502/http://www.bizslovo.org/content/index.php/ru/istoriya-nikopolya/134-davnya-istoriya/376-skifski-voitelnyci.pdf|archivedate=2017-05-17|access-date=2017-05-08}}
* {{cite web|url=http://исторический-сайт.рф/%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B8-%D0%B8-%D0%B8%D1%85-%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE-%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B8-1.html|title=Пономарев В. Амазонки и их место в античной историографии}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818185544/http://xn----8sbnlabhce1bwkeefm9e.xn--p1ai/%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B8-%D0%B8-%D0%B8%D1%85-%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE-%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D0%B9-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B8-1.html |date=2016-08-18 }}
* {{cite web|url=http://www.nat-geo.ru/article/224/gallery/128/?fulltext=1|title=Статья в National Geographic|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220701013232/https://nat-geo.ru/article/224/gallery/128/?fulltext=1|archivedate=2022-07-01|access-date=2017-05-08}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120126181744/http://www.nat-geo.ru/article/224/gallery/128/?fulltext=1 |date=2012-01-26 }}

&lt;!-- {{Троянан тӀом}}
{{Шира грекийн мифологи}} --&gt;

[[Категори:Грекийн мифологера халкъаш]]
[[Категори:Жимачу Азера грекийн мифологера]]
[[Категори:Амазонкаш]]
[[Категори:Сарматаш]]</text>
      <sha1>me8eqmofgyvzqmv618gmdd3tsxpt40b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Росишка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>234996</id>
    <revision>
      <id>26545604</id>
      <parentid>26314768</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T20:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Spokiyny</username>
        <id>41752</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4298" sha1="lgdxhwqphrib1zexacw4b2yim4ecgmw" xml:space="preserve">{{НБМ-Украина
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Росишка
|шен цӀе                     = {{lang-ua|Росішка}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Украина
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Закарпатьен область
|регион таблицехь            = Закарпатьен область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Рахован кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Рахован кӀошт{{!}}Рахован кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    =1150 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 90622
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = UTC+2, аьхка UTC+3
|автомобилан код             = AO, КО / 07
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Росишка''' ({{lang-ua|Росішка}}) — [[Украина|Украинин]] [[Закарпатьен область|Закарпатьен областан]] [[Рахован кӀошт]]ара эвла.

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Сахьтан аса ==
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт йухахьовзадо&lt;ref name=&quot;mind&quot;&gt;{{cite web|url = https://mind.ua/ru/news/20195439-zavtra-nochyu-ukraina-perejdet-na-letnee-vremya-kak-perevodit-chasy |title = Завтра ночью Украина перейдет на летнее время: как переводить часы|publisher = mind.ua|date = 29-3-2019|accessdate = 2020-12-14|archiveurl = |archivedate = }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ukrindex.ru/07/0.html Закарпатьен областан индексаш]{{ТӀе цакхочу хьажорг|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Рахован кӀошт}}

[[Категори:Рахован кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Ukraine-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>lgdxhwqphrib1zexacw4b2yim4ecgmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Брусница</title>
    <ns>0</ns>
    <id>239717</id>
    <revision>
      <id>26545526</id>
      <parentid>25855749</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Spokiyny</username>
        <id>41752</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>26545526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4309" sha1="bbde1i0jthw2v2ko6t4sc5fzkmg6mvg" xml:space="preserve">{{НБМ-Украина
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Брусница
|шен цӀе                     = {{lang-ua|Брусниця}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Украина
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Черновцин область
|регион таблицехь            = Черновцин область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Кицманан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Кицманан кӀошт{{!}}Кицманан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    =1800 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 59350
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = UTC+2, аьхка UTC+3
|автомобилан код             = CE, IЕ / 26
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Брусница''' ({{lang-ua|Брусниця}}) — [[Украина|Украинин]] [[Черновцин область|Черновцин областан]] [[Кицманан кӀошт]]ара эвла.

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континенталан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шеран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Сахьтан аса ==
Кхузахь лела шолгӀачу сахьтан асанан хан (киевн хан) - UTS+2 (аьхкенан мур - UTS+3). Хан лараран низам леладо Украинин правительствон сацамца, хӀора шарахь сахьт хьовзадо мартан тӀаьххьарчу кӀиранбуса 3:00 сахьт долуш цхьаьна сахьтана хьалха, ткъа октябран тӀаьххьарчу кӀиранбуса 4:00 цхьа сахьт йухахьовзадо&lt;ref name=&quot;mind&quot;&gt;{{cite web|url = https://mind.ua/ru/news/20195439-zavtra-nochyu-ukraina-perejdet-na-letnee-vremya-kak-perevodit-chasy |title = Завтра ночью Украина перейдет на летнее время: как переводить часы|publisher = mind.ua|date = 29-3-2019|accessdate = 2020-12-14|archiveurl = |archivedate = }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://ukrindex.ru/index.html Черновцин областан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407152437/http://ukrindex.ru/index.html |date=2019-04-07 }}

{{Кицманан кӀошт}}

[[Категори:Кицманан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Ukraine-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>bbde1i0jthw2v2ko6t4sc5fzkmg6mvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арсанукаев Руслан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>244974</id>
    <revision>
      <id>26545562</id>
      <parentid>23264663</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2895" sha1="cu8syzsttr4xoblo1swgd0s7damly5y" xml:space="preserve">{{Адам
 |ЦӀе              = Арсанукаев Руслан
 |Шен цӀе          = 
 |Вича тиллина цӀе = 
 |Сурт             = 
 |Шоралла          = 
 |Суьртан тӀехь    = 
 |ГӀуллакхан тайпа = 
 |Вина терахь      =
 |Вина меттиг      = &lt;!-- {{ВинаМеттиг|Хьалха-Марта|Хьалха-Мартахь}} --&gt;
 |Гражданалла      = 
 |Пачхьалкх        = 
 |Да               = 
 |Нана             = 
 |Зуда             = 
 |Бераш            = 
 |СовгӀаташ        = 
 |Сайт             = 
 |Куьг таӀор       = 
 |Викиларма        = 
}}'''Арсанукаев Руслан''' — гӀаравьлла нохчийн историк-археолог, этнолог&lt;ref&gt;Герман Садулаев. Прыжок волка: Очерки политической истории Чечни от Хазарского каганата до&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://wsport.su/art-proekt-shtangista-taxaeva/?print=print Арт-проект штангиста Тахаева] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407174524/http://wsport.su/art-proekt-shtangista-taxaeva/?print=print |date=2019-04-07 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://chechenews.com/%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BA%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D1%87%D0%B5%D0%BD%D1%87%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%BC-%D0%B8/ Руслан Арсанукаев: Почему чеченцам и ингушам разрешили вернуться на родину из ссылки.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219145516/http://chechenews.com/%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BA%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D1%87%D0%B5%D0%BD%D1%87%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B0%D0%BC-%D0%B8/ |date=2019-02-19 }}&lt;/ref&gt;. &quot;Вайнахи и аланы&quot; цӀе йолу жайнан автор&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://samlib.ru/z/zelew_a_j/znamenityechechencyiingushienciklopedijaa-b.shtml |title=Знаменитые Чеченцы и Ингуши Энциклопедия А-Б |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829080218/http://samlib.ru/z/zelew_a_j/znamenityechechencyiingushienciklopedijaa-b.shtml |archive-date=2018-08-29 |access-date=2019-03-19}}&lt;/ref&gt;. ХӀинца эмиграцехь ву, веха Канадехь&lt;ref&gt;[http://old.memo.ru/d/55570.html Хамзат Асламбеков. Блиц-опрос по сходке «ВЧК» организованной Кремлём в Польше] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322105916/http://old.memo.ru/d/55570.html |date=2019-03-22 }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}
[[Категори:Нохчийн историкаш]]</text>
      <sha1>cu8syzsttr4xoblo1swgd0s7damly5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Агынсай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247189</id>
    <revision>
      <id>26545498</id>
      <parentid>25784729</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:31:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4270" sha1="danypblc7q4osvmvibtlnfdpznikyy0" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Агынсай
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Туркестанан область
|регион таблицехь            = Туркестанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Мактааралан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Мактааралан кӀошт{{!}}Мактааралан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 243
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Агынсай''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Туркестанан область|Туркестанан областан]] [[Мактааралан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|315&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|243&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Мактааралан кӀошт}}

[[Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Мактааралан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>danypblc7q4osvmvibtlnfdpznikyy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айбас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247211</id>
    <revision>
      <id>26545513</id>
      <parentid>25787231</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4124" sha1="3hgyjqkvt76y1eyou6lnzc23ci2ee7e" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Айбас
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Атыраунан область
|регион таблицехь            = Атыраунан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан  кӀошт
|кӀошт                       = Исатайн кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Исатайн кӀошт{{!}}Исатайн кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 562
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Айбас''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Атыраунан область|Атыраунан областан]] [[Исатайн кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|656&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|562&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Исатайн кӀошт}}

[[Категори:Исатайн кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>3hgyjqkvt76y1eyou6lnzc23ci2ee7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айнабастау</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247231</id>
    <revision>
      <id>26545514</id>
      <parentid>25787759</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4204" sha1="e6agauaupn0vv6sov3yoh0f6v189hz5" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Айнабастау
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Абайнан область
|регион таблицехь            = Абайнан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Аксуатан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Аксуатан кӀошт{{!}}Аксуатан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 95
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Айнабастау''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Абайнан область|Абайнан областан]] [[Аксуатан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|154&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|95&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Аксуатан кӀошт}}

[[Категори:Абайнан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Аксуатан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>e6agauaupn0vv6sov3yoh0f6v189hz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айнабулак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247232</id>
    <revision>
      <id>26545515</id>
      <parentid>25787760</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="p7cmemi9rfemtu7zmdnro9d9ztvh7l5" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Айнабулак (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Айнабулак
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Алматан область
|регион таблицехь            = Алматан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Коксунан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Коксунан кӀошт{{!}}Коксунан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 754
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Айнабулак''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Алматан область|Алматан областан]] [[Коксунан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|812&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|754&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Коксунан кӀошт}}

[[Категори:Алматан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коксунан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>p7cmemi9rfemtu7zmdnro9d9ztvh7l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айнаколь (Кызылордан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247238</id>
    <revision>
      <id>26545516</id>
      <parentid>25787769</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4132" sha1="1ru4s0apshb51f7auurrxx0g9ro85z9" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Айнаколь (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Айнаколь
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Кызылордан область
|регион таблицехь            = Кызылордан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан  кӀошт
|кӀошт                       = Кызылорда
|кӀошт таблицехь             = Кызылорда
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 394
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Айнаколь''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Кызылордан область|Кызылордан областан]] [[Кызылорда]] гӀалин йукъайогӀу эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|389&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|394&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Кызылорда}}

[[Категори:Кызылорда]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>1ru4s0apshb51f7auurrxx0g9ro85z9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айымжан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247259</id>
    <revision>
      <id>26545519</id>
      <parentid>25788087</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4613" sha1="2wpx1nu0lc2ohmec90v3dx3g13xqyka" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Айымжан
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан  кӀошт
|кӀошт                       = Жамбылан кӀошт (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)
|кӀошт таблицехь             = Жамбылан кӀошт (Къилбаседа-Кхазакхстанан область){{!}}Жамбылан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 419
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Айымжан''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Къилбаседа-Кхазакхстанан область|Къилбаседа-Кхазакхстанан областан]] [[Жамбылан кӀошт (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)|Жамбылан кӀоштара]] эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|570&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|419&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Жамбылан кӀошт (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)}}

[[Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан Жамбылан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>2wpx1nu0lc2ohmec90v3dx3g13xqyka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айыртау (Карагандан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247262</id>
    <revision>
      <id>26545520</id>
      <parentid>25788090</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4293" sha1="r39ojwmkkv2e4th5u7zp2mwkx96zhwk" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Айыртау (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Айыртау
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Карагандан область
|регион таблицехь            = Карагандан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Улытаунан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Улытаунан кӀошт{{!}}Улытаунан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 81
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Айыртау''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Карагандан область|Карагандан областан]] [[Улытаунан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|84&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|81&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Улытаунан кӀошт}}

[[Категори:Карагандан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Улытаунан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>r39ojwmkkv2e4th5u7zp2mwkx96zhwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аккудык (Алматан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247414</id>
    <revision>
      <id>26545524</id>
      <parentid>25789642</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="n2v8ju8crx703prj5spsaafyqs9xcll" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Аккудык (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Аккудык
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Алматан область
|регион таблицехь            = Алматан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан  кӀошт
|кӀошт                       = Панфиловн кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Панфиловн кӀошт{{!}}Панфиловн кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 597
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Аккудык''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Алматан область|Алматан областан]] [[Панфиловн кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|789&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|597&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Панфиловн кӀошт}}

[[Категори:Панфиловн кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>n2v8ju8crx703prj5spsaafyqs9xcll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аксоры</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247473</id>
    <revision>
      <id>26545525</id>
      <parentid>25790246</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="aa7fenkdx8nt22n1wb8o22qickl7v5f" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Аксоры
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Туркестанан область
|регион таблицехь            = Туркестанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Ордабасынан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Ордабасынан кӀошт{{!}}Ордабасынан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 208
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Аксоры''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Туркестанан область|Туркестанан областан]] [[Ордабасынан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|163&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|208&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Ордабасынан кӀошт}}

[[Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Ордабасынан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>aa7fenkdx8nt22n1wb8o22qickl7v5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актам (Кызылордан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247514</id>
    <revision>
      <id>26545527</id>
      <parentid>25790368</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="fij542ist9j9qmidbi81qp3g96ev6ci" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Актам (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Актам
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Кызылордан область
|регион таблицехь            = Кызылордан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Чиилийнан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Чиилийнан кӀошт{{!}}Чиилийнан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 88
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Актам''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Кызылордан область|Кызылордан областан]] [[Чиилийнан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|145&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|88&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Чиилийнан кӀошт}}

[[Категори:Кызылордан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Чиилийнан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>fij542ist9j9qmidbi81qp3g96ev6ci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актасты (Жуалынан кӀошт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247530</id>
    <revision>
      <id>26545528</id>
      <parentid>25790395</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4264" sha1="sjwq6dfnn36ilo74gye459vn6onzjgv" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Актасты (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Актасты
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Жамбылан область
|регион таблицехь            = Жамбылан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Жуалынан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Жуалынан кӀошт{{!}}Жуалынан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 305
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Актасты''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Жамбылан область|Жамбылан областан]] [[Жуалынан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|293&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|305&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Жуалынан кӀошт}}

[[Категори:Жамбылан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Жуалынан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>sjwq6dfnn36ilo74gye459vn6onzjgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Актасты (Каркаралинскан кӀошт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247533</id>
    <revision>
      <id>26545529</id>
      <parentid>25790396</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4357" sha1="07zsyw0hs6al611jm7wnbknz8v99qmz" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Актасты (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Актасты
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Карагандан область
|регион таблицехь            = Карагандан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Каркаралинскан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Каркаралинскан кӀошт{{!}}Каркаралинскан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 666
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Актасты''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Карагандан область|Карагандан областан]] [[Каркаралинскан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1050&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|666&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Каркаралинскан кӀошт}}

[[Категори:Карагандан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Каркаралинскан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>07zsyw0hs6al611jm7wnbknz8v99qmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алмалык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247687</id>
    <revision>
      <id>26545540</id>
      <parentid>25795987</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T15:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="fzbp27sev5v37amrnm2n9jpqc72se9j" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Алмалык
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Алматан область
|регион таблицехь            = Алматан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Талгаран кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Талгаран кӀошт{{!}}Талгаран кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 700
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Алмалык''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Алматан область|Алматан областан]] [[Талгаран кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|882&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|700&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Талгаран кӀошт}}

[[Категори:Алматан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Талгаран кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>fzbp27sev5v37amrnm2n9jpqc72se9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алшалы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247715</id>
    <revision>
      <id>26545542</id>
      <parentid>25797441</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T15:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4254" sha1="d03n8ooycx9el5dffpowjotvqunw2h0" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Алшалы
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Туркестанан область
|регион таблицехь            = Туркестанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Толебийнан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Толебийнан кӀошт{{!}}Толебийнан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 544
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Алшалы''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Туркестанан область|Туркестанан областан]] [[Толебийнан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|325&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|544&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Толебийнан кӀошт}}

[[Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Толебийнан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>d03n8ooycx9el5dffpowjotvqunw2h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247762</id>
    <revision>
      <id>26545544</id>
      <parentid>25800248</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4173" sha1="nivepv8sfa6r03eyrw3urdj19udjlxb" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Анар
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Акмолан область
|регион таблицехь            = Акмолан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Аршалин кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Аршалин кӀошт{{!}}Аршалин кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 1117
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Анар''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Акмолан область|Акмолан областан]] [[Аршалин кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1508&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|1117&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Аршалин кӀошт}}

[[Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Аршалин кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>nivepv8sfa6r03eyrw3urdj19udjlxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андреевка (Мамлюткан кӀошт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247770</id>
    <revision>
      <id>26545545</id>
      <parentid>25801091</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4443" sha1="3fuvcf55z955mvyba3e3c3od8zls97u" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Андреевка (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Андреевка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Мамлюткан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Мамлюткан кӀошт{{!}}Мамлюткан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 611
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Андреевка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Къилбаседа-Кхазакхстанан область|Къилбаседа-Кхазакхстанан областан]] [[Мамлюткан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|838&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|611&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Мамлюткан кӀошт}}

[[Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Мамлюткан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>3fuvcf55z955mvyba3e3c3od8zls97u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Андроновка (Малхбален-Кхазакхстанан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247774</id>
    <revision>
      <id>26545546</id>
      <parentid>25801531</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4487" sha1="t8jl7b8xq1v0alboyt9iyqm7l6a9b1v" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Андроновка (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Андроновка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбален-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбален-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Бородулиханан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Бородулиханан кӀошт{{!}}Бородулиханан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 478
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Андроновка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбален-Кхазакхстанан область|Малхбален-Кхазакхстанан областан]] [[Бородулиханан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|606&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|478&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Бородулиханан кӀошт}}

[[Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Бородулиханан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>t8jl7b8xq1v0alboyt9iyqm7l6a9b1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аникино (Павлодаран область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247776</id>
    <revision>
      <id>26545547</id>
      <parentid>25801896</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4330" sha1="p94m9hcquorjen5tch460emebqgbxl1" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Аникино (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Аникино
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Павлодаран область
|регион таблицехь            = Павлодаран область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Шарбакхтинан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Шарбакхтинан кӀошт{{!}}Шарбакхтинан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 33
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Аникино''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Павлодаран область|Павлодаран областан]] [[Шарбакхтинан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|109&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|33&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Шарбакхтинан кӀошт}}

[[Категори:Павлодаран областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Шарбакхтинан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>p94m9hcquorjen5tch460emebqgbxl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ашим</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247907</id>
    <revision>
      <id>26545590</id>
      <parentid>25813286</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4182" sha1="quwwuqvo606ynjcy9r4r65do90dqj8m" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Ашим
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Алматан область
|регион таблицехь            = Алматан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Алаколан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Алаколан кӀошт{{!}}Алаколан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 183
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Ашим''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Алматан область|Алматан областан]] [[Алаколан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|294&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|183&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Алаколан кӀошт}}

[[Категори:Алматан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Алаколан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>quwwuqvo606ynjcy9r4r65do90dqj8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Байкошкар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>247973</id>
    <revision>
      <id>26545599</id>
      <parentid>25816907</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:55:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4345" sha1="fy6wamdfkj2e5rnda7rmgxvnqdst5ae" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Байкошкар
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбален-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбален-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Аягозан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Аягозан кӀошт{{!}}Аягозан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 628
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Байкошкар''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбален-Кхазакхстанан область|Малхбален-Кхазакхстанан областан]] [[Аягозан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|932&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|628&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Аягозан кӀошт}}

[[Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Аягозан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>fy6wamdfkj2e5rnda7rmgxvnqdst5ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Белоградовка (Тимирязеван кӀошт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248157</id>
    <revision>
      <id>26545610</id>
      <parentid>25830627</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4485" sha1="efmycwzueudu3atv1f6m1d4h2boz61y" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Белоградовка (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Белоградовка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Тимирязеван кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Тимирязеван кӀошт{{!}}Тимирязеван кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 431
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Белоградовка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Къилбаседа-Кхазакхстанан область|Къилбаседа-Кхазакхстанан областан]] [[Тимирязеван кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|727&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|431&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Тимирязеван кӀошт}}

[[Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Тимирязеван кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>efmycwzueudu3atv1f6m1d4h2boz61y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бигаш (Малхбален-Кхазакхстанан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248271</id>
    <revision>
      <id>26545612</id>
      <parentid>25837385</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4433" sha1="melotnofwvmmtxd5kyals1hq2tl83qx" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Бигаш (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бигаш
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбален-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбален-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Кокпектинан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Кокпектинан кӀошт{{!}}Кокпектинан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 592
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бигаш''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбален-Кхазакхстанан область|Малхбален-Кхазакхстанан областан]] [[Кокпектинан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|823&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|592&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Кокпектинан кӀошт}}

[[Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Кокпектинан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>melotnofwvmmtxd5kyals1hq2tl83qx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бирлестик (Акмолан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248289</id>
    <revision>
      <id>26545614</id>
      <parentid>25838728</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="mf9jm0nqnx3pzbxzwpwtmhswi754hla" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Бирлестик (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бирлестик
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Акмолан область
|регион таблицехь            = Акмолан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Зерендан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Зерендан кӀошт{{!}}Зерендан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 648
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бирлестик''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Акмолан область|Акмолан областан]] [[Зерендан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|898&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|648&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Зерендан кӀошт}}

[[Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Зерендан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>mf9jm0nqnx3pzbxzwpwtmhswi754hla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Битилеу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248334</id>
    <revision>
      <id>26545615</id>
      <parentid>25839231</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4349" sha1="ne3xnmkxur08blmho6uli96mjtdp293" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Битилеу
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Акжаикан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Акжаикан кӀошт{{!}}Акжаикан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 272
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Битилеу''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбузен-Кхазакхстанан область|Малхбузен-Кхазакхстанан областан]] [[Акжаикан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|326&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|272&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Акжаикан кӀошт}}

[[Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Акжаикан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>ne3xnmkxur08blmho6uli96mjtdp293</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Богословка (Акмолан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248361</id>
    <revision>
      <id>26545616</id>
      <parentid>25842266</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4318" sha1="qi79kj25jdc8xr8eh4w0h7r4jy8wmal" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Богословка (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Богословка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Акмолан область
|регион таблицехь            = Акмолан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Сандыктаунан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Сандыктаунан кӀошт{{!}}Сандыктаунан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 62
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Богословка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Акмолан область|Акмолан областан]] [[Сандыктаунан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|167&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|62&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Сандыктаунан кӀошт}}

[[Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Сандыктаунан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>qi79kj25jdc8xr8eh4w0h7r4jy8wmal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бозанбай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248371</id>
    <revision>
      <id>26545618</id>
      <parentid>25843178</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4332" sha1="qljkgjadf873ekx5m5x4rs00y2qdva5" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бозанбай
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбален-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбален-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Уланан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Уланан кӀошт{{!}}Уланан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 2203
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бозанбай''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбален-Кхазакхстанан область|Малхбален-Кхазакхстанан областан]] [[Уланан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|3924&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|2203&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Уланан кӀошт}}

[[Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Уланан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>qljkgjadf873ekx5m5x4rs00y2qdva5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бозтумсык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248383</id>
    <revision>
      <id>26545619</id>
      <parentid>25843569</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4245" sha1="ojik0mgr27mu5rrxneqr8vlbu5q51wp" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бозтумсык
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Карагандан область
|регион таблицехь            = Карагандан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Улытаунан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Улытаунан кӀошт{{!}}Улытаунан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 962
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бозтумсык''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Карагандан область|Карагандан областан]] [[Улытаунан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1325&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|962&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Улытаунан кӀошт}}

[[Категори:Карагандан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Улытаунан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>ojik0mgr27mu5rrxneqr8vlbu5q51wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Болексаз</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248391</id>
    <revision>
      <id>26545622</id>
      <parentid>25844569</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T23:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4225" sha1="e951pxlzhsfe7175qwc8dof37v8a5i8" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Болексаз
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Алматан область
|регион таблицехь            = Алматан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Райымбекан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Райымбекан кӀошт{{!}}Райымбекан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 1377
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Болексаз''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Алматан область|Алматан областан]] [[Райымбекан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1354&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|1377&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Райымбекан кӀошт}}

[[Категори:Алматан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Райымбекан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>e951pxlzhsfe7175qwc8dof37v8a5i8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борыктал</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248430</id>
    <revision>
      <id>26545625</id>
      <parentid>25851178</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T23:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4199" sha1="9r27q5imoi3bfztncp8xanvci2wiove" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Борыктал
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Павлодаран область
|регион таблицехь            = Павлодаран область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан  кӀошт
|кӀошт                       = Аксу гӀалин администраци
|кӀошт таблицехь             = Аксу гӀалин администраци
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 250
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Борыктал''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Павлодаран область|Павлодаран областан]] [[Аксу гӀалин администраци]]н йукъайогӀу эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|342&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|250&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Аксу гӀалин администраци}}

[[Категори:Аксу гӀалин администраци]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>9r27q5imoi3bfztncp8xanvci2wiove</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бугровое</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248454</id>
    <revision>
      <id>26545627</id>
      <parentid>25856497</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T00:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4387" sha1="ixs07izcaoyedgib79v45k2hpmyim2h" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бугровое
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Кызылжаран кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Кызылжаран кӀошт{{!}}Кызылжаран кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 803
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бугровое''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Къилбаседа-Кхазакхстанан область|Къилбаседа-Кхазакхстанан областан]] [[Кызылжаран кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|899&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|803&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Кызылжаран кӀошт}}

[[Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Кызылжаран кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>ixs07izcaoyedgib79v45k2hpmyim2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бударино</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248458</id>
    <revision>
      <id>26545629</id>
      <parentid>25856891</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T00:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4356" sha1="fk9h3el723p4eaz6o268vaqwj63m1f0" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бударино
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Акжаикан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Акжаикан кӀошт{{!}}Акжаикан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 1444
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бударино''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбузен-Кхазакхстанан область|Малхбузен-Кхазакхстанан областан]] [[Акжаикан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1667&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|1444&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Акжаикан кӀошт}}

[[Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Акжаикан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>fk9h3el723p4eaz6o268vaqwj63m1f0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бузулук (Акмолан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248465</id>
    <revision>
      <id>26545631</id>
      <parentid>25858794</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4230" sha1="jx3xq4o1q6el9lntx5h5wlvzoo73oev" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Бузулук (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бузулук
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Акмолан область
|регион таблицехь            = Акмолан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Есилан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Есилан кӀошт{{!}}Есилан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 574
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бузулук''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Акмолан область|Акмолан областан]] [[Есилан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|909&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|574&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Есилан кӀошт}}

[[Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Есилан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>jx3xq4o1q6el9lntx5h5wlvzoo73oev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Буланды</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248483</id>
    <revision>
      <id>26545632</id>
      <parentid>25859458</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="r0akvj6ow52sykttlf82qx7asc4lvax" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Буланды
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Акмолан область
|регион таблицехь            = Акмолан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Енбекшильдеран кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Енбекшильдеран кӀошт{{!}}Енбекшильдеран кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 239
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Буланды''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Акмолан область|Акмолан областан]] [[Енбекшильдеран кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|419&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|239&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Енбекшильдеран кӀошт}}

[[Категори:Акмолан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Енбекшильдеран кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>r0akvj6ow52sykttlf82qx7asc4lvax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Булдурта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248486</id>
    <revision>
      <id>26545633</id>
      <parentid>25859663</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4344" sha1="r3uv3dz3okl2sx65p73co5vzfkgsdy3" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Булдурта
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Сырыман кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Сырыман кӀошт{{!}}Сырыман кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 1990
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Булдурта''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбузен-Кхазакхстанан область|Малхбузен-Кхазакхстанан областан]] [[Сырыман кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1990&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|1990&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Сырыман кӀошт}}

[[Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Сырыман кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>r3uv3dz3okl2sx65p73co5vzfkgsdy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурабай (Малхбален-Кхазакхстанан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248490</id>
    <revision>
      <id>26545635</id>
      <parentid>25860100</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4433" sha1="o3rtvtkc7m3xkry5heczzuiv6wmvydf" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Бурабай (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бурабай
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбален-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбален-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Курчуманан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Курчуманан кӀошт{{!}}Курчуманан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 461
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бурабай''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбален-Кхазакхстанан область|Малхбален-Кхазакхстанан областан]] [[Курчуманан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|848&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|461&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Курчуманан кӀошт}}

[[Категори:Малхбален-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Курчуманан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>o3rtvtkc7m3xkry5heczzuiv6wmvydf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бурлин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248502</id>
    <revision>
      <id>26545636</id>
      <parentid>25860606</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T01:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4348" sha1="nkkbi99kcbhz0708wl15b70t1ag0nl5" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Бурлин
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Малхбузен-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Бурлинан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Бурлинан кӀошт{{!}}Бурлинан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 3244
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Бурлин''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Малхбузен-Кхазакхстанан область|Малхбузен-Кхазакхстанан областан]] [[Бурлинан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|2804&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|3244&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Бурлинан кӀошт}}

[[Категори:Малхбузен-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Бурлинан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>nkkbi99kcbhz0708wl15b70t1ag0nl5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вершковое</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248547</id>
    <revision>
      <id>26545649</id>
      <parentid>25876930</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T03:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4234" sha1="btttddp926arm5j3dcj9a0nn61pevkk" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Вершковое
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Костанайн область
|регион таблицехь            = Костанайн область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Узунколан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Узунколан кӀошт{{!}}Узунколан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 113
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Вершковое''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Костанайн область|Костанайн областан]] [[Узунколан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|197&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|113&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Узунколан кӀошт}}

[[Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Узунколан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>btttddp926arm5j3dcj9a0nn61pevkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вишневка (Кызылжаран кӀошт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248561</id>
    <revision>
      <id>26545679</id>
      <parentid>25886430</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4449" sha1="c3c6p3fpfaxrxfc3hzedva5g63v80vw" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Вишневка (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Вишневка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Кызылжаран кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Кызылжаран кӀошт{{!}}Кызылжаран кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 148
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Вишневка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Къилбаседа-Кхазакхстанан область|Къилбаседа-Кхазакхстанан областан]] [[Кызылжаран кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|159&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|148&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Кызылжаран кӀошт}}

[[Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Кызылжаран кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>c3c6p3fpfaxrxfc3hzedva5g63v80vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Владимировка (Къилбаседа-Кхазакхстанан область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248569</id>
    <revision>
      <id>26545690</id>
      <parentid>25886803</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4461" sha1="rsyk3e7j11dbr7o0bn1dsrk0nvqod9t" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Владимировка (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Владимировка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|регион таблицехь            = Къилбаседа-Кхазакхстанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Мамлюткан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Мамлюткан кӀошт{{!}}Мамлюткан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 138
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Владимировка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Къилбаседа-Кхазакхстанан область|Къилбаседа-Кхазакхстанан областан]] [[Мамлюткан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|336&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|138&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Мамлюткан кӀошт}}

[[Категори:Къилбаседа-Кхазакхстанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Мамлюткан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>rsyk3e7j11dbr7o0bn1dsrk0nvqod9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Горняцки (Костанайн область)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248663</id>
    <revision>
      <id>26545762</id>
      <parentid>25913978</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T08:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="nzpsth96781h5jmsh8lfng51kzz53y9" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Горняцки (маьӀнаш)}}
{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Горняцки
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Костанайн область
|регион таблицехь            = Костанайн область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан  кӀошт
|кӀошт                       = Рудни гӀалин администраци
|кӀошт таблицехь             = Рудни гӀалин администраци
|йуьртан меттиган тайпа       = йуьртан меттиг 
|йуьртан меттиг               =
|йуьртан меттиг таблицехь     =
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 1462
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Горняцки''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Костанайн область|Костанайн областан]] [[Рудни гӀалин администраци]]н йукъайогӀу эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|1270&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|1462&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Рудни гӀалин администраци}}

[[Категори:Рудни гӀалин администраци]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>nzpsth96781h5jmsh8lfng51kzz53y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гренадерка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248677</id>
    <revision>
      <id>26545763</id>
      <parentid>25919828</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T09:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="k0308byvdemhxq68w131rvd5u4laa1m" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Гренадерка
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Костанайн область
|регион таблицехь            = Костанайн область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Узунколан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Узунколан кӀошт{{!}}Узунколан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 145
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Гренадерка''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Костанайн область|Костанайн областан]] [[Узунколан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|158&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|145&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Узунколан кӀошт}}

[[Категори:Костанайн областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Узунколан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>k0308byvdemhxq68w131rvd5u4laa1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дербисек</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248741</id>
    <revision>
      <id>26545768</id>
      <parentid>25936126</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T10:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4304" sha1="qhyec7kdt1bss843dhsx1vssukhr4tk" xml:space="preserve">{{Orphan|date=октябрь 2021}}

{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Дербисек
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Туркестанан область
|регион таблицехь            = Туркестанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Сарыагашан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Сарыагашан кӀошт{{!}}Сарыагашан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 11234
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Дербисек''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Туркестанан область|Туркестанан областан]] [[Сарыагашан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702|archivedate=2019-08-15|access-date=2019-04-13}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|9709&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|11234&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Сарыагашан кӀошт}}

[[Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Сарыагашан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>qhyec7kdt1bss843dhsx1vssukhr4tk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дийцар:Зиберкала</title>
    <ns>1</ns>
    <id>340979</id>
    <revision>
      <id>26545503</id>
      <parentid>21303832</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mahamadi Baza цӀе хийцина [[Дийцар:Кала (эвла)]] → [[Дийцар:Зиберкала]]</comment>
      <origin>21303832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="jmesgp4lyahxdac5zxnktx2jcvf00wy" xml:space="preserve">{{WikiProject Geography}}

{{Росси проектан йаззам|тӀегӀа=IV|ладаме=лахара}}</text>
      <sha1>jmesgp4lyahxdac5zxnktx2jcvf00wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дийцар:Отнурок (Код ОКТМО 80611440116)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>391249</id>
    <revision>
      <id>26545726</id>
      <parentid>21530779</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VolnyiLev цӀе хийцина [[Дийцар:Отнурок (Нурски йуьртан меттиг)]] → [[Дийцар:Отнурок (Код ОКТМО 80611440116)]] дӀасахьажорг цайуьтуш</comment>
      <origin>21530779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="jmesgp4lyahxdac5zxnktx2jcvf00wy" xml:space="preserve">{{WikiProject Geography}}

{{Росси проектан йаззам|тӀегӀа=IV|ладаме=лахара}}</text>
      <sha1>jmesgp4lyahxdac5zxnktx2jcvf00wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дийцар:Пятилетка (Ауструман йуьртан меттиг)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>403535</id>
    <revision>
      <id>26545729</id>
      <parentid>21580225</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>VolnyiLev цӀе хийцина [[Дийцар:Пятилетка (Иглин кӀошт)]] → [[Дийцар:Пятилетка (Ауструман йуьртан меттиг)]] дӀасахьажорг цайуьтуш</comment>
      <origin>21580225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="jmesgp4lyahxdac5zxnktx2jcvf00wy" xml:space="preserve">{{WikiProject Geography}}

{{Росси проектан йаззам|тӀегӀа=IV|ладаме=лахара}}</text>
      <sha1>jmesgp4lyahxdac5zxnktx2jcvf00wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Банишевский, Анатолий Андреевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>548816</id>
    <revision>
      <id>26545603</id>
      <parentid>11748401</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T19:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21696" sha1="7jxfgoxb3xspxihwszmr6u20h6j21s2" xml:space="preserve">{{Футболист
 |ЦӀе             = Банишевский Анатолий 
 |Сурт            = Anatoliy Banishevskiy (1967).png
 |Шоралла         = 
 |Суьртах лаьцна  = ''Банишевский Анатолий 1967 шеран ноябрехь''
 |Стен-боьршалла  = 
 |Йуьззина цӀе     = Банишевский Анатолий Андреевич 
 |Шен цӀе         = 
 |Харц цӀе        = ''Баня''&lt;ref&gt;[https://www.sovsport.ru/football/articles/144635-sam-pele-zavorozhenno-smotrel-na-banju-anatolij-banishevskij-blestjasche-nachal-svoju-karieru-no-zakonchil-ee-v-kochegarke Сам Пеле завороженно смотрел на «Баню...»]&lt;/ref&gt;
 |Харц цӀераш     = 
 |Вина терахь     = 
 |Вина меттиг     = 
 |Кхелхина терахь =
 |Кхелхина меттиг =
 |Гражданалла     = 
 |Карара клуб     = 
 |Лоьмар          = 
 |Позици          = [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
 |Кегийрхойн клубаш= {{футболан карьера
||{{ССРС байракх}} Локомотив (Бакох)|
||{{ССРС байракх}} Нефтянка (Бакох)|
||{{ССРС байракх}} [[Нефтчи (футболан клуб, Бакох)|Нефтчи]]|}}
 |Клубаш          = {{футболан карьера
|1964—1978|{{ССРС байракх}} [[Нефтчи (футболан клуб, Бакох)|Нефтчи]]|288 (121)}}
 |Къоман гулйина команда        = {{футболан карьера
|1965—1972|{{ССРС байракх|20px}} [[Футболех ловзаран ССРС гулйина команда|ССРС]]|50 (19)}}
 |Тренеран клубаш ={{футболан карьера|1981—1982|{{ССРС байракх|20px}} [[Нефтчи (футболан клуб, Бакох)|Нефтчин]] |тренер
|1984—1987|{{ССРС байракх|20px}} [[Энергетик (футболан клуб, Мингечевир)|Автомобилист]]|
|1987—1988|{{Буркина-Фасон байракх|20px}} [[Буркина-Фасо]] ([[футболех ловзаран Буркина-Фасон гулйина команда|олимп.]])|}}

 |Локхалла        = 174
 |Йозалла         = 
 |Мидалш          = {{турнир|[[Футболех ловзаран Европин чемпионат|Европин чемпионаташ]]}}
{{мидал|Дети|[[Футболех ловзаран Европин чемпионат 1972|Бельги 1972]]}}
{{турнир|Пачхьалкхан совгӀаташ}}
{{могӀа
  |{{Орден Сий (Азербайджан)|1996}}
  }}{{могӀа
  |{{ССРС Спортан хьакъ долу говзанча}}
  |{{ССРС халкъашна йуккъера даржан спортан говзанча}}
  }}
}}
'''Анато́лий Андре́евич Банише́вский''' ({{lang-az|Anatoli Andreyeviç Banişevski}}; {{ВД-Преамбула}}) — советийн [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]], [[тренер]]. Бакохан «[[Нефтчи (футболан клуб, Бакох)|Нефтчин]]» капитан, [[Футболех ловзаран ССРС гулйина команда|ССРС гулйина командин]] ловзархо. [[Дуьненайукъара классан ССРС спортан говзанча]] (1990). [[ССРС спортан хьакъ долу говзанча]] (1991). [[Орден «Сий» (Азербайджан)|Сийн орденан]] кавалер (1996).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://idman.com.az/news.php?id=263 |title=Текст Указа Президента Азербайджанской Республики Гейдара Алиева о награждении Анатолия Банишевского орденом «Слава» |accessdate=2013-07-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151023123017/http://idman.com.az/news.php?id=263 |archivedate=2015-10-23 |deadlink=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023123017/http://idman.com.az/news.php?id=263 |date=2015-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== Биографи ==
Банишевский вина, кхиина [[Бакох]]ахь [[молоканаш|молоканийн]] доьзалехь&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.svoboda.org/a/24196733.html |title=Беседа с Казбеком Туаевым |website=Svoboda.org |access-date=}}&lt;/ref&gt;. Шен дерриг дахар чекхдаьккхина оцу гӀалахь. Меттигерчу «Нефтчи» клубе кхечира 16 шо долуш, сихха йукъакхечира коьрта хӀоттаман. Къона Банишевскин ловзар гинарш цецбовлура, къобал йора цуьнан похӀма. ГӀараевлла мехкан клубаш кхидайора цунна москохан а, киевн а дахар, амма иза кхин дӀа ловзура шен даймахкахь, шен атакера кхин гӀараваьллачу форвардца [[Маркаров, Эдуард Артёмович|Маркаров Эдуардца]]. 19 шо долуш [[Морозов, Николай Петрович (1916)|Морозов Николайс]] кхайкхира цуьнга мехкан гулйинчу хьалхара команде, цигахь Анатолис хаза дебют йира — 7 гол бархӀ матчехь. Царех цхьаъ, коьртаца 25—40 метр генара ''(хьосташкахь цхьаьна кепара ца дуьйцу)'' [[Маракана (стадион)|Мараканин]] тӀехь сийлахь [[Футболех ловзаран Бразилин гулйина команда|бразилхошна]] тоьхна гол, дуьненан футболан исбаьхьаллин хазна хилира.

Банишевскийн уггаре аьтто болу шо хилира 1966 шо, оцу хенахь иза левзира [[Футболех ловзаран дуьненан чемпионат 1966|дуьненан чемпионатехь]], мехкан гулйина команда кхечира ахфинале, 4-гӀа меттиг йаьккхира. Оццу шарахь «Нефтчис» ехира ССРС чемпионатан борзанан мидалш.

[[Футболех ловзаран Европин чемпионат 1972|1972 шеран Европин чемпионат]] чекхйаьлча, цигахь ССРС гулйина командо шолгӀа меттиг йаьккхира, иэшаран коьрта бехкениг вина, хьаькамийн къинхетамера велира, гулйина команде ца кхойкхуш севцира. Банишевскийн бохаме деира иза, цунна футбол йита а дагадеира, цхьаьна хенахь ца ловзуш а Ӏийра. Амма тӀаьхьа йухавеина чекхйаьккхира ловзархочун карьера шен «Нефтчин» йукъахь.

Цхьана хенахь, карьера чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, «Нефтчин» йукъахь тренер болх бира, [[Буркина-Фасо]]хь кегийрхойн тренер хилира. Амма иза иэшо волийра гучуевллачу цамгарша — [[панкреатит]]о а, [[шекаран диабет]]о а — тренерийн болх бита бийзира. Банишевский кхелхира 1997 шеран 10 декабрехь. ДӀавоьллина [[Бакох]]ахь [[Бакохахь сийлахь дӀабохкаран Аллей|сийлахь дӀабохкаран шолгӀа Аллейхь]] (Аллей йу [[Ясамалан кешнаш]]кахь).

Цуьнан цӀарах [[Масаллы]]хь стадион йиллина. 2003 шарахахь [[УЕФА]]н 50 шеран юбилей йолуш, цунна йукъабогӀу футболан кхолламаш цӀераш ехира тӀаьхьарчу 50 шеран уггаре дика ловзархочун. Азербайджанан футболан федерацис уггаре диканиг гайтира Банишевский Анатолий. 2010 шеран 23 февралехь Бакохахь даздира легенда хилла футболистан 64 шо кхачар.&lt;ref&gt;[http://newsazerbaijan.ru/sport/20100222/43292586.html В Бакох будет почтена память Анатолия Банишевского.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321092347/http://newsazerbaijan.ru/sport/20100222/43292586.html |date=2012-03-21 }}''Newsazerbaijan.ru''&lt;/ref&gt; «Центр Пропаганды» арахецараллехь (Москох, 2008) араделира жайна «ЦӀогадолу седин тач. Банишевский Анатолийн дахаран агӀонаш» (автор Азер Джангиров).

