ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 105 1585485 1585288 2026-05-20T12:06:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585485 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''بازاڕی ئازاد''' بریتییە لەو بازاڕەی کە [[ڕامیاری]] [[لیبرالیزم|لیبراڵی]] لە پشتیەتی و لەسەر بنەمای بنچینەیەکی وەک پێشبڕکێی بازرگانی و دەستێوەردنەدانی [[میری]] لە دیاریکردنی [[نرخ]] و ڕێ و شوێنە پەیوەندیدارەکان لەسەر [[بازرگانی]]. == سیستمە ئابوورییەکان == === سەرمایەداری === [[سەرمایەداری]] [[سیستمێکی ئابووری]]یە لەسەر بنەمای [[خاوەندارێتیی تایبەت]]ی [[ئامرازەکانی بەرھەمھێنان]] و بەڕێوەبردنیان بۆ [[قازانج (ئابووری)|قازانج]] دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Andrew S. |دوایین١=Zimbalist |یەکەم٢=Howard J. |دوایین٢=Sherman |یەکەم٣=Stuart |دوایین٣=Brown |ناونیشان=https://archive.org/details/comparingeconomi0000zimb_q8i6/page/6|سەردێڕ=Comparing Economic Systems: A Political-Economic Approach|ساڵ=١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=Harcourt College Pub|ژپنک=٩٧٨-٠١٥٥١٢٤٠٣٥|پەڕەکان=[https://archive.org/details/comparingeconomi٠٠٠٠zimb_q٨i٦/page/٦ ٦–٧]|وتەگێڕانەوە=Pure capitalism is defined as a system wherein all of the means of production (physical capital) are privately owned and run by the capitalist class for a profit, while most other people are workers who work for a salary or wage (and who do not own the capital or the product).}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rosser|یەکەم١=Mariana V.|سەردێڕ=Comparative Economics in a Transforming World Economy |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=y3Mr6TgalqMC&pg=PA7 |دوایین٢=Rosser|یەکەم٢=J Barkley|ساڵ= ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=MIT Press|ژپنک=٩٧٨-٠٢٦٢١٨٢٣٤٨|پەڕە=٧|وتەگێڕانەوە=In capitalist economies, land and produced means of production (the capital stock) are owned by private individuals or groups of private individuals organized as firms.}}</ref><ref name=":1">Chris Jenks. ''Core Sociological Dichotomies''. "Capitalism, as a mode of production, is an economic system of manufacture and exchange which is geared toward the production and sale of commodities within a market for profit, where the manufacture of commodities consists of the use of the formally free labor of workers in exchange for a wage to create commodities in which the manufacturer extracts surplus value from the labor of the workers in terms of the difference between the wages paid to the worker and the value of the commodity produced by him/her to generate that profit." London; Thousand Oaks, CA; New Delhi. Sage. p. 383.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gilpin|یەکەم=Robert|سەردێڕ=The Challenge of Global Capitalism : The World Economy in the 21st Century|ساڵ=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠٦٩١١٨٦٤٧٤|oclc=١٠٧٦٣٩٧٠٠٣}}</ref> تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی سەرمایەداری بریتین لە [[کەڵەکەبوونی سەرمایە]]، [[بازاڕە کێبڕکێکارەکان]]، [[سیستمی نرخ]]، داراییی تایبەت و داننان بە [[مافەکانی خاوەندارێتی (ئابووری)|مافەکانی خاوەندارێتی]]، [[ئاڵوگۆڕی خۆبەخشانە]]، و [[کاری کرێگرتە]].<ref>Heilbroner, Robert L. [http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_C000053 "Capitalism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028232506/http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_C000053|date=28 October 2017}}. Steven N. Durlauf and Lawrence E. Blume, eds. ''The New Palgrave Dictionary of Economics''. 2nd {{abbr|ed.|edition}} (Palgrave Macmillan, 2008) {{doi|10.1057/9780230226203.0198}}.</ref><ref>Louis Hyman and Edward E. Baptist (2014). [http://books.simonandschuster.com/American-Capitalism/Louis-Hyman/9781476784311 ''American Capitalism: A Reader''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150522065957/http://books.simonandschuster.com/American-Capitalism/Louis-Hyman/9781476784311|date=22 May 2015}}. [[Simon & Schuster]]. {{ISBN|978-1476784311}}.</ref> لە [[ئابووریی بازاڕی سەرمایەداری]]دا، بڕیاردان و وەبەرھێنانەکان لەلایەن ھەر خاوەن سەروەت، دارایی یان توانای بەرھەمھێنانێک لە بازاڕەکانی [[سەرمایە|سەرمایە]] و [[بازاڕە دارایییەکان]] دیاری دەکرێن، لەکاتێکدا نرخەکان و دابەشکردنی [[کاڵا]] و خزمەتگوزارییەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن کێبڕکێ لە بازاڕەکانی کاڵا و خزمەتگوزارییەکان دیاری دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gregory|یەکەم١=Paul|سەردێڕ=The Global Economy and its Economic Systems|دوایین٢=Stuart|یەکەم٢=Robert|بڵاوکەرەوە=South-Western College Pub|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١٢٨٥-٠٥٥٣٥-٠|پەڕە=٤١|وتەگێڕانەوە=Capitalism is characterized by private ownership of the factors of production. Decision making is decentralized and rests with the owners of the factors of production. Their decision making is coordinated by the market, which provides the necessary information. Material incentives are used to motivate participants.}}</ref> [[ئابووریناس]]ان، [[مێژوونووس]]ان، [[ڕامیارە ئابووریناسەکان]] و [[کۆمەڵناس]]ان دیدگای جیاوازیان لە شیکردنەوەکانیاندا بۆ سەرمایەداری گرتووەتە بەر و شێوەی جۆراوجۆریان لە کرداردا ناسیوەتەوە. ئەمانە بریتین لە «[[سەرمایەداریی لایسێ فێر|لایسێ فێر]]» یان سەرمایەداریی بازاڕی ئازاد، [[سەرمایەداریی دەوڵەتی]] و [[سەرمایەداریی خۆشبژیوی]]. [[شێوەکانی سەرمایەداری]]ی جیاواز خاوەنی پلەی جیاوازن لە بازاڕە ئازادەکان، [[خاوەندارێتیی گشتی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gregory and Stuart|یەکەم=Paul and Robert|سەردێڕ=The Global Economy and its Economic Systems|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=South-Western College Pub|ژپنک=٩٧٨-١٢٨٥-٠٥٥٣٥-٠|پەڕە=١٠٧|وتەگێڕانەوە=Real-world capitalist systems are mixed, some having higher shares of public ownership than others. The mix changes when privatization or nationalization occurs. Privatization is when property that had been state-owned is transferred to private owners. [[Nationalization]] occurs when privately owned property becomes publicly owned.}}</ref> بەربەستەکانی بەردەم کێبڕکێی ئازاد و [[ڕامیارییە کۆمەڵایەتییەکان]]ی لەلایەن دەوڵەتەوە پەسەندکراو. ئاستی [[کێبڕکێ (ئابووری)|کێبڕکێ]] لە [[بازاڕ (ئابووری)|بازاڕەکان]] و ڕۆڵی [[دەستێوەردانی ئابووری|دەستێوەردان]] و [[ڕێکخستنی ئابووری|ڕێکخستن]] و ھەروەھا مەودای خاوەندارێتیی دەوڵەت لە مۆدێلە جیاوازەکانی سەرمایەداریدا دەگۆڕێت.<ref name="Modern Economics 1986, p. 54">''Macmillan Dictionary of Modern Economics'', 3rd Ed., 1986, p. 54.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Bronk|یەکەم=Richard|ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Which model of capitalism?|ناونیشان=http://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/345/Which_model_of_capitalism_.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|magazine=[[OECD Observer]]|بڵاوکەرەوە=OECD|بەرگ=١٩٩٩|issue=221–22|پەڕەکان=١٢–١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180406200423/http://oecdobserver.org/news/archivestory.php/aid/345/Which_model_of_capitalism_.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> ئەو ڕادەیەی کە بازاڕە جیاوازەکان ئازادن و ئەو یاسایانەی کە خاوەندارێتیی تایبەت پێناسە دەکەن، بابەتگەلی [[ڕامیاری]] و پلانی ڕامیارین. زۆربەی ئابوورییە سەرمایەدارییە ھەبووەکان [[ئابووریی تێکەڵ]]ن کە توخمەکانی بازاڕی ئازاد لەگەڵ دەستێوەردانی دەوڵەت و لە ھەندێک حاڵەتدا [[پلاندانانی ئابووری]] تێکەڵ دەکەن.<ref name="Stilwell">Stilwell, Frank. "Political Economy: the Contest of Economic Ideas". First Edition. Oxford University Press. Melbourne, Australia. 2002.</ref> [[ئابوورییەکانی بازاڕ]] لە ژێر زۆر [[شێوەکانی حکوومەت]] و لە زۆر کات و شوێن و کولتووری جیاوازدا ھەبوون. کۆمەڵگە سەرمایەدارییە مۆدێرنەکان — کە بە جیھانگیربوونی [[پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان]]ی لەسەر بنەمای [[پارە]]، [[چینێکی کرێکاران]]ی بەردەوام گەورە و سەرتاسەری سیستمەکە کە دەبێت بۆ کرێ کار بکەن ([[پرۆلیتاریا]]) و [[چینێکی سەرمایەدار]] کە خاوەنی ئامرازەکانی بەرھەمھێنانە — لە ئەورووپای ڕۆژاوا لە پرۆسەیەکدا گەشەیان کرد کە بووە ھۆی [[شۆڕشی پیشەسازی]]. سیستمە سەرمایەدارییەکان بە پلەی جیاوازی دەستێوەردانی ڕاستەوخۆی میری لەو کاتەوە لە [[جیھانی ڕۆژاوا]] بوونەتە باڵادەست و بەردەوامن لە بڵاوبوونەوە. نیشان دراوە کە سەرمایەداری پەیوەندییەکی بەھێزی لەگەڵ [[گەشەی ئابووری]]دا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sy|یەکەم=Wilson N.|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Capitalism and Economic Growth Across the World|journal=SSRN Electronic Journal|شوێن=Rochester, NY|doi=10.2139/ssrn.2840425 |ssrn=2840425|s2cid=157423973 |وتەگێڕانەوە=For 40 largest countries in the International Monetary Fund (IMF) database, it is shown statistically that capitalism, between 2003 and 2012, is positively correlated significantly to economic growth.|doi-access=free}}</ref> == پێشوازیکردن == === ڕەخنەگرتن === ڕەخنەگرانی بازاڕی ئازادی «لایسێ فێر» بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە لە بارودۆخەکانی جیھانی ڕاستەقینەدا سەلمێنراوە کە بەرەو پەرەپێدانی قۆرخکارییەکانی [[دیاریکردنی نرخ]] دەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tarbell|یەکەم=Ida|بەستەری نووسەر=Ida Tarbell|سەردێڕ=The History of the Standard Oil Company|ناونیشان=https://archive.org/details/cu31924096224799|بڵاوکەرەوە=McClure, Phillips and Co.|ساڵ=١٩٠٤}}</ref> ئەم جۆرە لۆژیکە بووەتە ھۆی دەستێوەردانی [[میری]]، بۆ نموونە [[یاسای دژە متمانەی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ڕەخنەگرانی بازاڕی ئازاد ھەروەھا بانگەشەی ئەوە دەکەن کە دەبێتە ھۆی [[باڵادەستیی بازاڕ|باڵادەستیی بەرچاوی بازاڕ]]، [[نایەکسانیی دەسەڵاتی وتوێژ]]، یان [[ناھاوسەنگیی زانیاری]]، بۆ ئەوەی ڕێگە بە بازاڕەکان بدرێت بە ئازادانەتر کار بکەن. ڕەخنەگرانی بازاڕی ئازاد زۆربەی جار بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەندێک شکستی بازاڕ پێویستییان بە دەستێوەردانی میری ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Free market |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/free-market |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Encyclopædia Britannica]] |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221020092442/https://www.britannica.com/topic/free-market |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئابووریناسان [[ڕۆناڵد کۆس]]، [[میڵتۆن فریدمان]]، [[لودڤیگ ڤۆن میسیس]]، و [[فریدریک ھایەک]] بەوە وەڵامیان داوەتەوە کە بازاڕەکان دەتوانن شکستە گریمانەکراوەکانی بازاڕ ناوەکی بکەنەوە یان خۆیان لەگەڵیان بگونجێنن.<ref name=":0" /> دوو نووسەری دیاری کەنەدی بانگەشەی ئەوە دەکەن کە میری دەبێت جاروبار دەستێوەردان بکات بۆ دەستەبەرکردنی کێبڕکێ لە پیشەسازییە گەورە و گرینگەکاندا. [[ناومی کلاین]] ئەمە بە شێوەیەکی نزیکەیی لە کارەکەیدا «[[دۆکتۆرینی شۆک]]» نیشان دەدات و [[جۆن ڕاڵستۆن ساول]] بە شێوەیەکی پێکەنیناوییانەتر لە ڕێگەی نموونە جۆراوجۆرەکانەوە لە «ھەرەسی جیھانگیری و دووبارە دۆزینەوەی جیھان»دا نیشانی دەدات.<ref name="The End of Globalism. Saul, John">Saul, John ''The End of Globalism''.</ref> لەکاتێکدا لایەنگرانی بانگەشەی ئەوە دەکەن کە تەنھا بازاڕی ئازاد دەتوانێت کێبڕکێیەکی تەندروست و لە ئەنجامدا بازرگانیی زیاتر و نرخی گونجاو دروست بکات، نەیارانی دەڵێن بازاڕی ئازاد بە پەڕگیرترین شێوەی خۆی ڕەنگە ئەنجامێکی پێچەوانەی ھەبێت. بە بۆچوونی کلاین و ڕاڵستۆن، تێکەڵبوونی کۆمپانیاکان بۆ ناو دامەزراوە زەبەلاحەکان یان تایبەتکردنی پیشەسازییە بەڕێوەبراوەکانی میری و سەروەتە نیشتمانییەکان زۆربەی جار دەبێتە ھۆی قۆرخکاری یان ئۆلیگۆپۆلی کە پێویستی بە دەستێوەردانی میری ھەیە بۆ [[یاسای کێبڕکێ|ناچارکردنی کێبڕکێ]] و نرخە گونجاوەکان.<ref name="The End of Globalism. Saul, John"/> ئەم ڕەخنەیە لەلایەن مێژوونووسانی وەک [[لۆڕێنس ڕید]] بەرپەرچ دراوەتەوە، کە بانگەشەی ئەوەی کردووە قۆرخکارییەکان لە ڕوووی مێژووییەوە تەنانەت لە نەبوونی یاسای دژە متمانەشدا نەیانتوانیوە دروست بن.<ref>[https://fee.org/articles/41-rockefellers-standard-oil-company-proved-that-we-needed-anti-trust-laws-to-fight-such-market-monopolies/ "Cliche #41: "Rockefeller’s Standard Oil Company Proved That We Needed Anti-Trust Laws to Fight Such Market Monopolies"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170216010448/https://fee.org/articles/41-rockefellers-standard-oil-company-proved-that-we-needed-anti-trust-laws-to-fight-such-market-monopolies/ |date=2017-02-16 }}, ''[[The Freeman]]'', January 23, 2015. Retrieved December 20, 2016.</ref> ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە پاراستنی قۆرخکارییەکان لە بنەڕەتدا کارێکی قورسە، چونکە کۆمپانیایەک کە ھەوڵ بدات قۆرخکارییەکەی بپارێزێت بە کڕینەوەی ڕکابەرە نوێیەکان، بۆ نموونە، ھانی کەسانی نوێ دەدات بێنە ناو بازاڕەوە بە ھیوای کڕینەوەیان. جگە لەوەش، بە گوتەی نووسەر واڵتەر لیپمان و ئابووریناس میڵتۆن فریدمان، شیکردنەوەی مێژوویی دروستبوونی قۆرخکارییەکان دەری دەخات کە، بە پێچەوانەی باوەڕی باو، ئەمانە ئەنجامی ھێزە بێبەرەستەکانی بازاڕ نەبوون، بەڵکوو ئەنجامی ئیمتیازە یاسایییەکان بوون کە لەلایەن میرییەوە درابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Why We Need To Re-think Friedman's Ideas About Monopolies|ناونیشان=https://promarket.org/2021/04/25/milton-friedman-monopoly-self-interest/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=ProMarket|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210927191628/https://promarket.org/2021/04/25/milton-friedman-monopoly-self-interest/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فەیلەسوف و نووسەری ئەمریکی [[کۆرنێل وێست]] بە گاڵتەجاڕییەوە ئەو شتەی کە وەک مشتومڕە باوەڕییەکان بۆ ڕامیارییە ئابوورییەکانی «لایسێ فێر» دەبینێت، بە بنچینەگەراییی بازاڕی ئازاد ناو بردووە. وێست پێی وایە ئەم جۆرە عەقڵییەتە «بایەخدان بە بەرژەوەندیی گشتی بچووک دەکاتەوە» و «وای کردووە بەرپرسە ھەڵبژێردراوەکانی خاوەن پارە و گیرۆدەی ڕاپرسییەکان ملکەچی ئامانجە قازانجخوازەکانی کۆمپانیاکان بن – زۆربەی جار لەسەر حیسابی بەرژەوەندیی گشتی».<ref>[http://www.theglobalist.com/cornel-west-democracy-matters/ "Cornel West: Democracy Matters"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015220208/http://www.theglobalist.com/cornel-west-democracy-matters/ |date=2014-10-15 }}, ''[[The Globalist]]'', January 24, 2005. Retrieved October 9, 2014.</ref> فەیلەسوفی ڕامیاری ئەمریکی [[مایکل جەی ساندێل]] پێی وایە لە سی ساڵی ڕابردوودا ویلایەتە یەکگرتووەکان لە تەنھا ھەبوونی ئابوورییەکی بازاڕ تێپەڕیوە و بووەتە کۆمەڵگەیەکی بازاڕ کە بە کردەیی ھەموو شتێک بۆ فرۆشتنە، لەوانەش لایەنەکانی ژیانی کۆمەڵایەتی و مەدەنی وەک پەروەردە، دەستگەیشتن بە دادپەروەری و کاریگەریی ڕامیاری.<ref>[[Michael J. Sandel]] (June 2013). [https://www.ted.com/talks/michael_sandel_why_we_shouldn_t_trust_markets_with_our_civic_life Why we shouldn't trust markets with our civic life] . [[TED (conference)|TED]]. Retrieved January 11, 2015.</ref> مێژوونووسی ئابووری [[کارڵ پۆلانی]] لە پەرتووکەکەیدا «[[گۆڕانکارییە گەورەکە (پەرتووک)|گۆڕانکارییە گەورەکە]]» زۆر ڕەخنەی لە بیرۆکەی کۆمەڵگەی بنەمابازاڕ ھەبوو، و ڕای گەیاند کە ھەر ھەوڵێک بۆ دروستکردنی، کۆمەڵگەی مرۆڤایەتی و بەرژەوەندیی گشتی تێک دەدات:<ref>Henry Farrell (July 18, 2014). [https://www.washingtonpost.com/blogs/monkey-cage/wp/2014/07/18/the-free-market-is-an-impossible-utopia/ The free market is an impossible utopia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915010202/http://www.washingtonpost.com/blogs/monkey-cage/wp/2014/07/18/the-free-market-is-an-impossible-utopia/ |date=2015-09-15 }}. ''[[The Washington Post]].'' Retrieved January 11, 2015.</ref> «لە کۆتاییدا... کۆنترۆڵکردنی سیستمی ئابووری لەلایەن بازاڕەوە ئەنجامێکی زۆر گەورەی بۆ تەواوی ڕێکخستنی کۆمەڵگە ھەیە؛ ئەمە بە واتای بەڕێوەبردنی کۆمەڵگە دێت وەک پاشکۆیەک بۆ بازاڕ. لەبری ئەوەی ئابووری لەناو پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکاندا بێت، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان لەناو سیستمی ئابووریدان».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Polanyi |یەکەم=Karl |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YfpIs1Z6B2sC |سەردێڕ=The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Beacon Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧٠-٥٦٤٢-٤|پەڕەکان=٦٠|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230104145109/https://books.google.com/books?id=YfpIs1Z6B2sC&newbks=0&hl=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[دەیڤید مەشناڵی]] لە زانکۆی ھیووستن لە چوارچێوەی نەریتی مارکسیدا بانگەشەی ئەوە دەکات کە لۆژیکی بازاڕ لە بنەڕەتدا ئەنجامی نادادپەروەرانە بەرھەم دەھێنێت و دەبێتە ھۆی ئاڵوگۆڕی نایەکسان، و دەڵێت مەبەستی ڕەوشتی و فەلسەفەی ڕەوشتی [[ئادەم سمیت]] کە پشتیوانی لە ئاڵوگۆڕی یەکسان دەکرد، بەھۆی کرداری بازاڕی ئازادەوە کە خۆی لایەنگری دەکرد، لاواز بووە. بە بڕوای مەشناڵی، پەرەپێدانی [[ئابووریی بازاڕ]] دەستێوەردانی زۆرەملێ، چەوسانەوە و توندوتیژی لەگەڵدا بووە کە فەلسەفەی ڕەوشتی سمیت نەیدەتوانی قبووڵی بکات. مەشناڵی ھەروەھا ڕەخنە لە سۆشیالیستە بازاڕییەکان دەگرێت کە بڕوایان بە ئەگەری بازاڕی دادپەروەرانە ھەیە لەسەر بنەمای ئاڵوگۆڕی یەکسان کە بە پاککردنەوەی توخمە مشەخۆرەکان لە ئابووریی بازاڕ وەک [[خاوەندارێتیی تایبەت]]ی [[ئامرازەکانی بەرھەمھێنان]] بەدەست دێت، و دەڵێت [[سۆشیالیزمی بازاڕ]] دژبەیەکە کاتێک [[سۆشیالیزم]] وەک کۆتاییھێنان بە [[کاری کرێگرتە]] پێناسە دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McNally|یەکەم=David|سەردێڕ=Against the Market: Political Economy, Market Socialism and the Marxist Critique|بڵاوکەرەوە=Verso|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠٨٦٠٩١٦٠٦٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری}} {{پۆلی کۆمنز|Free market}} [[پۆل:ئەنارکیزم]] [[پۆل:سەرمایەداری]] [[پۆل:سیستەمە ئابوورییەکان]] [[پۆل:سۆشیالیزم]] 330vie4coy6qu7tdd38i0qzv2y4a4gc 0 364 1585584 1584172 2026-05-20T12:22:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585584 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پارێزگای دھۆک | ناوی_فەرمی = {{lang-ar|محافظة دھوک}}{{ھن}}{{lang-en| Duhok Governorate}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Collage of Dohuk Governorate.jpg | photo2a = Kurdistan governorates 2015.png | photo2b = Duhok in Iraq.svg | photo3a = Duhok Governorate.png | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}وێنەی چەند شوێنێکی پارێزگای دھۆک{{ھن}}وێنەی ناوەڕاست:{{ھن}}لای ڕاست:نەخشەی پارێزگای دھۆک لە [[ھەرێمی کوردستان]].{{ھن}} لای چەپ:نەخشەی پارێزگای دھۆک لە [[عێراق]]{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی پارێزگای دھۆک | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=7|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 37.06667 |frame-long= 43.13333 |frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = پارێزگای دھۆک | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[قەزا]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">٧</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٢٩</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان]] | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color: #090;">١٠</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[پارێزگا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٦٩]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = حکوومەتی خۆجییی | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەنی پارێزگای دھۆک | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگار | ناوی_سەرۆک = [[عەلی تەتەر]] | سەرناوی_سەرۆک١ = ژ. ئەندامانی ئەنجومەن | ناوی_سەرۆک١ = ٤١ | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٠٬٩٥٥٫٩١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٣٠٠ | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ٢ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٣٫٤٠٤ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦٠٧ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٬٥٩٩٬٨٧١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٢٢٫٩ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = دھۆکیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینی]] و [[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]])، [[مەسیحی]] و [[ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref>{{ھن}}{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://duhok.gov.krd/ | پەراوێزەکان = }} '''پارێزگای دھۆک''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: محافظة دھوك،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kirkuk.gov.iq/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220926014558/https://www.kirkuk.gov.iq/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://www.rupelanu.com/hevpeymaniya-kurdistani-bi-96-namzedan-dikeve-hilbijartinan-7371h.htm</ref> بە [[زمانی سوریانی|سوریانی]]:''ܗܘܦܪܟܝܐ ܕܢܘܗܕܪܐ'') یەکێکە لە پارێزگاکانی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]. ناوەندەکەی شاری [[دھۆک]]ە. [[زاخۆ]] لە نزیک [[دەروازەی ئیبراھیم خەلیل]] لەگەڵ [[پارێزگای شرنەخ]] لە [[تورکیا]] دەگرێتەوە. ھاوسنوورە لەگەڵ [[پارێزگای حەسیچە]]ی [[سووریا]]. پێش ساڵی ١٩٦٩ بەشێک بوو لە [[پارێزگای نەینەوا]] کە ناوی پارێزگای مووسڵ بوو. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٤دا ١٬٥٩٩٬٨٧١ کەس بووە. == ناو == شاری دھۆک ناوەکەی لە وشەی [[زمانی کوردی|کوردی]] (دوو) و 'ھۆک' (کۆمەڵ) وەرگرتووە وەک باجدان بە دوو گرێ لە سەبەتەی ھەر کاروانێکی تێپەڕ کە زۆرجار [[گەنم]] و [[جۆ]] ھەڵدەگرن.<ref>https://dpti.edu.krd/website/DuhokCity.php</ref> بەپێی نەریتێک کە ساسۆن نەھوم پێشکەشی کردووە، سەرەتا دھۆک ناوی دھۆک-ی داسینیە بووە، کە واتای "دھۆکی ئێزدییەکان"ە. بەڵام دوای کۆمەڵکوژییەکی [[ئێزیدییەکان]]، شارۆچکەکە جێھێڵرا، ئەمەش بووە ھۆی نیشتەجێبوونی [[موسڵمان]]ان و [[مەسیحی]]یەکان و [[جوو|جولەکەکان]] لەو ناوچەیە.<ref>https://brill.com/display/book/9789047422129/Bej.9789004161900.i-376_006.xml</ref> == دیمۆگرافی == پارێزگای دھۆک زیاتر دانیشتووانی [[کورد]]ن کە کەمینەیەکی [[عەرەب]] و [[ئاشوورییەکان]] و [[ئەرمەنییەکان]]ی ھەیە. لە ڕووی مێژوویییەوە، دانیشتووانێکی [[جوو]] لە ناوچەکەدا ھەبوون. گرووپە ئایینییە سەرەکییەکان بریتین لە [[ئیسلام]] و [[ئێزیدی]] و [[مەسیحی]].<ref>http://duhoktourism.org/service/history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130626203508/http://duhoktourism.org/service/history |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> == دەسەڵات == * پارێزگار: [[عەلی تەتەر|عەلی تەتەر نێروەیی]] * جێگری پارێزگار: مەجید سەید ساڵح * سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگا (PCC): فەھیم عەبدوڵڵا.<ref>http://i.a.cnn.net/cnn/2007/images/04/25/un.report.pdf</ref> * کۆی گشتی ٤١ کورسی * ٣٣ کورسی بۆ [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] * ٤ کورسی بۆ [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] * ٤ کورسی بۆ [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]].<ref>https://web.archive.org/web/20050420033145/http://www.zindamagazine.com/html/archives/2005/4.6.05/index_wed.php</ref> == جوگرافیا == دھۆک لە سێ لاوە بە [[کێو|چیا]] دەورە دراوە، کە چیای سپی لە باکووری خۆیەوە ھەڵکەوتووە، چیای زاوا لە باشوور و لە ڕۆژھەڵاتەوە چیای مام سێن، لە لای ڕۆژاواشەوە دەکرێتەوە بۆ دەشتی کشتوکاڵی سێمێل، لە شاری دھۆک چەندین شوێنی شوێنەواری ھەیە، لەوانە دەشکەوتی چوار ستوون کە دەکەوێتە سەر شاخێک لە ناوچەی [[بەنداوی دھۆک]] کە زیاتر لە ١٥ شوێنی شوێنەواری دیکەی تێدایە. شاری دھۆک بە باخەکانی و میوە بەناوبانگەکانی ناوبانگی دەرکردووە، لە ماوەی دەیەکانی ڕابردوودا شارەکە لە ڕووی شارەوە وەکو باقی پارێزگاکانی تر فراوان بووە. پارێزگای دھۆک چەندین [[ئێڵ]]ی کوردی تێدا نیشتەجێیە، لەوانە ئێڵی دۆسکی کە بەشێک لە زەوی و زارەکانی شاری [[دھۆک]] لە نێو زەوییە کشتوکاڵییەکانیدا دەزانن، ئێڵی مزووری و ئێڵی زێباری و ئێڵی ڕێکەوتی کە لە ئێڵە دێرینەکانن و داب و نەریت و نەریتی خۆیان دەپارێزن کە لە باوباپیرانیانەوە بە میراتیان گرتووە و بە جلوبەرگی نەریتی خۆیان جیا دەکرێنەوە، ھەروەھا ئێڵی کوگار و ئێڵی دیکەش ھەیە. == مێژوو == [[پەڕگە:Map Aq Qoyunlu 1478-en.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|کۆنفیدڕاڵی ئاق قویونلو لە گەورەترین ئاستدا لە سەردەمی ئوزون حەسەن لە ساڵی ١٤٧٨]] یەکێک لە سەرەتاییترین ئاماژە نووسراوەکان بۆ دھۆک لە مێژووی فارسی (کیتابی دیاربەکرییە) لە کۆتایی سەدەی پازدەھەمدا ھاتووە کە لە نووسینی (ئەبوبەکر تەھرانی)دا ھاتووە، کە لە گێڕانەوەی ھەڵمەتە سەربازییەکانی [[ئاق قۆینلۆ]]دا باسی دھۆک دەکات.<ref>Ebu Bekr-i Tihrani. Kitâb-ı Diyarbekriyye. Translated by Mürsel Öztürk. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2014, pp. 61, 157. ISBN 978-975-16-2752-0.</ref> شارەکە لە سەردەمێکدا لە سەدەی ١٣ یان ١٤ لە ژێر بناغەی [[ھۆز]]ی [[ھەکاری (خێڵ)|ھەکاری]] [[کورد]]دا پەیوەندی بە [[میرنشینی بادینان]]ەوە کرد. وەک چۆن [[ئەولیا چەلەبی]] لە کتێبی (سیاحەتنامە)دا تێبینی کردووە، میرنشینەکە دابەش بووە بەسەر: [[ئاکرێ]]، [[زاخۆ]]، شیخۆیی، [[دھۆک]]، زێباری و [[ھۆزی مزووری|مزووری]].<ref>https://www.academia.edu/6040973/Kurdistan_in_the_16th_and_17th_centuries_as_reflected_in_Evliya_%C3%87elebis_Seyahatname</ref> [[پەڕگە:Map of the Kurdish Emirates - نەخشەی میرنشینە کوردییەکان.jpg|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی بەشێک لە میرنشین و خۆبەڕێوەبەرییە کوردەکان بە درێژایی مێژوو]] لە ساڵی ١٨٢٠دا [[کلەودیوس جەیمز ڕیچ|ڕیچ]] [[دھۆک]]ی بە شارۆچکەیەکی بچووک وەسف کرد کە لە ٣٠٠ خانوو پێکھاتووە، وەک شوێنی سەرەکی بۆ ھۆزی دۆسکی دەگەڕێتەوە، ھەشتا گوندی دیکەی لەگەڵدا بووە. میسیۆنەر ھێنری ئارۆن ستیرن (١٨٥١) چاودێری دانیشتوانی ھەمەچەشنی [[دھۆک]]ی کرد کە دانیشتوانی [[جوو]]لەکەشیان لەخۆگرتبوو. ستیرن زیاتر ئاماژەی بەوەدا کە کیاھیا یان سەرۆکی شارەوانی گوندەکە [[مەسیحی]]یەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] بووە و سەر بە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]] بووە. تا ساڵی ١٨٥٩ ڕابی یەحیل دوو مینیان جولەکەکانی لە ناوچەکەدا دۆزیەوە. کۆمەڵگەی [[مەسیحی]]، [[موسڵمان]] و [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] لە نزیکەی سەد ماڵ پێکھاتبوو.<ref>Zaken, M. (1 January 2007), "Chapter Three. Dohuk", Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan, Brill, pp. 79–96,</ref> لە ساڵی ١٩٢٩ ژمارەی دانیشتووانی نیشتەجێبوو گەیشتە نزیکەی ٣٥٠٠ کەس و [[کورد]] زۆرینەیان پێکھێنا. لە نێو ئەو ٥٥٠ ماڵەدا ٦٥ ماڵ مەسیحی ئاشووری بوون و ٣٠ ماڵیش جولەکە بوون. == سەردەمی کۆماری == شاری [[دھۆک]] و [[قەزای دھۆک]] ھەر لە سەرەتاوە لە ڕووی کارگێڕییەوە سەر بە [[پارێزگای نەینەوا]] بووە، لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] و سەردەمی پاشایەتی و ئینگلیز، تاوەکوو بووە [[پارێزگا]] لە کۆماری [[عێراق]]دا. پارێزگای دھۆک بە فەرمانی کۆماری ژمارە (١٠٦٦) لە ۱۹٦۹/۹/۱۷ دا ھێنرایە کایەوە بە دابڕانی ھەر چوار قەزای ([[قەزای دھۆک|دھۆک]]، [[قەزای زاخۆ|زاخۆ]]، [[قەزای ئامێدی|ئامێدی]] و [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]]) لە [[پارێزگای نەینەوا|لیوای مووسڵ]] و دابڕانی [[ناحیەی ئەترویش|ناحیەی مزووری]] لە [[قەزای شێخان]] و لکاندنی بە [[قەزای دھۆک]]ەوە و ھەر لەو فەرمانەدا ھاتووە کە [[قەزای ئاکرێ]] بە شێوەیەکی کاتی دەبەسرێتەوە بە [[پارێزگای نەینەوا|لیوای مووسڵ]] و ناحیەی مزووریش سەر بە قەزاکە دەمێنێتەوە تا نەمانی ھۆکارە کارگێڕییەکان. ڕووبەری لە سەرژمێری ساڵی ۱۹۷۷دا (۹۳۰۰کم<small>٢</small>) و بە ھۆی دابڕانی [[قەزای ئاکرێ]] ئەم ژمارەیە دابەزییەوە بۆ (٦٥٥٣کم<small>٢</small>). بە ھەمان شێوەش ژمارەی کەرتەکانی لە سەرەتای پێکھێنانیدا (١١٤٩) کەرت بووە دواتر کەمبووەتەوە بۆ (۱۰۷۲) کەرت. بە نەمانی ئەو ھۆکارانە ئەو دوو یەکەیەی بە فەرمی خرایە سەری دوای ئەو بەروارە چەندین گۆڕانکاری کارگێڕیی تێیدا ئەنجامدرا کە بووە ھۆی کە مبوونەوەی ڕووبەرەکەی و پێکھاتنی یەکەی کارگێڕیی نوێ لە کوتایی سەردەمی کۆمارییدا بەشی زۆری یەکەکانی ھەڵوەشینرانەوە دەتوانرێت ماوەی نێوان دروستبوونی ئەم لیوایە و کوتایھاتنی سەردەمی کۆماری کە بیست ساڵی خایاند. ئەمیش لە چوار قۆناغدا ڕوونبکرێتەوە. === قۆناغی یەکەم؛ لەساڵی(١٩٦٩)دا === لەم قۆناگەدا کە سەرەتای دامەزراندنی ئەم پارێزگایەیە لەم خشتەیەی خوارەوەدا ڕوونبکرێتەوە. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای دھۆک لە ساڵی(١٩٦٩)دا<ref> https://dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw==&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ==&book_id=NTk5&lan=</ref> ! ژ ! قەزا ! ناحیە ! ناوەند ! ژ.کەرت ! ژ ! قەزا ! ناحیە ! ناوەند ! ژ.کەرت |- | rowspan=5 | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای دھۆک|دھۆک]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سیمێل]] | style="text-align: center;" | [[ سێمێل]] | style="text-align: center;" | ٩٠ | rowspan=5 | ٣ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای ئامێدی|ئامێدی]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center;" | [[ئامێدی]] | style="text-align: center;" | ٤٥ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی مانگێشک|ناحیەی دۆسکی]] | style="text-align: center;" | [[مانگێشک]] | style="text-align: center;" | ٦٣ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی شیلادزێ|ناحیەی نێروێ و ڕێکان]] | style="text-align: center;" | [[بێبو]] | style="text-align: center;" | ٥٥ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی زاویتە]] | style="text-align: center;" | [[زاویتە]] | style="text-align: center;" | ٦٨ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی کانی ماسێ|ناحیەی بەرواری باڵا]] | style="text-align: center;" | [[کانی ماسێ]] | style="text-align: center;" | ٧٩ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ئەترویش|ناحیەی مزووری]] | style="text-align: center;" | [[ئەترویش]] | style="text-align: center;" | ٧٧ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی سەرسەنگ]] | style="text-align: center;" | [[سەرسەنگ]] | style="text-align: center;" | ١١٧ |- | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٢٩٨ | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٢٩٦ |- | rowspan=4 | ٢ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای زاخۆ|زاخۆ]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] | style="text-align: center;" | [[ئاسیھێ]] | style="text-align: center;" | ٩٩ | rowspan=4 | ٤ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی بجیل|ناحیەی سورچی]] | style="text-align: center;" | [[ ئاکرێ]] | style="text-align: center;" | ١٣٨ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی دەرکار|ناحیەی سندی]] | style="text-align: center;" | [[شەرانش]] | style="text-align: center;" | ٦٩ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی عەشایری سەبعە]] | style="text-align: center;" | [[بەردەڕەش]] | style="text-align: center;" | ٩٠ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی باتیفا|ناحیەی گولی]] | style="text-align: center;" | [[باتیفا]] | style="text-align: center;" | ٦٤ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی دینارتێ|ناحیەی نەھلە]] | style="text-align: center;" | [[دینارتێ]] | style="text-align: center;" | ٩٥ |- | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٢٣٢ | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٣٢٣ |- | colspan=4 style="text-align: center | پارێزگای دھۆک پێکھاتبوو لە | colspan=2 style="text-align: center | '''چوار [[قەزا]]''' | colspan=2 style="text-align: center | '''سیازدە [[ناحیە]]''' | colspan=2 style="text-align: center | '''١١٤٩ کەرت''' |- |} [[پەڕگە:Duhok Province in (1969).png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای دھۆک لە ساڵی(١٩٦٩)دا]] === قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٠ - ١٩٧٧)دا === ئەم قۆناغە دوای فەرمانی بە لیوا بوونی دھۆک دەست پێدەکات و تا ساڵی ١٩٧٧ کە تێیدا پڕۆسەی سەرژمێری سازدرا، لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری کارگێڕیی ئە نجامدرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٩٢) لە ١٩٧٠/١/٢٦دا، (٣١) کەرتی [[ناحیەی ئەترویش|ناحیەی مزووری]] سەر بە [[قەزای دھۆک]] بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی قەسرۆک|ناحیەی مرێبا]] لە سنووری [[قەزای شێخان]]دا. # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە سالی ١٩٧٢دا، (١١) کەرتی [[ناحیەی دەرکار|ناحیەی سندی]] و کەرتی (٩١\ شارۆچکەی [[زاخۆ]])، [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] بە ناوەندی [[قەزای زاخۆ]]وە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(١٥٤) لە ١٩٧٢/٣/٢٨دا (٩) کەرتی ناحیەی سندی و (٣١) کەرتی [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] [[ناحیەی ڕزگاری، زاخۆ|ناحیەی ڕزگاری]] لە سنووری پارێزگای دھۆکدا ھێنرایە کایەوە، ناوەندەکەیشی لە گوندی [[ئیبراھیم خەلیل]]ە و خرایە سەر [[قەزای زاخۆ]]. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە (٣٣٤) لە ١٩٧٢/٧/٣١دا [[ناحیەی گردەسێن]] بە دابڕانی (٨٣) کەرتی [[ناحیەی بجیل|ناحیەی سورچی]] و (٦) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی عەشایری سەبعە]]، لە سنووری پارێزگای دھۆکدا ھێنرایە کایەوە و ناوەندەکەیشی لە گوندی [[گردەسێن]]ە و خرایە سەر قەزای ئاکرێ. # بە بڕیاری وەزارتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٧٢دا، (١٨) کەرتی [[ناحیەی بجیل|ناحیەی سورچی]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ]]وە لکێنران. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە (١١٨) لە ١٩٧٦/٣/٨دا [[ناحیەی ئەترویش|ناحیەی مزووری]] لە [[قەزای دھۆک]] دابرینراو بە [[قەزای شێخان]]ەوە لکێنرا. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای دھۆک لە ساڵی(١٩٦٩)دا<ref> https://dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw==&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ==&book_id=NTk5&lan=</ref> ! ژ ! قەزا ! ناحیە ! ناوەند ! ژ.کەرت ! ژ ! قەزا ! ناحیە ! ناوەند ! ژ.کەرت |- | rowspan=5 | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای دھۆک|دھۆک]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سیمێل]] | style="text-align: center;" | [[ سێمێل]] | style="text-align: center;" | ٩٠ | rowspan=5 | ٣ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای ئامێدی|ئامێدی]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center;" | [[ئامێدی]] | style="text-align: center;" | ٤٥ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی مانگێشک|ناحیەی دۆسکی]] | style="text-align: center;" | [[مانگێشک]] | style="text-align: center;" | ٦٣ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی شیلادزێ|ناحیەی نێروێ و ڕێکان]] | style="text-align: center;" | [[بێبو]] | style="text-align: center;" | ٥٥ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی زاویتە]] | style="text-align: center;" | [[زاویتە]] | style="text-align: center;" | ٦٨ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی کانی ماسێ|ناحیەی بەرواری باڵا]] | style="text-align: center;" | [[کانی ماسێ]] | style="text-align: center;" | ٧٩ |- | rowspan=2 style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | rowspan=2 style="text-align: center;" | - | rowspan=2 style="text-align: center;" | ٢٢١ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی سەرسەنگ]] | style="text-align: center;" | [[سەرسەنگ]] | style="text-align: center;" | ١١٧ |- | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٢٩٦ |- | rowspan=6 | ٢ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای زاخۆ|زاخۆ]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای زاخۆ|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center;" | [[زاخۆ]] | style="text-align: center;" | ١٢ | rowspan=6 | ٤ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center;" | [[ئاکرێ]] | style="text-align: center;" | ١٨ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] | style="text-align: center;" | [[ئاسیھێ]] | style="text-align: center;" | ٦٧ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی بجیل|ناحیەی سورچی]] | style="text-align: center;" | [[ ئاکرێ]] | style="text-align: center;" | ٣٧ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی دەرکار|ناحیەی سندی]] | style="text-align: center;" | [[شەرانش]] | style="text-align: center;" | ٤٩ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەردەڕەش|ناحیەی عەشایری سەبعە]] | style="text-align: center;" | [[بەردەڕەش]] | style="text-align: center;" | ٨٤ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی باتیفا|ناحیەی گولی]] | style="text-align: center;" | [[باتیفا]] | style="text-align: center;" | ٦٤ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی دینارتێ|ناحیەی نەھلە]] | style="text-align: center;" | [[دینارتێ]] | style="text-align: center;" | ٩٥ |- | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ڕزگاری، زاخۆ|ناحیەی ڕزگاری]] | style="text-align: center;" | [[ئیبراھیم خەلیل]] | style="text-align: center;" | ٤٠ | style="text-align: center;" | [[ناحیەی گردەسێن]] | style="text-align: center;" | [[گردەسێن]] | style="text-align: center;" | ٨٩ |- | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٢٣٢ | style="text-align: center;" | '''کۆی قەزا''' | style="text-align: center;" | - | style="text-align: center;" | ٣٢٣ |- | colspan=4 style="text-align: center | پارێزگای دھۆک پێکھاتبوو لە | colspan=2 style="text-align: center | '''چوار [[قەزا]]''' | colspan=2 style="text-align: center | '''چواردە [[ناحیە]]''' | colspan=2 style="text-align: center | '''١٠٧٢ کەرت''' |- |} [[پەڕگە:Duhok Province in (1977).png|400px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی '''پارێزگای دھۆک''' لە ساڵی(١٩٧٧)دا]] === قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٨٦ - ١٩٨٧)دا === ئەم قۆناغە دوای پڕۆسەی سەرژمێری ساڵی ١٩٧٧ دەسپێدەکات و لە ساڵی ١٩٨٦دا تێیدا ژمارەی یەکە کارگێڕییەکان لە لووتکە دابوون. # بە بڕیاری وەزارە تی ناوخۆ ژمارە (١٥٧٩٢) لە ساڵی ١٩٧٨دا، ناوەندی [[ناحیەی دەرکار|ناحیەی سندی]] لە گوندی ([[شەرانش]])ەوە گوێزرایەوە بۆ گوندی ([[دەرکار]]) # بە بڕیاری وەزارە تی ناوخۆ ژمارە (٢٢٠٧١) لە ساڵی ١٩٧٨دا، (٤) کەرتی [[ناحیەی ڕزگاری، زاخۆ|ناحیەی ڕزگاری]] بە [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]]وە لکینران. # فەرمانی کۆماری ژمارە (٤٢٧) لە ١٩٧٨/٧/٢٥دا، [[قەزای سێمێل]] لە سنووری پارێزگای دھۆکدا ھێنرایەوە کایەوە و ناوەندەکەیشی لە شارۆچکەی [[سێمێل]]ە و ھەردوو [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سێمێل]] و [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] پێوە گرێدرا. # بە بڕیاری وەزارە تی ناوخۆ ژمارە (٢١٨٢٠) لە ساڵی ١٩٧٨دا، (٢٠) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سێمێل]] و (٣) کەرتی [[ناحیەی زاویتە]] بە ناحیەی ناوەندی [[قەزای دھۆک]]ەوە لکێندرا. # بە بڕیاری وەزارە تی ناوخۆ ژمارە (٢٣٩٦٣) لە ساڵی ١٩٧٨دا، (٣٢) [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سێمێل]] و (٨) کە رتی [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل]]ەوە گرێدرا. # بە بڕیاری وەزارە تی ناوخۆ ژمارە (٢٤٦٧٦) لە ساڵی ١٩٧٨دا، ناوەندی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سێمێل]] لە شاروچکەی ([[سێمێل]])ەوە گوێزرایەوە گوندی [[فەیدیێ]](فایدە) و ناوی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی سێمێل]] گۆڕدرا بۆ [[ناحیەی فەیدیێ]]. # بە بڕیاری وەزارە تی ناوخۆ ژمارە (٥٥٥٧) لە ساڵی ١٩٧٩دا. (٣٦) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی]] بە [[ناحیەی شیلادزێ|ناحیەی نێروێ و ڕێکان]]وە لکێنرا و ناوەندی [[ناحیەی شیلادزێ|ناحیەی نێروێ و ڕێکان]] لە [[بیبو]]وە گوێزرایەوە بۆ گوندی [[دێرەلووک]]. # بە بڕیاری ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش (مجلس قیادة الثورة) ژمارە (٧٥٧) لە ١٩٨٠/٥/١٨دا، [[قەزای ئاکرێ]] بە گشت سنوورە کارگێڕییەکانیەوە لە پارێزگای دھۆک دابڕێنرا و بە [[پارێزگای نەینەوا]]وە لکێندرا. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای دھۆک لە ساڵی(١٩٨٦)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەندی ناحیە ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=4 | ١ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای دھۆک]]{{ھن}}([[دھۆک]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دھۆک|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[دھۆک]] | style="text-align: center | ٢٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی مانگێشک|ناحیەی دۆسکی]] | style="text-align: center | [[مانگێشک]] | style="text-align: center | ٦٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی زاویتە]] | style="text-align: center | [[زاویتە]] | style="text-align: center | ٦٥ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ١٥١ |- | rowspan=5 | ٢ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای زاخۆ]]{{ھن}}([[زاخۆ]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای زاخۆ|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[زاخۆ]] | style="text-align: center | ١٢ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی دەرکار|ناحیەی سندی]] | style="text-align: center | [[دەرکار]] | style="text-align: center | ٤٩ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی باتیفا|ناحیەی گولی]] | style="text-align: center | [[باتیفا]] | style="text-align: center | ٦٤ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ڕزگاری، زاخۆ|ناحیەی ڕزگاری]] | style="text-align: center | [[ئیبراھیم خەلیل]] | style="text-align: center | ٣٦ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ١٦١ |- | rowspan=5 | ٣ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای ئامێدی]]{{ھن}}([[ئامێدی]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[ئامێدی]] | style="text-align: center | ٩ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی شیلادزێ|ناحیەی نێروێ و ڕێکان]] | style="text-align: center | [[دێرەلووک]] | style="text-align: center | ٩١ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرسەنگ]] | style="text-align: center | [[سەرسەنگ]] | style="text-align: center | ١١٧ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی کانی ماسێ|ناحیەی بەرواری باڵا]] | style="text-align: center | [[کانی ماسێ]] | style="text-align: center | ٧٩ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ٢٩٦ |- | rowspan=4 | ٤ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای سێمێل]]{{ھن}}([[سێمێل]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[سێمێل]] | style="text-align: center | ٤٠ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] | style="text-align: center | [[ئاسیھێ]] | style="text-align: center | ٦٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی فەیدیێ]] | style="text-align: center | [[فەیدیێ]] | style="text-align: center | ٣٨ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ١٤١ |- ! colspan="2" | کۆی گشتی | style="text-align: center | ١٠ [[ناحیە]] | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ٧٤٩ |} [[پەڕگە:Duhok Province in (1986).png|440px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای دھۆک لە ساڵی(١٩٨٦)دا]] === قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٨٧ - ١٩٨٨)دا === قۆناغی ھەڵوەشاندنەوەی زۆربەی زۆری ناحیەکانی پارێزگاکانی [[باشووری کوردستان]] بوو. # ھەڵوەشاندنەوەی ھەردوو ([[ناحیەی ڕزگاری، زاخۆ|ناحیەی ڕزگاری]] و [[ناحیەی کانی ماسێ|ناحیەی بەرواری باڵا]]) و بەستنەوەی ھە موو کەرتەکانی بە ناوەندی قەزاکانیانەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە (٤٦٠) لە ١٩٨٧/٧/٢٦دا. # ھەڵوەشاندنەوەی ناحیەکانی ([[ناحیەی شیلادزێ|نێروێ و ڕێکان]]، [[ناحیەی مانگێشک|دۆسکی]]، [[ناحیەی فەیدیێ|فایدە]]، [[ناحیەی باتیفا|گولی]]) و بەستنەوەی ھە موو کەرتەکانی بە ناوەندی قەزا یان ناحیەکانی سنووری قەزاکانیانەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە (۹۱۱) لە ١٩٨٧/١١/١٦دا. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای دھۆک لە ساڵی(١٩٨٦)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەندی ناحیە ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=3 | ١ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای دھۆک]]{{ھن}}([[دھۆک]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دھۆک|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[دھۆک]] | style="text-align: center | ٢٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی زاویتە]] | style="text-align: center | [[زاویتە]] | style="text-align: center | ١٢٨ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ١٥١ |- | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای زاخۆ]]{{ھن}}([[زاخۆ]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای زاخۆ|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[زاخۆ]] | style="text-align: center | ٤٨ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی دەرکار|ناحیەی سندی]] | style="text-align: center | [[دەرکار]] | style="text-align: center | ٤٩ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ١٦١ |- | rowspan=3 | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای ئامێدی]]{{ھن}}([[ئامێدی]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئامێدی|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[ئامێدی]] | style="text-align: center | ١٧٩ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرسەنگ]] | style="text-align: center | [[سەرسەنگ]] | style="text-align: center | ١١٧ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ٢٩٦ |- | rowspan=3 | ٤ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای سێمێل]]{{ھن}}([[سێمێل]]) | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل|ناحیەی ناوەند]] | style="text-align: center | [[سێمێل]] | style="text-align: center | ٧٨ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی باتێل|ناحیەی سلێڤانی]] | style="text-align: center | [[ئاسیھێ]] | style="text-align: center | ٦٣ |- | style="text-align: center | کۆی قەزا | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ١٤١ |- ! colspan="2" | کۆی گشتی | style="text-align: center | ٤ [[ناحیە]] | style="text-align: center | - | style="text-align: center | ٧٤٩ کەرت |} [[پەڕگە:Duhok Province in (1988).png|430px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی کارگێڕی پارێزگای دھۆک لە ساڵی(١٩٨٨)دا]] == پارێزگارەکانی دھۆک == * عەگید سەدیق سەعدوولاھ (١٩٦٩–١٩٧٠) * محەممەد ڕەسول گۆیی (١٩٧٠) * ھاشم حەسەن (١٩٧٠–١٩٧٣) * سعد حبیب (١٩٧٤) * محەممەد عەلی ئەمین گۆران (١٩٧٤–١٩٧٦) * یەحیا محەممەد ڕەشید جاف (١٩٧٦–١٩٧٩) * نامق ڕەقیب سۆرجی (١٩٧٩–١٩٨٨) * محەممەد پیرۆز ڕۆستەم (١٩٨٨–١٩٩١) * عەبدولوەھاب ئەتروشی (١٩٩١)<ref>دليل محافظة دهوك، عبدالكريم فندي و اخرون، دهوك، 1995.</ref> == شارەدێیەکان و شارۆچکەکانی پارێزگای دھۆک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krso.net/default.aspx?l=2 |سەردێڕ=یه‌كه كارگێڕییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان، دەستەی ئاماری ھەرێم - وەزارەتی پلان دانان |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100810220702/http://krso.net/default.aspx?l=2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == {| class="wikitable sortable" |- ! ژمارە !! ناوی شارۆچکە !! شارەدێیەکان !! ژمارەی{{ھن}}دانیشتووان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krso.net/Default.aspx?page=article&id=1135&l=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170314121837/http://krso.net/Default.aspx?page=article&id=1135&l=3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | ١ || [[قەزای دھۆک|شارۆچکەی دھۆک]]|| [[دھۆک]]، مانگێش، زاویتە || ٣٧٤٦٠٥ |- | ٢ || [[قەزای زاخۆ|شارۆچکەی زاخۆ]]|| [[زاخۆ]]، ڕزگاری، دەرکار، باتیفا || ٢٧٥٦٩٣ |- | ٣ || [[قەزای سێمێل|شارۆچکەی سێمێل]]|| [[سێمێل]]، فایدە، باتێل || ١٨٧١٠١ |- | ٤ || [[قەزای ئاکرێ|شارۆچکەی ئاکرێ]]|| [[ئاکرێ]]، بجیل، دینارتە، گردەسێن || ١٨٠٤٥٤ |- | ٥ || [[قەزای شێخان|شارۆچکەی شێخان]]|| [[شێخان]]، ئەتروش، قەسرۆک، زیلکان، باعەدرێ || ١٤٧٨٤٠ |- | ٦ || [[قەزای بەردەڕەش|شارۆچکەی بەردەڕەش]]|| [[بەردەڕەش]]، دارەتوو، ڕوڤیا، کەلەک || ١٤١٧٩٧ |- | ٧ || [[قەزای ئامێدی|شارۆچکەی ئامێدی]]|| [[ئامێدی]]، دێرەلوک، سەرسنگ، چەمانکێ، بامەرنێ، [[کانی ماسێ]] || ١١٥٦٢٤ |} == نەخشەکان == <gallery> پەڕگە:Kurdistan governorates 2012.png|پارێزگاکانی ھەرێم ٢٠١٢ پەڕگە:Dihok governorate 2012.png|پارێزگای دھۆک ٢٠١٢ </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Dohuk Governorate}} {{پارێزگای دھۆک}} {{دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی عێراق}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|دھۆک]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق|دھۆک]] [[پۆل:پارێزگاکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٥]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] [[پۆل:ویلایەتەکان، دامەزرانی ١٩٦٩]] p5wcnvoko1kay9wcfbtdcvpsvk5v0io 0 553 1585555 1584396 2026-05-20T12:18:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585555 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = Komarî Kurdistan |ناو_فەرمی = کۆماری کوردستان |ناوی_باو =کۆماری مەھاباد |ئاڵا_وێنە =Flag of the Republic of Mahabad.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of the Republic of Mahabad.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = [[ئەی ڕەقیب]] |نەخشە_وێنە = Map republic of mahabad and south azerbaijan 1945 topograhic.svg |نەخشە_سەردێڕ =نەخشەی کۆماری کوردستان |پایتەخت = [[مەھاباد]] |زمانەکان_فەرمی = [[کوردی]] |زمانەکان_ناوچەیی =[[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = |جۆری_دەسەڵات = [[کۆمار]] |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆککۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ = [[قازی محەممەد]] |پلەی_سەرۆک٢ = [[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[حاجی بابەشێخ]] |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = سەردەمی مێژوویی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = [[شەڕی سارد]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = پاشەکشەی [[سۆڤیەت]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ = حوزەیرانی ١٩٤٦ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = دەستبەسەراگرتن لەلایەن ئێرانەوە |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ = ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٥ = لەسێدارەدانی سەرکردەکان |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٥ = ٣٠ی ئازاری ١٩٤٧ |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = ٣٧٤٣٧ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتووان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتووان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتووان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتووان_ک. م. ٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتووان = |دراو = [[ڕیاڵی ئێرانی]] |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |کۆدی_تەلەفوون = }} '''کۆماری کوردستان'''{{تێبینی|ناوی فەرمی: '''جمھوری کوردستان'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=جەمال|یەکەم=نەبەز|سەردێڕ=ناسنامە و کێشەی ناسیۆنالی کورد|بڵاوکەرەوە=کتێبفرۆشی سۆران|ساڵ=٢٠٠٧|شوێن=ھەولێر|پەڕەکان=٨٧}}</ref>}} یان '''کۆماری مەھاباد'''، لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەسەر دەستی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستان]] دامەزرێنرا، و [[قازی محەممەد]] وەک [[سەرۆککۆمار]] سوێندی یاسایی خوارد، [[دەوڵەتی بووکەڵە|وڵاتێکی بووکەڵەی]] تەمەن کورت بوو، کە لە سەدەی بیستەمدا و لە دوای [[کۆماری ئارارات]] دامەزرا. پایتەختەکەی شاری [[مەھاباد]] بوو، کە دەکەوێتە باکووری خۆراوای ئێران. دامەزران و لەناوچوونی کۆمار بەشێک بوو لەو [[قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران|قەیرانەی ئێرانی]] تێی کەوتبوو، ئەو ململانێیەی لەنێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]دا ھەبوو کە [[شەڕی سارد|جەنگی ساردی]] لێکەوتەوە، بەڵام خواستی لەمێژینە و ئاواتی [[کورد|گەلی کورد]] بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەت و وڵاتێک بەناوی [[کوردستان]]، پێشینە لە مانگی ئابی ١٩٤١، ڕاپەڕینێک جڵەوی ناوچە کوردییەکانی لە دەستی [[میری]] ناوەندیی ئێران دەرھێنا. لە شاری مەھاباد، کۆمیتەیەک لە کەسانی چینی ناوەند بە پشتگیری سەرۆک خێڵەکان دەسەڵاتی ناوچەکەیان گرتە دەست. پارتێکی [[ڕامیاری]] بەناوی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] (ژێ کاف) دامەزرێنرا. [[قازی محەممەد]]، سەرۆکی بنەماڵەی قازی، بە سکرتێریی پارتەکە ھەڵبژێردرا. کۆمیتەکە بە سەرکردایەتیی قازی محەممەد ناوچەکەیان بە لێھاتوویی و سەرکەوتنێکی بەرچاوەوە بۆ ماوەی ٥ ساڵ تا ڕووخانی کۆمار بەڕێوەبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆماری کوردستان کەی و چۆن دامەزرا؟|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=111987&Jor=4|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wishe.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=کۆماری کوردستان و وانەکانی|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=70819|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240123195721/https://kurdistanukurd.com/?p=70819|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دامەزراندنی کۆمار == [[پەڕگە:Proclamation of the Republic of Mahabad.jpg|وێنۆک|300px|کاتی ڕاگەیاندنی دامەزرانی کۆماری کوردستان لە مەھاباد]] لە ئەیلوولی ١٩٤٥، قازی محەممەد و سەرکردە کوردەکانی تر سەردانی [[تەورێز]]یان کرد بۆ ئەوەی چاویان بە کونسوڵی سۆڤیەت بکەوێت بۆ دەرباری پشتگیریکردنی کۆمارێکی نوێ، لەوێشەوە ڕەوانەی باکۆ، ئازربایجانی سۆڤیەت، کران. لەوێ، ئاگادار بوونەوە لەوەی پارتی دیموکراتی ئازربایجان لە ھەوڵی ئەوەدایە کە دەست بەسەر ئازربایجانی ئێراندا بگرێت. لە ١٠ی کانوونی یەکەمدا، پارتی دیموکراتی ئازربایجان دەستی بەسەر پارێزگای ئازربایجانی ڕۆژھەڵات دا گرت کە پێشتر بەدەست سوپای ئێرانەوە بوو. قازی محەممەد بڕیاری دا ھاوچەشنی ئەو کارە دووبارە بکاتەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لاپەڕەیەکی مێژوو؛ کۆماری کوردستان لە مەھاباد|ناونیشان=https://anfsorani.com/کوردستان/lapyky-mzhww-kmary-kwrdstan-l-mhabad-29551|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ANF News}}</ref> لە ١٥ی کانوونی یەکەمدا، کۆماری مەھابادی کوردیی دامەزرێنرا. لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦، قازی محەممەد دامەزراندنی کۆماری کوردستانی ڕاگەیاند. ھەندێک لە ئامانجەکانیان لە مانیفێستۆکەدا بڵاوکرایەوە، ئەمانەن: * زمانی کوردیی بکرێتە زمانی ڕاگەیاندن و خوێندن و ئیدارە. * ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا بۆ کوردستان بەمەبەستی چاودێری دەوڵەت و بابەتە کۆمەڵایەتییەکان. * ھەموو بەرپرسەکان لە خەڵکی ناوچەکە ھەڵبژێردرێن. * یەکێتی و برایەتی لەگەڵ خەڵکی ئازربایجان. * یاسایەک ھەبێت کە بەیەک چەشن مامەڵە کرێکار و کەسایەتییە باڵاکان دا بکات. == جوگرافیا == [[پەڕگە:Map of the Republic of Mahabad.jpg|وێنۆک|نەخشەیەکی وردیی کۆماری مەھاباد]] کۆماری کوردستان زۆرتر ناوچەی [[موکریان]]ی دەگرتەوە و پایتەختەکەی شاری [[مەھاباد]] بوو. بێجگە لە مەھاباد، شارەکانی [[بۆکان]]، [[شنۆ]]، [[پیرانشار]]، [[سەردەشت]] و [[نەغەدە]] بەشێک لە کۆماری کوردستان بوون.{{sfn|McDowall|2004|pp=٢٤٤–٢٤٥}} کۆمار لە باشوورەوە ھەتا نزیک شارەکانی [[بانە]] و [[سەقز]] درێژەی ھەبوو و لە باکووریشەوە داخوازی بەڕێوەبردنی شارەکانی [[ورمێ]]، [[خۆی]] و [[سەڵماس]]ی دەکرد کە لەژێر دەسەڵاتی [[کۆماری نەتەوەییی ئازەربایجان]]دا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Vali|یەکەم=Abbas|سەردێڕ=Kurds and the State in Iran: The Making of Kurdish Identity|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٤٣}}</ref> == شەڕەکان == === شەڕی قاراوا === لە ٢٩ی نیسانی ١٩٤٦، تەنیا پێنج ڕۆژ دوای واژووکردنی ڕێککەوتنی ھاوکاریی سەربازیی کۆماری مەھاباد لەگەڵ کۆماری ئازەربایجانی دراوسێی، یەکەی یەکەمی ھێزە کوردییەکان کە دەکەوێتە گۆشەی باشووری ڕۆژھەڵاتی کۆمار لە [[قاراوا]]، ڕووبەڕووی ٦٠٠ سەربازی ئێرانی بووەوە کە بە تۆپ و سوارەوە بەھێزکرابوون. لەم شەڕەدا [[پێشمەرگە]]ی [[بنەماڵەی بارزانی|بارزانییەکان]] لە دژی ھێزەکانی ئێران سەرکەوتوو بوون، بۆسەیان بۆ یەکەمین یەکەکانی ئێرانی دانا کە گەیشتنە قاراوا و ٢١ کەس کوژران و ١٧ کەسیش بریندار بوون و ٤٠ کەسیشیان گرت، ئەمەش بووە یەکەم سەرکەوتن بۆ کۆماری مەھاباد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=شەڕی قاراوە |ناونیشان=https://partipedia.org/ku/articles/گشت-بابەتەکان/شەڕی-قاراوە |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Parti Pedia (partipedia.org) |زمان=ku}}</ref> == پەیوەندی لەگەڵ سۆڤیەت == ھێزەکانی [[سۆڤیەت]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] لە کۆتایییەکانی ئابی ١٩٤١ ئێرانیان داگیر کرد، یەکێتیی سۆڤیەت لە باکوورەوە بەشداری لە داگیرکردنەکە کرد. سۆڤیەت بە گشتی دوودڵ بوون لە ئیدارەی کوردی. ھێزیان لە نزیک مەھاباد جێگیر نەکرد تەنانەت نێردراوێکی مەدەنی ئەوتۆیان نەنارد بۆ ئەوەی کاریگەریی گەورە دروست بکات. لە ڕێگەی چالاکیی (دۆستانە) و، وەک دابینکردنی کەرەسەی گواستنەوە، دەرکردنی سوپای ئێرانی، و کڕینەوەی تەواوی بەرھەمی تووتنەکەیان، پاڵپشتیی ئیدارەکەی قازییان دەکرد. لە لایەکی ترەوە، کوردەکان زۆر ئیدارەی کوردیان ئەبێزاند لەبەر ئەوەی ڕەتیان کردەوە ببنە بەشێک لە کۆماری دیموکراتی (فارس) ئازربایجان. ھەروەھا دژی ڕاگەیاندنی کۆماری سەربەخۆی کوردی بوون. == کۆتایی کۆمارەکە == لە ٢٦ی ئازاری ١٩٤٦، بەھۆی فشاری ھێزە ڕۆژاوایییەکان، بۆ نموونە ئەمریکا، سۆڤیەت پەیمانی بە حکوومەتی ئێرانی دا کە لە باکووری ئێران دەکشێتەوە. لە مانگی حوزەیران دا، ئێران دەستی گرتەوە لەسەر ئازربایجاندا. ئەمە بووە ھۆی دابڕانی کۆماری مەھاباد لە سۆڤیەت و دواجار بووە ھۆی داڕمانی. لەم خاڵەدا، پشتگیرییەکان بۆ قازی محەممەد لە کەمبوونەوەدا بوون، بەتایبەتی لە نێوان خێڵە کوردەکاندا کە لە سەرەتادا پشتگیرییان لێدەکرد. بەرھەمو سەرچاوەی داراییان نەماو شێوازی ژیانیان بەھۆی دابڕانەکەوە بەرەو سەختی چوو. یارمەتی دارایی و سەربازی لە سۆڤیەتەوە نەما، و خێڵەکان ھیچ ھۆکارێکیان بۆ پشتگیریکردنی قازی محەممەد نەئەبینییەوە، زۆرێک لە خێڵەکان قازییان بەجێ دەھێشت. لە ٥ی کانوونی یەکەم، ئەنجومەنی شەڕ بە قازی محەممەدیان ڕاگەیاند کە ڕێ لە ھەر پەلامارێکی سوپای ئێران دەگرن کە بکرێتە سەر ناوچەکە. لە ١٥ی کانوونی یەکەم، سوپای ئێران ھاتە ناوچەکە و دەستی بەسەر مەھاباد دا گرت. لەگەڵ ھاتنیان، چاپخانەی کوردییان داخست، فێرکردنیان بە زمانی کوردی قەدەغە کرد، ھەر کتێبێکی کوردییان بدۆزیایەتەوە ئەیانسوتاند. دواجار لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٧، قازی محەممەد بە تۆمەتی [[خیانەت]] لە دەوڵەتی ئێران، لە مەھاباد و لە ھەمان ئەو مەیدانەی کە کۆماری کوردستان ی لێ ڕاگەیاندبوو کوژرا. == دواھات == [[مستەفا بارزانی]]، لەگەڵ [[پێشمەرگە]]کانی کە لە [[کوردستانی عێراق]]ەوە ھێنابوونی، بەشێکی سوپای کۆماریان پێکھێنا. دوای ڕووخانی کۆمارەکە، زۆربەی سەربازەکان و چوار ئەفسەر ([[سەرھەنگ عیزەت عەبدولعەزیز]]، [[مستەفا خوشناو|مستەفا خۆشناو]]، سەروان محەممەد مەحموود قودسی و [[سەرگورد خەیروڵڵا عەبدولکەریم]]) بڕیاری گەڕانەوەیان دا بۆ عێراق. دوای ھاتنەوەیان بۆ [[عێراق]]، ئەو چوار ئەفسەرە سزای کوشتنیان بەسەردا سەپێنرا و تا ئێستاش وەک شەھیدی قارەمانی شەرەفمەندی کوردستان ناودەبرێن. چەند سەد سەربازێک لەگەڵ بارزانیدا مانەوە و لە ماوەی ئەو ڕێڕۆیشتنە پێنج ھەفتەیییەیاندا کە بەرەو [[ئازەربایجانی سۆڤیەت]] گرتیانە بەر، ھەموو ھەوڵەکانی سوپای ئێرانیان بۆ ڕێلێگرتنیان تێکشکاند. لە تشرینی یەکەمی ١٩٥٨، مستەفا بارزانی گەڕایەوە بۆ [[کوردستانی عێراق]]، و خەباتی دەستپێکردەوە. [[مەسعوود بارزانی]]، سەرۆکی پێشووی [[ھەرێمی کودستان]]، لە [[مەھاباد]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=کۆماری کوردستان.pptx|ناونیشان=https://www.slideshare.net/ssuserd41a151/pptx-255076311|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.slideshare.net|زمان=en}}</ref> == ھۆکارەکانی سەرنەکەوتن == ئارچیبالد بولۆچ ڕۆزفێلت، کوڕەزای سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، تیۆدۆر ڕۆزفێلت، لە کتێبەکەیدا بە ناوی «کۆماری کوردیی مەھاباد» دەڵێت کێشەی سەرەکی کۆماری کوردستان ئەوەبوو کە کوردەکان پێویستیان بە سۆڤیەت بوو، تەنھا چانسیان، ھێزی [[سوپای سوور]] بوو؛ بەڵام ئەم پەیوەندییە نزیکەیان لەگەڵ ستالین و سۆڤیەت وای کرد زوربەی ھێزە ڕۆژاوایییەکان پشتی ئێران بگرن. قازی محەممەد، ھەرچەندە نکۆڵیی لەو ڕاستییە نەئەکرد کە لە ڕووی دارایییەوە پشتیان بە سۆڤیەت بەستووە، ئەوەی ڕەتدەکردەوە کە [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] پارتێکی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] بێت، ڕای گەیاند ئەوە درۆیەکە کە دەسەڵاتدارانی سوپای ئێران دروستیان کردووە، جگە لەوەی ئامانجەکانی خۆی بە زۆر جیاواز لەوانەی سۆڤیەت لەقەڵەمدا. ھەروەھا، کۆمارەکە بەدەست چەند کێشەیەکی ناوخۆیییەوە دەی ناڵاند. جیاوازییەکی گەورە لەنێوان خەڵکی شار و خێڵەکییەکاندا ھەبوو، و ھاوپەیمانێتییەکەیان بۆ مەھاباد لە داڕماندا بوو. وەک چۆن پێشتریش ڕای گەیاندبوو، خێڵەکان و سەرۆکەکانیان تەنیا لەبەر ئەو ھاوکاریی دارایی و سەربازی پشتیوانی قازی محەممەدیان دەکرد کە لە یەکێتیی سۆڤیەتەوە وەری دەگرت (کە ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ لاوازی ھەستی [[نیشتیمانپەروەری]] لەلایەن خێڵەکان)؛ ھەندێکی تر لە خێڵەکان دڵیان بە بارزانییەکان نەئەکرایەوە لەبەر ئەوەی نەیانئەویست سەرچاوە و داھاتەکانیان لەگەڵ بەش بکەن. لە ڕووی دارایییەوە مەھاباد نشوستی ھێنا و ئەوە وەک مەحاڵ وابوو کە مەھاباد لە ڕووی دارایییەوە ھاوتا ببێتەوە لەگەڵ ئێران، و لاوازی دیبلۆماسی سەرکردە کوردەکان لە بەرامبەر ئێران بۆ دەرەوەی وڵات ھۆکارێکی تر بوو بۆ لەناوچوونیی کۆمار. == ئاڵای کۆمار == {{وتاری سەرەکی|ئاڵای کوردستان}} [[پەڕگە:Mahabad Republic sunburst flag.svg|وێنۆک|وەشانی یەکەمی ئاڵای کۆمار]] [[پەڕگە:Flag of the Republic of Mahabad.svg|وێنۆک|وەشانی دووەم و فەرمیی کۆمار]] کاتێک کۆماری مەھاباد دامەزرا دوو ئاڵا پێشنیار کران، یەکەم ئاڵا لەلایەن فاتیمە ئەسەد شاھین لەسەر داوای قازی محەممەد و پێشنیاری مستەفا بارزانی دیزاین کرا. دواتر دیزاینی دووەمی ئاڵاکە لەلایەن فاتیمە سەید مەناف حوسێنی بە پێشنیاری میرزا کەریم ئەحمەدین (وەزیری پۆست و تەلەگرافی حکوومەتی مەھاباد) پێشکەش کرا و کرایە ئاڵای فەرمیی کۆمار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=‘I didn’t know the flag I made for the Kurds would be so important’ – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/i-didnt-know-the-flag-i-made-for-the-kurds-would-be-so-important/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref> == پۆستەکان == === سەرۆککۆمار === {| class="wikitable" |- ! style="width:1%;"| {{Abbr|ژمارە}} ! style="width:15%;"| ماوەی سەرۆکایەتی ! style="width:5%;"| وێنە ! style="width:25%;"| ناو ! style="width:5%;"| تەمەن ! style="width:10%;"| شوێنی لەدایکبوون ! style="width:25%;"| تێبینی |- ! ١ | ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ – ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦{{ھن}}{{small|({{Age in years and days|١٩٤٦|٠١|٢٢|١٩٤٦|١٢|١٥}})}} | [[پەڕگە:Qazi_Muhammad.jpg|100px]] | '''[[قازی محەممەد]]'''{{ھن}}<span style="font-size:125%;"> | {{Birth date|١٨٩٣|٠٥|١|df=y}} – {{Death date and age|١٩٤٧|٠٣|٣١|١٨٩٣|٠٥|٠١|df=y}}<ref>[http://en.calameo.com/read/000245420befd35a38d48 ژیان و خەباتی پێشەوا، قازی محەممەد]</ref> | {{small|[[مەھاباد]]، [[ئێرانی قاجاڕی]]}} | {{small|سەرۆک و دامەزرێنەری [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] و ئەندامی باڵای [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژێکاف]]}} |} === وەزیرەکان === {{Multiple image|align=|direction=|total_width=350|image1=Hajebabeseyx.jpg|alt1=|caption1=وێنەیەکی سەرۆک وەزیران [[حاجی بابەشێخ]]|image2=Mustafa Barzani in Mahabad establishing Kurdish government.jpg|caption2=وێنەی کۆمەڵێک لە وەزیران و سەرکردە سەربازییەکانی کۆماری مەھاباد، [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە ناوەڕاستدایە لە پێشەوە|caption3=|footer=}} {| class="wikitable" |- ! وەزیری وەزارەت !! ناوی وەزیر<ref>[https://web.archive.org/web/20160304134242/http://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=63920 وەزیرەکانی کۆماری کوردستان] کوردیپێدیا</ref> |- | سەرۆک وەزیران || [[حاجی بابەشێخ]] |- | وەزیری جەنگ || [[سەیفی قازی]] |- | وەزیری ناوخۆ || [[محەممەدئەمین موعینی]] |- | وەزیری ئابووری || [[ئەحمەد ئیلاھی]] |- | وەزیری پۆست و تەلەگراف || [[کەریم ئەحمەدیان]] |- | وەزیری فەرھەنگ || [[مەناف کەریمی]] |- | وەزیری تەبلیغات || [[سەدیق حەیدەری]] |- | وەزیری کار || [[خەلیل خوسرەوی]] |- | وەزیری بازرگانی (تیجارەت) || [[حاجی مەستەفا داوودی]] |- | وەزیری وەرزێڕی (کشتوکاڵ) || [[مەحموود وەلیزادە]] |- | وەزیری ڕێگاوبان || [[ئیسماعیل ئیلخانیزادە]] |- | وەزیری بیھداری || [[سەید محەممەد ئەیووبیان]] |- | وەزیری موشاویر (ڕاوێژکار) || [[عەبدولڕەحمان ئیلخانیزادە]] |- | وەزیری داد || [[مەلا حوسێن مەجدی]] |} == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Kurdish Mahabad Republic Was Established in 1947 - The President Ghazi Muhammad In The Middle.jpg| دەسەڵاتدارانی کۆماری کوردستان لە ساڵی ١٩٤٦، سەرۆک قازی محەممەد لە ناوەڕاستی وینەکەدا. پەڕگە:Repulic of Mahabad - flag in Bukan.jpg|ئاڵای کۆمار لە مەھاباد. پەڕگە:Republic of Mahabad - Tehran Mosavar 1947 April - 1.jpg|گۆڤاری تاران مۆسەوەر لە دژایەتیی کۆماری مەھاباد، ١٨ی نیسانی ١٩٤٧. پەڕگە:Kurdistan newspaper 04.02.1946 Republic of Kurdistan.jpg|ڕۆژنامەی کوردستان لە ڕێکەوتی ٤ی شوباتی ١٩٤٦ی زایینی. پەڕگە:Mustafa Barzani in Mahabad Kurdish Republic.jpg|وێنەی [[قازی محەممەد]] و کۆمەڵێک سەکردەی تری کۆماری [[مەھاباد]] لەوانە مەلا [[مستەفا بارزانی]] کە لە پێشەوە وەستاوە. </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران]] ** [[کۆماری میللی ئازەربایجان]] ** [[ڕاپەڕینی حەمە ڕەشید]] * [[بڕیارنامەی ٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] * [[ئاڵای کوردستان]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == کتێبنامە == {{Refbegin|45em}} * "The Republic of Kurdistan: Fifty Years Later", ''International Journal of Kurdish Studies'', 11, no. 1 & 2, (1997). * ''The Kurdish Republic of 1946'', William Eagleton, Jr. (London: Oxford University Press, 1963) * {{in lang|de}} Moradi Golmorad: "Ein Jahr autonome Regierung in Kurdistan, die Mahabad-Republik 1946–1947" in: ''Geschichte der kurdischen Aufstandsbewegungen von der arabisch-islamischen Invasion bis zur Mahabad-Republik'', Bremen 1992, {{ISBN|3-929089-00-9}} * {{in lang|fr}} M. Khoubrouy-Pak: ''Une république éphémère au Kurdistan'', Paris u.a. 2002, {{ISBN|2-7475-2803-0}} * Archie Roosevelt, Jr. , "The Kurdish Republic of Mahabad", ''Middle East Journal'', no. 1 (تەممووز ١٩٤٧), pp. 247–269. * William Linn Westermann, "Kurdish Independence and Russian Expansion", ''[[Foreign Affairs]]'', Vol. 24, 1945–1946, pp. 675–686 * Kurdish Republic of Mahabad, Encyclopedia of the Orient. [https://web.archive.org/web/20060317103140/http://i-cias.com/e.o/kurdistan_republic.htm] * "The Kurds: People without a country", ''Encyclopædia Britannica'' [http://www.britannica.com/worldsapart/3_timeline_print.html] * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall |ساڵ=٢٠٠٤|یەکەم=David A. |سەردێڕ=Modern History of the Kurds |بڵاوکەرەوە=I. B. Tauris |edition=3rd |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٤١٦-٠|ناونیشان={{Google books|dgDi9qFT41oC|plainurl=y}}}} * Meiselas, Susan ''Kurdistan In the Shadow of History'', Random House, 1997. {{ISBN|0-679-42389-3}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Voller |ساڵ=٢٠١٤|یەکەم=Yaniv |سەردێڕ=The Kurdish Liberation Movement in Iraq: From Insurgency to Statehood |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٧٠٧٢٤-٤|ناونیشان={{Google books|w0VsBAAAQBAJ|پەڕە=٤٥|plainurl=y}} |پەڕەکان=٤٥–٤٧}} * Yassin, Burhaneddin A. , "A History of the Republic of Kurdistan", ''The International Journal of Kurdish Studies'', 11, nos. 1–2 (1997): 115–240. * Yassin, Burhaneddin A. , ''Vision or Reality: The Kurds in the Policy of the Great Powers, 1941–1947'', Lund University Press, Lund/Sweden, 1995. {{ISSN|0519-9700}}, {{ISBN|91-7966-315-X}} Lund University Press. ou {{ISBN|0-86238-389-7}} Chartwell-Bratt Ltd. * {{in lang|ru}} Масуд Барзани. Мустафа Барзани и курдское освободительное движение. Пер. А. Ш. Хаурами, СПб, Наука, ٢٠٠٥. * {{in lang|ru}} М. С. Лазарев. Курдистан и курдский вопрос (١٩٢٣–١٩٤٥). М. , Издательская фирма «Восточная литература» РАН, ٢٠٠٥. * {{in lang|ru}} Жигалина О. И. Национальное движение курдов в Иране (١٩١٨–١٩٤٧). М. , «Наука» , ١٩٨٨. * {{in lang|ru}} История Курдистана. Под ред. М. С. Лазарева, Ш. Х. Мгои. М. , ١٩٩٩. * {{in lang|ru}} Муртаза Зарбахт. От Иракского Курдистана до другого берега реки Аракс. Пер. с курдск. А. Ш. Хаурами. М. -СПб, ٢٠٠٣. {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Republic of Mahabad}} * [https://web.archive.org/web/20080516120900/http://www.weneykk.blogspot.com/ بلۆگی وێنەی کۆماری کوردستان] {{کۆماری کوردستان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان|state=collapsed}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|سیاسەت|ئێران|کوردستان|موکریان|دەیەی ١٩٤٠|ئازەربایجان|وڵاتەکان}} [[پۆل:کۆماری کوردستان|کۆماری کوردستان]] [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٧]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:مێژووی مەھاباد]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٤٧]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو]] a8z81ozorfj93a59vp4h55s5jmd86bv 0 1291 1585536 1584796 2026-05-20T12:14:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585536 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Ireland (island) in Europe.png|230px|وێنۆک|شوێنی دوورگەی ئیرلەندا]] '''دوورگەی ئیرلەندا''' ({{بە ئینگلیزی|Ierland}}) سێھەمین دوورگەی گەورەی [[ئەورووپا]] و بیستەمین دوورگەی گەورەی جیھانە، [[کۆماری ئیرلەندا]] و [[ئیرلەندای باکوور]]ی تێدایە. == ڕامیاری == دابەش کراوە لەنێوان [[کۆماری ئیرلەند|کۆماری ئیرلەندا]]، کە کەمێک کەمتر لە پێنج لە شەشی دوورگەکە دەگرێتەوە، و [[ئیرلەندی باکوور]]، کە بەشێکە لە [[شانشینی یەکگرتوو]]، کە ڕووبەرەکەی تری داپۆشیوە. لە باکووری ڕۆژھەڵاتی دوورگەکەدا نزیکەی ٦٫٤ ملیۆن کەس لە دانیشتووانی ئیرلەندا نیشتەجێن. ٤٫٦ ملیۆن کەس لە [[کۆماری ئیرلەند|کۆماری ئیرلەندا]] و کەمێک زیاتر لە ١٫٨ ملیۆن کەس لە [[ئیرلەندی باکوور]] دەژین. == جوگرافیا == دوورگەکە کە تا ڕادەیەک نزمە، چیاکانی دەوروبەری دەشتە ناوەندییەکانی گرتووەتەوە، لەگەڵ چەندین ڕووباری گونجاو بۆ [[کەشتیوانی]] ناوخۆیی. لەسەر دوورگەکە چەندین ڕووەکی سەوز گەشە دەکەن، ئەوەش بەھۆی کەشوھەوا مامناوەندەکەی و دەورەدانی بە زەریاکان و پلەی گەرمی مامناوەند، کە وای لێ کردبوو ببێتە یەکێک لە چڕترین ناوچە دارستاناوییەکان لە [[جیھان]] تا سەدەی حەڤدەیەم. بەداخەوە ئەمڕۆ بە یەکێک لەو ناوچانەی جیھان دادەنرێت کە زۆرترین دارستانی تێدا بڕدراوەتەوە لە [[ئەورووپا]] بەھۆی تەماحی بازرگانیی مرۆڤەوە. لەسەر دوورگەکە بیست و شەش جۆری شیردەر دەژین کە بنەچەیان بۆ ئیرلەندا دەگەڕێتەوە. داگیرکاریی [[نۆرمان]] لە [[سەدە ناوینەکان]]دا ڕێگەیەک بوو بۆ گەڕانەوەی گالی لە سەدەی سێزدەیەمدا. [[زمانی ئینگلیزی]] بەھۆی جەنگە پچڕپچڕەکانەوە کە لە ساڵی ١٥٠٠ز بۆ ماوەی زیاتر لە شێست ساڵ و تا ساڵی ١٦٠٣ز بەردەوام بوو، باڵادەست بوو. لە ساڵی ١٦٩٠ز، سیستمێکی حوکمڕانیی ئینگلیزیی پرۆتێستانت بۆ بەرژەوەندیی زۆرینەی کاسۆلیکی پرۆتێستانت داڕێژرا، ئەم حوکمڕانییە لە ماوەی [[سەدەی ١٨|سەدەی ھەژدەیەم]]دا درێژ بووەوە. لە ساڵی ١٨٠١ز، ئیرلەندا بوو بە بەشێک لە [[شانشینی یەکگرتوو]]. جەنگی سەربەخۆیی لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا بووە ھۆی دابەشبوونی دوورگەکە، و دروستبوونی دەوڵەتی ئیرلەندیی ئازاد، کە لە ماوەی دەسەی دواتردا بوو بە خاوەن سەروەری. [[ئیرلەندی باکوور]] وەک بەشێک لە [[شانشینی یەکگرتوو]] مایەوە، وڵاتەکە لە کۆتاییی ساڵانی ١٩٦٠کان–١٩٩٠کان تووشی زۆرێک لە ئاڵۆزییە مەدەنییەکان بوو، تا دوای ڕێککەوتنی ساڵی ١٩٩٨ ئارامیی ڕامیاریی بەدەست ھێنا. ئیرلەندا لە ساڵی ١٩٧٣ چووە ناو [[کۆمەڵەی ئابووریی ئەورووپا|کۆمەڵەی ئەورووپا]]، لە ساڵی ١٩٩٣ بۆ [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتیی ئەورووپا]] و لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ یەکێتیی بازرگانیی ئەورووپا کە دراوی یەکگرتووی [[یۆرۆ]]ی ناساند. کولتووری ئیرلەندی کاریگەرییەکی زۆری کولتووری ڕۆژاوای ئەورووپای لەسەرە، بە تایبەت لە بوارەکانی وێژە، زمان، و زانستەکانی تردا، لەگەڵ ئەوەشدا، کولتووری ڕەسەنی گەلەکە جێگیر و بەھێزە کە بە ئاسانی لە یارییە گایلییەکان، و مۆسیقای ئیرلەندی، و [[زمانی ئیرلەندی]]دا دەبینرێت. ھەندێک چالاکیی وەرزشی لەگەڵ کولتووری [[بەریتانیای مەزن]]دا ھاوبەشە وەک [[تۆپی پێ]] و [[ڕەگبی (وەرزش)|ڕەگبی]] و [[پێشبڕکێی ئەسپ]]، و [[گۆڵف]]. === زانستەکان === [[پەڕگە:Robert Boyle 0001.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[ڕۆبێرت بۆیل]] یاسای بۆیلی داڕشت.]] فەیلەسووف و لاھووتی ئیرلەندی [[جۆن سکۆتوس ئەرێجینا]] یەکێک بوو لە ڕۆشنبیرە دیارەکانی سەرەتای سەدە ناوینەکان. سێر [[ئێرنست شاکڵتۆن]]، گەڕیدەی ئیرلەندی، یەکێک بوو لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی گەڕان بەدوای جەمسەری باشووردا، کە لەگەڵ گەشتەکەیدا یەکەم سەرکەوتنی بۆ [[چیای ئێریباس]] ئەنجامدا و شوێنی نزیکەیی [[جەمسەری باشووری موگناتیسی|جەمسەری باشووری موگناتیسی]] دۆزییەوە. سەبارەت بە [[ڕۆبێرت بۆیل]]، ئەو فەیلەسووفێکی سروشتی و کیمیازان و فیزیازان و داھێنەر بوو لە یەکەم [[زانای سەربەخۆ|زانا سەربەخۆکانی]] سەدەی حەڤدەیەم، و تا ڕادەیەکی زۆر بە یەکێک لە دامەزرێنەرانی کیمیای مۆدێرن دادەنرێت و بە داڕشتنی [[یاسای بۆیل]] ناوبانگی دەرکردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20150904125738/http://undersci.ucc.ie/wp-content/uploads/sites/12/2014/11/Robert_Boyle.pdf</ref> [[جۆن تێنداڵ]]، یەکێک لە زانایانی فیزیا لە سەدەی نۆزدەیەمدا، [[دیاردەی تێنداڵ]]ی دۆزییەوە، لەکاتێکدا [[باوک نیکۆلاس جۆزێف کالان]]، مامۆستای فەلسەفەی سروشتی لە [[کۆلێژی ماینۆس]] بە داھێنانی [[کۆیلەی حەسر|گۆڕەری کۆیلەی حەسر]] ناوبانگی دەرکرد و ڕێگەیەکی داھێنەرانەی بۆ [[گالڤانیزەکردن|گالڤانیزەکردن]] لە سەدەی نۆزدەیەمدا دۆزییەوە. لە فیزیازانە ئیرلەندییە دیارەکان ھەروەھا [[ئێرنست واڵتۆن]] ھەڵگری [[خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] لە ساڵی ١٩٥١، لەگەڵ [[جۆن کۆرۆفت]] یەکەم کەس بوون کە ناوکی ئەتۆمیان بە ئامرازی دەستکرد دابەش کرد، و بەشداریی لە پەرەپێدانی تیۆریی نوێی [[ھاوسەنگکردنی شەپۆلی|ھاوسەنگکردنی شەپۆلی]] کرد.<ref>https://web.archive.org/web/20120511020259/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1951/press.html?print=1</ref> ویلیام تۆمسۆن، یان [[لۆرد کێڵڤن]]، ئەو کەسەیە کە یەکەی پلەی گەرمی ڕەھا [[کێڵڤن]] بە ناوی ئەوەوە ناونراوە. سێر [[جۆزێف لارمۆر]] کە زانایەکی فیزیا و بیرکاری بوو، داھێنانی پێشکەش کرد کە بەشدارییان کرد لە تێگەیشتن لە کارەبا و دینامیکا و دینامیکای گەرمی و تیۆریی ئەلیکترۆن، گرینگترین کارە کاریگەرەکانی پەرتووکی ئەسیر و ماددە بوو کە پەرتووکێکە دەربارەی فیزیای تیۆری، لە ساڵی ١٩٠٠ بڵاوکرایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20080715173557/http://physicsworld.com/cws/article/print/16484</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://physicsworld.com/cws/article/print/16484 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080715173557/http://physicsworld.com/cws/article/print/16484 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جۆرج ستۆنی]] زاراوەی «[[ئەلیکترۆن]]»ی لە ساڵی ١٨٩١ پێشنیار کرد. [[جۆن ستیوارت بێڵ]] [[تیۆرمی بێڵ]]ی دانا و توێژینەوەیەکی پەیوەندیدار بە دۆزینەوەی [[ناڕێکیی ناناوەندی|ناڕێکیی بێڵ جاکیۆ ئەدلەر]] بڵاوکردەوە و کاندید کرا بۆ خەڵاتی نۆبڵ.<ref>https://web.archive.org/web/20150924151551/http://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-31536765</ref><ref>John Bell: Belfast street named after physicist who proved Einstein wrong </ref>گەردوونناسی [[جۆسلین بێڵ بێرنێڵ]]، لە [[لۆرگان]] لە ویلایەتی ئەرماغ، ئەستێرە لێدەرەکانی لە ساڵی ١٩٦٧ دۆزییەوە. لە نێوان بیرکاریزانە دیارەکاندا سێر [[ویلیام ڕۆوان ھامیلتۆن]]، کە بە کارەکانی لە [[میکانیکی ھامیلتۆنی]] و داھێنانی [[کواتەرنیۆن]] ناسراوە. [[سندووقی ئێدجوۆرس]] یەکێک لە بەشدارییەکانی [[فرانسیس یسیدرو]] بە کاریگەری لە تیۆریی ئابووریی وردی کلاسیکی نوێدا تا ئەمڕۆ ماوەتەوە؛ لەکاتێکدا [[ڕیچارد کانتێلۆن]] ئیلھامبەخشی [[ئادەم سمیت]] بوو. [[جۆن ب. کۆسگرەیڤ]] لە [[تیۆریی ژمارەکان]]دا پسپۆڕ بوو و [[ژمارەی سەرەکی|ژمارەیەکی سەرەکی]] کە لە ٢٠٠٠ خانە پێکھاتبوو لە ساڵی ١٩٩٩ و [[ژمارەی فێرما]]یەکی لێکدراوی لە ساڵی ٢٠٠٣ دۆزییەوە. زانا [[جۆن لایتۆن سینج]] لە بوارە جیاوازەکانی زانستدا پێشکەوتنی بەدەستھێنا، لەوانە میکانیک و شێوازە ئەندازەیییەکان لە ڕێژەیی گشتیدا، شایانی باسە کە بیرکاریزان [[جۆن فۆربێس ناش]] یەکێک بوو لە خوێندکارەکانی. [[کاتلین لۆنسدەیل]] کە لە ئیرلەندا لەدایکبووە و بە [[خوێندنەوەی کریستاڵ بە تیشکی ئێکس]] ناوبانگی دەرکردووە، بووە یەکەم ژن کە سەرۆکایەتیی کۆمەڵەی بەریتانی بۆ پێشکەوتنی زانست بکات.<ref>http://www.science.ie/features/archived-feature-articles/five-irish-scientists.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129072340/http://www.science.ie/features/archived-feature-articles/five-irish-scientists.html</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == {{Refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arnold |یەکەم=Bruce |سەردێڕ=Irish Art: A Concise History |بڵاوکەرەوە=[[Thames & Hudson]] |ڕێکەوت=١٩٧٧|شوێن=London |پەڕە=[https://archive.org/details/irishartconciseh٠٠arno/page/١٨٠ ١٨٠]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٠٠-٢٠١٤٨-٠|ناونیشان=https://archive.org/details/irishartconciseh00arno/page/180}} * Beckett, J.C. ''The making of Modern Ireland 1603-1923'' (1971). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Becker |یەکەم١=Annette |دوایین٢=Wang |یەکەم٢=Wilfried |سەردێڕ=20th-century Architecture: Ireland |بڵاوکەرەوە=[[Prestel Publishing|Prestel]] |ڕێکەوت=١٩٩٧|شوێن=Munich |پەڕە=١٩٨|ژپنک=٩٧٨-٣-٧٩١٣-١٧١٩-٩}} * Bew, Paul. ''Ireland: The Politics of Enmity 1789-2006'' (2007). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Collins |یەکەم١=Neil |دوایین٢=Cradden |یەکەم٢=Terry |سەردێڕ=Irish Politics Today |بڵاوکەرەوە=[[Manchester University Press]] |ڕێکەوت=٢٠٠١|پەڕە=١٦٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=081Qopn2zbUC |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٩٠-٦١٧٤-٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200801170247/https://books.google.com/books?id=081Qopn2zbUC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * Daly, Mary E. ''Sixties Ireland: reshaping the economy, state and society, 1957–1973'' (Cambridge University Press, 2016). * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dennison |یەکەم١=Gabriel |دوایین٢=Ni Fhloinn |یەکەم٢=Baibre |سەردێڕ=Traditional Architecture in Ireland |بڵاوکەرەوە=[[University College Dublin|Environmental Institute, University College Dublin]] |ڕێکەوت=١٩٩٤|شوێن=Dublin |پەڕە=٩٤|ژپنک=٩٧٨-١-٨٩٨٤٧٣-٠٩-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dooney |یەکەم١=Sean |دوایین٢=O'Toole |یەکەم٢=John |سەردێڕ=Irish Government Today |بڵاوکەرەوە=Gill and Macmillan |ڕێکەوت=١٩٩٢|شوێن=Dublin |پەڕە=[https://archive.org/details/irishgovernmentt٠٠doon/page/٢٤٧ ٢٤٧]|ناونیشان=https://archive.org/details/irishgovernmentt00doon/page/247 |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٧١-١٧٠٣-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ellis |یەکەم=Steven G. |سەردێڕ=The Story of the Irish Race: A Popular History of Ireland |ڕێکەوت=١٩٢١|بڵاوکەرەوە=The Irish Publishing Co |شوێن=Ireland |پەڕە=٧٦٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YPgEAAAACAAJ |ژپنک=٩٧٨-٠-٥١٧-٠٦٤٠٨-٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205182746/https://books.google.com/books?id=YPgEAAAACAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * Ferriter, Diarmaid. "Women and political change in Ireland since 1960." ''Éire-Ireland'' 43.1 (2008): 179–204. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Foster |یەکەم=Robert Fitzroy |بەستەری نووسەر=R. F. Foster (historian) |سەردێڕ=Modern Ireland, 1600–1972 |بڵاوکەرەوە=[[Penguin Books]] |ڕێکەوت=١٩٨٨|پەڕە=[https://archive.org/details/modernireland١٦٠٠٠fost/page/٦٨٨ ٦٨٨]|ناونیشان=https://archive.org/details/modernireland16000fost |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٩-٩٠١٠-٢}} * Foster, R. F. ''Luck and the Irish: A Brief History of Change 1970-2000'' (2007) [https://www.amazon.com/Luck-Irish-Brief-History-Change/dp/0195179528 excerpt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130170954/https://www.amazon.com/Luck-Irish-Brief-History-Change/dp/0195179528 |date=30 November 2018}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Herm |یەکەم=Gerhard |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=The Celts |شوێن=Ireland |بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣١٣٤٣-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Croinin |یەکەم=Daibhi |بەستەری نووسەر=Dáibhí Ó Cróinín |سەردێڕ=Prehistoric and Early Ireland |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ڕێکەوت=٢٠٠٥|پەڕە=١٢١٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SJSDj1dDvNUC |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٢١٧٣٧-٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205180116/https://books.google.com/books?id=SJSDj1dDvNUC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین={{lang|ga|Ó Gráda}} |یەکەم=Cormac |سەردێڕ=A Rocky Road: The Irish Economy Since the 1920s |بڵاوکەرەوە=Manchester University Press |ساڵ=١٩٩٧|پەڕە=٢٤٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zVHgO4-nkhkC |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٩٠-٤٥٨٤-٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210416090306/https://books.google.com/books?id=zVHgO4-nkhkC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Oppenheimer |یەکەم=Stephen |سەردێڕ=Origins of the British: A Genetic Detective Story |بڵاوکەرەوە=[[Carroll & Graf]] |ڕێکەوت=٢٠٠٦|شوێن=New York |پەڕە=[https://archive.org/details/ISBN -٩٧٨٠٧٨٦٧١٨٩٠٠/page/٥٣٤ ٥٣٤]|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٧-١٨٩٠-٠|ناونیشان=https://archive.org/details/ISBN -9780786718900/page/534}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Rahilly |یەکەم=T. F.|بەستەری نووسەر=T. F. O'Rahilly |ڕێکەوت=١٩٤٧|سەردێڕ=Early Irish History and Mythology |بڵاوکەرەوە=[[Medieval Academy of America]]}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Woodcock |یەکەم١=N. H. |دوایین٢=Strachan |یەکەم٢=Robin A. |سەردێڕ=Geological History of Britain and Ireland |بڵاوکەرەوە=[[Wiley-Blackwell|Blackwell Publishing]] |ڕێکەوت=٢٠٠٠|شوێن=Hoboken, NJ |پەڕە=٤٢٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dTkKn8Ufzd4C |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٣٢-٠٣٦٥٦-١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205191257/https://books.google.com/books?id=dTkKn8Ufzd4C |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wallis |یەکەم١=Geoff |دوایین٢=Wilson |یەکەم٢=Sue |سەردێڕ=The Rough Guide to Irish Music |بڵاوکەرەوە=[[Rough Guides]] |ڕێکەوت=٢٠٠١|پەڕە=٥٩٩|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٨٢٨-٦٤٢-٦}} {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wikivoyage|Ireland|Republic of Ireland}} {{Wikivoyage|Northern Ireland}} {{Wikiquote}} {{Commons category|Ireland}} * {{Wikiatlas|Ireland}} * {{OSM relation|7681896}} * [http://www.gov.ie/ Government of Ireland] * [http://www.northernireland.gov.uk/ Northern Ireland Executive] {{پۆلی کۆمنز|Ireland}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:ئەورووپای ڕۆژاوا]] [[پۆل:دوورگە بریتانییەکان]] [[پۆل:ھەرێمە دابەشکراوەکان]] [[پۆل:دوورگە نێودەوڵەتییەکان]] [[پۆل:ئیرلەند]] dcr2as8u6efuylppooyxti3gr2q7tzh 0 1657 1585524 1584928 2026-05-20T12:12:57Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585524 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوی سنجق }}<br>{{lang-en| Koye }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شار]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Koye.JPG | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری کۆیە لە [[ھاوین]]دا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.08289| 44.62873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٨٥١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[قایمقام]] | ناوی_سەرۆک = تارق حەیدەری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٤٫٣٢ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٨،٣٧٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٤،٧٧٥ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = کۆیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆیە''' یان '''کۆیسنجق''' ناوەندی [[قەزای کۆیە]]یە، [[پارێزگای ھەولێر]]ە. دەکەوێتە ٧٩ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری [[ھەولێر]] و ٧٥ کیلۆمەتر لە شاری [[کەرکووک]] دوورە و کەوتووەتە نێوان ھەر دوو چیای سەرکەشی [[باواجی]] و [[ھەیبەت سوڵتان]] و باشوری شارەکەش دەشتێکی گەورەیە و سەنتەری شارەکەش دەکەوێتە ناوچەیەکی نیمچە شاخاوی و ڕوبارێکیش بە لای ڕۆژھەڵاتی شارەکەدا تێدەپەڕێت کە بە [[ڕووباری کۆیە]] دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==مێژوو== [[پەڕگە:کۆیە 1.jpg|وێنۆک|کۆیە لە ساڵی ١٩٦٠.|چەپ]] بەپێی نەریتی ناوچەکە، شارۆچکەی کۆیە لە لایەن کوڕی سوڵتانێکی عوسمانیەوە دامەزراوە کە ئاڵاکەی چاندووە و سەربازگەیەکی لە شوێنی بازاڕێکی وەرزی دامەزراندووە دوای شکستپێھێنانی یاخیبوونێک لە بەغدا، [[کۆمەڵگە]]ی کۆیە بۆ یەکەمجار لە کۆتایی سەدەی ١٨دا باسی لێوە دەکرێت، کە بەھۆیەوە [[کۆمەڵگا]]کە گۆڕستانی تایبەتی خۆی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The University|ناونیشان=http://www.koyauniversity.org/node/1|وێبگە=[[Koya University]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> ژمارەی دانیشتوانی کۆیە لە ساڵی ١٩٤٧دا ٨١٩٨ کەس بووە، کە ٧٧٤٦ موسڵمان و ٢٦٨ جولەکە و ١٨٤ مەسیحی بوون. ٨٠-١٠٠ جولەکە لە گوندی بێتواتە بۆ ماوەی چەند مانگێک لە ساڵی ١٩٥٠ پەنایان بردە ناو شارۆچکەکە، قەبارەی کۆمەڵگەی ناوچەکە زیاد کرد بۆ ٣٥٠-٤٠٠ کەس، بۆیە بۆ ئەوەی یاوەری جولەکەکانی کۆیە بکەن کاتێک لە ساڵی دواتردا کۆچیان کرد بۆ ئیسرائیل. ژمارەی دانیشتووانی شاری کۆیە لە ساڵی ١٩٦٥ گەیشتە ١٠ ھەزار و ٣٧٩ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran rockets Kurdish parties' headquarters in Kurdistan Region’s Koya|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/08092018|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref name="Rudaw">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Churches in Koya don’t meet needs of Kurdistan’s Christians |ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/13032018?keyword=ISIS |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=[[Rudaw Media Network]]|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> شارۆچکە کە لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ بە ھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی [[ئێران]]ەوە کراوەتە ئامانجی بنکەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] و لە ئەنجامدا ھاووڵاتییەکی سڤیل گیانی لە دەستدا و سێ چەکداری پارتی دیموکراتی کوردستانیش برینداربوون.<ref> https://www.nytimes.com/1994/11/10/world/iranian-jets-bomb-kurdish-base-in-iraq-killing-1-and-hurting-3.html</ref> ساڵی ١٩٩٩ [[ئاشوورییەکان]]ی گوندی [[ھەرمۆتە]] لە نزیکەوە ناڕەزایەتییان دەربڕی بەرامبەر بە دروستکردنی [[مزگەوت]]ێک لە گوندەکەیان لە کۆیە.<ref> Lalik, Krzysztof (2018). "Ethnic and Religious Factors of Chaldo-Assyrian Identity in an Interface with the Kurds in Iraqi Kurdistan". In Joanna Bocheńska (ed.). Rediscovering Kurdistan’s Cultures and Identities: The Call of the Cricket. Springer</ref> [[زانکۆی کۆیە]] لە ساڵی ٢٠٠٣ دامەزراوە.<ref> https://www.koyauniversity.org/node/1</ref> ٣٥ خێزانی ئاشوری ئاوارەی [[مووسڵ]] لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە بینایەکی کڵێسا گۆڕدراوی شارۆچکەکەدا نیشتەجێ بوون، و تا نیسانی ٢٠١٥ نیشتەجێ نەکرابوون.<ref> https://www.wvi.org/syria-crisis/article/displaced-christian-families-koya-appeal-not-be-forgotten</ref> تا مانگی ئازاری ٢٠١٨، ٦٠ بنەماڵەی ئاشووری لە کۆیە نیشتەجێن. دانیشتوانی ئاشووری تاڕادەیەکی زۆر بە [[زمانی کوردی]] قسە دەکەن، بەڵام ھەندێکیان بەردەوامن لە قسەکردن بە [[زمانی سوریانی]].<ref> https://www.rudaw.net/english/kurdistan/13032018?keyword=ISIS</ref> ھێرشێکی مووشەکیی ئێران بۆ سەر بارەگای [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] لە شارۆچکەکە لە ٨ی ئەیلولی ٢٠١٨دا ١٤ کەس شەھید بوون.<ref> https://www.rudaw.net/english/kurdistan/08092018</ref> == پەروەردە == === زانکۆکان === [[زانکۆی کۆیە]] لە ساڵی ٢٠٠٣ دامەزراوە و لە ساڵی ٢٠١٤ نزیکەی ٥ ھەزار خوێندکاری ھەبووە. == ناوداران == * [[حاجی قادری کۆیی]] (١٨١٧-١٨٩٧)، شاعیری کورد * [[مەلای گەورە]] (١٨٧٦-١٩٤٣) زانای ئایینی * [[دڵدار]] (١٩١٨-١٩٤٨)، شاعیری کورد * [[مەسعوود محەممەد]] (١٩١٩-٢٠٠٢) بیرمەند * [[تایەر تۆفیق]] (١٩٢٢-١٩٨٧)، مۆسیقاژەنی کورد * مه لا لاميعى كۆيه ١٩٠١-١٩٨٩ * [[جەلال تاڵەبانی]] (١٩٣٣-٢٠١٧) [[سیاسەت]]مەدار * [[فوئاد مەعسووم]] (لەدایکبووی ١٩٣٨)، سیاسەتمەداری کورد * [[ئاراس کۆیی]] (لەدایکبووی ١٩٧٢)، مۆسیقاژەنی کورد ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{قەزای کۆیە}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Koy Sanjaq}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] mj7ieu70hf6gyhgai5zdhkp32w26tck 0 2366 1585535 1584798 2026-05-20T12:14:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585535 wikitext text/x-wiki {{ئیسلام}} {{بیروبڕوای ئایینی | بیروبڕوا = ئیسلام | وێنە = [[پەڕگە:IslamSymbol ر.svg|120px]] | لێدوان = مانگ و ئەستێرە، یەکێک لە ھێماکانی ئیسلام | ئایین = ئیسلام | سەرکردە = [[محەممەد|محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا]] | مێژووی دەرکەوتن = سەرەتاکانی سەدەی حەوتەم | شوێنی دەرکەوتن = [[مەککە]]، حیجاز، ڕۆژاوای [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] | لق لێ بۆوە = [[سوننی]]، [[شیعە]] | شوێنگە = باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، باکووری ئەفریقا، وڵاتەکانی بەلقان، و کەمایەتی لە ھەموو وڵاتەکانی جیھان. | چەندجارەیی = ٢ ملیار شوێنکەوتوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-population-by-country |سەردێڕ=Muslim Population By Country 2021 |وێبگە=World Population Review |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref><ref name="Pew2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Religious Composition by Country, 2010–2050 |ناونیشان=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200615053333/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]}}</ref> | دامەزرێنەر = [[محەممەد|محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا]] | زانستگەکان = - [[مزگەوتی حەرام]]، [[مەککە]]، [[عەرەبستانی سعوودی]] {{flagicon|عەرەبستانی سعوودی}}{{ھن}}- [[مزگەوتی پێغەمبەر]]، [[مەدینە]]، عەرەبستانی سعوودی {{flagicon|عەرەبستانی سعوودی}}{{ھن}}- [[مزگەوتی ئەقسا]]، [[ئورشەلیم]]، [[ئیسرائیل]] {{flagicon|ئیسرائیل}} | ھاوشێوەیی = [[حەنەفی]]، [[جوو]]، [[مەسیحی]]، سائیبی، [[سیخی]]، [[ئێزیدی]]، [[یارسان]]ی، [[بەھایی]]. | بڕواگەل= ئایینە ئیبراھیمییەکان}} '''ئیسلام''' ئایینێکی [[یەکتاپەرستی]]یە، بەو کەسەی باوەڕی بە ئیسلام ھەبێت دەوترێت [[موسڵمان]]، ئیسلام بە ٢ ملیار و ھەشت ملیۆن شوێنکەوتوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World population 2022 {{!}} Population clock live|ناونیشان=https://countrymeters.info/en/World#religion|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=countrymeters.info}}</ref> دوای ئایینی [[مەسیحییەت]] بە دووەم گەورەترین ئایینی جیھان دادەنرێت،<ref name="Pew2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Religious Composition by Country, 2010–2050 |ناونیشان=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200615053333/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-population-by-country |سەردێڕ=Muslim Population By Country 2021 |وێبگە=World Population Review |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> یان ٢٥٪ لە دانیشتووانی جیھان بە [[موسڵمان]] دانراون،<ref>"[https://www.lexico.com/en/definition/muslim Muslim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729005309/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/muslim|date=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}." ''[[Oxford Dictionaries|Lexico]]''. UK: [[Oxford University Press]]. 2020.</ref><ref>https://timesprayer.com/muslim-population/</ref> مسوڵمانەکان زۆرینەی دانیشتووانی [[ئیسلام بەپێی وڵات|٤٧ وڵات]] پێک دێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Muslim Majority Countries 2021 |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-majority-countries |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=worldpopulationreview.com}}</ref><ref>[[Pew Forum|The Pew Forum on Religion and Public Life]]. December 2012. "[https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2014/01/global-religion-full.pdf The Global Religious Landscape: A Report on the Size and Distribution of the World's Major Religious Groups as of 2010]." DC: Pew Research Center. [https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-exec/ Article].</ref> موسڵمانان باوەڕیان بەوە ھەیە کە پێغەمبەرەکەیان [[محەممەد]] دوایین نێردراو و پێغەمبەری '''[[خوا لە ئیسلامدا|اللە]]''' ([[خودا|خوا]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من ھو خاتم الأنبیاء والمرسلین سطور|ناونیشان=https://sotor.com/من_ھو_خاتم_الأنبیاء_والمرسلین|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://sotor.com/%D9%85%D9%86_%DA%BE%D9%88_%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%86 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> ھەروەک باوەڕیان بە ڕۆژی دوایی و [[فریشتە لە ئیسلامدا|فریشتەکان]] ھەیە و [[قورئان]] بە پەیامی ڕەوانەکراوی خوا دەزانن بۆ سەر محەممەد، قورئان سەرچاوەی یەکەمی [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلامە]]، پاشان کردەوەکان و وتەکانی محەممەد ([[موستەحەب|سوننەت]]) دێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھی مصادر التشریع الإسلامی|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_ھی_مصادر_التشریع_الإسلامی|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%DA%BE%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=المصادر التی تؤخذ منھا شرائع الإسلام وأحکامھ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/53614/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مصادر التشریع الإسلامی - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/112268/مصادر-التشریع-الاسلامی|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> ھەروەک موسڵمانان باوەڕیان بە ھەموو نێردراو و پێغەمبەرەکانی پێش محەممەد ھەیە وەک [[ئیبراھیم]] و [[یووسف]] و [[مووسا]] و [[عیسا]] بەتایبەت ئەوانەی ناویان لە قورئاندا ھاتبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل حقیقتە ومقتضیاتە - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/13386/الإیمان-بالأنبیاء-والرسل-حقیقتھ-ومقتضیاتھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل من أصول الإیمان|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/97433/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل من أرکان الإیمان ولیس الإیمان بالرسل فقط - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/138141/الایمان-بالانبیاء-والرسل-من-ارکان-الایمان-ولیس-الایمان-بالرسل-فقط|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=التحریر|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل – بصائر|ناونیشان=https://basaer-online.com/2010/10/2010-10-28-11-50-03/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210523122414/https://basaer-online.com/2010/10/2010-10-28-11-50-03/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المبحث الأول: معنی الإیمان بالرسل|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/1906|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015214153/http://dorar.net/aqadia/1906|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆربەی موسڵمانانی ئەمڕۆ لەسەر مەزھەبی [[سوننە]] یان [[شیعە|شیعەن]] و ھەندێ کەمایەتی تر ھەیە کە لەسەر مەزھبی ترن، [[ئیندۆنیزیا]] گەورەترین وڵاتی ئیسلامییە لە ئێستادا ١٣٪ موسڵمانانی جیھان لە خۆ دەگرێت، و ئەوانەی تر دابەشدەبن لە جیھاندا بەم شێوەیە: ٢٥٪ لە [[باشووری ئاسیا]]، ٢٠٪ لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، ٢٪ لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، ٤٪ لە وڵاتەکانی تری باشووری ئاسیا و ١٥٪ لە ئەفریقیا و ھەروەک چەند [[کۆمەڵگە]]یەکی ئیسلامی ھەیە لە [[چین]] و [[ڕووسیا]]دا بەڵام بە کەمایەتی دادەنرێن، لەبەر زۆریی ژمارەی دانیشتووانیان، ژمارەی موسڵمانان ئەمڕۆ دەگاتە ١٬٩ ملیارد کەس بەم شێوەیە ٢٤٫٩٪ی دانیشتووانی ٤٧ وڵات پێک دەھێنن؛ و ژمارەیەکی زۆر [[موسڵمان]] ھەیە لە وڵاتە پیشەسازییەکانی وەک [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[کەنەدا]] و وڵاتەکانی ئەورووپای ڕۆژاوا، ئەمیش بەھۆی کۆچکردن بووە بۆ سەرچاوەی بژێوی، و ڕێژەی موسڵمانان لەم وڵاتانە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات و ئەویش بەھۆی ئەوەی ھەندێ لە نەوەکانیان ھەڵدەستن بە ناسین و نزیکبوونەوە لەم ئایینە، ئەمەش وای کردووە ژمارەیەک لە شارەزایان وا دابنێن کە ئیسلام خێراترین بڵاوبوونەوەی ھەیە لە نێو ئایینەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=الغاردیان: الإسلام سیکون الدیانة الأولی فی العالم بحلول سنة 2060|ناونیشان=https://www.france24.com/ar/20180904-الإسلام-الدیانة-الأولی-العالم-نمو-دیموغرافیا-المسیحیة-الیھودیة|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=فرانس 24 / France 24|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ھل یموت الدین فی مختلف أنحاء العالم؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/world-47484337|newspaper=BBC News عربی|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لماذا سیصبح الإسلام فی ریادة الادیان العالمیة؟