Банишевскийн йоьӀан кӀант Бабаев Ӏела 2011 шарахь дуьйна ловза волавелла, мацах цкъа шен ненада левзина йолу, «Нефтчин» жимхийн командин йукъахь&lt;ref&gt;[http://azerisport.com/football/20110929120327314.html Внук Банишевского в Нефтчи]&lt;/ref&gt;.

=== ССРС гулйина командехь ловзар ===
ССРС гулйина командехь левзина 50 матчехь, чутоьхна 19 гол.

Хьалхара матч — [[Футболех ловзаран Бразилин гулйина команда|Бразилин гулйина командин]] дуьхьала – 0:3 (1965). ТӀаьххьара матч — [[Футболех ловзаран ФРГ гулйина команда|ФРГ гулйина командин]] дуьхьала – 0:3 (1972).

Цхьана матчехь уггаре дукха тоьхна буьрканаш — 3 гол [[Футболех ловзаран Желтойчоьнан гулйина команда|Желтойчоьнан гулйина командин]] кевнашна чу – 4:1 (1965)&lt;ref&gt;[http://www.footballplayers.ru/players/358.html Футболисты мира. Анатолий Банишевский.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201124204512/http://www.footballplayers.ru/players/358.html |date=2020-11-24 }}''Footballplayers.ru''&lt;/ref&gt;

== Ловзаран статистика ==
Хьост.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://footballfacts.ru/players/105488 |title=Банишевский Анатолий Андреевич |website=Footballfacts.ru |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814202340/https://footballfacts.ru/players/105488 |archive-date=2020-08-14}}&lt;/ref&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Клуб
!rowspan=&quot;2&quot;|Шо
!rowspan=&quot;2&quot;|Лига
!colspan=&quot;2&quot;|Чемп.&lt;ref&gt;[[Футболех ловзаран ССРС чемпионат|ССРС чемпионат]]&lt;/ref&gt;
!colspan=&quot;2&quot;|Кад&lt;ref&gt;[[Футболех ловзаран ССРС кад|ССРС кад]]&lt;/ref&gt;
!colspan=&quot;2&quot;|Дубль&lt;ref&gt;Бакохан Нефтчин дублан хӀоттам&lt;/ref&gt;
!colspan=&quot;2&quot;|Йерриг
|-
!Ловзар !! Гол !!Ловзар !! Гол !! Ловзар !! Гол!! Ловзар !! Гол
|-
|rowspan=&quot;16&quot;| '''[[Нефтчи (футболан клуб, Бакох)|Нефтчи Бакох]]'''
!align=&quot;center&quot;| 1963&lt;!-- Шо --&gt;
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 0 &lt;!-- Чемпионатехь ловзар --&gt;
|align=&quot;center&quot;| 0 &lt;!--Чемпионатехь голаш --&gt;
|align=&quot;center&quot;| 0 &lt;!--Кедехь ловзар --&gt;
|align=&quot;center&quot;| 0 &lt;!-- Кедехь голаш --&gt;
|align=&quot;center&quot;| ? &lt;!-- Дублехь ловзар --&gt;
|align=&quot;center&quot;| 3 &lt;!-- Дублехь голаш --&gt;
|align=&quot;center&quot;| '''?'''&lt;!--Дерриг шарахь ловзаран барам --&gt;
|align=&quot;center&quot;| '''3''' &lt;!--Йерриг шарахь тоьхна буьрканаш --&gt;
|-
! 1964
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 20
|align=&quot;center&quot;| 3
|align=&quot;center&quot;| 1
|align=&quot;center&quot;| 1
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''21'''
|align=&quot;center&quot;| '''4'''
|-
! 1965
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 27
|align=&quot;center&quot;| 8
|align=&quot;center&quot;| 1
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''28'''
|align=&quot;center&quot;| '''8'''
|-
! 1966
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 14
|align=&quot;center&quot;| 12
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''14'''
|align=&quot;center&quot;| '''12'''
|-
! 1967
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 21
|align=&quot;center&quot;| 13
|align=&quot;center&quot;| 4
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''25'''
|align=&quot;center&quot;| '''13'''
|-
! 1968
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 18
|align=&quot;center&quot;| 8
|align=&quot;center&quot;| 3
|align=&quot;center&quot;| 3
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''21'''
|align=&quot;center&quot;| '''11'''
|-
! 1969
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 7
|align=&quot;center&quot;| 1
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''7'''
|align=&quot;center&quot;| '''1'''
|-
! 1970
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 24
|align=&quot;center&quot;| 6
|align=&quot;center&quot;| 4
|align=&quot;center&quot;| 2
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''28'''
|align=&quot;center&quot;| '''8'''
|-
! 1971
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 28
|align=&quot;center&quot;| 10
|align=&quot;center&quot;| 5
|align=&quot;center&quot;| 5
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''33'''
|align=&quot;center&quot;| '''15'''
|-
! 1972
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 26
|align=&quot;center&quot;| 10
|align=&quot;center&quot;| 2
|align=&quot;center&quot;| 1
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''28'''
|align=&quot;center&quot;| '''11'''
|-
! 1973
|align=&quot;center&quot;|Хьалхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 30
|align=&quot;center&quot;| 22
|align=&quot;center&quot;| 3
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''33'''
|align=&quot;center&quot;| '''22'''
|-
! 1974
|align=&quot;center&quot;|Хьалхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''0'''
|align=&quot;center&quot;| '''0'''
|-
! 1975
|align=&quot;center&quot;|Хьалхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 17
|align=&quot;center&quot;| 6
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''17'''
|align=&quot;center&quot;| '''6'''
|-
! 1976
|align=&quot;center&quot;|Хьалхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 29
|align=&quot;center&quot;| 12
|align=&quot;center&quot;| 2
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''31'''
|align=&quot;center&quot;| '''12'''
|-
! 1977
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 9
|align=&quot;center&quot;| 3
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''9'''
|align=&quot;center&quot;| '''3'''
|-
! 1978
|align=&quot;center&quot;|Лакхара Лига
|align=&quot;center&quot;| 18
|align=&quot;center&quot;| 7
|align=&quot;center&quot;| 5
|align=&quot;center&quot;| 3
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| 0
|align=&quot;center&quot;| '''23'''
|align=&quot;center&quot;| '''10'''
|-
!colspan=&quot;3&quot; align=&quot;right&quot;| Дерриг
!align=&quot;center&quot;| ''288''
!align=&quot;center&quot;| ''121''
!align=&quot;center&quot;| ''30''
!align=&quot;center&quot;| ''15''
!align=&quot;center&quot;| ''?''
!align=&quot;center&quot;| ''3''
!align=&quot;center&quot;| ''318''
!align=&quot;center&quot;| ''139''
|-
|}

== Кхиамаш ==
[[Файл:Russia stamp 2016 № 2180.jpg|thumb|справа|255px|Россин поштан марка, 2016 шо]]
; Клубан
* [[Футболех ловзаран ССРС Лакхара лига|ССРС чемпионатан Лакхара лигин]] борзанан совгӀатхо: [[Футболех ловзаран ССРС чемпионат 1966|1966]]
* [[Футболех ловзаран ССРС Хьалхара лига|ССРС чемпионатан Хьалхара лигин]] детин совгӀатхо: [[Футболех ловзаран ССРС чемпионат 1976 (хьалхара лига)|1976]]

; Гулйина командин йукъахь
* [[Футболех ловзаран дуьненан чемпионат|Дуьненан чемпионатан]] ахфиналист: [[Футболех ловзаран дуьненан чемпионат 1966|1966]].
* [[Футболех ловзаран Европин чемпионат|Европин чемпионатан]] ахфиналист: [[Футболех ловзаран Европин чемпионат 1968|1968]].
* [[Футболех ловзаран Европин чемпионат|Европин чемпионатан]] детин совгӀатхо: [[Футболех ловзаран Европин чемпионат 1972|1972]]

; Долара
* «[[Шеран уггаре дика дебютанташ]]» совгӀат долчарех цхьаъ: 1964
* [[ССРС шеран 33 уггаре дика футболистийн исписка]]шна йукъахь: № 2 — 1965, 1966; 1967&lt;ref&gt;1967 шарахь исписка хӀоттийна зӀенашца а, абатан низамехь а (лоьмарш йоцуш).&lt;/ref&gt;
* [[Федотов Григорийн клуб|Федотов Григорийн цӀарах бомбардирийн клубан]] декъахо ''(115 буьрка)''
* [[Нетто Игоран клуб]]ан декъахо ''(50 матч )''
* [[УЕФА юбилейн совгӀаташ|1954—2003 шерийн муьрера Азербайджанан уггаре дика футболист ''(UEFA 50 шо кхачарна лерина юбилейн совгӀат)'']]

=== Сийлахь цӀераш а, орденаш а ===
* [[Дуьненайукъара классан ССРС спортан говзанча]] (1990)
* [[ССРС спортан хьакъ долу говзанча]] (1991)
* [[Орден «Сий» (Азербайджан)|Орден «Сий»]] (1996)

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.rusteam.permian.ru/players/banishevsky.html Профиль на сайте «Сборная России по футболу»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203050127/http://www.rusteam.permian.ru/players/banishevsky.html |date=2021-02-03 }}
* [https://azertag.az/ru/xeber/Imya_Anatoliya_Banishevskogo_zolotymi_bukvami_vpisano_v_istoriyu_azerbaidzhanskogo_futbola-929598 Имя Анатолия Банишевского золотыми буквами вписано в историю азербайджанского футбола]
* [https://web.archive.org/web/20080430164126/http://www.championat.ru/football/article-18991.html Любимец Азербайджана]
* [https://web.archive.org/web/20090105212632/http://www.borisba.com/litlib/online/banish.html Один год — и вся жизнь… Статья Светланы Авдеевой]
* [http://www.baku.ru/cmm-glr-list.php?cmm_id=563&amp;id=183438 Фото могилы]
* [https://web.archive.org/web/20140423061552/http://www.sport-necropol.ru/banishevsky.html Страница Анатолия Банишевского на сайте «Спортивный некрополь»]
* [https://az.sputniknews.ru/columnists/20160223/403874440.html ''Фуад Мамедов-Пашабейли''. Три встречи с легендарным Толиком] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116134420/https://az.sputniknews.ru/columnists/20160223/403874440.html |date=2020-01-16 }}
* [http://www.gapp.az/news/286750-futbolnaya-obschestvennost-posetila-mogilu-anatoliya-banishevskogo-foto Футболан общественность посетила могилу Анатолия Банишевского. Фото] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200116135818/http://www.gapp.az/news/286750-futbolnaya-obschestvennost-posetila-mogilu-anatoliya-banishevskogo-foto |date=2020-01-16 }}
* [https://1news.az/news/vechnaya-pamyat-74-goda-so-dnya-rozhdeniya-legendy-azerbaydzhanskogo-futbola-anatoliya-banishevskogo---foto---video Вечная память! 74 года со дня рождения легенды азербайджанского футбола Анатолия Банишевского!  - Фото - Видео]

{{Арахьара хьажоргаш}}
{{ССРС ДЧ 1966}}
{{ССРС ЕЧ 1968}}
{{ССРС ЕЧ 1972}}
{{УЕФА юбилейн совгӀаташ}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран ССРС гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:Дуьненайукъара классан ССРС спортан говзанча]]
[[Категори:ФК «Нефтчи» Бакох ловзархой]]
[[Категори:Цхьаьна клубан футболисташ]]
[[Категори:Федотов Григорийн клубан декъахой]]
[[Категори:ССРС футболан тренераш]]
[[Категори:Бакохахь сийлахь дӀабохкаран II Аллейхь дӀабоьхкинарш]]</text>
      <sha1>7jxfgoxb3xspxihwszmr6u20h6j21s2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гальперин, Ассир Маркович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>587142</id>
    <revision>
      <id>26545740</id>
      <parentid>11748370</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T06:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6308" sha1="swxw30p92a6qmh4vdt5pxe5vyqop12d" xml:space="preserve">{{Фамили, ЦӀе, Ден цӀе}}
{{Футболист
 |ЦӀе             = Гальперин Ассир 
 |Сурт            = 
 |Шоралла         = 
 |Суьртах лаьцна  = 
 |Стен-боьршалла  = 
 |Йуьззина цӀе     = Гальперин Ассир Маркович 
 |Шен цӀе         = 
 |Харц цӀе        = 
 |Харц цӀераш     = 
 |Вина терахь     = 
 |Вина меттиг     = 
 |Кхелхина терахь =
 |Кхелхина меттиг =
 |Гражданалла     = {{Россин империн байракх|20px}} [[Россин империн]]&lt;br&gt;{{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]
 |Карара клуб     = 
 |Лоьмар          = 
 |Позици          = [[тӀелатархо (футбол)|йуккъера тӀелатархо]]
 |Кегийрхойн клубаш= 
 |Клубаш          = {{футболан карьера|1914—1920|{{Россин империн байракх|20px}} [[Николаевн спортан клуб|Спортинг (Николаев)]]|? (?)|1921—1925|{{РСФСР байракх 1918|20px}}/{{ССРС байракх|20px}} [[Унион (футболан клуб, Николаев)|Унион (Николаев)]]|? (?)}}
 {{футболан карьера|1925—1928|{{ССРС байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо (Тиблиси)]]|? (?)}}
 |Тренеран клубаш ={{футболан карьера|1942—1945|{{ССРС байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо (Тиблиси)]]||1949|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив (футболан клуб, Тиблиси)|Локомотив (Тиблиси)]]|}}
 |Локхалла        = 173
 |Йозалла         = 
 |Мидалш          = 
{{турнир|Сийлахь спортан цӀераш}}
{{ССРС Спортан хьакъ долу говзанча}} 
|гуламах дерг карладаккхар=
|клубах дерг карладаккхар=
|тренерах дерг карладаккхар=
|суьдхойх дерг карладаккхар=
 |Викиларма       = 
}}'''Гальперин Ассир Маркович''' ({{OldStyleDate3|22.8.1898}}, [[Николаев]], [[Херсонан губерни]] — [[1974 шо|1974]] [[5 июль]], [[Тиблиси]]) — схьавалар жуьгтех долу, [[ССРС|советийн]] [[футбол]]ист, тренер, функционер. [[ССРС Спортан хьакъ долу говзанча]] (1943).

== Биографи ==
Футболист волуш левзина йуккъера тӀелатархо. Ловза волавелла 1913 шарахь Николаевхь «Спортинг» клубан командехь.

Левзина [[Спортинг (футболан клуб, Николаев)|Спортинг (Николаев)]] йукъахь — 1914-20, [[Унион (футболан клуб, Николаев)|Унион (Николаев)]] йукъахь — 1921-25 (июнь кхаччалц), «Динамо» (Тиблиси) — 1925 (июлехь дуьйна)-28.

Масийттаза чемпион Николаевн, Тиблисин чемпион 1926, 1927, 1928.

Левзина Николаев гулйина командехь а, Одессин губернин гулйина командехь а — 1914—1925, Тиблисин гулйина командехь — 1925—1928.

Коьрта тренер ОДКА — 1940 (августехь дуьйна)-41 (апрель кхаччалц), «Динамо» (Тиблиси) — 1942—1945 (июль кхаччалц), «Локомотив» (Тиблиси) — 1949.

Серлонан министраллин 35-гӀа футболан ишколан лакхара тренер — 1946, ФШМ — лакхара тренер (1957—1958) а, хьаькам а (1959—1960), «Динамо» (Тиблиси) ишколан тренер — 1927—1935, 1950—1953 (июнь кхаччалц).

НИИФКан хьехархо (Тиблиси) — 1936—1940 (июль кхаччалц), 1953 (июлехь дуьйна) — 1956, Гуьржийчоьнан футболан секцин тренер — 1947—1948.

Николаевхь футболан лигин секретарь (1918—1922), «Униона» председатель (1923—1925) хилла.

[[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо (Тиблиси)]] кхоьллинчех цхьаъ. 1927 шарахь, махкахь дуьххьара, «Динамо» (Тиблиси) жимахойн команда кхоьллинарг, 1936 шарахь НИИФКехь жимахойн футболан ишколан «Молот» («Варзап») команда кхоьллинарг, оцу командо 1938 шарахь баьккхира ишколхошна йукъахь ССРС кад. 1961—1971 шерашкахь Гуьржийчоьнан Футболан федерацин дешаран-методикин кхеташонан председателан гӀовс.

«Къона футболисташ тактике Ӏамор» (М., 1958) жайнан автор.

== Хьосташ ==
* Энциклопедия «Российский футбол за 100 лет». — Москва: Грэгори-Пэйдж, 1997. — ISBN 5-900493-70-9 — с.99.

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20230510054519/https://footballfacts.ru/person/248449-galperinassirmarkovich footballfacts.ru]

{{ФК Динамо Тиблиси тренераш}}

[[Категори:Россин империн футболисташ]]
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:ФК «Динамо» Тиблиси ловзархой]]
[[Категори:ССРС футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Николаевн спортан клуб» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Тиблиси тренераш]]
[[Категори:ФК «Локомотив» Тиблиси тренераш]]</text>
      <sha1>swxw30p92a6qmh4vdt5pxe5vyqop12d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арарат (футболан клуб, Ереван)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>639001</id>
    <revision>
      <id>26545553</id>
      <parentid>26227658</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14173" sha1="hfbixc7qecubh98vrz2hjs25e91d0fl" xml:space="preserve">{{Кхин маьӀнаш|Арарат (футболан клуб)}}
{{Футболан клуб 
| цӀе               = {{Эрмалойчоьнан байракх}} Арарат
| логотип           = 
| логотипан шоралла = 
| йуьззина цӀе       = Футболан клуб «Арарат» Ереван
| харц цӀераш       = КӀайн аьрзой
| кхоьллина         = {{Кхоьллина|10|5|1935|1}}
| дӀасахецна        = 
| стадион           = «[[Раздан (стадион)|Раздан]]», [[Ереван]]
| чухоам            = 54 208
| долахо            = 
| президент         = {{Швейцарин байракх|20px}} Каприелян Грач 
| ген. директор     = 
| директор          = 
| председатель      = 
| сопредседателаш   = 
| тренер            = ?
| капитан           = {{Эрмалойчоьнан байракх|20px}} [[Алексанян, Артак Левонович|Алексанян Артак]]
| рейтинг           = 

| бюджет            = 
| спонсор           = 
| сайт              = [http://www.fcararat.am/ru/ www.fcararat.am]
| къовсамаш         = [[Эрмалойн футболан Премьер-лига|Премьер-лига]]
| сезон             = 2025-26
| меттиг            = '''9.'''
| карара сезон      = [[«Арарата» Ереванан матчаш 2026/2027 шарахь|2026/27 шо]]
| 
|pattern_la1 = _araraterevan2021h
|pattern_b1  = _araraterevan2021h
|pattern_ra1 = _araraterevan2021h
|pattern_sh1 = _araraterevan2021h
|pattern_so1 = 
|leftarm1    = FF0000
|body1       = FF0000
|rightarm1   = FF0000
|shorts1     = FF0000
|socks1      = FF0000
|pattern_la2 = _araraterevan2021a
|pattern_b2  = _araraterevan2021a
|pattern_ra2 = _araraterevan2021a
|pattern_sh2 = _araraterevan2021a
|pattern_so2 = 
|leftarm2    = FFFFFF
|body2       = FFFFFF
|rightarm2   = FFFFFF
|shorts2     = FFFFFF
|socks2      = FFFFFF
|pattern_la3 = _araraterevan2122t
|pattern_b3  = _araraterevan2122t
|pattern_ra3 = _araraterevan2122t
|pattern_sh3 = _araraterevan2122t
|pattern_so3 = 
|leftarm3    = 000000
|body3       = 000000
|rightarm3   = 000000
|shorts3     = 000000
|socks3      = 000000
}}
'''Футболан клуб «Арара́т»''' ({{lang-hy|Ֆուտբոլային Ակումբ „Արարատ“ Երևան}}) — 1935 шарахь кхоьллина [[Ереван]]ера [[Эрмалойчоь|эрмалойн]] [[футболан клуб]]. [[Футболех ловзаран ССРС чемпионат 1973|1973 шеран ССРС чемпион]], шозза [[Футболех ловзаран ССРС Кад|ССРС Кад]] баьккхина, [[Эрмалойн футболан Премьер-лига|Эрмалойчоьнан чемпион]], пхоьазза [[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Кад|Эрмалойчоьнан Кад]] баьккхина, [[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Суперкад|Эрмалойчоьнан Суперкад]] баьккхина. Европин чемпионийн Кедан чийрикфиналхо (1975/76).

Клуб долахь ю [[Швейцари]]н [[эрмалой]]х ваьллачу хьуьнархочун [[Каприелян, Грач|Каприелян Грачан]].

Командин инарлин спонсор ю КъАЮ «Арцахбанк», цуьнан куьйгалхо а Каприелян Грач ву.

=== ЦӀераш ===
* 1935 шо 10 май — 1936 шо 05 декабрь — «Спартак» [[Ереван|Эривань]]
* 1936 шо 5 декабрь —1963 шо — «Спартак» [[Ереван]]
* 1963—2004 шераш — «Арарат» Ереван
* 2004 — 2004 шеран 8 июнь — «[[Лернагорц]]-Арарат» [[Капан]]
* 2004 шеран 8 июня — 19 июнь кхаччалц — «Арарат» Капан
* 2004 шеран 19 июнехь дуьйна — «Арарат» Ереван

== Истори ==
{{main|«Арарат» Ереван футболан клубан истори}} (2012 шо кхаччалц)

== Клубан бесаш, форма, эмблема ==
[[Файл:600px Vertical Red HEX-FB090B Black.svg|200px|thumb| Клубан бесаш]]
{|
|
{{Футболан форма 
 | pattern_la=_whiteborder
 | pattern_b =_redcollar
 | pattern_ra=_whiteborder
 | leftarm   = 12186E
 | body      = 12186E
 | rightarm  = 12186E
 | shorts    = FFffff 
 | socks     = FF0000
 | title     = ССРС Кедан финал 1973
}}
|
{{Футболан форма 
 | pattern_la=
 | pattern_b =
 | pattern_ra=
 | pattern_sh=_white_stripes
 | leftarm   = ffffff 
 | body      = ffffff
 | rightarm  = ffffff
 | shorts    = 12186E
 | socks     = ffffff
 | title     = ССРС Кедан финал 1975
}}
|
|}

{|
|
{{Футболан форма 
 | pattern_la=_whiteshoulders
 | pattern_b =_thinredsides
 | pattern_ra=_whiteshoulders
 | leftarm   = 000080
 | body      = 000080
 | rightarm  = 000080
 | shorts    = 000080
 | socks     = 000080
 | title     = 2007
}}
|
{{Футболан форма 
 | pattern_la=
 | pattern_b =_thinwhitesides
 | pattern_ra=
 | leftarm   = ff4646
 | body      = ff4646
 | rightarm  = ff4646
 | shorts    = 000000
 | socks     = 000000
 | title     = 2007/08
}}
|
{{Футболан форма 
 | pattern_la=
 | pattern_b =_stripesonblack2
 | pattern_ra=
 | leftarm   = 000000
 | body      = FF0000
 | rightarm  = 000000
 | shorts    = 000000
 | socks     = FF0000
 | title     = 2008
}}
|
{{Футболан форма 
 | pattern_la=_redborder
 | pattern_b =_thinblacksides
 | pattern_ra=_blackborder
 | leftarm   = 000000
 | body      = FF0000
 | rightarm  = FF0000
 | shorts    = 000000
 | socks     = FF0000
 | pattern_so =_blacktop
 | title      = 2009 шарахь дуьйна
}}
|}

== Стадион == 
{{main|Раздан (стадион)}}
«Раздан» йина 1970—1971 шерашкахь 11 баттахь. [[Раздан (эрк)|Раздан]] эркан уллерачу басехь, цунах цӀе а тиллина. Стадион схьайиллира 1971 шеран 19 майхь&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.armenianow.com/features/10700/football_diplomacy_armeniaturkey
 |title       = Football diplomacy, Armenia-Turkey: From Ararat’s victory to Jorkaeff’s goal
 |author      = Aris Ghazinyan
 |date        = 2009-10-23
 |work        = Analysis
 |publisher   = [[ArmeniaNow.com]]
 |accessdate  = 2013-06-13
 |lang        = en
 |archiveurl  = https://www.webcitation.org/6HNRT4zkh?url=http://www.armenianow.com/features/10700/football_diplomacy_armeniaturkey
 |archivedate = 2013-06-14
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131230234601/http://www.armenianow.com/features/10700/football_diplomacy_armeniaturkey |date=2013-12-30 }}&lt;/ref&gt;. [[ССРС|Советийн заманахь]] яра ССРСн уггаре яккхийчех цхьа стадион, ши тӀегӀа а йолуш. Нисса оцу стадион тӀехь «Араратан» футболан хьовсархошна гира клубан толамаш, уьш [[Футболех ловзаран ССРС чемпионат 1973|1973 шарахь дешин мидалшка]] а, [[Футболех ловзаран ССРС Кад 1973|1973]], [[Футболех ловзаран ССРС Кад 1975|1975]] шерашкахь Кедашкахь толамашка а бигина. [[Футболех ловзаран ССРС гулйина команда|ССРС гулйина командо]] стадион тӀехь ши матч бен ца левзира, ший а левзира 1978 шарахь. Апрелехь доттагӀаллин ловзарехь [[Футболех ловзаран Финляндин гулйина команда|финнийн гулйина командица]] (10:2 ССРС туьйлира), ткъа ах шо даьлча [[Футболех ловзаран Европин чемпионат 1980 (харжаман турнир)| Европин чемпионатан харжаман матчехь]] [[Футболех ловзаран Желтойчоьнан гулйина команда|желтойн командин]] дуьхьала (2:0 советийн гулйина командин толам). [[Финлянди]]ца хиллачу матчехь вара 12 000 хьажархо, [[Желтойчоь]]нца матче веира 40 эзар.

Союз йоьхначул тӀехьа стадион тӀехь шен матчаш ловзайора [[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан гулйина команда|Эрмалойчоьнан гулйина команда]], ткъа иштта футболан клубаша а. 1990-гӀа шерашкахь стадион тӀехь дӀаяьхьира [[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Кад| Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Кедан]] финалаш. 2002 шарахь тойира, тояран белхаш дӀадаьхьира 2006—2008 шерашкахь. Юьхьанца чухоам 75 000 стаг вара, тойинчул тӀаьхьа — 69 000. То а йина тӀе шен-шена гӀанташ хӀиттийча чухоьу 55 000 хьажархо, Эрмалойчохь уггаре йоккха стадион ю. ХӀинца, харжаш бахьнехь стадион ца лелайо къоман гулйина командо. Гулйина команда «Раздан» тӀехь тӀаьххьара левзира 2008 шарахь [[Футболех ловзаран Туркойчоьнан гулйина команда |туркойн гулйина командин]] дуьхьала [[Футболех ловзаран дуьненан чемпионатан харжаман турнир 2010|ЧМ-2010 харжаман циклехь]]. Лелайо коьртаниг [[футбол]]ан а, цхьа могӀа атлетикин къийсамашкахь.

== «Арарат-2» ==
Команда «[[Арарат-2]]», «Араратан» [[фарм-клуб]] йолуш, 1990 шарахь левзира [[Футболех ловзаран ССРС шолгӀа лахара лига|ССРС хьалхеяккхаран шолгӀачу лигин]] 2-гӀа зонехь, цигахь 1-ра меттиг а яьккхира, иза бахьнехь 1991 шарахь ловза бакъо яьккхира [[Футболех ловзаран ССРС шолгӀа лига|шолгӀа лигехь]] (буферан юккъера зоне). ЖамӀ — 21-гӀа меттиг, 22 командин юкъахь.&lt;ref&gt;[http://wildstat.ru/p/2097/club/URS_Ararat-2_Yerevan ФК Арарат-2 (Ереван, СССР) на сайте Wildstat.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181230181620/http://wildstat.ru/p/2097/club/URS_Ararat-2_Yerevan |date=2018-12-30 }}&lt;/ref&gt;

Эрмалойчоьнан хьалхеяккхаран [[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан хьалхара лига|Хьалхарчу лигехь]] «Арарат-2» бехира шолгӀа (2005) а, кхоалгӀа а меттигаш (2007, 2013/14, 2016/17)&lt;ref&gt;{{footballfacts|120482}}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Арсен Какосян. «В ночь после футбола», Ереван, 1974
* Олег Кучеренко. «Игры сборной СССР по Футболу. Справочник 1952—1988», изд. «Советский спорт», Москва, 1989
* Александр Григорян. «МАРКАРОВЫ „Бразильцы“ армянского футбола», Ереван, 2002
* Александр Григорян. «От Босфора до Каспия», Ереван, 2003
* Александр Григорян. «Арарат» — любовь моя&quot;, Ереван, 2006
* Александр Григорян. «Братья Андриасяны. Генералы футбольных полей», Ереван, 2011

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20170302231720/http://fcararat.am/ru Официальный сайт]{{ref-am}}{{ref-ru}}{{ref-en}}
* [http://footballfacts.ru/clubs/34046-ararat-erevan Профиль на FootballFacts] {{ТӀе цакхочу хьажорг|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.eurocups.ru/clubs/389 Профиль на Еврокапс (СССР)]
* [https://www.eurocups.ru/clubs/388 Профиль на Еврокапс (Армения)]
* [http://www.klisf.net/ae_1.htm Статистика участия в еврокубках (СССР) на КЛИСФ]
* [https://www.worldfootball.net/teams/fc-ararat/ Профиль на Worldfootball]
* [http://int.soccerway.com/teams/armenia/fc-ararat-yerevan/ Профиль на Soccerway]{{ref-en}}{{ref-ru}}

{{АХь}}
{{ФК Арарат Ереван хӀоттам}}
{{ФК Арарат Ереван тренераш}}
{{ФК Арарат Ереван}}
{{Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан чемпионат}}
{{навигацин блок
 |корта = Навигацин 
 |state = collapsed
|Футболех ловзаран ССРС чемпионаш
|Футболех ловзаран ССРС Кад баьккхинарш
|Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан чемпионаш
|Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Кад баьккхинарш
|Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан Суперкад баьккхинарш
|Эрмалойчоьнан футболан хьалхара лига
}}

[[Категори:ФК «Арарат» Ереван]]</text>
      <sha1>hfbixc7qecubh98vrz2hjs25e91d0fl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алтынтобе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>648429</id>
    <revision>
      <id>26545541</id>
      <parentid>25797035</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T15:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4260" sha1="loq7g09vhz68u34ze5zky0zpmpp1j21" xml:space="preserve">{{НБМ-Кхазакхстан
|статус                      = эвла
|нохчийн цӀе                 = Алтынтобе
|шен цӀе                     = 
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Кхазакхстан
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан картин барам    = 
|регионан картин барам       = 
|кӀоштан картин барам        = 
|регион                      = Туркестанан область
|регион таблицехь            = Туркестанан область
|кӀоштан тайпа               = Муниципалан кӀошт
|кӀошт                       = Казыгуртан кӀошт
|кӀошт таблицехь             = Казыгуртан кӀошт{{!}}Казыгуртан кӀошт
|йуьртан меттиган тайпа       = Гуо 
|йуьртан меттиг               = 
|йуьртан меттиг таблицехь     = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 1194
|бахархой ларар шо           = 2009&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Алтынтобе''' — [[Кхазакхстан]]ан [[Туркестанан область|Туркестанан областан]] [[Казыгуртан кӀошт]]ара эвла&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|title=Итоги Национальной переписи населения Республики Казахстан 2009 года|publisher=Агентство Республики Казахстан по статистике|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112005625/https://stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032702|archivedate=2021-01-12|access-date=2021-01-15}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815005855/https://www.stat.gov.kz/getImg%3Fid%3DWC16200032702 |date=2019-08-15 }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархойн дукхалла ==
{|class=wikitable sortable BORDER=1 CELLSPACING=0
|-м
!Шо
!Бахархойн дукхалла
|- bgcolor=
|align=|[[1999 шо|1999]]
|align=left|937&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|-
|align=|[[2009 шо|2009]]
|align=left|1194&lt;ref name=&quot;stat&quot;/&gt;
|}

== Климат ==
Кхузахь климат барамехь континентан йу, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. Шаран уггаре а бовха бутт бу — июль (мангалан), уггаре а шийла — январь (кхолламан).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://kazindex.ru/ Кхазакхстанан индексаш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407162348/http://kazindex.ru/ |date=2019-04-07 }}

{{Казыгуртан кӀошт}}

[[Категори:Туркестанан областан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Казыгуртан кӀоштан нах беха меттигаш]]


{{Kazakhstan-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>loq7g09vhz68u34ze5zky0zpmpp1j21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кеп:Lang-gdo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>729122</id>
    <revision>
      <id>26545506</id>
      <parentid>5852273</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <origin>26545506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="6kzlmflrurw55o4aofo4rejvn1e6clt" xml:space="preserve">[[ГӀуворойн мотт|гӀув.]] {{langi|gdo|{{{1}}}}}&lt;noinclude&gt;{{doc|Lang/doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6kzlmflrurw55o4aofo4rejvn1e6clt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санта Хеновева (Кастаньос)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403599</id>
    <revision>
      <id>26545556</id>
      <parentid>26350683</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10559" sha1="luo8qy9gadcqnc1fqan0ozbl89chq81" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Санта Хеновева
|шен цӀе                     = {{lang-es|Santa Genoveva}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Санта Хеновева''' ({{lang-es|Santa Genoveva}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Санта Хеновева лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Санта Хеновева
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 25 &lt;br/&gt; (17 / 8) |2005= 19 &lt;br/&gt; (13 / 6) |2010= 18 &lt;br/&gt; (10 / 8) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>luo8qy9gadcqnc1fqan0ozbl89chq81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санта Хертрудис (Сан Буенавентура)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403601</id>
    <revision>
      <id>26545557</id>
      <parentid>26350739</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10581" sha1="tainwl87e10t7fb1hkh8dk6fi47t0b3" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Санта Хертрудис
|шен цӀе                     = {{lang-es|Santa Gertrudis}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Санта Хертрудис''' ({{lang-es|Santa Gertrudis}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Санта Хертрудис лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Санта Хертрудис
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 432 &lt;br/&gt; (213 / 219) |2005= 345 &lt;br/&gt; (170 / 175) |2010= 357 &lt;br/&gt; (168 / 189) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>tainwl87e10t7fb1hkh8dk6fi47t0b3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санта Эдвихес, Лос Гонзалез (Парас)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403603</id>
    <revision>
      <id>26545558</id>
      <parentid>26350873</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10633" sha1="8yhsdrxpt8minhu496gmzhkoqfdzhkg" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Санта Эдвихес, Лос Гонзалез
|шен цӀе                     = {{lang-es|Santa Edwviges, Los González}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Санта Эдвихес, Лос Гонзалез''' ({{lang-es|Santa Edwviges, Los González}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Санта Эдвихес, Лос Гонзалез лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Санта Эдвихес, Лос Гонзалез
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 4 |2005= 5 |2010= 5 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>8yhsdrxpt8minhu496gmzhkoqfdzhkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санто Ниньо (Сабинас)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403644</id>
    <revision>
      <id>26545560</id>
      <parentid>26352727</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10463" sha1="6ndugyr38w9lmlt0kz2known2d63e0h" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Санто Ниньо
|шен цӀе                     = {{lang-es|Santo Niño}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Санто Ниньо''' ({{lang-es|Santo Niño}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Санто Ниньо лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Санто Ниньо
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2005= 2 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>6ndugyr38w9lmlt0kz2known2d63e0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санто Томас (Идальго)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403648</id>
    <revision>
      <id>26545561</id>
      <parentid>26352831</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10511" sha1="5ujdv72c5s45h40c9c3jwj5e19ck5n3" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Санто Томас
|шен цӀе                     = {{lang-es|Santo Tomás}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|юкъаралла                   = 
|юкъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус елла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан тӀегӀанал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Санто Томас''' ({{lang-es|Santo Tomás}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Санто Томас лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Санто Томас
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===
{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2005= 1 |2010= 6 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>5ujdv72c5s45h40c9c3jwj5e19ck5n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сегундо Санта Анита (Сан Педро)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403664</id>
    <revision>
      <id>26545563</id>
      <parentid>26359370</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10548" sha1="tug431evnz1w8b069sera7j9o20zprv" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Сегундо Санта Анита
|шен цӀе                     = {{lang-es|Segundo Santa Anita}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Сегундо Санта Анита''' ({{lang-es|Segundo Santa Anita}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Сегундо Санта Анита лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Сегундо Санта Анита
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2005= 3 |2010= 2 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>tug431evnz1w8b069sera7j9o20zprv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сектор Кинсе Мьелерас (Вьеска)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403685</id>
    <revision>
      <id>26545564</id>
      <parentid>26361048</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10579" sha1="aqrx04l1sctdmbgqx6o271pv18j5cnh" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Сектор Кинсе Мьелерас
|шен цӀе                     = {{lang-es|Sector Quince Mieleras}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Сектор Кинсе Мьелерас''' ({{lang-es|Sector Quince Mieleras}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Сектор Кинсе Мьелерас лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Сектор Кинсе Мьелерас
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 2 |2005= 2 |2010= 2 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>aqrx04l1sctdmbgqx6o271pv18j5cnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сектор Очо Б Мьелерас (Вьеска)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403690</id>
    <revision>
      <id>26545565</id>
      <parentid>26361070</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10566" sha1="k91fj5zrajcf0jenlfecxqduryxh1e4" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Сектор Очо Б Мьелерас
|шен цӀе                     = {{lang-es|Sector Ocho B Mieleras}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Сектор Очо Б Мьелерас''' ({{lang-es|Sector Ocho B Mieleras}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Сектор Очо Б Мьелерас лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Сектор Очо Б Мьелерас
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2005= 2 |2010= 3 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>k91fj5zrajcf0jenlfecxqduryxh1e4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Селестино Кореа Галиндо (Акунья)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403711</id>
    <revision>
      <id>26545567</id>
      <parentid>26361550</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10643" sha1="68vaq59tj54z86t8t33ljowhft90zbb" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Селестино Кореа Галиндо
|шен цӀе                     = {{lang-es|Celestino Correa Galindo}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Селестино Кореа Галиндо''' ({{lang-es|Celestino Correa Galindo}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Селестино Кореа Галиндо лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Селестино Кореа Галиндо
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;

|source= |2000= 2 |2005= 0 |2010= 0 |2020= 0
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>68vaq59tj54z86t8t33ljowhft90zbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эль Хирасол (Окампо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405070</id>
    <revision>
      <id>26545574</id>
      <parentid>26529767</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10548" sha1="9e9jezp4lo0t9zzi23upmqicav7hql5" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эль Хирасол
|шен цӀе                     = {{lang-es|El Girasol}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эль Хирасол''' ({{lang-es|El Girasol}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эль Хирасол лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Эль Хирасол
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 8 |2005= 6 |2010= 7 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>9e9jezp4lo0t9zzi23upmqicav7hql5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энрике Сеговия Сиснерос (Матаморос)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405153</id>
    <revision>
      <id>26545577</id>
      <parentid>26533693</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10668" sha1="3nc83z18x16tc04xx5vf1453ieyyxv5" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Энрике Сеговия Сиснерос
|шен цӀе                     = {{lang-es|Enrique Segovia Cisneros}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Энрике Сеговия Сиснерос''' ({{lang-es|Enrique Segovia Cisneros}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Энрике Сеговия Сиснерос лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Энрике Сеговия Сиснерос
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 2 |2005= 6 |2010= 2 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>3nc83z18x16tc04xx5vf1453ieyyxv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Энрике Хименез (Сабинас)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405154</id>
    <revision>
      <id>26545578</id>
      <parentid>26533701</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:03:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10423" sha1="l8h37u66esssefcy4r6rdqikdyznf3w" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Энрике Хименез
|шен цӀе                     = {{lang-es|Enrique Jiménez}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Энрике Хименез''' ({{lang-es|Enrique Jiménez}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Энрике Хименез лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Энрике Хименез
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
{{Wikidata/Population}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>l8h37u66esssefcy4r6rdqikdyznf3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эсперанза, Каса Огар (Акунья)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405189</id>
    <revision>
      <id>26545579</id>
      <parentid>26536267</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10619" sha1="lzzoduiz08pg56dwrgu5fn8r3sfgkq1" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эсперанза, Каса Огар
|шен цӀе                     = {{lang-es|Esperanza [Casa Hogar]}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эсперанза, Каса Огар''' ({{lang-es|Esperanza [Casa Hogar]}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эсперанза, Каса Огар лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Эсперанза, Каса Огар
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2010= 21 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>lzzoduiz08pg56dwrgu5fn8r3sfgkq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эспиназо (Кастаньос)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405190</id>
    <revision>
      <id>26545580</id>
      <parentid>26536303</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10578" sha1="t0wfjqmc34xdkmk3ir2gmzancxm0zzz" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эспиназо
|шен цӀе                     = {{lang-es|Espinazo}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эспиназо''' ({{lang-es|Espinazo}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эспиназо лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Эспиназо
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 130 &lt;br/&gt; (72 / 58) |2005= 109 &lt;br/&gt; (68 / 41) |2010= 106 &lt;br/&gt; (57 / 49) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>t0wfjqmc34xdkmk3ir2gmzancxm0zzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эспиноза, Мексикито (Прогресо)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405191</id>
    <revision>
      <id>26545581</id>
      <parentid>26536326</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10628" sha1="c8tlyilem0kc38ki4byyrc8sve9bl1l" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эспиноза, Мексикито
|шен цӀе                     = {{lang-es|Espinoza (Mexiquito)}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Коауила
|штат таблицехь              = Коауила{{!}}Коауила
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эспиноза, Мексикито''' ({{lang-es|Espinoza (Mexiquito)}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эспиноза, Мексикито лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] къилбаседа-малхбален декъехь, Мехико-гӀалин къилбаседехьа&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-16 |title=Zapalinamé, un guerrero que lucha por la vida |url=https://vanguardia.com.mx/vida/zapaliname-un-guerrero-que-lucha-por-la-vida-ITVG3471328 |access-date=2023-08-24 |website=vanguardia.com.mx |language=es-MX}}&lt;/ref&gt;.