|ناونیشان=https://annabaa.org/arabic/variety/24466|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=annabaa.org|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بالأرقام.. الدین الأسرع نموا.. ھذە تحولات نسب المسلمین وکافة الأدیان|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/cultureandart/2019/10/29/الدین-نسب-المسلمین-الأدیان|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/new_roj_13032018|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسة أمریکیة: الإسلام الدین الوحید الأسرع نموا من نمو سکان العالم وسیصبح أکبر الأدیان عام 2070|ناونیشان=https://ar.qantara.de/content/دراسة-أمریکیة-الإسلام-الدین-الوحید-الأسرع-نموا-من-نمو-سکان-العالم-وسیصبح-أکبر-الأدیان-عام|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Qantara.de موقع قنطرة للحوار مع العالم الإسلامی |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Why Muslims are the world’s fastest-growing religious group {{!}} Pew Research Center|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514123559/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == ئەرکانەکانی ئیسلام == {{سەرەکی|ئەڕکانەکانی ئیسلام|شایەتمان|نوێژ|ڕۆژوو|زەکات|حەج}} {{ئەڕکانەکانی ئیسلام}} '''ئەرکانەکانی ئیسلام''' پێنجن، وەک لە فەرموودەیەکی پێغەمبەر محەممەد ھاتووە کە [[بوخاری]] و [[موسلیم کوڕی حەجاج|موسلیم]] ڕیوایەتیان کردووە: پێغەمبەری ئیسلام گوتویوتی: ئیسلام لەسەر پێنج بنەما دامەزراوە: شایەتمان، نوێژکردن، دانی زەکات، [[ڕۆژووی ڕەمەزان]] و حەج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حدیث بُنی الإسلام علی خمس - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/59048/حدیث-بُنی-الإسلام-علی-خمس|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(بنی الإسلام علی خمس) - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/articles/36/بنی-الاسلام-علی-خمس|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=تخریج حدیث: بنی الإسلام علی خمس|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/92152/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شرح حدیث (بنی الإسلام علی خمس)|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/binbulihed/11.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref> # شایەتمان: شایەتمان (أشھد ان لا الە الا اللە وأشھد ان محمد ڕسول اللە) واتە شایەتی دەدەم ھیچ پەرستراوێکی بە حەق نییە بێجگە لە (اللە) و شایەتی دەدەم کە محەممەد پێغەمبەری خوایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام|یەکەم=ھذە المقالة جزء من سلسلة: الإسلام العقائد فی الإسلام توحید اللە الإیمان بالملائکة الإیمان بالکتب السماویة الإیمان بالرسل والأنبیاء الإیمان بالیوم الآخر الإیمان بالقضاء والقدر أرکان الإسلام شھادة أن لا إلە إلا اللە وأن محمد ڕسول اللە إقامة الصلاة إیتاء الزکاة صوم رمضان الحج مصادر التشریع الإسلامی القرآن الکریم السنة النبویة • أحادیث أھل البیت إجماع أقوال العلماء • القیاس الإجتھاد شخصیات محوریة محمد ڕسول اللە الانبیاء • أھل البیت الصحابة • الخلفاء الراشدون الأئمة • أمھات المؤمنین الفرق أھل السنة والجماعة الشیعة الاثنا عشریة • الشیعة الإسماعیلیة الإباضیة • فرق اخری التاریخ والجغرافیا مدن مقدسة مکة المکرمة المدینة المنورة • القدس الشریف مواقع مقدسة المسجد الحرام المسجد النبوی • المسجد الأقصی الخلافة الإسلامیة الخلافة الراشدة الخلافة الأمویة • الخلافة العباسیة الخلافة القرطبیَّة • الخلافة الموحدیَّة الخلافة الفاطمیة • الخلافة العثمانیة الفتوحات الإسلامیة مکة • الشام • العراق • فارس مصر • الأندلس • الغال القسطنطینیة • جنوب إیطالیا • الھند أعیاد ومُناسبات الأعیاد فی الإسلام عید الفطر • عید الأضحی مناسبات إسلامیة ذکری المولد النبوی • ذکری عاشوراء احتفال رأس السنة الھجریَّة إحیاء لیلة القدر إحیاء لیلة النصف من شعبان ذکری الإسراء والمعراج الإسلام فی العالم الإسلام فی أوروبا الإسلام فی أفریقیا الإسلام فی آسیا الإسلام فی الأمریکتین الإسلام فی أوقیانوسیا انظر أیضًا الثقافة الإسلامیة الإسلام والأدیان الاخری العالم الإسلامی بوابة|سەردێڕ=الشھادتان|ناونیشان=https://www.marefa.org/الشھادتان|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=المعرفة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.marefa.org/%D8%A7%D9%84%D8%B4%DA%BE%D8%A7%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> # نوێژ: یەکێکە لە پەرستنەکانی کە موسڵمانان پێی ھەڵدەستن ڕۆژانە، [[نوێژ]] فەرزکراوە لەسەر موسڵمانان لە ڕۆژێکدا پێنج جار (بەیانی، نیوەڕۆ، عەسر، ئێوارە، خەوتنان)، و دەبێت موسڵمانان ڕوو بکەنە کەعبە لە [[مەککە]] لە کاتی نوێژدا.<ref name="حکم الصلاة وأھمیتھا">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حکم الصلاة وأھمیتھا|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/categories/fiqhi/23|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar}}</ref> جگە لە نوێژە فەرزکراوەکان چەند نوێژێکی تر ھەیە وەک [[نوێژی جێژن (ئیسلام)|نوێژی جەژن]] و [[نوێژی مردوو]] و [[نوێژەبارانە]] و ھتد.. لە زۆربەی وڵاتە ئیسلامییەکاندا بانگ دەدرێت لە کاتی نوێژدا و ھەروەھا نوێژ بە زمانی عەرەبی بە جێ دەھێنریت. # زەکاتدان: بەخشینێکە لە ماڵی موسڵمانە داراکان بۆ نەدار و ھەژارەکان، ئەمەش فەرزە لەسەر ھەموو ئەو موسڵمانانەی لە توانایان ھەیە، ھەروەک زەکات جیاوازە لەو خێرەی کە موسڵمانان خۆبەخشانە خۆیان دەیکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فریضة الزکاة فی الإسلام|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/60367|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> # ڕۆژوو گرتن: لە مانگی [[ڕەمەزان]]دا موسڵمانان ھیچ خواردن و خواردنەوەیک ناخۆن و ناخۆنەوە لە بەرەبەیانەوە تا خۆراوابوون، ھەروەک پێویستە لە ھەڵەی تر دوور بکەونەوە، و زۆر پەرستن بە ئەنجام بگەیەنن. ڕۆژوو لەسەر کەسانی نەخۆش و گەشتیار نییە و دەتوانن لە کاتێکی تر لە ساڵەکەدا بیگرنەوە، پێش ھاتنی ڕەمەزانێکی نوێ، یان بە بەخشینی ماڵ بە نەداران بۆ ئەوانەی کە نەتوانن بەڕۆژوو بن وەک کەسانی بەتەمەن. ڕۆژوو لای موسڵمانان کارێکی گران نییە، بەڵکو مەبەستێکی ڕۆحی و تەندروستی ھەیە، کە سودێکی تەندروستی زۆری ھەیە ھەروەک وا دەکات کە موسڵمانان یارمەتی ھەژاران بدەن بەھۆی ھەستکردن بە برسێتی، و ھەروەھا دەبێتە ھۆی نزیکبوونەوەی زیاتر لە خوا بە ھەموو مانا باوەڕی و ڕۆحییەکان.<ref name="حکم الصلاة وأھمیتھا"/> # حەج: بریتییە لە سەردانی [[کەعبە]] «ماڵی خوا» لە [[مەککە]] لە مانگی زیلحەجە. ئەمەش فەرزە لەسەر ھەر موسڵمانێک کە لە توانایدا ھەبێت ئەرکانەکانی حەج بە جێ بھێنێت بە لایەنی کەمەوە جارێک لە ژیانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعریف الحج|ناونیشان=https://mawdoo3.com/تعریف_الحج|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> == بیروباوەڕ == {{سەرەکی|بیروباوەڕی ئیسلامی|پایەکانی باوەڕ}} بەپێی [[قورئان]]، موسڵمانان باوەڕیان بە خودا و فریشتەکانی و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکانی و ڕۆژی دوایی ھەیە. موسڵمانانی سوننە قەزا و قەدەریشی بۆ زیاد دەکەن بە گەڕانەوە بۆ وتەیەکی پێغەمبەر [[محەممەد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أرکان الإسلام وأرکان الإیمان - إسلام ویب - مرکز الفتوی|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/47159/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> موسڵمانان باوەڕیان بەوە ھەیە کە بێجگە لە [[خوا لە ئیسلامدا|اللە]] ھیچ خودایەکی تر نییە و خودا [[گەردوون]] و ھەرچییەکی تێدایە دروست کردووە، قورئانی بۆ محەممەد ناردووە لە ڕێگەی جوبرەیل، کە ئەمەش دوایین پەیامە لەو پەیامانەی کە خودا ناردوونی بۆ پێغەمبەرەکانی، و پێغەمبەرەکان ئەو پیاوانەن کە خودا ھەڵی بژاردوون تا پێغەمبەر بن. === خودا (ﷲ) === {{سەرەکی|خوا لە ئیسلامدا}} [[پەڕگە:Allah calligraphy in green background.png|چەپ|بێچوارچێوە]] بنەمای ئیسلام دادەنرێت بە باوەڕ بوون بە خودای تاک، کە نەمرە و غافڵ نابێت و دادپەروەرە و ستەم لە کەس ناکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما معنی الإیمان باللە؟ - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/34630/ما-معنی-الایمان-باللھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> ھیچ ھاوەڵێکی نییە، لە کەس نەبووە و کەسی لێ نەبووە، بەخشندە و میھرەبانە، لە گوناھ خۆش دەبێت و گەڕانەوە وەردەگرێت و جیاوازی ناکات لە نێوان خەڵکدا تەنھا بە کردەوەی چاک نەبێت. دروستکەری گەردوونە و باڵادەستە بەسەر ھەموو شتێکیدا، و لە بیروباوەڕی ئیسلامیدا ھیچ شتێک ھاوشێوەی خودا نییە و جیاوازە لە ھەموو دروستکراوانی و دوورە لە پێشبینی بەشەر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=الإیمان باللە وآثارھ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/136804/الإیمان-باللھ-وآثارھ/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> موسڵمانان باوەڕیان بە بوونی ھەیە و دەیپەرستن بێ ئەوەی بیبینن، خودا نەوەد و نۆ ناوی ھەیە کە ناسراون بە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوە جوانەکانی خودا]] کە ئەم ناوانە ستایش و پێداھەڵدان و پیرۆزکردنن کە لە قورئاندا یان لەسەر زمانی یەکێک لە پێغەمبەرەکان ھاتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابی|یەکەم=د علی|سەردێڕ=10 أمور یقوی بھا الإیمان باللە تعالی|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2018/5/20/10-أمور-یقوی-بھا-الإیمان-باللھ-تعالی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما معنی الإیمان باللھ|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_معنی_الإیمان_باللھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%D9%85%D8%B9%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%DA%BE |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص6 - دروس للشیخ عبد العزیز بن باز - الإیمان باللە - المکتبة الشاملة الحدیثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/7680/70|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> === فریشتە === {{سەرەکی|فریشتە لە ئیسلامدا}} باوەڕ بە فریشتەکان دادەنرێت بە یەکێک لە بنەماکانی ئیسلام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالملائکة {{!}} الموقع الرسمی لمعالی الشیخ عبد الکریم بن عبد اللە الخضیر - حفظە اللە تعالی -|ناونیشان=https://shkhudheir.com/lecture/1569280081|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=shkhudheir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190043/https://shkhudheir.com/lecture/1569280081|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=بحث عن الإیمان بالملائکة والرسل|ناونیشان=https://mqaall.com/theme-faith-angels-messengers/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190044/https://mqaall.com/theme-faith-angels-messengers/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی قورئان فریشتە ویستێکی سەربەخۆیان نییە، بەڵکوو دروستکراون بۆ گوێڕایەڵی خودا و بەجێھێنانی فەرمانەکانی. ناخۆن و ناخۆنەوە بەڵکوو بەندەی ڕێزلێنراون و لە فەرمانی خودا دەرناچن و سەرپێچی ناکەن. ئەرکی فریشتەکان گەیاندنی نیگای خودا دەگرێتەوە لەگەڵ ھەڵگرتنی [[عەرش]]، پیرۆزکردنی خودا، تۆمارکردنی کردەوەی کەسەکان لە چاکە و خراپە، کێشانی ڕۆح کاتی مردن و ھتد. موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە فریشتە لە نوور دروست کراوە، ھەر وەک [[جنۆکە]] لە [[ئاگر]] دروست کراوە و [[ئادەم]] لە قوڕ دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1 - تعریف الملائکة وحقیقتھم ومادة خلقھم|ناونیشان=https://alsallabi.com/article/1608|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=alsallabi.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190057/https://alsallabi.com/article/1608|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=الإیمان بالملائکة|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/66304/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Mamluk era Quran, circa 1380, open to sura 16.jpg|وێنۆک|349x349پیکسڵ|قورئانێکی سەردەمی [[مەمالیکەکان]] نزیکەی ساڵی ١٣٨٠، [[سووڕەتی نەحل|سوورەتی ئەل-نەحل]]]] موسڵمانان قورئان دادەنێن بە وتەی خودا، و ئایەتەکانی نێرراون بە [[زمانی عەرەبی]]ی ڕوون بۆ پێغەمبەر [[محەممەد]] لە ڕێگەی جوبرەئیل،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھو القرآن الکریم سطور|ناونیشان=https://sotor.com/ما-ھو-القرآن-الکریم/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://sotor.com/%D9%85%D8%A7-%DA%BE%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85/ |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> لە کاتی ناردنییەوە دەوروبەری ساڵی٦١٠ تا کۆچی دوایی کە دەکاتە ٦٣٢، قورئان کۆکرایەوە لە یەک کتێبدا لە سەردەمی خەلیفە [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکردا]]، و پاشان چەندین نوسخەی لێ گیرایەوە و دابەش کرا لە سەردەمی خەلیفە [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جمع القرآن، نقد الوثائق وعرض الحقائق|ناونیشان=http://iicss.iq/?id=180|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=المرکز الاسلامی للدراسات الاستراتیجیة}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جمع القرآن الکریم فی عھد الخلفاء الراشدین - الجزء: 1 صفحة: 5|ناونیشان=https://quranpedia.net/ar/book/816/1/5|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=quranpedia.net|زمان=en}}</ref> موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە قورئان ھیچ گۆڕانکارییەکی تێدا ناکرێت و خوا دەیپارێزێت، و ھەموو موسڵمانان بە جیاوازی مەزھەب و تایفەوە یەک نوسخەی قورئان کۆیان دەکاتەوە تا ئێستا. [[قورئان]] دابەش دەبێت بۆ ١١٤ [[سوورەت]]، و ٦٢٣٦ [[ئایەت]] لە خۆ دەگرێت، و دادەنرێت بە سەرچاوەی سەرەکی بۆ بنەماکانی ئیسلام و موسڵمانان چۆن باوەڕیان بە قورئان ھەیە بە ھەمان شێوە باوەڕیان بە کتێبەکانی پێشتر ھەیە کە دابەزێنراون لەلایەن خوداوە بۆ سەر ھەندێک لە پێغەمبەران، وەک [[تەورات]] کە نێرراوە بۆ مووسا، و [[زەبوور]] نێرراوە بۆ داوود، سوحفی ئیبراھیم، و [[ئینجیل]] کە ڕەوانە کراوە بۆ عیسای کوڕی مریەم. باوەڕبوون بەم کتێبە (قورئان) مەرجی باوەڕە لای موسڵمانان و ئەوەی نکوڵی شتێکی قورئان بکات بە بێ باوەڕ دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابی|یەکەم=د علی|سەردێڕ=أھمیة الکتب السماویة وجوب الإیمان بھا|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/8/11/أھمیة-الکتب-السماویة-ووجوب-الإیمان|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباب الأول: الإیمان بالکتب تعریفە وأھمیتە وحکمە وحقیقتە وثمرتە - الموسوعة العقدیة - الدرر السنیة|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/1749/الباب-الأول%3A-الإیمان-بالکتب-تعریفھ-وأھمیتھ-وحکمھ-وحقیقتھ-وثمرتھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220123024450/https://www.dorar.net/aqadia/1749/الباب-الأول:-الإیمان-بالکتب-تعریفھ-وأھمیتھ-وحکمھ-وحقیقتھ-وثمرتھ|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الایمان بالقران الکریم من الایمان – المحیط|ناونیشان=https://www.almuheet.net/post/234303|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.almuheet.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190047/https://www.almuheet.net/post/234303|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === پێغەمبەرەکان === {{سەرەکی|پێغەمبەران لە ئیسلامدا}} پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا ناسراون بەو کەسانەی کە خودا ھەڵی بژاردوون تا پەیامەکەی بگەیێنن، کە ئەوان تەنھا بەشەر بوون بەڵام خودا توانای دروستکردنی موعجیزەی پێ داون تا پێغەمبەرایەتییان بسەلمێنێت، موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە ھەموو پێغەمبەرەکان بانگەوازیان بۆ ئایینی ئیسلام کردووە بەڵام بە پەیامی جیاواز، یان بانگەوازیان کردووە بۆ ئەو بنەمایانەی ئیسلام بانگەوازی بۆ دەکات بەڵام بەپێی ھەلومەرجی سەردەمەکانیان و ئاستی نەتەوەکانیان، و کۆتایی ئەو پەیامانە پەیامی محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا بووە، کە موسلمانان بە دوایین پەیام و دوایین پێغەمبەری دادەنێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: معنی الإیمان بالرسل:{{!}}نداء الإیمان|ناونیشان=http://www.al-eman.com/الکتب/موسوعة%20الفقھ%20الإسلامی/معنی%20الإیمان%20بالرسل%3A/i582%26d916195%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.al-eman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190042/http://www.al-eman.com/الکتب/موسوعة%20الفقھ%20الإسلامی/معنی%20الإیمان%20بالرسل%3A/i582%26d916195%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالرسل - ڕکن المسلم|ناونیشان=https://roknalmoslem.com//a/الإیمان-بالرسل|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=roknalmoslem.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://roknalmoslem.com//a/%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%84 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> و [[محەممەد]] پێغەمبەری ئیسلامە، کە موسڵمانان وەک دامەزرێنەری ئایین سەیری ناکەن، بەڵکوو وەک نوێکەرەوەیەکی ئیسلامی بنەڕەتی و بیروباوەڕی یەکتاپەرستی کە خودا ناردوویەتی بۆ پێغەمبەرەکانی پێشتر وەک ئادەم و [[ئیبراھیم]] و [[مووسا]] و [[عیسا]] و ئەوانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالرسل -علیھم السلام- - ملتقی الخطباء|ناونیشان=https://khutabaa.com/index.php/ar/article/الإیمان-بالرسل-علیھم-السلام|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=khutabaa.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://khutabaa.com/index.php/ar/article/%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%84-%D8%B9%D9%84%DB%8C%DA%BE%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ئیسلامدا سەیری محەممەد دەکرێت وەک دوایین و گەورەترین پێغەمبەر. لە ماوەی ٢٣ ساڵی کۆتایی ژیانیدا، یان لە سەرەتای تەمەنی چل ساڵییەوە محەممەد نیگای خودای پێ گەیشت لە ڕیگەی فریشتە ([[جبرەییل|جوبرەیل]]). موسڵمانان ھەر وەک ئەوەی باوەڕیان بە محەممەد ھەیە باوەڕیان بە ھەموو پێغەمبەرەکانی تریش ھەیە، وەک ئادەم و [[نووح]] و ئیبراھیم و مووسا و عیسا و ھتد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المبحث الأول: معنی الإیمان بالرسل|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/1906|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015214153/http://dorar.net/aqadia/1906|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالرسل {{!}} دلیل المسلم المیسر|ناونیشان=https://imuslimguide.com/ar/faith/13|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=imuslimguide.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190053/https://imuslimguide.com/ar/faith/13|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڕۆژی دوایی === {{سەرەکی|ڕۆژی دوایی لە ئیسلامدا}} ڕۆژی دوایی، یان ڕۆژی قیامەت، یان ڕۆژی دین یان زۆر ناوی تر کە لە قورئاندا ھاتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=التفسیر المیسر {{!}} التفسیر التفاعلی|ناونیشان=https://read.tafsir.one/almuyassar|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=read.tafsir.one}}</ref> کە ڕۆژی لێپرسینەوەیە بەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی، کۆتایی جیھان و تەواو بوونی ژیانی دونیای تێدایە و ھەموو خەڵک کۆ دەکرێنەوە بۆ لێپرسینەوە لەلایەن خوداوە پاشان شوێنیان [[بەھەشت]] یان [[جەھەنەم]] دەبێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالیوم الآخر {{!}} دلیل المسلم الجدید|ناونیشان=https://www.newmuslimguide.com/ar/your-faith/354|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.newmuslimguide.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190056/https://www.newmuslimguide.com/ar/your-faith/354|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چاکەکاران دەچنە بەھەشتەوە کە جێگەیەکی خۆشە و بەھرەوەر دەبن لە ھەموو خۆشییەک، و ئەوەی کردەوەی خراپ بووە لە ژیانی دونیادا لە دۆزەخدا سزا دەدرێت، لە قورئاندا ھاتووە کە بە تەنھا خودا کاتی تەواو بوونی دونیا دەزانێت، و ھیچ کام لە دروستکراوەکانی نایزانن، و نیشانەکانی ڕۆژی کۆتایی لای موسڵمانانی سوننە دەبێت بە دوو بەشەوە کە نیشانە بچووکەکان و نیشانە گەورەکانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھل تھون وتعظم أھوال القیامة بدرجة الإیمان والصلاح|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/28503/ھل-تھون-وتعظم-اھوال-القیامة-بدرجة-الایمان-والصلاح|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210524170418/https://binbaz.org.sa/fatwas/28503/ھل-تھون-وتعظم-اھوال-القیامة-بدرجة-الایمان-والصلاح|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان باللە والیوم الآخر روابط ومعانی|ناونیشان=https://www.albayan.co.uk/article2.aspx?id=4698|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.albayan.co.uk}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.albayan.co.uk/article2.aspx?id=4698 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === قەزا و قەدەر === {{سەرەکی|قەزا و قەدەر}} موسڵمانانی سوننە لەو باوەڕەدان کە ھەموو شتێک نووسراوە پێش دروستبوونی مرۆڤ و ئەمەش خودا بە تەنھا دەیزانێت، ئەمە وەکوو زاراوە ھەموو کردار و ھەڵسوکەوتێک دەگرێتەوە کە مرۆڤ دەسەڵاتی نەبێت بە سەریدا وەک [[تۆرنادۆ|گەردەلوول]] و [[بوومەلەرزە]] و ڕووداوە ھاوشێوەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالقدر - الموقع الرسمی لفضیلة الشیخ عبد الرحمن بن ناصر البراک|ناونیشان=https://sh-albarrak.com/article/5117|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sh-albarrak.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بحث عن الایمان بالقدر شامل مع المراجع - موسوعة|ناونیشان=https://www.mosoah.com/people-and-society/religion-and-spirituality/%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250513103103/https://www.mosoah.com/people-and-society/religion-and-spirituality/%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالقضاء والقدر {{!}} شبکة بینونة للعلوم الشرعیة|ناونیشان=https://www.baynoona.net/ar/article/487|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.baynoona.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190055/https://www.baynoona.net/ar/article/487|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژووی ئیسلامی == [[پەڕگە:Age of Caliphs.png|وێنۆک|380px|فەتحە ئیسلامییەکان لە سەردەمی پێغەمبەرایەتییەوە تا سەردەمی ئەمەوییەکان]] {{سەرەکی|مێژووی ئیسلام}} مێژووی ئیسلامی دابەش دەبێت بۆ چەند سەردەمێک بەپێی ئەو خەلافەتە جیاوازانەی کە ڕابوردوون بەسەر دەوڵەتی ئیسلامی و ئەو خێزانانەی حوکمیان کردووە، و مێژووی ئیسلامی دەست پێدەکات لە سەردەمی پێغەمبەر [[محەممەد]]، و ئەو قۆناغە ناو دەبرێت بە سەردەمی پێغەمبەرایەتی، کە تێیدا بانگەوازی ئیسلامی دەستی پێکرد لە نێو [[عەرەب]]دا، وردە وردە ئایینەکە بڵاوبوویەوە تا زۆربەی دانیشتووانی نیمچە دوورگەی عەرەبی باوەڕیان پێ ھێنا، و لەدوای کۆچی دواییی پێغەمبەر محەممەد چوار لە ھاوەڵە گەورەکانی کارووباری موسڵمانانیان گرتە دەست، کە ئەوانیش [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکری]] سدیق و [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] و [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] بوون و ناسراون بە [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلیفەکانی ڕاشدین]] یان جێنشینەکانی ڕاشدین، کە لەسەردەمی {{قت|ئەماندا}} فراوانبوونی ئیسلامی گەیشتە دەرەوەی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]، لە دوای سەردەمی خەلافەتی ڕاشدین [[دەوڵەتی ئەمەوی|سەردەمی ئەمەوی]] دێت، کە بەنی ئومەیە جێ نشینیان گرتە دەست و فراوانبوونی ئیسلامی بەردەوام بوو تێیدا تا گەیشتە [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]]، لە کۆتایی ئەم سەردەمەدا نەوەکانی عەباسی کوڕی عەبدول موتەلیب کە مامی پێغەمبەر محەممەد بوو دەسەڵاتیان گرتە دەست و ئەمەوییەکانیان ڕووخاند و ئەم ماوەیەش بە [[خەلافەتی عەباسی|سەردەمی عەبباسی]] ناسراوە، کە شارستانیی ئیسلامی پێشکەوتن و گەشەسەندنی بە خۆیەوە بینی، [[زانست]] و [[وێژە|ئەدەب]] پێشکەوت لەبەرئەوە ئەم سەردەم ناسراوە بە [[سەردەمی زێڕینی ئیسلام]]، لە کۆتایییەکانیدا ئەم دەوڵەتە بەرەو لاوازی ڕۆیشت و گەڕانەوە دواوەی بە خۆیەوە بینی لە بەر چەند ھۆکارێکی جیاواز، و زۆر لە دەسەڵاتدارەکانی ھەرێمی جیاوازیان بۆ خۆیان جیا کردەوە، لە دوای ئەوە ھیچ دەوڵەتێکی بەھێز نەبوو کە ئیسلام یەکبخات، وەک سەرەتاکانی سەردەمی عەباسی تا دەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لەسەر دەستی [[سوڵتان عوسمانی یەکەم]]، کە جێ نشینەکانی زۆر وڵاتیان فەتح کرد کە پێشتر موسڵمانان نەیانتوانی بوو فەتحیان بکەن، وەک وڵاتەکانی [[بالکان|بەلقان]]، و ئیسلامیان تێدا بڵاوکردنەوە و لە سەردەمی حەوتەم سوڵتانیاندا کە محەممەدی دووەمە ناسراو بە [[محەممەدی دووەم|سوڵتان محەممەد فاتیح]] فەتحی [[قوستەنتینە|قوستەنتینییە]] کرا، دواتر لە ساڵی ١٥١٦. نەوەی [[سوڵتان]] محەممەدی دووەم کە [[سەلیمی یەکەم]] بوو فەتحی وڵاتەکانی [[شام]] و [[میسر]]ی کرد و [[مەمالیکەکان]]یان ڕووخاند و دوایین خەلیفەی عەباسیان دابەزاند لە دەسەڵات، بەم شێوەیە نەوەکانی عوسمان بوونە جێنشینی موسڵمانان بۆ ماوەی ٤٠٨ ساڵ، و ئەم سەردەمە ناسراوە بە سەردەمی عوسمانی، و لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی چەند دەوڵەتێکی سەربەخۆ دامەزران بێ ئەوەی قەوارەیەکی یەکگرتوو، یەکیان بخات بە کردار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=العصور الإسلامیة بالترتیب سطور|ناونیشان=https://sotor.com/العصور_الإسلامیة_بالترتیب|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://sotor.com/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A9_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D8%A8 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> === سەردەمی پێغەمبەرایەتی (٦١٠–٦٣٢) === {{سەرەکی|سەردەمی پێغەمبەرایەتی}} [[پەڕگە:ArabianpeninsulaAL.PNG|وێنۆک|330px|left|پێغەمبەر وەفاتی کرد ساڵی ٦٣٢. کاتێک ھەموو نیمچە دوورگەی عەرەبی ڕێکخست لەژێر ئاڵای ئیسلام]] ئایینی ئیسلام لەسەر دەستی محەممەدی کوڕی عەبدولڵای کوڕی عەبدول موتەلیب یەکەمجار بانگەوازی بۆ کرا، لە بەنی ھاشم کە یەکێک بوو لە لقەکانی ھۆزی قوڕەیشی عەرەبی ڕەسەن، خوای پەرستووە لەسەر ڕێبازی [[ئیبراھیم]] و پەرستنی بتەکانی ڕەتکردووەتەوە و چووەتە {{قت|[[ئەشکەوتی حیڕا|ئەشکەوتی حەڕا]]}} لە [[چیای نوور|شاخی سەور]]، لە دووری چوار کیلۆمەتر لە [[مەککە]]وە و ئاو و پێویستی لەگەڵ خۆی بردووە و مانگی [[ڕەمەزان (مانگ)|ڕەمەزان]] تێیدا ماوەتەوە، و کاتی بەسەر بردووە تێیدا بە بیرکردنەوە و تێڕامان، و موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە نیگا بۆ یەکەم جار دابەزیوەتە سەر محەممەد لەو ئەشکەوتەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(5) نزول الوحی - السیرة النبویة|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79170|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> و دابەزاندنی نیگا (وەحی) بۆ ماوەی ٢٣ ساڵ بەردەوام بوو تا کۆچی دوایی کرد، سەرەتا محەممەد پەیامەکەی گەیاند بە خێزانەکەی بە نھێنی، ئەوانەی کە پێش کەوتن بۆ چوونە ناو ئیسلام خێزانەکەی [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی کچی خوەیلید]]، و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیبی]] ئامۆزای، و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکری]] ھاوڕێی نزیکی بوون، بەم شێوەیە محەممەد بانگەوازی کرد بۆ وازھێنان لە [[بتپەرستی]] و بانگی کردن بۆ پەرستنی [[خوا لە ئیسلامدا|خوای تاک و تەنھا]] و باوەڕھێنان بە ڕۆژی دوایی، و ڕووبەڕووی گاڵتەپێکردن بووەوە لەلایەن ھۆزی [[قوڕەیش]] و شوێنکەوتووانی ئازار دەدران، تا پێغەمبەر محەممەد ھەواڵی پێدان کە خوا ڕێگەی پێداون کۆچبکەن بۆ [[ئیتیۆپیا|حەبەشە]]، نزیکەی ٨٠ موسڵمان کۆچیان کرد بۆ حەبەشە و [[نەجاشی (نازناو)|نەجاشی]] حەبەشە [[نەجاشی|ئەسحەمەی کوڕی ئەبحەر]] ڕۆحی موسڵمانانی پاراست و سەربەستی کردن لە مانەوە لە وڵاتەکەیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ملخص عصر النبوة|ناونیشان=https://sm9-1.yoo7.com/t418-topic|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sm9-1.yoo7.com|زمان=ar}}</ref> ئەوەی زیاتر ھەڵوێستی پێغەمبەر محەممەد و شوێنکەوتووەکانی قورس کرد کۆچی دوایی ئەبووتالیبی مامی و خەدیجەی خێزانی بوو، بە لەدەستدانی ئەم دوو یارمەتیدەرە بەھێزە، قوڕەیش توندتربوون لە ئازاردانی شوێنکەوتووانی پێغەمبەر محەممەد، لەم کاتەدا پێغەمبەر فەرمانی کرد بە موسڵمانان کە کۆچ بکەن لە [[مەککە]]وە بۆ [[مەدینە]] بە نھێنی، لەکاتێکدا ٧٠ پیاویان موسڵمان بوو بوون، لە سەردانێکیاندا بۆ مەککە، و بەم شێوەیە ژمارەی موسڵمانان لە زیاد بووندا بوو، تا دەیانتوانی ڕووبەڕووی دانیشتووانی مەککە ببنەوە لە مەیدانەکانی [[شەڕ]]دا، لە غەزای بەدردا لە ساڵی ٦٢٤ سوپای موسڵمانان سەرکەوت و نزیکەی حەفتا کەس لە مەککە کوژران و لە نێوانیاندا [[ئەبوو جەھل]]ی گەورەی قوڕەیش بوو، لە کاتێکا موسڵمانان نزیکەی ١٤ قوربانیان ھەبوو، ئەم تێکشکانە وای لە خەڵکی مەککە کرد خۆیان کۆبکەنەوە و لە ساڵی دواتردا لای شاخی ئوحد بە موسڵمانان گەیشتن و شکاندیان، [[پەڕگە:Mescidi nebevi.JPG|وێنۆک|280px|مزگەوتی پێغەمبەر کە لێی نێژراوە]] و لەم داستانەدا ژمارەیەکی زۆر لە موسڵمانان کوژران لە نێوانیاندا [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی]] مامی پێغەمبەر ھەبوو کە ناونرا بە گەورەی شەھیدەکان، لە دوای ئەمە ئەبوسوفیان سوپایەکی گەوری کۆکردەوە و بەرەو مەدینە بەڕێ کەوت تا داگیری بکات، و محەممەد سوپایەکی گەورەی ئامادە کرد بۆ ڕووبەڕوونەوەی و تەکنیکێکی نوێی بەکار ھێنا بە ڕاوێژکردن بە [[سەلمانی فارسی]] ھەستا بە دروستکردنی خەندەق لە دەوری مەدینە، کاتێک ھاوپەیمانی عەرەبی گەیشتنە مەدینە لە ساڵی ٦٢٧ و بەخەندەقەکەیان زانی بڕیاریان دا گەمارۆی مەدینە بدەن، و ئەم گەمارۆیە بۆ ماوەی دوو ھەفتە بەردەوام بوو پاشان بڕیاریاندا بگەڕێنەوە بۆ شوێنی خۆیان، و لە ساڵی دواتردا پێغەمبەر ڕێکەوتننامەی ئاشتی کرد لەگەڵ خەڵکی مەککە، کە ناسراوە بە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێککەوتننامەی حودەیبییە]] و ڕیککەوتن کە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ کاری پێبکرێت. موسڵمانان بەڕێکەوتن بەرەو [[خەیبەر]] دوای ئەوەی دڵنیابوون لای مەککەوە، کە نزیکەی ١٦٠٠ جەنگاوەر بوون، و موسڵمانان سەرکەوتن و لە ھەمان کاتدا پێغەمبەر [[محەممەد]] پەیامی نارد بۆ زۆر لە بەرپرسانی وڵاتەکانی دەوروبەری و بانگی کردن بۆ ئیسلام، و چەند ساڵێک دوای ڕیککەوتنی حودەیبییە محەممەد ھێزەکانی نارد بۆ باشوور لەگەڵ بیزەنتییەکان پێک گەیشتن بەڵام شکان بەھۆی ئەو جیاوازییە زۆرەی لە ژمارەدا ھەیانبوو، ئەمەش ناو دەبرێت بە غەزای {{قت|مۆتە}}، و پاش تێپەڕبوونی ھەشت ساڵ بەسەر کۆچی پێغەمبەردا لە مەککە توانی بگەڕێتەوە و فەتحی بکات، بێ شەڕ و کوشتار، و لێبوردنێکی گشتی بۆ دەرکردن بێجگە لە دە کەس کە زۆر ئازاریان دابوو، و خەڵکەکەی خێرایان کرد لە ھاتنە ناو ئیسلام و ھەموو بت و پەیکەری خواوەندە عەربییەکانیان شکاند، لەناو [[کەعبە]] و دەوروبەری، و فەرمانی کرد بە [[بیلالی حەبەشی]] یەکێک لە ھاوەڵەکان و یەکەم بانگدەر لە ئیسلامدا، کە سەرکەوێتە سەر کەعبە وبانگ بۆ [[نوێژ]] بکات. پێغەمبەر دوو ساڵ ژیا پاش [[فەتحی مەککە]]، لە ساڵی ١٠ی کۆچی دەرچوو لەگەڵ سەد ھەزار موسڵماندا بۆ حەج، و لای [[کێوی عەرەفە|شاخی عەرەفات]] وتارەکەی {{قت|پێشکەش کردن}} کە بەدەستوورێک دادەنرێت بۆ ئیسلام، تێیدا بنەماکانی ئیسلامی ڕوونکردەوە و داوای یەکسانی کرد لە نێو خەڵکدا، بە شێوەیەک جیاوازی نابێت لە نێوان بەندەیەکی حەبەشی و گەورەیەکی قوڕەیشی، و دوایین ئایەتی [[قورئان]]ی بۆ خوێندنەوە {{قورئان|سوورەت=٥|ئایەت=٣|ژمارە=١|کوردی={حەرامکراوەکان} ئەوانەی کە لەسەرتان حەرامە مردارەوە بووە تەنھا ماسی و کوللە نەبێت و خوێن لەسەرتان حەرامە کە بیخۆن تەنھا جەرگ و سپڵ نەبێت و گۆشتی بەراز بەھەموو شێوازێک حەرامە و ئەوەی کە بۆ غەیری خوا سەرئەبڕێ لەسەر بتەکان و ناوی غەیری خوای لەسەر دەھێنرێ ھەمووی حەرامە بیخۆن و ئەو ئاژەڵانەی کە دەخنکێنرێن ئیتر خۆیان دەخنکێن یان مرۆڤ ئەیانخنکێنێ ئەمە حەرامە و ئەو ئاژەڵانەی کە بریندار دەبن بە بەرد یان بە چەقۆ یان بە ھەر شتێکی ترو مردار دەبنەوە بەبێ ئەوەی سەرببڕێن ئەویش حەرامە و ئەو ئاژەڵانەی کە لەسەر شاخێک یان لەسەر شوێنێکی بەرز بەر دەبنەوە یان دەکەونە ناو بیرەوە مردار دەبنەوە بەبێ سەربڕین ئەوانیش حەرامە و ئەو ئاژەڵانەی کە شەڕە شاخ و شۆق دەکەن ئەویش بەبێ سەربڕین حەرامە کە مردار ببنەوە و ئەوەی کە دڕندەکان بیخوات وەکو شێرو پڵنگ و گورگ بەبێ سەربڕین مردار دەبنەوە ئەوانیش حەرامە بۆ ئێوە بیخۆن تەنھا لەمانەی کە باسمان کرد ئەوەی فریا بکەون و ڕوحی لەبەر مابێت و سەری ببڕن ئەوە حەڵاڵە و ئەوەی بۆ بتەکان سەرئەبڕێ بۆ بەگەورەزانینیان ئەویش بەھەمان شێوە حەرامە و تیروپشکیش کە لە سەردەمی نەفامیدا دەیانکرد حەرامە: کە سێ داریان دەھێنا لە یەکیان دەیاننووسی بیکە، لە یەکیان دەیاننووسی مەیکە، لە یەکێکیان ھیچیان نانوسی، ئەگەر ئەوەی بیکە بھاتایەتەوە ئیشەکەیان دەکرد سەفەر بوایە جەنگ بوایە ھەر شتێک بوایە، و ئەگەر ئەوەی کە مەیکە دەربچوایە ئەوا ئیشەکەیان نەئەکرد، و ئەگەر سپییەکە دەربچووایە ئەوا دووبارەیان دەکردەوە تا یەکێک لەو دووانە دەردەچوو، ئەمیش ھەر حەرامەو ئیشی سەردەمی نەفامییە لەبەر ئەوەی بانگەشەی زانیاری غەیبی تیایە و بەشێکە لە فاڵچییەتی، لە ئیسلامدا لە جیاتی ئەمە نوێژی (ئیستیخارە) دانراوە ئەمانەی کە باسمان کرد ھەمووی فسق و لەڕێدەرچوون و حەرام و تاوانە ئەمڕۆ کافران بێ ئومێد بوونە لە دینەکەی ئێوە کە بتانگەڕێننەوە بۆ سەر دینی خۆیان ئێوە لەوان مەترسێن کە زاڵبن بەسەرتانداو تەنھا لە من بترسێن من سەرتاندەخەم بەسەریانداو پشتیوانتانم ئەمڕۆ دینەکەی خۆم بۆتان تەواو کرد، ھەرگیز پێویستتان بە زیادە نابێت بیھێننە ناو دینەکەتانەوە، و ئاشکرام کرد بەسەر ھەموو دینەکاندا، (ئەم ئایەتە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی بیدعەی حەسەنە لە دیندا نییە، (ئیمامی مالیک) دەفەرمێت: (ھەرکەسێک لە ئیسلامدا بیدعەیەک بکات و بڵێت حەسەنەیە ئەوا بڕیاری ئەوەی داوە کە پێغەمبەری خوا- صلی اللە علییە وسلم - خیانەت و ناپاکی لەم دینە کردووە، چونکە خوای گەورە دەفەرمێت: ئەمڕۆ من دینەکەی خۆمم بۆتان تەواو کرد، بۆیە ئەوەی ئەو ڕۆژە دین نەبووبێت ئەمرۆیش دین نییە، و ئەم ئایەتەی خوێندەوەو کردی بە بەڵگە لەسەر قسەکەی) لە پاش ئەم ئایەتە ھیچ حەڵاڵ و حەرامێک دانەبەزی و نیعمەتی خۆم تەواو ڕژاند بەسەرتاندا بەوەی کە مەککەم بۆ ئازادکردن و بەسەر کافراندا زاڵم کردن و ڕازی بووم کە ئیسلام دینی ئێوە بێ تا ڕۆژی قیامەت، و ئێوەیش ڕازی بن کە دینتان بێت، ئەمە دوا ئایەت بووە لە قورئانی پیرۆز دابەزی لە (حَجَّةُ الْوَدَاع) لە حەجی ماڵاوایی لە ڕۆژی عەرەفە لە ڕۆژی جومعەدا کە پێغەمبەری خوا- صلی اللە علییە وسلم - بە پێوە ڕاوەستا بوو، وەھەشتاو یەک ڕۆژ پاش ئەم ئایەتە کۆچی دوایی کرد و ھەر کەسێک ناچار بوو ناچاری و برسییەتی وای لێکرد کە مردارەوەبوو یان ئەو شتانەی کە حەرامە بیخوات ئەوا دروستە، بەڵکو ئەگەر لە برسا بمرێت ئەوکاتە واجبە لەسەری بیخوات بەڵام بەمەرجێک مەبەستی ئەوە نەبێ کە سەرپێچی خوای گەورە بکات و بۆ تاوان بیخوات بەڵکو لە ناچاریدا بیخوات ئەوە بە دڵنیایی خوای گەورە زۆر لێخۆشبوو بەبەزەیییە}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وەرگێڕانی ماناکان ئایەتی 3 سوورەتی سوورەتی المائدة - وەرگێڕاوی کوردی - صلاح الدین|ناونیشان=https://quranenc.com/ku/browse/kurdish_salahuddin/5/3|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=فرەفەرھەنگی قورئانی پیرۆز|زمان=ku}}</ref> سێ مانگی نەبرد دوای [[حەجی ماڵاوایی]] کە پێغەمبەر نەخۆش کەوت و کۆچی دوایی کرد، لە ساڵی ٦٣٢. بەرامبەر ساڵی ١١ی کۆچی لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا، و لە ماڵی [[عائیشە]]ی ھاوسەری نێژرا، لە تەنیشت مزگەوتی پێغەمبەر، لەو کاتەدا ئیسلام لە ھەموو [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] بڵاوبوو بوویەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تأملات فی المجتمع الإسلامی فی العصر النبوی|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/55391|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> === سەردەمی خەلیفەکانی ڕاشدین (٦٣٢–٦٦١) === {{سەرەکی|خەلافەتی ڕاشدین|ئەبوبەکر|عومەر کوڕی خەتتاب|عوسمان کوڕی عەفان|عەلی کوڕی ئەبوتالیب}} ==== ئەبووبەکری سدیق ==== لەدوای کۆچی دوایی محەممەد، موسڵمانان جیاواز بوون لەسەر ئەو کەسەی ببێت بە جێنشین، کۆمەڵێک موسڵمان کۆبوونەوە لە سەقیفەی بەنی ساعدە، سەعدی کوڕی عەبادە خۆی پاڵاوت بۆ ئەو مەبەستە و، پشتیوانان پشتگیرییان کرد، لە ھەمان کاتدا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوری خەتاب]]، ئەبوبەکری سدیقی دەستنیشانکرد بۆ ئەو مەبەستە بەپێی ئەوەی کە کۆچکردووەکان لە پێشترن بۆ جێنشینی، ئەمەش پشتگیریی ھەموو موسڵمانانی لەسەر بوو کە لەوێدا کۆببوونەوە، لە ھەمان کاتدا کۆمەڵێک لەو موسڵمانانەی کە لەو کاتەدا سەرگەرمی [[کفن]] و دفنی پێغەمبەر بوون دوایی ناڕازیبوون، سووربوون لەسەر ئەوەی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] جێنشین بێت لەبەر ئەو نزیکایەتییەی ھەیەتی لەگەڵ پێغەمبەر، دوای جێگیربوونی دۆخەکە بۆ [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]]، ئیشی کرد لەسەر پاراستنی ئیسلام و دژایەتی کردنی ئەوانەی لە ئیسلام پاشگەزبوونەوە، پاش کۆچی دوایی پێغەمبەر، لەو ڕۆژانەدا موسەیلەمەی درۆزن دەرکەوت، کە بانگەوازی پێغەمبەرایتی دەکرد، جەنگاوەری بۆ نارد و کوشتی و ئەم جەنگە ناسراوە بە شەڕی ڕەدە، بە ھەمان شێوە سجاحی کچی حارس بانگەوازی پێغەمبەرایەتی دەکرد و مایەوە ھەتا سەردەمی [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|معاوییە کوڕی ئەبووسوفیان]] پاشان موسڵمان بوو، ھەروەھا ئەبوبەکر سوپای نارد بەرەو وڵاتی [[شام]] بە سەرکردایەتی {{قت|ئەبوو}} عوبەیدەی کوڕی جەڕاح، و یەکێک لە سرییەکان بەسەرکردایەتیی ئوسامەی کوڕی زەید بوو، و یەکەم پێکدادان لە دۆڵی عربە بوو لە باشووری [[دەریای مردوو]]، کە عەرەبەکان سەرکەوتن و بیزەنتییەکان پاشەکشەیان کرد بەرەو غەزە، کاتێک ھەواڵی یەکەم جەنگ درا بە ھەرقلی ئیمپراتۆڕی ڕۆم، بە پەلە لە باشوور پلانێکی بەرگری ڕیکخست و تیۆدۆرسی برای کردە سەرکردەی سوپای ڕۆم، ئەبووبەکر ناردی بۆ خالیدی کوڕی وەلید کە لەو کاتەدا شەڕی فارسی دەکرد لە عێراقدا تا بەپەلە بڕوات بە دەنگ ھێزەکانی عەرەبەوە لە شام. خالید بە دەم داواکەوە چوو، دوای ئەوەی کە شاری حیرە تەسلیمی بوون ئەمەش یەکەم دەستکەوتی موسڵمانان بوو لەدەرەوەی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]، خالید سوپاکەی بە شێوەیەکی نوێ ڕێک خست و چەند ھێرشێکی ڕێکخراوی کردە سەر شارەکانی شام، و لە ساڵی ٦٣٤ز ئەبووبەکر نەخۆشییەکی توندی گرت و ھەستی کرد کاتی مردنی ھاتووە، لەبەرئەوە خەلافەتی عومەری کوڕی خەتابی ڕاگەیاند تا لە دوایی ئەو موسڵمانان ناکۆکی نەکەوێتە نێوانیان، ئەبوبەکر لە ھەمان ساڵدا کۆچی دوایی کرد و لە تەنیشتی پێغەمبەردا نێژرا. ==== عومەر کوڕی خەتتاب ==== [[پەڕگە:Arabische Rijk.jpg|وێنۆک|320px|ڕاست|فەتحی ئیسلامی{{ھن}}I:سەردەمی پێغەمبەر{{ھن}}II: سەردەمی ئەبووبەکر{{ھن}}III:سەردەمی عومەر{{ھن}}IV:سەردەمی عوسمان]] عومەری کوڕی خەتتاب، خەلافەتی گرتەدەست لە دوای کۆچی دوایی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]]، بەردەوام بوو لەسەر ئەو فەتحانەی «شەڕانەی» کە موسڵمانان پێشتر دەستیان پێکردبوو، شاری [[پارێزگای بەسرە|بەسڕەی]] گرت، پاشان زفەی ئوردنی ڕۆژھەڵاتی گرت، و پاش گەمارۆدانی [[دیمەشق]]، بۆ ماوەی شەش مانگ دیمەشق تەسلیم بوو، دوای ئەوە بیزەنتییەکان چۆڵیان کرد، و موسڵمانان خەڵکی دیمەشقیان دڵنیاکرد لە ماڵ و مناڵ و سەروەت و کەنیسەکانیان ئەگەر جزییە بدەن، ھێزەکانی عەرەبی گەیشتنە حومس و حەما، بەڵام ھەواڵی ئەو ھێزە زۆرەی کەوا ھەرقل کۆی کردووەتەوە لە [[فەلەستین]] کە دەگەنە سەد ھەزار پیاو، وای لە [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] کرد کە سەرکردایەتیی ھێزی موسڵمانانی دەکرد لە شام دەست ھەڵگرێت لە ھەندێک شارەکانی شام بۆ بەرەنگار بوونەوەی سوپای ڕۆم، لای دا بەرەو دۆڵی یەرموک کە ڕووبارەکەی دەڕژێتە ئوردنەوە و سوپاکەی کۆکردەوە لە بەرزایی باشووری ڕووبارەکە، لە دوای ڕوودانی داستانێکی گەورە لە نێوانیاندا بیزەنتییەکان شکان و کوژراوێکی زۆریان ھەبوو لە نێوانیاندا تیودورسی سەرکردەی سوپاکەیان بوو، لە ھەمان کاتدا ھێزە عەرەبییەکان بەسەرکردایەتیی {{قت|ئەبوو}} عوبەیدەی کوڕی جەڕاح گەیشتنە دەشتی بیقاع، دەوری بەعلبەکیان دا و دوای گەمارۆیەکی زۆر و کوشتارێکی زۆر، بیزەنتی شارەکە تەسلیم بوون، ھێزە عەرەبییەکانی تر بە سەرکردایەتیی یەزیدی کوڕی ئەبووسوفیان گەیشتنە کەنارەکانی [[لوبنان]]، سوور و سەیدا و [[بەیرووت|بەیروت]] و جوبەیل و عرقە بە ئاشتی گیران.<ref>عومەری کوڕی خەتاب، عەلی سەلابی، وەرگێڕان عەفان شیخ سدیق سەرگەتی، کتێبخانەی نارین، چاپی یەکەم ٢٠٠٩</ref> ھێرشی عەرەبی لە [[عێراق]] بە سەرکردایەتیی سەعدی کوڕی ئەبو وەقاس سوپای فارسیان بە سەرکردایەتیی ڕۆستەم فرخزاد شکاند لە شەڕی {{قت|قادسیە}} نزیک حیرە، لە ئەنجامدا ڕۆستەم کوژرا و سوپای فارس پەرتەوازە بوون و سوپای موسڵمانان شوێنیان کەوتن تا مەدائنی پایتەختی فارس و فەتحیان کرد دوای ئەوەی یەزدجوردی سێیەم دوایەمین کیسڕای ساسانییەکان ڕای کرد لەگەڵ سوپاکەی، بەڵام موسڵمانان شار بە شار ڕاویان نان ھەتا لە کۆتاییدا داستانی نەھاوەند ڕوویدا لە نێوانیان، و بەرگری فارس بەھێزتر بوو لە بەرگری ڕۆم لە شام، شەڕەکان زۆر بوون و قوربانی زۆربوون، ھەتا فەتحی فارس بە تەواوی لە ساڵی ٦٤٠ز کرا، و عەرەب کوفەیان کردە بنکەی سەربازی بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو ھێزانەی فارس کە بەرگرییان دەست پێدەکردەوە ھەتا ھەرێمە ڕۆژھەڵاتییەکان ملکەچ بوون وەک خۆراسان و لەوێوە پێش کەوتن بەرەو نێوان وڵاتی نێوان دوو ڕووبار و پاش ئەوە فەتحی [[ئازەربایجان]] و [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و ھەموو [[قەوقاز]] کرا؛ و عەمری کوڕی عاس دەرچوو لە [[ئورشەلیم|قودسەوە]] بەرەو [[میسر]]، دوای ڕاوێژکردن بە خەلیفە، ئەو ڕێگەیەی گرتەبەر کە پێشتر قمبیز و ئەسکەندەری گەورە گرتبوویانە بەر، و لەگەڵ ڕۆم دا بەیەکیاندا لە شاری فەرما، دەروازەی میسری ڕۆژھەڵات، و شارەکە کەوتە دەستی عەمر، و دوای ئەوەی یارمەتییان لە خەلیفە عومەرەوە پێ گەیشت لەگەڵ ڕۆمەکانی دەسەڵاتداری میسر دایان بەیاکا، دوای ئەوەی عەمر گەمارۆی لەسەر توندکردن، وای لێکردن جزییە بدەن، بەردەوام بوو لە بەرەو پێشچوون بەرەو شارەکانی میسر، ھەمووی گرت جگە لە ئەسکەندەرییە کە شارێکی گەورەی میسر و دووەم ڕێگری ئیمپراتۆری بیزەنتییەکان بوو، کەشتییە بیزەنتییەکان ئەیان پاراست لە دەریادا بەڵام بە ھێزی ھەڵمەتە عەرەبییەکان، و مردنی ھەرقل و ھاتنە سەر تەختی قستەنتینی دووەم بۆ سەر عەرشی ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتی کە لە تەمەنێکی لاویدا بوو، وای لە ڕۆم کرد ڕازی بن لەسەر مەرجەکانی ئاشتینامەکە و ھێز و کەشتییەکانی خۆیان ھەڵگرت لەسەر شارەکە و موسڵمانان فەتحیان کرد، ئەقباتەکانیان سەربەست کرد لە ھەڵبژاردنی ئایین و ماڵ و حاڵیان پاراستن، و لە ساڵی ٦٤٤ز بەرامبەر ٢٣ی کۆچی [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەری]] کوڕی خەتتاب بریندار کرا، بە دەستی ئەبوولوئلوئەی فارسی کاتێک خەریکی نوێژکردن بوو، زۆری نەبرد تا ژیانی بەجێھێشت لە ھەمان ساڵدا، ناشتیان لە تەنیشت [[محەممەد|پێغەمبەر]] و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]]، عومەر یەکەم کەس بوو کە ناونرا بە (پێشەوای باوەڕداران)، و ژمارەی ئەو شارانەی فەتح کران لە خەلافەتی عومەردا گەیشتنە دەوروبەری ٤٠٥٠ شار، و لە سەردەمی ئەودا پۆستە و ڕۆژژمێری کۆچی دانران. شایەنی باسە ھەر لەو سەردەمەدا فەتحی کوردستان کرا.<ref name=":0">کــوردستان لەبەردەم فتوحــاتـی ئــیسلامیدا، حەسەن مەحمود حەمە کەریم، کتێبخانەی نارین، چاپی پێنجەم، ٢٠١٣</ref><ref>'''عومەری کوڕی خەتتاب, پشتیوان ساڵح، زانکۆی سەڵاحەدین کۆلێژی ئاداب ٢٠١٩-٢٠٢٠'''</ref> ==== عوسمان کوڕی عەفان ==== لە دوای [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەری]] کوڕی خەتاب موبایەعە درا بە عوسمانی کوڕی عەفان کە ببێتە خەلیفەی [[موسڵمان]]ان، گرنگترین ئەو ڕووداوانەی ڕوویاندا لە خەلافەتی {{قت|ئەمدا}} فەتحی باشووری [[ئەفریقا]] بوو لەگەڵ غەزاکانی کەنارەکانی [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] و دوورگەی [[قوبرس]]، [[قورئان]] چەندین چاپی لێکرا دوای ئەوەی لەسەردەمی ئەبووبەکر کۆکرابوونەوە، و چاپی لێنێردرا بۆ ھەموو ئەو شوێنانەی تازە فەتح کرابوون، و لەسەردەمی عوسماندا جیاوازی کەوتە نێوان ھاشمی و ئەمەوییەکان، کە زۆربەی نزیکەکانی خۆی دانا لەسەر بەرپرسی، بۆیە زۆر خەڵک ھاتن بۆی و نوێنەر ھاتن لە میسر و کوفە و عێراقەوە بەرەو [[مەدینە]] و بارەگای خەلیفەیان گەمارۆدا، و زۆر لە ھاوەڵەکان بەرگریان لە خەلیفە کرد، وەک محەممەدی کوڕی ئەبووبەکر و حەسەن و حوسەینی کوڕی عەلی کوڕی ئەبوتالیب و عەبدوڵڵای کوڕی زوبەیر، بەڵام نەیانتوانی پارێزگاری لێبکەن و کوژرا، لە ساڵی ٦٥٦ بەرامبەر ٣٥کۆچی، و لە گۆڕستانی بەقیع نێژرا.