== Климат ==

{{Климатограмма|Эспиноза, Мексикито
|5|20|14
|7|22|10
|9|25|11
|13|28|13
|15|30|29
|17|30|40
|17|29|64
|16|29|41
|14|26|62
|12|25|27
|8|23|8
|6|21|8
|float=left
|source=Servicio Meteorológico Nacional&lt;ref name=SMN1&gt;{{cite web
| url = https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
| title = Estado de Campeche-Estacion: CAMPECHE (DGE)
| work = Normales Climatologicas 1991–2020
| publisher = Servicio Meteorológico Nacional
| language = es
| access-date = 15 February 2025
|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213085815/https://smn.conagua.gob.mx/tools/RESOURCES/Normales_Climatologicas/Normales9120/camp/nor9120_04038.txt
 |archive-date=December 13, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |title        = Estado de Campeche–Estacion: Campeche (DGE)
 |work         = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010
 |publisher    = Servicio Meteorológico National
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT
 |archive-date = 18 May 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518074942/http://smn.cna.gob.mx/climatologia/Normales5110/NORMAL04038.TXT |date=2015-05-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=obs&gt;{{cite web
 |url          = http://smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |title        = NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1981–2000
 |publisher    = Servicio Meteorológico Nacional
 |language     = es
 |access-date  = 7 May 2015
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf
 |archive-date = 25 April 2015
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425170804/http://www.smn.cna.gob.mx/observatorios/historica/campeche.pdf |date=2015-04-25 }}&lt;/ref&gt;
|source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (sun, 1961–1990)&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web
| url = ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| title = Station 76695 Campeche, CAMP.
| work = Global station data 1961–1990—Sunshine Duration
| publisher = Deutscher Wetterdienst
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171017195327/ftp://ftp-cdc.dwd.de/pub/CDC/observations_global/CLIMAT/multi_annual/sunshine_duration/1961_1990.txt
| archive-date = 2017-10-17
| url-status = dead
| access-date = 7 May 2015
}}&lt;/ref&gt;
}}

Кхузахь климат йекъа а, йовха а йу. Йуккъера температура январехь 12°C тӀера аьхке йуккъехь 23°C кхаччалц йу. Йочанаш: шарахь йуккъера барам 610 мм бу, дукхахберш сентябрехь а, октябрехь а хуьлу&lt;ref&gt;{{Cite web |title=San Lorenzo Canyon |url=http://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |access-date=September 9, 2019 |archive-date=August 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820215123/https://www.zapaliname.org/canon-de-san-lorenzo |date=2019-08-20 }}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

ХӀара регион, къилбаседа Мексикин доккха дакъа санна, йуьхьанца дехаш хилла тайп-тайпана аренхойн къаьмнаш, уьш дехаш дара талларца а, гулдарца а. Уьш говза талламхой хилла, луьстачу герзах а, цхьалхачу тӀулган гӀирсех а пайда а оьцуш. Цу аренхойн къаьмнаша шайн лар йитина петроглифийн а, тӀулгийн суьртийн а кепехь&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esparza Cárdenas |first=Rodolfo |title=Encuentros en Coahuila |publisher=Grupo Editorial Miguel Ángel Porrúa |year=2004 |isbn=970-701-449-0 |editor-last=Arreola Pérez |editor-first=Jesús Alfonso &amp; Rodrigo Borja Torres |pages=71–75 |language=es |chapter=San Esteban de la Nueva Tlaxcala: Expresión postrera de lucha libertaria y contrainstitucional}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DeLay&gt;{{cite book |last1=DeLay |first1=Brian |title=War of a Thousand Deserts |url=https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela |date=2008 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=9780300119329 |pages=[https://archive.org/details/warofthousanddes0000dela/page/52 52]–53}}&lt;/ref&gt;.

1521 шарахь Мексика схьайаьккхинчул тӀаьхьа, испанхойн иммигранташ кхаьчна кхуза, йерриг Керла Испанехь дӀатарбала буьйлабелира&lt;ref&gt;Jones, Jr., Oakah L. (1979), ''Los Paisanos: Spanish Settlers on the Northern Frontier of New Spain,'' Norman: University of Oklahoma Press, p. 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Offutt, Leslie Scott (Jan 2018), Puro tlaxcalteca? Ethnic Integrity and Consciousness in Late Seventeenth-Century Northern New Spain, ''The Americas,'' Vol 64, No. 3, pp. 33. Downloaded from Project MUSE.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=diariojudio&gt;{{cite web |url=https://diariojudio.com/comunidad-judia-mexico/alberto-del-canto-fundo-las-ciudades-de-monterrey-y-saltillo-y-bautizo-al-cerro-de-la-silla/14844/ |title=Alberto Del Canto, founded the cities of Monterrey and Saltillo and baptized the Cerro de la Silla |publisher=Jewish Newspaper |date =February 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;.

1821 шарахь Мексика маьрша йаьллачул тӀаьхьа керла провинцеш Виская а, Керла Экстремадура а йекъайелира Коауила а, Техас а департаменташка, уьш хийцира штаташка 1824 шарахь керла федералан конституцица. [[1824 шо|1824 шеран]] [[7 май|7 майхь]] дуьйна [[Коауила (штат)|Коауила]] штатан йукъахь йу&lt;ref&gt;{{cite news | title=La diputación provincial y el federalismo mexicano|isbn = 9789681205867| url =https://books.google.com/books?id=i_GK_-6deKIC&amp;pg=PA227 | language =es|last1 = Benson|first1 = Nettie Lee|year = 1994}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 4 |2005= 6 |2010= 3 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==
* Benjamin, Thomas, and William McNellie. Other Mexicos: Essays on Regional Mexican History, 1876-1911. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1984.
* Jones, Jr., Oakah L. (1979), Los Paisanos: Spanish Settlers of the Northern Frontier of New Spain, Norman: University of Oklahoma Press.
* Ramos Pérez, Octavio (1997). Coahuila: forjador de la República. Secretaría de Educación y Cultura de Coahuila.
* Escamilla, Francisco (1996). Historia del Congreso de Coahuila. Congreso del Estado de Coahuila.
* 
== Хьажоргаш ==
* [https://en.mexico.pueblosamerica.com/ Мексикин бахархой.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310181144/https://en.mexico.pueblosamerica.com/ |date=2018-03-10 }}{{ref-es}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Коауила штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>c8tlyilem0kc38ki4byyrc8sve9bl1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сантияго де Окорони (Синалоа)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1525721</id>
    <revision>
      <id>26545559</id>
      <parentid>26352177</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7305" sha1="qv1fh37j8542mfm9dgq01ed7qfskwxg" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Сантияго де Окорони
|шен цӀе                     = {{lang-es|Santiago de Ocoroni}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Синалоа
|штат таблицехь              = Синалоа (штат){{!}}Синалоа
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Сантияго де Окорони''' ({{lang-es|Santiago de Ocoroni}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Синалоа (штат)|Синалоа]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Сантияго де Окорони лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] малхбузен декъехь.
== Климат ==

{{Климатограмма|Сантияго де Окорони
|12 |29 |14      &lt;!-- Enero --&gt;
|13 |29 |14       &lt;!-- Febrero --&gt;
|14 |31 |3      &lt;!-- Marzo --&gt;
|16 |34 |1     &lt;!-- Abril --&gt;
|20 |36 |1     &lt;!-- Mayo --&gt;
|24 |37 |18    &lt;!-- Junio --&gt;
|25 |37 |151   &lt;!-- Julio --&gt;
|24 |36 |216    &lt;!-- Agosto --&gt;
|24 |35 |188    &lt;!-- Septiembre --&gt;
|22 |35 |43     &lt;!-- Octubre --&gt;
|17 |33 |22     &lt;!-- Noviembre --&gt;
|13 |29 |16       &lt;!-- Diciembre --&gt;
|float=left
|clear=right
|units=metric
}}

Шеран йочанийн барам 600 мм сов белахь а, лакхарчу температурин а, чӀогӀа хи Ӏаьнаре дерзарна а бахьанехь, кхузахь климат йехха а, ах-йекъа а йу. Аьхке чӀогӀа йехха а, тӀуьна а йу, ӀиндагӀехь температура 45 °C кхочу, ткъа лакхарчу тӀуналло йовхонан индекс 50 °C тӀера 55 °C тӀе кхаччалц лакхайоккху, иштта тропикин циклонаш гӀелйаларна чӀогӀа догӀанаш дарна кхерам а бу. Ӏа алсам кӀеда ду, кӀеззиг тӀуналла а, йуккъера барам 27 °C йовхо а, йовха буьйсанаш а йолуш&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| title = Klimatafel von Culiacán, Sinaloa / Mexiko| work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world| publisher = Deutscher Wetterdienst| language = de| access-date = 24 January 2016| archive-date = 24 February 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200224181429/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

Мезоамерикин къилбаседа дозанехь лаьтташ йу. Къилбаседехьа Фуэрте хино Аридамерика олуш йолу регион билгалйоккху. Цунна йукъадогӀу Мексикин къилбаседера а, Америкин Цхьаьнатоьхначу Штатийн къилба-малхбузера а гӀум-аренаш а, йекъа кӀошташ а. Европейцашца уьйр хилале хьалха, хӀокху махкахь кахитас, тауэс, акахе, хиджиме, тоторамес, ачирес, гуасавес санна йолу тобанаш дехаш хилла&lt;ref name=:0G&gt;{{cite book |title=Breve historia de Sinaloa|url=https://archive.org/details/brevehistoriades0000orte|last=Ortega Noriega|first=Sergio|publisher=Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas|date=1999|isbn=968-16-5378-5|oclc=42398419}}&lt;/ref&gt;.

1531-чу шарахь Нуньо Бельтран де Гусмана 10 000-ннал сов стаг волучу эскарца Сан-Мигель-де-Кулиаканехь испанхойн а, индейн бартхойн а форпост кхоьллира. Цул тӀаьхьа хиллачу итт шарахь меттигера бахархой чӀогӀа хӀаллакхилира малхах а, европейцаша деина долчу кхечу лазаршах а. Мексико маршо йаккхарна тӀаьххье, иза керла кхолладеллачу малхбузен штатийн (Estado de Occidente) йукъадахара&lt;ref name=Nakayama&gt;{{Cite book|edition=Third |title=Sinaloa: un bosquejo de su historia|url=https://www.worldcat.org/oclc/37813710|publisher=Universidad Autónoma de Sinaloa|date=1996|access-date=2025-10-12|isbn=968-6063-98-6|oclc=37813710|first=Antonio|last=Nakayama}}&lt;/ref&gt;.

1830 шеран 14 октябрехь дуьйна — {{Гочданза 3|Малхбузен||en|Estado de Occidente}} штатах къаьстина хиллачу Синалоа штатан йукъахь ду&lt;ref&gt;{{cite news | title=Las Diputaciones Provinciales| url =https://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf|page=15 |language =es}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 1452 &lt;br/&gt; (709 / 743) |2005= 1640 &lt;br/&gt; (784 / 856) |2010= 1525 &lt;br/&gt; (748 / 777) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Синалоа штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>qv1fh37j8542mfm9dgq01ed7qfskwxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Селестино Гаска Вильясеньор (Элота)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1525742</id>
    <revision>
      <id>26545566</id>
      <parentid>26361546</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7382" sha1="9qj9nhxzvhumqcu2zg0xttnfgk1k41i" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Селестино Гаска Вильясеньор
|шен цӀе                     = {{lang-es|Celestino Gazca Villaseñor}}
|хӀост                        = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Синалоа
|штат таблицехь              = Синалоа (штат){{!}}Синалоа
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла = 
|йукъаралла таблицехь = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Селестино Гаска Вильясеньор''' ({{lang-es|Celestino Gazca Villaseñor}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Синалоа (штат)|Синалоа]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Селестино Гаска Вильясеньор лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] малхбузен декъехь.
== Климат ==

{{Климатограмма|Селестино Гаска Вильясеньор
|12 |29 |14      &lt;!-- Enero --&gt;
|13 |29 |14       &lt;!-- Febrero --&gt;
|14 |31 |3      &lt;!-- Marzo --&gt;
|16 |34 |1     &lt;!-- Abril --&gt;
|20 |36 |1     &lt;!-- Mayo --&gt;
|24 |37 |18    &lt;!-- Junio --&gt;
|25 |37 |151   &lt;!-- Julio --&gt;
|24 |36 |216    &lt;!-- Agosto --&gt;
|24 |35 |188    &lt;!-- Septiembre --&gt;
|22 |35 |43     &lt;!-- Octubre --&gt;
|17 |33 |22     &lt;!-- Noviembre --&gt;
|13 |29 |16       &lt;!-- Diciembre --&gt;
|float=left
|clear=right
|units=metric
}}

Шеран йочанийн барам 600 мм сов белахь а, лакхарчу температурин а, чӀогӀа хи Ӏаьнаре дерзарна а бахьанехь, кхузахь климат йехха а, ах-йекъа а йу. Аьхке чӀогӀа йехха а, тӀуьна а йу, ӀиндагӀехь температура 45 °C кхочу, ткъа лакхарчу тӀуналло йовхонан индекс 50 °C тӀера 55 °C тӀе кхаччалц лакхайоккху, иштта тропикин циклонаш гӀелйаларна чӀогӀа догӀанаш дарна кхерам а бу. Ӏа алсам кӀеда ду, кӀеззиг тӀуналла а, йуккъера барам 27 °C йовхо а, йовха буьйсанаш а йолуш&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| title = Klimatafel von Culiacán, Sinaloa / Mexiko| work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world| publisher = Deutscher Wetterdienst| language = de| access-date = 24 January 2016| archive-date = 24 February 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200224181429/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

Мезоамерикин къилбаседа дозанехь лаьтташ йу. Къилбаседехьа Фуэрте хино Аридамерика олуш йолу регион билгалйоккху. Цунна йукъадогӀу Мексикин къилбаседера а, Америкин Цхьаьнатоьхначу Штатийн къилба-малхбузера а гӀум-аренаш а, йекъа кӀошташ а. Европейцашца уьйр хилале хьалха, хӀокху махкахь кахитас, тауэс, акахе, хиджиме, тоторамес, ачирес, гуасавес санна йолу тобанаш дехаш хилла&lt;ref name=:0G&gt;{{cite book |title=Breve historia de Sinaloa|url=https://archive.org/details/brevehistoriades0000orte|last=Ortega Noriega|first=Sergio|publisher=Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas|date=1999|isbn=968-16-5378-5|oclc=42398419}}&lt;/ref&gt;.

1531-чу шарахь Нуньо Бельтран де Гусмана 10 000-ннал сов стаг волучу эскарца Сан-Мигель-де-Кулиаканехь испанхойн а, индейн бартхойн а форпост кхоьллира. Цул тӀаьхьа хиллачу итт шарахь меттигера бахархой чӀогӀа хӀаллакхилира малхах а, европейцаша деина долчу кхечу лазаршах а. Мексико маршо йаккхарна тӀаьххье, иза керла кхолладеллачу малхбузен штатийн (Estado de Occidente) йукъадахара&lt;ref name=Nakayama&gt;{{Cite book|edition=Third |title=Sinaloa: un bosquejo de su historia|url=https://www.worldcat.org/oclc/37813710|publisher=Universidad Autónoma de Sinaloa|date=1996|access-date=2025-10-12|isbn=968-6063-98-6|oclc=37813710|first=Antonio|last=Nakayama}}&lt;/ref&gt;.

1830 шеран 14 октябрехь дуьйна — {{Гочданза 3|Малхбузен||en|Estado de Occidente}} штатах къаьстина хиллачу Синалоа штатан йукъахь ду&lt;ref&gt;{{cite news | title=Las Diputaciones Provinciales| url =https://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf|page=15 |language =es}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 672 &lt;br/&gt; (375 / 297) |2005= 718 &lt;br/&gt; (368 / 350) |2010= 740 &lt;br/&gt; (401 / 339) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Синалоа штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>9qj9nhxzvhumqcu2zg0xttnfgk1k41i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эль Лимон (Чоис)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1526690</id>
    <revision>
      <id>26545571</id>
      <parentid>26509657</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7250" sha1="cfbi25glukgz83avb1ev7h06zowy4gy" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эль Лимон
|шен цӀе                     = {{lang-es|El Limón}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Синалоа
|штат таблицехь              = Синалоа (штат){{!}}Синалоа
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эль Лимон''' ({{lang-es|El Limón}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Синалоа (штат)|Синалоа]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эль Лимон лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] малхбузен декъехь.
== Климат ==

{{Климатограмма|Эль Лимон
|12 |29 |14      &lt;!-- Enero --&gt;
|13 |29 |14       &lt;!-- Febrero --&gt;
|14 |31 |3      &lt;!-- Marzo --&gt;
|16 |34 |1     &lt;!-- Abril --&gt;
|20 |36 |1     &lt;!-- Mayo --&gt;
|24 |37 |18    &lt;!-- Junio --&gt;
|25 |37 |151   &lt;!-- Julio --&gt;
|24 |36 |216    &lt;!-- Agosto --&gt;
|24 |35 |188    &lt;!-- Septiembre --&gt;
|22 |35 |43     &lt;!-- Octubre --&gt;
|17 |33 |22     &lt;!-- Noviembre --&gt;
|13 |29 |16       &lt;!-- Diciembre --&gt;
|float=left
|clear=right
|units=metric
}}

Шеран йочанийн барам 600 мм сов белахь а, лакхарчу температурин а, чӀогӀа хи Ӏаьнаре дерзарна а бахьанехь, кхузахь климат йехха а, ах-йекъа а йу. Аьхке чӀогӀа йехха а, тӀуьна а йу, ӀиндагӀехь температура 45 °C кхочу, ткъа лакхарчу тӀуналло йовхонан индекс 50 °C тӀера 55 °C тӀе кхаччалц лакхайоккху, иштта тропикин циклонаш гӀелйаларна чӀогӀа догӀанаш дарна кхерам а бу. Ӏа алсам кӀеда ду, кӀеззиг тӀуналла а, йуккъера барам 27 °C йовхо а, йовха буьйсанаш а йолуш&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| title = Klimatafel von Culiacán, Sinaloa / Mexiko| work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world| publisher = Deutscher Wetterdienst| language = de| access-date = 24 January 2016| archive-date = 24 February 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200224181429/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

Мезоамерикин къилбаседа дозанехь лаьтташ йу. Къилбаседехьа Фуэрте хино Аридамерика олуш йолу регион билгалйоккху. Цунна йукъадогӀу Мексикин къилбаседера а, Америкин Цхьаьнатоьхначу Штатийн къилба-малхбузера а гӀум-аренаш а, йекъа кӀошташ а. Европейцашца уьйр хилале хьалха, хӀокху махкахь кахитас, тауэс, акахе, хиджиме, тоторамес, ачирес, гуасавес санна йолу тобанаш дехаш хилла&lt;ref name=:0G&gt;{{cite book |title=Breve historia de Sinaloa|url=https://archive.org/details/brevehistoriades0000orte|last=Ortega Noriega|first=Sergio|publisher=Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas|date=1999|isbn=968-16-5378-5|oclc=42398419}}&lt;/ref&gt;.

1531-чу шарахь Нуньо Бельтран де Гусмана 10 000-ннал сов стаг волучу эскарца Сан-Мигель-де-Кулиаканехь испанхойн а, индейн бартхойн а форпост кхоьллира. Цул тӀаьхьа хиллачу итт шарахь меттигера бахархой чӀогӀа хӀаллакхилира малхах а, европейцаша деина долчу кхечу лазаршах а. Мексико маршо йаккхарна тӀаьххье, иза керла кхолладеллачу малхбузен штатийн (Estado de Occidente) йукъадахара&lt;ref name=Nakayama&gt;{{Cite book|edition=Third |title=Sinaloa: un bosquejo de su historia|url=https://www.worldcat.org/oclc/37813710|publisher=Universidad Autónoma de Sinaloa|date=1996|access-date=2025-10-12|isbn=968-6063-98-6|oclc=37813710|first=Antonio|last=Nakayama}}&lt;/ref&gt;.

1830 шеран 14 октябрехь дуьйна — {{Гочданза 3|Малхбузен||en|Estado de Occidente}} штатах къаьстина хиллачу Синалоа штатан йукъахь ду&lt;ref&gt;{{cite news | title=Las Diputaciones Provinciales| url =https://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf|page=15 |language =es}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 36 &lt;br/&gt; (19 / 17) |2005= 14 |2010= 32 &lt;br/&gt; (17 / 15) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Синалоа штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>cfbi25glukgz83avb1ev7h06zowy4gy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эль Меските (Кулиякан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1526770</id>
    <revision>
      <id>26545573</id>
      <parentid>26511423</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7074" sha1="i67u7o5zk5ipne4rlolrf9zb3371h1b" xml:space="preserve">{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эль Меските
|шен цӀе                     = {{lang-es|El Mezquite}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Синалоа
|штат таблицехь              = Синалоа (штат){{!}}Синалоа
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эль Меските''' ({{lang-es|El Mezquite}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Синалоа (штат)|Синалоа]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эль Меските лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] малхбузен декъехь.
== Климат ==

{{Климатограмма|Эль Меските
|12 |29 |14      &lt;!-- Enero --&gt;
|13 |29 |14       &lt;!-- Febrero --&gt;
|14 |31 |3      &lt;!-- Marzo --&gt;
|16 |34 |1     &lt;!-- Abril --&gt;
|20 |36 |1     &lt;!-- Mayo --&gt;
|24 |37 |18    &lt;!-- Junio --&gt;
|25 |37 |151   &lt;!-- Julio --&gt;
|24 |36 |216    &lt;!-- Agosto --&gt;
|24 |35 |188    &lt;!-- Septiembre --&gt;
|22 |35 |43     &lt;!-- Octubre --&gt;
|17 |33 |22     &lt;!-- Noviembre --&gt;
|13 |29 |16       &lt;!-- Diciembre --&gt;
|float=left
|clear=right
|units=metric
}}

Шеран йочанийн барам 600 мм сов белахь а, лакхарчу температурин а, чӀогӀа хи Ӏаьнаре дерзарна а бахьанехь, кхузахь климат йехха а, ах-йекъа а йу. Аьхке чӀогӀа йехха а, тӀуьна а йу, ӀиндагӀехь температура 45 °C кхочу, ткъа лакхарчу тӀуналло йовхонан индекс 50 °C тӀера 55 °C тӀе кхаччалц лакхайоккху, иштта тропикин циклонаш гӀелйаларна чӀогӀа догӀанаш дарна кхерам а бу. Ӏа алсам кӀеда ду, кӀеззиг тӀуналла а, йуккъера барам 27 °C йовхо а, йовха буьйсанаш а йолуш&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| title = Klimatafel von Culiacán, Sinaloa / Mexiko| work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world| publisher = Deutscher Wetterdienst| language = de| access-date = 24 January 2016| archive-date = 24 February 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200224181429/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

Мезоамерикин къилбаседа дозанехь лаьтташ йу. Къилбаседехьа Фуэрте хино Аридамерика олуш йолу регион билгалйоккху. Цунна йукъадогӀу Мексикин къилбаседера а, Америкин Цхьаьнатоьхначу Штатийн къилба-малхбузера а гӀум-аренаш а, йекъа кӀошташ а. Европейцашца уьйр хилале хьалха, хӀокху махкахь кахитас, тауэс, акахе, хиджиме, тоторамес, ачирес, гуасавес санна йолу тобанаш дехаш хилла&lt;ref name=:0G&gt;{{cite book |title=Breve historia de Sinaloa|url=https://archive.org/details/brevehistoriades0000orte|last=Ortega Noriega|first=Sergio|publisher=Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas|date=1999|isbn=968-16-5378-5|oclc=42398419}}&lt;/ref&gt;.

1531-чу шарахь Нуньо Бельтран де Гусмана 10 000-ннал сов стаг волучу эскарца Сан-Мигель-де-Кулиаканехь испанхойн а, индейн бартхойн а форпост кхоьллира. Цул тӀаьхьа хиллачу итт шарахь меттигера бахархой чӀогӀа хӀаллакхилира малхах а, европейцаша деина долчу кхечу лазаршах а. Мексико маршо йаккхарна тӀаьххье, иза керла кхолладеллачу малхбузен штатийн (Estado de Occidente) йукъадахара&lt;ref name=Nakayama&gt;{{Cite book|edition=Third |title=Sinaloa: un bosquejo de su historia|url=https://www.worldcat.org/oclc/37813710|publisher=Universidad Autónoma de Sinaloa|date=1996|access-date=2025-10-12|isbn=968-6063-98-6|oclc=37813710|first=Antonio|last=Nakayama}}&lt;/ref&gt;.

1830 шеран 14 октябрехь дуьйна — {{Гочданза 3|Малхбузен||en|Estado de Occidente}} штатах къаьстина хиллачу Синалоа штатан йукъахь ду&lt;ref&gt;{{cite news | title=Las Diputaciones Provinciales| url =https://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf|page=15 |language =es}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
{{Wikidata/Population}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Синалоа штатан нах беха меттигаш]]

{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>i67u7o5zk5ipne4rlolrf9zb3371h1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эль Меските Каидо (Чоис)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1526775</id>
    <revision>
      <id>26545572</id>
      <parentid>26511508</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:51:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>1 жайна тӀетоьхна  (20261006)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>26545572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7385" sha1="222e1p0nwjnc6snzjgj2vaknvow8tt8" xml:space="preserve">{{Orphan|date=июль 2026}}

{{НБМ-Мексика
|статус                      = Эвла
|нохчийн цӀе                 = Эль Меските Каидо
|шен цӀе                     = {{lang-es|El Mezquite Caído}}
|хӀост                       = 
|байракх                     = 
|пачхьалкх                   = Мексика
|lat_deg = |lat_min =|lat_sec = 
|lon_deg =|lon_min =|lon_sec =
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|пачхьалкхан карта           = 
|штатан карта                = 
|муниципалитетан карта       = 
|штат                        = Синалоа
|штат таблицехь              = Синалоа (штат){{!}}Синалоа
|муниципалитет тайпа         = 
|муниципалитет               = 
|муниципалитет таблицехь      = 
|йукъараллин тайпа            = 
|йукъаралла                   = 
|йукъаралла таблицехь         = 
|йукъара йекъайалар             = 
|коьртан тайпа               = 
|корта                       = 
|йиллина терахь              = 
|дуьххьара хьахор            = 
|хьалхара цӀерш              = 
|статус йелла терахь          = 
|майда                       = 
|хӀордан сизал локхалла  = 
|бахархой                    = 
|бахархой ларар шо           = 
|луьсталла                   = 
|агломераци                  = 
|къаьмнийн хӀоттам           = 
|динан хӀоттам               = 
|бахархойн цӀерш             = 
|поштан индекс               = 
|поштан индексаш             = 
|сахьтан аса                 = 
|автомобилан код             = 
|телефонан код               = 
|идентификаторан терахьаш    = 
|категори Commons чохь       = 
|сайт                        = 
}}

'''Эль Меските Каидо''' ({{lang-es|El Mezquite Caído}}) — [[Мексика|Мексикин]] [[Синалоа (штат)|Синалоа]] штатан {{ЙукъараллаВикихаамаш}} [[Мексикин муниципалитеташ|муниципалитетера]] нах беха меттиг&lt;ref name=GeoNames&gt;{{GeoNames}}&lt;/ref&gt;.

== Географи ==

Эль Меските Каидо лаьтташ йу [[Мексика|Мексикин]] малхбузен декъехь.
== Климат ==

{{Климатограмма|Эль Меските Каидо
|12 |29 |14      &lt;!-- Enero --&gt;
|13 |29 |14       &lt;!-- Febrero --&gt;
|14 |31 |3      &lt;!-- Marzo --&gt;
|16 |34 |1     &lt;!-- Abril --&gt;
|20 |36 |1     &lt;!-- Mayo --&gt;
|24 |37 |18    &lt;!-- Junio --&gt;
|25 |37 |151   &lt;!-- Julio --&gt;
|24 |36 |216    &lt;!-- Agosto --&gt;
|24 |35 |188    &lt;!-- Septiembre --&gt;
|22 |35 |43     &lt;!-- Octubre --&gt;
|17 |33 |22     &lt;!-- Noviembre --&gt;
|13 |29 |16       &lt;!-- Diciembre --&gt;
|float=left
|clear=right
|units=metric
}}

Шеран йочанийн барам 600 мм сов белахь а, лакхарчу температурин а, чӀогӀа хи Ӏаьнаре дерзарна а бахьанехь, кхузахь климат йехха а, ах-йекъа а йу. Аьхке чӀогӀа йехха а, тӀуьна а йу, ӀиндагӀехь температура 45 °C кхочу, ткъа лакхарчу тӀуналло йовхонан индекс 50 °C тӀера 55 °C тӀе кхаччалц лакхайоккху, иштта тропикин циклонаш гӀелйаларна чӀогӀа догӀанаш дарна кхерам а бу. Ӏа алсам кӀеда ду, кӀеззиг тӀуналла а, йуккъера барам 27 °C йовхо а, йовха буьйсанаш а йолуш&lt;ref name = DWD&gt;{{cite web| url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| title = Klimatafel von Culiacán, Sinaloa / Mexiko| work = Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world| publisher = Deutscher Wetterdienst| language = de| access-date = 24 January 2016| archive-date = 24 February 2020| archive-url = https://web.archive.org/web/20200224181429/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_764120_kt.pdf| url-status = live}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==

Мезоамерикин къилбаседа дозанехь лаьтташ йу. Къилбаседехьа Фуэрте хино Аридамерика олуш йолу регион билгалйоккху. Цунна йукъадогӀу Мексикин къилбаседера а, Америкин Цхьаьнатоьхначу Штатийн къилба-малхбузера а гӀум-аренаш а, йекъа кӀошташ а. Европейцашца уьйр хилале хьалха, хӀокху махкахь кахитас, тауэс, акахе, хиджиме, тоторамес, ачирес, гуасавес санна йолу тобанаш дехаш хилла&lt;ref name=:0G&gt;{{cite book |title=Breve historia de Sinaloa|url=https://archive.org/details/brevehistoriades0000orte|last=Ortega Noriega|first=Sergio|publisher=Colegio de México, Fideicomiso Historia de las Américas|date=1999|isbn=968-16-5378-5|oclc=42398419}}&lt;/ref&gt;.

1531-чу шарахь Нуньо Бельтран де Гусмана 10 000-ннал сов стаг волучу эскарца Сан-Мигель-де-Кулиаканехь испанхойн а, индейн бартхойн а форпост кхоьллира. Цул тӀаьхьа хиллачу итт шарахь меттигера бахархой чӀогӀа хӀаллакхилира малхах а, европейцаша деина долчу кхечу лазаршах а. Мексико маршо йаккхарна тӀаьххье, иза керла кхолладеллачу малхбузен штатийн (Estado de Occidente) йукъадахара&lt;ref name=Nakayama&gt;{{Cite book|edition=Third |title=Sinaloa: un bosquejo de su historia|url=https://www.worldcat.org/oclc/37813710|publisher=Universidad Autónoma de Sinaloa|date=1996|access-date=2025-10-12|isbn=968-6063-98-6|oclc=37813710|first=Antonio|last=Nakayama}}&lt;/ref&gt;.

1830 шеран 14 октябрехь дуьйна — {{Гочданза 3|Малхбузен||en|Estado de Occidente}} штатах къаьстина хиллачу Синалоа штатан йукъахь ду&lt;ref&gt;{{cite news | title=Las Diputaciones Provinciales| url =https://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf|page=15 |language =es}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==

=== Хронологи ===

{{Demography 
|caption= Бахархойн дукхаллин хийцадалар&lt;ref name=&quot;Inegi&quot;&gt;{{Inegi}}&lt;/ref&gt;
|source= |2000= 242 &lt;br/&gt; (132 / 110) |2005= 286 &lt;br/&gt; (154 / 132) |2010= 220 &lt;br/&gt; (116 / 104) 
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

[[Категори:Мексикин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Синалоа штатан нах беха меттигаш]]


{{Mexico-geo-stub}}
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>222e1p0nwjnc6snzjgj2vaknvow8tt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бен (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1748899</id>
    <revision>
      <id>26545611</id>
      <parentid>11807138</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6626" sha1="2u47tdsgixtditm4kgotmyjewtyfvxk" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан ЧахармахӀал а, Бахтиари а провинцин шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Бен шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان بن}}
 |Сурт                               = 
 |Суртан дӀайаздар                   = 
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 32
 |lat_min                          = 34
 |lat_sec                          = 00
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 50
 |lon_min                          = 40
 |lon_sec                          = 00
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[ЧахармахӀал а, Бахтиари а]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Бен (гӀала)|Бен]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Бен (гӀала)|Бен]], [[Варданджан]], [[Йан-Чешме]]
 |Бахархой                         = 28326
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = 
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = Chaharmahal and Bakhtiari.svg
 |Карта 1                          = IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Ben County
}}

'''Бен шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان بن}}) — [[Иран]]ан [[ЧахармахӀал а, Бахтиари а]] провинцин административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Бен (гӀала)|Бен]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Ben and Saman Counties Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Rahimi|first=Mohammad Reza|date=2013|title=Resolution on national divisions in Chaharmahal and Bakhtiari province|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689|language=fa|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110181426/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/826689|archive-date=2013-01-10|access-date=2026-03-08}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
2013 шарахь [[ШехӀрекорд шахӀрестан]]ах къаьстина кхоьллира Бен шахӀрестан. Оцу хенахь цуьнан йукъахь йара цхьа гӀала — Бен&lt;ref name=&quot;Ben and Saman Counties Establishment&quot;/&gt;. 2018 шарахь [[Йан-Чешме]] эвлана гӀалин статус йелира&lt;ref name=&quot;Yan Cheshmeh City&quot;&gt;{{cite web|last=Fazli|first=Abdolreza Rahmani|date=2018|title=The village of Yan Cheshmeh became a city|url=https://www.jamaran.news/|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
=== Бахархойн дукхалла ===
2016 шеран халкъан лараран хаамашца шахӀрестанан бахархойн дукхалла хилира 28 326 стаг (8 799 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 Chaharmahal and Bakhtiari Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_14.xlsx|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

=== Административан йекъайалар ===

Бен шахӀрестанан бахархойн дукхалла а, административан структура а 2016 шеран ларарца:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Бен шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан дакъош !! 2016
|-
| '''[[Йукъара бахш (Бен)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''23 624'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[ХӀуме (йуьртан гуо, Бен)|ХӀуме ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 194
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Варданджан (йуьртан гуо)|Варданджан ЙГӀ]]{{efn|Хьалха [[Бен (йуьртан гуо)|Бен йуьртан гуо]]}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 003
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Бен (гӀала)|Бен]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 12 971
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Варданджан]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 456
|-
| '''[[Шейда (бахш)|Шейда бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''4 702'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Шейда (йуьртан гуо)|Шейда ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 541
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Зайанде-Руд-е Джонуби (йуьртан гуо)|Зайанде-Руд-е Джонуби ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 161
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Йан-Чешме]] (гӀала){{efn|2016 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа гӀала хилира}} || style=&quot;text-align: right;&quot;|
|-
| '''Йерриге''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''28 326'''
|-
| colspan=2 | {{small|ЙГӀ — Йуьртан гуо}}
|}

== Хьажа кхин а ==
{{Commons-inline}}

{{clear}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{ЧахармахӀал а, Бахтиари а остан}}
{{Бен шахӀрестан}}

[[Категори:Бен шахӀрестан]]
[[Категори:ЧахармахӀал а, Бахтиари а останан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]
[[Категори:2013 шарахь кхоьллина Иранан административан дакъош]]</text>
      <sha1>2u47tdsgixtditm4kgotmyjewtyfvxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бойер-Ахьмад (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1748908</id>
    <revision>
      <id>26545620</id>
      <parentid>11887208</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13551" sha1="tsk9zoygkax97ypdoq7fsdxekh96izj" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а провинцин шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Бойер-Ахьмад шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان بویراحمد}}
 |Сурт                               = 
 |Суртан дӀайаздар                   = 
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 30
 |lat_min                          = 45
 |lat_sec                          = 34
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 51
 |lon_min                          = 14
 |lon_sec                          = 19
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Ясудж]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Ясудж]], [[Мадаван]], [[Читеб]], [[Гараб-е Софла]], [[Сепидар]]
 |Бахархой                         = 299885
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = 
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad.svg
 |Карта 1                          = IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Boyer-Ahmad County
}}


'''Бойер-Ахьмад шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان بویراحمد}}) — [[Иран]]ан [[КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а]] провинцин административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Ясудж]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province Structure&quot;&gt;{{cite web|last=Habibi|first=Hassan|date=2024|title=Approval of the organization of the national divisions of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113043|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
2006 шеран халкъан ларар хиллачул тӀаьхьа Мадаван-е Олйа йуьртана гӀалин статус йелира, цӀе [[Мадаван]] а туьллуш&lt;ref name=&quot;Madavan City&quot;&gt;{{cite web|last=Davodi|first=Parviz|date=2023|title=Transformation of Madavan-e Olya village to Madavan city|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/119426|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа [[Кабгиан (бахш)|Кабгиан бахш]] [[Дана шахӀрестан]]ах къаьстина Бойер-Ахьмад шахӀрестанах туьйхира&lt;ref name=&quot;Kabgian District Transfer&quot;&gt;{{cite web|last=Rahimi|first=Mohammadreza|date=2021|title=Annex annexation of Kabgian District to Boyer-Ahmad County|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/793633|publisher=Islamic Council Research Center|language=fa|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204147/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/793633|archive-date=2021-06-24|access-date=2026-03-08}}&lt;/ref&gt;.

2016 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа Мадаван гӀала а, масийтта йуьрт а [[Ясудж]] гӀалах туьйхира&lt;ref name=&quot;Madavan and Yasuj Merger&quot;&gt;{{cite web|title=The annexation of several villages to the city of Yasuj|url=https://www.mehrnews.com/news/5776562/|publisher=Mehr News Agency|language=fa}}&lt;/ref&gt;. [[Сепидар (бахш)|Сепидар бахш]] кхоьллира Йукъарчу бахшах Сепидар йуьртан гуо къастош, цунна йукъа керла Сиваки йуьртан гуо а туьйхира&lt;ref name=&quot;Sepidar District Formation&quot;&gt;{{cite web|last=Jahangiri|first=Ishaq|date=2023|title=National divisions of Boyer-Ahmad County|url=https://qavanin.ir/Law/TreeText/267287|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;. Сепидар йуьртана гӀалин статус йелира&lt;ref name=&quot;Sepidar City&quot;&gt;{{cite web|last=Fazli|first=Rahmani|date=2023|title=Upgrade of Sepidar village to a city|url=https://www.mehrnews.com/news/5244110/|publisher=Mehr News Agency|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

2019 шарахь [[Маргоун (бахш)|Маргоун бахш]] къаьстина [[Маргоун шахӀрестан]] кхоьллира&lt;ref name=&quot;Margown County Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Jahangiri|first=Ishaq|date=2023|title=Divisional changes and reforms in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|url=https://qavanin.ir/Law/PrintText/267292|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
=== Бахархойн дукхалла ===
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла хилира 212 552 стаг (43 490 доьзал)&lt;ref name=&quot;2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шарахь — 243 771 стаг (58 281 доьзал)&lt;ref name=&quot;2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2016 шеран ларарца — 299 885 стаг (77 569 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

=== Административан йекъайалар ===
Бойер-Ахьмад шахӀрестанан административан структура а, бахархойн дукхалла а:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Бойер-Ахьмад шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан дакъош !! 2006 !! 2011 !! 2016
|-
| '''[[Йукъара бахш (Бойер-Ахьмад)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''174 846''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''210 192''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''260 840'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Дашт-е Рум (йуьртан гуо)|Дашт-е Рум ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 874 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 803 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 853
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Какан (йуьртан гуо)|Какан ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 281 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 975 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 708
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сарруд-е Джонуби (йуьртан гуо)|Сарруд-е Джонуби ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 31 503 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 44 112 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 53 726
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сарруд-е Шомали (йуьртан гуо)|Сарруд-е Шомали ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 25 908 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 27 395 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 34 140
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сепидар (йуьртан гуо)|Сепидар ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8 494 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 625 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 803
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Мадаван]] (гӀала){{efn|Хьалха йуьрт йара Мадаван-е Олйа;&lt;ref name=&quot;Madavan City&quot;/&gt; 2016 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа [[Ясудж]] гӀалах туьйхира&lt;ref name=&quot;Madavan and Yasuj Merger&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 777 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 18 078
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Ясудж]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 96 786 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 108 505 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 134 532
|-
| '''[[Кабгиан (бахш)|Кабгиан бахш]]'''{{efn|[[Дана шахӀрестан]]ах туьйхира&lt;ref name=&quot;Kabgian District Transfer&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''7 741'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Ченар (йуьртан гуо)|Ченар ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 761
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Кабгиан (йуьртан гуо)|Кабгиан ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 816
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Читеб]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 164
|-
| '''[[Лудаб (бахш)|Лудаб бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''14 687''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''12 587''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 295'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Чин (йуьртан гуо)|Чин ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 879 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 332 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 667
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Лудаб (йуьртан гуо)|Лудаб ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 392 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 763 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 083
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Гараб-е Софла]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 416 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 492 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 545
|-
| '''[[Маргоун (бахш)|Маргоун бахш]]'''{{efn|[[Маргоун шахӀрестан]]ах туьйхира&lt;ref name=&quot;Margown County Establishment&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''23 019''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''20 937''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''19 876'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Маргоун (йуьртан гуо)|Маргоун ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 440 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 636 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 398
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Зилайи (йуьртан гуо)|Зилайи ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 11 041 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 595 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 343
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Маргоун]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 538 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 706 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 135
|-
| '''[[Сепидар (бахш)|Сепидар бахш]]'''{{efn|name=fn1|2016 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа кхоьллина&lt;ref name=&quot;Sepidar District Formation&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сепидар (йуьртан гуо)|Сепидар ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;|
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сиваки (йуьртан гуо)|Сиваки ЙГӀ]]{{efn|name=fn1}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;|
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сепидар]] (гӀала){{efn|2016 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа гӀала хилла&lt;ref name=&quot;Sepidar City&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;|
|-
| '''Йерриге''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''212 552''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''243 771''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''299 885'''
|-
| colspan=4 | {{small|ЙГӀ — Йуьртан гуо}}
|}

== Хьажа кхин а ==
{{Commons-inline}}

{{clear}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а остан}}
{{Бойер-Ахьмад шахӀрестан}}
[[Категори:Бойер-Ахьмад шахӀрестан]]
[[Категори:КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а останан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]</text>
      <sha1>tsk9zoygkax97ypdoq7fsdxekh96izj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дана (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1748910</id>
    <revision>
      <id>26545766</id>
      <parentid>11887249</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T10:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9735" sha1="dco28kt7k1zbn4qtzp6e9nk7jjaqqfi" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а провинцин шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Дана шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان دنا}}
 |Сурт                               = Nature of Sisakht.jpg
 |Суртан дӀайаздар                   = Сисахьт гӀалин Ӏалам
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 31
 |lat_min                          = 02
 |lat_sec                          = 00
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 51
 |lon_min                          = 16
 |lon_sec                          = 00
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Сисахьт]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Сисахьт]], [[Патаве]]
 |Бахархой                         = 42539
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = 
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad.svg
 |Карта 1                          = IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Dana County
}}


'''Дана шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان دنا}}) — [[Иран]]ан [[КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а]] провинцин административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Сисахьт]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Dana County Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Habibi|first=Hassan|date=2024|title=Creating divisional changes and reforms in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/121108|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
2006 шеран халкъан ларар хиллачул тӀаьхьа [[Читеб]] а, [[Патаве]] а йуьрташна гӀалин статус йелира&lt;ref name=&quot;Chitab and Pataveh Cities&quot;&gt;{{cite web|last=Davodi|first=Parviz|date=2024|title=Approval regarding the transformation of the villages of Chitab and Pataveh into cities|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/135885|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа [[Кабгиан (бахш)|Кабгиан бахш]] Дана шахӀрестанах къаьстина [[Бойер-Ахьмад шахӀрестан]]ах туьйхира&lt;ref name=&quot;Kabgian District Transfer&quot;&gt;{{cite web|last=Rahimi|first=Mohammadreza|date=2021|title=Annexation of Kabgian District to Boyer-Ahmad County|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/793633|publisher=Islamic Council Research Center|language=fa|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204147/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/793633|archive-date=2021-06-24|access-date=2026-03-08}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
=== Бахархойн дукхалла ===
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла хилира 52 242 стаг (11 117 доьзал)&lt;ref name=&quot;2006 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/17.xls|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шарахь — 52 040 стаг (12 835 доьзал)&lt;ref name=&quot;2011 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Kohgiluyeh-and-Buyer-Ahmad.xls|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2016 шеран ларарца — 42 539 стаг (11 706 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_17.xlsx|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

=== Административан йекъайалар ===
Дана шахӀрестанан административан структура а, бахархойн дукхалла а:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Дана шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан дакъош !! 2006 !! 2011 !! 2016
|-
| '''[[Йукъара бахш (Дана)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''16 498''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''17 379''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''17 473'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Дана (йуьртан гуо)|Дана ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 905 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 953 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 776
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Тут-е Наде (йуьртан гуо)|Тут-е Наде ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 251 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 037 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 842
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Сисахьт]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6 342 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 389 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 7 855
|-
| '''[[Кабгиан (бахш)|Кабгиан бахш]]'''{{efn|[[Бойер-Ахьмад шахӀрестан]]ах туьйхира&lt;ref name=&quot;Kabgian District Transfer&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10 391''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''8 975''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Ченар (йуьртан гуо)|Ченар ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 297 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 958 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Кабгиан (йуьртан гуо)|Кабгиан ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8 094 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 599 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Читеб]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 418 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| '''[[Патаве (бахш)|Патаве бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''25 353''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''25 686''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''25 064'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Патаве (йуьртан гуо)|Патаве ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14 983 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 13 145 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 12 624
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Садат Махмуди (йуьртан гуо)|Садат Махмуди ЙГӀ]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 370 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 227 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 156
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Патаве]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 314 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 284
|-
| '''Йерриге''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''52 242''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''52 040''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''42 539'''
|-
| colspan=4 | {{small|ЙГӀ — Йуьртан гуо}}
|}

== Географи ==
Дана шахӀрестан КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а останан къилбаседехьа йу, цуьнан майда 1 821 квадратан километр йу. Къилбаседехьа [[Исфахан (провинци)|Исфахан провинцин]] [[Семиром шахӀрестан]]ца а, [[Лордеган шахӀрестан]]ца а доза ду, къилбехьа — [[Бойер-Ахьмад шахӀрестан]]ца.

Коьрта хиш: Кабгиан, Хорсан, Танг Потак, Диашм. Уггаре лекха меттиг — Дана (йа Динар) бохь бу (4409 метр), иза Иранахь ислагӀа меттигехь бу лекхаллица.

== Хьажа кхин а ==
{{Commons-inline}}

{{clear}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а остан}}
{{Дана шахӀрестан}}

[[Категори:Дана шахӀрестан]]
[[Категори:КохӀгилуйе а, Бойер-Ахьмад а останан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]</text>
      <sha1>dco28kt7k1zbn4qtzp6e9nk7jjaqqfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борхар (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1749069</id>
    <revision>
      <id>26545624</id>
      <parentid>17812472</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T23:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9011" sha1="9lrt82fi063lr389nybtz6scxpll2i3" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан ИсфахӀан останан шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Борхар шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان برخوار}}
 |Сурт                               = 
 |Суртан дӀайаздар                   = 
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 33
 |lat_min                          = 00
 |lat_sec                          = 
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 51
 |lon_min                          = 45
 |lon_sec                          = 
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[ИсфахӀан (остан)|ИсфахӀан]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Довлатабад (ИсфахӀан)|Довлатабад]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Довлатабад (ИсфахӀан)|Довлатабад]], [[Дастгерд (Борхар)|Дастгерд]], [[Хворзук]], [[Син (Иран)|Син]], [[Хьабибабад (ИсфахӀан)|Хьабибабад]], [[Комешче]], [[Шапурабад]]
 |Бахархой                         = 122 419
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = [[UTC+4:30]]
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = Isfahan counties.svg
 |Карта 1                          = IranEsfahan-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Borkhar County
}}

'''Борхар шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان برخوار}}) — [[Иран]]ан [[ИсфахӀан (остан)|ИсфахӀан]] останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Довлатабад (ИсфахӀан)|Довлатабад]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Borkhar County Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Davodi|first=Parviz|title=Approval letter regarding changes and divisions in Isfahan province|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001063248/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/132598|archive-date=2015-10-01|access-date=2026-03-11}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
2006 шеран халкъан ларар хиллачул тӀаьхьа Борхар бахш хиллачу Борхар а, Мейме а шахӀрестанах{{efn|ЦӀе хийцина ШахӀиншахӀр а, Мейме а шахӀрестан аьлла&lt;ref name=&quot;Borkhar County Establishment&quot;/&gt;, йуха а цӀе хийцина [[ШахӀиншахӀр шахӀрестан]] аьлла&lt;ref name=&quot;Meymeh and Vazvan County Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Aref|first=Mohammad Reza|title=Approval regarding the national divisions of Shahinshahr County in Isfahan province|url=https://sdil.ac.ir/مصوبات-هیأت-دولت-دهه-دوم-شهریور-۱۴%DB%B0۳/|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241009093909/https://sdil.ac.ir/%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%87%DB%8C%D8%A3%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B3/ |date=2024-10-09 }}&lt;/ref&gt;}} схьа а йаьккхина, керла Борхар шахӀрестан кхоьллира. ШахӀрестан шина бахшах а, диъ йуьртан гуонах а лаьтташ йу&lt;ref name=&quot;Borkhar County Establishment&quot;/&gt;. 2011 шеран ларар хиллачул тӀаьхьа [[Син (Иран)|Син]] йуьртана гӀалин статус йелира&lt;ref name=&quot;Sin City&quot;&gt;{{cite web|title=A new city was added to the map of national divisions|url=https://dolat.ir/detail/209843|publisher=Ministry of the Interior|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
2011 шеран ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 108 933 стаг (31 562 доьзал)&lt;ref name=&quot;2011 Isfahan Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Isfahan Province|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Esfahan.xls|publisher=The Statistical Center of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2016 шеран халкъан ларарца бахархойн дукхалла хилира 122 419 стаг (37 623 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 Isfahan Province&quot;&gt;{{cite web|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Isfahan Province|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_10.xlsx|publisher=The Statistical Center of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

=== Административан йекъайалар ===
Борхар шахӀрестанан административан хӀоттам гайтина таблицехь.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Борхар шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан дакъош !! 2011 !! 2016
|-
| '''[[Йукъара бахш (Борхар)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''85 293''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''97 678'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Йукъара Борхар (йуьртан гуо)|Йукъара Борхар йуьртан гуо]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 821 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 271
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Син (йуьртан гуо)|Син йуьртан гуо]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 205 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 38
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Дастгерд (Борхар)|Дастгерд]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 16 848 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 17 775
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Довлатабад (ИсфахӀан)|Довлатабад]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 37 098 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 40 945
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Хворзук]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 22 321 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 29 154
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Син (Иран)|Син]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 495
|-
| '''[[Хьабибабад (бахш)|Хьабибабад бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''23 640''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24 741'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Малхбален Борхар (йуьртан гуо)|Малхбален Борхар йуьртан гуо]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 670 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 138
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Шапурабад (йуьртан гуо)|Шапурабад йуьртан гуо]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 168 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 97
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Хьабибабад (ИсфахӀан)|Хьабибабад]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 444 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 491
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Комешче]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 871 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 100
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Шапурабад]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 487 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 915
|-
| '''Йерриг''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''108 933''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''122 419'''
|}

== Хьажа кхин а ==
{{Commons-inline|Borkhar County}}
{{clear}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{ИсфахӀан остан}}
{{Борхар шахӀрестан}}

[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Борхар шахӀрестан]]
[[Категори:ИсфахӀан останан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]</text>
      <sha1>9lrt82fi063lr389nybtz6scxpll2i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Божнурд (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1757858</id>
    <revision>
      <id>26545617</id>
      <parentid>11807144</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9318" sha1="679w6k5zjgest8iaq8p05q096mgj96y" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Божнурд шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان بجنورد}}
 |Сурт                               = Okhli village - panoramio.jpg
 |Суртан дӀайаздар                   = Охли йуьртан гергара пейзаж
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 37
 |lat_min                          = 37
 |lat_sec                          = 
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 57
 |lon_min                          = 22
 |lon_sec                          = 
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[Къилбаседа Хорасан]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Божнурд]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Божнурд]], [[ЧенараншахӀр]], [[Хьесар-е Гармхан]]
 |Бахархой                         = 324 083
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = [[UTC+4:30]]
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = North Khorasan.svg
 |Карта 1                          = IranNorthKhorasan-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Bojnord County
}}

'''Божнурд шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان بجنورد}}) — [[Иран]]ан [[Къилбаседа Хорасан]] останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Божнурд]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Khorasan Province Structure&quot;&gt;{{cite web|last=Habibi|first=Hassan|title=Approval of the organization of units of the divisions of Khorasan province|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=12 September 1990|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117024415/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|archive-date=2015-11-17|access-date=2026-03-15}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
2012 шарахь Разан а, Джаргаланан а бахш Божнурд шахӀрестанах дӀахадийна, цунах [[Раз а, Джаргалан а шахӀрестан]] йина&lt;ref name=&quot;Raz and Jargalan County Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Rahimi|first=Mohammad Reza|title=Divisional changes in North Khorasan province|url=https://qavanin.ir/Law/TreeText/197909|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=19 December 2012}}&lt;/ref&gt;. 2013 шарахь Ченаран йуьртах [[ЧенараншахӀр]] гӀала йина&lt;ref name=&quot;Chenaranshahr City&quot;&gt;{{cite web|last=Rahimi|first=Mohammad Reza|title=Divisional reforms in North Khorasan province|url=https://davoudabadi.ir/page/64129368|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=10 July 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 322 309 стаг (79 882 доьзал)&lt;ref name=&quot;2006 North Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2006: North Khorasan Province|url=http://www.amar.org.ir/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шеран лараро гайтира 365 896 стаг (100 900 доьзал)&lt;ref name=&quot;2011 North Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2011: North Khorasan Province|url=https://irandataportal.syr.edu/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2016 шеран ларарца бахархой бара 324 083 стаг (94 457 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 North Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2016: North Khorasan Province|url=https://www.amar.org.ir/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Административан йекъайалар ==
Божнурд шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Божнурд шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан йекъайалар !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 North Khorasan Province&quot;/&gt; !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 North Khorasan Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 North Khorasan Province&quot;/&gt;
|-
| '''[[Йукъара бахш (Божнурд шахӀрестан)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''238 632''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''279 872''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''300 082'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[АладагӀ йуьртан гуо|АладагӀ й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 26 259 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 32 494 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 28 218
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Баба-Аман йуьртан гуо|Баба-Аман й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 19 323 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 24 187 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15 609
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Бадранлу йуьртан гуо|Бадранлу й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 20 278 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 23 400 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 23 944
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Божнурд]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 172 772 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 199 791 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 228 931
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[ЧенараншахӀр]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 380
|-
| '''[[Гармхан бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''28 259''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''26 955''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''24 001'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Гармхан йуьртан гуо|Гармхан й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 17 104 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 15 720 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 13 844
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Гифан йуьртан гуо|Гифан й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 10 439 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 577 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8 658
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Хьесар-е Гармхан]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 716 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 658 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 499
|-
| '''[[Разан а, Джаргаланан а бахш]]'''{{efn|[[Раз а, Джаргалан а шахӀрестан]] йукъа дӀабелла&lt;ref name=&quot;Raz and Jargalan County Establishment&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''55 418''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''59 034''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[ГӀуламан йуьртан гуо|ГӀуламан й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 13 965 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 14 813 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Джаргалан йуьртан гуо|Джаргалан й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 30 659 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 32 981 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Раз йуьртан гуо|Раз й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6 059 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 493 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Раз (Иран)|Раз]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 735 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 747 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| '''Йерриг''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''322 309''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''365 896''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''324 083'''
|-
| colspan=4 | {{small|й. г. {{=}} Йуьртан гуо}}
|}

== Хьажа иштта ==
{{Commons-inline}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{Къилбаседа Хорасан остан}}

[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Къилбаседа Хорасан останан шахӀрестанаш]]</text>
      <sha1>679w6k5zjgest8iaq8p05q096mgj96y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гонабад (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1757872</id>
    <revision>
      <id>26545756</id>
      <parentid>19594893</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T08:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9749" sha1="k6kgqrbmbtcio9bytbojiug1fezud6l" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан Хорасан-Резави останан шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Гонабад шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان گناباد}}
 |Сурт                               = 
 |Суртан дӀайаздар                   = [[Яздегерд III]] гӀала
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 34
 |lat_min                          = 26
 |lat_sec                          = 
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 58
 |lon_min                          = 52
 |lon_sec                          = 
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[Хорасан-Резави]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Гонабад]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Гонабад]], [[Бидохт]], [[Кахк]], [[Рушнаванд (Хорасан-Резави)|Рушнаванд]]
 |Бахархой                         = 88 753
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 15,33
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = [[UTC+4:30]]
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = Razavi Khorasan.svg
 |Карта 1                          = IranRazaviKhorasan-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Gonabad County
}}

'''Гонабад шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان گناباد}}) — [[Иран]]ан [[Хорасан-Резави]] останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Гонабад]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Khorasan Province Structure&quot;&gt;{{cite web|last=Habibi|first=Hassan|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the divisions of Khorasan province|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=12 September 1990|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117024415/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|archive-date=2015-11-17|access-date=2026-03-15}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
2007 шарахь Баджестан бахш шахӀрестанах схьакъастийна [[Баджестан шахӀрестан]] кхолларан гура чохь&lt;ref name=&quot;Bajestan County Establishment&quot;&gt;{{cite web|last=Davoodi|first=Parviz|title=Approval letter regarding reforms of national divisions in Razavi Khorasan province, Gonabad County|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/135002|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=9 December 2007}}&lt;/ref&gt;. [[Рушнаванд (Хорасан-Резави)|Рушнаванд]] йуьртан гӀалин статус йелира 2020 шарахь&lt;ref name=&quot;Rushnavand City&quot;&gt;{{cite web|last=Jahangiri|first=Eshaq|title=Approval regarding the conversion of Rushnavand village to a city|url=https://sdil.ac.ir/|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=17 May 2020}}{{ТӀе цакхочу хьажорг|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 106 158 стаг (30 357 доьзал)&lt;ref name=&quot;2006 Razavi Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2006: Razavi Khorasan Province|url=http://www.amar.org.ir/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шеран ларарца бахархой бара 80 783 стаг (24 292 доьзал)&lt;ref name=&quot;2011 Razavi Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2011: Razavi Khorasan Province|url=https://irandataportal.syr.edu/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2016 шеран ларарца бахархой бара 88 753 стаг (27 607 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 Razavi Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2016: Razavi Khorasan Province|url=https://www.amar.org.ir/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Административан йекъайалар ==
Гонабад шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Гонабад шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан йекъайалар !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 Razavi Khorasan Province&quot; /&gt; !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Razavi Khorasan Province&quot; /&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Razavi Khorasan Province&quot; /&gt;
|-
| '''[[Йукъара бахш (Гонабад шахӀрестан)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''64 849''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''69 773''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''76 427'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[ХӀовме йуьртан гуо (Гонабад шахӀрестан)|ХӀовме й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 16 701 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 18 727 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 20 989
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Пас-Калут йуьртан гуо|Пас-Калут й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 8 762 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 331 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 9 164
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Бидохт]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 823 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 348 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 501
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Гонабад]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 34 563 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 36 367 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 40 773
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Рушнаванд (Хорасан-Резави)|Рушнаванд]] (гӀала){{efn|2016 шеран ларарал тӀаьхьа гӀала хилла&lt;ref name=&quot;Rushnavand City&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;| || style=&quot;text-align: right;&quot;|
|-
| '''[[Баджестан бахш]]'''{{efn|[[Баджестан шахӀрестан|Баджестан шахӀрестане]] дехьайаьккхина&lt;ref name=&quot;Bajestan County Establishment&quot;/&gt;}} || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''29 495''' || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Баджестан йуьртан гуо|Баджестан й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 382 || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Джазин йуьртан гуо|Джазин й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 294 || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Йунеси йуьртан гуо|Йунеси й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 6 334 || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Баджестан]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 11 136 || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Йунеси]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 349 || style=&quot;text-align: right;&quot;|  || style=&quot;text-align: right;&quot;| 
|-
| '''[[Кахк бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 814''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 010''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''12 326'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Кахк йуьртан гуо|Кахк й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 052 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 354 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 809
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Зибад йуьртан гуо|Зибад й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 747 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 243 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 892
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Кахк]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 015 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 413 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 625
|-
| '''Йерриг''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''106 158''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''80 783''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''88 753'''
|-
| colspan=4 | {{small|й. г. {{=}} Йуьртан гуо}}
|}

== Хьажа иштта ==
{{Commons-inline}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{Хорасан-Резави остан}}

[[Категори:Гонабад шахӀрестан]]
[[Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]</text>
      <sha1>k6kgqrbmbtcio9bytbojiug1fezud6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Даргаз (шахӀрестан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1757889</id>
    <revision>
      <id>26545767</id>
      <parentid>11807172</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T10:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8456" sha1="cxy2us3mh22uu42x9lx8ebn7ooxfvrs" xml:space="preserve">{{Short description|Иран пачхьалкхан Хорасан-Резави останан шахӀрестан}}

{{Административан дакъа
 |Бос1                               = {{Бос|Иран}}
 |Нохчийн цӀе                        = Даргаз шахӀрестан
 |Шен цӀе                            = {{lang-fa|شهرستان درگز}}
 |Сурт                               = Shilgan Darreh 20190423 13.jpg
 |Суртан дӀайаздар                   = Даргаз шахӀрестанера Шилган-Дарре ландшафт
 |Пачхьалкх                          = [[Иран]]
 |Герб                               = 
 |Байракх                            = 
 |lat_dir                          = N
 |lat_deg                          = 37
 |lat_min                          = 20
 |lat_sec                          = 
 |lon_dir                          = E
 |lon_deg                          = 58
 |lon_min                          = 58
 |lon_sec                          = 
 |Region                           = 
 |District                         = 
 |Статус                           = [[Иранан шахӀрестанаш|ШахӀрестан]]
 |Йукъайоду                        = [[Хорасан-Резави]]
 |Дайкъа                           = 
 |Коьрта гӀала                     = [[Даргаз]]
 |Йаккхий гӀаланаш               = [[Даргаз]], [[Чапешлу]], [[Лотфабад]], [[Нов-Хандан]]
 |Бахархой                         = 72 355
 |Бахархой ларар шо                 = 2016
 |Бахархойн меттиг                 = 
 |Луьсталла                         = 19,16
 |Къаьмнийн хӀоттам                 = 
 |Динан хӀоттам                    = 
 |Этнохороним                      = 
 |Сахьтан аса                      = [[UTC+3:30]]
 |DST                               = [[UTC+4:30]]
 |Телефонан код                    = 
 |Поштан индекс                    = 
 |Автомобилан код                  = 
 |Идентификатор                    = 
 |Карта                            = Razavi Khorasan.svg
 |Карта 1                          = IranRazaviKhorasan-SVG.svg
 |Сайт                             = 
 |Викилармехь                       = Dargaz County
}}

'''Даргаз шахӀрестан''' ({{lang-fa|شهرستان درگز}}) — [[Иран]]ан [[Хорасан-Резави]] останан административан дакъа (шахӀрестан) йу. Административан центр — [[Даргаз]] гӀала йу&lt;ref name=&quot;Khorasan Province Structure&quot;&gt;{{cite web|last=Habibi|first=Hassan|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the divisions of Khorasan province|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|publisher=Ministry of the Interior|language=fa|date=12 September 1990|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117024415/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|archive-date=2015-11-17|access-date=2026-03-16}}&lt;/ref&gt;.

== Бахархой ==
2006 шеран халкъан ларарца шахӀрестанан бахархойн дукхалла йара 73 439 стаг (19 435 доьзал)&lt;ref name=&quot;2006 Razavi Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2006: Razavi Khorasan Province|url=http://www.amar.org.ir/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2011 шеран ларарца бахархой бара 74 326 стаг (21 654 доьзал)&lt;ref name=&quot;2011 Razavi Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2011: Razavi Khorasan Province|url=https://irandataportal.syr.edu/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;. 2016 шеран ларарца бахархой бара 72 355 стаг (22 778 доьзал)&lt;ref name=&quot;2016 Razavi Khorasan Province&quot;&gt;{{cite web|title=General Population and Housing Census 2016: Razavi Khorasan Province|url=https://www.amar.org.ir/|publisher=Statistical Centre of Iran|language=fa}}&lt;/ref&gt;.

== Административан йекъайалар ==
Даргаз шахӀрестанан бахархойн дукхаллин истори а, административан хӀоттам а кхаа ларарца гайтина таблицехь.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Даргаз шахӀрестанан бахархой
|-
! Административан йекъайалар !! 2006&lt;ref name=&quot;2006 Razavi Khorasan Province&quot;/&gt; !! 2011&lt;ref name=&quot;2011 Razavi Khorasan Province&quot;/&gt; !! 2016&lt;ref name=&quot;2016 Razavi Khorasan Province&quot;/&gt;
|-
| '''[[Йукъара бахш (Даргаз шахӀрестан)|Йукъара бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''40 197''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''42 587''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''41 808'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Такаб йуьртан гуо (Даргаз шахӀрестан)|Такаб й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 892 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 533 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 046
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Даргаз]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 34 305 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 37 054 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 36 762
|-
| '''[[Чапешлу бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 774''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 107''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 360'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Мианкух йуьртан гуо (Даргаз шахӀрестан)|Мианкух й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 409 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 888 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 089
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Къара-Башлу йуьртан гуо|Къара-Башлу й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 118 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 745 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 897
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Чапешлу]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 247 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 474 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 374
|-
| '''[[Лотфабад бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10 374''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10 013''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''9 432'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Дибадж йуьртан гуо|Дибадж й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 297 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 313 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 045
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Зангеланлу йуьртан гуо|Зангеланлу й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 180 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 910 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 522
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Лотфабад]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 897 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 790 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 1 865
|-
| '''[[Нов-Хандан бахш]]''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''11 094''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''10 619''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''9 755'''
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Дорунгар йуьртан гуо|Дорунгар й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 3 296 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 944 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 753
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Шахрестане йуьртан гуо|Шахрестане й. г.]] || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 047 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 5 013 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 4 368
|-
| style=&quot;padding-left: 1em;&quot; | [[Нов-Хандан]] (гӀала) || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 751 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 662 || style=&quot;text-align: right;&quot;| 2 634
|-
| '''Йерриг''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''73 439''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''74 326''' || style=&quot;text-align: right;&quot;| '''72 355'''
|-
| colspan=4 | {{small|й. г. {{=}} Йуьртан гуо}}
|}

== Хьажа иштта ==
{{Commons-inline}}

== Комментареш ==
{{notelist}}

== Билгалдахарш  == 
&lt;references /&gt;

{{Хорасан-Резави остан}}

[[Категори:Даргаз шахӀрестан]]
[[Категори:Хорасан-Резави останан шахӀрестанаш]]
[[Категори:Иранан шахӀрестанаш]]</text>
      <sha1>cxy2us3mh22uu42x9lx8ebn7ooxfvrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джалилабад (Калат)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1771667</id>
    <revision>
      <id>26545642</id>
      <parentid>25938547</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4523" sha1="tlellk6hz0ffngl37ys1dtf7z22arla" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джалилабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جليل اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Хорасан-Резави (остан)
 |остан таблицехь          = Хорасан-Резави (остан){{!}}Хорасан-Резави
 |шахӀрестан               = Калат (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Калат (шахӀрестан){{!}}Калат
 |бахш                     = Централан бахш
 |бахш таблицехь           = Централан бахш{{!}}Централан
 |дехестан                 = Кабуд Гонбадан дехестан
 |дехестан таблицехь       = Кабуд Гонбадан дехестан{{!}}Кабул Гонбадан
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 169
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|22}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джалилабад''' ({{lang-fa|جليل اباد}}) — [[Иран]]ан [[Хорасан-Резави (остан)|Хорасан-Резавин останан]] (провинцин) [[Калат (шахӀрестан)|Калатан шахӀрестанан]] [[Централан бахш|Централан бахшанан]] [[Кабуд Гонбадан дехестан|Кабуд Гонбадан дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 169 стаг, 44 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джалилабад лаьтташ йу Иранан къилбаседа-малхбалехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран малхбалехьа&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Калат (шахӀрестан)}}

[[Категори:Калатан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Хорасан-Резавин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>tlellk6hz0ffngl37ys1dtf7z22arla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джалалабад (Кавар)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1772056</id>
    <revision>
      <id>26545646</id>
      <parentid>25938494</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4379" sha1="mc41dz111miohmmyrt0x50hfyvl07uq" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джалалабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جلال اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Фарс (остан)
 |остан таблицехь          = Фарс (остан){{!}}Фарс
 |шахӀрестан               = Кавар (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Кавар (шахӀрестан){{!}}Кавар
 |бахш                     = Централан бахш
 |бахш таблицехь           = Централан бахш{{!}}Централан
 |дехестан                 = Тасуджан дехестан
 |дехестан таблицехь       = Тасуджан дехестан{{!}}Тасуджан
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 141
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|07}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джалалабад''' ({{lang-fa|جلال اباد}}) — [[Иран]]ан [[Фарс (остан)|Фарсан останан]] (провинцин) [[Кавар (шахӀрестан)|Каваран шахӀрестанан]] [[Централан бахш|Централан бахшанан]] [[Тасуджан дехестан|Тасуджан дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 141 стаг, 25 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джалалабад лаьтташ йу Иранан къилбехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьа, Загрос ламанан кӀажошкахь&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Кавар (шахӀрестан)}}

[[Категори:Каваран нах беха меттигаш]]
[[Категори:Фарсан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>mc41dz111miohmmyrt0x50hfyvl07uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джалалабад (Ардабил)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1772818</id>
    <revision>
      <id>26545647</id>
      <parentid>25938486</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4380" sha1="njnuf5o5b2j9fdl3q6cff915socdxb3" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джалалабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جلال اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Ардабил (остан)
 |остан таблицехь          = Ардабил (остан){{!}}Ардабил
 |шахӀрестан               = Халхал (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Халхал (шахӀрестан){{!}}Халхал
 |бахш                     = ШахӀрудан бахш
 |бахш таблицехь           = ШахӀрудан бахш{{!}}ШахӀрудан
 |дехестан                 = Шалан дехестан
 |дехестан таблицехь       = Шалан дехестан{{!}}Шалан
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 52
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|22}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джалалабад''' ({{lang-fa|جلال اباد}}) — [[Иран]]ан [[Ардабил (остан)|Ардабилан останан]] (провинцин) [[Халхал (шахӀрестан)|Халхалан шахӀрестанан]] [[ШахӀрудан бахш|ШахӀрудан]] [[Шалан дехестан|Шалан дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 52 стаг, 14 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джалалабад лаьтташ йу Иранан къилбаседа-малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседа-малхбузехьа&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Халхал (шахӀрестан)}}

[[Категори:Халхалан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Ардабилан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>njnuf5o5b2j9fdl3q6cff915socdxb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джамалабад (Ламерд)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1775131</id>
    <revision>
      <id>26545645</id>
      <parentid>25938605</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4383" sha1="ts0lzoi4q5d6o51fycea1zrjkkqn3ks" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джамалабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جمال اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Фарс (остан)
 |остан таблицехь          = Фарс (остан){{!}}Фарс
 |шахӀрестан               = Ламерд (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Ламерд (шахӀрестан){{!}}Ламерд
 |бахш                     = Централан бахш
 |бахш таблицехь           = Централан бахш{{!}}Централан
 |дехестан                 = Сигаран дехестан
 |дехестан таблицехь       = Сигаран дехестан{{!}}Сигаран
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 165
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|07}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джамалабад''' ({{lang-fa|جمال اباد}}) — [[Иран]]ан [[Фарс (остан)|Фарсан останан]] (провинцин) [[Ламерд (шахӀрестан)|Ламердан шахӀрестанан]] [[Централан бахш|Централан бахшанан]] [[Сигаран дехестан|Сигаран дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 165 стаг, 37 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джамалабад лаьтташ йу Иранан къилбехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьа, Загрос ламанан кӀажошкахь&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Ламерд (шахӀрестан)}}

[[Категори:Ламердан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Фарсан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>ts0lzoi4q5d6o51fycea1zrjkkqn3ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джамалабад (Ардабил)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1777477</id>
    <revision>
      <id>26545648</id>
      <parentid>25938601</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4580" sha1="4knwwy3710zom82i4oz36b7nyucc6x0" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джамалабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جمال اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Ардабил (остан)
 |остан таблицехь          = Ардабил (остан){{!}}Ардабил
 |шахӀрестан               = Мешгин ШахӀр (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Мешгин ШахӀр (шахӀрестан){{!}}Мешгин ШахӀр
 |бахш                     = КъосабехӀан бахш
 |бахш таблицехь           = КъосабехӀан бахш{{!}}КъосабехӀан
 |дехестан                 = Мешгин-е ГӀарбин дехестан
 |дехестан таблицехь       = Мешгин-е ГӀарбин дехестан{{!}}Мешгин-е ГӀарбин
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 668
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|22}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джамалабад''' ({{lang-fa|جمال اباد}}) — [[Иран]]ан [[Ардабил (остан)|Ардабилан останан]] (провинцин) [[Мешгин ШахӀр (шахӀрестан)|Мешгин ШахӀран шахӀрестанан]] [[КъосабехӀан бахш|КъосабехӀан]] [[Мешгин-е ГӀарбин дехестан|Мешгин-е ГӀарбин дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 668 стаг, 170 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джамалабад лаьтташ йу Иранан къилбаседа-малхбузехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбаседа-малхбузехьа&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Мешгин ШахӀр (шахӀрестан)}}

[[Категори:Мешгин ШахӀран нах беха меттигаш]]
[[Категори:Ардабилан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>4knwwy3710zom82i4oz36b7nyucc6x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джалилабад (Торбат-е-Джам)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1788659</id>
    <revision>
      <id>26545643</id>
      <parentid>25938552</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4668" sha1="ngvgsza4jpx5gyq88a8i5nb80f8jsee" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джалилабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جليل اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Хорасан-Резави (остан)
 |остан таблицехь          = Хорасан-Резави (остан){{!}}Хорасан-Резави
 |шахӀрестан               = Торбат-е-Джам (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Торбат-е-Джам (шахӀрестан){{!}}Торбат-е-Джам
 |бахш                     = Централан бахш
 |бахш таблицехь           = Централан бахш{{!}}Централан
 |дехестан                 = Миан Джаман дехестан
 |дехестан таблицехь       = Миан Джаман дехестан{{!}}Миан Джаман
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 610
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|09}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джалилабад''' ({{lang-fa|جليل اباد}}) — [[Иран]]ан [[Хорасан-Резави (остан)|Хорасан-Резавин останан]] (провинцин) [[Торбат-е-Джам (шахӀрестан)|Торбат-е-Джаман шахӀрестанан]] [[Централан бахш|Централан бахшанан]] [[Миан Джаман дехестан|Миан Джаман дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 610 стаг, 140 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джалилабад лаьтташ йу Иранан къилбаседа-малхбалехьарчу декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран малхбалехьа&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Торбат-е-Джам (шахӀрестан)}}

[[Категори:Торбат-е-Джаман нах беха меттигаш]]
[[Категори:Хорасан-Резавин нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Бот:Проблемаш йолу Иранан НБМ]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>ngvgsza4jpx5gyq88a8i5nb80f8jsee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джалилабад (Семнан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1790695</id>
    <revision>
      <id>26545641</id>
      <parentid>25938551</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="gjeibsq2nuq576t7yq8y3h3xda6gglu" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джалилабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جليل آباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Семнан (остан)
 |остан таблицехь          = Семнан (остан){{!}}Семнан
 |шахӀрестан               = Арадан (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = Арадан (шахӀрестан){{!}}Арадан
 |бахш                     = Централан бахш
 |бахш таблицехь           = Централан бахш{{!}}Централан
 |дехестан                 = Йатерин дехестан
 |дехестан таблицехь       = Йатерин дехестан{{!}}Йатерин
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 701
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|22}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джалилабад''' ({{lang-fa|جليل آباد}}) — [[Иран]]ан [[Семнан (остан)|Семнанан останан]] (провинцин) [[Арадан (шахӀрестан)|Араданан шахӀрестанан]] [[Централан бахш|Централан бахшанан]] [[Йатерин дехестан|Йатерин дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 701 стаг, 202 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джалилабад лаьтташ йу Иранан къилбаседехьара центран декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран малхбалехьарчу декъехь&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{Арадан (шахӀрестан)}}

[[Категори:Араданан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Семнанан нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>gjeibsq2nuq576t7yq8y3h3xda6gglu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джамалабад (Чехармехаль а, Бахтиари а)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1797441</id>
    <revision>
      <id>26545644</id>
      <parentid>25938617</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <origin>26545644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4604" sha1="mehrddw74f82ekbp5xao7fr08ldkvc6" xml:space="preserve">{{НБМ-Иран
 |статус                   = эвла
 |нохчийн цӀе              = Джамалабад
 |шен цӀе                  = {{lang-fa|جمال اباد}}
 |пачхьалкх                = Иран
 |файл                      = 
 |файлан шоралла           = 
 |файлах лаьцна            = 
 |мохк таблицехь           = 
 |хӀост                    = 
 |байракх                  = 
 |хӀостан шоралла          = 
 |байракхан шоралла        = 
 |CoordAddon               = 
 |CoordScale               = 
 |пачхьалкхан картин барам = 
 |регионан картин барам    = 
 |кӀоштан картин барам     = 
 |регионан тайпа           = 
 |остан                    = Чехармехаль а, Бахтиари а (остан)
 |остан таблицехь          = Чехармехаль а, Бахтиари а (остан){{!}}Чехармехаль а, Бахтиари а
 |шахӀрестан               = КухӀранг (шахӀрестан)
 |шахӀрестан таблицехь     = КухӀранг (шахӀрестан){{!}}КухӀранг
 |бахш                     = Базофтан бахш
 |бахш таблицехь           = Базофтан бахш{{!}}Базофтан
 |дехестан                 = Доабан дехестан
 |дехестан таблицехь       = Доабан дехестан{{!}}Доабан
 |йукъара йекъайалар       = 
 |коьртан тайпа            = 
 |корта                    = 
 |йиллина терахь           = 
 |йиллинарг                = 
 |дуьххьара хьахор         = 
 |хьалхара цӀерш           = 
 |статус йелла терахь       = 
 |майда                    = 
 |локкхаллин тайпа         = 
 |хӀордан сизал локхалла   = 
 |климат                   = 
 |официалан мотт            = 
 |бахархой                 = 42
 |бахархой ларар шо        = 2006&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;&gt;{{IranCensus2006|14}}&lt;/ref&gt;
 |луьсталла                 = 
 |агломераци               = 
 |къаьмнийн хӀоттам         = 
 |динан хӀоттам             = 
 |бахархойн цӀерш           = 
 |сахьтан аса              = +3:30
 |DST                      = 
 |телефонан код             = 
 |поштан индекс             = 
 |поштан индексаш           = 
 |автомобилан код           = 
 |идентификаторан тайпа     = 
 |идентификаторан терахьаш = 
 |категори Commons чохь     = 
 |сайт                     = 
 |сайтан мотт               = 
}}
'''Джамалабад''' ({{lang-fa|جمال اباد}}) — [[Иран]]ан [[Чехармехаль а, Бахтиари а (остан)|Чехармехалан а, Бахтиарин а останан]] (провинцин) [[КухӀранг (шахӀрестан)|КухӀранган шахӀрестанан]] [[Базофтан бахш|Базофтан бахшанан]] [[Доабан дехестан|Доабан дехестанара]] эвла. 2006 шарахь бахархойн дукхалла 42 стаг, 9 доьзалехь&lt;ref name=&quot;IranCensus2006&quot;/&gt;.

== Географи ==
Джамалабад лаьтташ йу Иранан малхбузехьара центран декъехь, пачхьалкхан коьртачу гӀалин ТехӀеран къилбехьарчу декъехь&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/iraq_and_iran/ |title=Iraq and Iran, Army Map Service (AMS) |website=Perry-Castañeda Library Map Collection |publisher=University of Texas at Austin |language=en |access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
{{Дакъа кечдар}}

== Бахархой ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{КухӀранг (шахӀрестан)}}

[[Категори:КухӀранган нах беха меттигаш]]
[[Категори:Чехармехалан а, Бахтиарин а нах беха меттигаш]]
[[Категори:Иранан нах беха меттигаш]]
{{rq|stub|img|sources|translate}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>mehrddw74f82ekbp5xao7fr08ldkvc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бойченко, Александр Александрович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2022998</id>
    <revision>
      <id>26545621</id>
      <parentid>22846487</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T22:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6846" sha1="f77m2b6f9vavx4ny6v2pr8sgewqqc3q" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 |ЦӀе             = Бойченко Александр 
 |Сурт            = 
 |Шоралла         = 
 |Суьртах лаьцна  = 
 |Стен-боьршалла  = 
 |Йуьззина цӀе    = Бойченко Александр Александрович 
 |Шен цӀе         = 
 |Харц цӀе        = 
 |Харц цӀераш     = 
 |Вина терахь     = 4.5.1945
 |Вина меттиг     = 
 |Кхелхина терахь =26.7.2004
 |Кхелхина меттиг =
 |Гражданалла     = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]
 |Карара клуб     = 
 |Лоьмар          = 
 |Позици          = [[Кевнахо (футбол)|кевнахо]]
 |Кегийрхойн клубаш= 
 |Къоман гулйина команда =
 |Клубаш          = {{спортан карьера
|1963|{{ССРС байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Цемент (Новороссийск)]]|3 (-1)
|1964—1968|{{ССРС байракх|20px}} [[СКА (футболан клуб, Дон-тӀера-Ростов)|СКА (Дон-тӀера-Ростов)]]|52
|1969|{{ССРС байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|15 (-21)
|1970|{{ССРС байракх|20px}} [[Торпедо (футболан клуб, Таганрог)|Торпедо (Таганрог)]]|18
|1971—1974|{{ССРС байракх|20px}} [[СКА (футболан клуб, Дон-тӀера-Ростов)|СКА (Дон-тӀера-Ростов)]]|42
|1975|{{ССРС байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Петарбух)|Динамо (Ленинград)]]|0
|1975—1977|{{ССРС байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|64}}
 |футзалан клубаш =
 |Тренеран клубаш =
 |Локхалла        = 185
 |Йозалла         = 
 |Мидалш          = 
|гуламах дерг карладаккхар=
|клубах дерг карладаккхар=
|тренерах дерг карладаккхар=
|суьдхойх дерг карладаккхар=
 |Викиларма       = 
}}
'''Бойченко Александр Александрович''' (1945 шеран 4 майхь — 2004 шеран 26 июлехь) — советийн [[футбол]]ист, [[Кевнахо (футбол)|кевнахо]].

== Биографи ==
Лакхарчу тӀегӀанехь ловза волавелира 1963 шарахь «[[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Цемент]]» (Новороссийск) командехь. ШолгӀачу шарахь дехьаваьлла [[СКА (футболан клуб, Дон-тӀера-Ростов)|ростовн СКА]] йукъа, цу йукъахь дебютан матч левзира цхьа шо ах шо даьлча — 1965 шеран 14 сентябрехь [[Футболех ловзаран ССРС чемпионат|лакхарчу лигин]] матчехь [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|ЦСКА]] дуьхьала&lt;ref&gt;[http://footballfacts.ru/matches/184686 СКА Дон-тӀера-Ростов 1 : 0 ЦСКА Москва] {{ТӀе цакхочу хьажорг|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Дукхаха йолу хенахь [[Иванов, Анатолий Николаевич (футболист)|Иванов Анатолийн]] дукблер вара. 1966 шарахь команда хилира ССРС чемпионатан дети совгӀатхо, амма Бойченко оцу шарахь кхо матч бен ца левзира. 1967 хилира коьрта кевнахо ростовн клубан, шарахь левзира 31 матч, амма шолгӀачу шеран йуккъехь Ивановс аратеттира иза кевнашкара, ша йухавирзира «гуране».

1969 шарахь кевнахо ловзуш вара [[Футболех ловзаран ССРС хьалхара лига|«А» классан шолгӀачу тобанехь]] «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]] тобанехь, ткъа 1970 шарахь — [[Футболех ловзаран ССРС шолгӀа лига|«Б» классехь]] [[Торпедо (футболан клуб, Таганрог)|таганроган «Торпедо»]] клубехь. 1971 шарахь иза йухавеара Ростовра СКА-на йукъа, амма йуха а дукхаха йолу хан йаьккхира резерван ловзархочун даржехь, [[Кудасов, Лев Федорович|Лев Кудасов]] хуьйцуш. 1973 шарахь бен, эскаран тоба лакхарчу лигера охьайаьккхинчу хенахь, Бойченко хаддаза ловзуш вацара, 21-зза майданахь гучувелира. Йерриг а лакхарчу лигехь 86 матч левзина иза.

1975 шарахь иза дехьавелира Ленинградан «Динамо» клубе, амма цкъа а ца левзира цхьа а матч. Шен карьера чекхйолуш иза ловзуш вара Ростовра «Ростсельмашехь», 64 матчехь гучувелира къоман чемпионатехь. 1970-чу шерашкахь иза Ростовн массо а заманахь хиллачу сийлаллин тобанна йукъа вахийтина, хаам бо клубан официалан сайта тӀехь.