<ref name=":0" /> ==== عەلی کوڕی ئەبووتالیب ==== لە دوای کوژرانی عوسمان، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] موبایەعەی بە دەستھێنا و بڕیاریدا بنەماکانی ئیسلام و دادپەروەری و یەکسانی بڵاو بکاتەوە، و لە ساڵی ٣٦ی کۆچی ئەو بەرپرسانەی عوسمان دای نابوون لای بردن، و چەند مانگێک دوای ئەوەی حوکمی گرتە دەست، [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]] و ھاوسەری پێغەمبەر داوای تۆڵەسەندنەوەی عوسمانی کرد و تەڵحە و زوبەیر چوونە ڕیزییەوە و ڕۆیشتن بۆ ئەوەی [[بەسرە|بەسڕە]] بگرن، عەلی دوایان کەوت و داستانی جەمەلی بەناوبانگ ڕوویدا لە نێوانیاندا، عەلی سەرکەوت و تەڵحە کوژرا و عەلی [[عائیشە]]ی ناردەوە بۆ مەدینە لەگەڵ محەممەدی کوڕی ئەبووبەکری برایدا. پاشان عەلی سوپاکەی کۆکردەوە بەرەو وڵاتی [[شام]] بۆ بەرەنگاری [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|معاوییە کوڕی ئەبووسوفیان]] بۆ ئەوەی ڕێی لێبگرێت لە موبایەعە وەرگرتن و تۆڵەسەندنەوەی [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]]، و داستانی سەفینی بەناوبانگ ڕوویدا لە نێوانیان، پاشان عەلی و موعاوییە ڕێککەوتن کە ھەریەکەیان کەسێک دابنێ بۆ کۆتایی ھاتن بەم ناکۆکییە، عەلی ئەبووموسای ئەشعەری دانا و عەمری کوڕی عاس بە جێگری معاوییە دانرا، دوای وتووێژێکی زۆر لە نێوان ئەم دوو ناوبژیوانەدا بڕیاریاندا عەلی و موعاوییە ھەردووکیان لاببەن و ھەڵبژاردنی خەلیفە بدەنە دەست موسڵمانان، پاشان ھەریەکەیان ھەستان بە ڕاگەیاندنی بڕیارەکە، ئەبووموسا ڕای گەیاند کە عەلی و موعاوییە ھەردووکیان لابران، بەڵام عەمری کوڕی عاس ڕای گەیاند کە عەلی لابراوە و موعاوییە جێگیرا کراوە. بەم شێوەیە جارێکی تر کوشتار گەڕایەوە نێوانیان، و موعاوییە توانی کۆمەڵێک سەرکەوتن بەدەست بھێنێت و لەگەڵ شامدا میسریشی گرتە دەست، لەگەڵ ئەوە لەماوەی عەلیدا ھیچ فەتحێک نەکرا بەڵام چەندین دەستکەوتی مەدەنی و شارستانی ھەبوو وەک ڕیکخستنی پۆلیس و دروستکردنی ناوەندی تایبەت بە خزمەتگوزاری گشتی و دروستکردنی بەندیخانە. و لە ساڵی ٦٦١ بەرامبەر ٤٠ی {{قت|کۆچیدا}} عەبدول ڕەحمانی کوڕی مەلجەم شمشێرێکی دا لە سەری عەلی لە کاتی نوێژی بەیانیدا، و دوای سێ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد لەتەمەنی ٦٤ ساڵیدا. === سەردەمی ئەمەوییەکان (٦٦١–٧٥٠) === {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس}} لەدوای کوژرانی چوارەم خەلیفەی ڕاشدین، موبایەعە درا بە حەسەنی کوڕی عەلی لە [[عێراق]] و [[حیجاز]] و وڵاتەکانی تری ئیسلام بێجگە لە [[شام]] و [[میسر]]، موعاوییە سوپایەکی کۆکردەوە بۆ بەرەنگاری حەسەن، و حەسەنیش خۆی بۆ ھەمان مەبەست ئامادەکرد، بەڵام ئاژاوە کەوتە نێوان سەربازەکانی و زۆریان لێ پاشگەز بوونەوە کاتیک حەسەن ئەمەی بینی نوسی بۆ موعاوییە کەوا ئامادەیە واز لە حەقی خۆی بھێنێت لە خەلافەت بە چەند مەرجێک، بەم شێوەیە موعاوییە ڕۆیشتە کوفەوە و خەلافەتی گرتە دەست بە بێ ھیچ ڕکابەرێک، موعاوییە دامەزرێنەری زنجیرەی ئەمەوییەکان بوو، و دیمەشقی کردە پایتەخت کە بووە مەڵبەندی چالاکی سیاسی و کۆمەڵایەتی ئیسلامی لەو سەردەمەدا، و حەسەنی کوڕی عەلی گەڕایەوە مەدینە و لەوێ کۆچی دوایی کرد، و گرنگترین ڕووداوەکانی سەردەمی موعاوییە گەمارۆدانی شاری قوستەنتینییە بوو بۆ یەکەم جار لەلایەن موسڵمانانەوە، [[پەڕگە:Umayyad750ADloc.png|وێنۆک|300px|ڕاست|دەوڵەتی ئەمەوی لە فراوانترین ئاستیدا، ناوچەکانی سەر بە دەوڵەتەکە بە سەوز ڕەنگ کراوە]] و عەقبەی کوڕی نافع شاری قیروانی لە [[توونس|تونس]] دروست کرد و سەعدی کوڕی عوسمانی کوڕی عەفان چووە شاری سەمەرقەندەوە، لە ساڵی ٥٦ک موعاوییە موبایەعەی جێ نشینی خۆی دا بە یەزیدی کوڕی، و حسەینی کوڕی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] ناڕازی بوو، و کاتێک موبایەعە بە یەزید درا لە دوای مردنی معواوییە، حسەین سووربوو لەسەر ڕێگرتن لێیان و لە مەدینەوە ڕۆیشت بۆ کوفە بۆ بەرەنگاری یەزید، بە سەربازەکانی گەیشت لە کەربەلا، و لەکاتی گەیشتنی سوپای ئەمەوییەکان خەڵکی کوفە دەستیان ھەڵگرت لە فریاکەوتنی حوسەین و تەنھا کەسوکاری لەگەڵی مانەوە، و سەرکردەی ئەمەوییەکان ھەوڵیدا حسەین ڕازی بکات بە موبایەعە دان بە موعاوییە بەڵام ئەو ڕەتی کردەوە و شەڕ ڕوویدا لە نێوانیان و کۆتای ھات بە کوژرانی حسەین و کەسوکاری، ئەمەش دەنگدانەوەیەکی بەئازاری ھەبوو لە ھەموو جیھانی ئیسلامیدا. [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی]] دوای ئەوە بەردەوام بوو بۆ ماوەی ٩٠ ساڵ و١٢ خەلیفە حوکمیان کرد و ئیسلام بڵاوبونەوەیەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی، لە ساڵی ٧٠٥ فەتحی وڵاتی [[مەغریب]] کرا، و پاشان ھەڵمەتی سەربازیان برد بۆ فەتحی [[ئەندەلوس]]، و توانیان بگەنە [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] ساڵی ٧١١، قووتییەکانیان کوشت وشار لە دوای شار فەتحیان کرد تا ھەموو نیمچە دوورگەکەیان گرت بێجگە لە شاخەکانی باکووری ڕۆژاوای، و ڕۆیشتن بەرەو [[ئەورووپا]] تا شارل مارتل وەستاندنی لە تور لە [[فەڕەنسا]] لە ساڵی ٧٣٢، و لە ڕۆژھەڵاتەوە گەیشتنە سەند و کاشگەر و تەشقەند، و لەباکورەوە جێ پێی خۆیان جێگیر کرد لە [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و شاخەکانی [[قەوقاز]]ی باشووری، بەڵام لە باشوورەوە زەریای ھیندی ڕێگرێکی سروشتی بوو لەبەردەم بەرەو پێشچوونی موسڵمانان. ھەندێک لە خەلیفە ئەمەوییەکان سەرگەرمی خۆشی بوون وبەھۆی ناکۆکی نێوانیانەوە ئاگایان لە کاروباری دەوڵەت نەما، ئەمەش ھاوکات بوو لەگەڵ ڕاگەیاندنی شۆڕشی عەبباسی کە نەوەکانی عەباس بانگەوازیان بۆ دەکرد، و لاوازی ئەو کاتەی ئەمەوییەکان و سەرگەرم بوونیان بە کێشە تایبەتییەکانیانەوە بووە ھۆی سەرکەوتنی شۆڕشی عەبباسییەکان و بڵاوبوویەوە لە نێو خەڵکدا بە تایبەت لە ناو فارسدا کە ئەمەوییەکان لە دەسەڵات دووریان خستبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھو العصر الاموی|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_ھو_العصر_الاموی|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%DA%BE%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%88%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> [[پەڕگە:Abbasids850.png|وێنۆک|300px|دەوڵەتی عەباسی لە فراوانترین ئاستیدا ساڵی ٨٥٠، ناوچەکانی سەر بە دەوڵەتەکە بە سەوز ڕەنگ کراوە]] === سەردەمی عەبباسی (٧٥٠–١٢٥٠, ١٢٦١–١٥١٧) === {{سەرەکی|دەوڵەتی عەبباسی|خەلافەتی عەبباسی لە قاھیرە}} [[شۆڕشی عەباسی]] دەستی پێکرد لە خۆراسان بەسەرکردایەتی ئەبو موسلیمی خۆراسانی ساڵی ٧٤٧، خۆراسانیان گرت و پاشان کوفە و [[بەغدا]]یان گرت ساڵی ٧٤٩ و لەکۆتایییەکانی ھەمان ساڵدا موبایەعەی خەلافەت درا بە ئەبوعەباسی سفاح لە مزگەوتی کوفە، دوایین خەلیفەی ئەمەوییەکان (مەروانی کوڕی محەممەد) ویستی بەرەنگاریان بکات و لەکەنارەکانی ڕووباری زاب بەیەک گەیشتن و عەباسییەکان سەرکەوتن و توانیان دیمەشق داگیر بکەن و دەوڵەتی ئەمەوی بڕوخێنن، ئەبو عەباس زۆربەی سەردەمەکەی بە لەناوبردنی پشتیوانەکانی بەنی ئومەیە بەسەر برد و ھەمووی لە ناو بردن و تەنھا [[عەبدولڕەحمان داخل|عەبدول ڕەحمان داخل]] نەبێت کە لە [[ئەندەلوس]] [[دەوڵەتی ئەمەوی]] دامەزراند، کە کۆنترین ھەرێمی جیا بوو لە دەسەڵاتی عەباسی، لەدوای ئەبو عەباس، [[ئەبووجەعفەری مەنسوور|ئەبوجەعفەری مەنسووری]] برای بووە خەلیفە، کە بەدامەزرێنەری ڕاستی [[خەلافەتی عەباسی|دەوڵەتی عەبباسی]] دادەنرێت، توانی لێزانانە بەسەر ڕووداوەکاندا سەرکەوێت. وخەلافەتی عەباسی سەردەمی زێڕینی بەخۆیەوە بینی لە ماوەی خەلیفەی سێیەم ئەبو عەبدولڵا محەممەد مەھدی، و کۆتایی ھات لە سەردەمی خەلیفەی نۆیەم ئەبو جەعفەری ھارون واسیق بیلا، پرشنگدارترین ڕۆژانی سەردەمی زێڕین لە کاتی [[ھاروون ڕەشید|ھارون ڕەشید]] و ئەبو عەباس مەئموندا بوو، کە لەم کاتانەدا بەغدای پایتەخت گەشەی سەند و بووە مەڵبەندی ھونەر و ئەدەب و زانست و ژمارەیەکی زۆر زانا و مێژووناس و فەیلەسوف و پزیشک و زانای کیمیا و بیرکاری دەرکەوتن وەک ئیبن سینا و ئەبونەسر محەممەد فارابی و ئەبو عەلی ئیبن ھەیسەم، و ئیسلام زۆر خێرا و فراوان بڵاو بوویەوە ھەتاکو زۆربەی دەوڵەتێکی مەسیحی ئیسلام بوون. ھەروەھا کتێبخانە و ناوەندی چاپ و بڵاوکردنەوە بنیاتنران، و بیمارستان دروست کرا کە سەرەتایەک بوو بۆ نەخۆشخانەکانی ئێستا، و زانکۆ کرانەوە لە ھەموو وڵاتدا و یەکێک لەوانە زانکۆی قیروانە کە تا ئێستا ماوە. ==== لێک ھەڵوەشان و نەمانی برەوی خەلافەت ==== {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەیوبی|دەوڵەتی فاتیمی|مەمالیکەکان}} لە کۆتایی سەدەی نۆیەمەوە [[خەلافەتی عەباسی|دەوڵەتی عەبباسی]] لێک ھەڵوەشا بۆ چەند ویلایەت و [[میرنشین]]ێک، ئەویش بەھۆی ئەو بزووتنەوە جەماوەری و ئایینییە جیاوازانەی دەرکەوتن لەو سەردەمە، ئەم ناکۆکییەش بوو ھۆی جیابوونەوەی نەتەوە نا عەرەبەکان لە [[عەرەب]] و ئەو نەتەوانە پێش عەرەب کەوتن لە شارستانی و ئەدەب و شیعردا، ئەم جیابوونەوانە وای کرد یەکەم بزووتنەوەی فارسی سەربکەوێت لەسەر دەستی تاھیری کوڕی حسەین، کە دەوڵەتی تاھیری دامەزراند لە خۆراسان ساڵی ٨١٩، و پێش ئەو ڕێکەوتەش [[میر]]ی عەلەوی ئیدریسی کوڕی عەبدولڵا دەوڵەتی ئەداریسەی لە [[مەغریب]] دامەزراند و فاسی کردە پایتەخت کە یەکەم دەوڵەتی شیعەی بە ھێز بوو لە مێژوودا، وبە ھەمان شێوە ئیبراھیمی کوڕی ئەغلەب لە تونس [[ئەغلەبییەکان|دەوڵەتی ئەغلەبی]] دامەزراند بوو و قیروانی کردە پایتەخت و چەند ھەڵمەتێکی بردە سەر [[ئیتاڵیا]] و [[فەڕەنسا]] و کۆرسیکا و [[ماڵتا]]. [[پەڕگە:Cairo - Islamic district - Al Azhar Mosque and University.JPG|وێنۆک|ڕاست|250px|مزگەوتی ئەزھەر، دیارترین ئاسەواری فاتمییەکان کە ماوەتەوە]] لەگەڵ ئەم جیاوازییە جەماوەریانە کۆمەڵەی ئایینی جیاوازیش {{قت|دروست بوون}}، و ئەم جیاوازیانەش موسڵمانانی کردە دەستە و پارتی جیاوازەوە، مێژووی عەباسی لە سەردەمی متوەکیلەوە دەستبەسەراگرتنی تورکەکانی تیایا دەرکەوت کە بەردەوام بوو بۆ ماوەی ١٠٠ ساڵ، و سەعیدی کوڕی حسەین خەلافەتی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتمییەکان]]ی لە تونس دامەزراند؛ و پاشان تورکە [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] دەرکەوتن و توانیان سەربکەون بەسەر سوپای عەباسی بەڵام ڕێزی خەلیفەی عەباسیان دەگرت و خەلیفە داوای یارمەتی لێکردن بۆ ڕیگرتن لە ھێرشی فاتمییەکان، لە دوای ئەم سەرکەوتنە تەغرول بیکی حەفیدی سەلجوق دەرکەوت کە دەرچوو بۆ ئیمپراتۆری بیزەنتییەکان بەلام نەیتوانی ھیچ لە ھەرێمێکە فەتح بکات، بەڵام جێ نشینەکەی ئەلب ئەرسەلان بە یارمەتی وەزیرەکەی توانی کاروباری دوڵەتەکەی ڕیک بخات و سەرکەوێت بەسەر ئیمپراتۆری بیزەنتی ڕۆمانوس دیوجینوس لە جەنگی مەڵاز گرد ساڵی ١٠٧١، بەمە ڕێگە کرایەوە لەبەردەم سەلجوقییەکان کە بچنە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و دەوڵەتەکەیان دامەزراند کە ناسراوە بە سەلجوقی ڕۆم. [[پەڕگە:Hattin Estoire d'Eracles.jpg|وێنۆک|300px|داستانی حەتین لە نێوان خاچ پەرست و موسڵمانان]] لە ماوەی نێوان سەدەی یازدە و چواردەدا، مەمالیکە ئەورووپییە مەسیحییەکان زنجیرە ھێرشێکیان کردە سەر ڕۆژھەڵاتی ئیسلامی بۆ گەڕانەوەی زەوییە پیرۆزەکان، و بەتایبەت شاری [[ئورشەلیم|قودس]] لە دەستی موسڵمانان، و ئەم شەڕانە ناسراون بە شەڕی خاچھەڵگرەکان، و لە ھۆکارەکانی تری شەڕی خاچھەڵگری ئەو بانگەوازانە بوو کە بیزەنتییەکان دەیانکرد بۆ [[ئەورووپا]] دوای ئەوەی لەسەردەستی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] شکێنران، و چەندین ھۆکاری تر، و یەکەم شەڕی خاچھەڵگران توانیان کەنارەکانی شام بگرن ساڵی ١٠٩٥ گەیشتنە قودس، و لە دوای گرتنی [[قودس]] شانشینی لاتینیان دامەزراند کە لە سەرەتای سەدەی ١٢ بەھێزترین کاتی بوو، پاشان وردە وردە داڕما، تا موسڵمانان توانایان بەسەریاندا ھەبوو [[نورەدین زەنگی]] سەرۆکی دەوڵەتی ئەتابکە توانی ڕەھا بگەڕێنێتەوە لە ساڵی ١١٤٤ و ھەروەھا بەشێک لە میرنشینی ئەنتاکییە و تەڕابلس. * و لە ساڵی ١١٧٥ '''[[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەڵاحەدینی ئەیوبی]]''' [[دەوڵەتی ئەییووبی|دەوڵەتی ئەیوبی]] دامەزراند لە میسر و شام و حیجاز دوای ئەوەی دوایین خەلیفەی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]]ی لادا، وزنجیرەیەک ھێرشی کردە سەر خاچھەڵگرەکان کە دیارترینیان داستانی حەتین بوو لە ساڵی ١١٨٧ کە تێیدا موسڵمانان سەرکەوتنێکی گەورەیان بەدەست ھێنا، و قودسیان گێڕایەوە ھاوکات لەگەڵ زۆر لە شارەکانی [[شام]]، ولەدوای مردنی [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەڵاحەدینی ئەیوبی]] لاوازی و تێکچوون دەوڵەتی ئەیوبی گرتەوە تا بە تەواوی تیا چوو لە ساڵی ١٢٥٠. لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی ئەییوبی، [[مەمالیکەکان]] دەوڵەتەکەیان دامەزراند لە میسر لە ساڵی ١٢٥٠، و ھێزە بەھێزەکانی [[مەغۆل]] لە ناوەڕاستی [[ئاسیا]]وە ھاتن و گەیشتنە دەروازەکانی بەغدا، خەلیفەی عەباسییەکان (موستەعسیم بیلا) ڕۆیشت بۆ بینینی سەرکردەی مەغۆل (ھۆلاکۆ خان)، وھۆلاکۆ داوای لێکرد کە داوا لە خەڵکی [[بەغدا]] بکات چەکەکانیان دانێن و بڕۆنە دەرەوە لە شار، پاشان مەغۆل شمشێری لەسەر ملی خەڵکی بەغدا دانا چل ڕۆژ ماڵ و سامانیان {{قت|تاڵان کردن}} و خەڵکەکەیان ھیلاک کرد و خەلیفە ومناڵ و کەسوکاریان کوشت، پاشان مەغۆل ڕۆیشتن بەرەو ڕۆژاوا و گرنگترین شارە سوورییەکانی وەک دیمەشق و حەلەبیان گرت، و پێش ئەوەی بڕۆن بەرەو باشوور بۆ [[میسر]]، سوپای مەمالیک بەرەو ڕوویان بوویەوە بەسەرکردایەنی زاھیر بیبرس و سەیفەدین قەتز و سەرکەوتن بەسەریاندا لە داستانی عەین جالوت نزیک شاری [[ناسرە]] لە ساڵی ١٢٦٠، دوای ئەوەی بیبرس سەرکەوت بەسەر مەغۆلدا ھێرشی کردە سەر خاچھەڵگرەکان، کە ھەموو قەڵا و شارەکانی یەک لە دوای یەک گرتن، و بەردەوام بوون ھەتا سوڵتان ئەشرەف سەڵاحەدین خەلیل بەندەرە سەرکییەکەی گرتن، و لەسەردەمی [[مەمالیکەکان]] زۆر لە مەغۆلەکان ئیسلام بوون و بڵاویان کردەوە لە ھەرێمەکانی خۆیان وەک [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و نیمچە قاڕەی ھندی و ئەورووپای ڕۆژھەڵات و نیمچە دوورگەی قەرم. و[[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]] مەڵبەندی خەلافەتیان گواستەوە بۆ قاھیرە، و حوکمی مەمالیکەکان بەرەو لاوازی ڕۆیشت لە ناوەڕاستی سەدەی پازدە، زۆربەی سوڵتانەکانی لاواز بوون، دوای ئەوەی کە عوسمانییەکان گەیشتنە [[سووریا]] وئەمەش ئاماژەبوو بۆ گرتنی میسریش. [[پەڕگە:Ottoman Empire 16-17th century.jpg|وێنۆک|380px|دەوڵەتی عوسمانی لە فراوانترین ئاستیدا ساڵی ١٦٨٣, ناوچەکانی سەر بە دەوڵەتەکە بە سەوز ڕەنگ کراوە]] === سەردەمی عوسمانی (١٥١٧–١٩٢٣) === {{سەرەکی|دەوڵەتی عوسمانی|سوڵتان عوسمانی یەکەم| محەممەدی دووەم}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دەگەڕێنەوە بۆ ئۆرتۆغرۆل، سەرکردەی ھۆزی قابی تورکی، کە ئیشیان دەکرد لە بەرژەوەندی عەلائەدین سەلجوقی سوڵتانی [[قۆنیە]]، و دوای مردنی ئۆرتۆغرۆل، عوسمانی کوڕی سەرکردایەتی ھۆزەکەی گرتە دەست، کە دڵسۆز بوو بۆ دەوڵەتی سەلجوقی لەگەڵ ھەموو ئەو کێشانەی تیای بوو، و کاتێک [[مەغۆل]] دەوڵەتی قۆنییەی سەلجوقیان گرت، خێرا عوسمان سەربەخۆیی ڕاگەیاند لە [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]]، و بەدامەزرێنەری ڕاستی ئەو دەوڵەتە تورکییە گەورەیە دادەنرێت کە ھەر بە ناوی ئەوەوە ناونرا، عوسمان و جێ نشینەکانی دەستیان کرد بە فەتح کردنی میرنشین و وڵاتەکانی دەوروبەریان کە پێشتر ئیسلامیان پێ نەگەیشتبوو وەک [[یۆنان]] و مەقدۆنیا و ئەلبانیا و [[بولگاریا]]، و لە ساڵی ١٤٥٣ حەوتەم سوڵتانی عوسمانی محەممەدی دووەم ناسراو بە '''[[محەممەدی دووەم|سوڵتان محەممەد فاتیح]]'''، فەتحی قوستەنتینەی کرد و ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتییەکانی ڕوخاند، کە ھەموو موسڵمانانی جیھان زۆر دڵخۆش بوون پێی، بەوەباوەڕەی کە ئەم ڕووداوە پێشبینی پێغەمبەر [[محەممەد]] بووە کە وتویەتی (فەتحی قوستەنتینییە دەکرێت، باشترین ئەمیر ئەو [[ئەمیر]]ەیە و باشترین سوپا ئەو سوپایەیە)، و سەرکەوتنی عوسمانییەکان بەسەر بیزەنتییەکان دەگەڕێتەوە بۆ بەکارھێنانی چەکە پێشکەوتووەکانیان ڕاھێنان و توانای بەرزی سەربازەکانیان، و لەو سەردەمەدا چەند دەوڵەتێکی ئیسلامی دەرکەوتن لە ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]] و [[شام]]، وەک دەوڵەتی تەیموری و [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]، کە دەوڵەتی سەفەوی دامەزرا لەسەردەستی ئیسماعیلی یەکەم کوڕی حەیدەر سەفەوی، لە [[ئێران]] و[[ئازەربایجان]] و ڕۆژھەڵاتی [[عێراق]]، و شیعەی سەپاند بەسەر خەڵکەکە و وای کرد کە شیعەکانی [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] کە لەژێر دەستی عوسمانییەکان بوون شۆڕش بکەن، [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەم]]، حەفیدی سوڵتان محەممەد فاتیح شۆڕشەکەی ملکەچکرد و لەناوی بردن و پاشان کەوتە سەفەوییەکان و سەرکەوت بەسەریاندا لە داستانی [[شەڕی چاڵدێران|چاڵدێران]]، ودوای ئەم داستانە سەلیم سەرنجی چووە سەر سوڵتانی [[مەمالیکەکان]]، دوای ئەوەی مەمالیکەکان ڕێکەوتنی نھێنیان کردبوو لەگەڵ سەفەوییەکان لە ترسی فراوانخوازی سەلیم کە ئامانج لێی یەکخستنی ھەموو وڵاتە سونییەکان بوو لەژێر دەسەڵاتیدا. [[پەڕگە:Zonaro GatesofConst.jpg|وێنۆک|ڕاست|سوڵتان محەممەد فاتیح کاتێک دەچێتە قوستەنتینەوە]] * و لە ساڵی ١٥١٦ سوڵتان سەلیم سەرکردایەتی سوپاکەی کرد بەڕەو [[سووریا]] مەمالیکەکانی شکاند و وڵاتی شامی گرت، پاشان بەردەوام بوو بەرەو میسر و کوشتارێکی زۆری لە مەمالیکەکان کرد وسەرکەوت بەسەریاندا و میسری گرت لە ١٥١٧ز، و دوایین خەلیفەی عەباسی لەگەڵ خۆی بردەوە بۆ قوستەنتینییە، کە محەممەد متوەکیل بیلا بوو وازی لە خەلافەت ھێنا بۆ سەلیم، بەم شێوەیە نەوەکانی عوسمان بوونە خەلیفەی [[موسڵمان]]ان لەو کاتەوە، ولەدوای مردنی سوڵتان سەلیم سولەیمانی کوڕی دەسەڵاتی گرتە دەست، کە لە سەردەمی {{قت|ئەمدا}} بەرەوپێشچوون لە فەتحکردن بە بەرەو پێشچونێکی گەورە، و عوسمانییەکان دەستیان گرت بەسەر ھەرێم و میرنشینی زۆردا لە ئەورووپای ڕۆژھەڵات و شاری بەلەگرادیان فەتح کرد، و دووجار ڤێیەنایان گەمارۆدا بەڵام نەیانتوانی بچنە ناوەوە، و لە دوای سەردەمی [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سولەیمان]]، دەوڵەتەکە لاوازی گرتییەوە تا سەردەمی سوڵتان محەممەدی چوارەم، لەم کاتدا عوسمانییەکان ھێرشیان کردە سەر [[ئوکراینا]] و گرتیان و بۆ دواجار گەمارۆی ڤێیەنایان دایەوە لە ساڵی ١٦٨٣ بەڵام گەڕانەوە دواوە، لەو کاتەوە تێکشکان عوسمانییەکانی گرتەوە وزۆر لە دارایییەکانیان لە دەستدا لە [[ئەورووپا]]. * و لە سەدەی ١٨دا، بزووتنەوەی وەھابی دەرکەوت لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لەسەر دەستی محەممەدی کوڕی عەبدول وەھاب، بانگەوازی دەکرد بۆ پاککردنەوەی ئایینی ئیسلام و گەڕانەوە بۆ ئیسلامی بنەڕەتی، عوسمانییەکان بەرەنگاری ئەم بزووتنەوەیە بوون و شۆڕشەکەیان سەرکوت کردن بەڵام بە تەواوی نەیانکوژاندنەوە، تا لە سەدەی ١٩ بانگەوازی سەلەفی و بەریولی یان دەست پێکرد، لە ھەمان سەدەدا ئیمپراتۆرییەتی [[مەغۆل]]ی یھندی ئیسلامی بە تەواوی تیا چوو لەسەر دەستی بەریتانییەکان، و ناکۆکی نەتەوەیی لە وڵاتەکانی [[بالکان|بەلقان]] دەستی پێکرد کە وای کرد زۆریان سەربەخۆییان وەرگرت لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]]، و ژمارەی کۆچکردنی ھیند و ئێندۆنیزییە موسڵمانەکان زیادی کرد بۆ وڵاتەکانی کاری بی کە گەورەترین کۆمەڵگەی ئیسلامی دروست بوو لە دوو ئەمریکاکەدا، ھەروەھا ڕێگەی بازرگانی نوێ دروست بوو لە [[ئەفریقا]]دا، ئەمەش وای کرد زۆر لە بانگەوازکارە موسڵمانەکان بڕۆن بەرەو ئەوێ بۆ بڵاوکردنەوەی ئیسلام، کە ژمارەیان لە ئەفریقا، لە باشووری بیابانی گەورە بووە دوو ئەوەندە لە نێوان ساڵی ١٨٦٩ و ١٩١٤، سەردەمی عوسمانییەکان تەواو بوو لە کۆتایی جەنگی جیھانی یەکەم ودەوڵەتی عوسمانی تێک شکا لەبەرامبەر ھێزی ھاوپەیمانان، و زۆربەی بەشەکانی دەوڵەتەکە داگیر کران، و لە ساڵی ١٩٢٤ سەرۆککۆماری [[تورکیا]] [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|مستەفا کەمال ئەتاتورک]] پۆستی خەلیفەی ھەڵوەشاندەوە ودەسەڵاتە زەمەنی و ئایینییەکەی تواندەوە. === دوای سەردەمی عوسمانی (١٩١٨-ئێستا) === زۆربەی وڵاتە ئیسلامییەکانی ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان داگیر کران لەلایەن وڵاتەکانی [[ئەورووپا]]وە لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەمدا، و دوای ڕووخانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]، [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] زۆربەی خاکی ئەو دەوڵەتەیان دابەش کرد لە نێوانیاندا بەپێی ڕێککەوتننامەی سایکس بیکۆ، و ملکەچیان کردن بۆ دەسەڵاتیان، و ھەر لە سەدەی بیستەمدا ھەموو وڵاتەکان سەربەخۆییان وەرگرت و ھەر وڵاتێک بوونێکی سەربەخۆی ھەبوو و کە ھیچ شتێک بە یەکیانەوە نابەستێت بێجگە لە زمان و ڕۆشنبیری و برایەتی نەبێت؛ و ڕێکخراوی گۆنگرەی ئیسلامی دامەزرا ساڵی ١٩٦٩ و ھەموو وڵاتە ئیسلامییەکانی دنیا بوونە ئەندام تێیدا، ئەمەش لە دوای ڕووداوی سووتانی مزگەوتی ئەقسا بوو لەسەر دەستی ئیسرائیلییە توندڕەوەکان کە بانگەشەی ئەویان دەکرد پەیکەری سولەیمان لەژێر مزگەوتەکەدایە، و لە کۆتایییەکانی سەدەی بیست شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران ھەڵگیرسا و دەوڵەتەکەی گۆڕی بۆ دەوڵەتی ئیسلامی، ھەروەھا چەند ڕێکخراو و پارتی ئیسلامی دامەزران بۆ بەرەنگاری [[داگیرکاری]] بیانی بۆ وڵاتەکانیان وەک حزب اللە لە [[لوبنان]] و ڕێکخراوی قاعیدە لە [[ئەفغانستان]]. و لە سەرەتای سەدەی بیست ویەک ھێرشی ئیرھابی کرایە سەر ناوەندی بازرگانی جیھانی لە شاری نیۆیۆرک لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، و پەنجەی تۆمەت خرایە سەر ڕێکخراوی قاعیدە، کە ئەمەش کاردانەوەیەکی سلبی ھەبوو لەسەر وێنەی ئیسلام لە جیھانی ڕۆژاوادا. == کۆمەڵە ئیسلامییەکان == کۆمەڵە ئیسلامییەکان ئەو کۆمەڵ و دەستانەن کە پێک ھاتوون لەسەر بۆچوونێک لەگەڵ بۆچوونی دەستە و کۆمەڵەکانی تر جیاوازە، جا ئەم جیاوازییە بەھۆی تێگەیشتنی لێکدانەوەیانە بۆ ھەندێک زاراوە. لە [[پێغەمبەر]]یشەوە ھاتووە فەرموویەتی (گەلەکەی من دەبێت بە (٧٣) کۆمەڵ و دەستە ھەموویان گومڕان، تەنھا یەکێکیان نەبێ. وتیان:کێ؟ فەرمووی: لەسەر ئەوەن کەمن لەسەری دەڕۆم). بەناوبانگترین دەستە و [[کۆمەڵە ئیسلامیەکان]]یش ئەمانەن: * [[سوننە|ئەھلی سوننە]] * [[ئەشعەریەت|ئەشعەرییەکان]] * [[ماتوریدی|ماتریدییەکان]] * [[موعتەزیلە]] * جەبرییەکان * مورجیئەکان * [[خەواریج]] * [[شیعە]] زۆرێکیش لەم دەستانە چەندان لقی تری بچووکیان لێ دەبێتەوە. == ڕێباز و ڕێڕەو شەریعەی ئیسلامی == مەبەست پێی ئەم [[یاسا]] و داڕێژراونەی ئایینی ئیسلامە، کە بەسەر محەممەد ھاتووەتە خوارەوە، جا چ پەیوەندی بە بیروباوەڕەوە ھەبێت یاخود بە کردار و ھەڵسوکەوت، بەڵام وشەی (شەریعە) زیاتر وای لێھاتووە کە مانای دووەمیان بدات. === ئامانجەکانی (مەقاسیدی) شەریعەت === یەکەم ئامانجی [[شەریعەتی ئیسلامی]] پارێزگاریکردنی شتە سەرەکییەکانە، کە پێنج شتی پێویستن بۆ ژیانی خەڵکی کە پارێزگاریکردنی [[ئایین]] و گیانی [[مرۆڤ]] و [[مێشک]] و ماڵ و وەچەکەیەتی.. === تایبەتمەندییەکانی شەریعەت === [[شەریعەتی ئیسلامی]] بەوە جیادەکرێتەوە، کە ھەندێک تایبەتمەندی ھەیە لە ھیچ [[ئایین]] و پرۆگرام و بەرنامەیەکدا نییە، چونکە بە پوختی و ڕێکی دارێژراوە و ناکۆکی و دژایەتی لە نێوان ئایەتەکانیدا نییە و یەکترگر و ئاسانە و بەدیھێنەری دادگەری و یەکسانی و ئازادییە بۆ مرۆڤەکان لە گرنگترینی ئەم تایبەتمەندیانە ئەمانەن: === گشتگیری === ئەوەتا بەرنامە و ڕێبازی پەرستشی داناوە کە ئەمیش بە ڕێکخستنی پەیوەندی نێوان [[مرۆڤ]] و [[خودا]] وەک: [[نوێژ]] و [[ڕۆژوو لە ئیسلامدا|ڕۆژوو]] و [[زەکات]] و [[حەج]]. ھەروەھا بەرنامە و ڕێباز و حوکمی زۆری بۆ ڕەفتار و ھەڵسوکەوت داناوە ئەمیش بە ڕێکخسنتی پەیوەندی نێوان خەڵکی لەگەڵ خودی خەڵک لە نێو دەوڵەتێکی ئیسلامی، ھەروەھا پەیوەندی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] لەگەڵ دەوڵەتانی تر، جا ئەم بەشەی حوکمی ڕەفتار و ھەڵسوکەوتە -احکام المعاملات- دابەش دەبێت بەسەر: * حوکمەکانی باری کەسێتی: کە پەیوەستە بە خانەوادە لەمارەبڕین و ژن ھێنان و مافەکانی ھاوسەرایەتی و ڕەچەڵەک و تەڵاق دان و ماوەکەی و خەرجی. * حوکمەکانی باری شارستانی: کە پەیوەستە بە کڕین و فرۆشتن بارمتە و بریکاری و مافی کڕین پێش کەسانی تر -شفعە- ھەر چ مافێک کە پەیوەست بە ماڵ و سامان. * حوکمەکانی تاوان (جنائی): کە پەیوەستە بەم [[تاوان]]انە کە کەسی پێگەیشتووی تێگەیشتوو ئەنجامی دەدات ئەو سزایەش کە شایانییەتی. * حوکمەکانی چونییەتی پێشکەشکردنی داوا -مرافعات-: کە پەیوەستە بە دادگەو داوا و بەڵگەکان. * حوکمە دەستوورییەکان: کە پەیوەستە بە داڕێژانی حوکم و بنەماکانی و دەسەڵاتی سەردار و کاربەدەستان بەسەر ئەوانەی کە بە سەریانەوەن [[ماف]] ئەرکی ھەردوولایان. * حوکمە نێودەوڵەتییەکان: کە پەیوەستە بە پەیوەندی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] بە دەوڵەتانی تر و ھەڵسوکەوت لەگەڵ کەسانی نا[[موسڵمان]] لە دەوڵەتی ئیسلامی. ئەم نەخشە کێشی و ھێلکاری ڕێکخستنەش بەم دوایییە سەری ھەڵداوە، کەمەبەست پێی تەنھا ڕێکخستن و ئاسانکارییە بۆ لێکۆڵینەوە و خوێندن، ئەگینا، لە بۆچوونی ئیسلامیدا ھیچ چالاکیێکی مرۆییانە نییە کە مانا پەرستشی بەسەردا نەچەسپێ، بەڵکو مەبەست لە بوونی مرۆڤ لە ژیاندا بەندایەتی کردنی خودایە، {{قورئان|سوورەت=٥١|ئایەت=٥٦|کوردی=و من جن و مرۆڤم دروست نەکردووە تەنھا بۆ ئەوە نەبێ بە تاک و تەنھا بمپەرستن و ملکەچی فەرمانی من بن.}} جا ئەم یاسا و [[ڕێسا]] و حوکمە شەرعیانە، ڕێکخەری ژیانیخەڵکن، و سوود مەندن بۆتاکەکانی کۆمەڵگەی ئیسلامی، بەشێوازێکی ڕێکی پەروەردەیی، بۆ نموونە نوێژ، پەیوەندیێکە لە نێوان بەندە وخواد، جاکە خودای گەورە باسی ئەوپەرستشە پەروەردەیییەی [[کۆمەڵگا]]دەکات، {{قورئان|سوورەت=٢٩|ئایەت=٤٥|کوردی=بەدڵنیایی نوێژ قەدەغەی خەڵکی دەکات و دەیانگەڕێنێتەوە لە خراپەکاری و تاوان و ھەر شتێک کە پێچەوانەی شەریعەت بێت}}، ڕۆژووش پاڵنەرێکە بۆ پارێزگاری، {{قورئان|سوورەت=٢|ئایەت=١٨٣|کوردی=ئەی باوەڕداران ئێوە ڕۆژووی مانگی ڕەمەزانتان لەسەر فەرز کراوە [ ھەروەکو چۆن لەسەر ئوممەتانی پێش ئێوەش فەرز کرابوو بەڵکو تەقوای خوای گەورە بکەن}}. زەکاتیش مایەی پاکییە،{{قورئان|سوورەت=٩|ئایەت=١٠٣|کوردی=ئەی محمد - صلی اللە علییە وسلم - لە ماڵەکانیان صەدەقەو خێرێک وەربگرە یان زەکاتی فەرز وەربگرە کە بەھۆیەوە پاکیان دەکەیتەوە لەو تاوان و شتانەی کە پێیانەوەیە}}. حەج کردنیش دەبێتە ھۆی دوور کەوتنەوە لەزمان پیسی بەھۆی جوێن و کیشمە کێشم و قسەی ناشرین،{{قورئان|سوورەت=٢|ئایەت=١٩٧|کوردی=کاتی حەج چەند مانگێکی دیاری کراوە کە (شەوال و ذو القعدة و ذو الحجة)یە، یاخود وتراوە: (شەوال و ذو القعدة و دەی ذو الحجة)یە جا ھەر کەسێک ئیحرامی بەست ئەوە پێویستە لەسەری حەج بکات [ئەوکاتە کە ئیحرامی بەست نابێ جیماع بکات و بچێتە لای خێزانی، یان قسەی خراپ لەگەڵ ژندا بکات و نابێ لە سنووری شەرع دەرچێ بەوەی کە سەری بتاشێ یان ھەر شتێکی تر بکات، یان زوڵم بکات یان قسەی ناشرین بکات و نابێ دەمەقاڵێ و مشتومڕ لەگەڵ خەڵکدا بکات لە کاتی حەجدا.}}. == لە ئاسانکارییەکانی ئیسلام و بێ گیروگرفت بوونی == نەگرتنی دەرگای [[پەشیمانی]] ([[تۆبە]]) و گەڕانەوە بۆ لای خودا، لەبەردەم تاونباران تائەوکاتەی دەمرن یان ڕۆژلە خۆراواوە ھەڵبێت، کە بەڕاستی ئەمەش ئاسودەیی، و خۆشی بۆ دەروونی کەسی تاوانبار، و ئازادی دەکات لە ھەستکردن بە گوناھ و تاوان، {{قورئان|سوورەت=٣٩|ئایەت=٥٣|کوردی=پێیان بڵێ: ئەی بەندەکانم، ئەی ئەوانەی زێدە ڕۆییتان کردووە لە سەرخۆتان، لە سۆز و میھری خودا بێ ئومێد مەبن خودا لە ھەموو گوناھێک خۆش دەبێ، چونکە ئەو لێبوردە و بەخشندەیە}}. == دادگەری == ئەم بنەمایەش کە لە بانگەوازەکانی قورئان خۆی دەنوێنێ، کەفەرمان ئەفەرمووێ بە دادگەری ڕەھا لە نێوان خەڵکی و ڕێ دەگرێ لە جەور و ستەم لەگەڵ ئەوانەش کە ڕقمان لێک دەبێتەوە، بەیەک ھەڵدەشاخێن،{{قورئان|سوورەت=٥|ئایەت=٨|کوردی=ئەی باوەڕداران دادپەروەر بن بەرامبەر خێزان و مناڵەکانتان یان لە نێوان خەڵکدا، یان فەرمانڕەوایان ھەمووتان دادپەروەر بن بۆ خوای گەورە نەک بۆ ڕیاو ناوبانگ دەرکردن شایەتی بدەن بەدادپەروەری و ڕق لێبونتان بۆ کەسانێک واتان لێ نەکات کە دادپەروەر نەبن بەڵکو ئێوە دادپەروەر بن لە نێوان دۆست و دوژمندا ئەمە نزیکترە لە تەقواوە یان نزیکترە لەوەی کە خۆتانی پێ بپارێزن لە ئاگری دۆزەخ و تەقوای خوای گەورە بکەن بەڕاستی خوای گەورە زانستێکی وردەکاری ھەیە بە کردەوەکانی ئێوە.}}. قورئانیش باسی ئەوەی کردووە کە گەلانی پێشوو بەھۆی زۆرداری و بەربڵاوی ستەمەوە لەناوچوون،{{قورئان|سوورەت=١٠|ئایەت=١٣|کوردی=و بە دڵنیایی ئوممەتانی پێش ئێوەمان لەناوبرد کاتێک کە زوڵم و ستەمیان کرد و پێغەمبەرانی خوای گەورە بەبەڵگەی ڕوون و ئاشکراو موعجیزە ھاتن بۆ لایان بەڵام ئیمانیان نەھێناو بەم شێوازەش لەناومان بردن، و بەم شێوازەش کەسانی تاوانبار لەناو دەبەین، کە ئەمە ھەڕەشەیە بۆ کافرانی مەککە.}}. لە مێژووی ئیسلامدا دادگەری بەڕوون و ئاشکرایی بەرچاودەکەوێ، بگرە لەگەڵ ناموسڵمانانیش، ئەوەتا لە بەسەرھاتی عومەری کوڕی خەتاب، لەگەڵ ئەوقیبتییەی (قبگی) کەھاتبوو شکاتی لە لای ئەودەکرد، کە کوڕی سەرداری سەرکردەی میسڕی ئەوکات، عەمری کوڕی عاس، شەقێکی بەناڕەوا لێ داوە، عومەریش دادوەری لەگەڵ کرد تۆڵەی بۆ کردەوە پێی وت: لەو کوڕە بدە کە دووجار بەڕێزە. لە ڕاستیشدا ئەو دادگەری و نەبوونی جەورستەمە، خەڵکی شامی موسڵمان کرد، ھەرچەندە کەخاچ پەرست بوون؛ بەڵام ئیسلامبوونی خۆیان ڕاگەیاند، لەگەڵ ئەوەی ژێر دەستەی ڕۆمەکان بوون، و خاچ پەرستیش بوون. == کۆمەڵگە == [[پەڕگە:Muslim distribution.png|وێنۆک|380px|دابەشبوونی ئیسلام لە جیھاندا]] === دیمۆگرافیا و بڵاو بوونەوە === {{سەرەکی|ئیسلام بەپێی وڵات}} == دیمۆگرافیا == [[پەڕگە:Islam_percent_population_in_each_nation_World_Map_Muslim_data_by_Pew_Research.svg|وێنۆک|ڕێژەی موسڵمانانی جیھان بەپێی وڵات.]] تا ساڵی ٢٠٢٠ نزیکەی ٢٤%ی دانیشتوانی جیھان، واتە نزیکەی ١.٩&nbsp;ملیار کەس، موسڵمانن.<ref name="www.pewresearch.org-2022">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/|سەردێڕ=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230205195540/https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/|سەردێڕ=The Future of the Global Muslim Population |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230930233955/https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/08/09/muslims-and-islam-key-findings-in-the-u-s-and-around-the-world/|سەردێڕ=Muslims and Islam: Key findings in the U.S. and around the world |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221108121140/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/08/09/muslims-and-islam-key-findings-in-the-u-s-and-around-the-world/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ ڕێژەکە ١٢.٣% بووە، لە ساڵی ١٩٩٠دا ١٩.٩% بووە و پێشبینییەکان پێشبینی دەکەن کە تا ٢٠٥٠ ڕێژەکە ببێتە ٢٩.٧%. توێژینەوەی پیو مەزەندە دەکات کە ٨٧-٩٠% موسڵمانان [[سوننە]] و ١٠-١٣% [[شیعە|شیعەن]]. {{Sfnp|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} نزیکەی ٤٩ وڵات [[جیھانی ئیسلامی|زۆرینەی موسڵمانن]]، {{Sfnp|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ba-Yunus|یەکەم=Ilyas|ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsunitedsta00bayu|سەردێڕ=Muslims in the United States|دوایین٢=Kone, Kassim|بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing]] Group|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٨٢٥-١|پەڕە=[https://archive.org/details/muslimsunitedsta٠٠bayu/page/n١٨٦ ١٧٢]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/features/2018/3/7/islam-in-russia/|سەردێڕ=Islam in Russia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228024349/https://www.aljazeera.com/amp/features/2018/3/7/islam-in-russia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Book review: Russia's Muslim Heartlands reveals diverse population |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |ناونیشان=https://www.thenational.ae/arts-culture/book-review-russia-s-muslim-heartlands-reveals-diverse-population-1.723230 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190114210257/https://www.thenational.ae/arts-culture/book-review-russia-s-muslim-heartlands-reveals-diverse-population-1.723230 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٦٢%ی موسڵمانانی جیھان لە ئاسیا دەژین، و ٦٨٣ ملیۆن موسڵمان تەنیا لە ئەندەنوسیا و پاکستان ، [[ئیسلام لە ھیندستان|ھیندستان]] و بەنگلادیش ھەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usnews.com/usnews/graphics/religion/islams_global_reach.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110122200555/http://www.usnews.com/usnews/graphics/religion/islams_global_reach.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣|وێبگە=[[U.S. News & World Report]]}}</ref> {{Sfnp|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pechilis|یەکەم=Karen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C|سەردێڕ=South Asian Religions: Tradition and Today|دوایین٢=Raj|یەکەم٢=Selva J.|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٤٨٥١-٢|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U٠C&pg=PA١٩٣ ١٩٣]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228024331/https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> موسڵمانانی عەرەب گەورەترین گرووپی نەتەوەیی لەنێو موسڵمانانی جیھان پێکدەھێنن، بەدوایدا بەنگالییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Richard Eaton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pR0LzVCpfw8C|سەردێڕ=Islam in South Asia in Practice|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٨-٣١٣٨-٨|editor-last=Barbara D. Metcalf|پەڕە=٢٧٥|chapter=Forest Clearing and the Growth of Islam in Bengal}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meghna Guhathakurta|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=haGORCJRlOUC&pg=PA50|سەردێڕ=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics|دوایین٢=Willem van Schendel|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Duke University Press|ژپنک=٩٧٨-٠٨٢٢٣٥٣١٨٨|پەڕە=٥٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230707092408/https://books.google.com/books?id=haGORCJRlOUC&pg=PA50|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و پەنجابیەکان دێن. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gandhi|یەکەم=Rajmohan|سەردێڕ=Punjab: A History from Aurangzeb to Mountbatten|بڵاوکەرەوە=Aleph Book Company|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٩٣-٨٣٠٦٤-٤١-٠|شوێن=New Delhi, India, Urbana, [[Illinois]]|پەڕە=١}}</ref> زۆربەی خەمڵاندنەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە چین نزیکەی ٢٠ بۆ ٣٠ ملیۆن موسڵمانی ھەیە (١.٥% بۆ ٢%ی دانیشتووان). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|سەردێڕ=China |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210213122152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|وێبگە=[[The World Factbook]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71338.htm|سەردێڕ=China (includes Hong Kong, Macau, and Tibet) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190710075050/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71338.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣|وێبگە=Archived Content}}</ref> ئیسلام لە ئەوروپا دووەم گەورەترین ئایینە لە دوای [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] لە زۆرێک لە وڵاتان، ڕێژەی گەشەکردن بە پلەی یەکەم دەگەڕێتەوە بۆ کۆچکردن و بەرزبوونەوەی ڕێژەی لەدایکبوونی موسڵمانان لە ساڵی ٢٠٠٥، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Muslims in Europe: Country guide|ئیش=[[BBC News]]|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090929213440/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm}}</ref> کە ٤.٩%ی ھەموو دانیشتوانی ئەوروپا لە ساڵی ٢٠١٦دا پێکدەھێنێت. <ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Hackett |یەکەم=Conrad |سەردێڕ=5 facts about the Muslim population in Europe |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ئیش=[[Pew Research Center]] |ناونیشان=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190105202657/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گۆڕینی ئایین ھیچ کاریگەرییەکی لەسەر گەشەی دانیشتوانی موسڵمان نییە چونکە "پێدەچێت ژمارەی ئەو کەسانەی کە لەڕێگەی ئایینییەوە دەبنە موسڵمان بە نزیکەیی یەکسان بێت بە ژمارەی ئەو موسڵمانانەی کە ئیسلام بەجێدەھێڵن". ھەرچەندە، پێشبینی دەکرێت ئیسلام لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠٥٠دا لە ڕێگەی گۆڕینی ئایینییەوە ٣ ملیۆن کەسی بۆ زیاد بووبێ، کە زۆربەیان لە ئەفریقای ژێر سەحران (٢.٩ ملیۆن). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://wayback.archive-it.org/all/20150429153811/http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.pewforum.org/2017/04/05/the-changing-global-religious-landscape/|سەردێڕ=The Changing Global Religious Landscape |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220218030628/https://www.pewforum.org/2017/04/05/the-changing-global-religious-landscape/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Pew Research Center}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتێکی [[سی ئێن ئێن]] "ئیسلام لە ھەموو چین و توێژەکانی ژیانەوە موسڵمانانی کۆکردۆتەوە، دیارترینیان ئەمریکییە ئەفریقییەکان". <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fast-growing Islam winning converts in Western world|بڵاوکەرەوە=[[CNN]]|ناونیشان=http://edition.cnn.com/WORLD/9704/14/egypt.islam/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015114027/http://edition.cnn.com/WORLD/9704/14/egypt.islam/}}</ref> لە بەریتانیا ساڵانە نزیکەی ٦ ھەزار کەس موسڵمان دەبن و بەپێی بابەتێکی ڕاپرسی مانگانەی موسڵمانانی بەریتانیا، زۆربەی موسڵمانە نوێیەکان لە بەریتانیا ژن بوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://artsweb.bham.ac.uk/bmms/2000/06June00.asp#Women%20convert|سەردێڕ=BMMS June 2000 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080214160750/http://artsweb.bham.ac.uk/bmms/2000/06June00.asp#Women%20convert |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|لە=Women convert}}</ref> بەپێی ''ھەواڵێکی ڕۆژنامەی ھافینگتۆن پۆست'' ، "چاودێران مەزەندە دەکەن کە ساڵانە ٢٠ ھەزار ئەمریکی موسڵمان دەبن"، زۆربەیان [[ژن لە ئیسلامدا|ژن]] و ئەفریقییە ئەمریکییەکانن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/post-911-islam-converts_n_935572|سەردێڕ=Conversion To Islam One Result Of Post-9/11 Curiosity |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210111201117/https://www.huffpost.com/entry/post-911-islam-converts_n_935572 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=HuffPost |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bindel |یەکەم=Julie |بەستەری نووسەر=Julie Bindel |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://standpointmag.co.uk/features-may-10-why-do-western-women-convert-julie-bindel-islam-female-conversion|سەردێڕ=Why do Western Women Convert? - Standpoint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006102003/http://standpointmag.co.uk/features-may-10-why-do-western-women-convert-julie-bindel-islam-female-conversion |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=[[Standpoint (magazine)|Standpoint]]}}</ref> بە ھەردوو ژمارە لەسەدا و کۆی گشتی، ئیسلام خێراترین گروپی ئایینی گەورەی جیھانە کە گەشە دەکات، و پێشبینی دەکرێت تا کۆتایی سەدەی بیست و ببێتەگەورەترین گروپی جیھان و [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] تێپەڕێنێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lipka |یەکەم=Michael |دوایین٢=Hackett |یەکەم٢=Conrad |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|سەردێڕ=Why Muslims are the world’s fastest-growing religious group |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514123559/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Pew Research Center |زمان=en-US}}</ref> <ref name="pew2015" /> بەپێی خەمڵاندنەکان، تا ساڵی ٢٠٥٠، ژمارەی موسڵمانان نزیکەی یەکسان دەبێت بە ژمارەی مەسیحییەکان لە سەرانسەری جیھان، "بەھۆی تەمەنی گەنجی و ڕێژەی بەرزی منداڵبوونی موسڵمانان بە بەراورد بە گروپە ئاینییەکانی دیکە". و لەوەدایە کە لە کیشوەرەکانی ئەمریکادا بگاتە ھەمان ئاست، بەڵام ١٥ گەورەترین وڵاتی ئیسلامی ئەمانەی خوارەوەن: {| class="wikitable" style="width:90٪;" |- ! پلە || وڵات || ژمارەی دانیشتووان ||ڕێژەی موسڵمانان || مەزھبی پەیرەوکراو |- |-class="sortbottom" | ١ ||align=right|{{ئاڵا|ئیندۆنیزیا}}|| ٢٢٨٬٥٨٢٬٠٠٠ || ٨٦٫١٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٢ || align=right|{{ئاڵا|پاکستان}}|| ١٧٢٬٨٠٠٬٠٠٠ || ٩٧٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٣ || align=right|{{ئاڵا|بەنگلادیش}}|| ١٦٢٬٢٢١٬٠٠٠ || ٨٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٤ || align=right| {{ئاڵا|نێجیریا}} || ١٥٤٬٢٧٩٬٠٠٠ || ٥٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٥ || align=right| {{ئاڵا|میسر}} || ٧٧٬١٠٠٬٠٠٠ || ٩٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٦ || align=right| {{ئاڵا|تورکیا}} || ٧١٬٥١٧٬١٠٠ || ٩٩٫٨٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٧ || align=right| {{ئاڵا|ئێران}} || ٧٠٬٤٩٥٬٧٨٢ || ٩٨٪ || شیعە/سونە |-class="sortbottom" | ١٢ || align=right| {{ئاڵا|عێراق}} || ٤١٬٢٣٤٬٠٠٠ || ٩٧٪ ||شیعە/سونە |-class="sortbottom" | ٨ || align=right| {{ئاڵا|سوودان}} || ٣٩٬٣٧٩٬٣٥٨ || ٧٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٩ || align=right| {{ئاڵا|جەزائیر}} || ٣٣٬٧٦٩٬٦٦٩ || ٩٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٠ || align=right| {{ئاڵا|ئەفغانستان}} || ٣٢٬٧٣٨٬٣٧٦ || ٩٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١١ || align=right| {{ئاڵا|مەغریب}} || ٣٣٬٧٢٣٬٤١٨ || ٩٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٣ || align=right| {{ئاڵا|مالیزیا}} || ٢٧٬٧٣٠٬٠٠٠ || ٦٠٫٤٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٤ || align=right| {{flag|Saudi Arabia}} || ٢٧٬٦٠١٬٠٣٨ || ١٠٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٥ || align=right| {{ئاڵا|ئوزبەکستان}} || ٢٧٬٣٧٢٬٠٠٠ || ٨٨٪ || سونە |} [[پەڕگە:Lunar libration with phase Oct 2007 450px.gif|وێنۆک|خولیمانگ، بنەمای ڕۆژمێری کۆچی]] === ڕۆژژمێری کۆچی === {{سەرەکی|ڕۆژژمێری کۆچی}} ڕۆژژمێری کۆچی یان ڕۆژژمێری ئیسلامی پشت دەبەستێت بە ڕۆژژمێری مانگی کە بەکاردەھات لەناو عەرەبدا پێش ئیسلام، و ئەو کاتانە [[عەرەب]] ساڵەکان نابژێرن بەڵکو ھەر ساڵێک ناوێکی ھەیە کە جیای دەکاتەوە لە ساڵەکانی تر، و ئەم حاڵەتە بەردەوام بوو تا ساڵی ١٧ی کۆچی لە سەردەمی خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتابدا]] ئەوەی دانا کە ناو دەبرێت بە ڕۆژژمێری کۆچی، و یەکەم ساڵی کرد بەو ساڵەی کە پێغەمبەر [[محەممەد]] [[کۆچی مسوڵمانان|کۆچی کرد لەمەککەوە بۆ مەدینە]]، بەڵام گۆڕانکاری نەکرد لە گۆڕینی ناو و ڕیزبەندی مانگە عەرەبییەکاندا، و مانگە کۆچییەکان بریتین لە موحەڕەم، سەفەر، ڕەبیعی یەکەم، ڕەبیعی دووەم، جەمادی یەکەم، جەمادی دووەم، ڕەجەب، شەعبان، ڕەمەزان، شەوال، زولعەقدە، و زولحەجە؛ و مانگی قەمەری (مانگی) ماوەی نێوان دەرکەوتنەوەی دوو ھیلالە، یان ئەو ماوەیە کە مانگ خولێکی تەواو دەکات بەدەوری زەویدا، و ماوە گەردوونییەکەی ٢٩٫٥٣٠٥٨٨ ڕۆژە، لەبەر ئەوەیە کە مانگە کۆچییەکان یان ٢٩ یان ٣٠ ڕۆژن.<ref>https://web.archive.org/web/20200107090338/https://www.islamweb.net/ar/fatwa/50696/یحسب-زکاة-مالھ-بالتاریخ-المیلادی</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200309170556/https://ar.islamway.net/article/22625/التاریخ-الھجری-ھویة-الأمة-الإسلامیة</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === کتێبنامە === {{Refbegin|30em}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahmed |یەکەم=Imad-ad-Dean |سەردێڕ=Signs in the heavens |بەرگ=٢|بڵاوکەرەوە=Amana Publications |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=١-٥٩٠٠٨-٠٤٠-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arnold|یەکەم=Thomas |سەردێڕ=The Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith.|ناونیشان=https://archive.org/details/in.gov.ignca.21207|ساڵ=١٨٩٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bennett |یەکەم=Clinton |سەردێڕ=Interpreting the Qur'an: a guide for the uninitiated |بڵاوکەرەوە=[[Continuum International Publishing Group]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-٩٩٤٤-٨|پەڕە=١٠١|بەستەری نووسەر=Clinton Bennett}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Blankinship |یەکەم=K. |ساڵ=٢٠٠٨|chapter=The early creed |editor=T. Winter |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Classical Islamic Theology |زنجیرە=Cambridge Companions to Religion |پەڕەکان=٣٣–٥٤|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |doi=10.1017/CCOL9780521780582.003|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٨٠٥٨-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brockopp |یەکەم=Jonathan E. |سەردێڕ=Islamic Ethics of Life: abortion, war and euthanasia |ناونیشان=https://archive.org/details/islamicethicsofl0000unse |بڵاوکەرەوە=[[University of South Carolina Press]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٠٠٣-٤٧١-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bulliet|یەکەم=Richard| بڵاوکەرەوە = [[Houghton Mifflin Harcourt|Houghton Mifflin]]| ژپنک = ٠-٦١٨-٤٢٧٧٠-٨| سەردێڕ = The Earth and Its Peoples |شوێن= Boston| ساڵ = ٢٠٠٥| ناونیشان =https://archive.org/details/earthitspeoplesg0000unse_q4r6}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Burge|یەکەم=Stephen|ساڵ=٢٠١٥|سەردێڕ=Angels in Islam: Jalal al-Din al-Suyuti's al-Haba'ik fi akhbar al-mala'ik |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٥٠٤٧٣-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Çakmak |یەکەم=Cenap |سەردێڕ=Islam: A Worldwide Encyclopedia |زنجیرە=4 volumes |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٢١٧-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Campo |یەکەم=Juan E. |سەردێڕ=Encyclopedia of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Infobase Publishing]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٠-٥٤٥٤-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chittick |یەکەم=William C |سەردێڕ=Sufism: A Beginner's Guide |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-٠٥٢-٢|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=LI0kjBlXS5UC}} |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cohen-Mor |یەکەم=Dalya |سەردێڕ=A Matter of Fate: The Concept of Fate in the Arab World as Reflected in Modern Arabic Literature |ناونیشان=https://archive.org/details/matteroffateconc0000cohe |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٣٣٩٨-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis |یەکەم=Patricia A. |ناونیشان=https://archive.org/details/guidetofoodlawsr0000curt |سەردێڕ=A Guide to Food Laws and Regulations |بڵاوکەرەوە=[[Wiley-Blackwell|Blackwell Publishing Professional]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٨-١٩٤٦-٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat0000espo |سەردێڕ=Islam: The Straight Path |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٢٣٤-٤|edition=3rd |بەستەری نووسەر=John Esposito}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |سەردێڕ=The Oxford History of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٠٧٩٩-٩|ناونیشان=https://archive.org/details/oxfordhistoryofi00john |editor-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |سەردێڕ=The Oxford History of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٠٧٩٩-٩|ناونیشان=https://archive.org/details/oxfordhistoryofi00john |editor-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ناونیشان=https://archive.org/details/unholywarterrori0000espo |سەردێڕ=Unholy War: Terror in the Name of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢a|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٦٨٨٦-٠|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |سەردێڕ=What Everyone Needs to Know about Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢b|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٧١٣-٠|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat0001espo |سەردێڕ=Islam: The Straight Path |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٨٢٦٦-٨|edition=Revised 3rd |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |سەردێڕ=Islam: The Straight Path |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٩٦٠٠-٣|edition=4th |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ساڵ=٢٠١١|سەردێڕ=What Everyone Needs to Know about Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo_n1c8 |edition=2nd |شوێن=Oxford |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٤١٣-٣|author-mask=1}}[https://web.archive.org/web/20080204031050/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/book_wenkai.html Lay summary] * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Esposito |یەکەم١=John |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsonamerica00yvon |سەردێڕ=Muslims on the Americanization Path? |دوایین٢=Haddad |یەکەم٢=Yvonne Yazbeck |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٣٥٢٦-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farah |یەکەم=Caesar |سەردێڕ=Islam: Beliefs and Observances |بڵاوکەرەوە=[[Barron's Educational Series]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٠-١٨٥٣-٠|edition=5th |بەستەری نووسەر=Caesar E. Farah}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farah |یەکەم=Caesar |ناونیشان=https://archive.org/details/islambeliefsobse00fara_0 |سەردێڕ=Islam: Beliefs and Observances |بڵاوکەرەوە=[[Barron's Educational Series]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤١-٢٢٢٦-٢|edition=7th |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Firestone |یەکەم=Reuven |سەردێڕ=Jihad: The Origin of Holy War in Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٥٨٠-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Goldschmidt |یەکەم١=Arthur Jr. |سەردێڕ=A Concise History of the Middle East |دوایین٢=Davidson |یەکەم٢=Lawrence |بڵاوکەرەوە=[[Westview Press]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٢٧٥-٧|edition=8th |ناونیشان=https://archive.org/details/concisehistoryof0008gold |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Griffith |یەکەم١=Ruth Marie |بەستەری نووسەر١=Ruth Marie Griffith |سەردێڕ=Women and Religion in the African Diaspora: Knowledge, Power, and Performance |دوایین٢=Savage |یەکەم٢=Barbara Dianne |بەستەری نووسەر٢=Barbara D. Savage |بڵاوکەرەوە=[[Johns Hopkins University Press]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٨-٨٣٧٠-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Haddad |یەکەم١=Yvonne Yazbeck |دوایین٢=Smith |یەکەم٢=Jane I. |بەستەری نووسەر=Jane Idleman Smith |سەردێڕ=Muslims in the West: Visible and Invisible |شوێن=Walnut Creek, CA |بڵاوکەرەوە=Altamira |ساڵ=٢٠٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hedayetullah |یەکەم=Muhammad |سەردێڕ=Dynamics of Islam: An Exposition |بڵاوکەرەوە=[[Trafford Publishing]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٣٦٩-٨٤٢-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Holt |editor-first1=P.M. |editor-last2=Lewis |editor-first2=Bernard |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٦-١|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |بەرگ=١|بەستەری نووسەر٢=Bernard Lewis}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Holt |editor-first1=P.M. |editor-last2=Lambton |editor-first2=Ann K.S. |editor2-link=Ann Lambton |editor-last3=Lewis |editor-first3=Bernard |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٧-٨|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |بەرگ=٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Holt |editor-first1=P.M. |editor-last2=Lambton |editor-first2=Ann K.S. |editor-last3=Lewis |editor-first3=Bernard |سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |بەرگ=١A|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢١٩٤٦-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/cambridgehistory00holt_798 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hourani |یەکەم١=Albert |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofarabpeo0122hour_06BYS |سەردێڕ=A History of the Arab Peoples |بڵاوکەرەوە=[[Belknap Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠١٠١٧-٨|بەستەری نووسەر=Albert Hourani}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Caliphate of Banu Umayyah the first Phase, Ibn Katheer, Taken from Al-Bidayah wan-Nihayah |نووسەر=Ismāʻīl ibn ʻUmar Ibn Kathīr |ژپنک=٩٧٨-٦٠٣-٥٠٠-٠٨٠-٢|translator=Yoosuf Al-Hajj Ahmad |شوێن=Riyadh |بڵاوکەرەوە=Maktaba Dar-us-Salam |ساڵ=٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kobeisy |یەکەم=Ahmed Nezar |سەردێڕ=Counseling American Muslims: Understanding the Faith and Helping the People |ناونیشان=https://archive.org/details/counselingameric0000kobe |بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group|Praeger Publishers]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٤٧٢-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kramer |یەکەم=Martin |سەردێڕ=Shi'Ism, Resistance, and Revolution |ناونیشان=https://archive.org/details/shiismresistance0000unse |بڵاوکەرەوە=[[Westview Press]] |ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٠٤٥٣-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira |سەردێڕ=A History of Islamic Societies |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofislamic0000lapi_t2d2 |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٧٩٣٣-٣|edition=2nd}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=The Jews of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Routledge & Kegan Paul]] |ساڵ=١٩٨٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٤٦٢-٢|بەستەری نووسەر=Bernard Lewis}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=The Arabs in History |ناونیشان=https://archive.org/details/arabsinhistory0000bern |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٥٢٥٨-٨|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/middleeastbriefh0000lewi |سەردێڕ=The Middle East |بڵاوکەرەوە=[[Charles Scribner's Sons|Scribner]] |ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٣٢٨٠-٧|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/islaminhistory00bern |سەردێڕ=Islam in History: Ideas, People, and Events in the Middle East |بڵاوکەرەوە=[[Open Court Publishing Company]]|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٦-٩٥١٨-٢|edition=2nd |author-mask=١ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/whatwentwrongcl00lewi |سەردێڕ=What Went Wrong?: The Clash Between Islam and Modernity in the Middle East |بڵاوکەرەوە=[[Harper Perennial]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-٠٥١٦٠٥-٥|edition=reprint |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/crisisofislam00bern |سەردێڕ=The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror |بڵاوکەرەوە=[[Random House, Inc.]], New York |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٩-٦٧٨٥-٢|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Madelung |یەکەم=Wilferd |سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |ناونیشان=https://archive.org/details/successiontomuam0000made |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٤٦٩٦-٣|بەستەری نووسەر=Wilferd Madelung}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Malik |یەکەم١=Jamal |سەردێڕ=Sufism in the West |دوایین٢=Hinnells |یەکەم٢=John R. |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٢٧٤٠٨-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Momen |یەکەم=Moojan |سەردێڕ=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٣٥٣١-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr |یەکەم=Seyed Hossein |بەستەری نووسەر=Seyyed Hossein Nasr |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity|ناونیشان=https://archive.org/details/heartofislamendu00nasr}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr |یەکەم=Seyed Muhammad |ناونیشان=https://archive.org/details/ourreligions00shar |سەردێڕ=Our Religions: The Seven World Religions Introduced by Preeminent Scholars from Each Tradition (Chapter 7) |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-٠٦٧٧٠٠-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nigosian |یەکەم=Solomon Alexander |سەردێڕ=Islam: Its History, Teaching, and Practices |بڵاوکەرەوە=[[Indiana University Press]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-٢١٦٢٧-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/islamitshistoryt0000nigo |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peacock|یەکەم=A.C.S.