2004 шеран 26 июлехь велла&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fc-rostov.ru/club/club_story/1970-79 |title=Легенды 70-х |access-date=2018-03-15 |archive-date=2018-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309205240/http://www.fc-rostov.ru/club/club_story/1970-79 |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309205240/http://www.fc-rostov.ru/club/club_story/1970-79 |date=2018-03-09 }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{footballfacts|105611}}

{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК СКА Дон-тӀера-Ростов ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Торпедо» Таганрог ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]</text>
      <sha1>f77m2b6f9vavx4ny6v2pr8sgewqqc3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гогуа, Гогита Хазизович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2023809</id>
    <revision>
      <id>26545751</id>
      <parentid>23814482</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40822" sha1="h1klqrphp9zsgyf8hx6z3ifuhimg10l" xml:space="preserve">{{фамилихой|Гогуа}}
{{Футболист
 |ЦӀе             = Гогуа Гогита 
 |Сурт            = 
 |Шоралла         = 
 |Суьртах лаьцна  = 
 |Стен-боьршалла  = 
 |Йуьззина цӀе    = Гогуа Гогита Хазизович 
 |Шен цӀе         = 
 |Харц цӀе        = 
 |Харц цӀераш     = 
 |Вина терахь     = 
 |Вина меттиг     = {{ВМ|Чхороцку|Чхоруцкухь}}, [[Сванети]], [[Гуьржийн ССР]], [[ССРС]]
 |Кхелхина терахь =
 |Кхелхина меттиг =
 |Гражданалла     = 
 |Карара клуб     = {{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Самегрело Чхороцку]]
 |Лоьмар          = 
 |Позици          = [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 |Кегийрхойн клубаш= {{спортан карьера
|1992—?|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} 21 век (Тиблиси)|
| |{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} СДЮШОР [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо (Тиблиси)]]}}
 |Къоман гулйина команда ={{спортан карьера
|2004—2005|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан гулйина команда (21 шо кхачанза)|Гуьржийчоь (21 шо кхачанза)]]|4 (0)
|2005—2011|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан гулйина команда|Гуьржийчоь]]|27 (1)}}
 |Клубаш          = {{спортан карьера
|1999—2000|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} [[Гурия (футболан клуб)|Гурия]]|1 (0)
|2001—2002|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо-2 (Тиблиси)]]|12 (0)
|2002—2003|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} [[Мерани (футболан клуб, Тиблиси)|Мерани]]|1 (0)
|2003—2005|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Металлург (футболан клуб, Рустави)|Тиблиси]]|41 (2)
|2005|{{Россин байракх|20px}} [[Химки (футболан клуб)|Химки]]|5 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Спартак-Нальчик|Спартак (Нальчик)]]|23 (2)
|2007|{{Россин байракх|20px}} [[Сатурн (футболан клуб, Раменски, 1946)|Сатурн (Раменски)]]|15 (0)
|2008—2010|{{Россин байракх|20px}} [[Спартак-Нальчик]]|61 (5)
|2009|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|5 (0)
|2011|{{Россин байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Нижни Новгород)]]|13 (1)
|2011—2013|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо (Тиблиси)]]|13 (3)
|2012—2013|{{аренда}}{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Дила (футболан клуб)|Дила]]|22 (2)
|2013—2015|{{Россин байракх|20px}} [[СКА-Энергия]]|49 (9)
|2015|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Дила (футболан клуб)|Дила]]|10 (1)
|2016|{{Кхазакхстанан байракх|20px}} [[Иртыш (футболан клуб, Павлодар)|Иртыш (Павлодар)]]|12 (4)
|2016—2017|{{Кхазакхстанан байракх|20px}} [[Ордабасы]]|22 (2)
|2017|{{Кхазакхстанан байракх|20px}} [[Окжетпес]]|16 (0)
|2018|{{Кхазакхстанан байракх|20px}} [[Кызыл-Жар СК]]|11 (1)
|2018|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Дила (футболан клуб)|Дила]]|14 (0)
|2019|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Самтредиа (футболан клуб)|Самтредиа]]|26 (5)
|2020|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Шевардени-1906]]|9 (3)
|2021|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Сиони (футболан клуб)|Сиони]]|14 (2)
|2022|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Колхети-1913]]|? (?)
|2022—{{хӀ. а.}}|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Самегрело Чхороцку]]|17 (4)
}}
 |футзалан клубаш =
 |пляжан клубаш =
 |Тренеран клубаш =
 |Локхалла        = 172
 |Йозалла         = 
 |Мидалш          = 
|гуламах дерг карладаккхар=
|клубах дерг карладаккхар=
|тренерах дерг карладаккхар=
|суьдхойх дерг карладаккхар=
 |Викиларма       = 
}}
'''Го́гуа Гоги́та Хази́зович''' ({{lang-ka|გოგიტა ხაზიზის ძე გოგუა}}; [[1983]] шеран [[4 сентябрь|4 сентябрехь]], [[Чхороцку]]хь, [[Сванети]]) — [[гуьржийчоь]]нан [[футбол]]ист, «[[Самегрело Чхороцку]]» клубан [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. [[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан гулйина команда|Гуьржийчоьнан къоман гулйина командин]] экс-ловзархо.

== Карьера ==
=== Клубан ===
[[Файл:Gogita Gogua 2008.JPG|мини|слева|180px|Къона Гогуа, «Спартак» (Нальчик), 2008]]
[[Тиблиси]]н ишколийн «21 бӀешо» а, «[[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо]]» а кхиорхо ву. Ловзархочун профессионалийн карьера йолийна 1999 шарахь, оцу хенахь 16 шо долу ловзархочо цхьа матч дӀайаьхьира [[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан хьалхара лига|гуьржийн хьалхара лигехь]] [[Ланчхути|Ланчхутера]] «[[Гурия (футболан клуб)|Гурия]]» йукъахь. Цул тӀаьхьа 2001/02 шарахь левзира [[Тиблиси]]н «[[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо]]» командин кегийрхойн тобанахь, оцунна йукъахь шийттаза майдана велира. Шеран шолгӀа дакъа Гогитас дӀадаьхьира кхечу тиблисин «[[Мерани (футболан клуб, Тиблиси)|Мерани]]» командехь, амма цуьнан ловзаран практика йацара, цкъа бен майдана ца велира иза. Дуьххьарлера ловзаран практика Гогуан хилира 20 шо долуш коьрта гӀалара «[[Металлург (футболан клуб, Рустави)|Тиблисера]]» ловзархо волуш. Шина шарахь командехь левзира 41-за, шозза гол туьйхира.

2005 шеран шолгӀа дакъа Гогуас дӀадаьхьира [[Футболан къоман лигин хьалхейаккхар|россин хьалхара лигин]] клубехь — [[Москохан область|Москохан областан]] «[[Химки (футболан клуб)|Химкин]]» йукъахь, цигах ца левзира пхеа матчехь бен. ТӀаьхьа догӀу шо долалуш контракт дира [[Футболех ловзаран Россин чемпионат|россин премьер-лигера]] [[Нальчик]]ан «[[Спартак-Нальчик|Спартакца]]», цигахь коьрта ловзархочух цхьаъ хилира. Россин лакхара лигехьГогитин дебют хилира 2006 шеран 18 мартехь хьалхара туран цӀерачу матчехь карарчу мехкан чемпионна духьала — [[Москох]]ара [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|эскархошца]]. Гогуа левзира майданахь 61 минотехь, цул тӀаьхьа хийцира [[Машуков, Аслан Владимирович|Машуков Аслана]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rus.rfpl.org/match/match_2340.html |title=Футболех ловзаран Россин чемпионат. Протокол матча «Спартак» (Нальчик) — ЦСКА (Москва) 0:1 |publisher=Официальный сайт РФПЛ |date=2006-03-18 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvMCGRn?url=http://rus.rfpl.org/index.php/match/index/2340 |archive-date=2013-08-19 }}{{ТӀе цакхочу хьажорг|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Йерриг оцу шарахь Гогуа левзира 23-за нальчикхошна йукъахь, шозза къовсамхойн кевнаш даьстира, «[[Ростов (футболан клуб)|Ростовца]]» а, [[Самара|самарин]] «[[Крылья Советов (футболан клуб, Самара)|Крылья Советовца]]» а.

Важа шо долалуш Гогитас йитира [[ГӀебартойн-Балкхаройчоь]]нан клуб, барт бира эха шарна [[Шотланди]]н «[[Харт оф Мидлотиан|Хартс]]» клубаца. Амма трансфер йуьйхира, хӀунда аьлча Гогитина белхан виза ца йелира Шотландин чу ва&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Russia/premier_league/spbnews_Gogita-Gogua-V-Rossii-esti-treneri-luchshe-Gullita |title=Гогита Гогуа: «В России есть тренеры лучше Гуллита» |publisher=''[[Sportbox.ru]]'' |date=2011-05-24 |author=Елена Новикова. |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvNbNRF?url=http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Russia/premier_league/spbnews_Gogita-Gogua-V-Rossii-esti-treneri-luchshe-Gullita |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sports.ru/football/1673231.html |title=Гогуа не будет играть в «Хартс» |publisher=''[[Sports.ru]]'' |date=2007-01-31 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvPTgkG?url=http://www.sports.ru/football/1673231.html |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;. Цул тӀаьхьа Гогуа [[Раменски|раменскера]] «[[Сатурн (футболан клуб, Раменски, 1946)|Сатурн]]» йукъа веира&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://fcgazovik.ru/se/football/index.php?action=show&amp;nid=4568 |title=Гогита Гогуа перешёл в «Сатурн» |publisher=Официальный сайт ФК «Газовик» (Оренбург) |date=2007-03-02 |access-date=2013-08-16 |archive-date=2013-08-19 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvROcVj?url=http://fcgazovik.ru/se/football/index.php?action=show |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141102193726/http://fcgazovik.ru/se/football/index.php?action=show&amp;nid=4568 |date=2014-11-02 }}&lt;/ref&gt;. Амма царна йукъахь чӀагӀ ца велира, кхин а шо даьлча Гогуа йухавирзира Нальчике&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sports.ru/football/4080063.html |title=Гогуа подписал контракт с нальчикским «Спартаком» |publisher=''[[Sports.ru]]'' |date=2008-02-05 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvSOXUo?url=http://www.sports.ru/football/4080063.html |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;.

2009 шеран шолгӀа декъехь бегонде ийцира нальчикхошкара [[Соьлжа-ГӀала|Соьлжа-ГӀалин]] «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терко]]»&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sports.ru/football/26253224.html |title=Гогуа и Кутарба перешли в «Терек» |publisher=''[[Sports.ru]]'' |date=2009-08-20 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvUHZlK?url=http://www.sports.ru/football/26253224.html |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;, амма, командин йукъахь 5 матч бен ца ловзуш йуха веира. Йерриге «Спартак» йукъахь 2008-2010 шерашкахь 61 матчехь левзира, чу туьйхира 5 буьрка. 2011/12 шо долалуш йитира Нальчик, контракт йира россин премьер-лигин керла командица [[Нижни Новгород]]ан «[[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волгица]]»&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.region-07.ru/e/985468-novyiy-futbolnyiy-sezon-gogita-gogua-nachnet- |title=Новый футболан шо Гогита Гогуа начнёт в ФК «Волга» |publisher=Регион 07 |date=2011-01-03 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvWDHty?url=http://www.region-07.ru/e/985468-novyiy-futbolnyiy-sezon-gogita-gogua-nachnet- |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;. Амма, клубан куьйгалла хийцаделча, Гогуа, цхьа могӀа суьдан къийсамаш листина&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.euro-football.ru/article/29/884072_volga_podala_v_sud_na_gogua_i_salukvadze |title=«Волга» подала в суд на Гогуа и Салуквадзе |publisher=''Euro-football.ru'' |date=2012-02-28 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvaVd2n?url=http://www.euro-football.ru/article/29/884072_volga_podala_v_sud_na_gogua_i_salukvadze |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;, маьрша агетан статусехь йитира команда&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eurosport.ru/football/russian-premier-league/2011-2012/story_sto2874607.shtml |title=Гогита Гогуа покинет «Волгу» |publisher=''Eurosport.ru'' |date=2011-07-17 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Izve09Gb?url=http://www.eurosport.ru/football/russian-premier-league/2011-2012/story_sto2874607.shtml |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;.

Цул тӀаьхьа Гогита цӀа вирзира даймазка — Гуьржийчу, барт бира [[Тиблиси]]н «[[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамоца]]»&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sports.ru/football/134615702.html |title=Гогита Гогуа перейдёт в тбилисское «Динамо» |publisher=''[[Sports.ru]]'' |date=2012-01-14 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvfsO8c?url=http://www.sports.ru/football/134615702.html |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;, цигахь левзира шо чекхдаллалц. 2012/13 шеран йуьххьехь бегондин бакъонашца кхечу гуьржийн «[[Дила (футболан клуб)|Дила]]» клубан йукъа вахара, цигахь левзира цхьана шарахь.

Контракт чекхйаьлча Гогуа йуха вахара [[Росси|Россех]], иза хилира [[хабаровск]]ан «[[СКА-Энергия]]н» ловзархо&lt;ref name=&quot;СКА&quot;&gt;{{cite web |url=http://fc-skaenergy.ru/main/index.php/the-news-lenta/35-demo-content/1005--l-r- |title=В заявке «СКА-Энергии» восемь новичков |publisher=Официальный сайт ФК «СКА-Энергия» (Хабаровск) |date=2013-07-18 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Izvhzxn2?url=http://fc-skaenergy.ru/main/index.php/the-news-lenta/35-demo-content/1005--l-r- |archive-date=2013-08-19 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141102203834/http://fc-skaenergy.ru/main/index.php/the-news-lenta/35-demo-content/1005--l-r- |date=2014-11-02 }}&lt;/ref&gt;, ловзуш йолу мехкан [[Футболан къоман лигин хьалхейаккхар|хьалхара лигехь]]. Керла клубехь Гогитин дебют хилира 2013 шеран 18 июлехь [[Футболан къоман лига|ФКъЛ]] кхоалгӀа туран матчехь москохан «[[Торпедо (футболан клуб, Москох)|Торпедон]]» дуьхьала&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://1fnl.ru/champioship/results/186/225/189/1013/ |title=Первенство ФНЛ. Протокол матча «СКА-Энергия» (Хабаровск) — «Торпедо» (Москва) 0:0 |publisher=Официальный сайт ФНЛ |date=2013-07-18 |archive-url=https://www.webcitation.org/6IJnq6Hsk?url=http://1fnl.ru/champioship/results/186/225/189/1013/ |archive-date=2013-07-23 }}&lt;/ref&gt;.

2018 шеран 29 январехь Гогуа Гогитех [[петропавловск]]ан «[[Кызыл-Жар СК]]» ловзархо хилира&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kazfootball.kz/news/22863 |title=Официально: Гогита Гогуа — игрок «Кызыл-Жар СК» |access-date=2018-01-30 |archive-date=2021-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308130710/http://kazfootball.kz/news/22863 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

=== Гулйина командехь ===
[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан гулйина команда|Къоман]] гулйина командехь дебют йира 2005 шеран 9 февралехь доттагӀаллин матчехь [[Футболех ловзаран Литван гулйина команда|Литван командин]] дуьхьала&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.weltfussball.de/spielbericht/freundschaft-2005-februar-georgien-litauen/ |title=Протокол матча. Сборная Грузии — Сборная Литвы 1:0 |date=2005-02-09 |publisher=''Weltfussball.de'' |lang=de |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvjxUUr?url=http://www.weltfussball.de/spielbericht/freundschaft-2005-februar-georgien-litauen/ |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;. Хьалхара а, цхьаъ бен йоцу а гол гулйина командехь Гогитас туьйхира 2005 шеран 12 ноябрехь тӀаьххьара минотехь доттагӀаллин матчехь [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгарин командин]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.weltfussball.de/spielbericht/freundschaft-2005-november-bulgarien-georgien/ |title=Протокол матча. Сборная Болгарии — Сборная Грузии 6:2 |date=2005-11-12 |publisher=''Weltfussball.de'' |lang=de |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvkoL7w?url=http://www.weltfussball.de/spielbericht/freundschaft-2005-november-bulgarien-georgien/ |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;. 2011 шеран 27 мартехь, [[Футболех ловзаран Хорватин гулйина команда|Хорватин гулйина командин]] дуьхьалчу [[Футболех ловзаран Европин чемпионат 2012|2012 шеран Европин чемпионатан]] [[Футболех ловзаран Европин чемпионат 2012 (харжаман турнир)|харжаман матчал]] тӀехьара шолгӀачу дийнахь, Гогитина а, гуьржийн командин коьрта тренерна [[Кецбая, Темури|Кецбая Темурина]] а йукъахь дар-дацар хилла, иза бахьан долуш ловзархочуьнан къоман командера меттиг байна&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ru.saqinform.ge/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=6715:gogita-gogua-v-pervie-govorit&amp;catid=42:pravo&amp;Itemid=400#axzz2c7LWDgM6 |title=Гогита Гогуа впервые говорит о деталях инцидента |publisher=Информационно-аналитическое агентство «Грузинформ» |date=2011-11-21 |author=Магда Клдиашвили. |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvldJXg?url=http://ru.saqinform.ge/index.php?option=com_content#axzz2c7LWDgM6 |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;.

Дуьненан тоьлла команда хета «[[Барселона (футболан клуб)|Барселона]]», тоьлла ловзархо — [[Месси, Лионель|Месси]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sports.ru/football/70495317.html |title=Гогита Гогуа: «У Нальчика футболисты не хуже, чем у грандов» |publisher=''[[Sports.ru]]'' |date=2010-05-05 |author=Юрий Дудь. |archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvpSaRq?url=http://www.sports.ru/football/70495317.html |archive-date=2013-08-19 }}&lt;/ref&gt;.

=== Гулйина командехь ===
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot; width=1000
|-
!style=&quot;color:black; background-color:white&quot; colspan=7|Гуьржийчоьнан гулйина командехь Гогуа Гогитин матчаш а, голаш а.
|-
!align=center width=50|№
!align=center width=150|Терахь
!align=center width=200|Левзина меттиг
!align=center width=200|Къовсамхо
!align=center width=100|Чот
!align=center width=100|Голаш
!align=center width=200|Къовсам
|-
|align=center|1
|2005 шеран 9 февраль 
|[[Тиблиси]]
|{{Литван байракх}} [[Футболех ловзаран Литван гулйина команда|Литва]]
|align=center|1:0
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|2
|2005 шеран 26 март 
|Тиблиси
|{{Желтойчоьнан байракх}} [[Футболех ловзаран Желтойчоьнан гулйина команда|Желтойчоь]]
|align=center|1:3
|align=center|-
|[[Футболех ловзаран дуьненан чемпионат 2006 (харжаман турнир, УЕФА)|Харжаман матч ДЧ-2006]]
|-
|align=center|3
|2005 шеран 30 март 
|Тиблиси
|{{Туркойчоьнан байракх}} [[Футболех ловзаран Туркойчоьнан гулйина команда|Туркойчоь]]
|align=center|2:5
|align=center|-
|Харжаман матч ДЧ-2006
|-
|align=center|4
|2005 шеран 3 сентябрь 
|Тиблиси
|{{Украинин байракх}} [[Футболех ловзаран Украинин гулйина команда|Украина]]
|align=center|1:1
|align=center|-
|Харжаман матч ДЧ-2006
|-
|align=center|5
|2005 шеран 7 сентябрь 
|[[Копенгаген]]
|{{Данин байракх}} [[Футболех ловзаран Данин гулйина команда|Дани]]
|align=center|1:6
|align=center|-
|Харжаман матч ДЧ-2006
|-
|align=center|6
|2005 шеран 12 октябрь 
|[[Пирей]]
|{{Желтойчоьнан байракх}} [[Футболех ловзаран Желтойчоьнан гулйина команда|Желтойчоь]]
|align=center|0:1
|align=center|-
|Харжаман матч ДЧ-2006
|-
|align=center|7
|2005 шеран 12 ноябрь 
|[[Софи]]
|{{Болгарин байракх}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]
|align=center|2:6
|align=center|1
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|8
|2005 шеран 16 ноябрь 
|Тиблиси
|{{Урданин байракх}} [[Футболех ловзаран Урданин гулйина команда|Урдана]]
|align=center|3:2
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|9
|22 марта 2006 шеран
|[[Тирана]]
|{{Албанин байракх}} [[Футболех ловзаран Албанин гулйина команда|Албани]]
|align=center|0:0
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|10
|2006 шеран 27 май 
|[[Альтенкирхен (Вестервальд)|Альтенкирхен]]
|{{Керла Зеландин байракх}} [[Футболех ловзаран Керла Зеландин гулйина команда|Керла Зеланди]]
|align=center|1:3
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|11
|2006 шеран 31 май 
|[[Дорнбирн]]
|{{Парагвайн байракх}} [[Футболех ловзаран Парагвайн гулйина команда|Парагвай]]
|align=center|0:1
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|12
|2006 шеран 16 август 
|[[Тофтир]]
|{{Фарерийн гӀайренийн байракх}} [[Футболех ловзаран Фарерийн гӀайренийн гулйина команда|Фарерийн гӀайренаш]]
|align=center|6:0
|align=center|-
|[[Футболех ловзаран Европин чемпионат 2008 шеран (харжаман турнир)|Харжаман матч ЕЧ-2008 шеран]]
|-
|align=center|13
|2006 шеран 2 сентябрь 
|Тиблиси
|{{Францин байракх}} [[Футболех ловзаран Фрацин гулйина команда|Франци]]
|align=center|0:3
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2008 шеран
|-
|align=center|14
|2006 шеран 6 сентябрь 
|[[Киев]]
|{{Украинин байракх}} [[Футболех ловзаран Украинин гулйина команда|Украина]]
|align=center|2:3
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2008 шеран
|-
|align=center|15
|2006 шеран 7 октябрь 
|[[Росток]]
|{{Германин байракх}} [[Футболех ловзаран Германин гулйина команда|Германи]]
|align=center|0:2
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|16
|2006 шеран 15 ноябрь 
|Тиблиси
|{{Уругвайн байракх}} [[Футболех ловзаран Уругвайн гулйина команда|Уругвай]]
|align=center|2:0
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|17
|2007 шеран 7 февраль 
|Тиблиси
|{{Туркойчоьнан байракх}} [[Футболех ловзаран Туркойчоьнан гулйина команда|Туркойчоь]]
|align=center|1:0
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|18
|2007 шеран 24 март 
|[[Глазго]]
|{{Шотландин байракх}} [[Футболех ловзаран Шотландин гулйина команда|Шотланди]]
|align=center|1:2
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2008 
|-
|align=center|19
|2008 шеран 6 февраль 
|Тиблиси
|{{Латвин байракх}} [[Футболех ловзаран Латвин гулйина команда|Латви]]
|align=center|1:3
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|20
|3 марта 2010
|Тиблиси
|{{Эстонин байракх}} [[Футболех ловзаран Эстонин гулйина команда|Эстони]]
|align=center|2:1
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|21
|11 августа 2010
|[[Кишинёв]]
|{{Молдавин байракх}} [[Футболех ловзаран Молдовин гулйина команда|Молдова]]
|align=center|0:0
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|22
|3 сентября 2010 шеран
|[[Пирей]]
|{{Желтойчоьнан байракх}} [[Футболех ловзаран Желтойчоьнан гулйина команда|Желтойчоь]]
|align=center|1:1
|align=center|-
|[[Футболех ловзаран Европин чемпионат 2012 (харжаман турнир)|Харжаман матч ЕЧ-2012]]
|-
|align=center|23
|2010 шеран 7 сентябрь
|Тиблиси
|{{Исраилан байракх}} [[Футболех ловзаран Исраилан гулйина команда|Исраил]]
|align=center|0:0
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2012
|-
|align=center|24
|2010 шеран 8 октябрь 
|Тиблиси
|{{Малтин байракх}} [[Футболех ловзаран Малтин гулйина команда|Малта]]
|align=center|1:0
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2012
|-
|align=center|25
|2010 шеран 12 октябрь 
|[[Рига]]
|{{Латвин байракх}} [[Футболех ловзаран Латвин гулйина команда|Латви]]
|align=center|1:1
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2012
|-
|align=center|26
|2011 шеран 9 февраль 
|[[Лимасол]]
|{{Эрмалойчоьнан байракх}} [[Футболех ловзаран Эрмалойчоьнан гулйина команда|Эрмалойчоь]]
|align=center|2:1
|align=center|-
|ДоттагӀаллин матч
|-
|align=center|27
|2011 шеран 26 март 
|Тиблиси
|{{Хорватин байракх}} [[Футболех ловзаран Хорватин гулйина команда|Хорвати]]
|align=center|1:0
|align=center|-
|Харжаман матч ЕЧ-2012
|}

'''Йерриг: 27 матч / 1 гол; 9 толам, 6 цхьан ца тоьлла, 12 иэшам'''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eu-football.info/_player.php?id=6965|title=Статистика выступлений Гогиты Гогуа за сборную Грузии|publisher=''EU-Football.info''|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604095859/https://eu-football.info/_player.php?id=6965|archive-date=2022-06-04|access-date=2014-11-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

''(коррекци йина 2011 шеран 27 мартан хьолехь)''

== Кхиамаш ==
* [[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат|Гуьржийчоьнан чемпионатан]] дато совгӀатхо: [[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2012/2013|2012/13]].

== Шен дахар ==
Зуда йалийна ву&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sports.ru/football/4338426.html|title=Гогита Гогуа: «„Сатурну“ я ещё забью»|publisher=''[[Sports.ru]]''|date=2008-03-18|archive-url=https://www.webcitation.org/6IzvnQv7p?url=http://www.sports.ru/football/4338426.html|archive-date=2013-08-19}}&lt;/ref&gt;.

== Ловзаран статистика ==
{|border=1 align=center cellpadding=4 style=&quot;border:1px #aaaaaa; border-collapse:collapse&quot;
|- align=center style=background:beige
!rowspan=2 width=220|Команда
!rowspan=2 width=70|Шо
!colspan=3 width=140|Чемпионат
!colspan=2 width=90|Кад
!colspan=2 width=90|Еврокедаш
!colspan=2 width=90|Йерриг
|- align=center style=background:beige
!ТӀегӀа
!Ловзарш
!Голаш
!Ловзарш
!Голаш
!Ловзарш
!Голаш
!Ловзарш
!Голаш
|-
!align=left valign=center|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} [[Гурия (футболан клуб)|Гурия]]
|align=center|1999/00
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 1999/2000|?]]
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|1
!align=center|0
|-
!align=left valign=center|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо-2 (Тиблиси)]]
|align=center|2001/02
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2001/2002|II]]
|align=center|12

|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|12
!align=center|0
|-
!align=left valign=center|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}} [[Мерани (футболан клуб, Тиблиси)|Мерани]]
|align=center|2002/03
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2002/2003|I]]
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|1
!align=center|0
|-
!rowspan=3 align=left valign=center|{{Гуьржийчоьнан байракх (1990-2004)|20px}}{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Металлург (футболан клуб, Рустави)|Тиблиси]]
|align=center|2003/04
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2003/2004|I]]
|align=center|24
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|24
!align=center|0
|-
|align=center|2004/05
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2004/2005|I]]
|align=center|17
|align=center|2
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|1
|align=center|0
!align=center|18
!align=center|2
|- align=center style=background:lemonchiffon
!colspan=2|Йерриг
!41!!2!!0!!0!!1!!0!!42!!2
|-
!align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[Химки (футболан клуб)|Химки]]
|align=center|2005
|align=center|[[ПФЛ хьалхара дивизион 2005|II]]
|align=center|5
|align=center|0
|align=center|3
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|5
!align=center|0
|-
!align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[Спартак-Нальчик|Спартак (Нальчик)]]
|align=center|2006
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2006|I]]
|align=center|23
|align=center|2
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|24
!align=center|2
|-
!align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[Сатурн (футболан клуб, Раменски, 1946)|Сатурн (Раменски)]]
|align=center|2007
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2007|I]]
|align=center|15
|align=center|0
|align=center|2
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|17
!align=center|0
|-
!rowspan=4 align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[Спартак-Нальчик]]
|align=center|2008
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2008|I]]
|align=center|21
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|21
!align=center|1
|-
|align=center|2009
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2009|I]]
|align=center|14
|align=center|1
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|15
!align=center|1
|-
|align=center|2010
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2010|I]]
|align=center|26
|align=center|3
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|26
!align=center|3
|- align=center style=background:lemonchiffon
!colspan=2|Йерриг
!61!!5!!1!!0!!0!!0!!62!!5
|-
!align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]
|align=center|2009
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2009|I]]
|align=center|5
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|5
!align=center|0
|-
!align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Нижни Новгород)]]
|align=center|2011/12
|align=center|[[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2011/2012|I]]
|align=center|13
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|13
!align=center|1
|-
!align=left valign=center|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Тиблиси)|Динамо (Тиблиси)]]
|align=center|2011/12
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2011/2012|I]]
|align=center|13
|align=center|3
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|13
!align=center|3
|-
!align=left valign=center|{{Гуьржийчоьнан байракх|20px}} [[Дила (футболан клуб)|Дила]]
|align=center|2012/13
|align=center|[[Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан чемпионат 2012/2013|I]]
|align=center|22
|align=center|2
|align=center|1
|align=center|0
|align=center|5
|align=center|0
!align=center|28
!align=center|2
|-
!rowspan=3 align=left valign=center|{{Россин байракх|20px}} [[СКА-Хабаровск|СКА-Энергия]]
|align=center|2013/14
|align=center|[[Футболан къоман лигин хьалхейаккхар 2013/2014|II]]
|align=center|26
|align=center|4
|align=center|2
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
!align=center|28
!align=center|4
|-
|align=center|2014/15
|align=center|[[Футболан къоман лигин хьалхейаккхар 2014/2015|II]]
|align=center|13
|align=center|5
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|0
|align=center|
!align=center|13
!align=center|5
|- align=center style=background:lemonchiffon
!colspan=2|Йерриг
!39!!9!!2!!0!!0!!0!!41!!9
|- align=center style=background:beige
!colspan=3|Йерриг карьерехь
!251!!28!!10!!0!!6!!0!!267!!28
|}
''(коррекци йина 2014 шеран 3 ноябран хьолехь)''
&lt;small&gt;'''''Источники:'''''
* Статистика выступлений взята со [http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Gogita-Gogua-Futbol-04091983 спортивного медиа-портала ''Sportbox.ru'']
* Статистика выступлений взята со [https://web.archive.org/web/20160630101923/http://footballfacts.ru/players/15436 спортивного медиа-портала ''FootballFacts.ru'']&lt;/small&gt;

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Гуьржийчоьнан футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан гулйина командин ловзархой (21 шо кхачанза)]]
[[Категори:Футболех ловзаран Гуьржийчоьнан гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гурия» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо-2» Тиблиси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Мерани» Тиблиси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Металлург» Рустави ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химки» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Спартак-Нальчик» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Леон-Сатурн» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Тиблиси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дила» ловзархой]]
[[Категори:ФК «СКА-Хабаровск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Иртыш» Павлодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ордабасы» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Окжетпес» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кызыл-Жар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Самтредиа» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Шевардени-1906» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Сиони» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колхети-1913» ловзархой]]</text>
      <sha1>h1klqrphp9zsgyf8hx6z3ifuhimg10l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вайнах (футболан клуб)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2024323</id>
    <revision>
      <id>26545639</id>
      <parentid>25871145</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>24482</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>26545639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20518" sha1="ey2q3eumencucuafc9l82z7f7rp5xkf" xml:space="preserve">{{Кхин маьӀнаш|Вайнах}}
{{Футболан клуб
| цӀе               = {{Россин байракх}} Вайнах
| логотип           = Vaynakh Shali FC logo.png
| логотипан шоралла = 
| йуьззина цӀе      = [[Автономин коммерцин боцу кхоллам|АНО]] «Футболан Клуб Вайнах»
| харц цӀераш       = 
| кхоьллина         = 20.11.1972
| дӀасахецна        = 
| стадион           = М. Хатуевн цӀарах спорткомплекс
| чухоам            = 1 100
| долахо            = 
| президент         = {{Россин байракх|20px}} Мохьмад-Эми Ахмадов
| ген. директор     = {{Россин байракх|20px}} Шарпуди Ильясов
| директор          = 
| председатель      = 
| сопредседателаш   = 
| тренер            = {{Россин байракх|20px}} Тимур Велидов
| капитан           = {{Россин байракх|20px}} [[Ризван Садаев]]
| рейтинг           = 
| бюджет            = 
| спонсор           = {{Россин байракх|20px}} [[Автономин коммерцин боцу кхоллам|АНО]] «Vainah»
| сайт              = [http://www.imgrum.net/user/fc.vainah.shali.official/3595777004 www.fc-vainah.com]
| къовсам           = 
| сезон             =[[КхоалгӀа дивизионан футболан клубашна йукъара Россин хьалхейаккхар 2019#КъФГ/КъСКФГ|2019]] 
| меттиг            = 2-гӀа меттиг
| карара сезон      = 
| pattern_la1 = _1415halifaxhome
| pattern_b1 = _wba1314h
| pattern_ra1 = _1415halifaxhome
| pattern_sh1 = _adidaswhite
| pattern_so1 = 
| leftarm1 = 0f0fad
| body1 = 0f0fad
| rightarm1 = 0f0fad
| shorts1 = 0f0fad
| socks1 = 0f0fad
| pattern_la2 = 
| pattern_ra2 = 
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = e60017
| body2 = e60017
| pattern_b2 = _egito1819a
| rightarm2 = e60017
| shorts2 = e60017
| socks2 = e60017
}}
«'''Вайна́х'''» — [[росси]]н [[Шела]] гӀалин [[футболан клуб]]. Кхоьллина 1974 шарахь. Говзанчийн командийн тӀегӀанехь левзина [[Футболех ловзаран ССРС чемпионат 1991 (шолгӀа лахара лига)|1991]]—[[ПФЛ шолгӀа лига 1992|1992]] шерашкахь ([[Футболех ловзаран ССРС шолгӀа лахара лига|ССРС шолгӀа лахара лига]] а, [[Профессионалийн футболан лигин хьалхейаккхар|Россин шолгӀа лигин]] а). 2006 шарахь ловзуш йара Нохчийн Респуликин чемпионатехь ([[Футболех ловзаран Россин йоьалгӀа дивизион|Россин йоьалгӀа дивизион]])&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://footballfacts.ru/club/8398-vaynahshali|title=ФК «Вайнах» Шали: футболисты, тренеры, история, статистика, трансферы, протоколы|website=footballfacts.ru|access-date=2021-02-11|archive-date=2020-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206034143/https://footballfacts.ru/club/8398-vaynahshali|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Истори ==
Футболан клуб «Вайнах» кхоьллира 1972 шеран ноябрехь, командин спонсор «Аргунводпром» йара&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=|url=http://vesti95.ru/2012/11/89689754897/|title=«Вайнаху» – 40 лет!|author=|website=vesti95.ru|date=|publisher=|access-date=2021-02-11}}&lt;/ref&gt;. Футболан командин &quot;Вайнах&quot; кхоьллинарг партин кхолламан секретарь Шемилев Султан Мовладин воӀ ву.  Алханов Хьайдар, Лепиев Алу ву Шемилев Султанан кхиорхо ву. ФК &quot;Вайнах&quot; кхолларна а, цӀе тилларна а партин кхолламан секретарь Шемилев С.М. ССКП Шелин КӀК бюрон сацамца  мукъаваьккхина даржера, бехке вина къаьмнашна йукъахь питан тийсарна. Амма Шемилевс  &quot;Литературин газете&quot; 1973 шарахь, цул тӀаьхьа НГӀАССР веира &quot;Литературин газетан&quot; корреспонденташ, ФК &quot;Вайнах&quot; цӀе тилларан материалаш Ӏамийна. &quot;Литературин газетан&quot; корреспонденташа арахийцира йаззам Шемилев С.М. бакъвеш, дош Вайнах дахьийтира НГӀПУ  &quot;къоман&quot; факультете, цигахь дош гочдира оьрсийн матте &quot;Наши Люди&quot; аьлла. Цхьацца процедураш йинчул тӀаьхьа Шемилев С.М. меттахӀоттийра даржехь. Ша кхетам чохь мел ву, шен берриг ницкъ а, бахам а, коьрта хан а Шемилевс дӀайелира ФК &quot;Вайнахан&quot;. Цкъа НГӀАССР спортан министр хилла Алханов А., ФК &quot;Вайнах&quot; йинчу дийнахь элира команда кхоьллина Аргунводпроман&quot; секретаро &quot; Шемилев С.М., доккха дакъа лаьцна иза киорехь, цунна баркалла олуш реза хилира Лепиев А., Дакаев И., кхин болу ФК &quot;Вайнахан&quot; ветеранаша. Коьрта тренер вара [[Каюшников, Борис Дмитриевич|Каюшников Борис]], [[ССРС спортан говзанча]], [[Ахьмад (футболан клуб)|«Терк»]] командин ветеран, цуо болхбина тайп-тайпана шерашкахь [[Динамо (футболан клуб, ХӀинжа-ГӀала)|«Динамо»]] ([[ХӀинжа-ГӀала]]) а, «Терк» ([[Соьлжа-ГӀала]]) тренер.  [[Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика|Нохч-ГӀалгӀайн АССР]] чемпионатехь ловзуш, клуб хилла ворхӀозза республикин чемпион (1974, 1975, 1980, 1981, 1984, 1985, 1989), кхузза республикин Кад баьккхина (1982, 1984, 1987). Коьрта республикин командехь «Теркехь» тайп-тайпана хенахь ловзура «Вайнахан» кхиорхой. Коьрта тренераш болх бира республикехь а, цул арахьа бевзаш болу говзанчаша [[Алханов, Хьайдар Минералан воӀ|Алханов Хьайдара]], Каюшников Бориса. Шелахой левзина Россин Кедан белхан коллективашна йукъара турнирехь&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://terek2011.livejournal.com/127024.html|title=В Грозном состоялся товарищеский матч, посвященный сорокалетию ФК «Вайнах» (Шали).|author=terek2011|website=terek2011|date=2012-11-13|access-date=2021-02-11}}&lt;/ref&gt;. Республикин футболан федерацин ходатайствоца ССРС футболан федецино 1991 шарахь «Вайнах» командина бакъо йелира ловза мехкан чемпионатан шолгӀа лигехь, йоьалгӀа зонехь. 2006 шарахь дуьйна ловзуш йу [[Футболех ловзаран йоьалгӀа дивизион|Нохчий Республикин чемпионатехь]].&lt;ref&gt;[http://vesti95.ru/2012/11/89689754897 Вести республики 2012]&lt;/ref&gt;

2017 а, 2019 а шерашкахь клубо дакъалаьцна [[КФК|КхоалгӀа дивизионан (ЙФК)]] хьалхейаккхарехь. 2019 шарахь иштта дакъалаьцна [[Футболех ловзаран Российн Кад 2019/2020|2019/2020 шеран Россин Кад къовсарехь]]: 20 июлехь цӀерачу матчехь финалан 1/256 раундехь иэшна БуритӀера «[[Алания (футболан клуб)|Аланин]]» — 1:3&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sovsport.ru/football/news/2:911555 |title=«Вайнах» проиграл «Алании» в Кубке России |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102181151/https://www.sovsport.ru/football/news/2:911555 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

2020 шеран 1 июнехь хаам бира, «Вайнахо» дакъалаца мега 2020/2021 шеран ПФЛ хьалхейаккхарехь, кхин а «[[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмадан]]» структуре йаха мега аьлла&lt;ref&gt;{{cite web|date=2020-06-01|url=https://tula-football.ru/news/215443|title=Чемпион Чечни заявится во второй дивизион|publisher=''Tula-Football.ru''|access-date=2020-06-02|lang=ru|archive-date=2020-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613050420/https://tula-football.ru/news/215443|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Спонсораш а, гӀирс а ==
* {{Россин байракх|20px}} — [[Автономин коммерцин боцу кхоллам|АНО]] «Vainah»
* {{Германин байракх|20px}} — [[Adidas]]

== ЦӀеран истори ==
* 1972—1991 — «Вайнах» Шела
* 1992—1993 — «Машиностроитель»&lt;ref name=&quot;vainah&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.checheninfo.ru/216433-chechnja-20-ijulja-v-matche-1-256-kubka-rossii-vajnah-iz-shali-sygraet-protiv-alanii.html |title=Чечня. 20 июля в матче 1/256 Кубка России «Вайнах» из Шали сыграет против «Алании» |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102181152/http://www.checheninfo.ru/216433-chechnja-20-ijulja-v-matche-1-256-kubka-rossii-vajnah-iz-shali-sygraet-protiv-alanii.html |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102181152/http://www.checheninfo.ru/216433-chechnja-20-ijulja-v-matche-1-256-kubka-rossii-vajnah-iz-shali-sygraet-protiv-alanii.html |date=2019-11-02 }}&lt;/ref&gt; [[Соьлжа-ГӀала]]
* 1994 шарахь дуьйна — «Вайнах» Шела

Шелан «Вайнах» иштта цӀе йолчу [[Устрада-ГӀала|Устрада-ГӀалин]] командех тармадалийта&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://footballfacts.ru/clubs/102500-vajnah-argun |title=Профиль команды «Вайнах» Аргун на сайте Footballfacts.ru |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027134330/http://footballfacts.ru/clubs/102500-vajnah-argun |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ший а клуб ловзуш йу Республикин чемпионатехь, 2019 шарахь иштта —КхоалгӀачу дивизионехь левзина&lt;ref name=&quot;vainah&quot; /&gt;.

== Говзаллин командийн тӀегӀанехь ловзар ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!align=&quot;center&quot; colspan=2|Шо!!ЖамӀ!!Л!!Т!!Ц!!И!!Буьрканаш!!Билгалдахарш
|-
|colspan=9 align=&quot;center&quot;| ССРС а, Россин а хьалхейаккхар
|-
|[[Футболех ловзаран ССРС чемпионат 1991 (шолгӀа лахара лига)|1991]]||[[Футболех ловзаран ССРС шолгӀа лахара|ССРС шолгӀа лахара лига]], 4 зона||22-х 17-гӀа||42||13||6||23||46-80||
|-
|[[ПФЛ шолгӀа лига 1992|1992]]||[[Профессионалийн футболан лигин хьалхейаккхар|Россин шолгӀа лига]], 1 зона||20-х 20-гӀа||38||6||3||29||33-109||
|-
|colspan=9 align=&quot;center&quot;| Россин Кад
|-
|colspan=2|[[Футболех ловзаран Россин Кад 1992/1993|Россин Кад 1992/93]]||финалан 1/256 раунд||1||0||0||1||0-5||къовсамхо — «[[Анжи]]» (хьошалгӀах)
|-
|colspan=2|[[Футболех ловзаран Россин Кад 2019/2020|Россин Кад 2019/20]]||финалан 1/256 раунд||1||0||0||1||1-3||къовсамхо — «[[Алания (футболан клуб)|Алания]]» (цӀахь)
|}

== Кхиамаш ==
'''ССРС'''
; Нохч-ГӀалгӀайн АССР чемпионат
* '''Чемпион''': 1974, 1975, 1980, 1981, 1984, 1985, 1989.
; Нохч-ГӀалгӀайн АССР кад
* '''Толамхо''': 1982, 1984, 1987.
'''Росси'''
; [[КФК|КхоаргӀа дивизион]], [[Къилба федералан гуонан Футболан федерацин барт|КъФГ/КъСКФГ]]
* '''2-гӀа меттиг''': 2017, 2019
; Нохчийн Республикин чемпионат
* '''Чемпион''': 2010&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.grozny-inform.ru/main.mhtml?Part=12&amp;PubID=22267 |title=В Шали чествовали футбольный клуб «Вайнах» |access-date=2019-11-02 |archive-date=2015-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150726001935/http://www.grozny-inform.ru/main.mhtml?Part=12&amp;PubID=22267 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, 2011, 2013, 2015, 2019&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ffchr.nagradion.ru/tournament15070 |title=Чемпионат Нохчийн Республики 2019 г. |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102181203/https://ffchr.nagradion.ru/tournament15070 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* '''2-гӀа меттиг''': 2009, 2012, 2014, 2016, 2017&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ffchr.nagradion.ru/tournament3537 |title=Чемпионат Нохчийн Республики 2017 г. |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102181156/https://ffchr.nagradion.ru/tournament3537 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* '''3-гӀа меттиг''': 2008, 2018&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ffchr.nagradion.ru/tournament8964 |title=Чемпионат Нохчийн Республики 2018 г. |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102181200/https://ffchr.nagradion.ru/tournament8964 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
; Нохчийн Республикин кад
* '''Толамхо''': 2006, 2013, 2014, 2016
; Нохчийн Республикин суперкад	
* '''Толамхо''': 2011, 2013, 2015, 2017&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ffchr.nagradion.ru/tournament3509 |title=Суперкубок ЧР по футболу 2017 г. |access-date=2019-11-02 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102181154/https://ffchr.nagradion.ru/tournament3509 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
; [[Къилба федералан гуонан Футболан федерацин барт#КъФГ/КъСКФГ чемпионийн лига|КъФГ/КъСКФГ чемпионийн лига]]
* '''Толамхо''': 2019

== Коьрта тренераш ==
''footballfacts.ru хаамашца.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://footballfacts.ru/club/8398 |title=ФК «Вайнах» Шали: футболисты, тренеры, история, статистика, трансферы, протоколы |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527224323/https://footballfacts.ru/club/8398 |archive-date=2023-05-27 |access-date=2026-09-08}}&lt;/ref&gt;''

* [[Каюшников, Борис Дмитриевич]] — 1973—1975
* [[Алханов, Хьайдар Минералан воӀ]] —1990 март —1991 декабрь (?)
* [[Каюшников, Борис Дмитриевич]] — 1991
* Гриднев, Сергей Николаевич — 1992
* Далиев, Муслим Мурдалан воӀ — 2009—2011
* Тазабаев, Султан Хьумидан воӀ — 2019 —2021 июнь

== ГӀарабевлла ловзархой ==
* {{ССРС байракх|20px}} [[Байтиев, Ӏийса Ӏабдулжалилин воӀ|Байтиев Ӏийса]]&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://russian.rt.com/sport/article/753927-taganrog-aksai-chechnya-essentuki-tuapse|title=От Таганрога до Шали: сразу пять футбольных клубов на юге России намерены получить профессиональный статус|website=RT на русском|access-date=2021-02-11|archive-date=2022-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220511132750/https://russian.rt.com/sport/article/753927-taganrog-aksai-chechnya-essentuki-tuapse|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* {{ССРС байракх|20px}} [[Джабраилов, Тимур Мамедан воӀ|Джабраилов Тимур]]&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;
* {{ССРС байракх|20px}} [[Исмаилов, Адам Ӏаламатан воӀ|Исмаилов Адам]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://footballfacts.ru/clubsezon/7108-vaynahshali1991|title=ФК «Вайнах» Шали: футболисты, тренеры, история, статистика, трансферы, протоколы|website=footballfacts.ru|access-date=2021-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721202532/https://footballfacts.ru/clubsezon/7108-vaynahshali1991|archive-date=2022-07-21}}&lt;/ref&gt;
* {{Россин байракх|20px}} [[Садаев, Заур Ӏумаран воӀ|Садаев Заур]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://footballfacts.ru/person/14705-sadaevzaurumarovich|title=Садаев Заур Умарович, 06.11.1989, футболист|website=footballfacts.ru|access-date=2021-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721202531/https://footballfacts.ru/person/14705-sadaevzaurumarovich|archive-date=2022-07-21}}&lt;/ref&gt;
* {{Россин байракх|20px}} [[Гайсумов, Дени Хьасанан воӀ|Гайсумов Дени]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://footballfacts.ru/person/3680-gaysumovdenihasanovich|title=Гайсумов Дени Хасанович, 06.02.1968, футболист|website=footballfacts.ru|access-date=2021-02-11|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602234108/https://footballfacts.ru/person/3680-gaysumovdenihasanovich|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* {{Россин байракх|20px}} [[Садаев, Ризван ЯрӀелин воӀ|Садаев Ризван]]&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://footballufo.ru/komandy/vajnah-shali-chechenskaya-respublika.html|title=ФК Вайнах Шали Чеченская республика {{!}} Футбол ЮФО-СКФО|date=2019-11-15|access-date=2021-02-11|archive-date=2021-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305074222/https://footballufo.ru/komandy/vajnah-shali-chechenskaya-respublika.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20070929110422/http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm&amp;lang=ru&amp;id=224479751002490470757295027050 Статистика на сайте КЛИСФ]{{ref|ru}}
* [https://wildstat.ru/p/2007/club/RUS_Vainah_Shali Вайнах (Шали, Россия) на сайте Wildstat.ru]
* [https://wildstat.ru/p/2007/club/URS_Vainakh_Shali Вайнах (Шали, СССР) на сайте Wildstat.ru]
*[https://www.instagram.com/fc.vainah.shali.official/ Официальный аккаунт ФК Вайнах в социальной сети Instagram]

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболан клубаш]]
[[Категори:Шела]]
[[Категори:Нохчийчоьнан спортан клубаш]]
[[Категори:РФ автономин коммерцин боцу кхолламаш]]
[[Категори:Футбол Нохчийчохь]]</text>
      <sha1>ey2q3eumencucuafc9l82z7f7rp5xkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ахеменидийн импери</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025170</id>
    <revision>
      <id>26545770</id>
      <parentid>26545227</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T11:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Takhirgeran Umar</username>
        <id>1134</id>
      </contributor>
      <comment>/* Преамбула */</comment>
      <origin>26545770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30232" sha1="5bdhrxdxd1zspqtmdya2d6dw8k6k7lc" xml:space="preserve">
{{Историн пачхьалкх|статус=[[Империя]]|карта=Achaemenid Empire ru.svg|p1=Мидия|flag_p1=Median Empire.svg|p2=Нововавилонское царство|flag_p2=Shamash-sun-symbol_(3_rays).svg|p3=Лидия|flag_p3=Lydia map ru.svg|p4=|flag_p4=|s1=Македонская империя|flag_s1=Vergina Sun - Golden Larnax.png|s2=|flag_s2=|s3=|flag_s3=|s4=|flag_s4=|девиз=}}'''Ахеменидийн импери''' ('''Хьалхара Персойн импери''', '''Миди-Перси''' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nauka.bible.com.ua/vs-istor/vi1-14.htm|title=Опарин А.А. Всемирная история и пророчества Библии|website=nauka.bible.com.ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421154700/http://www.nauka.bible.com.ua/vs-istor/vi1-14.htm|archive-date=2022-04-21|access-date=2021-10-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ; {{Lang-peo|𐎧𐏁𐏂}} / Xšāça / Хша́сса — «Импери») — Ширачу Гергарчу Малхбалехь уггаре а йаккхийчех а, йеххачу хенахь лаьттина а [[Импери|имперех]] цхьаъ, иза хилла вайн эрал хьалха 550—330 шерашкахь, ткъа дӀалоцура [[Гергара Малхбале|Гергарчу Малхбален]] пачхьалкхийн доккха дакъа, шайна йукъахь кхузаманан [[Иран|Иранан]], [[Ӏиракъ|Иракъан]], [[Мисар|Мисаран]], [[Сири|Шеман]], [[Туркойчоь|Туркойчоьнан]] а, кхин а регионийн территореш а йолуш. Ахеменидийн пачхьалкхан истори йолало [[Сийлахь-воккха Кир II|Сийлахь-Воккхачу Кир II-гӀачун]] схьалацаршца, шен лакхене кхачало Дарий I- чуьра а, Ксеркс I- чура а волуш.

Ахеменидийн импери гӀарайаьлла хилла шен вовшахтохарца а, централизацица а. Цунна йукъадогӀуш хилла дуккха а халкъаш а, культураш а, ницкъ болу административан аппарат лелош хилла. Импери провинцешка йекъалора, царна урхалла деш бара сатрапаш — паччахьан вице-паччахьаш. Сатрапин системо тешалла дора территорешна тӀехь урхалла дар а, налогаш гулйар а. Цул совнаха, Ахеменидийн империн нуьцкъала эскар хилла, цуьнан таро хилла керла латтанаш схьадаха а, халкъаш куьйга кӀел даха а.

Ахеменидийн империн уггаре а мехала билгалонех цхьаъ йара меттигера культурин а, динан а ламасташца толеранталла хилар. Ахеменидийн низамаша, «паччахьийн паччахьна» тешаме хилар тӀедожош делахь а, ницкъ ца бора муьтӀахь долчу къаьмнашна персойн культура а, [[Зороастризм|дин а]] тӀеэца&lt;ref&gt;{{Жайна|автор=[[Олмстед, Альберт|A. T. Olmstead]]|isbn=0-226-62777-2}}&lt;/ref&gt;.

== Пачхьалкхан историх лаьцна хьостанаш ==

=== Археологин хьостанаш ===
Вавилонан хьостанаша (Киран манифест, Вавилон йожаран хроника) дуьйцу [[Сийлахь-воккха Кир II|Киран II-гӀачун]] паччахьаллин хиламаш. Уггаре а шира йуьхьанцара хьостанаш лоруш ду Пасаргадена уллехь Киран йозанаш. Уггаре а онда а, мехала а ду Дарий паччахьан йоза — Бехистун йоза . Кхин а йозанаш ду Персеполисехь, Сусехь, Ван Ӏамна уллехь, Мисарахь Суэцна уллехь, Накъш-э Рустамехь Дарий I-чун тӀулган каш тӀехь. Аппаратан кепехь, ахеменидийн йозанаш йаздина хилла кхаа маттахь: шира персойн , эламийн, вавилонан. Эзарнаш поппаран тептарш долу архив карийна 1933—34 шерашкахь Персеполисехь . Архивехь карийна дукхах долу документаш эламийн маттахь ду, амма арамейн маттахь а тексташ йу, иза хӀинцале а ахеменидийн заманахь дуьненайукъара мотт хилла. Мисарахь ахеменидийн тӀеман колонех лаьцна дуьйцуш долу самукъане документаш ду элан папирусаш.

=== Йозанан хьостанаш ===
Вайн эран исс бӀешо чекхдаллалц. д. Ахеменидийн империн истори йовзар, дерриге а бохург санна, желтойн а, библин а хьостанашна тӀехь лаьтташ хилла. Исторех а, историографих а лаьцна Малхбузера ойланаш грекашна декхарийлахь ду вай. Персойн империно лаьтташ йолу тӀеӀаткъам бина цу заманан хроника йазйинчу хьалхарчу грекин историкашна, цаьргахула римхойн заманахь а, цул тӀаьхьа а церан тӀаьхьенашна. [[Геродот|Геродота]] а, Ксенофонта а кхуллу дукхаха долу дийцаран яд ахеменидийнперсойн историн, дика йа вон (хӀора а леладо жимма). Грекийн хьостанаш агӀоналла хилар бахьана долуш, вайна империн хаарша, нийса доцуш чӀагӀдо цуьнан малхбузера а, къилбаседа-малхбузера а дакъош: малхбузера Анатоли (къаьсттина бердаш, и.дӀ.кх.а., желтойн Иони) а, Эгейн дуьне а. Къилбаседа-Малхбузе ХӀинди а, Йуккъера Ази а хилла империн уггаре а мехала провинцеш, иза къеггина гойту хьостанашкахь цхьа могӀа хьажорша, амма кӀезиг хаамаш бу оцу регионийн персойн урхаллех лаьцна. Цу кепара, оцу меттигашкара хаамаш алсам дӀасабаржийна а, спекулятивни а бу&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Жайна|автор=Matt Waters|isbn=9781107652729}}&lt;/ref&gt;.

=== Ӏебархойн Библи ===
Ӏебархойн Библин масех тептар тӀехь мехала хаамаш бу персойн урхаллех а, цуьнан Левантехь хиллачу проблемех а лаьцна. Муьлххачу а хьостанехь санна, хӀораннан а аудитори а, Ӏалашо а тидаме эцар мехала ду. Дукха персойн паччахьаш дика гойту оцу произведенешкахь, хӀунда аьлча гӀуллакх дӀахьо жуьгтийн исторехь ШолгӀачу Делан цӀийнан муьрехь, Бавел йийсарехь хиллачул тӀаьхьарчу муьрехь, цу хенахь [[Сийлахь-воккха Кир II|Кира]] Бавел схьайаккхаро бакъо йелира дуккха а жуьгтийн махкахбаьхначу нехан йухаберза а, Ярушалайм а, Яхвейн Делан цӀа а йухаметтахӀотто&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Персойн схьабалар ==
[[ГӀажарий|Персаш]] – [[Кавказ|Кавказехула]] йа Йуккъерачу Азехула Иране даьхкинчу [[Иранхойн къаьмнаш|персойн мотт буьйцучу]] ваьррех цхьаъ ду вайн эрал хьалха XV бӀешо гергахь. д. Вайн эрал хьалха IX бӀешо чекхдолуш . персойн тайпанийн тоба лаьтташ хилла Эламан дозанехь, цул тӀаьхьа шуьйра дӀатарбелла Керманехь а, Фарсехь а.

Персой дуьххьара хьахош бу IX бӀешарахь хиллачу ассирин йозанашкахь. Б.Ц. д. Леррина, цу муьрехь, ламанхойн персойн ваьрраш, къилбаседехьара къилбехьа дӀадахана, Загроссан лаьмнин кӀошта охьа а доьссина. дӀатарбелла, Сусан къилба-малхбалехьа, Аншан кӀоштана гергахь, шен цӀе «Парсумаш» шен схьайаьккхинчу нехан цӀарах схьаэцначу махкахь. Хетарехь, хӀинцале а цу хенахь персоша тайпанийн цхьаьнакхетаралла кхоьллина, цуьнан коьртехь хилла, ахеменидийн тайпанах болу хьалханчаш&lt;ref&gt;{{Жайна|автор=Дандамаев М. А.}}&lt;/ref&gt;.

== Административан декъадалар ==
Ахеменидийн куьйга кӀел йолчу Персойн империно дӀалоцуш йара кхузаманан [[Желтойчоь|Желтойчуьра]] а, [[Ливи|Либера]] а [[ХӀиндойчоь|ХӀиндин]] латтанаш . Империн бахархойн дукхалла 25 тӀера, хетарехь, 50 млн стаге кхаччалц йара, иза догӀура V—IV бӀешерашкахь дуьненан ах бахархойн терахьца. Б.Ц. д.

521 шарахь . Б.Ц. д. пачхьалкх екъаелира 20 тӀеман-административан кӀошташка — сатрапишка ({{Lang-peo|'''xšaθra'''}}), цуьнан коьртехь лаьтташ хилла паччахьо хӀиттийна хьаькамаш — сатрапаш ({{Lang-peo|𐎧𐏁𐎰𐎼𐎱𐎠𐎺𐎠}}''',''' '''xšaθrapāvan'''.

Персоша схьайаьхна пачхьалкхаш ( Миди, Лидия, Керла Вавилонан пачхьалкх, [[Шира Мисар|Мисар]], Бактрия ) хилла коьрта сатрапийн статус йолуш. Церан стабилан чоьхьарчу декъашна кхаьчна кегийра сатрапийн статус. Цхьайолу сатрапеш, масала, сакаш, цхьайолу хӀиндин сатрапеш, Нуби, Фракия, Колхида, империн провинцеш лоруш хилла, цкъа а баккъалла а персоша урхалла деш ца хилла, дуьненан пачхьалкх хила дагахь хиларан декларацеш гойтуш хилла.

Сатрапийн тептар (шарахь луш йолу йал дӀайаларан барамца) гайтина лахахь долчу таблицехь&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html|title=«Krezov Život» (''Life of Crassus''), Sveučilište u Chicagu|archive-url=https://web.archive.org/web/20200410020040/http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html|archive-date=2020-04-10|access-date=2013-08-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://eh.net/encyclopedia/article/engen.greece|title=Darel Engen: «Gospodarstvo antičke Grčke» (''The Economy of Ancient Greece''), EH.Net Encyclopedia, 2004.|archive-url=https://web.archive.org/web/20060502201333/http://eh.net/encyclopedia/article/engen.greece|archive-date=2006-05-02|access-date=2013-12-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.livius.org/da-dd/darius/darius_i_t08.html|title=Darije Veliki: popis satrapija s odgovarajućim porezima (Livius.org, Jona Lendering)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100106081024/http://www.livius.org/da-dd/darius/darius_i_t08.html|archive-date=2010-01-06|access-date=2013-08-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.unitconversion.org/weight/talent-biblical-hebrew-conversion.html|title=Talent (unitconversion.org)|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516035423/http://unitconversion.org/weight/talent-biblical-hebrew-conversion.html|archive-date=2011-05-16|access-date=2013-08-09|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Illustrerad_Verldshistoria_band_I_Ill_058.jpg|мини| Кир II-гӀа Сийлахь-Веза. ''Барельеф тӀера сурт хӀоттор'']]
[[Файл:Cyrus_made_me,_I_stand_to_testify!.jpg|мини| Кир II-гӀачун бӀогӀам. ''Пасаргадае.'' (''&quot;Кир гӀаттийра со. Со лаьтта тоьшалла дан...&quot;'')]]

== Ахеменидийн импери шорйалар а, йожар а ==
[[Файл:Achaemenid_Empire.gif|мини| Ахеменидийн империн латтанаш тӀехь хилла хийцамаш (вайн эрал 550—323 шш)]]

* 550 до н. э. — захват Мидии.
* Около 549 до н. э. — персами была завоёвана вся территория Элама&lt;ref name=&quot;История Востока&quot;&gt;{{Жайна|автор=}}&lt;/ref&gt;.
* В 549 — 548 до н. э. — персам подчинились Парфия, Гиркания, и, вероятно, Армения, ранее входившие в состав Мидии&lt;ref name=&quot;История Востока&quot; /&gt;.
* 547 до н. э. — лидийские войска, под предводительством Крёза, были разбиты [[Сийлахь-воккха Кир II|Киром]]. Столица Лидии — Сарды, располагавшаяся на труднодоступной территории, пала. Лидия, Ликия и Иония становятся отдельными провинциями&lt;ref name=&quot;Персы и мидяне&quot; /&gt;.
* 545—540 до н. э. — персы заняли Сейстан (Систан) и Белуджистан&lt;ref&gt;{{Жайна|автор=Жан-Поль Ру}}&lt;/ref&gt;.
* 539 до н. э. — вблизи города Описа, на реке Тигр, вавилонские войска под командованием сына царя Вавилонии Набонида, Бел-шар-уцура были разбиты персами. Вавилонское царство формально было сохранено, а Вавилон стал одной из резиденций персидского царя. Кир II принимает титул «царь Вавилона, царь стран». Первым персидским наместником Вавилона становится его сын Камбиз II&lt;ref name=&quot;История Ирана1&quot; /&gt;.
* 525 до н. э. — около египетского города Пелусий произошла крупная битва между персидскими и египетскими войсками. В результате этой битвы египтяне были разбиты. Командиром египетского флота персам был сдан город Саис и флот Египта. Камбиз II был официально признан царём Египта и принял титул «царь Египта, царь стран»&lt;ref name=&quot;Всемирная история&quot;&gt;{{Жайна|автор=[[Бадак, Александр Николаевич|Бадак А. Н.]]}}&lt;/ref&gt;.
* 484 и 482 до н. э. — восстания против персидской власти в Вавилоне. Царём Вавилона провозглашён Шамаш-эрибу, однако вскоре восстание подавлено персидской армией. Вылитая из 12 талантов чистого золота статуя идола Бэла-Мардука вывозится персами из Вавилона и переплавляется. Ликвидируют автономию Вавилонии и вавилонское гражданство. Вавилон становится частью Ассирийской сатрапии, а Иудея и Сирия, являвшиеся зависимыми территориями, образуют ещё одну сатрапию&lt;ref name=&quot;Персы и мидяне&quot;&gt;{{Жайна|автор=Куликан Уильям}}&lt;/ref&gt;.
* 480 до н. э. — вторжение в Грецию армий Ксеркса, Эта кампания известна, прежде всего, битвами у Фермопил, Саламина и Платеи, показавших превосходство греческого военного искусства и героизм воинов Эллады.
* 404 до н. э. — отделение Египта от Персидской империи и восстановление [[Лаамалла|независимости]] с коренными фараонами XXIX династии (404—343 до н. э.).
* 401—400 до н. э. — династическая борьба в Персидской империи между царём Артаксерксом II Мнемоном и претендентом на персидский трон — братом Артаксеркса, воспитанным в греческих традициях Киром Младшим, располагавшим греческими наёмниками во главе с Клеархом. Поражение Кира Младшего в битве при Кунаксе ещё сильнее углубили кризис.
* В 334 до н. э. македонский царь [[Македонийн Искандар|Александр Македонский]] вторгся в пределы государства Ахеменидов. Царь Дарий III стал терпеть поражения.
* В 331 до н. э. произошла решающая битва при Гавгамелах, после которой Персидская держава прекратила своё существование. Страны и народы бывшей империи покорились Александру Македонскому.

== Ахеменидийн эскар ==
Кир II-гӀачо кхоьллинчу эскаро доккха дакъа лоцу Ахеменидийн импери кхоллайаларехь а, иза хиларехь а. Пачхьалкх екъаелира тӀеман топархишка . Эскар кхоьллина дошлойн эскарех (асабара) а, гӀашлойн эскарех (пасти) а&lt;ref name=&quot;Всемирная история&quot; /&gt;. ТӀеман ворданаш лелайора лерринчу ницкъийн кегий дакъош санна. Эскаран ядро лаьттара «лийр боцучу» отрядах а, паччахьан говран гӀаролех а. Паччахьан персональни гӀарол лаьтташ хилла эзар «лийр боцучу нахах». «Лийрбоцурш» схьабевлла лору, Дарий I-чура паччахьан Ӏарш къийсам латточу хенахь, цунна гӀортор еш хиллачу персойн эскаршкара. Дешдакъойн системехь йина эскаран дакъош декъалора дошлойн а, турсан а, стрелокийн а&lt;ref name=&quot;Наследие Ирана&quot;&gt;{{Жайна|автор=[[Фрай, Ричард Нельсон|Фрай Р.]]}}&lt;/ref&gt;.

== Ахеменидийн культура ==
Ахеменидийн империн инзаре йоккха хилар бахьана долуш, цу латтанийн культура гетерогенан хилла. Персойн элитано [[зороастризм]] дӀакхайкхош хилла, цӀарна Ӏибадат деш хилла. Амма шен маьӀна лардина шира Маьлхан культ (Митра сийдар) а. Геродота хаам бо, персойн гӀиллакх ца хилла деланашна хӀолламашна Ӏибадат даран а, дуккха а кхерчаш баран а. Магийначу нахана тӀехь хилла Ӏадаташ кхочушдар. Динан толеранталла гойтуш хилла, схьадаьхначу къаьмнийн динашца йоьзна. Бавелан йийсар дӀадерзор персаша хилла . Персойн аристократино эламашкара схьаэцна монументан дӀабоьхкина ламаст (мавзолей — карийн сатрапан Мавзолан цӀарах), иза дӀадолало вавилонан зиггураташкара. Архитектуран декорацех ахеменидашна гӀоле хетара барельефаш а, бӀогӀамаш а (ападана).

Цхьа а официалан мотт бацара (Бехистун йоза). Шира персойн мотт (клинописца йазбина) боцург, шуьйра даьржина хилла [[Ӏарамийн абат|финикийн йозанан]] бух тӀехь [[Арамийн мотт|арамейн мотт]] а&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000017/st029.shtml|title=Культура и религия в державе Ахеменидов|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428204148/http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000017/st029.shtml|archive-date=2016-04-28|access-date=2016-05-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Персин ахеменидийн паччахьаш ==
Ахеменидийн династи схьаяьлла Пасаргаде тайпанах. Шайн генеалогехь, Ксеркс I-чо хьалха хиллачу персойн паччахьаша хьахийна, шаьш «ахеменидийн» тайпанах хилар, «парса» тайпанах хилар, схьадовларца «арий» хилар&lt;ref name=&quot;Очерк истории древнего Ирана&quot; /&gt;. Паччахьийн цӀе — ''Сийлахь-Воккха паччахь, паччахьийн паччахь, Персойн паччахь, пачхьалкхийн паччахь'' .

Оьрсийн историн ламастехь Ӏадатехь ду, ахеменидийн паччахьаш хьахош, церан цӀерийн желтойн варианташца. И йукъара тӀеэцна эллинизацин кепаш йоцург, цу тептарехь йуьхьанцара персойн цӀераш а йу.

* Ахемен — Хахаманиша (Haxāmaniša) ???—675 до н. э.
* Теисп — Чишпиш (Čišpiš) 675—640 до н. э.
* Ариарамна — Ариарамна (Ariyāramna) 640 до н. э. — ?
* Кир I — Куруш I (Kuruš I) 640—580 до н. э.
* Камбиз I — Камбуджия I (Kambūjiya I) 580—559 до н. э.
* [[Сийлахь-воккха Кир II|Кир II Великий]] — Куруш II (Kuruš II) 559—530 до н. э., основатель Персидской империи, убит массагетами в бою
* Камбиз II — Камбуджия II (Kambūjiya II) 530—522 до н. э., покончил жизнь самоубийством
* Дарий I — Дараявахуш I (Dārayavahuš I) 522—486 до н. э.
* Ксеркс I — Хшаяршан I (Xšayāršā I) 486—465 до н. э.
* Артаксеркс I — Артахшатра I (Artaxšaçā I) 465—424 до н. э.
* Ксеркс II — Хшаяршан II (Xšayāršā II) 424 до н. э.
* Согдиан — Согдъяна (Sogdyāna) 424— 423 до н. э.(6 месяцев)
* Дарий II — Дараявахуш II (Dārayavahuš II) 423—404 до н. э.
* Артаксеркс II — Артахшатра II (Artaxšaçā II) 404—359 до н. э.
* Артаксеркс III — Артахшатра III (Artaxšaçā III) 359—338 до н. э.
* Артаксеркс IV — Артахшатра IV (Artaxšaçā IV) 338—336 до н. э.
* Дарий III — Дараявахуш III (Dārayavahuš III) 336—330 до н. э., убит Бессом, занявшим его место
* Артаксеркс V Бесс — Артахшатра V (Artaxšaçā V) 330—329 до н. э., распят.

Вайн эрал хьалхара 329 шо хьалха дуьйна, Персойн импери дӀайаьлла, иза схьаяьккхина [[Македонийн Искандар|Александр III-гӀачо (македонхочо)]] .

== Персин сатрапаш а, хьаькамаш а ==

* Багоас, Артаксеркс III а, IV а заманахь пачхьалкхан ӀиндагӀан урхалча .
* Мазей, Киликин а, Вавилонан а сатрап 360—328 шерашкахь вайн эрал хьалха. Б.Ц. д.

== Галерей ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Файл:CyrustheGreatTomb_22057.jpg|альт=Гробница Кира. Пасаргады| Киран каш . ''Пасаргадае''
Файл:Persepolis_06.jpg|альт=Персеполь| Персеполис
Файл:Persepolis_24.11.2009_11-46-39.jpg|альт=Персеполь| Персеполис
Файл:Darius-Vase.jpg|альт=Изображение Дария I на греческой вазе| Желтойн ваза тӀехь Дарий I-ра сурт хӀоттор
Файл:Shekel_Darius_I_firing_CdM.jpg|альт=Изображение на монете Дария I, стреляющего из лука| Дарий I-чун ахчанна тӀехь луьста герз детташ долу сурт
Файл:Persian_coin_-_Achaemenid_era_--_at_Aydin_Archaeology_Museum.jpg|альт=Персидская монета (эпоха Ахеменидов) в Археологическом музее Айдына в Турции| Туркойчохь Айдинан археологин музейхь персойн ахча (Ахеменидийн заманахь)
Файл:Persepolis_5.JPG|альт=Барельеф «Бессмертных»| &quot;Лийр боцучеран&quot; барельеф.
Файл:Relief_of_Xerxes_at_Doorway_of_his_Palace,_Persepolis,_Iran.jpg|альт=Ксеркс I у ворот своего дворца. Барельеф| Ксаркс I шен паччахьан цӀийнан кевнашна хьалха. Барельеф
Файл:Trilingual_inscription_of_Xerxes,_Van,_1973.JPG|альт=Надпись Ксеркса I на трёх языках| Ксеркс I-чун кхаа маттахь йаздина йоза
&lt;/gallery&gt;

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Литература ==

* Кембриджера шира истори . Т. IV: Перси а, Греци а, Малхбузера Дуьненаюкъара хӀорд а б. 525—479 ш.оь. Б.Ц. д. Ред. Ж. Бордман а, кхин а. Пер. нохчийн маттара; А. ЧУ. Зайкова. М. : Ладомир, 2011 шо. 1112 агӀо. — [[Special:BookSources/9785862184969|ISBN 978-5-86218-496-999 .]]
* 
* 
* 
* ''Дандамаев М.'' ''А.'' '', Луконин В. 1999 шо.'' ''ГӀ.'' Ширачу ГӀажарийчоьнан культура а, экономика а. - М. : Ӏилма, Малхбален литературин коьрта редакци, 1980 шо. — 416 агӀо ю.
* ''Фрай Р.'' ''Н.'' ГӀажарийчоьнан ирс. — 2-гӀа зорба. - М. : Малхбален литература, 2002 шо. — 464 агӀо ю. : цомгуш. — ( Малхбален къаьмнийн культура ). — ISBN 5-02-018306-7 .

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}


* [http://www.persiansarenotarabs.com/persian-history ГӀажарийн истори] (ингл.)
* [http://www.livius.org/aa-ac/achaemenians/achaemenians.html Ахеменидаш] ''Livius.org'' сайта тӀехь
* [http://persepolistablets.blogspot.com/ Персеполис чӀагӀъяран архиван проект] (ингл.)
[[Категори:Узбекистанан исторера пачхьалкхаш]]
[[Категори:Туркойчоьнан исторера пачхьалкхаш]]
[[Категори:Туркменистанан исторера пачхьалкхаш]]
[[Категори:Таджикистанан исторера пачхьалкхаш]]
[[Категори:ГӀиргӀазойн исторера пачхьалкхаш]]
[[Категори:Эрмалойчоьнан исторера пачхьалкхаш]]
[[Категори:Африкин импереш]]
[[Категори:Европин импереш]]
[[Категори:Азин импереш]]
[[Категори:Ширачу дуьненан историн пачхьалкхаш]]
[[Категори:Талланза гочдарш долу агӀонаш]]</text>
      <sha1>5bdhrxdxd1zspqtmdya2d6dw8k6k7lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Чукчийн автономин гуонан муниципалан кхолламаш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025218</id>
    <revision>
      <id>26545674</id>
      <parentid>26545409</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <origin>26545674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="ltd6xtj7arevmg7ioyfy0zf0mow7bu3" xml:space="preserve">[[Категори:Россин Федерацин субъектийн муниципалан кхолламаш|Чукчийн автономин гуо]]
[[Категори:Чукчийн автономин гуо]]</text>
      <sha1>ltd6xtj7arevmg7ioyfy0zf0mow7bu3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кобенко, Андрей Васильевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025259</id>
    <revision>
      <id>26545496</id>
      <timestamp>2026-10-06T13:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Фамилихой}}»</comment>
      <origin>26545496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}</text>
      <sha1>p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545497</id>
      <parentid>26545496</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="0hqx2mviv507t95kcdymk8madnc9krv" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2»]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>0hqx2mviv507t95kcdymk8madnc9krv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545499</id>
      <parentid>26545497</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="785" sha1="taoa2xap00rivl9eln6f467i9kz5eu6" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>taoa2xap00rivl9eln6f467i9kz5eu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545517</id>
      <parentid>26545499</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T13:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2720" sha1="foqm2rkxmsd9kqdw5ok1viyu08gbuox" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>foqm2rkxmsd9kqdw5ok1viyu08gbuox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545521</id>
      <parentid>26545517</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2815" sha1="hvsuuq5wckc4vwrj0h4ftrt33yg862o" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>hvsuuq5wckc4vwrj0h4ftrt33yg862o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545522</id>
      <parentid>26545521</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:06:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хьажоргаш */</comment>
      <origin>26545522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3150" sha1="m07dabpumq8lo80uge1bguwsrdh3ckc" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>m07dabpumq8lo80uge1bguwsrdh3ckc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545523</id>
      <parentid>26545522</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хьажоргаш */</comment>
      <origin>26545523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3212" sha1="r8qkmqmp7orgklovejigjvrtyn5bebk" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.


== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>r8qkmqmp7orgklovejigjvrtyn5bebk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545530</id>
      <parentid>26545523</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билгалдахарш */</comment>
      <origin>26545530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5382" sha1="iol8o2m157q8t9f07ockf6ocxoq6yf3" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.


== Карьера ==
[[Майкоп]]ан СДЮШОР-ан кхиорхо. Хьалхара тренер — В. А. Гапон. Левзина «[[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]» дубль йукъахь, цул тӀаьхьа [[ГӀобан-тӀера-Славянск]]ера «[[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]» клубехь. 2003—2007 шерашкахь левзина перман «Амкар» йукъахь. 2007 шо чекхдолуш [[Амкар (футболан клуб)|«Амкарца»]] контракт йахйан ца гӀоьртира, маьрша агентан бакъонашца дехьаваьлла [[Рубин (футболан клуб)|«Рубине»]]. 2009 шарахь дехьавелира  «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терке]]»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |title=Официальный сайт «Терека»: Андрей Кобенко подписал контракт с «Тереком» |access-date=2009-02-04 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221193536/http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2012 шеран январехь ийцира [[новороссийск]]ан «[[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморецо]]». Оццу шарахь дехьаваьлла белгородан «[[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]» йукъа. 2014 шеран февралехь дехьаваьлла [[Торпедо (футболан клуб, Армавир)|армавиран «Торпедо»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://afc-torpedo.ru/news/n787 |title=Сегодня в Москве в Доме Российского футбола начальник команды Александр Карпенко заявил пятерых футболистов |access-date=2014-02-26 |archive-date=2014-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302080251/http://afc-torpedo.ru/news/n787 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>iol8o2m157q8t9f07ockf6ocxoq6yf3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545531</id>
      <parentid>26545530</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5381" sha1="0srojhddsu7cop1kbz5ecbj818lzhlm" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.

== Карьера ==
[[Майкоп]]ан СДЮШОР-ан кхиорхо. Хьалхара тренер — В. А. Гапон. Левзина «[[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]» дубль йукъахь, цул тӀаьхьа [[ГӀобан-тӀера-Славянск]]ера «[[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]» клубехь. 2003—2007 шерашкахь левзина перман «Амкар» йукъахь. 2007 шо чекхдолуш [[Амкар (футболан клуб)|«Амкарца»]] контракт йахйан ца гӀоьртира, маьрша агентан бакъонашца дехьаваьлла [[Рубин (футболан клуб)|«Рубине»]]. 2009 шарахь дехьавелира  «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терке]]»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |title=Официальный сайт «Терека»: Андрей Кобенко подписал контракт с «Тереком» |access-date=2009-02-04 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221193536/http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2012 шеран январехь ийцира [[новороссийск]]ан «[[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморецо]]». Оццу шарахь дехьаваьлла белгородан «[[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]» йукъа. 2014 шеран февралехь дехьаваьлла [[Торпедо (футболан клуб, Армавир)|армавиран «Торпедо»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://afc-torpedo.ru/news/n787 |title=Сегодня в Москве в Доме Российского футбола начальник команды Александр Карпенко заявил пятерых футболистов |access-date=2014-02-26 |archive-date=2014-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302080251/http://afc-torpedo.ru/news/n787 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>0srojhddsu7cop1kbz5ecbj818lzhlm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545532</id>
      <parentid>26545531</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карьера */</comment>
      <origin>26545532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5381" sha1="agoyz55tvt6gtfjiaaftw4pu0jm4rs6" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.

== Карьера ==
[[Майкоп]]ан СДЮШОР-ан кхиорхо. Хьалхара тренер — В. А. Гапон. Левзина «[[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]» дубль йукъахь, цул тӀаьхьа [[ГӀобин-тӀера-Славянск]]ера «[[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]» клубехь. 2003—2007 шерашкахь левзина перман «Амкар» йукъахь. 2007 шо чекхдолуш [[Амкар (футболан клуб)|«Амкарца»]] контракт йахйан ца гӀоьртира, маьрша агентан бакъонашца дехьаваьлла [[Рубин (футболан клуб)|«Рубине»]]. 2009 шарахь дехьавелира  «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терке]]»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |title=Официальный сайт «Терека»: Андрей Кобенко подписал контракт с «Тереком» |access-date=2009-02-04 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221193536/http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2012 шеран январехь ийцира [[новороссийск]]ан «[[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморецо]]». Оццу шарахь дехьаваьлла белгородан «[[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]» йукъа. 2014 шеран февралехь дехьаваьлла [[Торпедо (футболан клуб, Армавир)|армавиран «Торпедо»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://afc-torpedo.ru/news/n787 |title=Сегодня в Москве в Доме Российского футбола начальник команды Александр Карпенко заявил пятерых футболистов |access-date=2014-02-26 |archive-date=2014-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302080251/http://afc-torpedo.ru/news/n787 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>agoyz55tvt6gtfjiaaftw4pu0jm4rs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545533</id>
      <parentid>26545532</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карьера */</comment>
      <origin>26545533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5625" sha1="om2nt2x47djy0j58p5e0d0198raggik" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.

== Карьера ==
[[Майкоп]]ан СДЮШОР-ан кхиорхо. Хьалхара тренер — В. А. Гапон. Левзина «[[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]» дубль йукъахь, цул тӀаьхьа [[ГӀобин-тӀера-Славянск]]ера «[[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]» клубехь. 2003—2007 шерашкахь левзина перман «Амкар» йукъахь. 2007 шо чекхдолуш [[Амкар (футболан клуб)|«Амкарца»]] контракт йахйан ца гӀоьртира, маьрша агентан бакъонашца дехьаваьлла [[Рубин (футболан клуб)|«Рубине»]]. 2009 шарахь дехьавелира  «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терке]]»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |title=Официальный сайт «Терека»: Андрей Кобенко подписал контракт с «Тереком» |access-date=2009-02-04 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221193536/http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2012 шеран январехь ийцира [[новороссийск]]ан «[[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморецо]]». Оццу шарахь дехьаваьлла белгородан «[[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]» йукъа. 2014 шеран февралехь дехьаваьлла [[Торпедо (футболан клуб, Армавир)|армавиран «Торпедо»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://afc-torpedo.ru/news/n787 |title=Сегодня в Москве в Доме Российского футбола начальник команды Александр Карпенко заявил пятерых футболистов |access-date=2014-02-26 |archive-date=2014-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302080251/http://afc-torpedo.ru/news/n787 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Кхиамаш ==
* Россин чемпион: [[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2008|2008]]
* Хьалхара дивизионан толамхо: [[ПФЛ хьалхара дивизион 2003|2003]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>om2nt2x47djy0j58p5e0d0198raggik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545534</id>
      <parentid>26545533</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карьера */</comment>
      <origin>26545534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5717" sha1="dyiuzqf9d0cke8ae9ori68eindk8by7" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобенко Андрей 
 | Йуьззина цӀе              = Кобенко Андрей Васильевич 
 | Сурт                      = Andrey Kobenko 1.jpg
 | Вина терахь               = 25.6.1982
 | Вина меттиг               = {{ВМ|Майкоп|Майкопехь}}, [[ССРС]]
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 176
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Карара клуб               =
 | Кегийрхойн клубаш         = {{футболан карьера
||{{Россин байракх|20px}} СДЮШОР (Майкоп)||}}
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1999—2000|{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|54 (4)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]|73 (24)
|2003—2007|{{Россин байракх|20px}} [[Амкар]]|122 (8)
|2008|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|17 (2)
|2009—2011|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|50 (3)
|2012|{{Россин байракх|20px}} [[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморец]]|8 (0)
|2012—2013|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]|20 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Армавир (футболан клуб, Росси)|Торпедо (Армавир)]]|10 (0)
|2014|{{Россин байракх|20px}} [[Севастополь (футболан клуб, 2014)|СКЧФ Севастополь]]|0 (0)}}
}}

'''Кобе́нко Андре́й Васи́льевич''' ([[1982]] шеран [[25 июнь|25 июнехь]], [[Майкоп]]ехь, [[ССРС]]) — россин [[футболист]], аьрру [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]. Россин спортан говзанча 2008 шарахь дуьйн.

== Карьера ==
[[Майкоп]]ан СДЮШОР-ан кхиорхо. Хьалхара тренер — В. А. Гапон. Левзина «[[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]» дубль йукъахь, цул тӀаьхьа [[ГӀобин-тӀера-Славянск]]ера «[[Славянск (футболан клуб)|Славянск]]» клубехь. 2003—2007 шерашкахь левзина перман «Амкар» йукъахь. 2007 шо чекхдолуш [[Амкар (футболан клуб)|«Амкарца»]] контракт йахйан ца гӀоьртира, маьрша агентан бакъонашца дехьаваьлла [[Рубин (футболан клуб)|«Рубине»]]. 2009 шарахь дехьавелира  «[[Ахьмад (футболан клуб)|Терке]]»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |title=Официальный сайт «Терека»: Андрей Кобенко подписал контракт с «Тереком» |access-date=2009-02-04 |archive-date=2014-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221193536/http://fc-terek.ru/content/view/622/9/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2012 шеран январехь ийцира [[новороссийск]]ан «[[Черноморец (футболан клуб, Новороссийск)|Черноморецо]]». Оццу шарахь дехьаваьлла белгородан «[[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют]]» йукъа. 2014 шеран февралехь дехьаваьлла [[Торпедо (футболан клуб, Армавир)|армавиран «Торпедо»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://afc-torpedo.ru/news/n787 |title=Сегодня в Москве в Доме Российского футбола начальник команды Александр Карпенко заявил пятерых футболистов |access-date=2014-02-26 |archive-date=2014-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302080251/http://afc-torpedo.ru/news/n787 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Премьер-лигехь левзина 148 матчехь, чутоьхна 12 гол.