|سەردێڕ=Islam, Literature and Society in Mongol Anatolia|ڕێکەوت=٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |doi= 10.1017/9781108582124|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٥٨٢١٢-٤|s2cid=٢١١٦٥٧٤٤٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |ناونیشان=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe |سەردێڕ=Islam: A Guide for Jews and Christians |بڵاوکەرەوە=[[Princeton University Press]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١١٥٥٣-٥}} * {{Cite report |date=October 2009 |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |publisher=[[Pew Research Center]] |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/7/2009/10/Muslimpopulation.pdf |access-date=25 May 2020 |ref={{sfnref|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} }} [https://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ Overview]. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rippin |یەکەم=Andrew |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimstheirreli0000ripp |سەردێڕ=Muslims: Their Religious Beliefs and Practices |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٢١٧٨١-١|edition=2nd |بەستەری نووسەر=Andrew Rippin}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Serjeant |یەکەم=R.B. |ڕێکەوت=١٩٧٨ |سەردێڕ=Sunnah Jami'ah, pacts with the Yathrib Jews, and the Tahrim of Yathrib |journal=[[Bulletin of the School of Oriental and African Studies]] |بەرگ=٤١|پەڕەکان=١–٤٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0041977X00057761 |s2cid=١٦١٤٨٥٦٧١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sachedina |یەکەم=Abdulaziz |سەردێڕ=The Just Ruler in Shi'ite Islam: The Comprehensive Authority of the Jurist in Imamite Jurisprudence |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] US |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٩١٥-٢|بەستەری نووسەر=Abdulaziz Sachedina}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith |یەکەم=Jane I. |بەستەری نووسەر=Jane Idleman Smith |سەردێڕ=The Islamic Understanding of Death and Resurrection |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٦٤٩-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Stefon |editor-first=Matt |سەردێڕ=Islamic Beliefs and Practices |بڵاوکەرەوە=[[Britannica Educational Publishing]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٥٣٠-٠٦٠-٠|شوێن=New York |ناونیشان=https://archive.org/details/islamicbeliefspr0000stef |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ṭabāṭabāʼī |یەکەم١=Sayyid Mohammad Hosayn |سەردێڕ=Shi'ite Islam |translator-last=Nasr |translator-first=Seyyed Hossein |بڵاوکەرەوە=[[SUNY Press]] |ساڵ=١٩٧٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٩٥-٢٧٢-٩|بەستەری نووسەر=Allameh Tabatabaei}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Teece |یەکەم=Geoff |ناونیشان=https://archive.org/details/islam0000teec_a5d6 |سەردێڕ=Religion in Focus: Islam |بڵاوکەرەوە=[[Grolier|Franklin Watts Ltd]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٩٦-٤٧٩٦-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Trimingham |یەکەم=John Spencer |سەردێڕ=The Sufi Orders in Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/sufiordersinisla0000trim_x5k7 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٠٥٨-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turner |یەکەم=Colin |سەردێڕ=Islam: the Basics |ناونیشان=https://archive.org/details/islambasics0000turn |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٤١٠٦-٦|شوێن=London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turner |یەکەم=Bryan S. |سەردێڕ=Weber and Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/weberislam0001turn |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٧٤٥٨-٩|شوێن=London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Waines |یەکەم=David |سەردێڕ=An Introduction to Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/introductiontois0000wain_y8x7 |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٣٩٠٦-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |سەردێڕ=The Formative Period of Islamic Thought |ناونیشان=https://archive.org/details/formativeperiodo0000watt |بڵاوکەرەوە=University Press Edinburgh |ساڵ=١٩٧٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٢٢٤-٢٤٥-٢|بەستەری نووسەر=William Montgomery Watt}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadprophets00watt |سەردێڕ=Muhammad: Prophet and Statesman |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٧٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨١٠٧٨-٠|edition=New |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Weiss |یەکەم=Bernard G. |سەردێڕ=Studies in Islamic Legal Theory |بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers|Brill Academic publishers]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٠٦٦-٢|شوێن=Boston |بەستەری نووسەر=Bernard G. Weiss}} {{Refend}} * پوختەی مێژووی ئیسلامی، ن/د. سھیل طقوش، و/ نھاد جلال حبیب اللە * فەرموودە ھاوبەشەکانی بوخاری و موسلیم، ئامادەکرن و وەرگێڕانی/جەمەکەریم عەبدولڵا === ئینساکلۆپیدیا و فەرھەنگەکان === {{Refbegin|30em}} * {{harvc |last1=Gardet|first1=L.|last2=Jomier|first2=J.|year=2012|c=Islām |in=Encyclopaedia of Islam (2nd ed.)}} {{doi|10.1163/1573-3912_islam_COM_0387}} * {{Cite encyclopedia |title=Encyclopædia Britannica |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]}} * {{Cite encyclopedia |ref={{harvid|Fahlbusch et al|2001}} |editor-last=Fahlbusch |editor-first=Erwin |display-editors=etal |url={{google books|plainurl=y|id=yaecVMhMWaEC}} |title=The Encyclopedia of Christianity |publisher=[[Brill Publishers]] |year=2001 |isbn=978-90-04-11695-5 |volume=2}} * {{cite encyclopedia |year=1913–1936 |title=[[Encyclopaedia of Islam]] |editor1-last=Houtsma |editor1-first=M.T. |editor1-link=Martijn Theodoor Houtsma |editor2-first=T.W. |editor2-last=Arnold |editor2-link=Thomas Walker Arnold |editor3-first=R. |editor3-last=Basset |editor4-first=R. |editor4-last=Hartmann |edition=1st |place=Leiden |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-08265-6 |ref={{harvid|Encyclopaedia of Islam (1st ed.)|1913–1936}}}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=[[Encyclopaedia of Islam]] |editor-last=Bearman |editor-first=P.J. |issn=1573-3912 |editor1-link=Peri Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor5-link=Wolfhart Heinrichs |edition=2nd |place=Leiden |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-16121-4 |ref={{harvid|Encyclopaedia of Islam (2nd ed.)|2012}}}} * {{Cite encyclopedia |title=Encyclopaedia of Islam Online |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |editor-last=Bearman |editor-first=P.J. |issn=1573-3912 |editor1-link=Peri Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor5-link=Wolfhart Heinrichs |ref={{harvid|Encyclopaedia of Islam Online|n.d.}} |year=n.d. |url=https://brill.com/view/package/eio?language=en |url-access=subscription}} * {{Cite encyclopedia |year=2004 |title=Encyclopedia of Islam and the Muslim World |series=[[Macmillan Reference Books]] |publisher=[[Thomson-Gale]] |url=https://archive.org/details/encyclopediaofis0001unse |editor-last=Martin |editor-first=Richard C. |isbn=978-0-02-865603-8}} * {{Cite encyclopedia |title=[[Encyclopaedia of the Qur'an|Encyclopaedia of the Qur'an Online]] |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |year=n.d.|editor-first=Jane Dammen|editor-last=McAuliffe|editor-link=Jane Dammen McAuliffe}} * {{cite encyclopedia |title=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]] |volume=2 |editor-first=Jane Dammen |editor-last=McAuliffe |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |year=2002}} * {{cite encyclopedia |title=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]] |volume=3 |editor-first=Jane Dammen |editor-last=McAuliffe |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |year=2003}} * {{Cite encyclopedia |title=Encyclopedia of Religious Rites, Rituals, and Festivals |publisher=[[Routledge]] |editor-last=Salamone |editor-first=Frank |edition=1st |isbn=978-0-415-94180-8 |series=Routledge Encyclopedias of Religion and Society |volume=6 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofre00sala |jstor=j.ctt1jd94wq |year=2004 <!-- no bot -->}} * {{Cite encyclopedia |year=2003 |title=The New Encyclopedia of Islam |publisher=[[AltaMira Press]] |url=https://archive.org/details/newencyclopediao0000glas |editor-last=Glassé |editor-first=Cyril |series=Revised Edition of the Concise Encyclopedia of Islam |isbn=978-0-7591-0190-6 |url-access=registration}} * {{Cite encyclopedia |editor-last=Esposito |editor-first=John |title=The Oxford Dictionary of Islam |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2003 |isbn=978-0-19-512558-0 |url=https://archive.org/details/oxforddictionary00bada |url-access=registration}} {{doi|10.1093/acref/9780195125580.001.0001}} – via Oxford Reference. * {{Cite encyclopedia |editor-last=Esposito |editor-first=John |year=2004 |title=The Oxford Dictionary of Islam |place=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-975726-8 |url=https://books.google.com/books?id=E324pQEEQQcC}} * {{Cite encyclopedia |year=2006 |title=The Qur'an: An Encyclopedia |publisher=[[Routledge]] |url={{google books|plainurl=y|id=isDgI0-0Ip4C|page=}} |editor-last=Leaman |editor-first=Oliver |isbn=978-0-415-32639-1}} {{Refend}} == ئەمانەش ببینە == {{Sister project links |wikt=Islam |commons=Category:Islam |b=Subject:Islam |n=Category:Islam |q=Islam |s=Portal:Islam |v=Islam |voy=Islam |species=no |d=Q432 |m=no|mw=no}} {{Refbegin}} * [https://www.barnesandnoble.com/w/encyclopedia-of-sahih-al-bukhari-arabic-virtual-translation-center/1134457685?ean=2940160787701 Encyclopedia of Sahih Al-Bukhari] by Arabic Virtual Translation Center (New York 2019, [[Barnes & Noble]] {{ISBN|978-0-359-67265-3}}). The foundation of Islam: from revelation to tawhid. * Abdul-Haqq, Abdiyah Akbar (1980). ''Sharing Your Faith with a Muslim''. Minneapolis: [[Bethany House Publishers]]. ''N.B''. Presents the genuine doctrines and concepts of Islam and of the Holy Qur'an, and this religion's affinities with Christianity and its Sacred Scriptures, in order to "dialogue" on the basis of what both faiths really teach. {{ISBN|0-87123-553-6}} * {{Cite encyclopedia |year=2008 |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=[[SAGE Publishing|SAGE]]; [[Cato Institute]] |location=Thousand Oaks, CA |last=Ahmad |first=Imad-ad-Dean |title=Islam |author-link=Imad-ad-Dean Ahmad |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |editor-link=Ronald Hamowy |pages=256–258 |doi=10.4135/9781412965811.n155 |isbn=978-1-4129-6580-4 |lccn=2008009151 |oclc=750831024 |url={{Google books|yxNgXs3TkJYC|plainurl=yes}} }} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Akyol |یەکەم=Mustafa |ناونیشان=https://archive.org/details/islamwithoutextr0000akyo |سەردێڕ=Islam Without Extremes |بڵاوکەرەوە=[[W.W. Norton & Company]] |ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٠٧٠٨٦-٦|edition=1st |بەستەری نووسەر=Mustafa Akyol}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arberry |یەکەم=A.J. |ناونیشان=https://archive.org/details/koraninterpreted00ajar |سەردێڕ=The Koran Interpreted: A Translation |بڵاوکەرەوە=Touchstone |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٢٥٠٧-٦|edition=1st |بەستەری نووسەر=A. J. Arberry}} * Cragg, Kenneth (1975). ''The House of Islam'', in ''The Religious Life of Man Series''. Second ed. Belmont, CA: [[Wadsworth Publishing Company]] 1975. xiii, 145 p. {{ISBN|0-8221-0139-4}}. * Hourani, Albert (1991). ''Islam in European Thought''. First pbk. ed. Cambridge, Eng. : [[Cambridge University Press]], 1992, cop. 1991. xi, 199 p. {{ISBN|0-521-42120-9}}; alternative ISBN on back cover, 0-521-42120-0. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Khan |یەکەم١=Muhammad Muhsin |سەردێڕ=Noble Quran |دوایین٢=Al-Hilali Khan |دوایین٣=Muhammad Taqi-ud-Din |بڵاوکەرەوە=[[Dar-us-Salam Publications]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٧٤٠-٧٩-٩|edition=1st |بەستەری نووسەر=Muhammad Muhsin Khan}} * Khanbaghi, A, (2006). ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early Modern Iran''. [[I. B. Tauris]]. * Khavari, Farid A. (1990). ''Oil and Islam: the Ticking Bomb''. First ed. Malibu, Calif. : Roundtable Publications. viii, 277 p. , ill. with maps and charts. {{ISBN|0-915677-55-5}}. * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Jewish Discovery of Islam: Studies in Honor of Bernard Lewis |ناونیشان=https://archive.org/details/jewishdiscoveryo0000unse |بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٩٦٥-٢٢٤-٠٤٠-٨|editor-last=Kramer |editor-first=Martin |editor-link=Martin Kramer}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kuban |یەکەم=Dogan |سەردێڕ=Muslim Religious Architecture |بڵاوکەرەوە=[[Brill Academic Publishers]] |ساڵ=١٩٧٤|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٣٨١٣-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/islamwest00lewi_0 |سەردێڕ=Islam and the West |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٩٠٦١-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/culturesinconfli0000lewi |سەردێڕ=Cultures in Conflict: Christians, Muslims, and Jews in the Age of Discovery |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٠٢٨٣-٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mubarkpuri |یەکەم=Saifur-Rahman |سەردێڕ=The Sealed Nectar: Biography of the Prophet |بڵاوکەرەوە=[[Dar-us-Salam Publications]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩١٤٤-٠٧١-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Najeebabadi |یەکەم=Akbar Shah |سەردێڕ=History of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Dar-us-Salam Publications]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩١٤٤-٠٣٤-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rahman |یەکەم=Fazlur |ناونیشان=https://archive.org/details/ISBN -9780226702810 |سەردێڕ=Islam |بڵاوکەرەوە=[[University of Chicago Press]] |ساڵ=١٩٧٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٠٢٨١-٠|edition=2nd |بەستەری نووسەر=Fazlur Rahman Malik}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schimmel |یەکەم=Annemarie |ناونیشان=https://www.giffordlectures.org/books/deciphering-signs-god-phenomenological-approach-islam |سەردێڕ=Deciphering the Signs of God: A Phenomenological Approach to Islam |بڵاوکەرەوە=[[State University of New York Press]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-١٩٨٢-٣|بەستەری نووسەر=Annemarie Schimmel |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422154518/https://www.giffordlectures.org/books/deciphering-signs-god-phenomenological-approach-islam |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schuon |یەکەم=Frithjof |سەردێڕ=Understanding Islam |بڵاوکەرەوە=[[Allen & Unwin]] |ساڵ=١٩٦٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٤١٥٣٢-٢٤-٢|edition=3rd |بەستەری نووسەر=Frithjof Schuon}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tausch |یەکەم=Arno |سەردێڕ=What 1.3 Billion Muslims Really Think: An Answer to a Recent Gallup Study, Based on the "World Values Survey". Foreword Mansoor Moaddel, Eastern Michigan University |بڵاوکەرەوە=[[Nova Science Publishers]], New York |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٦٩٢-٧٣١-١|edition=1st}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tausch |یەکەم١=Arno |سەردێڕ=The political algebra of global value change. General models and implications for the Muslim world |یەکەم٢=Almas |دوایین٢=Heshmati |یەکەم٣=Hichem |دوایین٣=Karoui |بڵاوکەرەوە=[[Nova Science Publishers]] |شوێن=New York |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٩٤٨-٨٩٩-٨|edition=1st}} Prepublication text available at: {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Tausch |یەکەم١=Arno |دوایین٢=Heshmati |یەکەم٢=Almas |دوایین٣=Karoui |یەکەم٣=Hichem |ڕێکەوت=کانوونی دووەم ٢٠١٤ |سەردێڕ=The political algebra of global value change. General models and implications for the Muslim world |وێبگە=ResearchGate |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/290349218}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tausch |یەکەم١=Arno |سەردێڕ=Political Islam and Religiously Motivated Political Extremism |زنجیرە=SpringerBriefs in Political Science |بڵاوکەرەوە=[[Springer Nature]] |شوێن=Cham |ساڵ=٢٠٢٣|doi=10.1007/978-3-031-24854-2 |ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣١-٢٤٨٥٣-٥|s2cid=256852082 |edition=1st |ناونیشان=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24854-2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Walker |یەکەم=Benjamin |سەردێڕ=Foundations of Islam: The Making of a World Faith |بڵاوکەرەوە=[[Peter Owen Publishers]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٢٠٦-١٠٣٨-٣|بەستەری نووسەر=Benjamin Walker (author)}} {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20131217012407/http://islam-qa.com/ar الفتاوی الإسلامیة]. * [http://www.sultan.org/a/ دلیل المواقع الإسلامیة المتکامل]. * [http://arabic.islamicweb.com/ الشبکة الإسلامیة]. * [http://www.aqaedalshia.com/ الشیعة الإمامیة]{{بەستەری مردوو|url=http://www.aqaedalshia.com/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}. * [http://al-islam.org/index.php?inl_language=arabic موقع الإسلام]. {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Islam|ئیسلام}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|قورئان|مێژووی ئیسلام|ئایین|مەدینە|مەککە}} [[پۆل:ئیسلام|ئیسلام]] [[پۆل:ئایینە یەکتاپەرستییەکان]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] [[پۆل:ئیسلام لەسەدەی ٧ەم]] q6tp0hj1pkn0wyc2qgm8rxieoluof7o 0 2661 1585649 1557417 2026-05-20T16:37:35Z Hivja 64112 /* */ 1585649 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی =ئیسرائیل{{ھن}}יִשְׂרָאֵל |ناو_فەرمی =State of Israel |ناوی_باو =מְדִינַת יִשְׂרָאֵל |ئاڵا_وێنە =Flag of Israel.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of Israel.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی ={{چینی ناوەند}}[[پەڕگە:Hatikvah instrumental.ogg]]{{کۆتایی}}{{ھن}}Hatikvah ('''הַתִּקְוָה''') |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =LocationIsrael.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ئورشەلیم]] </small> |latd=31 |latm=47 |latNS=N |longd=35 |longm=13 |longEW=E |شار_گەورەترین = [[ئورشەلیم]] (قودس) |زمانەکان_فەرمی =[[زمانی عیبری|عیبری]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =٧٣٫٩٪ [[جوو]]، ٢١٫١٪ [[عەرەب]]، ٥٪ ئەوانی دیکە |جۆری_دەسەڵات =پەرلەمانی |پلەی_سەرۆک١ =[[سەرۆک کۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ =[[ئایزک ھێرزۆگ|ئیسحاق ھێرزۆگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =[[بێنیامین نێتانیاھو]] <ref>https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-of-israel-8-october-2023#:~:text=The%20Prime%20Minister%20spoke%20to,attacks%20by%20Hamas%20against%20Israel.</ref><ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/prime-ministers-of-israel</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =وەرگرتنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات =سەربەخۆیی لە حووکمی بەریتانیا لەسەر فەلەستین |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١٤ی ئایار]] [[١٩٤٨]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =١٥١ەم |area_km2 = 20,770{{\}}22,072 ([[List of countries and dependencies by area|153rd]]) |area_sq_mi = ٨٬٠١٩{{\}}٨٬٥٢٢ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان =9,517,181 |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان =٩٥ەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان =[[٢٠٢٥]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک.م.٤گۆش =٣٦٥٠٣ |پلە_چڕیی_دانیشتوان =٣٠ـەم |دراو = [[شێکێل]] ₪ |کۆدی_دراو =ILS |کاتی_ناوچەیی =IST |قەرەبووی_کات =+٢ |لای_لێخوڕین =ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.il]] |کۆدی_تەلەفوون =٩٧٢ }} [[پەڕگە:Political map of Israel-Palestine.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری]] ئیسرائیل و بەڕێوەبەرایەتیی [[میری]]ی [[فەلەستین]]]] '''ئیسرائیل''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: יִשְׂרָאֵל‎، بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: إسرائیل، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Israel)، بەفەرمی '''دەوڵەتی ئیسرائیل''' (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‎)، دەوڵەتێکە دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیاوە]]، و ئەکەوێتە سەر کەناری ڕۆژاوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]]، لە [[باکوور|باکوورەوە]] ھاوسنوورە لەگەڵ [[لوبنان]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری رۆژاواوە]] لەگەڵ [[سووریا]] و لە [[ڕۆژھەڵات|رۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[کەناری ڕۆژاوا]]ی [[فەلەستین]] و [[ئوردن]] و لە [[باشوور|باشوورەوە]] لەگەڵ [[کەرتی غەززە]]ی [[فەلەستین]]ی و [[میسر]] دا سنووری ھەیە. وڵاتی ئیسرائیل لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨ دامەزرا، کە لەلایەن ئەنجومەنی جوولەکەی [[زایۆنیزم|زایۆنیزمەوە]] راگەیەندرا لە [[فەلەستین]]، لەڕۆژی ئەنجام گەیەندراوی داواکاریی [[بەریتانیا|بەریتانیی]]، بەپێی بڕیاری [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و بڕیاری [[بەریتانیا]]، لەژێر سێبەری شەڕ و ناکۆکیی [[جوو]] و [[عەرەب]]، بووە ھۆی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|نسکۆ]]ی [[فەلەستین]]ی، کە بووە ھۆی لەناوچوون و داڕووخانی گەلێک [[شار]] و [[گوند|دێی]] فەلەستین، و بەھاندانی ھەندێک لە سوپا عەرەبییەکانەوە کە داوایان لە [[فەلەستینییەکان]] کرد کە شوێنەکانییان بەجێ بھڵێن بە بیانووی پاکژکردنیان، بەجۆرێک کە دانیشتووانی ئەو شوێنانە وەک پەنابەر چوونە [[کەناری رۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]] و ھەندێک وڵاتی عەرەبیی تریش. وڵاتی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا بەمەبەستی وەرگرتن و پێشوازییکردن لەو [[جوو|جوولەکانە]] کە دەرکرا بوون و رۆیشتبوون لە رۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] و نیشتەجێ و نیشتمانیی کردنییان لە وڵاتێکی جوولەکەیی دا، ھەروەھا وەرگرتنی [[جوو]] لە ھەموو سەرانسەری جیھاندا. == مێژوو == [[بەنی ئیسرائیل]]ییە [[عیبرییەکان]] لە [[فەلەستین]] لەسەرەتای سەدەی شانزدەھەمی پێش زایینەوە نیشتەجێ بوون، لەئێستادا [[جوو]]ە ھاوچەرخە نوێیەکان خۆیان بە وەچەی ئەوان دەزانن و خۆیانیان بۆ دەگەڕێننەوە، پێشیان وایە کە [[فەلەستین]] نیشتمانی نەمری خۆیانە. لەکۆتایی دووھەزارەکانی پێش زاییندا، [[پادشایەتی ئیسرائیلی یەکگرتوو|پادشایەتی بەنی ئیسرائیل]] دامەزرا پاشان جودا بووەوە بۆ دوو پادشایەتی، ھیچییان خۆیان پێ ڕانەگیرا و جێگیر نەبوون تەنھا پادشایەتی یەھودا نەبێت کە لەسەرەتای سەدەی یەکەمی زایینییدا داڕووخا. لە سەدەی یەکەمی پێش زاییندا، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانییەکان]] پادشایەتی یەھودایان کردە بەشێک لە ئیمپڕاتۆرییەکەیان، بەڵام پاش دووجار یاخییبوونی جوو لێیان لەسەدەی یەکەم و دووەمی زایینیدا، جوویان لەکۆڵخۆیان کردەوە و دەریان ھێنان لە گرینگییەکانییان، ناوی فەلەستینییان لەخۆگرت لەبری ناوی ھودا وەک ناوێک بۆ ئەو [[پارێزگا]]یەی ئیمپڕاتۆرییەتەکە. لەو کاتەوە ژمارەی جوو لەو نیشتمانەدا خێرا زۆر بوو، ناو فەلەستینیش ئەگەڕێتەوە بۆ ناوی نەتەوەی فەلەستینی کۆن. پاشان [[خەلافەتی ڕاشدین]] ھاتە کایەوە و لەگەڵیشیدا فتووحاتی ئیسلامی کە فەلەستینیشی گرتەوە، ئەمەش لە لەسەردەمی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] دا. === شەڕی ١٩٤٨ === [[پەڕگە:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_14.JPG|وێنۆک|[[ئورشەلیم]]]] دوای وازھێنانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]] لە خاکی [[فەلەستین]] و دەرگا واڵا کرا بەڕووی ئیسرائیل تا ڕاگەیاندنی وڵاتی جوولەکە بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[تیۆدۆر ھێرتسل]] کەپێشتر لە پڕۆتۆکۆڵاتی ساڵانی ١٨٩٠ دایان ڕشتبوو بەمەش [[عەرەب]]ەکان ڕازی نەبوون. بەو ھۆیەوە شەڕێکی خوێناوی ڕوویدا. === لەدوای جەنگی ١٩٦٧ === ئەم جەنگە لەنێوان [[عەرەب]] و [[جوولەکە]] بوو تێیدا لە کۆتاییدا بەھاوکاری [[ئەمریکا]]، ئیسرائیل سەرکەوت بەسەر عەرەبەکان و ئیسرائیل [[بەرزایییەکانی جۆلان]] [[نیمچە دوورگەی سینا]]ی داگیرکرد [[جەنگی ١٩٦٧|لە ماوەی ٦رۆژدا]]، ئەم جەنگە کە بە ھێرشی ئیسرائیل دەستی پێکرد وای کرد کە [[فەڕەنسا]] ھاوکاریەکانی بۆ ئیسرائیل ڕاگرت. == ناونان == دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٤٨، وڵاتەکە بە فەرمی ناوی «دەوڵەتی ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל) وەرگرت، دوای ئەوەی پێشنیارە مێژوویی و ئایینییەکان بۆ خاکی ئیسرائیل وەک «[[زایۆن]] و یەھودا» ڕەتکرانەوە. لە ھەفتەکانی یەکەمی سەربەخۆییدا، حکوومەت زاراوەی «ئیسرائیلی»ی ھەڵبژارد بۆ ئاماژەدان بە ھاووڵاتییەکی ئیسرائیل، بەو ڕاگەیاندنە فەرمییەی کە لەلایەن وەزیری دەرەوە مۆشێ شارێتەوە ئەنجامدرا.<ref>https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071016074447/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798687-2,00.html</ref> لە ڕووی مێژووییەوە ناونیشانی وەک خاکی ئیسرائیل و بەنی ئیسرائیل بەکاردەھێنرا بۆ ئاماژەکردن بە شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل و تەواوی خەڵکی [[جوولەکە]] بە یەک لەدوای یەک. ناوی «ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: יִשְׂרָאֵל؛ بە [[یۆنانی]]: Ἰσραήλ) لە تەوراتەوە وەرگیراوە. کە لەم دەستەواژانەدا ئاماژەیە بۆ [[یەعقووب]] کە بەپێی [[کتێبی پیرۆزی عیبری|پەرتووکی پیرۆزی عیبری]]، ناوەکە دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی لەگەڵ [[فریشتە]]یەکی یەزدان زۆرانبازی کردووە، ناوی لێنراوە. دوانزە کوڕەکەی یەعقووب بوونە باوباپیرانی [[بەنی ئیسرائیل|نەوەکانی ئیسرائیل]] کە ناسراون بە دوانزە ھۆزی ئیسرائیل یان نەوەکانی ئیسرائیل. یەعقووب و کوڕەکانی لە [[کەنعان]] ژیاون، بەڵام برسێتی ناچاری کردوون بچنە [[میسر]] بۆ ماوەی چوار نەوە، ٤٣٠ ساڵی خایاند، تا [[مووسا]] ئیسرائیلییەکانی بردەوە بۆ کەنعان وەک لە پەرتووکی دەرچوون بە وردی باسکراوە. کۆنترین شوێنەواری ناسراو کە وشەی «ئیسرائیل» وەک گرووپێک باس دەکات لە لەوحەی مێرنێپتا دا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میسری کۆن و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی سێزدەھەمی [[پێش زایین]].<ref>https://web.archive.org/web/20160722032239/http://www.nytimes.com/2000/11/07/opinion/07iht-edlevine.t.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA186</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107011027/https://books.google.com/books?id=yklDk6Vv0l4C&pg=PA907</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AWZsAAAAQBAJ&pg=PA32</ref><ref>Wells، John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ص. 381. ISBN:978-0-582-05383-0. entry "Jacob".</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181005145049/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1312.htm</ref><ref>https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0206.htm#16</ref><ref>Barton & Bowden 2004، صفحة 126. "The Merneptah Stele... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."</ref> ھەروەھا بە خاکە پیرۆزەکان ناسراوە، ناوچەکە پیرۆزە بۆ ھەموو [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] لەوانە [[جوولەکایەتی]]، [[مەسیحییەت]]، [[ئیسلام]]، [[درووز]] و [[بەھایی]]. لەژێر دەسەڵاتی کارگێڕی [[بەریتانیا]] (١٩٢٠–١٩٤٨)، تەواوی ناوچەکە بە [[فەلەستین]] ناسرابوو. بەدرێژایی سەدەکان ئەم ناوچەیە بە چەندین ناوی دیکە ناسرا، لەوانە کەنعان، سامریا، یەھودا، یەھودییەت، سووریا فەلەستین و باشووری سووریا.<ref>https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/</ref> == جوگرافیا== [[پەڕگە:Israel_Topography.png|وێنۆک|چەپ|نەخشەی بەرز و نزمی ئیسرائیل]] [[پەڕگە:Map of Israel, neighbours and occupied territories-ar.svg|وێنۆک|چەپ|نەخشەی ئیسرائیل و [[فەلەستین]]]] سنوورە سیاسییەکانی ئیسرائیل یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆرترین مشتومڕی لەسەرە لە جیھاندا، بەو پێیەی لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە تا ئێستا سنوورە فەرمییەکانی خۆی بە تەواوی ڕانەگەیاندووە، ئەو بەشە سنوورانەی کە لە نێوان ئیسرائیل و وڵاتانی دراوسێیدا ڕێککەوتوون، سنووری [[میسر]] (کە تێدەپەڕێت لە نێوان [[نیمچەدوورگەی سینا|ناوچەی سینا]] و نەگێڤ) و دوو بەشی سنووری [[ئوردن]] (لە وادی عەرەبە و لە مەرج بیسان)، کە لەدوای واژووکردنی دوو پەیماننامەی ئاشتی دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بە پێی فەرمانە نێونەتەوەییەکان (بەناوی «ھێڵی شین») لە باشووری [[لوبنان]] کشانەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٥ ئیسرائیل «ھێڵی سەوز»ی دەوروبەری کەرتی [[غەززە]]ی وەک سنووری خۆی ڕاگەیاند. دەوڵەتی ئیسرائیل دەکەوێتە کیشوەری [[ئاسیا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریای ناوین]]. لە ڕووی جوگرافیاوە ئیسرائیل وڵاتێکی بچووکە و ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٩.٧ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://hulul.el-jeel.com/200412/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010211823/https://hulul.el-jeel.com/200412/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە تا ئێستا، ئیسرائیل لایەنێک بووە لە ململانێکانی ناوچەکە، بەتایبەتی لەگەڵ میسر، سووریا، لوبنان، ئوردن و فەلەستینییەکان. == حکوومەت و سیاسەت == === پایتەخت === [[قودس|ئۆرشەلیم]] پایتەختی ئیسرائیلە بەپێی یاسای «بنەڕەتی ئۆرشەلیم، پایتەختی ئیسرائیل»ە، کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کنێستەوە پەسەندکرا، بەڵام پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەموو باڵیۆزخانەکانی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا ھەیە لە شاری [[تەلئەبیب]]ن، لەکاتێکدا ھەندێک کونسوڵخانەی وڵاتانی وەک [[تورکیا]] و [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] [[فەڕەنسا]] و ئەوانی تر لە [[قودس|ئۆرشەلیم]] ھەڵکەوتوون. === بنەمای یاسا === [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_7260_Knesset-Room.jpg|وێنۆک|چەپ|[[کنێست]]]] ئیسرائیل دەستووری فەرمی پەسەند نەکردووە. سەرەڕای ئەوەی کە بەیاننامەی دەوڵەت داوای پەسەندکردنی [[دەستوور]]ێک بوو کە لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٤٨ درەنگتر نەبێت، و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی حکوومەتی کاتی بەناوی [[دەیڤید بن گوریۆن]]، فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامیی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە، بەڵام ئەم ئەرکە بەردەوام بوو لە گواستنەوە بۆ بەشەکانی دیکە، و سەرەڕای پێشبینی ئەوەی کە ئەم یەکلاکردنەوە و یەکلاییکردنەوەکانی دواتر دەستبەجێ یان کاتی دەبن، بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەمووارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمڕانی و یاسا»دا دەمێنێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە. بەڵام [[کنێست]]، واتە پەرلەمانی ئیسرائیل، «یاسا بنەڕەتییەکان»ی وەک ئامرازی دادوەری جێگر بۆ دەستوور دەرکرد، کە کردەوەی دەسەڵاتداران و مافی مرۆڤ لە ھەندێک بواردا ڕێکدەخات، بەڵام نەبوونی دەستوورێکی کامڵ و ڕووننەبوونەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاساییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا، بۆ لێکدانەوەی سیستمی یاسایی لە زۆرێک لە حاڵەتە ناڕوونەکاندا، ئەمەش وا دەکات پێگەی دادگای باڵا بەھێزتر بێت زیاتر لەوەی لە وڵاتانی دیکەدا قبوڵکراوە. === دامودەزگاکانی حوکمڕانی === [[پەڕگە:Menora-virun-der-Knesset--w.jpg|وێنۆک|چەپ|مێنۆرای حەوتی کە [[مووسا]] لە چادرەکە و پاشان لە پەرستگەی سلێمان لەبەردەم کنێستی ئیسرائیلدا داینا]] ئیسرائیل خۆی وەک دیموکراسییەکی پەرلەمانی فرە حیزبی پێناسە دەکات کە ھاوشێوەی دیموکراسیەکانی [[ئەورووپای ناوەڕاست]]ە. واتا دامودەزگای ناوەندی پەرلەمانە، کە ڕۆڵی ئەنجوومەنی یاسادانان دەبینێت، ھەروەھا ئەندامەکانی حکوومەت و سەرۆکی دەوڵەت ھەڵدەبژێرن و چاودێری کاری دامودەزگاکانی حکوومەت دەکەن. پەرلەمانی ئیسرائیل پێی دەوترێت «کنێست» (بە واتای «کۆکەرەوە»). ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و [[بەرزایییەکانی جۆلان|کەرتی جۆلان]] و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان بە [[کنێست]] ھەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٧ەوە تا ئەمڕۆ نە دانیشتووی کەرتی ڕۆژاوا و نە دانیشتووی کەرتی [[غەززە]] مافی دەنگدانیان نەماوە لە کنێست. دوای ھەڵبژاردنە گشتییەکان، ئەندامانی کنێستی نوێ، لەنێو ئەندامان سەرۆکی حکوومەتی نوێ ھەڵدەبژێرن و ماوەیەکی دیاریکراوی پێدەبەخشن بۆ پێکھێنانی حکوومەتەکەی، دواتر ئەندامانی کنێست حکوومەت بەو شێوەیە پەسەند دەکەن کە سەرۆکە ھەڵبژێردراوەکەی پێشنیاری کردووە. ھەندێک لایەن ئیسرائیل بەم شێوەیە پۆلێن دەکەن کە لە پێشەنگی سیستمی [[دیموکراسی]] لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دایە، بەڵام ئەم دیموکراسییە زیانی پێگەیشتووە، چونکە لەلایەن ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە ڕادەگەیەندرێت کە ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە بەھۆی ئەنجامدانی تاوانی کۆمەڵکوژی دژی فەلەستینییەکان.<ref>https://www.aljazeera.net/news/</ref> == دانپێدانانی وڵاتە عەرەبییەکان بە ئیسرائیل == [[پەڕگە:Isaac Herzog state visit to Turkey, March 2022 (GPOHA1 0925).jpg|وێنۆک]] === دامەزراوەکانی داپێدانان بە ئیسرائیل لە گۆڕەپانی فەلەستینییدا === * {{ئاڵا|میسر}} * {{ئاڵا|ئوردن}} * {{ئاڵا|مۆریتانیا}} ئەم وڵاتانەش دان بە ڕەگەزنامەی ئیسرائیلی نادەن بە ھۆکاری جیاوازەوە: * {{ئاڵا|مەغریب}} * {{ئاڵا|توونس}} * {{ئاڵا|قەتەر}} (ھۆکاری شەڕ بەرامبەر بە [[غەززە]]) * {{ئاڵا|بەحرەین}} == ئابووریی == === گەشتیاری === گەشتیاری یەکێکە لەو ھۆیانەی کە پەرەی بە ئابووری ووڵاتی ئیسرائیل داوە، یەکێک لەو ھۆکارانەی کە گەشتیاران ڕووی تێدەکەن بوونی شوێنەوارە پیرۆزەکانی ھەرسێ ئاینیی جوو و [[ئیسلام]] و مەسیحی، و ڕەخساندنی تایبەت لەلایەن کەرتی تایبەتی وڵات لە خزمەتگوزاری ھۆتێل و شوێنی حەسانەوەو و چێشتخانە، لەساڵی ٢٠٠٩ دا ئیسرائیل سەروو ٢٫٧ میلیۆن گەشتیاری ھەبووە. == دانیشتوان == بەپێی ئاماری ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیسرائیل ٩.٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫١ ساڵە. ھەروەھا ٩٢ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> و کوردی جوولەکە نشین نزیکەی ٢٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس دەخەملێنرێت. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئیسرائیل (ئاماری ٢٠٢٠)<ref>https://fanack.com/ar/israel/population-of-israel/</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[جوولەکایەتی|جوویەتی]]|gray|٧٣٫٩}} {{bar percent|[[ئیسلام]]|green|٢١٫١}} {{bar percent|[[مەسیحییەت]] و ھی دیکە|blue|٥}}}} == کولتوور == [[پەڕگە:Bar_Mitzvah_a_Jewish_culture.jpg|وێنۆک|چەپ|کولتووری جوولەکەکان لە ئیسرائیل]] کولتووری ھەمەچەشنی ئیسرائیل لە فرەچەشنی دانیشتووانەکەیەوە سەرچاوە دەگرێت. جوولەکەکانی کۆمەڵگە بڵاوەبووەکان لە سەرانسەری جیھاندا نەریتە کولتووری و ئایینییەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنایەوە. کاریگەرییەکانی [[عەرەب]] لە زۆرێک لە بوارە کولتوورییەکانیاندا بوونیان ھەیە، وەک [[تەلارسازی]]، [[مۆسیقا]] و چێشتلێنان. ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە جیھاندا کە تێیدا [[ڕۆژژمێری عیبری]] بەکاردێت. ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جوولەکەکان بەپێی پشووەکانی جوولەکەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا [[شەممە]]یە؛ یان شەممەی جوولەکەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20181212143120/https://www.hse.ru/en/news/28331917.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books/about/From_the_Arab_Other_to_the_Israeli_Self.html?hl=ar&id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107225017/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+Publications/Photo+exhibits/Encounters-+The+Vernacular+Paradox+of+Israeli+Arch-+Intro.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150710000905/http://www.israel21c.org/culture/israeli-palestinian-and-jordanian-djs-create-bridge-for-peace/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181012134956/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern%20History/Israel%20at%2050/The%20International%20Israeli%20Table</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070814055003/http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/people/jewish%20festivals%20in%20israel</ref> === ئەدەبیات === ئەدەبیاتی ئیسرائیلی بە پلەی یەکەم [[شیعر]] و نووسراوەیە کە بە زمانی [[عیبری]] نووسراوە، ئەمەش وەک بەشێک لە ڕێنێسانسی زمانی عیبری وەک زمانێکی ئاخاوتن لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە، ھەرچەندە کۆمەڵێکی بچووکی ئەدەبیات بە زمانەکانی دیکە، وەک [[ئینگلیزی]] چاپ کراوە. بەپێی یاسا، دوو چاپی سەرجەم ئەو بڵاوکراوانەی لە ئیسرائیل بڵاودەکرێنەوە، دەبێت لە پەرتووکخانەی نیشتمانی ئیسرائیل لە زانکۆی عیبری [[ئورشەلیم]] دابنرێت. لە ساڵی ٢٠٠١ یاساکە ھەمووارکرایەوە و تۆمارە دەنگی و ڤیدیۆییەکان و ھی دیکەی ناچاپکراو لەخۆبگرێت. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٩٪ی ئەو ٧٣٠٠ پەرتووکەی کە گواستراونەتەوە بۆ پەرتووکخانەکە، بە زمانی عیبری بوون. ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی [[ڕۆمان]]ەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو، ھەروەھا ڕێنێسانسی عیبری قەرزاری ئەلیزەر بن یەھودایە، کە بەشدارییەکی زۆری لە زمانی عیبریدا کردووە و بەشدارییەکی زۆری کردووە لە دەوڵەمەندکردنی زمانی عیبری، وایکردووە ببێتە زمانێکی ئاخاوتن و نووسین بۆ مەبەستی تر جگە لە دەقە پیرۆزەکان و لێکۆڵینەوە لە [[تەورات]].<ref>https://archive.today/2012.05.29-153016/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190115125821/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/statistics/Pages/lgd-statistics-2016.aspx</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ [[شموئێل یووسف عەگنۆن|شموێل یووسف ئاگنۆن]] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە نێلی ساکس ھاوبەش کرد. لە ناو [[شاعیر]]ە ھەرە دیارەکانی ئیسرائیلدا یەھودا ئەمیچای، ناتان ئاڵتەرمان، لیا گۆڵدبێرگ و ڕیتچێڵ بلوستاین بوون. ڕۆماننووسانی ھاوچەرخی ئیسرائیلی بەناوبانگی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] بریتین لە ئەمۆس ئۆز، ئیتگار کێرت و دەیڤید گڕۆسمان. نووسەر سەید قاشوو لە عەرەبی ٤٨ە کە لە ئاستی نێونەتەوەیییشدا ناسراوە. ھەروەھا ئیسرائیل نیشتمانی سیاسەتوان و نووسەر ئیمیل حەبیبی بووە، کۆمەڵێک ڕۆمانی نووسیوە، لەوانە «ڕاستییە سەیرەکان لە دیارنەمانی سەعید ئەبی نەحسی مووتەشائیل» و نووسراوی تر، و خەڵاتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا بۆ [[وێژەی عەرەبی|ئەدەبیاتی عەرەبی]].<ref>https://web.archive.org/web/20180702150907/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150217200929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/250792/Emile-Habibi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190718233153/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashmag/Tashnab_Tashmag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashnab</ref> ===مۆسیقا و سەما=== [[پەڕگە:Israel_Philharmonic_Orchestra.jpg|وێنۆک|چەپ|ئۆرکێسترای ئیسرائیل کە لەلایەن زووبین میھتا بەڕێوەدەبرێت]] مۆسیقای ئیسرائیل کاریگەرییە مۆسیقییەکانی ھەموو جیھان لەخۆدەگرێت؛ مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی و سێفاردی، ئاوازی حەسیدی، مۆسیقای یۆنانی، جاز و پۆپ ڕۆک بەشێکن لە دیمەنی مۆسیقا. لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات. ئیسحاق پێرلمان، پینچاس تسوکەرمان و عووفرا حازە ھەموویان مۆسیقاژەنی بەناوبانگی نێونەتەوەیین و لە ئیسرائیل لەدایکبوون. ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە. زۆرێک لە فێستیڤاڵەکانی مۆسیقا و گۆرانی لە ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، وەک فێستیڤاڵی دەریای سوور بۆ جاز کە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ساڵانە لە ئیلات بەڕێوەدەچێت، گۆرانییە فۆلکلۆرییە تەوراتییەکانی وڵاتەکە کە بە «گۆرانییەکانی خاکی ئیسرائیل» ناسراون، لەگەڵ باسکردنی ئەزموون و پێشەنگییەکانی بنیاتنانی نیشتمانی جوولەکەکان.<ref>Broughton, Ellingham & Trillo 1999، صفحات 365–369</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120210070052/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/israel_36</ref><ref> Ben-Sasson 1985، صفحة 1095</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210501081613/https://archive.org/details/whosemastersvoic0000unse</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070206190159/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170411163728/http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=18</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129130750/http://www.eurovision.tv/page/history/year</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120312202659/http://www.redseajazzeilat.com/en/about/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120103145812/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735/en_US</ref> === سینەما و شانۆ === ١٠ فیلمی ئیسرائیلی لە سەرەتای دامەزراندنی ئیسرائیلەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراون بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. فیلمی عەجەمی ساڵی ٢٠٠٩ سێیەمین پاڵێوراوی لەسەریەک بوو بۆ فیلمێکی ئیسرائیلی. دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن، وەک فیلمەکانی محەممەد بەکری ٢٠٠٢: «جەنین و جەنین و بووکە سوورییەکە».<ref>https://web.archive.org/web/20130117112056/http://www.jpost.com/ArtsAndCulture/Entertainment/Article.aspx?id=167582</ref> ئیسرائیل بە درێژەدان بە نەریتی شانۆیی بەھێزی شانۆی یدیشی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، دیمەنێکی شانۆیی زیندوو دەپارێزێت. شانۆی حەبیمە لە ساڵی ١٩١٨ لە تەلئەبیب دامەزراوە و کۆنترین کۆمپانیای شانۆ و ڕێپەرتۆری نیشتمانییە لە ئیسرائیل.<ref>https://web.archive.org/web/20191211013717/https://www.habima.co.il/</ref> [[پەڕگە:Haredi_Judaism.jpg|وێنۆک|چەپ|گەنجانی ھاریدی بە جلوبەرگی نەریتییەوە سەیری خشتەی ڕیکلامەکان دەکەن لە [[ئورشەلیم]]]] === میدیا === ڕاپۆرتی ساڵانەی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ماڵی ئازادییەوە (Freedom House) بڵاوکراوەتەوە، ئیسرائیلی وەک وڵاتێکی ئازاد لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] ڕیزبەندی کردووە، ھەروەھا لە پلەی ٦٤ی جیھاندا ھاتووە. لە پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوورەوە دەرچووە، ئیسرائیل لە ڕیزبەندی ٩١ی وڵاتدا بووە لە کۆی ١٨٠ وڵات، ھەروەھا لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە میدیای ئیسرائیلدا زیاتر لە ١٠ زمانی جیاواز ھەیە و زمانی عیبری باڵادەستە. ڕۆژنامەگەری بە زمانی [[عەرەبی]] پێداویستییەکانی ھاووڵاتیانی عەرەبی ئیسرائیل دابین دەکات، لەگەڵ گەیشتن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]ەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ماوەی ساڵانی ھەشتا و نەوەدەکاندا، چاپەمەنی ئیسرائیل پرۆسەیەکی گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا ھات، چونکە میدیاکان وردە وردە ھاتنە ژێر کۆنترۆڵی ژمارەیەکی سنووردار لە ڕێکخراوەکانەوە، لەکاتێکدا ئەو ڕۆژنامانەی کە لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە بڵاودەکرانەوە، دەستیان بە نەمان کرد. ئەمڕۆ لە تەلئەبیب سێ کۆمەڵەی گەورە و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر میدیای گشتی ئیسرائیلدا زاڵن.<ref>https://web.archive.org/web/20190808014941/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP_2017_booklet_FINAL_April28.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190816203659/https://rsf.org/en/ranking</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170509085059/http://www.iba.org.il/world/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190507163600/http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/culture/pages/the%20printed%20media-%20israel-s%20newspapers.aspx</ref> === مۆزەخانەکان === [[پەڕگە:Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg|وێنۆک|چەپ|بینای دەفری کتێب لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، کە نووسراوەکانی [[دەریای مردوو]]ی تێدایە]] مۆزەخانەی ئیسرائیل لە [[ئورشەلیم]] یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکانی ئیسرائیل و دەستنووسەکانی دەریای مردووی تێدایە، لەگەڵ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە کەلوپەلی کۆنی جوولەکەکان و ھونەری ئەورووپی. مۆزەخانەی یاد ڤاشێمی نیشتمانی بۆ یادکردنەوەی [[ھۆلۆکۆست]]، [[ئەرشیف]]ی ناوەندی جیھانە بۆ زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە ھۆلۆکۆستەوە. مۆزەخانەی گەلی [[جوولەکە]] لە ماڵی تەفشی لە زانکۆی [[تەلئەبیب]] مۆزەخانەیەکی کارلێککارانەیە کە تایبەتە بە مێژووی کۆمەڵگە جوولەکەکان لە سەرانسەری جیھان. جگە لە مۆزەخانە گەورەکان لە شارە گەورەکاندا، لە زۆرێک لە شار و کیبوتزیمەکاندا شوێنی ھونەری کوالێتی بەرز ھەیە. میشکان لۆمانۆت لە کیبوتز عەین ھاروود مەھاد گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرییە لە باکووری وڵات.<ref>https://web.archive.org/web/20130302154234/http://www.english.imjnet.org.il/page_1465?c0=14896&bsp=14393</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070709044752/https://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html</ref><ref>http://www1.yadvashem.org/yv/en/about/index.asp</ref> ئیسرائیل زۆرترین مۆزەخانەی ھەیە بۆ ھەر تاکێک لە جیھاندا. ھەروەھا چەندین مۆزەخانەی ئیسرائیل تایبەتن بە کولتووری ئیسلامی، لەوانە مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر و پەیمانگەی ئێڵ مایر بۆ ھونەری ئیسلامی کە ھەردووکیان لە [[ئورشەلیم]]ن. مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر تایبەتمەندە بە شوێنەوارناسیی سەردەمی [[عوسمانییەکان]] و مێژووی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]. ھەروەھا شوێنی یەکەمین کەللەسەری بەردبووە کە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] دۆزرایەوە. کۆمەڵێک لە کەللەسەرەکە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل نمایشکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140625091036/http://bh.org.il/about-us.aspx</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107024929/https://www.haaretz.com/israel-news/travel/mishkan-leomanut-1.242533</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170629144146/http://travel.cnn.com/best-israel-museums-361281/</ref><ref>https://books.google.com/books?id=4Z0YrPfeHa8C</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161227024455/http://www.imj.org.il/imagine/galleries/viewItemE.asp?case=1&itemNum=359979</ref> === چێشتخانە === [[پەڕگە:Food_in_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|قاپێک کە بریتییە لە فەلافل و حوومووس و پەتاتەی سوورکراوە و زەڵاتەی ئیسرائیلی]] خواردنی ئیسرائیل خواردنە ناوخۆییەکان و ھەروەھا خواردنی جوولەکەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن کۆچبەرە جوولەکەکانەوە ھێنراونەتە وڵاتەکە. لە دروستکردنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٤٨ و بە تایبەتی لە کۆتاییەکانی حەفتاکاندا، چێشتخانەی فیووژنی ئیسرائیل پەرەی سەندووە. چێشتخانەی ئیسرائیل توخمەکانی شێوازی چێشتلێنانەکانی میزراھی، سێفاردی و ئەشکەنازی ھەیە. ھەروەھا زۆرێک لەو خواردنانە لەخۆدەگرێت کە بە شێوەیەکی نەریتی لە خواردنەکانی [[شام]]، عەرەب، ڕۆژھەڵاتی ناوین و [[دەریای ناوین]]دا دەخورێن، وەک فەلافل، حوومووس، شەکشووکە، کووسکووس و زەعتەر. ھەروەھا شنیتزل، [[پیتزا]]، ھەمبەرگەر، پەتاتەی سوورکراوە، برنج و زەڵاتە خواردنی بەناوبانگی ئیسرائیلن.