== Кхиамаш ==
* Россин чемпион: [[Футболех ловзаран Россин чемпионат 2008|2008]]
* Хьалхара дивизионан толамхо: [[ПФЛ хьалхара дивизион 2003|2003]]

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{sportbox|Andrey-Vasilievich-Kobenko-Futbol-25061982}}
{{АХь}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Амкар» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Черноморец» Новороссийск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Армавир» Росси ловзархой]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой]]
[[Категори:Россин спортан говзанчаш]]</text>
      <sha1>dyiuzqf9d0cke8ae9ori68eindk8by7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Славянск» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025260</id>
    <revision>
      <id>26545500</id>
      <timestamp>2026-10-06T13:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Славянск]] [[Категори:ФК «Славянск»]]»</comment>
      <origin>26545500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="qnq64jmyziy4az8jdc6l23wb2i8ii0x" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Славянск]]
[[Категори:ФК «Славянск»]]</text>
      <sha1>qnq64jmyziy4az8jdc6l23wb2i8ii0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кала (эвла)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025261</id>
    <redirect title="Зиберкала" />
    <revision>
      <id>26545502</id>
      <timestamp>2026-10-06T13:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>Mahamadi Baza цӀе хийцина [[Кала (эвла)]] → [[Зиберкала]]</comment>
      <origin>26545502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="6m2vp8x1qszrrhglwqs06oypj192gi9" xml:space="preserve">#дӀасахьажор' [[Зиберкала]]</text>
      <sha1>6m2vp8x1qszrrhglwqs06oypj192gi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дийцар:Кала (эвла)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>2025262</id>
    <redirect title="Дийцар:Зиберкала" />
    <revision>
      <id>26545504</id>
      <timestamp>2026-10-06T13:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahamadi Baza</username>
        <id>39916</id>
      </contributor>
      <comment>Mahamadi Baza цӀе хийцина [[Дийцар:Кала (эвла)]] → [[Дийцар:Зиберкала]]</comment>
      <origin>26545504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="phjav4dso4gddiobu3me97qxaub5dre" xml:space="preserve">#дӀасахьажор' [[Дийцар:Зиберкала]]</text>
      <sha1>phjav4dso4gddiobu3me97qxaub5dre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Севастополь» (2014) ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025263</id>
    <revision>
      <id>26545505</id>
      <timestamp>2026-10-06T13:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Севастополь]] [[Категори:ФК «Севастополь» (2014)]]»</comment>
      <origin>26545505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="dpit7veqnfipxgwtxu6kzb5fx1pi2bf" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Севастополь]]
[[Категори:ФК «Севастополь» (2014)]]</text>
      <sha1>dpit7veqnfipxgwtxu6kzb5fx1pi2bf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Бинарш Майкопехь</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025264</id>
    <revision>
      <id>26545518</id>
      <timestamp>2026-10-06T14:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Бинарш Адыгейхь|Майкоп]] [[Категори:Адамаш:Майкоп]]»</comment>
      <origin>26545518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="1pb4ucyduud51c1xj4sh3lyfxa395w2" xml:space="preserve">[[Категори:Бинарш Адыгейхь|Майкоп]]
[[Категори:Адамаш:Майкоп]]</text>
      <sha1>1pb4ucyduud51c1xj4sh3lyfxa395w2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кобозев, Эдуард Иванович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025265</id>
    <revision>
      <id>26545535</id>
      <timestamp>2026-10-06T14:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Фамилихой}}»</comment>
      <origin>26545535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}</text>
      <sha1>p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545536</id>
      <parentid>26545535</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T14:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="q2dl8wgq27ngfblbsyyh0syz90vlza6" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Обнинск» (1996) ловзархой]]&lt;!-- команда, которая в 1996 году играла в Третьей лиге--&gt;
[[Категори:ФК «Обнинск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «СОЮЗ-Газпром» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ижевск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Волгарь» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Новокузнецк» ловзархой]]
[[Категори:ФК «КАМАЗ» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-Ижевск» ловзархой]]</text>
      <sha1>q2dl8wgq27ngfblbsyyh0syz90vlza6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545550</id>
      <parentid>26545536</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2969" sha1="nyi1w567futcnlx0mfdlbbm7e9is1bk" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобозев Эдуард 
 | Йуьззина цӀе              = Кобозев Эдуард Иванович 
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1996|{{Россин байракх|20px}} ''[[Обнинск (футболан клуб)|Обнинск]]''|12 (0)
|1997|{{Россин байракх|20px}} [[Индустрия (футболан клуб, Боровск)|Индустрия]]|18 (4)
|1997—1998|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|3 (0)
|1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ижевск (футболан клуб)|Динамо (Ижевск)]]|31 (3)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|96 (7)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив (футболан клуб, Москох)|Локомотив (Москох)]]|0
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|34 (2)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|34 (2)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|31 (1)
|2005—2006|{{Россин байракх|20px}} [[КАМАЗ (футболан клуб)|КАМАЗ]]|32 (3)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|15 (0)
|2007—2010|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром]]|98 (7)
|2011|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|4 (1)
|2011—2012|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-Ижевск]]|15 (0)
|2012|{{Россин байракх|20px}} ДЮСШ-Спутник|йез.
}}
}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Обнинск» (1996) ловзархой]]&lt;!-- команда, которая в 1996 году играла в Третьей лиге--&gt;
[[Категори:ФК «Обнинск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «СОЮЗ-Газпром» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ижевск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Волгарь» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Новокузнецк» ловзархой]]
[[Категори:ФК «КАМАЗ» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-Ижевск» ловзархой]]</text>
      <sha1>nyi1w567futcnlx0mfdlbbm7e9is1bk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545552</id>
      <parentid>26545550</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T16:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="6fh8v3z67jdbf97j7ghorob4swhsk5c" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобозев Эдуард 
 | Йуьззина цӀе              = Кобозев Эдуард Иванович 
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1996|{{Россин байракх|20px}} ''[[Обнинск (футболан клуб)|Обнинск]]''|12 (0)
|1997|{{Россин байракх|20px}} [[Индустрия (футболан клуб, Боровск)|Индустрия]]|18 (4)
|1997—1998|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|3 (0)
|1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ижевск (футболан клуб)|Динамо (Ижевск)]]|31 (3)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|96 (7)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив (футболан клуб, Москох)|Локомотив (Москох)]]|0
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|34 (2)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|34 (2)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|31 (1)
|2005—2006|{{Россин байракх|20px}} [[КАМАЗ (футболан клуб)|КАМАЗ]]|32 (3)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|15 (0)
|2007—2010|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром]]|98 (7)
|2011|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|4 (1)
|2011—2012|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-Ижевск]]|15 (0)
|2012|{{Россин байракх|20px}} ДЮСШ-Спутник|йез.
}}
}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Обнинск» (1996) ловзархой]]&lt;!-- команда, которая в 1996 году играла в Третьей лиге--&gt;
[[Категори:ФК «Обнинск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «СОЮЗ-Газпром» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ижевск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Волгарь» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Новокузнецк» ловзархой]]
[[Категори:ФК «КАМАЗ» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-Ижевск» ловзархой]]</text>
      <sha1>6fh8v3z67jdbf97j7ghorob4swhsk5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545555</id>
      <parentid>26545552</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билгалдахарш */</comment>
      <origin>26545555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3234" sha1="q77rhylh86jtec2bfmr15sa10n3e8cu" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобозев Эдуард 
 | Йуьззина цӀе              = Кобозев Эдуард Иванович 
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1996|{{Россин байракх|20px}} ''[[Обнинск (футболан клуб)|Обнинск]]''|12 (0)
|1997|{{Россин байракх|20px}} [[Индустрия (футболан клуб, Боровск)|Индустрия]]|18 (4)
|1997—1998|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|3 (0)
|1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ижевск (футболан клуб)|Динамо (Ижевск)]]|31 (3)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|96 (7)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив (футболан клуб, Москох)|Локомотив (Москох)]]|0
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|34 (2)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|34 (2)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|31 (1)
|2005—2006|{{Россин байракх|20px}} [[КАМАЗ (футболан клуб)|КАМАЗ]]|32 (3)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|15 (0)
|2007—2010|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром]]|98 (7)
|2011|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|4 (1)
|2011—2012|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-Ижевск]]|15 (0)
|2012|{{Россин байракх|20px}} ДЮСШ-Спутник|йез.
}}
}}

'''Кобозев Эдуа́рд Ива́нович''' (1979 шеран 13 сентябрехь) — россин [[футбол]]ист, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Обнинск» (1996) ловзархой]]&lt;!-- команда, которая в 1996 году играла в Третьей лиге--&gt;
[[Категори:ФК «Обнинск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «СОЮЗ-Газпром» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ижевск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Волгарь» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Новокузнецк» ловзархой]]
[[Категори:ФК «КАМАЗ» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-Ижевск» ловзархой]]</text>
      <sha1>q77rhylh86jtec2bfmr15sa10n3e8cu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545568</id>
      <parentid>26545555</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T17:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билгалдахарш */</comment>
      <origin>26545568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4858" sha1="651hvc2wcax0ogoy071c85fr56dnc3x" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Кобозев Эдуард 
 | Йуьззина цӀе              = Кобозев Эдуард Иванович 
 | Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
 | Клубаш                    = {{футболан карьера
|1996|{{Россин байракх|20px}} ''[[Обнинск (футболан клуб)|Обнинск]]''|12 (0)
|1997|{{Россин байракх|20px}} [[Индустрия (футболан клуб, Боровск)|Индустрия]]|18 (4)
|1997—1998|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|3 (0)
|1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ижевск (футболан клуб)|Динамо (Ижевск)]]|31 (3)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|96 (7)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив (футболан клуб, Москох)|Локомотив (Москох)]]|0
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|34 (2)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром|Газовик-Газпром]]|34 (2)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|31 (1)
|2005—2006|{{Россин байракх|20px}} [[КАМАЗ (футболан клуб)|КАМАЗ]]|32 (3)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|15 (0)
|2007—2010|{{Россин байракх|20px}} [[СОЮЗ-Газпром]]|98 (7)
|2011|{{Россин байракх|20px}} [[Новокузнецк (футболан клуб)|Металлург-Кузбасс]]|4 (1)
|2011—2012|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-Ижевск]]|15 (0)
|2012|{{Россин байракх|20px}} ДЮСШ-Спутник|йез.
}}
}}

'''Кобозев Эдуа́рд Ива́нович''' (1979 шеран 13 сентябрехь) — россин [[футбол]]ист, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]].

[[Обнинскан футболан ишкол]]ан кхиорхо, Шуванов Юрийс куьйгалла дечу берийн а, кегийрхойн а «Квант» цӀе йолчу спортан ишколехь Ӏамош вара иза. Шен карьера йолалуш иза кхоалгӀачу лигехь ловзуш вара Обнинскан йукъахь (1996 шо) а, Боровскера «Индустрия»  клубехь а (1997 шо). Хьалхарчу дивизионехь ловзуш вара Ижевскера «Газович-Газпром» (1997, 1999—2001, 2003) а, Аштаркхнен «Волгарь-Газпром» (2002) а, [[Новокузнецк (футболан клуб)|«Металлург-Кузбасс» Новокузнецк]] (2004) а, [[КАМАЗ (футболан клуб)|«КАМАЗ» Набережни Челны]] (2005—2006) а, [[Ахьмад (футболан клуб)|«Терк» Соьлжа-ГӀала]] (2006) а тобанашкахь. ШолгӀачу дивизионехь – Ижевскера «Динамохь» (1998), «СОЮЗ-Газпромехь» (2007—2010), «Металлург-Кузбассехь» (2011), «Зенит-Ижевскехь» (2011—2012). 2002 шарахь иза левзира 9 ловзар, цхьа гол тоьхна Москохан «Локомотив» резерван тобанан декъашхо волуш. 2012-чу шарахь иза ловзуш вара ГӀезалойчоьнан чемпионатехь ДЮСШ-Спутник Агрызехь.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК «Обнинск» (1996) ловзархой]]&lt;!-- команда, которая в 1996 году играла в Третьей лиге--&gt;
[[Категори:ФК «Обнинск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «СОЮЗ-Газпром» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ижевск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Волгарь» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Новокузнецк» ловзархой]]
[[Категори:ФК «КАМАЗ» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-Ижевск» ловзархой]]</text>
      <sha1>651hvc2wcax0ogoy071c85fr56dnc3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Обнинск» (1996) ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025266</id>
    <revision>
      <id>26545537</id>
      <timestamp>2026-10-06T14:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{main|Обнинск (футболан клуб)}}  [[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Обнинск (1996)]] [[Категори:ФК «Обнинск»]]»</comment>
      <origin>26545537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="5k1h6oh7xve4s3tzwbzm2j1toga52mk" xml:space="preserve">{{main|Обнинск (футболан клуб)}}

[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Обнинск (1996)]]
[[Категори:ФК «Обнинск»]]</text>
      <sha1>5k1h6oh7xve4s3tzwbzm2j1toga52mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Обнинск» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025267</id>
    <revision>
      <id>26545538</id>
      <timestamp>2026-10-06T14:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{main|Обнинск (футболан клуб)}}  [[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Обнинск]] [[Категори:ФК «Обнинск»]]»</comment>
      <origin>26545538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="irwn063usjv8nbjebwlyu2uabfqzmxo" xml:space="preserve">{{main|Обнинск (футболан клуб)}}

[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Обнинск]]
[[Категори:ФК «Обнинск»]]</text>
      <sha1>irwn063usjv8nbjebwlyu2uabfqzmxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Ижевск» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025268</id>
    <revision>
      <id>26545539</id>
      <timestamp>2026-10-06T14:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Ижевск]]»</comment>
      <origin>26545539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="d7fm04uzk68z3e73nihfjvdnhjgao5a" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Ижевск]]</text>
      <sha1>d7fm04uzk68z3e73nihfjvdnhjgao5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Зенит-Ижевск» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025269</id>
    <revision>
      <id>26545549</id>
      <timestamp>2026-10-06T16:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Ижевск]]»</comment>
      <origin>26545549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="d7fm04uzk68z3e73nihfjvdnhjgao5a" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Ижевск]]</text>
      <sha1>d7fm04uzk68z3e73nihfjvdnhjgao5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Бинарш 13 сентябрехь</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025270</id>
    <revision>
      <id>26545551</id>
      <timestamp>2026-10-06T16:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Сентябрь категореш|Бинарш}}  [[Категори:Адамаш динчу терхьашца|И13]] [[Категори:13 сентябрь]] [[Категори:Бинарш сентябрехь]]»</comment>
      <origin>26545551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="0nhtcy38z90o1yfmgplfdyzi1w16oh1" xml:space="preserve">{{Сентябрь категореш|Бинарш}}

[[Категори:Адамаш динчу терхьашца|И13]]
[[Категори:13 сентябрь]]
[[Категори:Бинарш сентябрехь]]</text>
      <sha1>0nhtcy38z90o1yfmgplfdyzi1w16oh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коваленко, Андрей Валерьевич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025271</id>
    <revision>
      <id>26545570</id>
      <timestamp>2026-10-06T17:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Фамилихой}}»</comment>
      <origin>26545570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}</text>
      <sha1>p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545575</id>
      <parentid>26545570</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="aasa7sqvxx3vk6wf2zspq94n7vvvg96" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:ССРС футболисташ ловзархой]]
[[Категори:Беларусин футболисташ ловзархой]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>aasa7sqvxx3vk6wf2zspq94n7vvvg96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545576</id>
      <parentid>26545575</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="8g0x0y61zh25prfo1qigsj0jhffbsx5" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>8g0x0y61zh25prfo1qigsj0jhffbsx5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545589</id>
      <parentid>26545576</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="jkeeiflwg4djmsjvn7bht5tu05ufoh8" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВМ|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Беларусин байракх}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[т\елатархо (футбол)|т\елатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>jkeeiflwg4djmsjvn7bht5tu05ufoh8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545591</id>
      <parentid>26545589</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4536" sha1="nvryq73s3xgca3wavpdjbf0na8k9qll" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВМ|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Беларусин байракх}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>nvryq73s3xgca3wavpdjbf0na8k9qll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545592</id>
      <parentid>26545591</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="jkeeiflwg4djmsjvn7bht5tu05ufoh8" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВМ|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Беларусин байракх}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[т\елатархо (футбол)|т\елатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>jkeeiflwg4djmsjvn7bht5tu05ufoh8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545593</id>
      <parentid>26545592</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4538" sha1="63zrjwujakekvzhw4kbdc42aw5myh81" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВМ|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Беларусин байракх}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>63zrjwujakekvzhw4kbdc42aw5myh81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545594</id>
      <parentid>26545593</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="cwfll4a05a5d8azhctz01jz6n1t57g5" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВМ|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Беларусин байракх}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)}}
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>cwfll4a05a5d8azhctz01jz6n1t57g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545595</id>
      <parentid>26545594</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="9pzmcncta5rcauuupfbiz95kstqnzvi" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВМ|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Беларусин байракх}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>9pzmcncta5rcauuupfbiz95kstqnzvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545597</id>
      <parentid>26545595</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Takhirgeran Umar</username>
        <id>1134</id>
      </contributor>
      <origin>26545597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4619" sha1="1w5w0i1squrs04tnt6fc8ima2fmoj4i" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Андрей Коваленко
| Йуьззина цӀе              = Андрей Валерьевич Коваленко
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|в Гомеле}}, [[Белорусская ССР]], [[СССР]]
| Гражданалла               = {{Флаг СССР|20px}} [[СССР]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[полузащитник (футбол)|полузащитник]], [[нападающий (футбол)|нападающий]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{Флаг СССР|20px}} [[Гомель (футбольный клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{Флаг СССР|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Бараниковский)|Кубань (Бараниковский)]]|28 (15)
|1991|{{Флаг СССР|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футбольный клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футбольный клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футбольный клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футбольный клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футбольный клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футбольный клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футбольный клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Терек (футбольный клуб)|Терек]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футбольный клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх (1995-2012)|20px}} [[Сборная Беларуси по футболу|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>1w5w0i1squrs04tnt6fc8ima2fmoj4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545598</id>
      <parentid>26545597</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4630" sha1="65lxqce76f4vsctpnckyowob8r2c9rt" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Андрей Коваленко
| Йуьззина цӀе              = Андрей Валерьевич Коваленко
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|в Гомеле}}, [[Белорусская ССР]], [[СССР]]
| Гражданалла               = {{Флаг СССР|20px}} [[СССР]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[полузащитник (футбол)|полузащитник]], [[нападающий (футбол)|нападающий]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{Флаг СССР|20px}} [[Гомель (футбольный клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{Флаг СССР|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Бараниковский)|Кубань (Бараниковский)]]|28 (15)
|1991|{{Флаг СССР|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футбольный клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футбольный клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футбольный клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футбольный клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футбольный клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футбольный клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футбольный клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футбольный клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Терек (футбольный клуб)|Терек]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футбольный клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх (1995-2012)|20px}} [[Сборная Беларуси по футболу|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>65lxqce76f4vsctpnckyowob8r2c9rt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545600</id>
      <parentid>26545598</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="7dgvbsj8bjpyephdckoz4jzk9jnr3hm" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковский)|Кубань (Бараниковский)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх (1995-2012)|20px}} [[Сборная Беларуси по футболу|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>7dgvbsj8bjpyephdckoz4jzk9jnr3hm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545601</id>
      <parentid>26545600</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T18:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="2xf0nrdrxl2d23gk4jj8q3grnjip1am" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Беларусин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>2xf0nrdrxl2d23gk4jj8q3grnjip1am</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545602</id>
      <parentid>26545601</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T19:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4614" sha1="5tgyzi89vk420c9bwtm5el97esvi8t1" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}

{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>5tgyzi89vk420c9bwtm5el97esvi8t1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545605</id>
      <parentid>26545602</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5033" sha1="fskv5rpsbx2s1o3gjvy17jjx5jc4m3g" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
'''Ковале́нко Андре́й Вале́рьевич''' ([[1970]] шеран [[20 март]]ехь, [[Гомель|Гомелехь]], [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]) — [[ССРС|советийн]] а, [[Беларусь|белоруссин]] [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]] а, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] а.

{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>fskv5rpsbx2s1o3gjvy17jjx5jc4m3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545606</id>
      <parentid>26545605</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5265" sha1="12vkb3cj1wklzne70bbqw8gccglad1v" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
'''Ковале́нко Андре́й Вале́рьевич''' ([[1970]] шеран [[20 март]]ехь, [[Гомель|Гомелехь]], [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]) — [[ССРС|советийн]] а, [[Беларусь|белоруссин]] [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]] а, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] а.

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20060526122718/http://www.dynamost.ru/sostav/pervaya/?section=players&amp;what=fullinfo&amp;id=kovalenkoandrejvalerevich Подборка интервью с Ан. Коваленко]
{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>12vkb3cj1wklzne70bbqw8gccglad1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545607</id>
      <parentid>26545606</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хьажоргаш */</comment>
      <origin>26545607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5934" sha1="i5mc9rcrd8pqcd8qu2yxbob8sm4vt8t" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
'''Ковале́нко Андре́й Вале́рьевич''' ([[1970]] шеран [[20 март]]ехь, [[Гомель|Гомелехь]], [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]) — [[ССРС|советийн]] а, [[Беларусь|белоруссин]] [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]] а, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] а.

== Карьера ==
Шен футболан карьера цо йолийра Белоруссин ССР-н шолгӀачу лигин клубашкахь. Лаккхарчу тӀегӀанехь ловзуш вара российн [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|«Кубань» Краснодар]] (1992), [[Ротор (футболан клуб)|«Ротор» Волгоград]] (1993), [[Ростов (футболан клуб)|«Ростсельмаш» Дон-тӀера-Ростов]] (1996—1998), [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|«Факел» Воронеж]] (2000) клубашкахь.

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20060526122718/http://www.dynamost.ru/sostav/pervaya/?section=players&amp;what=fullinfo&amp;id=kovalenkoandrejvalerevich Подборка интервью с Ан. Коваленко]
{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>i5mc9rcrd8pqcd8qu2yxbob8sm4vt8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545608</id>
      <parentid>26545607</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карьера */</comment>
      <origin>26545608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6108" sha1="819yagzbo0nmi524hvoj21mdudjvcsh" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
'''Ковале́нко Андре́й Вале́рьевич''' ([[1970]] шеран [[20 март]]ехь, [[Гомель|Гомелехь]], [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]) — [[ССРС|советийн]] а, [[Беларусь|белоруссин]] [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]] а, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] а.

== Карьера ==
Шен футболан карьера цо йолийра Белоруссин ССР-н шолгӀачу лигин клубашкахь. Лаккхарчу тӀегӀанехь ловзуш вара российн [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|«Кубань» Краснодар]] (1992), [[Ротор (футболан клуб)|«Ротор» Волгоград]] (1993), [[Ростов (футболан клуб)|«Ростсельмаш» Дон-тӀера-Ростов]] (1996—1998), [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|«Факел» Воронеж]] (2000) клубашкахь.

== Шен дахар ==
Жимаха волу ваша [[Коваленко, Константин Валерьевич|Константин]] иштта футболист.

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20060526122718/http://www.dynamost.ru/sostav/pervaya/?section=players&amp;what=fullinfo&amp;id=kovalenkoandrejvalerevich Подборка интервью с Ан. Коваленко]
{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>819yagzbo0nmi524hvoj21mdudjvcsh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545609</id>
      <parentid>26545608</parentid>
      <timestamp>2026-10-06T21:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карьера */</comment>
      <origin>26545609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6233" sha1="s8mvhmyud6f81052qvvfuimdjw7gbzx" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
'''Ковале́нко Андре́й Вале́рьевич''' ([[1970]] шеран [[20 март]]ехь, [[Гомель|Гомелехь]], [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]) — [[ССРС|советийн]] а, [[Беларусь|белоруссин]] [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]] а, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] а.

== Карьера ==
Шен футболан карьера цо йолийра Белоруссин ССР-н шолгӀачу лигин клубашкахь. Лаккхарчу тӀегӀанехь ловзуш вара российн [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|«Кубань» Краснодар]] (1992), [[Ротор (футболан клуб)|«Ротор» Волгоград]] (1993), [[Ростов (футболан клуб)|«Ростсельмаш» Дон-тӀера-Ростов]] (1996—1998), [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|«Факел» Воронеж]] (2000) клубашкахь.

Йерриг лакхара дивизионехь левзина 116 ловзарехь, чутоьхна 17 буьрка.

== Шен дахар ==
Жимаха волу ваша [[Коваленко, Константин Валерьевич|Константин]] иштта футболист.

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20060526122718/http://www.dynamost.ru/sostav/pervaya/?section=players&amp;what=fullinfo&amp;id=kovalenkoandrejvalerevich Подборка интервью с Ан. Коваленко]
{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>s8mvhmyud6f81052qvvfuimdjw7gbzx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545638</id>
      <parentid>26545609</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T02:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Takhirgeran Umar</username>
        <id>1134</id>
      </contributor>
      <origin>26545638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6231" sha1="dewbd1oizj2evfk5ln0jlqeemn6dz04" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коваленко Андрей 
| Йуьззина цӀе              = Коваленко Андрей Валерьевич 
| Сурт                      = 
| Вина терахь               = 20.3.1970
| Вина меттиг               = {{ВинаМеттиг|Гомель|Гомелехь}}, [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]
| Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]]&lt;br&gt;{{Байракх/2|Беларусь}}
| Локхалла                  = 179
| Позици                    =[[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]], [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]]
| Карара клуб               =
| Кегийрхойн клубаш         =
| Клубаш                    = {{Спортан карьера
|1987—1990|{{ССРС байракх|20px}} [[Гомель (футболан клуб)|Гомсельмаш]]|43 (4)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Бараниковски)|Кубань (Бараниковски)]]|28 (15)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|14 (4)
|1992|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань (Краснодар)]]|29 (4)
|1993|{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор (футболан клуб)|Ротор]]|29 (3)
|1993|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх (1991-1993)|20px}} [[Ротор-2|Ротор-д]]|6 (2)
|1994—1995|{{Россин байракх|20px}} [[Колос (футболан клуб, Краснодар)|Колос (Краснодар)]]|72 (26)
|1996—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Ростов (футболан клуб)|Ростсельмаш]]|54 (9)
|1996—1998|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Ростсельмаш-2]]|11 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула)|Арсенал]]|7 (1)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|Факел]]|24 (4)
|2000—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|28 (5)
|2001—2002|{{Россин байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|Кубань]]|32 (3)
|2002|{{Россин байракх|20px}} [[Рубин (футболан клуб)|Рубин]]|10 (1)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|39 (5)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Луч-Энергия]]|6 (0)
|2006|{{Россин байракх|20px}} [[Динамо (футболан клуб, Ставрополь, 1924)|Динамо (Ставрополь)]]|2 (0)
}}
| Къоман гулйина команда    = {{Спортан карьера
|1995|{{Белоруссин байракх (1995-2012)|20px}} [[Футболех ловзаран Беларусин гулйина команда|Беларусь]]|1 (0)}}
}}
'''Ковале́нко Андре́й Вале́рьевич''' ([[1970]] шеран [[20 март]]ехь, [[Гомель|Гомелехь]], [[Белоруссийн ССР]], [[ССРС]]) — [[ССРС|советийн]] а, [[Беларусь|белоруссин]] [[футбол]]ист, [[тӀелатархо (футбол)|тӀелатархо]] а, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] а.

== Карьера ==
Шен футболан карьера цо йолийра Белоруссин ССР-н шолгӀачу лигин клубашкахь. Лаккхарчу тӀегӀанехь ловзуш вара Россин [[Кубань (футболан клуб, Краснодар)|«Кубань» Краснодар]] (1992), [[Ротор (футболан клуб)|«Ротор» Волгоград]] (1993), [[Ростов (футболан клуб)|«Ростсельмаш» Дон-тӀера-Ростов]] (1996—1998), [[Факел (футболан клуб, Воронеж)|«Факел» Воронеж]] (2000) клубашкахь.

Йерриг лакхара дивизионехь левзина 116 ловзарехь, чутоьхна 17 буьрка.

== Шен дахар ==
Жимаха волу ваша [[Коваленко, Константин Валерьевич|Константин]] иштта футболист.

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20060526122718/http://www.dynamost.ru/sostav/pervaya/?section=players&amp;what=fullinfo&amp;id=kovalenkoandrejvalerevich Подборка интервью с Ан. Коваленко]
{{АХь}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Беларусин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзаран Беларусин гулйина командин ловзархой]]
[[Категори:ФК «Гомель» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Славянск» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ротор-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ростов-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Факел» Воронеж ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Рубин» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Луч» Владивостокан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Динамо» Ставрополь ловзархой]]</text>
      <sha1>dewbd1oizj2evfk5ln0jlqeemn6dz04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Колос» Краснодар ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025272</id>
    <revision>
      <id>26545582</id>
      <timestamp>2026-10-06T18:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Колос Краснодар]] [[Категори:ФК «Колос» Краснодар]]»</comment>
      <origin>26545582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="rjum45ejcd40jtq3sd3bx5afgw13a0o" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Колос Краснодар]]
[[Категори:ФК «Колос» Краснодар]]</text>
      <sha1>rjum45ejcd40jtq3sd3bx5afgw13a0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Бинарш Гомелехь</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025273</id>
    <revision>
      <id>26545596</id>
      <timestamp>2026-10-06T18:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Адамаш:Гомель|1]] [[Категори:Бинарш Гомелан областехь|Гомель]]»</comment>
      <origin>26545596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="kb4xecv7lu8viq94aazeox95cntxvoj" xml:space="preserve">[[Категори:Адамаш:Гомель|1]]
[[Категори:Бинарш Гомелан областехь|Гомель]]</text>
      <sha1>kb4xecv7lu8viq94aazeox95cntxvoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Потенца провинцин коммунаш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025274</id>
    <revision>
      <id>26545640</id>
      <timestamp>2026-10-07T02:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54066-98</username>
        <id>48333</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Италин коммунаш]]»</comment>
      <origin>26545640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="1t1k18ef0x9pk31i87het8qsnwwsmfy" xml:space="preserve">[[Категори:Италин коммунаш]]</text>
      <sha1>1t1k18ef0x9pk31i87het8qsnwwsmfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ковачев, Светослав</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025275</id>
    <revision>
      <id>26545650</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Фамилихой}} [[Категори:Болгарин футболисташ]] [[Категори:Футболехь ловзаран Болгарин гулйина командин ловзархой (21 шо кхачанза)]] [[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]] [[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]] [[Категори:ФК «Арда» ловзархой]] Категори:ФК «Дунав...»</comment>
      <origin>26545650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="r9ioy6jx36ojca4sn7dtmjtuly0qqgi" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболехь ловзаран Болгарин гулйина командин ловзархой (21 шо кхачанза)]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>r9ioy6jx36ojca4sn7dtmjtuly0qqgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545651</id>
      <parentid>26545650</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="611" sha1="c0cbbpih0c3689b5eqm5gnbyo43ikes" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>c0cbbpih0c3689b5eqm5gnbyo43ikes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545657</id>
      <parentid>26545651</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3197" sha1="l1omdfpolhyyyivu34qrhzdv01p815r" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}

[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>l1omdfpolhyyyivu34qrhzdv01p815r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545658</id>
      <parentid>26545657</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T04:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3208" sha1="5yxvqo1pxx6wl64vmvbp0rs3s5iuyrj" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>5yxvqo1pxx6wl64vmvbp0rs3s5iuyrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545733</id>
      <parentid>26545658</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3483" sha1="90n49yk8hhb85pnvf1qkop7gj6nj3vr" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>90n49yk8hhb85pnvf1qkop7gj6nj3vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545734</id>
      <parentid>26545733</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="d9e04zyhnmo8zzug23baq5uhdyw7f9x" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>d9e04zyhnmo8zzug23baq5uhdyw7f9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545735</id>
      <parentid>26545734</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билгалдахарш */</comment>
      <origin>26545735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5824" sha1="ohu7oyuvvff94o1dp17l9mhz07my6u2" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

== Клубан карьера ==
Вина [[Плевен]] гӀалахь. Футболех ловза волавелла 10 шо долуш, «Свобода» ([[Милковица]]) командехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|title=Представяме ви: Светослав Ковачев капитан на Лудогорец (98)|website=ludogorec.net|date=2012-12-01|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Цул тӀаьхьа цхьа шо даьккхира цуо «Спартакехь» (Плевен), тӀаккха дӀавахара Лудогореце (Разград). УЕФА кегийрхойн лигехь клубан тобанехь ловзуш вара , оцу клубан шолгӀа а, коьрта а тобанашна йукъахь&lt;ref name=&quot;ахм&quot;&gt;{{cite web|url=https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|title=Ковачев Светослав|subtitle=Биография|lang=ru|website=fc-akhmat.ru|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803234736/https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Дуьххьара [[Футболех ловзаран Болгарин чемпионат|Болгарин чемпионатан лакхарчу дивизионехь]] левзина 2016 шеран 22 майхь, цхьаъ хийца йукъавелира «Бероен» дуьхьалчу матчехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|title=Svetoslav Kovachev|subtitle=First Tier — all seasons, all clubs|website=[[transfermarkt|transfermarkt.com]]|access-date=2023-08-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219153346/https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|archive-date=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>ohu7oyuvvff94o1dp17l9mhz07my6u2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545736</id>
      <parentid>26545735</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Клубан карьера */</comment>
      <origin>26545736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6211" sha1="frssuapzqdh5g1hwthoovdqzuig10n9" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

== Клубан карьера ==
Вина [[Плевен]] гӀалахь. Футболех ловза волавелла 10 шо долуш, «Свобода» ([[Милковица]]) командехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|title=Представяме ви: Светослав Ковачев капитан на Лудогорец (98)|website=ludogorec.net|date=2012-12-01|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Цул тӀаьхьа цхьа шо даьккхира цуо «Спартакехь» (Плевен), тӀаккха дӀавахара Лудогореце (Разград). УЕФА кегийрхойн лигехь клубан тобанехь ловзуш вара , оцу клубан шолгӀа а, коьрта а тобанашна йукъахь&lt;ref name=&quot;ахм&quot;&gt;{{cite web|url=https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|title=Ковачев Светослав|subtitle=Биография|lang=ru|website=fc-akhmat.ru|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803234736/https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Дуьххьара [[Футболех ловзаран Болгарин чемпионат|Болгарин чемпионатан лакхарчу дивизионехь]] левзина 2016 шеран 22 майхь, цхьаъ хийца йукъавелира «Бероен» дуьхьалчу матчехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|title=Svetoslav Kovachev|subtitle=First Tier — all seasons, all clubs|website=[[transfermarkt|transfermarkt.com]]|access-date=2023-08-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219153346/https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|archive-date=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

== Карьера къоман командехь ==
Левзина Болгарин жимахойн а, кегийрхойн а къоман командашкахь. [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгарин гулйина командехь]] левзина 5 матчехь&lt;ref name=&quot;ахм&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ахмавг&quot; /&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>frssuapzqdh5g1hwthoovdqzuig10n9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545737</id>
      <parentid>26545736</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T05:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Клубан карьера */</comment>
      <origin>26545737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6953" sha1="tjzi3fhz3puc0uirib21drk4wx8p9qw" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

== Клубан карьера ==
Вина [[Плевен]] гӀалахь. Футболех ловза волавелла 10 шо долуш, «Свобода» ([[Милковица]]) командехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|title=Представяме ви: Светослав Ковачев капитан на Лудогорец (98)|website=ludogorec.net|date=2012-12-01|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Цул тӀаьхьа цхьа шо даьккхира цуо «Спартакехь» (Плевен), тӀаккха дӀавахара Лудогореце (Разград). УЕФА кегийрхойн лигехь клубан тобанехь ловзуш вара , оцу клубан шолгӀа а, коьрта а тобанашна йукъахь&lt;ref name=&quot;ахм&quot;&gt;{{cite web|url=https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|title=Ковачев Светослав|subtitle=Биография|lang=ru|website=fc-akhmat.ru|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803234736/https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Дуьххьара [[Футболех ловзаран Болгарин чемпионат|Болгарин чемпионатан лакхарчу дивизионехь]] левзина 2016 шеран 22 майхь, цхьаъ хийца йукъавелира «Бероен» дуьхьалчу матчехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|title=Svetoslav Kovachev|subtitle=First Tier — all seasons, all clubs|website=[[transfermarkt|transfermarkt.com]]|access-date=2023-08-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219153346/https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|archive-date=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

2018 шеран 15 февралехь дебют йира [[еврокедаш]]кахь, накъост хийца йукъавелира [[УЕФА Европин лига 2017/2018|Европин лигехь]] финалан 1/16 раундехь «Миланан» дуьхьала&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sportal.bg/news-2020060912402100458|title=Ковачев: Радвам се, че имах възможност да играя срещу Милан, но ми е гадно, че загубихме (видео)|website=sportal.bg|date=2018-02-15|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://sportal.bg/news-2020060912402100458|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Карьера къоман командехь ==
Левзина Болгарин жимахойн а, кегийрхойн а къоман командашкахь. [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгарин гулйина командехь]] левзина 5 матчехь&lt;ref name=&quot;ахм&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ахмавг&quot; /&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>tjzi3fhz3puc0uirib21drk4wx8p9qw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545738</id>
      <parentid>26545737</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T06:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Клубан карьера */</comment>
      <origin>26545738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8461" sha1="pmcyxqig2dtviwnuh9gc09fuzr9kjqk" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

== Клубан карьера ==
Вина [[Плевен]] гӀалахь. Футболех ловза волавелла 10 шо долуш, «Свобода» ([[Милковица]]) командехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|title=Представяме ви: Светослав Ковачев капитан на Лудогорец (98)|website=ludogorec.net|date=2012-12-01|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Цул тӀаьхьа цхьа шо даьккхира цуо «Спартакехь» (Плевен), тӀаккха дӀавахара Лудогореце (Разград). УЕФА кегийрхойн лигехь клубан тобанехь ловзуш вара , оцу клубан шолгӀа а, коьрта а тобанашна йукъахь&lt;ref name=&quot;ахм&quot;&gt;{{cite web|url=https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|title=Ковачев Светослав|subtitle=Биография|lang=ru|website=fc-akhmat.ru|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803234736/https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Дуьххьара [[Футболех ловзаран Болгарин чемпионат|Болгарин чемпионатан лакхарчу дивизионехь]] левзина 2016 шеран 22 майхь, цхьаъ хийца йукъавелира «Бероен» дуьхьалчу матчехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|title=Svetoslav Kovachev|subtitle=First Tier — all seasons, all clubs|website=[[transfermarkt|transfermarkt.com]]|access-date=2023-08-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219153346/https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|archive-date=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

2018 шеран 15 февралехь дебют йира [[еврокедаш]]кахь, накъост хийца йукъавелира [[УЕФА Европин лига 2017/2018|Европин лигехь]] финалан 1/16 раундехь «Миланан» дуьхьала&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sportal.bg/news-2020060912402100458|title=Ковачев: Радвам се, че имах възможност да играя срещу Милан, но ми е гадно, че загубихме (видео)|website=sportal.bg|date=2018-02-15|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://sportal.bg/news-2020060912402100458|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2024 шеран 2 июлехь «Ахьмада» схьаийцира Светославан бакъонаш, контракт йаздира&lt;ref name=&quot;Rusfootball&quot;&gt;{{cite news|last=Карпов|first=Дмитрий|title=Источник: &quot;Ахмат&quot; выкупил права на полузащитника Светослава Ковачева|url=https://www.rusfootball.info/pliga/1146737000-istochnik-ahmat-vykupil-prava-na-poluzaschitnika-svetoslava-kovacheva.html|access-date=2024-07-25|publisher=Rusfootball|date=2024-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240725212548/https://www.rusfootball.info/pliga/1146737000-istochnik-ahmat-vykupil-prava-na-poluzaschitnika-svetoslava-kovacheva.html|archive-date=2024-07-25}}&lt;/ref&gt;. 2025 шеран февралехь иза бегонде велира «Арда» клубе, ткъа 2025 шеран 8 июлехь аг\онаш реза а йолуш контракт йохийра&lt;ref name=&quot;FKAkhmat&quot;&gt;{{cite web|author=Пресс-служба ФК «Ахьмад»|title=«Ахмат» расторг контракт с болгарским легионером|url=https://fc-akhmat.ru/news/fc-akhmat/klub/akhmat-rastorg-kontrakt-s-bolgarskim-legionerom-/|website=Официальный сайт ФК «Ахьмад»|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708222711/https://fc-akhmat.ru/news/fc-akhmat/klub/akhmat-rastorg-kontrakt-s-bolgarskim-legionerom-/|archive-date=2025-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Карьера къоман командехь ==
Левзина Болгарин жимахойн а, кегийрхойн а къоман командашкахь. [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгарин гулйина командехь]] левзина 5 матчехь&lt;ref name=&quot;ахм&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ахмавг&quot; /&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>pmcyxqig2dtviwnuh9gc09fuzr9kjqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545739</id>
      <parentid>26545738</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T06:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Карьера къоман командехь */</comment>
      <origin>26545739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8434" sha1="gvsy6rlpc2rv6mvfd0y6rbe4c32siqj" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Ковачев Светослав 
| Карара клуб               = 
| Лоьмар                    = 
| Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
|2008—2010|{{Болгарин байракх|20px}} Свобода (Милковица)|
|2010—2011|{{Болгарин байракх|20px}} [[Спартак (футболан клуб, Плевен)|Спартак (Плевен)]]|
|2011—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|}}
| Клубаш                    = {{спортан карьера
|2015—2021|{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец (футболан клуб)|Лудогорец]]|10 (0)
|2015—2018|{{фарм-клуб}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Лудогорец II]]|54 (10)
|2018—2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Дунав (футболан клуб)|Дунав]]|29 (5)
|2019|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Этыр (футболан клуб, 2013)|Этыр]]|19 (0)
|2020|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|23 (5)
|2021—2023|{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|60 (12)
|2023—2024|{{аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|24 (3)
|2024—2025|{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Ахьмад]]|10 (0)
|2025|{{аренда}}{{Болгарин байракх|20px}} [[Арда (футболан клуб)|Арда]]|15 (4)}}
| Къоман гулйина команда    = {{спортан карьера
|2015—2016|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (17 шо кхачанза)]]|3 (0) 
|2016—2018|{{Болгарин байракх|20px}} [[Болгари (19 шо кхачанза)]]|15 (0)
|2018—2020|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда (21 шо кхачанза)|Болгари (21 шо кхачанза)]]|7 (0) 
|2020—{{хӀ. а.}}|{{Болгарин байракх|20px}} [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгари]]|5 (0)
}}
| клубах дерг карладаккхар  = 8.7.2025
| гуламах дерг карладаккхар = 21.02.2025
}}
'''Ковачев Светослав''' ({{lang-bg|Светослав Светозаров Ковачев}}; {{ВД-Преамбула}}) — [[болгари]]н [[футбол]]ист, тӀелета [[Ахтурсло (футбол)|ахтурсло]] ([[вингер]]).

== Клубан карьера ==
Вина [[Плевен]] гӀалахь. Футболех ловза волавелла 10 шо долуш, «Свобода» ([[Милковица]]) командехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|title=Представяме ви: Светослав Ковачев капитан на Лудогорец (98)|website=ludogorec.net|date=2012-12-01|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://ludogorec.net/novina/1032-predstavqme_vi_svetoslav_kovachev_kapitan_na_ludogorec_98|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Цул тӀаьхьа цхьа шо даьккхира цуо «Спартакехь» (Плевен), тӀаккха дӀавахара Лудогореце (Разград). УЕФА кегийрхойн лигехь клубан тобанехь ловзуш вара , оцу клубан шолгӀа а, коьрта а тобанашна йукъахь&lt;ref name=&quot;ахм&quot;&gt;{{cite web|url=https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|title=Ковачев Светослав|subtitle=Биография|lang=ru|website=fc-akhmat.ru|access-date=2023-08-03|archive-date=2023-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230803234736/https://fc-akhmat.ru/team/players/kovachev-svetoslav/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Дуьххьара [[Футболех ловзаран Болгарин чемпионат|Болгарин чемпионатан лакхарчу дивизионехь]] левзина 2016 шеран 22 майхь, цхьаъ хийца йукъавелира «Бероен» дуьхьалчу матчехь&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|title=Svetoslav Kovachev|subtitle=First Tier — all seasons, all clubs|website=[[transfermarkt|transfermarkt.com]]|access-date=2023-08-07|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219153346/https://www.transfermarkt.com/svetoslav-kovachev/leistungsdatendetails/spieler/339780/plus/0?saison=&amp;verein=&amp;liga=1&amp;wettbewerb=&amp;pos=&amp;trainer_id=|archive-date=2024-12-19}}&lt;/ref&gt;.

2018 шеран 15 февралехь дебют йира [[еврокедаш]]кахь, накъост хийца йукъавелира [[УЕФА Европин лига 2017/2018|Европин лигехь]] финалан 1/16 раундехь «Миланан» дуьхьала&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sportal.bg/news-2020060912402100458|title=Ковачев: Радвам се, че имах възможност да играя срещу Милан, но ми е гадно, че загубихме (видео)|website=sportal.bg|date=2018-02-15|lang=bg|access-date=2023-08-07|archive-date=2023-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807100623/https://sportal.bg/news-2020060912402100458|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2024 шеран 2 июлехь «Ахьмада» схьаийцира Светославан бакъонаш, контракт йаздира&lt;ref name=&quot;Rusfootball&quot;&gt;{{cite news|last=Карпов|first=Дмитрий|title=Источник: &quot;Ахмат&quot; выкупил права на полузащитника Светослава Ковачева|url=https://www.rusfootball.info/pliga/1146737000-istochnik-ahmat-vykupil-prava-na-poluzaschitnika-svetoslava-kovacheva.html|access-date=2024-07-25|publisher=Rusfootball|date=2024-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240725212548/https://www.rusfootball.info/pliga/1146737000-istochnik-ahmat-vykupil-prava-na-poluzaschitnika-svetoslava-kovacheva.html|archive-date=2024-07-25}}&lt;/ref&gt;. 2025 шеран февралехь иза бегонде велира «Арда» клубе, ткъа 2025 шеран 8 июлехь аг\онаш реза а йолуш контракт йохийра&lt;ref name=&quot;FKAkhmat&quot;&gt;{{cite web|author=Пресс-служба ФК «Ахьмад»|title=«Ахмат» расторг контракт с болгарским легионером|url=https://fc-akhmat.ru/news/fc-akhmat/klub/akhmat-rastorg-kontrakt-s-bolgarskim-legionerom-/|website=Официальный сайт ФК «Ахьмад»|date=2025-07-08|access-date=2025-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708222711/https://fc-akhmat.ru/news/fc-akhmat/klub/akhmat-rastorg-kontrakt-s-bolgarskim-legionerom-/|archive-date=2025-07-08}}&lt;/ref&gt;.

== Карьера къоман командехь ==
Левзина Болгарин жимахойн а, кегийрхойн а къоман командашкахь. [[Футболех ловзаран Болгарин гулйина команда|Болгарин гулйина командехь]] левзина 5 матчехь&lt;ref name=&quot;ахм&quot; /&gt;.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

{{АХь}}
[[Категори:Болгарин футболисташ]]
[[Категори:Футболех ловзарех гулйина Болгарин кегийрхойн командан ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арда» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Дунав» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]</text>
      <sha1>gvsy6rlpc2rv6mvfd0y6rbe4c32siqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Лудогорец II» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025276</id>
    <revision>
      <id>26545652</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Лудогорец II]] [[Категори:Разградан спортхой|ФК]] [[Категори:ФК «Лудогорец»]]»</comment>
      <origin>26545652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="o671eswan4702l230boozquz0j3v2ej" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Лудогорец II]]
[[Категори:Разградан спортхой|ФК]]
[[Категори:ФК «Лудогорец»]]</text>
      <sha1>o671eswan4702l230boozquz0j3v2ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Лудогорец» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025277</id>
    <revision>
      <id>26545653</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Лудогорец] [[Категори:Разградан спортхой|ФК]] [[Категори:ФК «Лудогорец»]]»</comment>
      <origin>26545653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="nnzto2b627wpz5kgepcb3lyn60yoft2" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Лудогорец]
[[Категори:Разградан спортхой|ФК]]
[[Категори:ФК «Лудогорец»]]</text>
      <sha1>nnzto2b627wpz5kgepcb3lyn60yoft2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Арда» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025278</id>
    <revision>
      <id>26545654</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Арда]] [[Категори:Адамаш:Кырджали]] [[Категори:ФК «Арда»| ]]»</comment>
      <origin>26545654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="d0leaimu0dbutktjp8602pg5i7lgzvm" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Арда]]
[[Категори:Адамаш:Кырджали]]
[[Категори:ФК «Арда»| ]]</text>
      <sha1>d0leaimu0dbutktjp8602pg5i7lgzvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Дунав» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025279</id>
    <revision>
      <id>26545655</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Дунав]] [[Категори:Адамаш:Русе]] [[Категори:ФК «Дунав»]]»</comment>
      <origin>26545655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="01v736c3m2jabsd79gqje2xntc9eyat" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Дунав]]
[[Категори:Адамаш:Русе]]
[[Категори:ФК «Дунав»]]</text>
      <sha1>01v736c3m2jabsd79gqje2xntc9eyat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Этыр» (2013) ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025280</id>
    <revision>
      <id>26545656</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Этыр (2013)]] [[Категори:Адамаш:Велико-Тырново]] [[Категори:ФК «Этыр»]]»</comment>
      <origin>26545656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="77jgd2ty3r6jrteg3elks5tb5rrip9m" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Болгарин клубашкахула|Этыр (2013)]]
[[Категори:Адамаш:Велико-Тырново]]
[[Категори:ФК «Этыр»]]</text>
      <sha1>77jgd2ty3r6jrteg3elks5tb5rrip9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Марий Эл</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025281</id>
    <revision>
      <id>26545659</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Коми Республика</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025282</id>
    <revision>
      <id>26545660</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Тыва</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025283</id>
    <revision>
      <id>26545663</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Хакаси</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025284</id>
    <revision>
      <id>26545664</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Мордови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025285</id>
    <revision>
      <id>26545665</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Республика Алтай</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025286</id>
    <revision>
      <id>26545666</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ГӀалмакхойчоь</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025287</id>
    <revision>
      <id>26545667</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин республикаш]]»</comment>
      <origin>26545667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин республикаш]]</text>
      <sha1>cyjq81uj4mapyjxfim7jv99yw3pweti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Байкалдехьара мохк</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025288</id>
    <revision>
      <id>26545668</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин мехкаш]]»</comment>
      <origin>26545668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин мехкаш]]</text>
      <sha1>53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Хабаровскан мохк</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025289</id>
    <revision>
      <id>26545669</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин мехкаш]]»</comment>
      <origin>26545669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин мехкаш]]</text>
      <sha1>53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Алтайн мохк</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025290</id>
    <revision>
      <id>26545670</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин мехкаш]]»</comment>
      <origin>26545670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин мехкаш]]</text>
      <sha1>53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Камчаткин мохк</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025291</id>
    <revision>
      <id>26545671</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин мехкаш]]»</comment>
      <origin>26545671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин мехкаш]]</text>
      <sha1>53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Приморьен мохк</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025292</id>
    <revision>
      <id>26545672</id>
      <timestamp>2026-10-07T04:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Гергара проекташ}} {{Коьрта йаззам}}  [[Категори:Россин мехкаш]]»</comment>
      <origin>26545672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y" xml:space="preserve">{{Гергара проекташ}}
{{Коьрта йаззам}}

[[Категори:Россин мехкаш]]</text>
      <sha1>53325qyoqmfgm77e5q36sz5904yck5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Россин автономин областаш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025293</id>
    <revision>
      <id>26545724</id>
      <timestamp>2026-10-07T05:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Россин Федерацин субъекташ|*1]]»</comment>
      <origin>26545724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="quzu7htt2kdwtance9kfmnv0endmf2l" xml:space="preserve">[[Категори:Россин Федерацин субъекташ|*1]]</text>
      <sha1>quzu7htt2kdwtance9kfmnv0endmf2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Отнурок (Код ОКТМО 80611440101)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025294</id>
    <revision>
      <id>26545727</id>
      <timestamp>2026-10-07T05:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}  {{Underlinked|date=июнь 2014}} {{Orphan|date=июнь 2014}}  {{НБМ-Росси |статус                   = эвла  |нохчийн цӀе         = Отнурок  |шен цӀе    =  |пачхьалкх                  = Росси  |хӀост                     =  |байракх                     =  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =  |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =  |CoordAddon =  |CoordScale =  |Яндек...»</comment>
      <origin>26545727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2608" sha1="f3kb5vtzf0fp8ymqooq85mykqw798ih" xml:space="preserve">{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}

{{Underlinked|date=июнь 2014}}
{{Orphan|date=июнь 2014}}

{{НБМ-Росси
|статус                   = эвла 
|нохчийн цӀе         = Отнурок 
|шен цӀе    = 
|пачхьалкх                  = Росси 
|хӀост                     = 
|байракх                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ЯндексКарта              = 
|регионан картин барам     = 
|кӀоштан картин барам      = 
|регион                   = Башкирийчоь 
|регион таблицехь         = Башкирийчоь 
|кӀоштан тайпа              = 
|кӀошт                    = Белорецкан кӀошт
|кӀошт таблицехь          = 
|йуьртан меттиган тайпа            = 
|йуьртан меттиг                = 
|йуьртан меттиг таблицехь      = 
|йукъара йекъайалар       = 
|корта                   = 
|йиллина терахь          = 
|дуьххьара хьахор        = 
|хьалхара цӀерш            = 
|статус йелла терахь      = 
|майда                  = 
|хӀордан сизал локхалла         = 
|бахархой               = 
|бахархой ларар шо            = 
|луьсталла               = 
|агломераци             = 
|къаьмнийн хӀоттам     = 
|динан хӀоттам = 
|бахархойн цӀерш              = 
|поштан индекс          =  
|поштан индексаш         = 
|телефонан код           = 
|идентификаторан терахьаш   =  
|категори Commons чохь      = 
|сайт                     = 
}}
 
'''Отнурок''' — [[Башкирийчоь]]нан [[Белорецкан кӀошт]]ара эвла, иза Нурски йуьртан меттиган йукъайогӀу.
 
== Демографи ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Белорецкан кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Bashkir-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>f3kb5vtzf0fp8ymqooq85mykqw798ih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пятилетка (Надеждинскан йуьртан меттиг)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025295</id>
    <revision>
      <id>26545731</id>
      <timestamp>2026-10-07T05:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{кхин маьӀнаш|Пятилетка (маьӀнаш)}} {{Кхин маьӀнаш/НБМ}}  {{Underlinked|date=июнь 2015}} {{Orphan|date=декабрь 2013}}  {{НБМ-Росси |статус                   = эвла  |нохчийн цӀе         = Пятилетка  |шен цӀе    =  |пачхьалкх                  = Росси  |хӀост                     =  |байракх                     =  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =  |...»</comment>
      <origin>26545731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2668" sha1="qdl2o3i1pr1yr4wjijtynj0ml2ep4ld" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Пятилетка (маьӀнаш)}}
{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}

{{Underlinked|date=июнь 2015}}
{{Orphan|date=декабрь 2013}}

{{НБМ-Росси
|статус                   = эвла 
|нохчийн цӀе         = Пятилетка 
|шен цӀе    = 
|пачхьалкх                  = Росси 
|хӀост                     = 
|байракх                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ЯндексКарта              = 
|регионан картин барам     = 
|кӀоштан картин барам      = 
|регион                   = Башкирийчоь 
|регион таблицехь         = Башкирийчоь 
|кӀоштан тайпа              = 
|кӀошт                    = Иглин кӀошт
|кӀошт таблицехь          = 
|йуьртан меттиган тайпа            = 
|йуьртан меттиг                = 
|йуьртан меттиг таблицехь      = 
|йукъара йекъайалар       = 
|корта                   = 
|йиллина терахь          = 
|дуьххьара хьахор        = 
|хьалхара цӀерш            = 
|статус йелла терахь      = 
|майда                  = 
|хӀордан сизал локхалла         = 
|бахархой               = 
|бахархой ларар шо            = 
|луьсталла               = 
|агломераци             = 
|къаьмнийн хӀоттам     = 
|динан хӀоттам = 
|бахархойн цӀерш              = 
|поштан индекс          =  
|поштан индексаш         = 
|телефонан код           = 
|идентификаторан терахьаш   =  
|категори Commons чохь      = 
|сайт                     = 
}}
 
'''Пятилетка''' — [[Башкирийчоь]]нан [[Иглин кӀошт]]ара эвла, иза Надеждинскан йуьртан меттиган йукъайогӀу.
 
== Демографи ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Иглин кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Bashkir-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>qdl2o3i1pr1yr4wjijtynj0ml2ep4ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленински (Балтикан йуьртан меттиг)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025296</id>
    <revision>
      <id>26545732</id>
      <timestamp>2026-10-07T05:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VolnyiLev</username>
        <id>18828</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{кхин маьӀнаш|Ленински (маьӀнаш)}} {{Кхин маьӀнаш/НБМ}}  {{Underlinked|date=июнь 2014}} {{Orphan|date=декабрь 2013}}  {{НБМ-Росси |статус                   = эвла  |нохчийн цӀе         = Ленински  |шен цӀе    =  |пачхьалкх                  = Росси  |хӀост                     =  |байракх                     =  |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =  |lon_...»</comment>
      <origin>26545732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2654" sha1="161ek7p303if8gc81nnlv95r3r8z35i" xml:space="preserve">{{кхин маьӀнаш|Ленински (маьӀнаш)}}
{{Кхин маьӀнаш/НБМ}}

{{Underlinked|date=июнь 2014}}
{{Orphan|date=декабрь 2013}}

{{НБМ-Росси
|статус                   = эвла 
|нохчийн цӀе         = Ленински 
|шен цӀе    = 
|пачхьалкх                  = Росси 
|хӀост                     = 
|байракх                     = 
|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
|lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
|CoordAddon = 
|CoordScale = 
|ЯндексКарта              = 
|регионан картин барам     = 
|кӀоштан картин барам      = 
|регион                   = Башкирийчоь 
|регион таблицехь         = Башкирийчоь 
|кӀоштан тайпа              = 
|кӀошт                    = Иглин кӀошт
|кӀошт таблицехь          = 
|йуьртан меттиган тайпа            = 
|йуьртан меттиг                = 
|йуьртан меттиг таблицехь      = 
|йукъара йекъайалар       = 
|корта                   = 
|йиллина терахь          = 
|дуьххьара хьахор        = 
|хьалхара цӀерш            = 
|статус йелла терахь      = 
|майда                  = 
|хӀордан сизал локхалла         = 
|бахархой               = 
|бахархой ларар шо            = 
|луьсталла               = 
|агломераци             = 
|къаьмнийн хӀоттам     = 
|динан хӀоттам = 
|бахархойн цӀерш              = 
|поштан индекс          =  
|поштан индексаш         = 
|телефонан код           = 
|идентификаторан терахьаш   =  
|категори Commons чохь      = 
|сайт                     = 
}}
 
'''Ленински''' — [[Башкирийчоь]]нан [[Иглин кӀошт]]ара эвла, иза Балтикан йуьртан меттиган йукъайогӀу.
 
== Демографи ==
{{Бахархой.wd||Таблица}}

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

{{rq|stub|img|sources|translate}}

[[Категори:Иглин кӀоштан нах беха меттигаш]]

{{Bashkir-geo-stub}}

{{Хьажоргаш йац}}

[[Категори:Белхан категори]]</text>
      <sha1>161ek7p303if8gc81nnlv95r3r8z35i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коганов, Евгений Викторович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025297</id>
    <revision>
      <id>26545741</id>
      <timestamp>2026-10-07T06:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Фамилихой}}»</comment>
      <origin>26545741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}</text>
      <sha1>p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545742</id>
      <parentid>26545741</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T06:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="715" sha1="b1vg4b196fxnlmtnhk1kicjm0nybakc" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК ЦСКА-2 Москох ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит» Петарбух ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Оазис» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]</text>
      <sha1>b1vg4b196fxnlmtnhk1kicjm0nybakc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545745</id>
      <parentid>26545742</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2988" sha1="26qcqthelyei2o6pa4zdi8wc60id2wx" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коганов Евгений 
| Сурт                      =
| Йуьззина цӀе              = Коганов Евгений Викторович 
| Вина терахь               = 29.8.1976
| Вина меттиг               =
| Кхелхина терахь           = 12.02.2017
| Кхелхина меттиг           =
| Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
| Локхалла                  =
| Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
| Карара клуб               =
| Лоьмар                    =
| Клубаш                    =
 {{спортан карьера
|1992—1993|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|45 (0)
|1994|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|ЦСКА]]|0 (0)
|1994|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|20 (1)
|1995—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит (футболан клуб, Петарбух)|Зенит (Пб)]]|5 (0)
|1995—1997|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-2 (футболан клуб)|Зенит-д]]|49 (3)
|1996|→{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула, 1946)|Арсенал]]|24 (0)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Оазис (футболан клуб)|Оазис]]|20 (1)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|59 (4)
|2002|{{Аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|33 (0)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Нефтяник (футболан клуб, Уфа)|Строитель (Уфа)]]|19 (0)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют-Энергия]]|3 (0)
|2005—2008|{{Россин байракх|20px}} [[Коломяги-47]]|йез.
}}
}}

[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК ЦСКА-2 Москох ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит» Петарбух ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Оазис» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]</text>
      <sha1>26qcqthelyei2o6pa4zdi8wc60id2wx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545747</id>
      <parentid>26545745</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2999" sha1="6clszo6wt729snvdld9vl9bkt5lzboi" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коганов Евгений 
| Сурт                      =
| Йуьззина цӀе              = Коганов Евгений Викторович 
| Вина терахь               = 29.8.1976
| Вина меттиг               =
| Кхелхина терахь           = 12.02.2017
| Кхелхина меттиг           =
| Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
| Локхалла                  =
| Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
| Карара клуб               =
| Лоьмар                    =
| Клубаш                    =
 {{спортан карьера
|1992—1993|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|45 (0)
|1994|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|ЦСКА]]|0 (0)
|1994|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|20 (1)
|1995—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит (футболан клуб, Петарбух)|Зенит (Пб)]]|5 (0)
|1995—1997|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-2 (футболан клуб)|Зенит-д]]|49 (3)
|1996|→{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула, 1946)|Арсенал]]|24 (0)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Оазис (футболан клуб)|Оазис]]|20 (1)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|59 (4)
|2002|{{Аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|33 (0)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Нефтяник (футболан клуб, Уфа)|Строитель (Уфа)]]|19 (0)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют-Энергия]]|3 (0)
|2005—2008|{{Россин байракх|20px}} [[Коломяги-47]]|йез.
}}
}}

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК ЦСКА-2 Москох ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит» Петарбух ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Оазис» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]</text>
      <sha1>6clszo6wt729snvdld9vl9bkt5lzboi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545749</id>
      <parentid>26545747</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="tmpayzpjkzrzyo6icrrtrq841jt1w8l" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коганов Евгений 
| Сурт                      =
| Йуьззина цӀе              = Коганов Евгений Викторович 
| Вина терахь               = 29.8.1976
| Вина меттиг               =
| Кхелхина терахь           = 12.02.2017
| Кхелхина меттиг           =
| Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
| Локхалла                  =
| Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
| Карара клуб               =
| Лоьмар                    =
| Клубаш                    =
 {{спортан карьера
|1992—1993|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|45 (0)
|1994|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|ЦСКА]]|0 (0)
|1994|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|20 (1)
|1995—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит (футболан клуб, Петарбух)|Зенит (Пб)]]|5 (0)
|1995—1997|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-2 (футболан клуб)|Зенит-д]]|49 (3)
|1996|→{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула, 1946)|Арсенал]]|24 (0)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Оазис (футболан клуб)|Оазис]]|20 (1)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|59 (4)
|2002|{{Аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|33 (0)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Нефтяник (футболан клуб, Уфа)|Строитель (Уфа)]]|19 (0)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют-Энергия]]|3 (0)
|2005—2008|{{Россин байракх|20px}} [[Коломяги-47]]|йез.
}}
}}
'''Коганов Евге́ний Ви́кторович''' ([[1976 шо|1976 шеран]]  [[29 август]]ехь — [[2017 шо|2017 шеран]] [[12 февраль|12 февралехь]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://zenit-history.ru/matchi/55-igroki/igroki-k/251-koganov-evgenij-viktorovich |title=Профиль на сайте истории «Зенита» |lang=ru |access-date=2023-01-10 |date=2023-01-10 |publisher=zenit-history.ru |archive-date=2023-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110200929/https://zenit-history.ru/matchi/55-igroki/igroki-k/251-koganov-evgenij-viktorovich |url-status=live }}&lt;/ref&gt;) — [[росси]]н [[футбол]]ист, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]].

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК ЦСКА-2 Москох ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит» Петарбух ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Оазис» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]</text>
      <sha1>tmpayzpjkzrzyo6icrrtrq841jt1w8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545750</id>
      <parentid>26545749</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="5g5pksl7wyx7fobkmj7nkgq9oupurml" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коганов Евгений 
| Сурт                      =
| Йуьззина цӀе              = Коганов Евгений Викторович 
| Вина терахь               = 29.8.1976
| Вина меттиг               =
| Кхелхина терахь           = 12.02.2017
| Кхелхина меттиг           =
| Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
| Локхалла                  =
| Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
| Карара клуб               =
| Лоьмар                    =
| Клубаш                    =
 {{спортан карьера
|1992—1993|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|45 (0)
|1994|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|ЦСКА]]|0 (0)
|1994|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|20 (1)
|1995—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит (футболан клуб, Петарбух)|Зенит (Пб)]]|5 (0)
|1995—1997|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-2 (футболан клуб)|Зенит-д]]|49 (3)
|1996|→{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула, 1946)|Арсенал]]|24 (0)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Оазис (футболан клуб)|Оазис]]|20 (1)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|59 (4)
|2002|{{Аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|33 (0)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Нефтяник (футболан клуб, Уфа)|Строитель (Уфа)]]|19 (0)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют-Энергия]]|3 (0)
|2005—2008|{{Россин байракх|20px}} [[Коломяги-47]]|йез.
}}
}}
'''Коганов Евге́ний Ви́кторович''' ([[1976 шо|1976 шеран]]  [[29 август]]ехь — [[2017 шо|2017 шеран]] [[12 февраль|12 февралехь]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://zenit-history.ru/matchi/55-igroki/igroki-k/251-koganov-evgenij-viktorovich |title=Профиль на сайте истории «Зенита» |lang=ru |access-date=2023-01-10 |date=2023-01-10 |publisher=zenit-history.ru |archive-date=2023-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110200929/https://zenit-history.ru/matchi/55-igroki/igroki-k/251-koganov-evgenij-viktorovich |url-status=live }}&lt;/ref&gt;) — [[росси]]н [[футбол]]ист, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]].

== Хьажоргаш ==
* {{FootballFacts.ru|8135|person}}
* [https://fc-zenit.ru/zenit/players/20558/ Профиль на сайте «Зенита»]

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК ЦСКА-2 Москох ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит» Петарбух ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Оазис» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]</text>
      <sha1>5g5pksl7wyx7fobkmj7nkgq9oupurml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545752</id>
      <parentid>26545750</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хьажоргаш */</comment>
      <origin>26545752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7227" sha1="o5l9covwi82f7ul2vth0viraij33r09" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
| ЦӀе                       = Коганов Евгений 
| Сурт                      =
| Йуьззина цӀе              = Коганов Евгений Викторович 
| Вина терахь               = 29.8.1976
| Вина меттиг               =
| Кхелхина терахь           = 12.02.2017
| Кхелхина меттиг           =
| Гражданалла               = {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
| Локхалла                  =
| Позици                    = [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]]
| Карара клуб               =
| Лоьмар                    =
| Клубаш                    =
 {{спортан карьера
|1992—1993|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|45 (0)
|1994|{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА (футболан клуб, Москох)|ЦСКА]]|0 (0)
|1994|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[ЦСКА-2 (футболан клуб, Москох)|ЦСКА-д]]|20 (1)
|1995—1998|{{Россин байракх|20px}} [[Зенит (футболан клуб, Петарбух)|Зенит (Пб)]]|5 (0)
|1995—1997|{{фарм-клуб}}{{Россин байракх|20px}} [[Зенит-2 (футболан клуб)|Зенит-д]]|49 (3)
|1996|→{{Россин байракх|20px}} [[Арсенал (футболан клуб, Тула, 1946)|Арсенал]]|24 (0)
|1999|{{Россин байракх|20px}} [[Оазис (футболан клуб)|Оазис]]|20 (1)
|1999—2001|{{Россин байракх|20px}} [[Кристалл (футболан клуб, Смоленск)|Кристалл]]|59 (4)
|2002|{{Аренда}}{{Россин байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|33 (0)
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Нефтяник (футболан клуб, Уфа)|Строитель (Уфа)]]|19 (0)
|2004|{{Россин байракх|20px}} [[Салют (футболан клуб, Белгород)|Салют-Энергия]]|3 (0)
|2005—2008|{{Россин байракх|20px}} [[Коломяги-47]]|йез.
}}
}}
'''Коганов Евге́ний Ви́кторович''' ([[1976 шо|1976 шеран]]  [[29 август]]ехь — [[2017 шо|2017 шеран]] [[12 февраль|12 февралехь]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://zenit-history.ru/matchi/55-igroki/igroki-k/251-koganov-evgenij-viktorovich |title=Профиль на сайте истории «Зенита» |lang=ru |access-date=2023-01-10 |date=2023-01-10 |publisher=zenit-history.ru |archive-date=2023-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110200929/https://zenit-history.ru/matchi/55-igroki/igroki-k/251-koganov-evgenij-viktorovich |url-status=live }}&lt;/ref&gt;) — [[росси]]н [[футбол]]ист, [[ахтурсло (футбол)|ахтурсло]].

Футболан карьера йолийра Москохара ЦСКА-хь. Коьртачу тобанехь ца левзира, амма 1992—1994 шерашкахь резерван тобанехь 65 матчехь левзира, цхьаъ гол а тоьхна. 1995-чу шарахь Петарбухан «Зенит» тобане дехьавелира. Диъ шарахь иза левзира чемпионатехь пхи матч — цхьаъ хьалхарчу лигехь 1995 шарахь, йиъ лакхарчу лигехь 1996 шарахь, ткъа шеран шолгӀа ах дӀадаьхьира шолгӀачу лигехь йолчу тулин «Арсенал» тобанца 1997 шарахь. 1997 шарахь ойланаш йара Коганов бегонде вала&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sport-express.ru/newspaper/1997-08-02/2_1/ |title=ЕГУНОВ, ЗЕЗИН И КОГАНОВ БУДУТ СДАНЫ В АРЕНДУ |access-date=2013-03-26 |archive-date=2017-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821133841/http://www.sport-express.ru/newspaper/1997-08-02/2_1/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, амма жамӀехь иза ца левзира дерриг шолгӀа шарахь. 1999 шарахь футболист трансфере хӀоттийра&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sport-express.ru/newspaper/1999-01-05/2_3/ |title=НА ТРАНСФЕР ВЫСТАВЛЕНЫ ДМИТРИЕВ, ДЫМАРЧУК И ГРУППА МОЛОДЫХ ФУТБОЛИСТОВ |access-date=2013-03-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304110058/http://www.sport-express.ru/newspaper/1999-01-05/2_3/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, ткъа цуьнан жамӀехь шолгӀачу дивизионера «Оазис» Ярцево дехьавелира. Аьхка Коганов дӀавахара «Кристалл» Смоленск клубе, цу тобанехь иза ловзуш вара хьалхарчу дивизионехь 2001 шо кхаччалц, Ӏаьнан заманахь иза лууш вара Петарбухерчу «Динамо» клубе дӀаваха&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2001-12-10/5_1/ |title=ПЕРВЫЙ ДИВИЗИОН |access-date=2013-03-26 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144018/http://www.sport-express.ru/newspaper/2001-12-10/5_1/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;, амма бегонде велира [[Ахьмад (футболан клуб)|Соьлжа-ГӀаларчу «Терке»]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sport-express.ru/newspaper/2003-01-15/4_2/ |title=ПЕРВЫЙ ДИВИЗИОН |access-date=2013-03-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095146/http://www.sport-express.ru/newspaper/2003-01-15/4_2/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Профессионалийн карьера чекхйаьккхира шолгӀа дивизионан клубашкахь [[Нефтяник (футболан клуб, Уфа)|«Строитель» Уфа]] (2003) а, [[Салют (футболан клуб, Белгород)|«Салют-Энергия» Белгород]] (2004) а.

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* {{FootballFacts.ru|8135|person}}
* [https://fc-zenit.ru/zenit/players/20558/ Профиль на сайте «Зенита»]

{{АХь}}
[[Категори:Россин футболисташ]]
[[Категори:ФК ЦСКА-2 Москох ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит» Петарбух ловзархой]]
[[Категори:ФК «Зенит-2» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Арсенал» Тула ловзархой]]
[[Категори:ФК «Оазис» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кристалл» Смоленск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой]]
[[Категори:ФК «Салют» Белгород ловзархой]]</text>
      <sha1>o5l9covwi82f7ul2vth0viraij33r09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Оазис» ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025298</id>
    <revision>
      <id>26545743</id>
      <timestamp>2026-10-07T07:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Оазис]] [[Категори:Смоленскан областан спортхой]]»</comment>
      <origin>26545743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="nixyum8kbw1nv0fm5hk5uyl2wkh19bx" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Оазис]]
[[Категори:Смоленскан областан спортхой]]</text>
      <sha1>nixyum8kbw1nv0fm5hk5uyl2wkh19bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:ФК «Нефтяник» Уфа ловзархой</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025299</id>
    <revision>
      <id>26545744</id>
      <timestamp>2026-10-07T07:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Нефтяник Уфа]] [[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа]] [[Категори:Уфан спортхой|Нефтяник]]»</comment>
      <origin>26545744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="35ng4mt07k4a50wrkb9rbarvuexlj3j" xml:space="preserve">[[Категори:Футболисташ Россин клубашкахула|Нефтяник Уфа]]
[[Категори:ФК «Нефтяник» Уфа]]
[[Категори:Уфан спортхой|Нефтяник]]</text>
      <sha1>35ng4mt07k4a50wrkb9rbarvuexlj3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категори:Белларш 2017 шарахь</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2025300</id>
    <revision>
      <id>26545746</id>
      <timestamp>2026-10-07T07:12:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{белларш шерашкахула}}»</comment>
      <origin>26545746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="inizvu1b4u9fni53evrhscj3a08cvx7" xml:space="preserve">{{белларш шерашкахула}}</text>
      <sha1>inizvu1b4u9fni53evrhscj3a08cvx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Козин, Николай Иванович (футболист)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2025301</id>
    <revision>
      <id>26545753</id>
      <timestamp>2026-10-07T07:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Фамилихой}}»</comment>
      <origin>26545753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}</text>
      <sha1>p679i6sdl2uscnjcr0m6dr4onyreeec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545754</id>
      <parentid>26545753</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="gfklly3qhch4iwk69ftxhkszg1zj9v4" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгорад ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>gfklly3qhch4iwk69ftxhkszg1zj9v4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545755</id>
      <parentid>26545754</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T07:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="9p1di17i20g0r87uympxmign4df4qyq" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>9p1di17i20g0r87uympxmign4df4qyq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545758</id>
      <parentid>26545755</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T08:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3081" sha1="aw9v21ytmx2h4jtkmz8kpfhnn37rf9v" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Козин Николай 
 | Йуьззина цӀе              = Козин Николай Иванович 
 | Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]] → {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[Турсло (футбол)|турсло]]
 | Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
||{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|}}
 | Клубаш                    = {{спортан карьера
|1976—1979|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|142 (3)
|1980|{{ССРС байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|32 (0)
|1981|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|31 (4)
|1982|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб)|Кубань]]|0 (0)
|1982—1984|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|75 (2)
|1985—1986|{{ССРС байракх|20px}} [[Химик (футболан клуб, Дзержинск)|Химик (Дзержинск)]]|56 (0)
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|12 (1)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} Водник (Бор)|КФК
|1996|{{Россин байракх|20px}} Нефтехимик (Кстово)|КФК
|1997|{{Россин байракх|20px}} Кварц (Бор)|КФК}}
 | Тренеран клубаш           = {{спортан карьера
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|тренер
|1988|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|д.кх.
|2000|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2001|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|д. кх.}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>aw9v21ytmx2h4jtkmz8kpfhnn37rf9v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545759</id>
      <parentid>26545758</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T08:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3082" sha1="n1o2kghnnaiiofjn31slkuvkv0ueyf9" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Козин Николай 
 | Йуьззина цӀе              = Козин Николай Иванович 
 | Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]] → {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[Турсло (футбол)|турсло]]
 | Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
||{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|}}
 | Клубаш                    = {{спортан карьера
|1976—1979|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|142 (3)
|1980|{{ССРС байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|32 (0)
|1981|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|31 (4)
|1982|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб)|Кубань]]|0 (0)
|1982—1984|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|75 (2)
|1985—1986|{{ССРС байракх|20px}} [[Химик (футболан клуб, Дзержинск)|Химик (Дзержинск)]]|56 (0)
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|12 (1)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} Водник (Бор)|КФК
|1996|{{Россин байракх|20px}} Нефтехимик (Кстово)|КФК
|1997|{{Россин байракх|20px}} Кварц (Бор)|КФК}}
 | Тренеран клубаш           = {{спортан карьера
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|тренер
|1988|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|д. кх.
|2000|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2001|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|д. кх.}}
}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>n1o2kghnnaiiofjn31slkuvkv0ueyf9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545760</id>
      <parentid>26545759</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T08:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <origin>26545760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3630" sha1="l8xcpws0cxda33722zmuodedbthofww" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Козин Николай 
 | Йуьззина цӀе              = Козин Николай Иванович 
 | Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]] → {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[Турсло (футбол)|турсло]]
 | Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
||{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|}}
 | Клубаш                    = {{спортан карьера
|1976—1979|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|142 (3)
|1980|{{ССРС байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|32 (0)
|1981|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|31 (4)
|1982|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб)|Кубань]]|0 (0)
|1982—1984|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|75 (2)
|1985—1986|{{ССРС байракх|20px}} [[Химик (футболан клуб, Дзержинск)|Химик (Дзержинск)]]|56 (0)
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|12 (1)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} Водник (Бор)|КФК
|1996|{{Россин байракх|20px}} Нефтехимик (Кстово)|КФК
|1997|{{Россин байракх|20px}} Кварц (Бор)|КФК}}
 | Тренеран клубаш           = {{спортан карьера
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|тренер
|1988|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|д. кх.
|2000|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2001|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|д. кх.}}
}}

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20171127113303/http://bmsi.ru/doc/a0d1b609-94c0-4476-b985-86b622456970 Николай Козин: В 90-е мы с Овчинниковым меняли футболистов… на кофе и сахар]
* [http://www.sportnews-nn.ru/?p=6090 Николай КОЗИН, заслуженный тренер России: «Волге» лучше сняться!]
{{АХь}}
{{ФК Локомотив Нижни Новгород тренераш}}
{{ФК Волгарь тренераш}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>l8xcpws0cxda33722zmuodedbthofww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545764</id>
      <parentid>26545760</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T10:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хьажоргаш */</comment>
      <origin>26545764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4325" sha1="rndq4gkn9d6ppqyyfbtwjjpkbewhhok" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Козин Николай 
 | Йуьззина цӀе              = Козин Николай Иванович 
 | Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]] → {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[Турсло (футбол)|турсло]]
 | Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
||{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|}}
 | Клубаш                    = {{спортан карьера
|1976—1979|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|142 (3)
|1980|{{ССРС байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|32 (0)
|1981|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|31 (4)
|1982|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб)|Кубань]]|0 (0)
|1982—1984|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|75 (2)
|1985—1986|{{ССРС байракх|20px}} [[Химик (футболан клуб, Дзержинск)|Химик (Дзержинск)]]|56 (0)
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|12 (1)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} Водник (Бор)|КФК
|1996|{{Россин байракх|20px}} Нефтехимик (Кстово)|КФК
|1997|{{Россин байракх|20px}} Кварц (Бор)|КФК}}
 | Тренеран клубаш           = {{спортан карьера
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|тренер
|1988|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|д. кх.
|2000|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2001|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|д. кх.}}
}}

'''Козин Николай Иванович''' ({{ВД-Преамбула}}) — советийн [[футбол]]ист, левзина [[Турсло (футбол)|турслочун]] позицехь, россин футболан тренер. Вевза [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|горькийн «Волгин»]] йукъахь ловзарца, цунна йукъахь левзина 250 гергга матчехь. Тренер волуш куьйгалла дина премьер-лигехь Нижни Новгородан [[Локомотив-НН|«Локомотиван»]]. [[Россин хьакъдолу тренер]].

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20171127113303/http://bmsi.ru/doc/a0d1b609-94c0-4476-b985-86b622456970 Николай Козин: В 90-е мы с Овчинниковым меняли футболистов… на кофе и сахар]
* [http://www.sportnews-nn.ru/?p=6090 Николай КОЗИН, заслуженный тренер России: «Волге» лучше сняться!]
{{АХь}}
{{ФК Локомотив Нижни Новгород тренераш}}
{{ФК Волгарь тренераш}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>rndq4gkn9d6ppqyyfbtwjjpkbewhhok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>26545765</id>
      <parentid>26545764</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T10:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>/* Хьажоргаш */</comment>
      <origin>26545765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4386" sha1="6op4gs5sld3jje368mrhvyla7gbmczr" xml:space="preserve">{{Фамилихой}}
{{Футболист
 | ЦӀе                       = Козин Николай 
 | Йуьззина цӀе              = Козин Николай Иванович 
 | Гражданалла               = {{ССРС байракх|20px}} [[ССРС]] → {{Россин байракх|20px}} [[Росси]]
 | Локхалла                  = 
 | Позици                    = [[Турсло (футбол)|турсло]]
 | Кегийрхойн клубаш         = {{спортан карьера
||{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|}}
 | Клубаш                    = {{спортан карьера
|1976—1979|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|142 (3)
|1980|{{ССРС байракх|20px}} [[Ахьмад (футболан клуб)|Терк]]|32 (0)
|1981|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|31 (4)
|1982|{{ССРС байракх|20px}} [[Кубань (футболан клуб)|Кубань]]|0 (0)
|1982—1984|{{ССРС байракх|20px}} [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|Волга (Горький)]]|75 (2)
|1985—1986|{{ССРС байракх|20px}} [[Химик (футболан клуб, Дзержинск)|Химик (Дзержинск)]]|56 (0)
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|12 (1)
|1991|{{ССРС байракх|20px}} Водник (Бор)|КФК
|1996|{{Россин байракх|20px}} Нефтехимик (Кстово)|КФК
|1997|{{Россин байракх|20px}} Кварц (Бор)|КФК}}
 | Тренеран клубаш           = {{спортан карьера
|1987—1989|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|тренер
|1988|{{ССРС байракх|20px}} [[Локомотив-НН|Локомотив (Горький)]]|д. кх.
|2000|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2001|{{Россин байракх|20px}} [[Локомотив-НН]]|д. кх.
|2003|{{Россин байракх|20px}} [[Волгарь (футболан клуб)|Волгарь-Газпром]]|д. кх.}}
}}

'''Козин Николай Иванович''' ({{ВД-Преамбула}}) — советийн [[футбол]]ист, левзина [[Турсло (футбол)|турслочун]] позицехь, россин футболан тренер. Вевза [[Волга (футболан клуб, Нижни Новгород)|горькийн «Волгин»]] йукъахь ловзарца, цунна йукъахь левзина 250 гергга матчехь. Тренер волуш куьйгалла дина премьер-лигехь Нижни Новгородан [[Локомотив-НН|«Локомотиван»]]. [[Россин хьакъдолу тренер]].

== Билгалдахарш ==
{{Билгалдахарш}}

== Хьажоргаш ==
* [https://web.archive.org/web/20171127113303/http://bmsi.ru/doc/a0d1b609-94c0-4476-b985-86b622456970 Николай Козин: В 90-е мы с Овчинниковым меняли футболистов… на кофе и сахар]
* [http://www.sportnews-nn.ru/?p=6090 Николай КОЗИН, заслуженный тренер России: «Волге» лучше сняться!]
{{АХь}}
{{ФК Локомотив Нижни Новгород тренераш}}
{{ФК Волгарь тренераш}}

[[Категори:ССРС футболисташ]]
[[Категори:Россин футболан тренераш]]
[[Категори:ФК «Волга» Нижни Новгород ловзархой]]
[[Категори:ФК «Ахьмад» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Кубань» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Химик» Дзержинск ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» ловзархой]]
[[Категори:ФК «Локомотив-НН» тренераш]]
[[Категори:ФК «Волгарь» тренераш]]</text>
      <sha1>6op4gs5sld3jje368mrhvyla7gbmczr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кеп:ФК Локомотив Нижни Новгород тренераш</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2025302</id>
    <revision>
      <id>26545761</id>
      <timestamp>2026-10-07T08:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Саид Мисарбиев</username>
        <id>12762</id>
      </contributor>
      <comment>Керла агӀо: «{{Спортан командан тренераш  |цӀе             = ФК Локомотив Нижни Новгород тренераш |фонан бос       = black |йозанан бос     = white |гуран бос      = white |клуб            = ФК «Локомотив-НН» |клуб_хьажорг     = Локомотив-НН |state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt; |тренерийн могӀам =  |могӀам...»</comment>
      <origin>26545761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3306" sha1="6w2fftdcwpst082c7b1up1e5kq0m2ml" xml:space="preserve">{{Спортан командан тренераш 
|цӀе             = ФК Локомотив Нижни Новгород тренераш
|фонан бос       = black
|йозанан бос     = white
|гуран бос      = white
|клуб            = ФК «Локомотив-НН»
|клуб_хьажорг     = Локомотив-НН
|state = &lt;includeonly&gt;{{{state|autocollapse}}}&lt;/includeonly&gt;
|тренерийн могӀам = 
|могӀам          =
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Щербаков, Александр Николаевич (футболист)|Щербаков]]|д.кх.=1|дуьйна=1987}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Мирзоян, Александр Багратович|Мирзоян]]|дуьйна=1987|кхаччалц=1988}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Козин, Николай Иванович (футболист)|Козин]]|д.кх.=1|дуьйна=1988}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Овчинников, Валерий Викторович|Овчинников]]|дуьйна=1989|кхаччалц=2000}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Козин, Николай Иванович (футболист)|Козин]]|д.кх.=1|дуьйна=2000}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Овчинников, Валерий Викторович|Овчинников]]|дуьйна=2000|кхаччалц=2001}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Козин, Николай Иванович (футболист)|Козин]]|д.кх.=1|дуьйна=2001}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Феоктистов, Станислав Александрович|Феоктистов]]|д.кх.=1|дуьйна=2001}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Синау, Валерий Николаевич|Синау]]|дуьйна=2001}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Масляев, Геннадий Александрович|Масляев]]|дуьйна=2002|кхаччалц=2003}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Бондаренко, Валерий Георгиевич|Бондаренко]]|дуьйна=2004}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Гаглоев, Фёдор Иванович|Гаглоев]]|дуьйна=2004}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Масляев, Геннадий Александрович|Масляев]]|дуьйна=2005}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=Редькин|дуьйна=2016}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=Курушин|дуьйна=2017}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=[[Горелов, Игорь Юрьевич|Горелов]]|дуьйна=2017|кхаччалц=2018}}
{{Футболан тренер дӀайаздар|цӀе=Павлычев|дуьйна=2019|кхаччалц=хӀ. а.}}
}}&lt;noinclude&gt;
[[Категори:Навигацин кепаш:Россин футболан клубийн тренераш|Локомотив-НН]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6w2fftdcwpst082c7b1up1e5kq0m2ml</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>