<ref>https://books.google.com/books?id=KjuYCgAAQBAJ&pg=PT119</ref><ref>https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3850942,00.html</ref><ref>Gur, The Book of New Israeli Food, pg. 11</ref> نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جوولەکەکانی ئیسرائیل کشرووت لە ماڵەکانیان دەپارێزن. چێشتخانەکانی کشرووت، ھەرچەندە لە ساڵانی شەستەکاندا دەگمەن بوون، بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٢٥٪ی ھەموو چێشتخانەکان پێکدەھێنن، ئەمەش ڕەنگە ڕەنگدانەوەی بەھا عەلمانییەکانی ئەو کەسانە بێت کە کشرووت ناخۆن. چێشتخانەکانی ھۆتێلەکان زیاتر خواردنی کشرووت پێشکەش دەکەن. بازاڕی فرۆشتنی تاکەکەسی بە شێوەیەکی نەریتی لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، بەڵام بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش گەشەی کرد دوای ھاتنی کۆچبەرانی وڵاتانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی پێشوو لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا. لەگەڵ ئەو ماسییانەی کە لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، [[کەروێشک]] و نەعامە، گۆشتی [[بەراز]] لە ئیسرائیل زۆر بەرھەمدەھێنرێت و دەخورێت، سەرەڕای سنووردارکردنەکان لەلایەن ھەردوو ئایینی [[جوولەکایەتی|جوولەکە]] و [[ئیسلام]]ەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Israelis.html?hl=ar&id=CG-WQZDJdo8C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Food_for_Thought.html?hl=ar&id=FYXlAgAAQBAJ#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107171630/https://books.google.com/books?id=FYXlAgAAQBAJ&pg=PA233</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181215123309/http://www.slate.com/articles/life/faithbased/2012/08/israel_s_pork_problem_and_what_it_means_for_the_country_s_christian_arabs_.single.html</ref> === وەرزش === [[پەڕگە:88750_sports_in_israel_PikiWiki_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|کۆمەڵێک جوولەکە یاری دەکەن (١٩٣٥–١٩٣٦)]] زۆرێک لە وەرزشەکان لە ئیسرائیل بەربڵاون، بەناوبانگترینیان [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی باسکە]]یە، ١٢ تیپ کێبڕکێی جامی [[پریمەرلیگ]] دەکەن، بەناوبانگترینیان مەکابی حەیفا و بەیتاری قودس، ئیسرائیل بەشداری لە خولی یانە پاڵەوانەکانی [[ئەورووپا]] دەکات بۆ تۆپی پێ، ھەروەھا بۆ جامی باسکەی ئەورووپاش، ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بەشداری دەکات و ھەردوو خولی ژنان و پیاوان لەم پاڵەوانێتییەدا ھەیە. جگە لە تۆپی باسکە و تۆپی پێ، زۆرێک لە وەرزشە بەناوبانگەکان لە ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[تێنس]]، [[تۆپی دەست]]، و [[بالە|تۆپی بالە]]، ھەروەھا وەرزشی کەنار دەریا و ماراسۆنەکان، وەک ماراسۆنی ساڵانەی تیبیریاس، جگە لە وەرزشە مۆدێرنەکانی وەک بیسبۆڵ، [[تۆپی پێی ئەمریکی]]، و [[کریکێت]]، لەگەڵ باسکردنی [[وەرزشی شەڕکردن]] و ھی دیکە. ئیسرائیل لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردووەوە بەشداری یارییە ئۆڵۆمپیەکان کردووە، ھەروەھا ئیسرائیل میوانداری جوولەکەکانی خۆی دەکرد لەم پاڵەوانێتییەدا، کە بە مەکابیا ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٣٢ەوە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت، فەلەستینییەکان فێستیڤاڵی مەکابیایان بە ڕەگەزپەرستی دانا، کە لە ساڵی ١٩٣٢ بەڕێوەچوو، چونکە بەڕای ئەوان ئامانجی ئەوە بووە کە [[عەرەب]]ە فەلەستینییەکان پەراوێز بخات و جوولەکەکان لە گۆڕەپانی وەرزشدا باڵادەست بکات بەبێ ئەوەی دانیشتووانی عەرەب بتوانن بەشداری بکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20140409080736/http://www.thaqafa.org/Main/default.aspx?xyz=BOgLkxlDHteZpYqykRlUuI1kx/VDUOFosYKgFxmv1dyNMmXxBa+v9/W27KprXF82yuArZvAEM/TglrMe4IXyGsJO7fPW6Ub3PNX0LBeFiUjawcA/k1isisN/N/N9bFpHoALbPfiq0DI=</ref> لەیاریزانە ناودارەکانی تۆپی پێ لە پێشوو تا ئێستا [[یووسی بنعیوون]] کە لە یانەکانی خوولی ئینگلیزی [[لیڤەرپوول]] و [[چێلسی]] یاری کردووە. و لە یانە بەناوبانگە وەرزشیە کانیان ماکابی تەلئەبیب و ماکابی حەیفا کە ئەو دوویانەیە چەند جارێک بەشداریان لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە یاری تۆپی پێ و باسکە کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel}} [[پۆل:ئیسرائیل|*]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] d85uk6eto0nvphus4283hsddi3q8n8p 1585650 1585649 2026-05-20T16:39:06Z Hivja 64112 /* */ 1585650 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی =יִשְׂרָאֵל{{ھن}}إسرائيل |ناو_فەرمی =دەوڵەتی ئیسرائیل |ناوی_باو =מְדִינַת יִשְׂרָאֵל |ئاڵا_وێنە =Flag of Israel.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of Israel.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی ={{چینی ناوەند}}[[پەڕگە:Hatikvah instrumental.ogg]]{{کۆتایی}}{{ھن}}Hatikvah ('''הַתִּקְוָה''') |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =LocationIsrael.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ئورشەلیم]] </small> |latd=31 |latm=47 |latNS=N |longd=35 |longm=13 |longEW=E |شار_گەورەترین = [[ئورشەلیم]] (قودس) |زمانەکان_فەرمی =[[زمانی عیبری|عیبری]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =٧٣٫٩٪ [[جوو]]، ٢١٫١٪ [[عەرەب]]، ٥٪ ئەوانی دیکە |جۆری_دەسەڵات =پەرلەمانی |پلەی_سەرۆک١ =[[سەرۆک کۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ =[[ئایزک ھێرزۆگ|ئیسحاق ھێرزۆگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =[[بێنیامین نێتانیاھو]] <ref>https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-of-israel-8-october-2023#:~:text=The%20Prime%20Minister%20spoke%20to,attacks%20by%20Hamas%20against%20Israel.</ref><ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/prime-ministers-of-israel</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =وەرگرتنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات =سەربەخۆیی لە حووکمی بەریتانیا لەسەر فەلەستین |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١٤ی ئایار]] [[١٩٤٨]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =١٥١ەم |area_km2 = 20,770{{\}}22,072 ([[List of countries and dependencies by area|153rd]]) |area_sq_mi = ٨٬٠١٩{{\}}٨٬٥٢٢ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان =9,517,181 |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان =٩٥ەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان =[[٢٠٢٥]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک.م.٤گۆش =٣٦٥٠٣ |پلە_چڕیی_دانیشتوان =٣٠ـەم |دراو = [[شێکێل]] ₪ |کۆدی_دراو =ILS |کاتی_ناوچەیی =IST |قەرەبووی_کات =+٢ |لای_لێخوڕین =ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.il]] |کۆدی_تەلەفوون =٩٧٢ }} [[پەڕگە:Political map of Israel-Palestine.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری]] ئیسرائیل و بەڕێوەبەرایەتیی [[میری]]ی [[فەلەستین]]]] '''ئیسرائیل''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: יִשְׂרָאֵל‎، بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: إسرائیل، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Israel)، بەفەرمی '''دەوڵەتی ئیسرائیل''' (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‎)، دەوڵەتێکە دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیاوە]]، و ئەکەوێتە سەر کەناری ڕۆژاوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]]، لە [[باکوور|باکوورەوە]] ھاوسنوورە لەگەڵ [[لوبنان]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری رۆژاواوە]] لەگەڵ [[سووریا]] و لە [[ڕۆژھەڵات|رۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[کەناری ڕۆژاوا]]ی [[فەلەستین]] و [[ئوردن]] و لە [[باشوور|باشوورەوە]] لەگەڵ [[کەرتی غەززە]]ی [[فەلەستین]]ی و [[میسر]] دا سنووری ھەیە. وڵاتی ئیسرائیل لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨ دامەزرا، کە لەلایەن ئەنجومەنی جوولەکەی [[زایۆنیزم|زایۆنیزمەوە]] راگەیەندرا لە [[فەلەستین]]، لەڕۆژی ئەنجام گەیەندراوی داواکاریی [[بەریتانیا|بەریتانیی]]، بەپێی بڕیاری [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و بڕیاری [[بەریتانیا]]، لەژێر سێبەری شەڕ و ناکۆکیی [[جوو]] و [[عەرەب]]، بووە ھۆی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|نسکۆ]]ی [[فەلەستین]]ی، کە بووە ھۆی لەناوچوون و داڕووخانی گەلێک [[شار]] و [[گوند|دێی]] فەلەستین، و بەھاندانی ھەندێک لە سوپا عەرەبییەکانەوە کە داوایان لە [[فەلەستینییەکان]] کرد کە شوێنەکانییان بەجێ بھڵێن بە بیانووی پاکژکردنیان، بەجۆرێک کە دانیشتووانی ئەو شوێنانە وەک پەنابەر چوونە [[کەناری رۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]] و ھەندێک وڵاتی عەرەبیی تریش. وڵاتی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا بەمەبەستی وەرگرتن و پێشوازییکردن لەو [[جوو|جوولەکانە]] کە دەرکرا بوون و رۆیشتبوون لە رۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] و نیشتەجێ و نیشتمانیی کردنییان لە وڵاتێکی جوولەکەیی دا، ھەروەھا وەرگرتنی [[جوو]] لە ھەموو سەرانسەری جیھاندا. == مێژوو == [[بەنی ئیسرائیل]]ییە [[عیبرییەکان]] لە [[فەلەستین]] لەسەرەتای سەدەی شانزدەھەمی پێش زایینەوە نیشتەجێ بوون، لەئێستادا [[جوو]]ە ھاوچەرخە نوێیەکان خۆیان بە وەچەی ئەوان دەزانن و خۆیانیان بۆ دەگەڕێننەوە، پێشیان وایە کە [[فەلەستین]] نیشتمانی نەمری خۆیانە. لەکۆتایی دووھەزارەکانی پێش زاییندا، [[پادشایەتی ئیسرائیلی یەکگرتوو|پادشایەتی بەنی ئیسرائیل]] دامەزرا پاشان جودا بووەوە بۆ دوو پادشایەتی، ھیچییان خۆیان پێ ڕانەگیرا و جێگیر نەبوون تەنھا پادشایەتی یەھودا نەبێت کە لەسەرەتای سەدەی یەکەمی زایینییدا داڕووخا. لە سەدەی یەکەمی پێش زاییندا، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانییەکان]] پادشایەتی یەھودایان کردە بەشێک لە ئیمپڕاتۆرییەکەیان، بەڵام پاش دووجار یاخییبوونی جوو لێیان لەسەدەی یەکەم و دووەمی زایینیدا، جوویان لەکۆڵخۆیان کردەوە و دەریان ھێنان لە گرینگییەکانییان، ناوی فەلەستینییان لەخۆگرت لەبری ناوی ھودا وەک ناوێک بۆ ئەو [[پارێزگا]]یەی ئیمپڕاتۆرییەتەکە. لەو کاتەوە ژمارەی جوو لەو نیشتمانەدا خێرا زۆر بوو، ناو فەلەستینیش ئەگەڕێتەوە بۆ ناوی نەتەوەی فەلەستینی کۆن. پاشان [[خەلافەتی ڕاشدین]] ھاتە کایەوە و لەگەڵیشیدا فتووحاتی ئیسلامی کە فەلەستینیشی گرتەوە، ئەمەش لە لەسەردەمی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] دا. === شەڕی ١٩٤٨ === [[پەڕگە:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_14.JPG|وێنۆک|[[ئورشەلیم]]]] دوای وازھێنانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]] لە خاکی [[فەلەستین]] و دەرگا واڵا کرا بەڕووی ئیسرائیل تا ڕاگەیاندنی وڵاتی جوولەکە بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[تیۆدۆر ھێرتسل]] کەپێشتر لە پڕۆتۆکۆڵاتی ساڵانی ١٨٩٠ دایان ڕشتبوو بەمەش [[عەرەب]]ەکان ڕازی نەبوون. بەو ھۆیەوە شەڕێکی خوێناوی ڕوویدا. === لەدوای جەنگی ١٩٦٧ === ئەم جەنگە لەنێوان [[عەرەب]] و [[جوولەکە]] بوو تێیدا لە کۆتاییدا بەھاوکاری [[ئەمریکا]]، ئیسرائیل سەرکەوت بەسەر عەرەبەکان و ئیسرائیل [[بەرزایییەکانی جۆلان]] [[نیمچە دوورگەی سینا]]ی داگیرکرد [[جەنگی ١٩٦٧|لە ماوەی ٦رۆژدا]]، ئەم جەنگە کە بە ھێرشی ئیسرائیل دەستی پێکرد وای کرد کە [[فەڕەنسا]] ھاوکاریەکانی بۆ ئیسرائیل ڕاگرت. == ناونان == دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٤٨، وڵاتەکە بە فەرمی ناوی «دەوڵەتی ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל) وەرگرت، دوای ئەوەی پێشنیارە مێژوویی و ئایینییەکان بۆ خاکی ئیسرائیل وەک «[[زایۆن]] و یەھودا» ڕەتکرانەوە. لە ھەفتەکانی یەکەمی سەربەخۆییدا، حکوومەت زاراوەی «ئیسرائیلی»ی ھەڵبژارد بۆ ئاماژەدان بە ھاووڵاتییەکی ئیسرائیل، بەو ڕاگەیاندنە فەرمییەی کە لەلایەن وەزیری دەرەوە مۆشێ شارێتەوە ئەنجامدرا.<ref>https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071016074447/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798687-2,00.html</ref> لە ڕووی مێژووییەوە ناونیشانی وەک خاکی ئیسرائیل و بەنی ئیسرائیل بەکاردەھێنرا بۆ ئاماژەکردن بە شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل و تەواوی خەڵکی [[جوولەکە]] بە یەک لەدوای یەک. ناوی «ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: יִשְׂרָאֵל؛ بە [[یۆنانی]]: Ἰσραήλ) لە تەوراتەوە وەرگیراوە. کە لەم دەستەواژانەدا ئاماژەیە بۆ [[یەعقووب]] کە بەپێی [[کتێبی پیرۆزی عیبری|پەرتووکی پیرۆزی عیبری]]، ناوەکە دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی لەگەڵ [[فریشتە]]یەکی یەزدان زۆرانبازی کردووە، ناوی لێنراوە. دوانزە کوڕەکەی یەعقووب بوونە باوباپیرانی [[بەنی ئیسرائیل|نەوەکانی ئیسرائیل]] کە ناسراون بە دوانزە ھۆزی ئیسرائیل یان نەوەکانی ئیسرائیل. یەعقووب و کوڕەکانی لە [[کەنعان]] ژیاون، بەڵام برسێتی ناچاری کردوون بچنە [[میسر]] بۆ ماوەی چوار نەوە، ٤٣٠ ساڵی خایاند، تا [[مووسا]] ئیسرائیلییەکانی بردەوە بۆ کەنعان وەک لە پەرتووکی دەرچوون بە وردی باسکراوە. کۆنترین شوێنەواری ناسراو کە وشەی «ئیسرائیل» وەک گرووپێک باس دەکات لە لەوحەی مێرنێپتا دا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میسری کۆن و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی سێزدەھەمی [[پێش زایین]].<ref>https://web.archive.org/web/20160722032239/http://www.nytimes.com/2000/11/07/opinion/07iht-edlevine.t.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA186</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107011027/https://books.google.com/books?id=yklDk6Vv0l4C&pg=PA907</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AWZsAAAAQBAJ&pg=PA32</ref><ref>Wells، John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ص. 381. ISBN:978-0-582-05383-0. entry "Jacob".</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181005145049/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1312.htm</ref><ref>https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0206.htm#16</ref><ref>Barton & Bowden 2004، صفحة 126. "The Merneptah Stele... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."</ref> ھەروەھا بە خاکە پیرۆزەکان ناسراوە، ناوچەکە پیرۆزە بۆ ھەموو [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] لەوانە [[جوولەکایەتی]]، [[مەسیحییەت]]، [[ئیسلام]]، [[درووز]] و [[بەھایی]]. لەژێر دەسەڵاتی کارگێڕی [[بەریتانیا]] (١٩٢٠–١٩٤٨)، تەواوی ناوچەکە بە [[فەلەستین]] ناسرابوو. بەدرێژایی سەدەکان ئەم ناوچەیە بە چەندین ناوی دیکە ناسرا، لەوانە کەنعان، سامریا، یەھودا، یەھودییەت، سووریا فەلەستین و باشووری سووریا.<ref>https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/</ref> == جوگرافیا== [[پەڕگە:Israel_Topography.png|وێنۆک|چەپ|نەخشەی بەرز و نزمی ئیسرائیل]] [[پەڕگە:Map of Israel, neighbours and occupied territories-ar.svg|وێنۆک|چەپ|نەخشەی ئیسرائیل و [[فەلەستین]]]] سنوورە سیاسییەکانی ئیسرائیل یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆرترین مشتومڕی لەسەرە لە جیھاندا، بەو پێیەی لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە تا ئێستا سنوورە فەرمییەکانی خۆی بە تەواوی ڕانەگەیاندووە، ئەو بەشە سنوورانەی کە لە نێوان ئیسرائیل و وڵاتانی دراوسێیدا ڕێککەوتوون، سنووری [[میسر]] (کە تێدەپەڕێت لە نێوان [[نیمچەدوورگەی سینا|ناوچەی سینا]] و نەگێڤ) و دوو بەشی سنووری [[ئوردن]] (لە وادی عەرەبە و لە مەرج بیسان)، کە لەدوای واژووکردنی دوو پەیماننامەی ئاشتی دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بە پێی فەرمانە نێونەتەوەییەکان (بەناوی «ھێڵی شین») لە باشووری [[لوبنان]] کشانەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٥ ئیسرائیل «ھێڵی سەوز»ی دەوروبەری کەرتی [[غەززە]]ی وەک سنووری خۆی ڕاگەیاند. دەوڵەتی ئیسرائیل دەکەوێتە کیشوەری [[ئاسیا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریای ناوین]]. لە ڕووی جوگرافیاوە ئیسرائیل وڵاتێکی بچووکە و ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٩.٧ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://hulul.el-jeel.com/200412/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010211823/https://hulul.el-jeel.com/200412/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە تا ئێستا، ئیسرائیل لایەنێک بووە لە ململانێکانی ناوچەکە، بەتایبەتی لەگەڵ میسر، سووریا، لوبنان، ئوردن و فەلەستینییەکان. == حکوومەت و سیاسەت == === پایتەخت === [[قودس|ئۆرشەلیم]] پایتەختی ئیسرائیلە بەپێی یاسای «بنەڕەتی ئۆرشەلیم، پایتەختی ئیسرائیل»ە، کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کنێستەوە پەسەندکرا، بەڵام پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەموو باڵیۆزخانەکانی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا ھەیە لە شاری [[تەلئەبیب]]ن، لەکاتێکدا ھەندێک کونسوڵخانەی وڵاتانی وەک [[تورکیا]] و [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] [[فەڕەنسا]] و ئەوانی تر لە [[قودس|ئۆرشەلیم]] ھەڵکەوتوون. === بنەمای یاسا === [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_7260_Knesset-Room.jpg|وێنۆک|چەپ|[[کنێست]]]] ئیسرائیل دەستووری فەرمی پەسەند نەکردووە. سەرەڕای ئەوەی کە بەیاننامەی دەوڵەت داوای پەسەندکردنی [[دەستوور]]ێک بوو کە لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٤٨ درەنگتر نەبێت، و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی حکوومەتی کاتی بەناوی [[دەیڤید بن گوریۆن]]، فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامیی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە، بەڵام ئەم ئەرکە بەردەوام بوو لە گواستنەوە بۆ بەشەکانی دیکە، و سەرەڕای پێشبینی ئەوەی کە ئەم یەکلاکردنەوە و یەکلاییکردنەوەکانی دواتر دەستبەجێ یان کاتی دەبن، بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەمووارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمڕانی و یاسا»دا دەمێنێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە. بەڵام [[کنێست]]، واتە پەرلەمانی ئیسرائیل، «یاسا بنەڕەتییەکان»ی وەک ئامرازی دادوەری جێگر بۆ دەستوور دەرکرد، کە کردەوەی دەسەڵاتداران و مافی مرۆڤ لە ھەندێک بواردا ڕێکدەخات، بەڵام نەبوونی دەستوورێکی کامڵ و ڕووننەبوونەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاساییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا، بۆ لێکدانەوەی سیستمی یاسایی لە زۆرێک لە حاڵەتە ناڕوونەکاندا، ئەمەش وا دەکات پێگەی دادگای باڵا بەھێزتر بێت زیاتر لەوەی لە وڵاتانی دیکەدا قبوڵکراوە. === دامودەزگاکانی حوکمڕانی === [[پەڕگە:Menora-virun-der-Knesset--w.jpg|وێنۆک|چەپ|مێنۆرای حەوتی کە [[مووسا]] لە چادرەکە و پاشان لە پەرستگەی سلێمان لەبەردەم کنێستی ئیسرائیلدا داینا]] ئیسرائیل خۆی وەک دیموکراسییەکی پەرلەمانی فرە حیزبی پێناسە دەکات کە ھاوشێوەی دیموکراسیەکانی [[ئەورووپای ناوەڕاست]]ە. واتا دامودەزگای ناوەندی پەرلەمانە، کە ڕۆڵی ئەنجوومەنی یاسادانان دەبینێت، ھەروەھا ئەندامەکانی حکوومەت و سەرۆکی دەوڵەت ھەڵدەبژێرن و چاودێری کاری دامودەزگاکانی حکوومەت دەکەن. پەرلەمانی ئیسرائیل پێی دەوترێت «کنێست» (بە واتای «کۆکەرەوە»). ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و [[بەرزایییەکانی جۆلان|کەرتی جۆلان]] و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان بە [[کنێست]] ھەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٧ەوە تا ئەمڕۆ نە دانیشتووی کەرتی ڕۆژاوا و نە دانیشتووی کەرتی [[غەززە]] مافی دەنگدانیان نەماوە لە کنێست. دوای ھەڵبژاردنە گشتییەکان، ئەندامانی کنێستی نوێ، لەنێو ئەندامان سەرۆکی حکوومەتی نوێ ھەڵدەبژێرن و ماوەیەکی دیاریکراوی پێدەبەخشن بۆ پێکھێنانی حکوومەتەکەی، دواتر ئەندامانی کنێست حکوومەت بەو شێوەیە پەسەند دەکەن کە سەرۆکە ھەڵبژێردراوەکەی پێشنیاری کردووە. ھەندێک لایەن ئیسرائیل بەم شێوەیە پۆلێن دەکەن کە لە پێشەنگی سیستمی [[دیموکراسی]] لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دایە، بەڵام ئەم دیموکراسییە زیانی پێگەیشتووە، چونکە لەلایەن ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە ڕادەگەیەندرێت کە ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە بەھۆی ئەنجامدانی تاوانی کۆمەڵکوژی دژی فەلەستینییەکان.<ref>https://www.aljazeera.net/news/</ref> == دانپێدانانی وڵاتە عەرەبییەکان بە ئیسرائیل == [[پەڕگە:Isaac Herzog state visit to Turkey, March 2022 (GPOHA1 0925).jpg|وێنۆک]] === دامەزراوەکانی داپێدانان بە ئیسرائیل لە گۆڕەپانی فەلەستینییدا === * {{ئاڵا|میسر}} * {{ئاڵا|ئوردن}} * {{ئاڵا|مۆریتانیا}} ئەم وڵاتانەش دان بە ڕەگەزنامەی ئیسرائیلی نادەن بە ھۆکاری جیاوازەوە: * {{ئاڵا|مەغریب}} * {{ئاڵا|توونس}} * {{ئاڵا|قەتەر}} (ھۆکاری شەڕ بەرامبەر بە [[غەززە]]) * {{ئاڵا|بەحرەین}} == ئابووریی == === گەشتیاری === گەشتیاری یەکێکە لەو ھۆیانەی کە پەرەی بە ئابووری ووڵاتی ئیسرائیل داوە، یەکێک لەو ھۆکارانەی کە گەشتیاران ڕووی تێدەکەن بوونی شوێنەوارە پیرۆزەکانی ھەرسێ ئاینیی جوو و [[ئیسلام]] و مەسیحی، و ڕەخساندنی تایبەت لەلایەن کەرتی تایبەتی وڵات لە خزمەتگوزاری ھۆتێل و شوێنی حەسانەوەو و چێشتخانە، لەساڵی ٢٠٠٩ دا ئیسرائیل سەروو ٢٫٧ میلیۆن گەشتیاری ھەبووە. == دانیشتوان == بەپێی ئاماری ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیسرائیل ٩.٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫١ ساڵە. ھەروەھا ٩٢ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> و کوردی جوولەکە نشین نزیکەی ٢٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس دەخەملێنرێت. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئیسرائیل (ئاماری ٢٠٢٠)<ref>https://fanack.com/ar/israel/population-of-israel/</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[جوولەکایەتی|جوویەتی]]|gray|٧٣٫٩}} {{bar percent|[[ئیسلام]]|green|٢١٫١}} {{bar percent|[[مەسیحییەت]] و ھی دیکە|blue|٥}}}} == کولتوور == [[پەڕگە:Bar_Mitzvah_a_Jewish_culture.jpg|وێنۆک|چەپ|کولتووری جوولەکەکان لە ئیسرائیل]] کولتووری ھەمەچەشنی ئیسرائیل لە فرەچەشنی دانیشتووانەکەیەوە سەرچاوە دەگرێت. جوولەکەکانی کۆمەڵگە بڵاوەبووەکان لە سەرانسەری جیھاندا نەریتە کولتووری و ئایینییەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنایەوە. کاریگەرییەکانی [[عەرەب]] لە زۆرێک لە بوارە کولتوورییەکانیاندا بوونیان ھەیە، وەک [[تەلارسازی]]، [[مۆسیقا]] و چێشتلێنان. ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە جیھاندا کە تێیدا [[ڕۆژژمێری عیبری]] بەکاردێت. ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جوولەکەکان بەپێی پشووەکانی جوولەکەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا [[شەممە]]یە؛ یان شەممەی جوولەکەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20181212143120/https://www.hse.ru/en/news/28331917.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books/about/From_the_Arab_Other_to_the_Israeli_Self.html?hl=ar&id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107225017/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+Publications/Photo+exhibits/Encounters-+The+Vernacular+Paradox+of+Israeli+Arch-+Intro.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150710000905/http://www.israel21c.org/culture/israeli-palestinian-and-jordanian-djs-create-bridge-for-peace/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181012134956/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern%20History/Israel%20at%2050/The%20International%20Israeli%20Table</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070814055003/http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/people/jewish%20festivals%20in%20israel</ref> === ئەدەبیات === ئەدەبیاتی ئیسرائیلی بە پلەی یەکەم [[شیعر]] و نووسراوەیە کە بە زمانی [[عیبری]] نووسراوە، ئەمەش وەک بەشێک لە ڕێنێسانسی زمانی عیبری وەک زمانێکی ئاخاوتن لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە، ھەرچەندە کۆمەڵێکی بچووکی ئەدەبیات بە زمانەکانی دیکە، وەک [[ئینگلیزی]] چاپ کراوە. بەپێی یاسا، دوو چاپی سەرجەم ئەو بڵاوکراوانەی لە ئیسرائیل بڵاودەکرێنەوە، دەبێت لە پەرتووکخانەی نیشتمانی ئیسرائیل لە زانکۆی عیبری [[ئورشەلیم]] دابنرێت. لە ساڵی ٢٠٠١ یاساکە ھەمووارکرایەوە و تۆمارە دەنگی و ڤیدیۆییەکان و ھی دیکەی ناچاپکراو لەخۆبگرێت. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٩٪ی ئەو ٧٣٠٠ پەرتووکەی کە گواستراونەتەوە بۆ پەرتووکخانەکە، بە زمانی عیبری بوون. ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی [[ڕۆمان]]ەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو، ھەروەھا ڕێنێسانسی عیبری قەرزاری ئەلیزەر بن یەھودایە، کە بەشدارییەکی زۆری لە زمانی عیبریدا کردووە و بەشدارییەکی زۆری کردووە لە دەوڵەمەندکردنی زمانی عیبری، وایکردووە ببێتە زمانێکی ئاخاوتن و نووسین بۆ مەبەستی تر جگە لە دەقە پیرۆزەکان و لێکۆڵینەوە لە [[تەورات]].<ref>https://archive.today/2012.05.29-153016/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190115125821/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/statistics/Pages/lgd-statistics-2016.aspx</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ [[شموئێل یووسف عەگنۆن|شموێل یووسف ئاگنۆن]] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە نێلی ساکس ھاوبەش کرد. لە ناو [[شاعیر]]ە ھەرە دیارەکانی ئیسرائیلدا یەھودا ئەمیچای، ناتان ئاڵتەرمان، لیا گۆڵدبێرگ و ڕیتچێڵ بلوستاین بوون. ڕۆماننووسانی ھاوچەرخی ئیسرائیلی بەناوبانگی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] بریتین لە ئەمۆس ئۆز، ئیتگار کێرت و دەیڤید گڕۆسمان. نووسەر سەید قاشوو لە عەرەبی ٤٨ە کە لە ئاستی نێونەتەوەیییشدا ناسراوە. ھەروەھا ئیسرائیل نیشتمانی سیاسەتوان و نووسەر ئیمیل حەبیبی بووە، کۆمەڵێک ڕۆمانی نووسیوە، لەوانە «ڕاستییە سەیرەکان لە دیارنەمانی سەعید ئەبی نەحسی مووتەشائیل» و نووسراوی تر، و خەڵاتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا بۆ [[وێژەی عەرەبی|ئەدەبیاتی عەرەبی]].<ref>https://web.archive.org/web/20180702150907/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150217200929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/250792/Emile-Habibi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190718233153/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashmag/Tashnab_Tashmag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashnab</ref> ===مۆسیقا و سەما=== [[پەڕگە:Israel_Philharmonic_Orchestra.jpg|وێنۆک|چەپ|ئۆرکێسترای ئیسرائیل کە لەلایەن زووبین میھتا بەڕێوەدەبرێت]] مۆسیقای ئیسرائیل کاریگەرییە مۆسیقییەکانی ھەموو جیھان لەخۆدەگرێت؛ مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی و سێفاردی، ئاوازی حەسیدی، مۆسیقای یۆنانی، جاز و پۆپ ڕۆک بەشێکن لە دیمەنی مۆسیقا. لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات. ئیسحاق پێرلمان، پینچاس تسوکەرمان و عووفرا حازە ھەموویان مۆسیقاژەنی بەناوبانگی نێونەتەوەیین و لە ئیسرائیل لەدایکبوون. ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە. زۆرێک لە فێستیڤاڵەکانی مۆسیقا و گۆرانی لە ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، وەک فێستیڤاڵی دەریای سوور بۆ جاز کە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ساڵانە لە ئیلات بەڕێوەدەچێت، گۆرانییە فۆلکلۆرییە تەوراتییەکانی وڵاتەکە کە بە «گۆرانییەکانی خاکی ئیسرائیل» ناسراون، لەگەڵ باسکردنی ئەزموون و پێشەنگییەکانی بنیاتنانی نیشتمانی جوولەکەکان.<ref>Broughton, Ellingham & Trillo 1999، صفحات 365–369</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120210070052/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/israel_36</ref><ref> Ben-Sasson 1985، صفحة 1095</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210501081613/https://archive.org/details/whosemastersvoic0000unse</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070206190159/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170411163728/http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=18</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129130750/http://www.eurovision.tv/page/history/year</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120312202659/http://www.redseajazzeilat.com/en/about/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120103145812/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735/en_US</ref> === سینەما و شانۆ === ١٠ فیلمی ئیسرائیلی لە سەرەتای دامەزراندنی ئیسرائیلەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراون بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. فیلمی عەجەمی ساڵی ٢٠٠٩ سێیەمین پاڵێوراوی لەسەریەک بوو بۆ فیلمێکی ئیسرائیلی. دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن، وەک فیلمەکانی محەممەد بەکری ٢٠٠٢: «جەنین و جەنین و بووکە سوورییەکە».<ref>https://web.archive.org/web/20130117112056/http://www.jpost.com/ArtsAndCulture/Entertainment/Article.aspx?id=167582</ref> ئیسرائیل بە درێژەدان بە نەریتی شانۆیی بەھێزی شانۆی یدیشی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، دیمەنێکی شانۆیی زیندوو دەپارێزێت. شانۆی حەبیمە لە ساڵی ١٩١٨ لە تەلئەبیب دامەزراوە و کۆنترین کۆمپانیای شانۆ و ڕێپەرتۆری نیشتمانییە لە ئیسرائیل.<ref>https://web.archive.org/web/20191211013717/https://www.habima.co.il/</ref> [[پەڕگە:Haredi_Judaism.jpg|وێنۆک|چەپ|گەنجانی ھاریدی بە جلوبەرگی نەریتییەوە سەیری خشتەی ڕیکلامەکان دەکەن لە [[ئورشەلیم]]]] === میدیا === ڕاپۆرتی ساڵانەی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ماڵی ئازادییەوە (Freedom House) بڵاوکراوەتەوە، ئیسرائیلی وەک وڵاتێکی ئازاد لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] ڕیزبەندی کردووە، ھەروەھا لە پلەی ٦٤ی جیھاندا ھاتووە. لە پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوورەوە دەرچووە، ئیسرائیل لە ڕیزبەندی ٩١ی وڵاتدا بووە لە کۆی ١٨٠ وڵات، ھەروەھا لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە میدیای ئیسرائیلدا زیاتر لە ١٠ زمانی جیاواز ھەیە و زمانی عیبری باڵادەستە. ڕۆژنامەگەری بە زمانی [[عەرەبی]] پێداویستییەکانی ھاووڵاتیانی عەرەبی ئیسرائیل دابین دەکات، لەگەڵ گەیشتن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]ەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ماوەی ساڵانی ھەشتا و نەوەدەکاندا، چاپەمەنی ئیسرائیل پرۆسەیەکی گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا ھات، چونکە میدیاکان وردە وردە ھاتنە ژێر کۆنترۆڵی ژمارەیەکی سنووردار لە ڕێکخراوەکانەوە، لەکاتێکدا ئەو ڕۆژنامانەی کە لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە بڵاودەکرانەوە، دەستیان بە نەمان کرد. ئەمڕۆ لە تەلئەبیب سێ کۆمەڵەی گەورە و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر میدیای گشتی ئیسرائیلدا زاڵن.<ref>https://web.archive.org/web/20190808014941/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP_2017_booklet_FINAL_April28.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190816203659/https://rsf.org/en/ranking</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170509085059/http://www.iba.org.il/world/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190507163600/http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/culture/pages/the%20printed%20media-%20israel-s%20newspapers.aspx</ref> === مۆزەخانەکان === [[پەڕگە:Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg|وێنۆک|چەپ|بینای دەفری کتێب لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، کە نووسراوەکانی [[دەریای مردوو]]ی تێدایە]] مۆزەخانەی ئیسرائیل لە [[ئورشەلیم]] یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکانی ئیسرائیل و دەستنووسەکانی دەریای مردووی تێدایە، لەگەڵ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە کەلوپەلی کۆنی جوولەکەکان و ھونەری ئەورووپی. مۆزەخانەی یاد ڤاشێمی نیشتمانی بۆ یادکردنەوەی [[ھۆلۆکۆست]]، [[ئەرشیف]]ی ناوەندی جیھانە بۆ زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە ھۆلۆکۆستەوە. مۆزەخانەی گەلی [[جوولەکە]] لە ماڵی تەفشی لە زانکۆی [[تەلئەبیب]] مۆزەخانەیەکی کارلێککارانەیە کە تایبەتە بە مێژووی کۆمەڵگە جوولەکەکان لە سەرانسەری جیھان. جگە لە مۆزەخانە گەورەکان لە شارە گەورەکاندا، لە زۆرێک لە شار و کیبوتزیمەکاندا شوێنی ھونەری کوالێتی بەرز ھەیە. میشکان لۆمانۆت لە کیبوتز عەین ھاروود مەھاد گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرییە لە باکووری وڵات.<ref>https://web.archive.org/web/20130302154234/http://www.english.imjnet.org.il/page_1465?c0=14896&bsp=14393</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070709044752/https://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html</ref><ref>http://www1.yadvashem.org/yv/en/about/index.asp</ref> ئیسرائیل زۆرترین مۆزەخانەی ھەیە بۆ ھەر تاکێک لە جیھاندا. ھەروەھا چەندین مۆزەخانەی ئیسرائیل تایبەتن بە کولتووری ئیسلامی، لەوانە مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر و پەیمانگەی ئێڵ مایر بۆ ھونەری ئیسلامی کە ھەردووکیان لە [[ئورشەلیم]]ن. مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر تایبەتمەندە بە شوێنەوارناسیی سەردەمی [[عوسمانییەکان]] و مێژووی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]. ھەروەھا شوێنی یەکەمین کەللەسەری بەردبووە کە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] دۆزرایەوە. کۆمەڵێک لە کەللەسەرەکە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل نمایشکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140625091036/http://bh.org.il/about-us.aspx</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107024929/https://www.haaretz.com/israel-news/travel/mishkan-leomanut-1.242533</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170629144146/http://travel.cnn.com/best-israel-museums-361281/</ref><ref>https://books.google.com/books?id=4Z0YrPfeHa8C</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161227024455/http://www.imj.org.il/imagine/galleries/viewItemE.asp?case=1&itemNum=359979</ref> === چێشتخانە === [[پەڕگە:Food_in_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|قاپێک کە بریتییە لە فەلافل و حوومووس و پەتاتەی سوورکراوە و زەڵاتەی ئیسرائیلی]] خواردنی ئیسرائیل خواردنە ناوخۆییەکان و ھەروەھا خواردنی جوولەکەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن کۆچبەرە جوولەکەکانەوە ھێنراونەتە وڵاتەکە. لە دروستکردنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٤٨ و بە تایبەتی لە کۆتاییەکانی حەفتاکاندا، چێشتخانەی فیووژنی ئیسرائیل پەرەی سەندووە. چێشتخانەی ئیسرائیل توخمەکانی شێوازی چێشتلێنانەکانی میزراھی، سێفاردی و ئەشکەنازی ھەیە. ھەروەھا زۆرێک لەو خواردنانە لەخۆدەگرێت کە بە شێوەیەکی نەریتی لە خواردنەکانی [[شام]]، عەرەب، ڕۆژھەڵاتی ناوین و [[دەریای ناوین]]دا دەخورێن، وەک فەلافل، حوومووس، شەکشووکە، کووسکووس و زەعتەر. ھەروەھا شنیتزل، [[پیتزا]]، ھەمبەرگەر، پەتاتەی سوورکراوە، برنج و زەڵاتە خواردنی بەناوبانگی ئیسرائیلن.<ref>https://books.google.com/books?id=KjuYCgAAQBAJ&pg=PT119</ref><ref>https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3850942,00.html</ref><ref>Gur, The Book of New Israeli Food, pg. 11</ref> نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جوولەکەکانی ئیسرائیل کشرووت لە ماڵەکانیان دەپارێزن. چێشتخانەکانی کشرووت، ھەرچەندە لە ساڵانی شەستەکاندا دەگمەن بوون، بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٢٥٪ی ھەموو چێشتخانەکان پێکدەھێنن، ئەمەش ڕەنگە ڕەنگدانەوەی بەھا عەلمانییەکانی ئەو کەسانە بێت کە کشرووت ناخۆن. چێشتخانەکانی ھۆتێلەکان زیاتر خواردنی کشرووت پێشکەش دەکەن. بازاڕی فرۆشتنی تاکەکەسی بە شێوەیەکی نەریتی لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، بەڵام بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش گەشەی کرد دوای ھاتنی کۆچبەرانی وڵاتانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی پێشوو لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا. لەگەڵ ئەو ماسییانەی کە لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، [[کەروێشک]] و نەعامە، گۆشتی [[بەراز]] لە ئیسرائیل زۆر بەرھەمدەھێنرێت و دەخورێت، سەرەڕای سنووردارکردنەکان لەلایەن ھەردوو ئایینی [[جوولەکایەتی|جوولەکە]] و [[ئیسلام]]ەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Israelis.html?hl=ar&id=CG-WQZDJdo8C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Food_for_Thought.html?hl=ar&id=FYXlAgAAQBAJ#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107171630/https://books.google.com/books?id=FYXlAgAAQBAJ&pg=PA233</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181215123309/http://www.slate.com/articles/life/faithbased/2012/08/israel_s_pork_problem_and_what_it_means_for_the_country_s_christian_arabs_.single.html</ref> === وەرزش === [[پەڕگە:88750_sports_in_israel_PikiWiki_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|کۆمەڵێک جوولەکە یاری دەکەن (١٩٣٥–١٩٣٦)]] زۆرێک لە وەرزشەکان لە ئیسرائیل بەربڵاون، بەناوبانگترینیان [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی باسکە]]یە، ١٢ تیپ کێبڕکێی جامی [[پریمەرلیگ]] دەکەن، بەناوبانگترینیان مەکابی حەیفا و بەیتاری قودس، ئیسرائیل بەشداری لە خولی یانە پاڵەوانەکانی [[ئەورووپا]] دەکات بۆ تۆپی پێ، ھەروەھا بۆ جامی باسکەی ئەورووپاش، ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بەشداری دەکات و ھەردوو خولی ژنان و پیاوان لەم پاڵەوانێتییەدا ھەیە. جگە لە تۆپی باسکە و تۆپی پێ، زۆرێک لە وەرزشە بەناوبانگەکان لە ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[تێنس]]، [[تۆپی دەست]]، و [[بالە|تۆپی بالە]]، ھەروەھا وەرزشی کەنار دەریا و ماراسۆنەکان، وەک ماراسۆنی ساڵانەی تیبیریاس، جگە لە وەرزشە مۆدێرنەکانی وەک بیسبۆڵ، [[تۆپی پێی ئەمریکی]]، و [[کریکێت]]، لەگەڵ باسکردنی [[وەرزشی شەڕکردن]] و ھی دیکە. ئیسرائیل لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردووەوە بەشداری یارییە ئۆڵۆمپیەکان کردووە، ھەروەھا ئیسرائیل میوانداری جوولەکەکانی خۆی دەکرد لەم پاڵەوانێتییەدا، کە بە مەکابیا ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٣٢ەوە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت، فەلەستینییەکان فێستیڤاڵی مەکابیایان بە ڕەگەزپەرستی دانا، کە لە ساڵی ١٩٣٢ بەڕێوەچوو، چونکە بەڕای ئەوان ئامانجی ئەوە بووە کە [[عەرەب]]ە فەلەستینییەکان پەراوێز بخات و جوولەکەکان لە گۆڕەپانی وەرزشدا باڵادەست بکات بەبێ ئەوەی دانیشتووانی عەرەب بتوانن بەشداری بکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20140409080736/http://www.thaqafa.org/Main/default.aspx?xyz=BOgLkxlDHteZpYqykRlUuI1kx/VDUOFosYKgFxmv1dyNMmXxBa+v9/W27KprXF82yuArZvAEM/TglrMe4IXyGsJO7fPW6Ub3PNX0LBeFiUjawcA/k1isisN/N/N9bFpHoALbPfiq0DI=</ref> لەیاریزانە ناودارەکانی تۆپی پێ لە پێشوو تا ئێستا [[یووسی بنعیوون]] کە لە یانەکانی خوولی ئینگلیزی [[لیڤەرپوول]] و [[چێلسی]] یاری کردووە. و لە یانە بەناوبانگە وەرزشیە کانیان ماکابی تەلئەبیب و ماکابی حەیفا کە ئەو دوویانەیە چەند جارێک بەشداریان لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە یاری تۆپی پێ و باسکە کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel}} [[پۆل:ئیسرائیل|*]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] mxdsruqtieach6gwessxwlnovubpm80 1585651 1585650 2026-05-20T16:39:53Z Hivja 64112 /* */ 1585651 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی =יִשְׂרָאֵל{{ھن}}إسرائيل |ناو_فەرمی =دەوڵەتی ئیسرائیل |ناوی_باو =מְדִינַת יִשְׂרָאֵל |ئاڵا_وێنە =Flag of Israel.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە =Coat of arms of Israel.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی ={{چینی ناوەند}}[[پەڕگە:Hatikvah instrumental.ogg]]{{کۆتایی}}{{ھن}}Hatikvah ('''הַתִּקְוָה''') |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە =LocationIsrael.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[ئورشەلیم]] </small> |latd=31 |latm=47 |latNS=N |longd=35 |longm=13 |longEW=E |شار_گەورەترین = [[ئورشەلیم]] (قودس) |زمانەکان_فەرمی =[[زمانی عیبری|عیبری]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان =٧٣٫٩٪ [[جوو]]، ٢١٫١٪ [[عەرەب]]، ٥٪ ئەوانی دیکە |جۆری_دەسەڵات =پەرلەمانی |پلەی_سەرۆک١ =[[سەرۆک کۆماری ئیسرائیل|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ =[[ئایزک ھێرزۆگ|ئیسحاق ھێرزۆگ]] |پلەی_سەرۆک٢ =[[سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ =[[بێنیامین نێتانیاھو]] <ref>https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-of-israel-8-october-2023#:~:text=The%20Prime%20Minister%20spoke%20to,attacks%20by%20Hamas%20against%20Israel.</ref><ref>https://www.jewishvirtuallibrary.org/prime-ministers-of-israel</ref> |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات =وەرگرتنی سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات =سەربەخۆیی لە حووکمی بەریتانیا لەسەر فەلەستین |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =[[١٤ی ئایار]] [[١٩٤٨]] |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر =١٥١ەم |area_km2 = 20,770{{\}}22,072 ([[List of countries and dependencies by area|153rd]]) |area_sq_mi = ٨٬٠١٩{{\}}٨٬٥٢٢ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان =9,517,181 |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان =٩٥ەم |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان =[[٢٠٢٥]] |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک.م.٤گۆش =٣٦٥٠٣ |پلە_چڕیی_دانیشتوان =٣٠ـەم |دراو = [[شێکێل]] ₪ |کۆدی_دراو =ILS |کاتی_ناوچەیی =IST |قەرەبووی_کات =+٢ |لای_لێخوڕین =ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.il]] |کۆدی_تەلەفوون =٩٧٢ }} [[پەڕگە:Political map of Israel-Palestine.jpg|وێنۆک|نەخشەی [[ڕامیاری]] ئیسرائیل و بەڕێوەبەرایەتیی [[میری]]ی [[فەلەستین]]]] '''ئیسرائیل''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: יִשְׂרָאֵל‎، بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: إسرائیل، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Israel)، بەفەرمی '''دەوڵەتی ئیسرائیل''' (מְדִינַת יִשְׂרָאֵל‎)، دەوڵەتێکە دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا|ڕۆژاوای ئاسیاوە]]، و ئەکەوێتە سەر کەناری ڕۆژاوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]]، لە [[باکوور|باکوورەوە]] ھاوسنوورە لەگەڵ [[لوبنان]]، لە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری رۆژاواوە]] لەگەڵ [[سووریا]] و لە [[ڕۆژھەڵات|رۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[کەناری ڕۆژاوا]]ی [[فەلەستین]] و [[ئوردن]] و لە [[باشوور|باشوورەوە]] لەگەڵ [[کەرتی غەززە]]ی [[فەلەستین]]ی و [[میسر]] دا سنووری ھەیە. وڵاتی ئیسرائیل لە ١٤ی ئایاری ١٩٤٨ دامەزرا، کە لەلایەن ئەنجومەنی جوولەکەی [[زایۆنیزم|زایۆنیزمەوە]] راگەیەندرا لە [[فەلەستین]]، لەڕۆژی ئەنجام گەیەندراوی داواکاریی [[بەریتانیا|بەریتانیی]]، بەپێی بڕیاری [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و بڕیاری [[بەریتانیا]]، لەژێر سێبەری شەڕ و ناکۆکیی [[جوو]] و [[عەرەب]]، بووە ھۆی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|نسکۆ]]ی [[فەلەستین]]ی، کە بووە ھۆی لەناوچوون و داڕووخانی گەلێک [[شار]] و [[گوند|دێی]] فەلەستین، و بەھاندانی ھەندێک لە سوپا عەرەبییەکانەوە کە داوایان لە [[فەلەستینییەکان]] کرد کە شوێنەکانییان بەجێ بھڵێن بە بیانووی پاکژکردنیان، بەجۆرێک کە دانیشتووانی ئەو شوێنانە وەک پەنابەر چوونە [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]] و ھەندێک وڵاتی عەرەبیی تریش. وڵاتی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا بەمەبەستی وەرگرتن و پێشوازییکردن لەو [[جوو|جوولەکانە]] کە دەرکرا بوون و رۆیشتبوون لە رۆژھەڵاتی [[ئەورووپا]] لەکاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] و نیشتەجێ و نیشتمانیی کردنییان لە وڵاتێکی جوولەکەیی دا، ھەروەھا وەرگرتنی [[جوو]] لە ھەموو سەرانسەری جیھاندا. == مێژوو == [[بەنی ئیسرائیل]]ییە [[عیبرییەکان]] لە [[فەلەستین]] لەسەرەتای سەدەی شانزدەھەمی پێش زایینەوە نیشتەجێ بوون، لەئێستادا [[جوو]]ە ھاوچەرخە نوێیەکان خۆیان بە وەچەی ئەوان دەزانن و خۆیانیان بۆ دەگەڕێننەوە، پێشیان وایە کە [[فەلەستین]] نیشتمانی نەمری خۆیانە. لەکۆتایی دووھەزارەکانی پێش زاییندا، [[پادشایەتی ئیسرائیلی یەکگرتوو|پادشایەتی بەنی ئیسرائیل]] دامەزرا پاشان جودا بووەوە بۆ دوو پادشایەتی، ھیچییان خۆیان پێ ڕانەگیرا و جێگیر نەبوون تەنھا پادشایەتی یەھودا نەبێت کە لەسەرەتای سەدەی یەکەمی زایینییدا داڕووخا. لە سەدەی یەکەمی پێش زاییندا، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانییەکان]] پادشایەتی یەھودایان کردە بەشێک لە ئیمپڕاتۆرییەکەیان، بەڵام پاش دووجار یاخییبوونی جوو لێیان لەسەدەی یەکەم و دووەمی زایینیدا، جوویان لەکۆڵخۆیان کردەوە و دەریان ھێنان لە گرینگییەکانییان، ناوی فەلەستینییان لەخۆگرت لەبری ناوی ھودا وەک ناوێک بۆ ئەو [[پارێزگا]]یەی ئیمپڕاتۆرییەتەکە. لەو کاتەوە ژمارەی جوو لەو نیشتمانەدا خێرا زۆر بوو، ناو فەلەستینیش ئەگەڕێتەوە بۆ ناوی نەتەوەی فەلەستینی کۆن. پاشان [[خەلافەتی ڕاشدین]] ھاتە کایەوە و لەگەڵیشیدا فتووحاتی ئیسلامی کە فەلەستینیشی گرتەوە، ئەمەش لە لەسەردەمی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] دا. === شەڕی ١٩٤٨ === [[پەڕگە:Jerusalem_Dome_of_the_rock_BW_14.JPG|وێنۆک|[[ئورشەلیم]]]] دوای وازھێنانی [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|ئینگلیز]] لە خاکی [[فەلەستین]] و دەرگا واڵا کرا بەڕووی ئیسرائیل تا ڕاگەیاندنی وڵاتی جوولەکە بە سەرکردایەتی پڕۆفیسۆر [[تیۆدۆر ھێرتسل]] کەپێشتر لە پڕۆتۆکۆڵاتی ساڵانی ١٨٩٠ دایان ڕشتبوو بەمەش [[عەرەب]]ەکان ڕازی نەبوون. بەو ھۆیەوە شەڕێکی خوێناوی ڕوویدا. === لەدوای جەنگی ١٩٦٧ === ئەم جەنگە لەنێوان [[عەرەب]] و [[جوولەکە]] بوو تێیدا لە کۆتاییدا بەھاوکاری [[ئەمریکا]]، ئیسرائیل سەرکەوت بەسەر عەرەبەکان و ئیسرائیل [[بەرزایییەکانی جۆلان]] [[نیمچە دوورگەی سینا]]ی داگیرکرد [[جەنگی ١٩٦٧|لە ماوەی ٦رۆژدا]]، ئەم جەنگە کە بە ھێرشی ئیسرائیل دەستی پێکرد وای کرد کە [[فەڕەنسا]] ھاوکاریەکانی بۆ ئیسرائیل ڕاگرت. == ناونان == دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٤٨، وڵاتەکە بە فەرمی ناوی «دەوڵەتی ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל) وەرگرت، دوای ئەوەی پێشنیارە مێژوویی و ئایینییەکان بۆ خاکی ئیسرائیل وەک «[[زایۆن]] و یەھودا» ڕەتکرانەوە. لە ھەفتەکانی یەکەمی سەربەخۆییدا، حکوومەت زاراوەی «ئیسرائیلی»ی ھەڵبژارد بۆ ئاماژەدان بە ھاووڵاتییەکی ئیسرائیل، بەو ڕاگەیاندنە فەرمییەی کە لەلایەن وەزیری دەرەوە مۆشێ شارێتەوە ئەنجامدرا.<ref>https://web.archive.org/web/20120815030044/http://www.jpress.org.il/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToSaveGifMSIE_TAUEN&Type=text/html&Locale=english-skin-custom&Path=PLS/1947/12/07&ChunkNum=-1&ID=Ar00105&PageLabel=1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071016074447/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,798687-2,00.html</ref> لە ڕووی مێژووییەوە ناونیشانی وەک خاکی ئیسرائیل و بەنی ئیسرائیل بەکاردەھێنرا بۆ ئاماژەکردن بە شانشینی یەکگرتووی ئیسرائیل و تەواوی خەڵکی [[جوولەکە]] بە یەک لەدوای یەک. ناوی «ئیسرائیل» (بە [[عیبری]]: יִשְׂרָאֵל؛ بە [[یۆنانی]]: Ἰσραήλ) لە تەوراتەوە وەرگیراوە. کە لەم دەستەواژانەدا ئاماژەیە بۆ [[یەعقووب]] کە بەپێی [[کتێبی پیرۆزی عیبری|پەرتووکی پیرۆزی عیبری]]، ناوەکە دوای ئەوەی بە سەرکەوتوویی لەگەڵ [[فریشتە]]یەکی یەزدان زۆرانبازی کردووە، ناوی لێنراوە. دوانزە کوڕەکەی یەعقووب بوونە باوباپیرانی [[بەنی ئیسرائیل|نەوەکانی ئیسرائیل]] کە ناسراون بە دوانزە ھۆزی ئیسرائیل یان نەوەکانی ئیسرائیل. یەعقووب و کوڕەکانی لە [[کەنعان]] ژیاون، بەڵام برسێتی ناچاری کردوون بچنە [[میسر]] بۆ ماوەی چوار نەوە، ٤٣٠ ساڵی خایاند، تا [[مووسا]] ئیسرائیلییەکانی بردەوە بۆ کەنعان وەک لە پەرتووکی دەرچوون بە وردی باسکراوە. کۆنترین شوێنەواری ناسراو کە وشەی «ئیسرائیل» وەک گرووپێک باس دەکات لە لەوحەی مێرنێپتا دا کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی میسری کۆن و مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتایی سەدەی سێزدەھەمی [[پێش زایین]].<ref>https://web.archive.org/web/20160722032239/http://www.nytimes.com/2000/11/07/opinion/07iht-edlevine.t.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=IGR7-OSz7bUC&pg=PA186</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107011027/https://books.google.com/books?id=yklDk6Vv0l4C&pg=PA907</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AWZsAAAAQBAJ&pg=PA32</ref><ref>Wells، John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. ص. 381. ISBN:978-0-582-05383-0. entry "Jacob".</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181005145049/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt1312.htm</ref><ref>https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0206.htm#16</ref><ref>Barton & Bowden 2004، صفحة 126. "The Merneptah Stele... is arguably the oldest evidence outside the Bible for the existence of Israel as early as the 13th century BCE."</ref> ھەروەھا بە خاکە پیرۆزەکان ناسراوە، ناوچەکە پیرۆزە بۆ ھەموو [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] لەوانە [[جوولەکایەتی]]، [[مەسیحییەت]]، [[ئیسلام]]، [[درووز]] و [[بەھایی]]. لەژێر دەسەڵاتی کارگێڕی [[بەریتانیا]] (١٩٢٠–١٩٤٨)، تەواوی ناوچەکە بە [[فەلەستین]] ناسرابوو. بەدرێژایی سەدەکان ئەم ناوچەیە بە چەندین ناوی دیکە ناسرا، لەوانە کەنعان، سامریا، یەھودا، یەھودییەت، سووریا فەلەستین و باشووری سووریا.<ref>https://web.archive.org/web/20190518140257/http://time.com/3445003/mandatory-palestine/</ref> == جوگرافیا== [[پەڕگە:Israel_Topography.png|وێنۆک|چەپ|نەخشەی بەرز و نزمی ئیسرائیل]] [[پەڕگە:Map of Israel, neighbours and occupied territories-ar.svg|وێنۆک|چەپ|نەخشەی ئیسرائیل و [[فەلەستین]]]] سنوورە سیاسییەکانی ئیسرائیل یەکێکە لەو بابەتانەی کە زۆرترین مشتومڕی لەسەرە لە جیھاندا، بەو پێیەی لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە تا ئێستا سنوورە فەرمییەکانی خۆی بە تەواوی ڕانەگەیاندووە، ئەو بەشە سنوورانەی کە لە نێوان ئیسرائیل و وڵاتانی دراوسێیدا ڕێککەوتوون، سنووری [[میسر]] (کە تێدەپەڕێت لە نێوان [[نیمچەدوورگەی سینا|ناوچەی سینا]] و نەگێڤ) و دوو بەشی سنووری [[ئوردن]] (لە وادی عەرەبە و لە مەرج بیسان)، کە لەدوای واژووکردنی دوو پەیماننامەی ئاشتی دەستنیشانکران. لە ساڵی ٢٠٠٠ ئیسرائیل داوای لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد سنوورەکانی نێوان خۆی و لوبنان دیاری بکات و ھێزەکانی بە پێی فەرمانە نێونەتەوەییەکان (بەناوی «ھێڵی شین») لە باشووری [[لوبنان]] کشانەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٥ ئیسرائیل «ھێڵی سەوز»ی دەوروبەری کەرتی [[غەززە]]ی وەک سنووری خۆی ڕاگەیاند. دەوڵەتی ئیسرائیل دەکەوێتە کیشوەری [[ئاسیا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریای ناوین]]. لە ڕووی جوگرافیاوە ئیسرائیل وڵاتێکی بچووکە و ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی ٩.٧ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://hulul.el-jeel.com/200412/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231010211823/https://hulul.el-jeel.com/200412/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسرائیلەوە تا ئێستا، ئیسرائیل لایەنێک بووە لە ململانێکانی ناوچەکە، بەتایبەتی لەگەڵ میسر، سووریا، لوبنان، ئوردن و فەلەستینییەکان. == حکوومەت و سیاسەت == === پایتەخت === [[قودس|ئۆرشەلیم]] پایتەختی ئیسرائیلە بەپێی یاسای «بنەڕەتی ئۆرشەلیم، پایتەختی ئیسرائیل»ە، کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن کنێستەوە پەسەندکرا، بەڵام پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ھەموو باڵیۆزخانەکانی ئەو وڵاتانەی پەیوەندییان لەگەڵ ئیسرائیلدا ھەیە لە شاری [[تەلئەبیب]]ن، لەکاتێکدا ھەندێک کونسوڵخانەی وڵاتانی وەک [[تورکیا]] و [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] [[فەڕەنسا]] و ئەوانی تر لە [[قودس|ئۆرشەلیم]] ھەڵکەوتوون. === بنەمای یاسا === [[پەڕگە:PikiWiki_Israel_7260_Knesset-Room.jpg|وێنۆک|چەپ|[[کنێست]]]] ئیسرائیل دەستووری فەرمی پەسەند نەکردووە. سەرەڕای ئەوەی کە بەیاننامەی دەوڵەت داوای پەسەندکردنی [[دەستوور]]ێک بوو کە لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٤٨ درەنگتر نەبێت، و سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی حکوومەتی کاتی بەناوی [[دەیڤید بن گوریۆن]]، فەرمانێکی دەرکرد کە بەردەوامیی ڕەوایی یاساکانی ژێرفەرمانی بەریتانیا بوونی ھەبێت بە شێوەیەک کە ناکۆک نەبێت لەگەڵ ئەو گۆڕانکارییەی کە لە ئەنجامی دامەزراندنی دەوڵەت و دەستنیشانکردنی ئەنجومەنی دامەزرێنەری ھەڵبژێردراو وەک دەزگایەک کە دامەزراندنی دەستوور و پەسەندکردنی پێسپێردراوە، بەڵام ئەم ئەرکە بەردەوام بوو لە گواستنەوە بۆ بەشەکانی دیکە، و سەرەڕای پێشبینی ئەوەی کە ئەم یەکلاکردنەوە و یەکلاییکردنەوەکانی دواتر دەستبەجێ یان کاتی دەبن، بەڵام فەرمانی پێشوو لەگەڵ ھەمووارکردنە جیاکراوەکانی لە «فەرمانی بنەماکانی حوکمڕانی و یاسا»دا دەمێنێتەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی کاتی دەوڵەتەوە لە ١٩ی ئایاری ١٩٤٨ دەرچووە و تا ئێستا ماوەتەوە. بەڵام [[کنێست]]، واتە پەرلەمانی ئیسرائیل، «یاسا بنەڕەتییەکان»ی وەک ئامرازی دادوەری جێگر بۆ دەستوور دەرکرد، کە کردەوەی دەسەڵاتداران و مافی مرۆڤ لە ھەندێک بواردا ڕێکدەخات، بەڵام نەبوونی دەستوورێکی کامڵ و ڕووننەبوونەوەی ئەولەوییەتەکانی یاسا بنەڕەتییەکان بەسەر یاسا ئاساییەکاندا ھاووڵاتیان و دامەزراوەکان ناچار دەکات ڕووبکەنە دادگای باڵا، بۆ لێکدانەوەی سیستمی یاسایی لە زۆرێک لە حاڵەتە ناڕوونەکاندا، ئەمەش وا دەکات پێگەی دادگای باڵا بەھێزتر بێت زیاتر لەوەی لە وڵاتانی دیکەدا قبوڵکراوە. === دامودەزگاکانی حوکمڕانی === [[پەڕگە:Menora-virun-der-Knesset--w.jpg|وێنۆک|چەپ|مێنۆرای حەوتی کە [[مووسا]] لە چادرەکە و پاشان لە پەرستگەی سلێمان لەبەردەم کنێستی ئیسرائیلدا داینا]] ئیسرائیل خۆی وەک دیموکراسییەکی پەرلەمانی فرە حیزبی پێناسە دەکات کە ھاوشێوەی دیموکراسیەکانی [[ئەورووپای ناوەڕاست]]ە. واتا دامودەزگای ناوەندی پەرلەمانە، کە ڕۆڵی ئەنجوومەنی یاسادانان دەبینێت، ھەروەھا ئەندامەکانی حکوومەت و سەرۆکی دەوڵەت ھەڵدەبژێرن و چاودێری کاری دامودەزگاکانی حکوومەت دەکەن. پەرلەمانی ئیسرائیل پێی دەوترێت «کنێست» (بە واتای «کۆکەرەوە»). ھەموو ئەو ھاووڵاتیانەی تەمەنیان ١٨ ساڵ یان زیاترە و لە سنووری ساڵی ١٩٤٨ی ئیسرائیل و [[بەرزایییەکانی جۆلان|کەرتی جۆلان]] و لە شوێنە نیشتەجێبوونەکانی [[کەناری ڕۆژاوای ڕووباری ئوردن|کەرتی ڕۆژاوا]] نیشتەجێن، مافی دەنگدانیان بە [[کنێست]] ھەیە، بەڵام لە ساڵی ١٩٦٧ەوە تا ئەمڕۆ نە دانیشتووی کەرتی ڕۆژاوا و نە دانیشتووی کەرتی [[غەززە]] مافی دەنگدانیان نەماوە لە کنێست. دوای ھەڵبژاردنە گشتییەکان، ئەندامانی کنێستی نوێ، لەنێو ئەندامان سەرۆکی حکوومەتی نوێ ھەڵدەبژێرن و ماوەیەکی دیاریکراوی پێدەبەخشن بۆ پێکھێنانی حکوومەتەکەی، دواتر ئەندامانی کنێست حکوومەت بەو شێوەیە پەسەند دەکەن کە سەرۆکە ھەڵبژێردراوەکەی پێشنیاری کردووە. ھەندێک لایەن ئیسرائیل بەم شێوەیە پۆلێن دەکەن کە لە پێشەنگی سیستمی [[دیموکراسی]] لە ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]دایە، بەڵام ئەم دیموکراسییە زیانی پێگەیشتووە، چونکە لەلایەن ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە ڕادەگەیەندرێت کە ئیسرائیل دەوڵەتێکی ڕەگەزپەرستە بەھۆی ئەنجامدانی تاوانی کۆمەڵکوژی دژی فەلەستینییەکان.<ref>https://www.aljazeera.net/news/</ref> == دانپێدانانی وڵاتە عەرەبییەکان بە ئیسرائیل == [[پەڕگە:Isaac Herzog state visit to Turkey, March 2022 (GPOHA1 0925).jpg|وێنۆک]] === دامەزراوەکانی داپێدانان بە ئیسرائیل لە گۆڕەپانی فەلەستینییدا === * {{ئاڵا|میسر}} * {{ئاڵا|ئوردن}} * {{ئاڵا|مۆریتانیا}} ئەم وڵاتانەش دان بە ڕەگەزنامەی ئیسرائیلی نادەن بە ھۆکاری جیاوازەوە: * {{ئاڵا|مەغریب}} * {{ئاڵا|توونس}} * {{ئاڵا|قەتەر}} (ھۆکاری شەڕ بەرامبەر بە [[غەززە]]) * {{ئاڵا|بەحرەین}} == ئابووریی == === گەشتیاری === گەشتیاری یەکێکە لەو ھۆیانەی کە پەرەی بە ئابووری ووڵاتی ئیسرائیل داوە، یەکێک لەو ھۆکارانەی کە گەشتیاران ڕووی تێدەکەن بوونی شوێنەوارە پیرۆزەکانی ھەرسێ ئاینیی جوو و [[ئیسلام]] و مەسیحی، و ڕەخساندنی تایبەت لەلایەن کەرتی تایبەتی وڵات لە خزمەتگوزاری ھۆتێل و شوێنی حەسانەوەو و چێشتخانە، لەساڵی ٢٠٠٩ دا ئیسرائیل سەروو ٢٫٧ میلیۆن گەشتیاری ھەبووە. == دانیشتوان == بەپێی ئاماری ساڵی [[٢٠٢٣]] ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ئیسرائیل ٩.٧ ملیۆن کەس دەبێت کە دەکاتە ٠٫١١ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫١ ساڵە. ھەروەھا ٩٢ لە سەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> و کوردی جوولەکە نشین نزیکەی ٢٠٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەس دەخەملێنرێت. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە ئیسرائیل (ئاماری ٢٠٢٠)<ref>https://fanack.com/ar/israel/population-of-israel/</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[جوولەکایەتی|جوویەتی]]|gray|٧٣٫٩}} {{bar percent|[[ئیسلام]]|green|٢١٫١}} {{bar percent|[[مەسیحییەت]] و ھی دیکە|blue|٥}}}} == کولتوور == [[پەڕگە:Bar_Mitzvah_a_Jewish_culture.jpg|وێنۆک|چەپ|کولتووری جوولەکەکان لە ئیسرائیل]] کولتووری ھەمەچەشنی ئیسرائیل لە فرەچەشنی دانیشتووانەکەیەوە سەرچاوە دەگرێت. جوولەکەکانی کۆمەڵگە بڵاوەبووەکان لە سەرانسەری جیھاندا نەریتە کولتووری و ئایینییەکانیان لەگەڵ خۆیان ھێنایەوە. کاریگەرییەکانی [[عەرەب]] لە زۆرێک لە بوارە کولتوورییەکانیاندا بوونیان ھەیە، وەک [[تەلارسازی]]، [[مۆسیقا]] و چێشتلێنان. ئیسرائیل تاکە وڵاتە لە جیھاندا کە تێیدا [[ڕۆژژمێری عیبری]] بەکاردێت. ڕۆژانی کارکردن و پشووی خوێندنگەکانی جوولەکەکان بەپێی پشووەکانی جوولەکەکان دیاری دەکرێن و ڕۆژی فەرمی پشوودان لە وڵاتەکەدا [[شەممە]]یە؛ یان شەممەی جوولەکەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20181212143120/https://www.hse.ru/en/news/28331917.html</ref><ref>https://books.google.com/books?id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books/about/From_the_Arab_Other_to_the_Israeli_Self.html?hl=ar&id=dD_7CwAAQBAJ</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107225017/http://www.mfa.gov.il/MFA/MFA+Publications/Photo+exhibits/Encounters-+The+Vernacular+Paradox+of+Israeli+Arch-+Intro.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150710000905/http://www.israel21c.org/culture/israeli-palestinian-and-jordanian-djs-create-bridge-for-peace/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181012134956/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern%20History/Israel%20at%2050/The%20International%20Israeli%20Table</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070814055003/http://www.mfa.gov.il/mfa/facts%20about%20israel/people/jewish%20festivals%20in%20israel</ref> === ئەدەبیات === ئەدەبیاتی ئیسرائیلی بە پلەی یەکەم [[شیعر]] و نووسراوەیە کە بە زمانی [[عیبری]] نووسراوە، ئەمەش وەک بەشێک لە ڕێنێسانسی زمانی عیبری وەک زمانێکی ئاخاوتن لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە، ھەرچەندە کۆمەڵێکی بچووکی ئەدەبیات بە زمانەکانی دیکە، وەک [[ئینگلیزی]] چاپ کراوە. بەپێی یاسا، دوو چاپی سەرجەم ئەو بڵاوکراوانەی لە ئیسرائیل بڵاودەکرێنەوە، دەبێت لە پەرتووکخانەی نیشتمانی ئیسرائیل لە زانکۆی عیبری [[ئورشەلیم]] دابنرێت. لە ساڵی ٢٠٠١ یاساکە ھەمووارکرایەوە و تۆمارە دەنگی و ڤیدیۆییەکان و ھی دیکەی ناچاپکراو لەخۆبگرێت. لە ساڵی ٢٠١٦دا ٨٩٪ی ئەو ٧٣٠٠ پەرتووکەی کە گواستراونەتەوە بۆ پەرتووکخانەکە، بە زمانی عیبری بوون. ئەبراھام مابۆ بە یەکەم نووسەر دادەنرێت کە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستھێناوە بەھۆی [[ڕۆمان]]ەکەیەوە کە بە زمانی عیبری نووسیوویەتی لە ساڵی ١٨٥٣ بوو، ھەروەھا ڕێنێسانسی عیبری قەرزاری ئەلیزەر بن یەھودایە، کە بەشدارییەکی زۆری لە زمانی عیبریدا کردووە و بەشدارییەکی زۆری کردووە لە دەوڵەمەندکردنی زمانی عیبری، وایکردووە ببێتە زمانێکی ئاخاوتن و نووسین بۆ مەبەستی تر جگە لە دەقە پیرۆزەکان و لێکۆڵینەوە لە [[تەورات]].<ref>https://archive.today/2012.05.29-153016/http://jnul.huji.ac.il/eng/lgd.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190115125821/http://web.nli.org.il/sites/NLI/English/library/depositing/statistics/Pages/lgd-statistics-2016.aspx</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ [[شموئێل یووسف عەگنۆن|شموێل یووسف ئاگنۆن]] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی لەگەڵ نووسەری ئەڵمانی-جوولەکە نێلی ساکس ھاوبەش کرد. لە ناو [[شاعیر]]ە ھەرە دیارەکانی ئیسرائیلدا یەھودا ئەمیچای، ناتان ئاڵتەرمان، لیا گۆڵدبێرگ و ڕیتچێڵ بلوستاین بوون. ڕۆماننووسانی ھاوچەرخی ئیسرائیلی بەناوبانگی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] بریتین لە ئەمۆس ئۆز، ئیتگار کێرت و دەیڤید گڕۆسمان. نووسەر سەید قاشوو لە عەرەبی ٤٨ە کە لە ئاستی نێونەتەوەیییشدا ناسراوە. ھەروەھا ئیسرائیل نیشتمانی سیاسەتوان و نووسەر ئیمیل حەبیبی بووە، کۆمەڵێک ڕۆمانی نووسیوە، لەوانە «ڕاستییە سەیرەکان لە دیارنەمانی سەعید ئەبی نەحسی مووتەشائیل» و نووسراوی تر، و خەڵاتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا بۆ [[وێژەی عەرەبی|ئەدەبیاتی عەرەبی]].<ref>https://web.archive.org/web/20180702150907/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/index.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20150217200929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/250792/Emile-Habibi</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190718233153/http://cms.education.gov.il/EducationCMS/Units/PrasIsrael/Tashmag/Tashnab_Tashmag_Rikuz.htm?DictionaryKey=Tashnab</ref> ===مۆسیقا و سەما=== [[پەڕگە:Israel_Philharmonic_Orchestra.jpg|وێنۆک|چەپ|ئۆرکێسترای ئیسرائیل کە لەلایەن زووبین میھتا بەڕێوەدەبرێت]] مۆسیقای ئیسرائیل کاریگەرییە مۆسیقییەکانی ھەموو جیھان لەخۆدەگرێت؛ مۆسیقای ڕۆژھەڵاتی و سێفاردی، ئاوازی حەسیدی، مۆسیقای یۆنانی، جاز و پۆپ ڕۆک بەشێکن لە دیمەنی مۆسیقا. لەنێو ئۆرکێسترا ئیسرائیلییە بەناوبانگەکانی جیھان ئۆرکێسترای ئیسرائیل ھەیە کە زیاتر لە حەفتا ساڵە کۆنسێرت پێشکەش دەکات و ئەمڕۆ ساڵانە زیاتر لە دوو سەد کۆنسێرت پێشکەش دەکات. ئیسحاق پێرلمان، پینچاس تسوکەرمان و عووفرا حازە ھەموویان مۆسیقاژەنی بەناوبانگی نێونەتەوەیین و لە ئیسرائیل لەدایکبوون. ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٧٣ەوە نزیکەی ھەموو ساڵێک بەشداری پێشبڕکێی گۆرانی ئەورووپی دەکات و چوار جار سەرکەوتنی بەدەستھێناوە و دووجاریش میوانداری ئاھەنگەکەی کردووە. زۆرێک لە فێستیڤاڵەکانی مۆسیقا و گۆرانی لە ئیسرائیل بەڕێوەدەچن، وەک فێستیڤاڵی دەریای سوور بۆ جاز کە لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ساڵانە لە ئیلات بەڕێوەدەچێت، گۆرانییە فۆلکلۆرییە تەوراتییەکانی وڵاتەکە کە بە «گۆرانییەکانی خاکی ئیسرائیل» ناسراون، لەگەڵ باسکردنی ئەزموون و پێشەنگییەکانی بنیاتنانی نیشتمانی جوولەکەکان.<ref>Broughton, Ellingham & Trillo 1999، صفحات 365–369</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120210070052/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/country/content.country/israel_36</ref><ref> Ben-Sasson 1985، صفحة 1095</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210501081613/https://archive.org/details/whosemastersvoic0000unse</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070206190159/http://www.mfa.gov.il/MFA/Israel+beyond+politics/Israel+Philharmonic+Orchestra+celebrates+70th+anniversary+5-Feb-2007.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170411163728/http://www.eurovision.tv/page/history/by-country/country?country=18</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170129130750/http://www.eurovision.tv/page/history/year</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120312202659/http://www.redseajazzeilat.com/en/about/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20120103145812/http://worldmusic.nationalgeographic.com/view/page.basic/genre/content.genre/israeli_folk_735/en_US</ref> === سینەما و شانۆ === ١٠ فیلمی ئیسرائیلی لە سەرەتای دامەزراندنی ئیسرائیلەوە بۆ خەڵاتی ئۆسکار پاڵێوراون بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. فیلمی عەجەمی ساڵی ٢٠٠٩ سێیەمین پاڵێوراوی لەسەریەک بوو بۆ فیلمێکی ئیسرائیلی. دەرھێنەرانی فەلەستینی-ئیسرائیلی کۆمەڵێک فیلمیان دروست کردووە کە باس لە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل و دۆخی فەلەستینییەکانی ناو ئیسرائیل دەکەن، وەک فیلمەکانی محەممەد بەکری ٢٠٠٢: «جەنین و جەنین و بووکە سوورییەکە».<ref>https://web.archive.org/web/20130117112056/http://www.jpost.com/ArtsAndCulture/Entertainment/Article.aspx?id=167582</ref> ئیسرائیل بە درێژەدان بە نەریتی شانۆیی بەھێزی شانۆی یدیشی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، دیمەنێکی شانۆیی زیندوو دەپارێزێت. شانۆی حەبیمە لە ساڵی ١٩١٨ لە تەلئەبیب دامەزراوە و کۆنترین کۆمپانیای شانۆ و ڕێپەرتۆری نیشتمانییە لە ئیسرائیل.<ref>https://web.archive.org/web/20191211013717/https://www.habima.co.il/</ref> [[پەڕگە:Haredi_Judaism.jpg|وێنۆک|چەپ|گەنجانی ھاریدی بە جلوبەرگی نەریتییەوە سەیری خشتەی ڕیکلامەکان دەکەن لە [[ئورشەلیم]]]] === میدیا === ڕاپۆرتی ساڵانەی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ماڵی ئازادییەوە (Freedom House) بڵاوکراوەتەوە، ئیسرائیلی وەک وڵاتێکی ئازاد لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] ڕیزبەندی کردووە، ھەروەھا لە پلەی ٦٤ی جیھاندا ھاتووە. لە پێوەرەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ساڵی ٢٠١٧ کە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی بێ سنوورەوە دەرچووە، ئیسرائیل لە ڕیزبەندی ٩١ی وڵاتدا بووە لە کۆی ١٨٠ وڵات، ھەروەھا لە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی ناوین و باکووری ئەفریقا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. لە میدیای ئیسرائیلدا زیاتر لە ١٠ زمانی جیاواز ھەیە و زمانی عیبری باڵادەستە. ڕۆژنامەگەری بە زمانی [[عەرەبی]] پێداویستییەکانی ھاووڵاتیانی عەرەبی ئیسرائیل دابین دەکات، لەگەڵ گەیشتن بەو ناوچانەی کە لەلایەن دەسەڵاتی نیشتمانیی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]]ەوە بەڕێوەدەبرێن. لە ماوەی ساڵانی ھەشتا و نەوەدەکاندا، چاپەمەنی ئیسرائیل پرۆسەیەکی گۆڕانکاری گەورەی بەسەردا ھات، چونکە میدیاکان وردە وردە ھاتنە ژێر کۆنترۆڵی ژمارەیەکی سنووردار لە ڕێکخراوەکانەوە، لەکاتێکدا ئەو ڕۆژنامانەی کە لەلایەن لایەنە سیاسییەکانەوە بڵاودەکرانەوە، دەستیان بە نەمان کرد. ئەمڕۆ لە تەلئەبیب سێ کۆمەڵەی گەورە و خاوەندارێتی تایبەت بەسەر میدیای گشتی ئیسرائیلدا زاڵن.<ref>https://web.archive.org/web/20190808014941/https://freedomhouse.org/sites/default/files/FOTP_2017_booklet_FINAL_April28.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190816203659/https://rsf.org/en/ranking</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170509085059/http://www.iba.org.il/world/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190507163600/http://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/culture/pages/the%20printed%20media-%20israel-s%20newspapers.aspx</ref> === مۆزەخانەکان === [[پەڕگە:Billy_Rose_Art_Garden_(14755133799).jpg|وێنۆک|چەپ|بینای دەفری کتێب لە مۆزەخانەی ئیسرائیل، کە نووسراوەکانی [[دەریای مردوو]]ی تێدایە]] مۆزەخانەی ئیسرائیل لە [[ئورشەلیم]] یەکێکە لە گرنگترین دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکانی ئیسرائیل و دەستنووسەکانی دەریای مردووی تێدایە، لەگەڵ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە کەلوپەلی کۆنی جوولەکەکان و ھونەری ئەورووپی. مۆزەخانەی یاد ڤاشێمی نیشتمانی بۆ یادکردنەوەی [[ھۆلۆکۆست]]، [[ئەرشیف]]ی ناوەندی جیھانە بۆ زانیارییە پەیوەندیدارەکان بە ھۆلۆکۆستەوە. مۆزەخانەی گەلی [[جوولەکە]] لە ماڵی تەفشی لە زانکۆی [[تەلئەبیب]] مۆزەخانەیەکی کارلێککارانەیە کە تایبەتە بە مێژووی کۆمەڵگە جوولەکەکان لە سەرانسەری جیھان. جگە لە مۆزەخانە گەورەکان لە شارە گەورەکاندا، لە زۆرێک لە شار و کیبوتزیمەکاندا شوێنی ھونەری کوالێتی بەرز ھەیە. میشکان لۆمانۆت لە کیبوتز عەین ھاروود مەھاد گەورەترین مۆزەخانەی ھونەرییە لە باکووری وڵات.<ref>https://web.archive.org/web/20130302154234/http://www.english.imjnet.org.il/page_1465?c0=14896&bsp=14393</ref><ref>https://web.archive.org/web/20070709044752/https://www.imj.org.il/eng/shrine/index.html</ref><ref>http://www1.yadvashem.org/yv/en/about/index.asp</ref> ئیسرائیل زۆرترین مۆزەخانەی ھەیە بۆ ھەر تاکێک لە جیھاندا. ھەروەھا چەندین مۆزەخانەی ئیسرائیل تایبەتن بە کولتووری ئیسلامی، لەوانە مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر و پەیمانگەی ئێڵ مایر بۆ ھونەری ئیسلامی کە ھەردووکیان لە [[ئورشەلیم]]ن. مۆزەخانەی ڕۆکفێلەر تایبەتمەندە بە شوێنەوارناسیی سەردەمی [[عوسمانییەکان]] و مێژووی دیکەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]. ھەروەھا شوێنی یەکەمین کەللەسەری بەردبووە کە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] دۆزرایەوە. کۆمەڵێک لە کەللەسەرەکە لە مۆزەخانەی ئیسرائیل نمایشکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140625091036/http://bh.org.il/about-us.aspx</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171107024929/https://www.haaretz.com/israel-news/travel/mishkan-leomanut-1.242533</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170629144146/http://travel.cnn.com/best-israel-museums-361281/</ref><ref>https://books.google.com/books?id=4Z0YrPfeHa8C</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161227024455/http://www.imj.org.il/imagine/galleries/viewItemE.asp?case=1&itemNum=359979</ref> === چێشتخانە === [[پەڕگە:Food_in_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|قاپێک کە بریتییە لە فەلافل و حوومووس و پەتاتەی سوورکراوە و زەڵاتەی ئیسرائیلی]] خواردنی ئیسرائیل خواردنە ناوخۆییەکان و ھەروەھا خواردنی جوولەکەکان لەخۆدەگرێت کە لەلایەن کۆچبەرە جوولەکەکانەوە ھێنراونەتە وڵاتەکە. لە دروستکردنی دەوڵەتەوە لە ساڵی ١٩٤٨ و بە تایبەتی لە کۆتاییەکانی حەفتاکاندا، چێشتخانەی فیووژنی ئیسرائیل پەرەی سەندووە. چێشتخانەی ئیسرائیل توخمەکانی شێوازی چێشتلێنانەکانی میزراھی، سێفاردی و ئەشکەنازی ھەیە. ھەروەھا زۆرێک لەو خواردنانە لەخۆدەگرێت کە بە شێوەیەکی نەریتی لە خواردنەکانی [[شام]]، عەرەب، ڕۆژھەڵاتی ناوین و [[دەریای ناوین]]دا دەخورێن، وەک فەلافل، حوومووس، شەکشووکە، کووسکووس و زەعتەر. ھەروەھا شنیتزل، [[پیتزا]]، ھەمبەرگەر، پەتاتەی سوورکراوە، برنج و زەڵاتە خواردنی بەناوبانگی ئیسرائیلن.<ref>https://books.google.com/books?id=KjuYCgAAQBAJ&pg=PT119</ref><ref>https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3850942,00.html</ref><ref>Gur, The Book of New Israeli Food, pg. 11</ref> نزیکەی نیوەی دانیشتووانی جوولەکەکانی ئیسرائیل کشرووت لە ماڵەکانیان دەپارێزن. چێشتخانەکانی کشرووت، ھەرچەندە لە ساڵانی شەستەکاندا دەگمەن بوون، بەڵام تا ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٢٥٪ی ھەموو چێشتخانەکان پێکدەھێنن، ئەمەش ڕەنگە ڕەنگدانەوەی بەھا عەلمانییەکانی ئەو کەسانە بێت کە کشرووت ناخۆن. چێشتخانەکانی ھۆتێلەکان زیاتر خواردنی کشرووت پێشکەش دەکەن. بازاڕی فرۆشتنی تاکەکەسی بە شێوەیەکی نەریتی لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، بەڵام بە خێرایی و بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش گەشەی کرد دوای ھاتنی کۆچبەرانی وڵاتانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی پێشوو لە ماوەی ساڵانی نەوەدەکاندا. لەگەڵ ئەو ماسییانەی کە لەگەڵ یاسای جوولەکەکاندا ناگونجێت، [[کەروێشک]] و نەعامە، گۆشتی [[بەراز]] لە ئیسرائیل زۆر بەرھەمدەھێنرێت و دەخورێت، سەرەڕای سنووردارکردنەکان لەلایەن ھەردوو ئایینی [[جوولەکایەتی|جوولەکە]] و [[ئیسلام]]ەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/American_Israelis.html?hl=ar&id=CG-WQZDJdo8C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Food_for_Thought.html?hl=ar&id=FYXlAgAAQBAJ#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200107171630/https://books.google.com/books?id=FYXlAgAAQBAJ&pg=PA233</ref><ref>https://web.archive.org/web/20181215123309/http://www.slate.com/articles/life/faithbased/2012/08/israel_s_pork_problem_and_what_it_means_for_the_country_s_christian_arabs_.single.html</ref> === وەرزش === [[پەڕگە:88750_sports_in_israel_PikiWiki_Israel.jpg|وێنۆک|چەپ|کۆمەڵێک جوولەکە یاری دەکەن (١٩٣٥–١٩٣٦)]] زۆرێک لە وەرزشەکان لە ئیسرائیل بەربڵاون، بەناوبانگترینیان [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی باسکە]]یە، ١٢ تیپ کێبڕکێی جامی [[پریمەرلیگ]] دەکەن، بەناوبانگترینیان مەکابی حەیفا و بەیتاری قودس، ئیسرائیل بەشداری لە خولی یانە پاڵەوانەکانی [[ئەورووپا]] دەکات بۆ تۆپی پێ، ھەروەھا بۆ جامی باسکەی ئەورووپاش، ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بەشداری دەکات و ھەردوو خولی ژنان و پیاوان لەم پاڵەوانێتییەدا ھەیە. جگە لە تۆپی باسکە و تۆپی پێ، زۆرێک لە وەرزشە بەناوبانگەکان لە ئیسرائیل ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[تێنس]]، [[تۆپی دەست]]، و [[بالە|تۆپی بالە]]، ھەروەھا وەرزشی کەنار دەریا و ماراسۆنەکان، وەک ماراسۆنی ساڵانەی تیبیریاس، جگە لە وەرزشە مۆدێرنەکانی وەک بیسبۆڵ، [[تۆپی پێی ئەمریکی]]، و [[کریکێت]]، لەگەڵ باسکردنی [[وەرزشی شەڕکردن]] و ھی دیکە. ئیسرائیل لە ناوەڕاستی سەدەی ڕابردووەوە بەشداری یارییە ئۆڵۆمپیەکان کردووە، ھەروەھا ئیسرائیل میوانداری جوولەکەکانی خۆی دەکرد لەم پاڵەوانێتییەدا، کە بە مەکابیا ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٣٢ەوە ھەر ٤ ساڵ جارێک بەڕێوەدەچێت، فەلەستینییەکان فێستیڤاڵی مەکابیایان بە ڕەگەزپەرستی دانا، کە لە ساڵی ١٩٣٢ بەڕێوەچوو، چونکە بەڕای ئەوان ئامانجی ئەوە بووە کە [[عەرەب]]ە فەلەستینییەکان پەراوێز بخات و جوولەکەکان لە گۆڕەپانی وەرزشدا باڵادەست بکات بەبێ ئەوەی دانیشتووانی عەرەب بتوانن بەشداری بکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20140409080736/http://www.thaqafa.org/Main/default.aspx?xyz=BOgLkxlDHteZpYqykRlUuI1kx/VDUOFosYKgFxmv1dyNMmXxBa+v9/W27KprXF82yuArZvAEM/TglrMe4IXyGsJO7fPW6Ub3PNX0LBeFiUjawcA/k1isisN/N/N9bFpHoALbPfiq0DI=</ref> لەیاریزانە ناودارەکانی تۆپی پێ لە پێشوو تا ئێستا [[یووسی بنعیوون]] کە لە یانەکانی خوولی ئینگلیزی [[لیڤەرپوول]] و [[چێلسی]] یاری کردووە. و لە یانە بەناوبانگە وەرزشیە کانیان ماکابی تەلئەبیب و ماکابی حەیفا کە ئەو دوویانەیە چەند جارێک بەشداریان لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە یاری تۆپی پێ و باسکە کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ووڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئیسرائیل|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Israel}} [[پۆل:ئیسرائیل|*]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٤٨ لە ئیسرائیل]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:نزیک وڵاتانی ڕۆژهەڵات]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] sksv7x2nmnh6hgnraph77hjiv0wqitc 0 3001 1585794 1583676 2026-05-21T09:25:47Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-28944-72|~2026-28944-72]] ([[User talk:~2026-28944-72|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:مامۆستا|مامۆستا]] گەڕێندرایەوە 1544409 wikitext text/x-wiki {{بێلایەنی}} {{خاوێنکردن}} [[پەڕگە:Rudaba.JPG|وێنۆک|250px|[[شانامە]]ی فیردەوسی کە بە زمانی فارسی نوسراوە]] '''زمانی فارسی''' یان '''زمانی پارسی''' یەکێکە لە زمانە [[زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان|زمانە ھیندوئەورووپایییەکان]] و بەشێکە لە خیزانی [[زمانە ئێرانییەکان]]. لە نێوان زمانە ئێرانییەکان، زمانی فارسی بەشێکە لە چڵی باشووری ڕۆژاوای لقی ئێرانی زمانە ھیندوئەوروپییەکان.<ref>(لەحاڵێکدا زمانی کوردی لە زمانەکانی باشووری ڕۆژاوایە)</ref> فارسی زمانی فەرمیی [[ئێران|ئێرانە]].<ref>[http://www.servat.unibe.ch/icl/ir00000_.html دەستووری ئێران].</ref> ئەگەرچی بەپێی دەستوور، زمانی فەرمیی وڵاتی [[تاجیکستان]]، [[زمانی تاجیکی|تاجیکی]]<ref>[http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/untc/unpan003670.htm دەستووری تاجیکستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525141516/http://unpan1.un.org/intradoc/groups/public/documents/untc/unpan003670.htm |date=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧}}.</ref> و ھی [[ئەفغانستان|ئەفغانستانیش]] [[زمانی دەری|دەرییە]]<ref>[http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html دەستووری ئەفغانستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131028065437/http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html |date=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> بەڵام بە شێوەیەکی نافەرمی زمانی ئەم وڵاتانەش بە فارسی دەناسرێ.<ref>[http://www.afghan-network.net/Culture/languages.html afghan-network.net] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310204229/http://www.afghan-network.net/Culture/languages.html |date=١٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref><ref>[http://www.afghan-web.com/language/ afghan-web.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161201233312/http://www.afghan-web.com/language/ |date= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>[http://www.nationsonline.org/oneworld/asian_languages.htm nationsonline.org]</ref><ref>http://www.soas.ac.uk/nme/languages/languages-of-the-near-middle-east-at-soas-persian.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112082024/http://www.soas.ac.uk/nme/languages/languages-of-the-near-middle-east-at-soas-persian.html |date=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>[http://www.amesall.rutgers.edu/languages/113-persian Rutgers, The State University of New Jersey]، زانستگای نیوجیرزی</ref><ref>[http://www.tajikistan.orexca.com/tajik_language.shtml tajikistan.orexca.com]</ref><ref>[http://www.omniglot.com/writing/persian.htm Omniglot - the online encyclopaedia of writing systems and languages]</ref><ref>[http://standard.tj/en/the_republic_of_tajikistan/ سایتی ڕەسمی کومەڵایەتی تاجیکیستان] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160430065342/http://standard.tj/en/the_republic_of_tajikistan/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> لە [[ئۆزبەکستان|ئوزبەکستانیش]] خەڵکێکی زۆر بە فارسی قسە دەکەن. ئاخێوەرانی زمانی فارسی بە نزیکەی ١١٠ ملیۆن کەس دەخەمڵێن.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |date=٣ی شوباتی ٢٠١٢}}, 36 M (51%) – 46 M (65%) [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf Loc.gov], [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html Afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |date=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}, 16.369 M (50%), [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html Tajikistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010331101740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |date=٣١ی ئازاری ٢٠٠١}}, 5.770 M (80%), [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html Uzbekistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709035649/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}, 1.2 M (4.4%)</ref> [[فریدریش ئێنگڵس|ئەنگەڵس]] لە نامەیەیەکدا بۆ [[کارڵ مارکس|مارکس]] دەنووسێ بۆ خوێندنەوەی ھونەری ڕۆژھەڵات ناچار بووم زمانی فارسی فێر بم، پێم زمانێکی سادە و شیرین بوو و نازانم بۆ چی ئەوانەی لە زمانێکی جیھانی دەگەڕێن، زمانی فارسی ھەڵنابژێرن.<ref name="Marx-Engels Correspondence 1853">[http://www.marxists.org/archive/marx/works/1853/letters/53_06_06.htm Marx-Engels Correspondence 1853]. Source: MECW Volume 39, p. 335; First published: in full in MEGA, Berlin, 1929.</ref> فارسی ئەو زمانەیە حافز، سەعدی و فیردەوسی شیعریان پێگوتوە. مەولانا، ڕامان و فەلسەفە عیرفانییەکەی بە زمانی دەری ھۆنیوەتەوە. نەک بە تەنیا حەکیم و شاعیرانی فارسی زمان، بەڵکە شاعیر و وێژەوانانی زمانەکانی دیکەش وەک [[ئیقبال لاھووری|ئیقباڵ لاھووری]] بۆ باندۆڕ و جوانی قسەیان، سوودیان لە زمانی دەری بینیوە.<ref name="Marx-Engels Correspondence 1853"/> زمان و ئەدەبیاتی فارسی پوختە و سیستەماتیک و ڕەوانە. زمانی کوردی لەگەڵ فارسی ڕیشەیەکی ھاوبەشیان ھەیە. لە ھونەری [[خۆشنووسی|جواننووسیدا]]، فارسی شێوەو [[یاسا]]کانی نووسینی تایبەتی ھەیە و خەتی [[شکەستەیە]]ی فارسییەو شێوەی ڕوونووس فارسیش تایبەتە. شێوەی نووسینی فارسی یان نووسینی تەعلیق وردەکاری زۆر تیایە و ٣ جۆر [[قەڵەم]] بەکاردێت لە نووسینەکانا بە ٣ قەبارەی جیاواز چونکە لە ھەندێ شوێنی نووسینی پیتەکان باریکتر ئەنوسرێت. == مێژوو == === سەرەتا === [[پەڕگە:Persian_Language_Location_Map.svg|220x440px|وێنۆک|چەپ|ناوچەی بڵاوبوونەوەی زمانی فارسی]] [[پەڕگە:Map of Persian speakers.svg|وێنۆک|350px|فارسی لە جیھاندا.]] [[زمانی پارسیی کۆن|فارسی کۆن]] و [[زمانی پاڵەوی]] باو و باپیری فارسین. زمانی فارسی نێوەڕاست [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] سەرچاوەی زمانی فارسییە. وشەی «فارسی»یان پارسی لە وشەی [[زمانی پارسیی کۆن|فارسیی کۆن]] «پارسە» کەوتووەتەوە.<ref>http://www.etymonline.com/index.php?term=Persian</ref> زمانی فارسی کۆن زمانی ئێران لە شاھەناشاھیی ھەخامەنشییەکان بووە. زمانی پەھلەوی (فارسی نێوەڕاست) ش، زمانی فەرمی ساسانییەکان بووە و ئەدەبیاتی دینی زەردەشتییەکانی پێ نووسراوە و گەلێک کتێبی وەک [[دینکرت]]، [[بووندەھشن]]، درخت ئاسوریک و… نموونەی ئەوانەن و بەشێ لەوانەش لەسەردەمی سەرھەڵدانی [[ئیسلام]] دا وەرگێڕاونەتەوە سەر زمانی عەرەبی. زمانی پەھلەوی، نزیکی زۆری لەگەڵ زمانی فارسیدا ھەیە. دواتر ئێران لەژێر ھەژمون و چاولێکەری، ئیسلامی عەرەبی دایە. دوای ئەوەی حکوومەتی ساسانییەکان بە دەستی عەرەب ڕووخێرا و عەرەبەکان بڕوای دینی خۆیان بە سەر گەلانی ئێراندا زاڵ کرد. شێوەی خەتی خویان و ئەلفوبێ یان بە جێگای پیتی فارسی نێوەڕاست (پەھلەوی) کە لە ئێراندا باو بوو دانا. ھەر لەکەمتر لە دوسەد ساڵێک دوای ھەژمونی زمانی عەرەبی بەھۆی ئایینی ئیسلامەوە، فارسەکان کەوتنە زیندو کردنەوە و بوژاندنەوەی زمان و فەرھەنگ. پاش پەرەپێدانی ئیسلام، فارسی نوێ زاراوەیەک بوو کە بەپێی بناخە ھەرە کۆنەکانی خۆی ئاوێتەی زاراوەکانی تر ببوو و ئەم تێکەڵبوونە تەنانەت بەر لە سەردەمی ساسانییەکان دەستی پێکردبوو. فارسەکان کەوتنە ھەوڵ بۆ زیندوو کردنەوەی زمانەکەی خۆیان و دەستیان کرد بە نووسین. دیارە کە پەڕتوکی شانامەی ئەبو مەنسووری – کە خودی کتێبەکە لەنێو چووە و تەنھا پێشەکییەکەی لێ بەجێ ماوە - دەتوانین بڵێین یەکێکی لە کۆنترین کتێبە کە بە فارسی نوسراوە (ساڵی ٣٤٦ ھێجری و ٩٢٧ی زایینی) و تا ئێستە ماوەتەوە و لە فەوتان ڕزگاری بووە. لەکاتێکدا شاعیرێکی ئێرانی لە دەرباری [[سەفاریەکان]] دا وەکو عادەت بە عەرەبی دەکەوێتە مەدح و پیاھەڵدانی [[یەعقوبی لەیس]]، میرە سەفاری، گرژ دەبێت و دەڵێت: "بۆ بەزمانێک لەگەڵم دەدوێن کە من ھیچی لێ حاڵی نابم؟". دواتر [[سامانییەکان]] زمانی دەریییان کرد بە زمانی فەرمی. لەو دەستەواژەیەوە زمان و فەرھەنگی فارسی دەکەوێتە بوژانەوە، ھەرسێ شاعیری فرە ناوداری ئێرانی (ئەبولقاسمی [[فیردەوسی]]) و ([[سەعدی]] شیرازی) و (خواجا [[حافز]]) بە شاکارە نەمرەکانیانەوە سەرحی زمانی فارسی دوای ساسانییەکان بنیات دەنێنەوە. بەھاتنی ئیسلام، شیعری ئێران کە بەر لە ئیسلام ھجائی واتە برکەیی بوو، لە ژێری کریگەریی وێژەیی عەرەبی بوو بە عەروزی. ھەروەھا لەلایەن بزاڤی عیلمی ئەدەبی فارسی یەوە کە لە ھەوەڵی سەدەی پێنجەمدا لەلایەن [[بیروونی]]، [[ئیبن سینا]] و شاگردەکانی وان دا دەستی پێ کرد بەرەبەرە نووسینی کتێب بە فارسی دیسان دەسپێکرا. === دواتر === فارسی زۆرتر لە ھەزار ساڵە کە نەک تەنیا زمانی گشتی و فەرمی و ئەدەبی و فەرھەنگی ئیرانیانە بەڵکوو لە سەدەکانی پێشین بە سەر زەمینەکانی ھاوسێ و دوورەدەستیش چووە و خەڵکی ئەو سەرزەمینیش ئەویان بە دەربڕینی ھەست و ئیحساس و ھزر و زانیاری و دانیشی خۆی ھەڵبژاردوە و بە وی شێعر گوتووە، کتیب یان نووسیوە و شوێنەواری بە قیمەتیان بە وجود ھێناوە. زۆرێ لە شاعیرانی فارسیزمان شێعری عیرفانییان داناوە و شێعری عیرفانی بەشێکی گرینگی ئەدەبی فارسییە. ھەستیاران و شاعیران و نووسەرانی وەکوو [[ڕوودەکی]] سەمەرقەندی، کسایی مروزی، بەلعەمی، نرشخی، ناسرخوسرەو قوبادیانی، شەھید بەلخی، حەنزەلە بادغەیسی، سەنایی غەزنەوی، مەیبودی، [[جامی]]، ھەراتی، فردەوسی، [[عومەر خەییام|خەیام]]، [[عەتتار]]، [[سەعدی]]، [[حافز]]، [[خاقانی شروانی]]، [[نیزامی گەنجەوی]]، [[قەتران تەورێزی]]، سائیب تەوڕێزی، ئەوحەد مەراغەیی، شێخ مەحموودی شەبستەری، [[مەولەوی]]، [[شەرفخانی بدلیسی]]، فاتیمە کوردستانی، [[شێخ]] محممەد مەردۆخی کوردستانی و ھەزاران شاعیر و نووسەری دیکە ھەموو بە فارسیان نووسیوە و بە فارسیان شێعر ھۆندووەتەوە. [[عومەر خەییام|خەیام]] بیرکاریزان و شاعیری گەورەی ئێران و فەیلەسوفی ڕۆژھەڵات لە کۆتایییەکانی سەدەی پێنجەم و سەرەتاکانی سەدەی شەشەمە. تەرزی بەیانی مەسلەک و فەلسەفەی ئەو کاریگەری زۆری لەسەر ئەدەبیاتی فارسی بەجێھێشتوە و کاریگەری خەیام لەسەر ئەدەبیاتی بەریتانی و ئەمریکا، کاریگەرییەکە لەسەر دنیایی شارستانی ئەمڕۆ.<ref name="خەیام عارفێكى بادەنۆش">نازدار، حەسەن: [http://www.halabja.info/halabja%202010/hasan%20nazdar.htm خەیام عارفێكى بادەنۆش] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210805070011/https://www.halabja.info/halabja%202010/hasan%20nazdar.htm |date= ٥ی ئابی ٢٠٢١ }}. ە: گوفاری حەلەبجە. ئوکتوبر ۲۰۱۱.</ref> ئێدوارد فیتزجیڕالد (١٨٠٩–١٨٨٣) لە ساڵی ١٨٥٩ چوارینەکانی خەیامی وەرگێڕانە سەر ئینگلیزی و دوای ساڵێک لەو ەرگێرانە خەیام لە ڕۆشنبیری ئینگلیزی و ئەورووپیدا ناسرا و کاریگەریشی زۆربوو بۆ ناساندنی ئەدەبی فارسی و ڕۆژھەڵاتی بەگشتی لە ئەورووپاوە. [[چوارینە]] یەکەم جار [[ڕوودەکی]] شاعیر بەدیھێناوە بەلام چوارینەکانی خەیام لە ئەدەبی فارسیدا سیمایەکی جیاوازتری ھەیە کە پێەاتی سەرەکی ئەوانەبیرکردنەوەیە لە ڕازیی بوون و دوچاری حیرەت و سەرسام بوون و دۆستی دامانە. خەیامی نیشابوری کە دیارترین کەسانێکە کە ھۆنراوەی بۆ بیرکردنەوە فەلسەفییەکانی خۆی بەکاربردوە.<ref name="خەیام عارفێكى بادەنۆش"/> ھەموو نووسەران و ھەستیارانی ئازەربایجانیش لە سەدەی دووھەمی ھیجری وەکوو محەممەد بەعیس کە عەرەب بوو، بوو بە دۆستی بابەک و بە فارسی شێعر دەگوت و خاقانی شروانی، [[نیزامی گەنجەوی]]، مەھەستی گەنجەوی، قەتران تەبرێزی، ھەمام تەورێزی، شەمسی تەورێزی، سائیب تەبرێزی، ئەوحدی مراغەیی، محەممەدخەلف تەورێزی، قاسم ئەنوار تەوڕێزی و ھەزاران شاعێر و نووسەری کۆن و ھەزاران شاعیر و پێشەوەر و خەڵکی ئاسایی لە کۆڵان و گەڕەک و دووکان ھەتاسەدەی ١١ و ١٢ی ھیجری بە فارسی شێعریان ھۆندووەتەوە. ئاسیای گچکەش وەکوو ھندوستان لە سەدەکانی دوایی ئیسلام بە تایبەت لە سەردەمی سەلجوقییەکان لە سەدەی پینجەم ھەتا کۆتایی سەدەی ١٣ی ھیجری وەکوو خوڕاسان و ئازەربایجان لە لانەکانی فەرھەنگ و ڕۆشنبیری دەبێە پارسی. ئەم بزووتنەوەیە لە سەردەمی ھێنانی بە ھائەلەدین ولەد بەھۆی عەلائەدین کەیقوبادی دووەم بۆ قۆنییە و بەرزبوونەوەی مەولەوی بەو پەڕی خۆی دەگات. [[پەڕگە:Persian Language Location Map.svg|وێنۆک|270px|ناوچەکانی فارسیزمان (زمانی زگماکی).]] لە بارەگای ئەم پاشایەی [[سەلجوقی]] (کەیقوبادی دووھەم) ھەستیاران و پیاوچاکانی وەکوو محەممەدجەلالەدین مولەوی، فەخرەدین ئێراقی، برایم محەممەد تفلیسی، سەدرەدین قونوی، کەریم ئاقسرایی، قوتبەدین شیرازی، سەعیدەدین فرقانی، شیخ عەوڵا شەبستەری، قازیزادە ئەردەبیلی، مەولانا فەخر خەلخالی، مەلا واقف خلخالی، محەممەد ڕەزا پاشای تەوڕێزی، حەکیم ئەبوتالیب تەوڕێزی و گەلێکی تر پلە و پایەیان ھەبوو کە ھەموویان لە گەوە پیاوانی شێعر و ئەدەبی پارسی بوون. زوربەی پاشاکانی سەلجوقی ئاسیای گچکە و زوربەی پاشایانی عوسمانی کەھەستی شێعرگوتنیان ھەبوو، وەکوو عەلائەدین کەیقوباد، سولتان بایەزیدئیلدرم، سوڵتان سەلیم، سوڵتان سولیمان قانوونی، بەفارسی شێعریان گوتوە. سوڵتان بایزیدئیلدرم لەئاسیای گچکە و ئەمیر تیمورلەنگ لەخواڕەزم (٨٠٤ ھجری) بەفارسی لەگەڵ یەکترنامەگۆڕینەوەیان دەکرد. قاقەزنووسینەکانی شاسمایل سەفەوی و[[سوڵتان]] سەلیم و پاشاکانی گورگانی ھیند و پاشاکانی سەفەوی و خونکارانی دیکەئەم لاوئەولای ئاسیاش بەفارسی بوو وئەو ھەستیار و شاعیرانەی کەلێرەولەوێ دیوانی شێعری خۆیان پێشکیشی ئەم پاشایانە کردوەو ئەوانیان بەفارسی مدح کردو پێھەلاگووتوون. عوسمانییەکان ھەتا سەدەی ھەژدەش بە زمانی فارسی موڕاسەلاتی خۆیان دەکرد، ئەوەتا شەرەفخانی بەتلیسی کە شەرەفنامە دەنووسێ و پێشکەشی سوڵتانی عوسمانیی دەکات، بە زمانی فارسی ئەو کتێبەی بۆ دەنووسێت.<ref>زمانناسی: [http://www.zimannasi.com/babat-k2.htm زمان ئه‌و خولقێنراوه‌ی هه‌میشه له به‌ره‌وپێشچووندایه] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111114062037/http://www.zimannasi.com/babat-k2.htm |date=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}، ئیدریس عه‌بدوڵڵا- زانكۆی سه‌لاحه‌دین</ref> ئینگلیزییەک بە ناوی «واتسن» لە ئاخرئۆخری سەلتەنەتی قاجارییەکان لە سەفەرنامەی خۆی نووسی ئێران وڵاتێکی بلەنگازە، بەڵام زمانێکی ھەیە کە لە سەرانسەری ئاسیا ھەتا ئوڕوپای ڕۆژھەڵات و باشووری ئافریقا دەبەرە خۆگرتووە. بەم بۆنەوە ڕای گەیاند کە لە شوینەواری میللەتێکی مەزنی دێرین وکۆن و مێژوویی تەنیا زمانی وی لە گوڕەپانی ھەراوی فەرھەنگی وی باقی ماوەتەوە کە دەشێ ھەرچاخ دەرفەت بڕخسێ دەبێ ھۆکاری نوێکردنەوەی ژیان و دەسەڵاتی ڕابردووی بێت. بەم ڕاگەیاندراوەیە خێرا نەخشەو بەر نامە یان داڕشت و زمانی ھندی گەورەیان کە ھەمووی فارسی بوو لە ماوەی چەند دەیە بە ئینگلیزی وەرگێڕاوە. زمانی فارسی خواڕزم (ئاسیای نێوەڕاست) لە [[مرو]] شاھیجان و [[سەمەرقەند]] و [[بۆخارا]] ھەتا خێوە مەزاری پوریای ولی لە بەرچاونەگرت و پاش دابەشکردن لێکتر، لە جیاتی وی زمانی ئالتایی یان بە سەردا سەپاندن. بۆ زمانی فارسی تاجیکستان لە جیاتی خەتی فارسی لە برەو، خەتی لاتینیان جەعل کرد. خەتی ئیسلامی فارسی سەرانسەری خوارزمیش بە لاتین وەرگێڕدراوە. لە قەفقازیش کە ھەتا سەردەمی ئینقلابی بلشویکی فارسی لە برەوبوو، و تالبوف نووسەری گەورە و دەنگینی ئەو سەرزەمین سەرجەمی کتێبەکانی خۆی بە فارسی دەنووسی، خەت و زمانی [[خاقانی]] شروانییەکان و نیزامی گەنجەوییەکانیان لە ناوبرد و تورکی و زمانەکانی ناوچەییان برەو پێدان و خەتی ئیسلامیان بە لاتین وەرگێڕانەوە. ھەروا خەت و زمانی فارسی لە [[تورکیا]] کە ھەتا ھاتنی [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|ئاتاتورک]] ئامێری خویندنەوە و نووسین بوو لە ناوبرد و لە شوێنی وی ئەو تورکی و خەتی لاتینیان جێگرکرد. بەمجۆرە خەت و زمانی فارسی کە بەشێکی ھەراو لە ئاسیای یەکییەتی دەبەخشی، و خەتی وی کە خەتی دونیای ئیسلام و قورئان بوو لە برەو خستن و پەیوەندی موسڵمانانیان لە یەکتر بڕی و بەرامبەری ڕەوشی سیاسی بۆ خۆداسەپاندن (تەفرەقە باوێژەوحکوومەت بکە) بەرنامەو نەخشەی خۆیان بەرێوەبردو بەئامانجیان گەیاند. زمانی فارسی زمانێکی دەوڵەمەندە و سوودی زۆری لە زمانی عەرەبی وەرگرتووە. ئەمڕۆ ١٤٪ وشەکانی زمانی فارسیی ئێستا لە [[زمانی عەرەبی]] وەرگیراوە.<ref name="John R. Perry 2005">John R. Perry, "Lexical Areas and Semantic Fields of Arabic" in Éva Ágnes Csató, Eva Agnes Csato, Bo Isaksson, Carina Jahani, ''Linguistic convergence and areal diffusion: case studies from Iranian, Semitic and Turkic'',Routledge, 2005.</ref> ئەم ژمارە لە بواری سیاسی و دقەکانی ئەدەبی ٢٤ ھەتا ٤٠ دەرسەدە.<ref name="John R. Perry 2005"/> بەڵام فارسیزمانان تەلەفوز، ناوەرۆک و شێوازی بەکارھێنانی ئەو وشە عەرەبیانەیان گۆریوە. == ھاوچەرخ == بزووتنەوەی [[مەشروتھ]] و پەرەپێ دانی ڕۆژنامە نوسی لە ئێرانداو ڕاگەیاندنی ڕووداوەکانی کۆمەڵایەتی- سیاسی لە شیعردا، بوو بەھۆی سەرنج ڕاکێشانی خەڵکی بەرەو لای خۆیو بیری نوێ خوازی لە نێو خەڵکا پەرەی سەند و ئەوەش بوو بەھۆی ئەوەی کە (موخاتەبی شیعر) لە باتی ھەندێک ببێ بە میللەتێک.<ref>ساعێدی، حه‌مید، میژووی قاڵبی نوێ یان ئازاد له‌شیعری كوردی، فارسی، عه‌ره‌بیدا. گوفاری کۆچ. ئوکتوبر ۲۰۱۱.</ref> [[پەڕگە:Nima Yushij.jpg|وێنۆک|200px|نیما یووشیج بناخەی شێعری نیمایی دانا.]] لە دەورەی مەشروتییەتدا دامەزراندنی چاپەمەنییەکان، بڵاوکردنەی ئەندێشەی ئازادی خوازی و دامەزراندنی [[دارالفنون]] و وشیار بوونەوە ی خەڵکی بەھۆی کتێب و ڕۆژنامەکان و… بوو بەھۆی دانانی بناغەی نێھزەتی مەشروتییەت کە گۆڕانکاری کانی شیعری نوێی فارسی لەوێ سەرچاوە دەگرێ. لە ئاوا بارودۆخێکدا، شیعری فارسی ڕێگایەکی تازەی دۆزییەوە و وتارو ناوەڕکی تازەی سیاسی – کۆمەڵایەتی و ئینتقادی ڕەنگ و بۆنێکی تازەی پێ بەخشیھەروەھا نزیک بوونەوەی لە زمانی وتاری. لە یەکەمین کارگەلی شیعری مەشروتیتدا (یا ێز شمع مردە یادێر) عەلی ئەکبەری دێھخودا بوو کە لە باری قافیە دانان و بەیاندا، تازە بووە بە بڕوای ھەندێ نوقتەی ئاڵا و گۆری شیعری ئەو ڕۆیە. لە دوای ئەو (بەھار) (لاھوتی) و … دەستیان کرد بە دانانی دوو بەیتی پەیوەستە یان (چوارپارە) کە لە ڕاستیدا بەرزەخی شیعری عەروزی و شیعری نوێی فارسەکانە. قاڵبی [[غەزەل]] کە لە شیعری کۆنی ئێراندا قاڵبیِکی ئەویندارانە بە زمانێکی نەرم و نیان بوو، لە دەورانی مەشروتییەتدا دەبێتە قاڵبێک بۆ ڕاگەیاندنی شۆڕشی- نیشتمانی و لە باری ناوەڕۆکیشەوە توندو تیژە. غەزەڵی ئەو سەردەمە (غەزەڵی ئازادی) بوو کە دەتوانین ئاماژە بە غەزەڵەکانی (عارف قزوینی)، (بھار) و (دھخدا) بکەین. دیکەی گۆڕانکاری غەزەڵ دەتوانین لە شیعرەکانی ([[ئەخەوان سالیس]])، ([[فروغ فەرخزاد]])، ([[فریدون مشیری]]) و … وەکو (غەزەلوارە) و (غەزەڵی نوێ یان تەسویری) لەبەر چاو بگرین. ([[نیما یوشیج]]) ھەرچەند کە باوکی شیعری نوێی فارسی ناسراوە بەڵام چەند ساڵ پێش لە نیما (ئەواخری قەرنی ١٣) ھەندێ کەس لەژێر کاریگەری شۆرشی ئەدەبی ئەوروپا-تورکییە دەستیان کرد بە نووسینی شیعری ئازاد. کە لەوانە دەتوانین لە (تقی ڕفعت) بەر پرسی ڕۆژنامەی ئازادیستانی تەبرێز و پەیرەوەکانی وەکوو (شەمس کەسمایی) و (جەعفر خامنەی) ناو بەرین کە بیرو ڕایان گۆڕانکاری و تەکامولی ئەدەبی بوو. نیما وەزنی شیعری لاپەسەندەو درێژی مسرەعەکانی کورت و درێژ کرد و قافیەکانی لەروی نیازەوە بەکار ھێنا. بەم جۆرە (نیما) بناغەی (شیعری نیمایی) دانا. بەرە بەرە لە پاش ئەوە فۆڕمێکی دیکەی شیعر پەیدا بوو کە وەزن و کێشەی شیعریشی نەبوو. بناغەی ئەم شیعرە زیتر پەیام و ئیماژە، و پێناسەی ئەم کارە دەکەن بەوەی کە شیعری سپی شیعرێکە کە لە ھەموو جۆرە زەرق و بەرقی شیعری یەوە بەدوورەو شیعرێکی ساکارو سپی یە و شیعرێکی پڕ لە حەشوت و پەرت و پەڵا نی یە بە ڵکو شیعرێکی پڕو تەواوە بە جۆرێ کە ئەگەر بەشێکی شیعرەکە بسڕیتەوە ئیدی مانای شیعری دەفەوتێ و ھیچی بۆ نامێنێتەوە و کەس تێ ناگا. ئەم شیعرە لە ئێرانەوە بە ناوی ([[ئەحمەدی شاملو]]) ناسراوەو لە گورەکانی ئەم جۆرە شیعرەیە. لە بارودۆخی گۆڕانکاری شیعری ئەو سەردەمە و ھەنگاو ھەڵگرتنی بەرەو ساکاری و شێوازێکی زوو دەس ھێنان و (سھلالوصولی) بە جرۆرێکی شیعری ئاژاوەی شیعری دەگەین کە داھێنانی بە بێ بار ھێنانە و لەم ڕێگەیەدا ئیدی بە تەنیا لە وەزن، مۆسیقا، قافیە و قاڵبە پێشووەکان بە دوورە بەڵکو لە باری پەیام و ئیماژیشەوە زۆر لاوازو بێ مانایە. ئەم فۆڕمە پچرانە شیعرییە بە نێوی (شەپۆلی نوێ) ناسا کە ئاکامێمی نەبوو و زیاتر بارو دۆخی ڕۆحی-کۆمەڵایەتی جەوانان بوو لەگەڵ نا ئاشنا بوونیان بە (ڕەسەنایەتی) و (ڕیسالەتی) شیعر و ئەدەب. ئەمڕۆ لە ئەدەبی فارسیدا شەپۆلێکی تازەگەری لە غەزەلدا زۆر بەرچاوە. [[سیمین بێھبەھانی]] و قەزوە و قەیسەر ئەمینپوور و بەھمەنی و… غەزەل بە شێوەیەکی تازە و ئەوڕۆیی دەنووسنەوە. == پەخشان == یەکەم پەخشانی فارسی پاش ھاتنی ئیسلام لەنێوان ساڵانی (٣٤٩–٣٥١ک. ز) نووسراوە، کە پێشەکی کتێبی شاھنامەی فردەوسییەو. یەکەمین تەرجەمە، کە مێژووی تەبەرییە لە عەرەبییەوە وەرگێڕاوە بۆ زمانی فارسی. یەکەم ڕۆژنامەی فارسی لە ساڵی ١٨٣٧دا چاپو بڵاو کراوە. بەرھەمەکانی حاجی زین العابدینی مەراغەیی و سیاحەتنامەی ئیبراھیم بەگ و شاکاری نووسەرانی دی بەرەگ و ڕیشەی قووڵی ڕیالیزمی خۆیان و بەزمانێکی تۆکمەو پتەویان بوونە بەردی بناغە بۆ سەرھەڵدانی فۆرمی ھونەریی چیرۆک لە ئەدەبیاتی فارسیدا. لە ساڵی ١٩٢٥ دا چیرۆکەکانی [[موحەممد عەلی جەمالزادھ]] «ھەبوو نەبوو» و «حاجی ئاغا»ی صادق ھدایت بوونە بەردی بناغە بۆ چیرۆکی ھونەریی فارسی. بە بڵاوبوونەوەی کۆمەڵە چیرۆکی «یەکێ بوو … یەکێ نەبوو» گۆڕانێکی بنچینەیی لە زمان و فۆرمی ھونەری چیرۆکی فارسیدا ھەستی پێدەکرێ بەتایبەتی کە لە ھەندەران لە ڕۆژنامەی (کاوە) لە بەرلین ئاشنایی چیرۆکی ڕۆژاوایی ببوو کەڵکی لە زمانی گفتوگۆی ڕۆژانەی خەڵک وەرگرتووەو پاڵەوانەکانی سادەو بێگرێ و گۆڵ دەدوێن ئەو داھێنانەی جمالزادە کۆمەڵێ نووسەری بە دوای خۆیدا کێش کرد (صادق ھدایت)یش وەکو پێشەنگی دەستەی یەکەمی چیرۆکی فارسی بەرھەمەکانی خۆی بۆ دژایەتی دەستەڵاتی سیاسی بەکاردەھێناو زمان و پاڵەوان و بابەتی [[چیرۆک]] و نۆڤڵێتەکانی ڕەنگدانەوەی ئازارو ژان و مەینەتییەکانی چینی ھەژاری میللەتەکەی بوو لەھەمان کاتدا بەشێک لە بەرھەمەکانیش بۆ زیندووکردنەوەو شانازی بە مێژووی نەتەوەیی خۆیەوە تەرخان کردووەو بە قووڵایی مێژوودا ڕۆدەچێت و دەیکاتە بەرھەمێکی ھونەریی سەردەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.duhokwriters.com/kurdi/in.php?page=news2&id=1134 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120121124823/http://www.duhokwriters.com/kurdi/in.php?page=news2&id=1134 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121124823/http://www.duhokwriters.com/kurdi/in.php?page=news2&id=1134 |date=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> پەخشاننووسی فارس [[سادق ھیدایەت]] (١٩٠٣ _ ١٩٥١) لە ١٩٣٦ ڕومانی (کوندەپەپووی کوێر) بڵاو دەکاتەوە. چیرۆکی ھونەریی فارسی بە ڕای ڕەخنەگرانی فارس و غەیرە فارس، بە سادق ھیدایەت دەستپێ دەکات و ئەو بە باوکی پەخشانی فارسی ناسراوە. کە ڕۆژییە لیسکۆ کوندەپەپووی کوێری کرد بە فەرەنسایی، ئیدی ھیدایەت ناوبانگی پەیدا کرد، دواتر (ژیلیز لازار)یش (حاجی ئاغا)ی تەرجەمەی ھەمان زمان کرد و ئیدی ئیشەکانی بۆ ئینگلیزی و ئەڵمانیاییش وەرگێڕدران.<ref>حه‌سه‌ن، حه‌مه‌سه‌عید، [http://www.gulan-media.com/f_detail.php?id=26408 مه‌رگ بانگمان ده‌کات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307005539/http://gulan-media.com/f_detail.php?id=26408 |date= ٧ی ئازاری ٢٠١٦}}، له: گولان میدیا. ۱۱/۱۲/۲۰۱۰.</ref> [[پیشانگای کتێبی تاران]] بە خەڵاتە زۆرو زەبەنە تایبەتیو دەوڵەتییەکەیەوە شوێنی نواندنی ئەدەبی چیرۆکی ئێرانە.<ref>[http://www.kurdistanmedia.com/kurdi/litart/file/444.php ئه ده بی چیرۆكی ئیران له ساڵی ڕابردوودا]{{بەستەری مردوو|url=http://www.kurdistanmedia.com/kurdi/litart/file/444.php |date=نیسانی ٢٠٢٠}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}. ۳۱/۱/۱۳۹۰</ref> == زمانی فارسی لە کوردستان == ھەتا ڕاپەڕینەکانی شێخ مەحموود و دروستبوونی دەوڵەتی عێراق زمانی فارسی لە کوردستاندا ھەر زمانی خوێندن و نووسین بووە.<ref>[http://www.zimannasi.com/babat6.htm پ .ی. سەلام ناوخۆش :دەسەڵاتی کوردی خۆی نایەوێت زمانی یەکگرتوو دروست بێت] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111114061850/http://www.zimannasi.com/babat6.htm |date=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}، ئوکتوبر ۲۰۱۱.</ref> [[غوڵامڕەزا ڕەشید یاسمی|ڕەشید یاسەمی]] لە کتێبی (کورد و پەیوەستەگییێ نەژادیێ ئو) دەنووسێ کە لە ژیانی مامەڵاتی و سیاسی کوردانی [[سلێمانی]] زمانی فارسی بە کار دەھێنرا و ھەتا ساڵی ١٩٢١ی زایینی خوێندی قوتابخانەکانی ئەم شارە بە زمانی فارسی بووە و شوینەواری سەعدی، حافز، جامی، عەتار، و شێخ بەھاییان دەخوێند.<ref>ڕەشید یاسمی. کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او</ref><ref>ساعێدی، حەمید، میژووی قاڵبی نوێ یان ئازاد لە شیعری كوردی، فارسی، عەرەبیدا. گوفاری کۆچ. ئوکتوبر ۲۰۱۱</ref><ref>The Encyclopaedia of Islam.vol lv</ref> لەو سەردەمدا شاعیران و نووسەرانی بەناوبانگی کورد وەکوو ئەدەب میسحاب، [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی|شێخ ڕەزا تاڵەبانی]] و [[ئەحمەد موختار جاف]] لەگەڵ کوردی بە فارسیش شێعریان ھوندووە.<ref>انصاف‌پور، غلامرضا، تاریخ سیاسی و جغرافیایی مردم كرد (از شرقی‌ترین تا غربی‌ترین)، نشر ارمغان: ۱۳۸۶. (غولامڕەزا ئینساف پوور: مێژوویی سیاسی و جوغرافیایی خەلکی کورد، وەرگێڕی کوردی: حامید ڕەشیدی زەرزا)</ref> ئەدەبی فارسی لەسەر بەرھەمی ئەدیبە کوردەکان وەک [[نالی]]، مستەفا [[مستەفا بێسارانی|بێسارانی]] و مەولەوی تاوەگۆزی کاریگەری بەرچاوی ھەبووە.<ref name="qadirzada.com">[http://qadirzada.com/Kurdstanu.derwazei.baruieranda.html کوردستان دەروازەیەکی گەورە بە ڕووی ئێراندا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304222111/http://qadirzada.com/Kurdstanu.derwazei.baruieranda.html |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ }}، ئوکتوبر ۲۰۱۱.</ref> لە سەردەمی ھاوچەرخ عەبدوڕەحمانی شەرەفکەندی ([[ھەژار]])، کتێبی «یاسا لە پزیشکی» بەرھەمی [[ئیبن سینا]] وەرگێڕایە سەر فارسی.<ref>شەرەفکەندی، عەبدوڕەحمان، [[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە|ھەنبانە بۆرینە]]، تاران، چاپەمەنی سرووش، ٢٠٠٩، ISBN 978-964-376-516-3</ref> دوابەدوای بڵاو بوونەوەی ئەم بەرھەمە، نێوی ھەژار لە ناوەندەکانی ئەدەبی و زانستیدا کەوتە سەر زاران و بوو بە ئەندامی [[فەرھەنگستانی زمانی فارسی]].<ref>[http://sorani.irib.ir/babetekan/yaddasht/item/114544-saliadi-koci-dwaii-nemr-mamosta-aebdwrehmani-serefkendimamosta-eejar ساڵیادی کۆچی دوایی نەمر مامۆستا عەبدوڕەحمانی شەرەفکەندی (مامۆستا ھەژار)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317060504/http://sorani.irib.ir/babetekan/yaddasht/item/114544-saliadi-koci-dwaii-nemr-mamosta-aebdwrehmani-serefkendimamosta-eejar |date=١٧ی ئازاری ٢٠١١}}. ئەگەر چی مامۆستا ھەژار وەرگێرانی ئەم پەرتووکە بۆ سەر زمانیێکی بێگانە چاری ناچار و بۆ پەیداکردنی نانی ڕۆژانەی خۆی دەزانێ و لەم کارە بە بێگاری ناو دەبا: [[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە|ھەنبانە بۆرینە]]، ل ٢٨ و ٢٩</ref> ھەژار چوارینەکانی خەیامی نەیشابووریشی بۆ سەر زمانی کوردی وەرگێڕاوە. [[محەممەد قازی]]، خەڵکی [[مەھاباد]]، بە وەرگێڕانی زیاتر لە حەفتا بەرھەمی ئەدەبی و مێژوویی لە نووسەرانی ناوازەی جیھانی بۆ سەر زمانی فارسی، خزمەتێکی بە زمان و ئەدەبی فارسی کرد. [[ئیبراھیم یوونسی]] خەڵکی بانە ٨١ کتێبی وەرگێراوەتە سەر زمانی فارسی.<ref>محەممەدزادە، خالید، ئیبراھیم یوونسی: من بە زمانی فارسی خزمەتی ئەدەبیاتی کوردیم کردووە. ۲۰۰۶. ۰۵. ۲۵</ref> دوای شکان و تێکچوونی شۆڕش و ڕاپەڕینی کوردان لە بەرامبەر ڕێژیمی عێراق لە ساڵی ١٩٧٥ شەپۆلێکی بەرفراوان لە پەنابەرانی کوردی عێراقی چوونە ناو ئێرانەوە و لەگەڵ کولتوری ئێرانی تا ڕادەیەک ئاشنا بوون. لە دوای ١٩٩١ کە زۆریان گەڕانەوە کوردستانی عێراق، ژمارەیەکی زۆریان کە بە "بارزانیە ئێرانیەکان" ناسراون کە ژمارەیان بە ١٠ هەزار کەسێک دەخەمڵێندرێت، زۆریان بە تایبەتی گەنجان و کیژان زیاتر لە نێو خۆیان بە فارسی قسە دەکەن وەک زمانی "پرێستیژ" .<ref name="qadirzada.com"/> ئەمڕۆ قسە کردن بە زمانی فارسی لە دەڤەری [[سۆران]] بە تایبەتی لە فەرمانگە و دامەزراوەکانی ئەو شارە بڕەوی ھەیە.<ref>ڕووبەر: باڵەکی، دڵشاد: [http://rubernet.net/komalayati/670-zman-farsi.html زمانی فارسی لە داموودەزگاکانی سۆران دەبێتە واقیع] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120816193436/http://rubernet.net/komalayati/670-zman-farsi.html |date=١٦ی ئابی ٢٠١٢}}.</ref> لە [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەدین]] لە [[ھەولێر]]، بەشی زمانی فارسی لە ساڵی ١٩٩٨ەوە ھەتا ئێستا زمان و ئەدەبی فارسی لێ دەوترێتەوە.<ref>مەھدی خۆشناو بەرپرسی بەشی فارسی زانکۆی حکوومی سەلاحەدین دەڵێت: کوردەکان لەگەڵ ئەوەدا کە تێبینی سیاسی و کۆمھڵایەتی و کلتووریی خۆیان ھەیە، بەردەوام حەز دەکەن زمانی فارسی فێر بن: [http://qadirzada.com/Kurdstanu.derwazei.baruieranda.html کوردستان دەروازەیەکی گەورە بە ڕووی ئێراندا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304222111/http://qadirzada.com/Kurdstanu.derwazei.baruieranda.html |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ }}، ئوکتوبر ۲۰۱۱.</ref> کوردەکان لە تورکیا لە ناو خەبات بۆ لە ناو بەردنی داسەپاندنی سیاسەتی دژی ئێرانی تورکیای ئاتاتوورکی، زمان و وێژەی کوردی و زمان و وێژەی فارسییان لە بەرامبەری ئەم [[سیاسەت]]ە دادەنا… ئەم ڕەوشەی فەرھەنگ مرۆڤانی کورد سەبارەت بە ئەدەبی فارسی بەردەوام بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{نێوانویکی|code=fa}} * [https://web.archive.org/web/20080530023943/http://www.persianlanguage.ir/ ماڵپەڕی زمانی فارسی] * [http://translate.google.com/?sl=fa&tl=en وەرگێڕی سەرھێڵی گووگڵ بۆ زمانی فارسی] {{زمانەکانی ئێران}} {{زمانەکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|زمان|ئازەربایجان|ئەفغانستان|تاجیکستان|پاکستان}} {{پۆلی کۆمنز|Persian language}} [[پۆل:چاندی ئێرانی]] [[پۆل:زمانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زمانەکانی ئەفغانستان]] [[پۆل:زمانەکانی ئاسیا]] [[پۆل:زمانەکانی ھیندستان]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی پاکستان]] [[پۆل:زمانەکانی تاجیکستان]] [[پۆل:زمانەکانی ئۆزبەکستان]] [[پۆل:زمانی فارسی|زمانی فارسی]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:زمانەکانی کووەیت]] [[پۆل:زمانەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی قەوقاز]] [[پۆل:زمانەکانی بکەر–بەرکار–کار]] [[پۆل:زمانەکان]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-١]] [[پۆل:زمانەکان بە کۆدی ئیزۆ ٦٣٩-٢]] [[پۆل:چاندی فارسی]] [[پۆل:زمانە پێکەوەنووساوەکان]] k7ja9pst15axgufsf5m47chqllv6cse 0 3052 1585528 1584900 2026-05-20T12:13:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585528 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = بەیرووت | native_name = {{lang|ar|بيروت}} | settlement_type = [[پێڕستی شار و شارۆچکەکان لە لوبنان|پایتەخت]] و [[شارەوانی]] | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Beirut close to plane descent.jpg | caption1 = دیمەنی ئاسمانیی بەیرووت | image2 = Hamra Street, Beirut (1).jpg | caption2 = [[شەقامی حەمرا]] | image3 = BeirutNejmehSq.jpg | caption3 = کاتژمێرە گەورەکە لە [[مەیدانی نەجمە]] | image4 = ChurchMosque.jpg | caption4 = [[کڵێسای مارۆنیی مار جرجس، بەیرووت|کڵێسای مار جرجس]] و [[مزگەوتی محەممەد ئەمین]] | image5 = Sursock house.jpg | caption5 = [[مۆزەخانەی سوورسۆق]] | image6 = Beirut Zaituna Bay.jpg | caption6 = کەنداوی زەیتوونە | image7 = National Museum of Beirut, Lebanon.jpg | caption7 = [[مۆزەخانەی نیشتمانیی بەیرووت|مۆزەخانەی نیشتمانی]] | image8 = Panorama of Rawshe (8232500618).jpg | caption8 = تاشەبەردەکانی کۆتر لە [[ڕەوشە]] }} | image_caption = | image_flag = Drapeau de Beyrouth.png | image_shield = Blason de Beyrouth.png | seal_size = 60px | motto = ''[[Law school of Beirut|Berytus Nutrix Legum]]'' {{small|([[لاتینی]])}}<br />«بەیرووت، دایکی یاساکان» | nickname = «پاریسی ڕۆژھەڵات»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/travel/2002/jun/02/lebanon.observerescapesection |سەردێڕ=Paris of the east? More like Athens on speed |ئیش=[[The Guardian]] |یەکەم=Rachel |دوایین=Cooke |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221107120129/https://www.theguardian.com/travel/2002/jun/02/lebanon.observerescapesection |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | pushpin_map = Lebanon#Middle East3#Asia | pushpin_label_position = bottom | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = شوێنی بەیرووت لە نێوان لوبنان##شوێنی لە نێوان ئاسیا | coordinates = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{flag|لوبنان}} | subdivision_type1 = [[پارێزگاکانی لوبنان|پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[پارێزگای بەیرووت|بەیرووت]] | leader_title = [[پارێزگار]] | leader_name = [[مەروان عەبوود]] ([[ڕامیاری سەربەخۆ|سەربەخۆ]]) | leader_title1 = [[سەرۆکی شارەوانی]] | leader_name1 = ئیبراھیم زەیدان ([[پارتی گفتوگۆی نیشتمانی]]) | area_total_km2 = ١٩ | area_metro_km2 = ٣٥ |population_rank=[[پێڕستی شار و شارۆچکەکان لە لوبنان|یەکەم]] | population_total = {{circa|٤٣٣٢٤٩}} | population_as_of = ٢٠١٧ | population_footnotes = <ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.citypopulation.de/en/lebanon/admin/ |سەردێڕ=Lebanon: Administrative Division (Governorates and Districts) - Population Statistics, Charts and Map |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210702015028/https://www.citypopulation.de/en/lebanon/admin/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="UN-Habitat">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beirut City Profile 2021 |ناونیشان=https://unhabitat.org/sites/default/files/2021/07/2021.07.19.pdf |وێبگە=unhabitat.org |بڵاوکەرەوە=United Nations Human Settlements Programme |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> | population_density_km2 = ٢٣٠٠٠ | population_metro = {{circa|٣٫٥ ملیۆن}} | population_metro_footnotes = <ref name="auto"/> | population_demonym = بەیرووت | area_code = +961 (01) | iso_code = LB-BA | website = {{Official URL}} | timezone = [[کاتی ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|EET]] | utc_offset = +02:00 | timezone_DST = [[کاتی ھاوینەی ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|EEST]] | utc_offset_DST = +03:00 | blank_name_sec1 = [[قەدیسی پارێزەر]] | blank_info_sec1 = [[مار جرجس]] | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 | mapframe-point = none | mapframe-wikidata = yes }} '''بەیرووت''' پایتەخت و گەورەترین شاری [[لوبنان]]ە. تا ساڵی ٢٠٢٥، [[بەیرووتەکەی گەورە]] خاوەنی دانیشتووانێکی ٢٫٤ ملیۆن کەسییە، کە دەکاتە کەمێک کەمتر لە نیوەی دانیشتووانی لوبنان،<ref>"[http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon Questions & Answers: Water Supply Augmentation Project, Lebanon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528100143/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2014/09/30/questions-and-answers-water-supply-augmentation-project-lebanon |date=28 May 2019 }}". The World Bank. 30 September 2016. Retrieved 20 March 2016.</ref> ئەمەش وای کردووە ببێتە [[پێڕستی گەورەترین شارەکانی ناوچەی شام بەپێی دانیشتووان|دوازدەھەمین گەورەترین شار]] لە ناوچەی [[شام]] و [[پێڕستی گەورەترین شارەکانی جیھانی عەرەبی|شانزدەھەمین گەورەترین]] لە [[جیھانی عەرەبی]]. شارەکە لەسەر نیمچەدوورگەیەک لە ناوەڕاستی کەناراوەکانی [[دەریای ناوەڕاست|ناوەڕاست]] لە لوبنان ھەڵکەوتووە. بەیرووت بۆ زیاتر لە ٥٠٠٠ ساڵە ئاوەدانە، ئەمەش وای کردووە ببێتە یەکێک لە [[پێڕستی کۆنترین شارە ئاوەدانەکان|کۆنترین شارەکانی]] جیھان. بەیرووت [[بارەگای حکوومەت]]ی لوبنانە و ڕۆڵێکی ناوەندی دەگێڕێت لە [[ئابووریی لوبنان|ئابووریی لوبناندا]]، کە زۆرێک لە بانک و کۆمپانیاکان بنکەیان لەو شارەیە. بەیرووت [[بەندەری بەیرووت|بەندەرێکی]] گرینگە بۆ وڵاتەکە و ناوچەکە، و لەلایەن [[تۆڕی توێژینەوەی جیھانگیری و شارە جیھانییەکان]]ەوە وەک «شاری جیھانیی بێتا» پۆلێن کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The World According to GaWC 2024 |ناونیشان=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |وێبگە=GaWC – Research Network |بڵاوکەرەوە=[[Globalization and World Cities]]}}</ref> بەیرووت بەھۆی [[شەڕی ناوخۆی لوبنان]]، [[شەڕی ٢٠٠٦ی لوبنان]]، و تەقینەوەی ٢٠٢٠ لە [[تەقینەوەی ٢٠٢٠ی بەیرووت|بەندەری بەیرووت]] زیانی زۆری بەرکەوت، و دواتر لە دوای ھەر یەکێک لەو ڕووداوانە سەرلەنوێ بنیاد نرایەوە. پێکھاتەی تەلارسازی و دیمۆگرافییەکەی لە دەیەکانی دواییدا گۆڕانکاریی گەورەی بەسەردا ھاتووە.<ref>[http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/reconstruct.html Reconstruction of Beirut] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090116051421/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/reconstruct.html |date=16 January 2009 }}, Macalester College</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070427165527/http://www.voanews.com/english/archive/2004-10/2004-10-27-voa47.cfm Lebanon's Reconstruction: A Work in Progress], VOA News</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldviewcities.org/beirut/elipsis.html |سەردێڕ=Beirut: Between Memory And Desire |ئیش=Worldview |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303175036/http://worldviewcities.org/beirut/elipsis.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Antelava |یەکەم١=Natalia |سەردێڕ='Ugly Beirut' struggles to survive peace |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8665696.stm |بڵاوکەرەوە=[[BBC News]] |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230805145652/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8665696.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==بنەچەی ناو== ناوی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیی]] «بەیرووت» وەرگێڕانێکی پیتیی پێشووە بۆ ناوە [[زمانی عەرەبی|عەرەبییەکەی]] «بەیڕووت» (بيروت). وەرگێڕانی پیتیی ھەمان ناو بۆ [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] «Beyrouth»ە، کە ھەندێک جار لە سەردەمی [[داگیرکاریی فەڕەنسا لە لوبنان|ئینتیدابی فەڕەنسی لە لوبنان]] بەکار دەھات. ناوە عەرەبییەکە لە «bēʾrūt»ی [[زمانی فینیکی|فینیکییەوە]] (𐤁𐤀 𐤓𐤕 «bʾrt») وەرگیراوە. ئەمە دەستکارییەکی وشەی فینیکیی «bīʾrōt» و دواتر «bēʾrūt» بوو، بە واتای «بیرەکان» دێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Beirut {{!}} Etymology of Beirut by etymonline |ناونیشان=https://www.etymonline.com/word/Beirut |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.etymonline.com |زمان=en}}</ref> وەک ئاماژەیەک بۆ ئاوی ژێرزەویی دەستگەیشتووی ناوچەکە.<ref>''The New Encyclopædia Britannica'' (1993), ''Macropædia'', volume 14, 15th edition, Encyclopædia Britannica Inc., Chicago.</ref><ref name="LebEmbU.S.">[https://web.archive.org/web/20071015223704/http://lebanonembassyus.org/country_lebanon/history.html ''Profile of Lebanon: History''], on the former website of the Lebanese Embassy of the U.S.</ref> ناوەکە بۆ یەکەمجار لە سەدەی ١٤ی پێش زاییندا پشتڕاست کراوەتەوە، کاتێک لە سێ تابلۆی [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدیی]] بزماریدا<ref name="LebEmbU.S."/> لە [[نامەکانی عەمارنە]] باسی لێوە کراوە،<ref>EA 141-43.</ref> ئەو نامانەی کە لەلایەن «پاشا ئەمۆنیرا»ی «بیروتا»وە<ref>[http://www.case.edu/univlib/preserve/Etana/encyl_biblica_l-p/philologus-pildash.pdf ''Phoenicia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325132551/http://www.case.edu/univlib/preserve/Etana/encyl_biblica_l-p/philologus-pildash.pdf |date=25 March 2009 }}, in ''[[Encyclopaedia Biblica]]'', Case Western Reserve University.</ref> بۆ [[ئامێنھۆتێپی سێیەم]] یان [[ئامێنھۆتێپی چوارەم]]ی [[میسری کۆن]] نێردراون.<ref>{{Cite EB1911|wstitle=Phoenicia|volume=21|page=451|first=George Albert|last=Cooke}}</ref> «بیروتا» ھەروەھا لە نامەکانی عەمارنە لەلایەن «پاشا ڕیب-ھەدە»ی [[بیبلۆس]]ەوە ئاماژەی پێ کراوە.<ref>E.g., EA 105, where he complains to the pharaoh that Beirut's king had stolen two of his merchants' ships.</ref> [[جوگرافیای یۆنانی کۆن|یۆنانییەکان]] ناوەکەیان گۆڕی بۆ سەر شێوازی یۆنانی وەک «Bērytós» (Βηρυτός)، کە [[ڕۆمانی کۆن|ڕۆمانەکان]] وەک «'''Berytus'''» لاتیینییان کرد.{{refn |group=lower-alpha|ناوە ڕۆمانییەکە لە ساڵی ١٩٣٤ بۆ گۆڤارێکی شوێنەواری وەرگیرا کە لەلایەن کۆلێژی ھونەر و زانست لە [[زانکۆی ئەمریکیی بەیرووت]] بڵاو دەکرایەوە.<ref>[http://ddc.aub.edu.lb/projects/archaeology/berytus-back/berytus39/ ''Berytus Archeological Studies''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071023222512/http://ddc.aub.edu.lb/projects/archaeology/berytus-back/berytus39 |date=23 October 2007}}, American University of Beirut (AUB).</ref>}} کاتێک پلەی [[داگیرگە (ڕۆمانی)|داگیرگەیەکی ڕۆمانی]] بەدەست ھێنا، بە شێوەیەکی فەرمی سەرلەنوێ دامەزرایەوە و ناوە فەرمییەکەی بۆ «Colonia Iulia Augusta Felix Berytus» ڕاست کرایەوە بۆ ئەوەی سپۆنسەرە ئیمپراتۆرییەکانی لەخۆ بگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پایتەختەکانی ئاسیا}} {{تد|جوگرافیا|لوبنان}} {{پۆلی کۆمنز|Beirut}} [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە لوبنان]] [[پۆل:شارە کۆنەکان]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی لوبنان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ھەزارەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا]] [[پۆل:بەیرووت]] 79jopwur5bbezvkaa0bf6nqdbdnuk1l 0 3467 1585578 1584189 2026-05-20T12:21:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ پارامەترە دووبارەکان کە ھەمان نرخیان ھەیە لابران (بێجگە لە کۆتا دانە)؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585578 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئۆقیانووسی ئەتلانتیک''' یان '''زەریای ئەتڵەسی''' دووەمین [[ئۆقیانووس]]ی گەورەی جیھانە، بە ڕووبەری ١٠٦٬٤٦٠٬٠٠٠ کم^٢. ئەم [[ئۆقیانووس]]ە نزیکەی یەک لەسەر پێنجی ڕووی [[زەوی]] داپۆشیوە.<ref>{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Dodge, John Vilas, (25 Sept. 1909–23 April 1991), Senior Editorial Consultant, Encyclopædia Britannica, since 1972; Chairman, Board of Editors, Encyclopædia Britannica Publishers, since 1977 |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=Who Was Who |ناونیشان=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u172122 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press}}</ref> == ناوەکان == [[پەڕگە:1710 De La Feuille Map of Africa - Geographicus - Africa-lafeuille-1710.jpg|وێنۆک|[[ئۆقیانووسی ئەسیوپی]] لە نەخشەیەکی فەڕەنسیی ساڵی ١٧١٠ی [[ئەفریقا]]دا نیشان دراوە]] کۆنترین ئاماژە ناسراوەکان بۆ دەریای «ئەتڵەسی» لەلایەن [[ستێسیخۆرۆس]]ەوە لە ناوەڕاستی سەدەی شەشەمی پێش زایین ھاتووە (Sch. A. R. 1. 211):<ref name="MangasPlácido1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=pZBSML97Ya0C|پەڕە=٢٨٣}}|سەردێڕ=La Península Ibérica en los autores griegos: de Homero a Platón – SLG / (Sch. A. R. 1. 211)|دوایین١=Mangas|یەکەم١=Julio|دوایین٢=Plácido|یەکەم٢=Domingo|دوایین٣=Elícegui|یەکەم٣=Elvira Gangutia|دوایین٤=Rodríguez Somolinos|یەکەم٤=Helena|بڵاوکەرەوە=Editorial Complutense|ساڵ=١٩٩٨}}</ref> ئاتلانتیکۆی پێلاگێی ([[یۆنانیی کۆن]]: Ἀτλαντικῷ πελάγει، «دەریای ئەتڵەسی»، بەپێی ڕەگ و بنەچە. «دەریای [[ئەتڵەس (ئەفسانە)|ئەتڵەس]]») و لە «[[مێژووەکان (ھێرۆدۆت)|مێژووەکان]]»ی [[ھێرۆدۆت]] لە دەوروبەری ٤٥٠ی پێش زایین (Hdt. 1.202.4): ئاتلانتیس تالاسا (بە [[یۆنانیی کۆن]]: Ἀτλαντὶς θάλασσα، «دەریای ئەتڵەس» یان «دەریای ئەتڵەسی»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dge.cchs.csic.es/xdge/%E1%BC%88%CF%84%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CF%82|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180101191304/http://dge.cchs.csic.es/xdge/%E1%BC%88%CF%84%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CF%82|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|سەردێڕ=Ἀτلانتیس، DGE Diccionario Griego-Español|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=dge.cchs.csic.es}}</ref>)، کە تێیدا ناوەکە ئاماژەیە بۆ «دەریای پشت [[کۆڵەکەکانی ھێرکولێس]]» ([[تەنگاوەبەری جەبەل تاریق]])، لە پشت [[چیاکانی ئەتڵەس]] لە مەغریب و لە کەناراوەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا.<ref name="Oxford-Dict" /> لەم بەکارھێنانانەدا، ناوەکە ئاماژەیە بۆ [[ئەتڵەس (ئەفسانە)|ئەتڵەس]]، ئەو تایتانەی لە ئەفسانەی یۆنانیدا کە پشتگیریی ئاسمانەکانی دەکرد و دواتر وەک وێنەی بەرگی نەخشە و [[ئەتڵەس (جوگرافیا)|ئەتڵەسەکان]]ی سەدەکانی ناوەڕاست دەرکەوت.<ref name="Oxford-Dict">{{Harvnb|Oxford Dictionaries|2015}}</ref> دەریاوانە یۆنانییە کۆنەکانی سەرەتا بڕوایان وابوو کە ئەتڵەسی بەشێکە لە [[ئۆقیانووس]]، ئەو دەریا یان ڕووبارە گەورەیەی کە دەوری ھەموو وشکانییەکانی داوە، کە لە وێژەی ئەفسانەیی یۆنانی کۆندا وەک «[[ئیلیادە]]» و «[[ئۆدیسە]]» ئاماژەی پێ کراوە.<ref>{{Harvnb|Hdt. 1.202.4}}</ref> ئەمە بە پێچەوانەی ئەو دەریا داخراوانە بوو کە یۆنانییەکان باش دەیانناسی، وەک دەریای ناوەڕاست و دەریای ڕەش.<ref>{{Harvnb|Janni|2015|p=27}}</ref> بڕوا وابوو کە ئۆقیانووسە گەورەکە بە دەوری ئەفریقادا درێژ دەبێتەوە، ئەمەش بووە ھۆی پەیدابوونی زاراوەی «[[ئۆقیانووسی ئەسیوپی]]»، کە لە [[حەبەشەی کۆن]]ەوە وەرگیراوە، و تا ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەم بۆ باشووری ئەتڵەسی بەکار دەھێنرا.<ref name="AmCyclo-1873">{{Harvnb|Ripley|Anderson Dana|1873}}</ref> لە کاتی [[سەردەمی دۆزینەوە]]دا، ئەتڵەسی لای نەخشەکێشە ئینگلیزەکان بە «ئۆقیانووسی گەورەی ڕۆژاوا»ش ناسرابوو.<ref name="Steele1986">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=N2fmCwAAQBAJ|پەڕە=١٤}}|سەردێڕ=The English Atlantic, 1675–1740: An Exploration of Communication and Community|دوایین=Steele|یەکەم=Ian Kenneth|ڕێکەوت=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٣٩٦٨-٩|زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:Kill pier, Clare Island, Co Mayo 02.jpg|وێنۆک|ئەتڵەسی وەک لە کەناراوەکانی [[دوورگەی کلێر]]، ئیرلاند، لە ساڵی ١٩٨١دا دەبینرێت]] «حەوزەکە» (The pond) زاراوەیەکی گاڵتەئامێزە و زۆرجار لەلایەن ئاخێوەرانی بەریتانی و ئەمریکییەوە بۆ ئاماژەدان بە باکووری ئۆقیانووسی ئەتڵەسی بەکار دەھێنرێت (نموونەیەکە لە مێیۆسیس، کەمکردنەوەی بێبەھایانە). زۆربەی کات لە کاتی ئاماژەدان بە ڕووداو یان بارودۆخەکانی «ئەم لای حەوزەکە» یان «ئەو لای حەوزەکە» یان «ئەو سەری حەوزەکە» بەکار دەھێنرێت، کە جەخت لەسەر پەیوەندی و دابەشبوونی نێوان بەریتانیا و [[داگیرگە]]کانی پێشووی دەکاتەوە، نەک بۆ وتووێژکردن لەسەر خودی ئۆقیانووسەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lexico.com/definition/pond?locale=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210514104509/https://www.lexico.com/definition/pond?locale=en|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=pond|وێبگە=Oxford English and Spanish Dictionary, Synonyms, and Spanish to English Translator|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> مێژووی زاراوەکە بۆ ساڵی ١٦٤٠ دەگەڕێتەوە، بۆ یەکەمجار لە نامیلکەیەکدا دەرکەوتووە کە لە سەردەمی دەسەڵاتی [[چارڵزی یەکەمی ئینگلتەرا]]دا بڵاوکراوەتەوە، و لە ساڵی ١٨٦٩ لە پەرتووکی «تێبینییە مێژووییەکانی ڕووداوەکان کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە سەردەمی چارڵزی یەکەمدا ڕوویان داوە»ی نیحمیا واڵینگتۆن دووبارە بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا «حەوزە گەورەکە» بۆ ئاماژەدان بە ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لەلایەن فرانسیس ویندێبانک، [[پایە]]ی سکرتێری دەوڵەتی چارڵزی یەکەم بەکار ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.etymonline.com/word/pond|سەردێڕ=Pond|وێبگە=Online Etymology Dictionary|بڵاوکەرەوە=Douglas Harper|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190202041924/https://www.etymonline.com/word/pond|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Historical Notices of Events Occurring Chiefly in the Reign of Charles I|دوایین=Wellington|یەکەم=Nehemiah|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٦٩|بڵاوکەرەوە=Richard Bentley|شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=.org/varchive/youtube/20211122/vLYzoGGXl7U|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|سەردێڕ=Lost in The Pond|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٨|دوایین=Brown, Laurence|via=YouTube|medium=Digital video}}{{cbignore}}</ref> == جوگرافیا و تووپۆگرافیا == [[پەڕگە:Porto Covo pano April 2009-4.jpg|وێنۆک|250px|دیمەنێکی [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتڵەسی]] لە کەناراوە ڕۆژاوایییەکانی [[پورتوگال]]]] وەک پێشتر ئاماژەی پێ درا، ئۆقیانووسی ئەتڵەسی نزیکەی ٢٢٪ی ڕووی زەوی دادەپۆشێت، و لە ڕووی قەبارەوە دوای ئۆقیانووسی ھێمن لە پلەی دووەمدایە. لەگەڵ دەریا ھاوسێکانیدا، ڕووبەری گشتییەکەی دەگاتە نزیکەی ١٠٦,٤٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٤١,١٠٠,٠٠٠ میلی چوارگۆشە)؛ بەبێ ئەوانە، ڕووبەرەکەی ٨٢,٤٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٣١,٨٠٠,٠٠٠ میلی چوارگۆشە). قەبارەی ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لەگەڵ دەریا ھاوسێکانیدا دەگاتە ٣٥٤,٧٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری سێجا (٨٥,١٠٠,٠٠٠ میلی سێجا) و بەبێ ئەوانە ٣٢٣,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری سێجا (٧٧,٦٤٠,٠٠٠ میلی سێجا). سەبارەت بە تێکڕای قووڵیی ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لەگەڵ دەریا ھاوسێکانیدا دەگاتە ٣,٣٣٩ مەتر (١٠,٩٥٥ پێ)؛ بەبێ ئەوانە ٣,٩٢٦ مەترە (١٢,٨٨١ پێ). قووڵترین خاڵی دەگاتە ٨,٦٠٥ مەتر (٢٨,٢٣٢ پێ)، لە [[خەندەقی پۆرتۆ ڕیکۆ]]. پانیی ئۆقیانووسی ئەتڵەسی دەگۆڕێت لە نێوان ٢,٨٤٨ کیلۆمەتر (١,٧٧٠ میل) لە نێوان [[بەڕازیل]] و [[سیەرالیۆن]] بۆ زیاتر لە ٦,٤٠٠ کیلۆمەتر (٤,٠٠٠ میل) لە باشووردا. بەزۆری سەھۆڵی دەریایی ڕووی [[دەریای لابرادۆر]] لە [[تەنگاوەبەری دانمارک]] و [[دەریای باڵتیک]] لە مانگی تشرینی یەکەمەوە تا حوزەیران دادەپۆشێت. شەپۆلە بازنەیییەکانی ئۆقیانووس بۆ ئاوە گەرمەکان بە ئاراستەی میلی کاتژمێر لە باکووری ئەتڵەسی دەردەکەون، و شەپۆلە بازنەیییەکانی ئۆقیانووس بۆ ئاوە گەرمەکان بە پێچەوانەی ئاراستەی میلی کاتژمێر لە باشووری ئۆقیانووسی ئەتڵەسیدا دەردەکەون. [[بەرزایییەکانی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] وەک تەوەرێکی ناڕێکی نێوان باکوور و باشووری تەواوی حەوزی ئۆقیانووسی ئەتڵەسی دادەنرێت، کە بۆ یەکەمجار لەلایەن گەشتی چاڵنجەرەوە دۆزرایەوە کە زاڵ بوو بەسەر زانستەکانی بنکەی ئۆقیانووسدا. بە چالاکیی گڕکانەیی پێکھاتووە و ھەروەھا بنکەی ئۆقیانووس و ئەو دوورگانەی لەسەریەتی دروست کردووە. ئۆقیانووسی ئەتڵەسی کەناراوێکی ناڕێک و پێچاوپێچی ھەیە بەھۆی زۆریی کەنداو و دەریاکانەوە. وەک نموونە [[دەریای نەرویژ]]، [[دەریای باڵتیک]]، [[دەریای باکوور]]، [[دەریای لابرادۆر]]، [[دەریای ڕەش]]، [[کەنداوی سانت لۆرێنس]]، [[کەنداوی فاندی]]، [[کەنداوی مەین]]، [[دەریای ناوەڕاست]]، [[کەنداوی مەکسیک]] و [[دەریای کارائیب]]. ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لە ڕۆژاواوە لەگەڵ ئەمریکای باکوور و باشوور ھاوسنوورە. لە ڕێگەی [[تەنگاوەبەری دانمارک]]، [[دەریای گرینلاند]]، [[دەریای نەرویژ]] و [[دەریای بارێنتس]]ەوە بە ئۆقیانووسی بەستووی باکوورەوە دەبەسترێتەوە. لە ڕۆژھەڵاتیشەوە لەگەڵ [[ئەورووپا]]، [[تەنگاوەبەری جەبەل تاریق]] (کە تێیدا بە [[دەریای ناوەڕاست]] دەبەسترێتەوە - کە یەکێکە لە [[دەریای پەراوێزی|دەریا پەراوێزییەکانی]]—و دوای ئەویش [[دەریای ڕەش]]) و ئەفریقا ھاوسنوورە. لە باشووری ڕۆژھەڵاتدا، ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لەگەڵ ئۆقیانووسی ھیندی لە ھێڵی درێژی ٢٠ پلەی ڕۆژھەڵات تێکەڵ دەبێت، کە لە باشووری [[سەری ئاگولاس]]ەوە بۆ [[کیشوەری جەمسەری باشوور]] درێژ دەبێتەوە. ھەندێک لە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەرەو باشوور تا [[کیشوەری جەمسەری باشوور]] درێژ دەبێتەوە، و ھەندێکی تریش ئاماژە بەوە دەکەن کە سنوورەکەی لە ھێڵی پانی ٦٠ پلەی ھاوتەریب لەگەڵ ئۆقیانووسی باشوورە.<ref>[https://classroom.oceanteacher.org?module=contextview&action=contextdownload&id=gen11Srv32Nme37_366 ''Limits of Oceans and Seas'']. International Hydrographic Organization Special Publication No. 23, 1953. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208200619/http://iodeweb5.vliz.be/oceanteacher/index.php?module=contextview&action=contextdownload&id=gen11Srv32Nme37_366 |date=08 فبراير 2009}}</ref> لە باشووری ڕۆژاوادا ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لە ڕێگەی ڕێڕەوی درەیکەوە بە ئۆقیانووسی ھێمنەوە دەبەسترێتەوە، ھەروەھا [[کەناڵی پەنەما]] (کە دەستکردە) ئۆقیانووسی ئەتڵەسی بە ئۆقیانووسی ھێمنەوە دەبەستێتەوە. جگە لە ھەموو ئەوانەی باسکران، چەندین پانتاییی ئاوی گەورە ھەن کە لە تەنیشت ئۆقیانووسی ئەتڵەسیدان وەک [[دەریای کارائیب]]، [[کەنداوی مەکسیک]]، [[کەنداوی ھەدسن]]، [[ئۆقیانووسی بەستووی باکوور]]، [[دەریای ناوەڕاست]]، [[دەریای باکوور]]، [[دەریای باڵتیک]] و [[دەریای کێلتی]]. == کەشووھەوا == [[پەڕگە:Atlantic hurricane graphic.gif|وێنۆک|چەپ|شەپۆلەکان لە [[بای بازرگانی|باکان یان بای بازرگانی]] لە ناوچەکانی ئۆقیانووسی ئەتڵەسی کە بەیەک دەگەن لەگەڵ ئەو بایانەی لەسەر ڕێڕەوی بایە باوەکان دەجووڵێن، کە دەبنە ھۆی ناجێگیری لە بەرگەھەوادا و ئەوەش دەبێتە ھۆی دروستبوونی [[گەردەلوول]]ەکان.]] کەشووھەوا کاریگەر دەبێت بە پلەی گەرمیی ئاوە ڕووکەشییەکان و تەوژمە ئاوییەکان و ھەروەھا باکان. کەشووھەوای دەریایی مامناوەندترە و کەمتر کاریگەر دەبێت بە گۆڕانکارییە وەرزییەکان لە کەشووھەوای وشکانی بەھۆی توانای گەرمیی گەورەی کۆکراوەی ئۆقیانووسەکان. [[بارانبارین]] لە زانیارییەکانی کەشووھەوای کەناراوەکان نزیکە و ھەروەھا پلەی گەرمیی ھەوا لە پلەی گەرمیی ئاوەکان نزیکە. ئۆقیانووسەکان سەرچاوەی سەرەکیی شێی بەرگەھەوان کە لە ڕێگەی بەھەڵمبوونەوە بەدەست دەھێنرێت، و ناوچە کەشووھەوایییەکان بەپێی جیاوازیی ھێڵی پانی دەگۆڕێن، بە شێوەیەک ناوچە گەرمترەکان لە ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لە باکووری ھێڵی کەمەرەیی درێژ دەبنەوە، و ناوچە ساردترەکان لە ھێڵە پانییە بەرزەکاندان، لەگەڵ ساردبوونی ئەو ناوچانەی بەرانبەر ئەو ناوچانەن کە سەھۆڵی دەریایی دایپۆشیون. تەوژمەکانی ئۆقیانووس کاریگەرییان لەسەر کەشووھەوا دەبێت لە ڕێگەی گواستنەوەی ئاوە گەرم و ساردەکان بۆ ناوچەکانی تر. ئەو زەوییانەی لە تەنیشتیانن کاریگەر دەبن بەو بایانەی کە سارد بوونەتەوە یان گەرم بوون لە کاتی ھەڵکردنیان بەسەر ئەم تەوژمانەدا. بەھۆی تەوژمی کەنداو و درێژبوونەوەی بەرەو باکووری ئەورووپا و ڕێڕەوی باکووری ئەتڵەسی بۆ نموونە پلەی گەرمیی بەرگەھەوای دوورگەکانی بەریتانیا و باکووری ڕۆژاوای ئەورووپا زیاد دەکات، و تەوژمە ئاوە ساردەکان دەبنە ھۆی تەمومژی چڕ لە کەناراوەکانی ڕۆژھەڵاتی کەنەدا (گراند بانکس لە ناوچەی نیوفاونلاند) و کەناراوەکانی باکووری ڕۆژاوای ئەفریقا. بە گشتی باکان شێی ھەوا بۆ وشکانی دەگوازنەوە. [[گەردەلوول|گەردەلوولە خولگەیییەکان]] لە دەرەوەی کەناراوەکانی ئەفریقا لە نزیک کەیپ ڤێرد دروست دەبن و بەرەو ڕۆژاوا بەرەو دەریای کارائیب دەجووڵێن، گەردەلوولەکان لە مانگەکانی ئایار–کانوونی یەکەمدا ڕوو دەدەن بەڵام لە ئاب–تشرینی دووەمدا باوترن. زریانە بروسکەدارەکان لە باکووری ئۆقیانووسی ئەتڵەسی لە وەرزی زستاندا زۆر دەبن، ئەمەش وادەکات زۆربەی گەشتە دەریایییەکان قورس و مەترسیدار بن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Atlantic Ocean}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کەشوھەوا|زانست|ئاو}} [[پۆل:ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]] [[پۆل:مێژووی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]] [[پۆل:ئۆقیانووسەکان]] fwhcbr3hiv51ro11yika5g5l31vv2fz 0 4037 1585730 1549590 2026-05-21T00:59:16Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585730 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|thumb|left|275px|ئەم وێنەیە ئەوە نیشان دەدات کە کاتێک ئەلیکترۆن لەسەر ڕووی مادەی دەدرێتەوە کە لە فۆتۆنی لێدراوەوە دەستمان کەوتووە .]] بریتیە لەو بیردۆزەی کە تیایدا [[ئەلیکترۆن]] بڵاودەبێتەوە لە سەر ڕووی [[ماددە]]یەک ([[کانزا]] یان [[ناکانزا]] ) لە ئەنجامی توانای ھەڵمژینیان بۆ [[وزە]] لە [[تیشکدانەوەی کارۆ موگناتیسی]] بۆ [[درێژە شەپۆل]]ی زۆر کورت ،کە وەک شاراوە یان [[ڕووناکی سەرو بنەوشەی]] . لێرەدا [[ئەلیکترۆن]] بڵآودەبێتەوە (دەدرێتەوە) کە دانراوە وەک " photoelectron" کە ئەمەش یەکەمجار دۆزرایەوە لەلایەن زانا [[ھێنریک ھێرتز]] لە ساڵی ١٨٨٧ ، ئەم دۆزراوەیەش ناونرا بە " [[کاریگەری ھێرتز]]" ، ھێرتز پیشانی دا کە کارەبای ڕووناککراوە لەگەڵ [[تیشکی ژوور وەنەوشەیی]] ھێمای کارەبای دروست دەکات زۆر بە ئاسانی. '''دیاردەی کاریگەری کارۆڕووناکی''' شوێن خۆی دەگرێت لەگەڵ [[فۆتۆن]] لەگەڵ [[وزە]]یەک کە بڕەکەی چەند [[ئەلیکترۆن ڤۆڵت]]ێک دەبێت ، لە ژمارەی بەرزی ئەتۆمیک ی توخمێک ، کە زیاترە لە ١ ئەلیکترۆن ڤۆڵت . لە [[فۆتۆن]]ی [[وزە]] زۆرەکاندا کە وەک [[وزە]]ی ئەلیکترۆنەکانی ترە کە دەکاتە ١١ کیلۆ ئەلیکترۆن ڤۆڵت ، وەک [[دیاردەی پەرشبوونەوەی کۆمپتن]] ، ھەر پرۆسەیەکی تر ، ئەبێت ئەمە ڕووبدای وە ھەندێ جار [[وزە]]کەی دوو ئەوەندەی بێت (١.٠٢٢ مێگا ئەلیکترۆن ڤۆڵت). لێکۆڵینەوەی '''دیاردەی کاریگەری کارۆڕووناکی''' بریتی بوو لە چەند ھەنگاوێکی گرنگ بۆ تێگەشتن لە سروشتی کوانتەم بۆ [[ڕووناکی]] و [[ئەلیکترۆن]] .کاریگەر بوو بۆ ئەوەی تێبگەین لە [[دوو سیفەتی شەپۆل]]. {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا|وزە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Photoelectric effect}} [[پۆل:ئەلبەرت ئاینشتاین]] [[پۆل:کیمیای کارەبایی]] [[پۆل:ئەلبێرت ئاینشتاین]] [[پۆل:گۆڕانی وزە]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] h1hocwtwio7s08fynisrml9p5m8sfgd 0 4793 1585582 1584176 2026-05-20T12:22:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585582 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پارێزگای کەرکووک | ناوی_فەرمی = {{lang-ar|محافظة کرکوک}}{{ھن}}{{lang-en|Kirkuk Governorate}}{{ھن}}{{lang-syr|ܟܪܟ ܣܠܘܟ}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = قەڵای کەرکووک ٢.jpg | photo2a = Shrine of the Prophet Daniel at the citadel in Kirkuk 03.jpg | photo2b = Kerkuk Coloured stone Mosque.jpg | photo3a = Eternal Fire of Baba Gurgur, Kirkuk, Iraq - P3110004.jpg | photo3b = Dibis Dam Regulator USACE NWD.jpg | photo4a = Kirkuk City.jpg | photo4b = | photo5a = | spacing = 2 | size = 280 | foot_montage = ئاڕاستەی میللی کاتژمێر:{{ھن}}[[قەڵای کەرکووک]]، مەزاری پێغەمبەر [[دانیال]]، ئاگری [[بابە گوڕگوڕ]]، شاری [[کەرکووک]] لە ساڵی ١٩٧٠دا، [[بەنداوی دووبز]]، وێنەی مزگەوتێک لە شاری [[کەرکووک]] لە ساڵی ١٩٢٦دا. }} | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=7|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.36667|frame-long=44.13333|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = '''پارێزگای کەرکووک''' | وێنەی_نەخشە١ = {{Photomontage | photo1a = Kirkuk in Iraq.svg | photo2a = Disputed areas in Iraq.svg | photo2b = [[File:Kirkuk Province.png|thumb|Kirkuk Province]] | photo3a = | photo3b = | photo4a = | photo4b = | photo5a = | spacing = 2 | size = 280 | foot_montage = }} | قەبارەی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_نەخشە١ = نەخشەی سەرەوە:{{ھن}} نەخشەی پارێزگای کەرکووک لە [[عێراق]]دا{{ھن}}نەخشەی لای ڕاست:{{ھن}} پارێزگاری کەرکووک لە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]دا{{ھن}}نەخشەی لای چەپ{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی پارێزگای کەرکووک | وێنەی_نەخشە٢ = Kurdistan_governorates_2015.png | قەبارەی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_نەخشە٢ = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.krso.net/Default.aspx?page=article&id=1142&l=1 |سەردێڕ=Map of area of Kurdistan Region & its Governorates |بڵاوکەرەوە=www.krso.net}}</ref> | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}{{ھن}}{{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} ([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|جێناکۆک]]) | جۆری_دابەشکراو١ =[[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو١ =[[کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٢ = ژمارەی [[قەزا]]کان | ناوی_دابەشکراو٢ = <span style="color:#090;">٤</span> | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">١٦</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان]] | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color: #090;">١٢</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[پارێزگا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٢٤]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = حکوومەتی خۆجییی | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگار | ناوی_سەرۆک = [[ڕێبوار تەھا]] ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەنەکە]]) | سەرناوی_سەرۆک١ = ژ. ئەندامانی ئەنجومەن | ناوی_سەرۆک١ = ٢٨ | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٠٬٣٦٠ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٣٠٠ | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ٢ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٣٫٤٠٤ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦٠٧ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٬٧٢٦٬٤٠٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٦٦ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = کەرکووکی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی تورکی|تورکمانی]]{{ھن}}کەمینە: [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]){{ھن}}کەمینە: [[مەسیحییەت]] و [[یارسان]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref>{{ھن}}{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = https://www.kirkuk.gov.iq/ | پەراوێزەکان = }} '''پارێزگای کەرکووک''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''محافظة کرکوک''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kirkuk.gov.iq/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220926014558/https://www.kirkuk.gov.iq/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Kirkuk Governorate'',<ref>http://www.rupelanu.com/hevpeymaniya-kurdistani-bi-96-namzedan-dikeve-hilbijartinan-7371h.htm</ref> بە [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]]: ''Kerkük ili'' ,<ref>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/421937 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220922111908/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/421937 |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }}</ref>بە [[زمانی سوریانی|سوریانی]]:''ܣܠܘܟ ܣܠܘܟ'')یەکێکە لە پارێزگاکانی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]. ناوەندەکەی [[شار]]ی [[کەرکووک]]ە. بەسەر چوار [[قەزا]]دا دابەشکراوە. ڕووبەری ئەم پارێزگایە ٩٬٦٧٩ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (٣٬٧٣٧ میل چوارگۆشە). لە ساڵی ٢٠١٧ ژمارەی دانیشتووانی مەزەندەکراو ١٬٢٥٩٬٥٦١ کەس بووە.<ref>statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Central Organization for Statistics and Information Technology, Iraq</ref> پارێزگاکە تا ساڵی ١٩٧٦ ناوی پارێزگای کەرکووک بووە، دواتر ناوی پارێزگاری ئەل تەئمیم بووە، بە واتای «نیشتمانبوون»، کە ئاماژەیە بۆ خاوەندارێتی نیشتمانی لە یەدەگی [[نەوت]] و [[گازی سروشتی]] ناوچەکە. لە ساڵی ٢٠٠٦ ناوی «پارێزگاری کەرکوک» گەڕێنرایەوە. == ناو == ناوی پارێزگای کەرکووک لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شاری [[کەرکووک]]ە. سەبارەت بە ناوی کەرکووک، ھەر لە دێرینەوە بە چەندین شێوە ھاتووە، چەندین قۆناغی دەسەڵاتدارێتی ناوخۆ و دەرەکی بە سەر ئەم شارە و ناوچەکەدا ھاتووە، ئەمەش وەھای لێکردووە کە چەندین ناوی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * ئارابخا: کۆنترین ناوی کەرکووکە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی دووەمی پێش زایین. کە بە زمانی [[گۆتی]] پێیان وتووە ئارابخا و ھەروەھا پایتەختی میرنشینەکەیان بووە. * ئامابجە: [[ئەکەد]]یەکان وایان پێ وتووە. * کنھار: [[سۆمەر]]ییەکان وایان پێ وتووە. * کارمای و کارکا: سامییەکان وایان پێ وتووە. * کارکۆک: واتا ئیشی زۆر چاک و باش. * کوڕکوڕا: لە سەردەمی [[ئەسکەندەری مەزن]] ئەم ناوەی ھەبووە گوایە لە گڕی [[بابە گوڕگوڕ]]ەوە ھاتووە. * کورکوراک: لە سەردەمی [[سوباریەکان]]دا وایان پێ وتووە. * کەرخ سلۆق: واتا شاری [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلوقییەکان]]. * کەرخاوسلۆق: واتا شاری شورەدار. * کرکر: واتا ناوەندێکی ئاگرینی. * گەمرەکان: لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] وایان پێ وتووە. * باجرمێ و باگرمێ: لە سەردەمی [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلافەتی ئیسلامیدا]] وای پێ وتراوە. * کەرکووک: بۆ یەکەین جار لە سەردەمی [[تەیمووری لەنگ]]دا لە لایەن (شەرەفەدین عەلی یەزیدی)ەوە بەکارھێنراوە، لە پەرتووکی(تاریخ تیمور یا زەفەرنامە) تیایداھاتووە لە ساڵی (٨٠٦ک/١٤٠٣ز).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەرکووک لە سەردەمی دەوڵەتی عوسمانیدا | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/wp-content/uploads/2016/03/60149.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = گۆران ئیبراھیم ساڵەح |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> تا ساڵی ١٩٧٦ ئەو پارێزگایە ناونرا پارێزگای تەئمیم، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ بڕیاری بە نیشتمانیکردنی نەوتی عێراق لە سەرەتای حەفتاکانی سەدەی بیستەمدا، تاوەکو بڕیارێک لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانی عێراقەوە بە سەرۆکایەتی نوری مالیکی دەرچوو بۆ گەڕانەوە ناوەکە بۆ کەرکووک.<ref>https://web.archive.org/web/20180620213027/http://journals.sagepub.com/action/cookieAbsent</ref> == جوگرافیا == پارێزگای کەرکووک دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای [[باشووری کوردستان]] و باکووری [[عێراق]]. ئەم پارێزگایە ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە [[پارێزگای ھەولێر]]. * لە باشوورەوە [[پارێزگای سەلاحەددین]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[پارێزگای سلێمانی]]. * لە ڕۆژاواوە [[پارێزگای سەلاحەددین]].<ref>https://www.openstreetmap.org/relation/2969788</ref> پارێزگای کەرکووک ھاوسنوورە لەگەڵ [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای سەلاحەددین]] و [[پارێزگای سلێمانی]]. لە ساڵی ١٩٤٧ پارێزگای کەرکووک بە ڕووبەری ٢٠٣٥٥ کیلۆمەتر دووجا لە ڕووی ئیدارییەوە بەسەر [[قەزای چەمچەماڵ]] و [[قەزای داقووق]] و [[قەزای کەرکووک]] و [[قەزای کفری]] دابەشکرا. لە ساڵی ١٩٦٢ دا دابەشکردنی خاکی پارێزگاکە گۆڕدرا و ئێستا لە قەزاکانی چەمچەماڵ و حەویجە و کەرکووک و کفری و توزخورماتوو پێکھاتبوو. لە ساڵی ١٩٧٠ەوە دەست پێدەکات، ھەندێک قەزا لە بازنەی کەرکووک دابڕێنران و پەیوەست بوون بە پارێزگاکانی دراوسێ. لە ساڵی ١٩٧٥ [[قەزای چەمچەماڵ]] و [[قەزای کەلار]] لە پارێزگای کەرکووک جیاکرانەوە و بە [[پارێزگای سلێمانی]] بەسترانەوە و [[قەزای کفری]] بە [[پارێزگای دیالە]] و [[قەزای دووزخورماتوو]] بە [[پارێزگای سەلاحەددین]] یەکتریان گرتەوە. لە ساڵی ١٩٩٧دا خاکی پارێزگای کەرکووک بە شێوەیەکی بەرچاو کەمکرایەوە بۆ ٩٦٧٩ کیلۆمەتر دووجا، ئێستا ڕووبەری پارێزگاکە ١٠٢٨٢ کیلۆمەتر دووجایە، ناوەندی ئیداری شاری [[کەرکووک]]ە. === دابەشی کارگێڕی === {| class="wikitable" |- ! قەزاکان ! دانیشتووان، ٢٠٠٣ |- | '''[[قەزای کەرکووک]]''' | ٦٢٢٬٢٤٩ |- | '''[[قەزای حەویجە]]''' | ١٥١٬٢٦٧ |- | '''[[قەزای داقووق]]''' | ٤٠٬٢٣٧ |- | '''[[قەزای دووبز]]''' | ٣٤٬٢٥٤ |- | '''سەرجەم''' | ٨٤٨٬٠٠٧<ref name="Administrative units the Republic of Iraq - Kirkuk">'''GeoHive''' (Global Statistics is a collection of tables and graphs providing a statistical look at countries, their population, area, capital, main cities, etc.):[http://www.geohive.com/cntry/iraq.aspx?levels=Kirkuk Administrative units the Republic of Iraq — Kirkuk] {{Vebarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110819002332/http://www.geohive.com/cntry/iraq.aspx?levels=Kirkuk |date=2011-08-19}}</ref> |- |} == دەسەڵاتی پارێزگا == * پارێزگار:ڕێبوار تەها مستەفا. * سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگا (PCC): محمد حافز.<ref>http://en.aswataliraq.info/Default.aspx?page=article_page&c=slideshow&id=141690 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728003704/http://en.aswataliraq.info/Default.aspx?page=article_page&c=slideshow&id=141690 |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> == قەزاکان == [[File:Kirkuk Province.png|thumb|Kirkuk Province]] {| class="wikitable" |- ! قەزا ! دانیشتووان لە ٢٠١٨دا |- | [[قەزای کەرکووک|کەرکووک]] | align="right" |٩٧٤٬٨٢٤ |- | [[قەزای دووبز|دووبز]] | align="right" |٥٠٬٢٤١ |- | [[قەزای داقووق|داقووق]] | align="right" |٦٦٬٤٣٣ |- | [[قەزای حەویجە|حەویجە]] | align="right" |١٢٠٬٦٧٩ |} == پیشەسازی نەوت == بە بەرھەمھێنانی [[نەوت]] بەناوبانگە، بەو پێیەی شەش کێڵگەی نەوتی تێدایە، گەورەترینیان لە شاری [[کەرکووک]]ە، کە یەدەگی نەوتی نزیکەی ١٣ ملیار بەرمیلە. نەوتی باکوور لە ڕێگەی بۆری نەوتی باکوورەوە ھەناردەی بەندەری جەیھانی [[تورکیا]] دەکرێت. == مێژوو == سەبارەت بە مێژووی پارێزگای کەرکووک، ئەم سنوورەی ئێستا ئەم پارێزگایە پێکدەھێنێت، بە ھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافیاکەی کە کەوتووەتە ناوچەی [[مێزۆپۆتامیا]]وە لەبەرئەوە مێژوویەکی دێرینی ھەیە. * لە مێژووی [[قەڵای کەرکووک]]ەوە کە شارێکی کۆن بووە و ناوی [[ئەرەپخا]] بووە. یەکەم تۆماری نووسراوی ئەرەپخا لە سێیەم [[سێیەم ئیمپراتۆریەتی ئور|ئیمپراتۆریەتی سۆمەرییە نوێیەکانەوە]] (نزیکەی سەدەی بیست و دووەم تا بیست و یەکەمی پێش زایین) پشتڕاستکراوەتەوە.<ref>https://books.google.iq/books?id=E1aF0hq1GR8C&pg=PA67&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ئەرەپخای کۆن بەشێک بووە لە [[ئەکەد|ئیمپراتۆریەتی ئەکەدی]] [[سارگۆنی گەورە]](٢٣٣٥-٢١٥٤ پێش زایین)،<ref>https://books.google.iq/books?id=HPPgAAAAMAAJ&redir_esc=y</ref> و شارەکە لە سەردەمی (نارام سین)دا بەر ھێرشی [[لۆلۆبی]]ەکان کەوت.<ref>https://books.google.iq/books?id=HPPgAAAAMAAJ&redir_esc=y</ref> [[پەڕگە:Meso2mil-English.JPG|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|[[ئەرەپخا]] و شارەکانی تری [[مێزۆپۆتامیا]] لە ھەزارەی دووەمی پێش زایین]] * شارەکە لە دەوروبەری ساڵی ٢١٥٠ پێش زایین لەلایەن [[گۆتی]]ەکانەوە داگیرکرا. ئەرەپخا پایتەختی شانشینی [[گۆتی]] کە تەمەنی کورت بوو پێش ئەوەی لەناو بچێن و گۆتییەکان کە لەلایەن [[سێیەم ئیمپراتۆریەتی ئور|ئیمپراتۆریەتی سۆمەرییە نوێیەکانەوە]] لە [[مێزۆپۆتامیا]] دەرکراون لە ساڵی٢٠٩٠ پێش زایین.<ref>https://books.google.iq/books?id=klZX8B_RzzYC&redir_esc=y</ref> * [[ئەرەپخا]] ناوەندێکی گرنگی بازرگانی بووە لە سەدەی( ١٨)ی پێش زایین لە ژێر دەسەڵاتی ئاشووری و بابلیدا.<ref>https://books.google.iq/books?id=E1aF0hq1GR8C&pg=PA67&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> بەڵام لە ماوەی سەدەی ١٥ و سەرەتای سەدەی ١٤ی پێش زایین، دیسانەوە شارێکی [[حووری]]یەکان بووە، پایتەختی شانشینی بچووکی حوریەکانی ئەرەپخا، کە بە درێژایی لێواری باشووری ڕۆژھەڵاتی ناوچەکە لە ژێر ھەژموونی [[میتانی]]دا ھەڵکەوتووە، تا لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ئاشووری ناوەڕاست (١٣٦٥-١٠٥٠ پێش زایین) دوای ئەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشوور|ئاشوورییەکان]]، ئیمپراتۆریەتی حوری-میتانییان ڕووخاند، بە تەواوی ھاتە ناو ئاشوورەوە.<ref>https://books.google.iq/books?id=E1aF0hq1GR8C&pg=PA67&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> [[پەڕگە:Carte du Mitanni.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|شانشینی میتانی لە گەورەترین ئاستیدا لە سەردەمی باراتارنا ج. ساڵی ١٤٩٠ پێش زایین]] * شارەکە لە سەدەی ١١ و ١٠ پێش زایین وەک بەشێک لە ئاشوور گەیشتە ناوبانگێکی گەورە. لە ساڵی ٦١٥ پێش زایین، بە ھۆی کێشەناوخۆییەکانی ئاشوورییەکان لەگەڵ بابلییەکان، پاشای [[ماد]]، [[ھەڤەخشترە|کەیخوسرەو]] بە سەرکەوتوویی ھێرشی کردە سەر ئەرەبخا کە یەکێک بوو لە دوا قەڵاکانی ئیمپراتۆریەتی ئاشووری نوێ. دواتر ئەم ناوچەیە بوو بە بەشێک لە پارێزگای ئەثورە کە لەلایەن فارسەکانەوە بەڕێوەدەبرا.<ref>Martin Sicker. The Pre-Islamic Middle East, Page 68.</ref><ref>I. E. S. Edwards, John Boardman, John B. Bury, S. A. Cook. The Cambridge Ancient History. p. 178–179.</ref> [[پەڕگە:Median Empire.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|دەسەڵاتی [[ماد]]ەکان لەوپەڕی فەرمانڕەوایەتیدا]] * پاشان ئەرەپخا کەوتە دەستی [[شانشینی مەقدۆنیا]]، لەوێ بوو بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سوریای سێلۆسی]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]] دوای خۆیدا.<ref>https://books.google.iq/books?id=79wj2hj4wKUC&redir_esc=y</ref> ئەرەبخا تا سەردەمی [[ماوەی ھێلینیستی|ھێلینیستی]] بەو شێوەیە باس کراوە، لەو کاتەدا نیشتەجێبوونەکە لە ژێر ناوی سریانی کارکا (ܟܪܟܐ) دامەزراوە. [[پەڕگە:Seleucid Empire alternative map.jpg|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئیمپراتۆریەتی سلووکی (شینێکی کاڵ) لە ساڵی ٢٨١ پێش زاییندا.]] * لە نێوان ناوەڕاستی سەدەی دووەمی پێش زایین و ناوەڕاستی سەدەی سێیەمی زایینی، لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] و سەرەتای [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]دا شوێنەکە لە ڕێنووسی سریانی قەشە مەسیحییەکاندا بە ناوی [[گەرمیان|بێت گەرمای]] باسکراوە، جگە لە حوکمڕانییەکی کورت لە سەرەتای سەدەی دووەمی زایینیدا کاتێک بووە بەشێک لە پارێزگای ڕۆمانی کۆردین.<ref>https://books.google.iq/books?id=VfYnu5F20coC&pg=PA135&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> [[پەڕگە:Map of the Parthian Empire under Mithridates II.svg|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|[[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] لە ساڵی ٩٤ پێش زایین لە گەورەترین ئاستیدا،(١٢٤-٩١ پێش زایین)]] * [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] لە ناوەڕاست تا کۆتایی سەدەی ٣ی زایینی پەچەی دەوڵەتە سەربەخۆکانی ئاشووریان داگیرکرد و ئەرەپخا خرایە ناو ھەرێمی گەرمکانی ژێر دەسەڵاتی ساسانییەکانەوە تا فەتحی ئیسلامی عەرەب لە ناوەڕاستی سەدەی حەوتەمی زایینی، کاتێک ئاسۆریستان ھەڵوەشایەوە و ئەرەپخا یان کەرکە لە کۆتاییدا بوو بە کەرکووک.<ref>https://brill.com/display/title/59859</ref> [[پەڕگە:The Sasanian Empire at its apex under Khosrow II.svg|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئیمپراتۆریەتی ساسانی لە گەورەترین ئاستدا ٦٢٠، لە سەردەمی خوسرەوی دووەم]] * موسڵمانانی عەرەب لە سەدەی حەوتەمی زایینی شەڕی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]ان کرد و ناوچەکەیان داگیرکرد. شارەکە تا سەدەی دەیەم بەشێک بووە لە [[خەلافەت|خەلافەتی ئیسلامی]]. [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|upright=1.6|left|بڵاوبوونەوەی ئیسلام ٦٢٢–٧٥٠: {{legend|#a1584e|فراوانبوون لە سەردەمی محمد(د.خ), ٦٢٢-٦٣٢}} {{legend|#ef9070|فراوانبوون لە سەردەمی خەلافەتی ڕاشیدون,٦٣٢-٦٦١}} {{legend|#fad07d|فراوانبوون لە سەردەمی خەلافەتی ئومەویدا,٦٦١-٧٥٠}} ]] * پاشان کەرکووک و ناوچەکانی دەوروبەری لە ساڵی ١٠١٤ تا ١١٢٠ی زایینی لەلایەن کوردانی [[دەوڵەتی حەسنەویان]] و کوردانی [[عەننازی]]ەوە حوکمڕانی کرا.<ref>https://www.cgie.org.ir/fa/article/237629/آل-حسنویھ</ref> [[پەڕگە:Hasanwayhids map.png|150px|وێنۆک|ناوەڕاست|حکومڕانی حەسنەوییەکان]] * پاشان کەرکووک و ناوچەکە لە ساڵی ١٠٦٢ی زاینی لەلایەن [[دەوڵەتی بوەیھی]]ەکانەوە حکومڕانی کرا.<ref>https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/buyids-COM_05000055</ref> [[پەڕگە:Buyids 970.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|حکومڕانی دەوڵەتی بوەیھیەکان]] * پاشان بۆ چەندین ساڵ لەلایەن [[دەوڵەتی سەلجووقی]] دەستی بەسەردا گیرا. دوای داڕمانی ئیمپراتۆریەتی دابەشکراو، جارێکی دیکە شارەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[خەلافەتی عەباسی]]، (سلێمان شا) کە والی شارەکە بوو تا لە ساڵی ١٢٥٨ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] دەستی بەسەردا گیرا. [[پەڕگە:Seljuk Empire locator map.svg|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|دەوڵەتی سەلجووقی لە فراوانترین ئاستیدا ساڵی ١٠٩٢ز]] * دوای لەشکرکێشی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] ئیلخانات لە ناوچەکەدا دامەزرا و شارەکە بوو بە بەشێک لێی.<ref>Danilenko, Nadja (2020). "In Persian, Please! The Translations of al-Iṣṭakhrī's Book of Routes and Realms". Picturing the Islamicate World: The Story of al-Iṣṭakhrī's Book of Routes and Realms. Brill. p. 101. Connecting to īrān as illustrated in the Shāhnāma, 'land of Iran' rose to the official name for the Ilkhanid realm.</ref> [[پەڕگە:Historical Atlas of Iran - Plate No. 17 (cropped).jpg|150px|وێنۆک|ناوەڕاست|سەردەمی ئیلیخانەکان]] * دەسەڵاتی ئیلخانییەکان کۆتایی ھات کاتێک لە ساڵی ١٣٣٦، [[میرنشینی ئەردەڵان|ئەردەڵانەکان]] دەستیان بەسەر شارەکەدا گرت. * [[قەرەقۆینلۆ]] دەستیان گرت بەسەر ناوچەکەدا، ھۆزێکی [[تورکمان]] کە لە ساڵی ١٣٧٥ی زایینی وڵاتەکەیان دامەزراند، و فەرمانڕەوایی ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]] و [[ئازەربایجان]] و [[قەوقاز|قەفقاز]] و ھەندێک ناوچەی [[ئێران]] [[عێراق|و عێراقیان]] کرد، لە نێوان ساڵانی [[١٣٨٠]]ی زایینی تا [[١٤٦٩]] ی زایینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی قەرەقۆینلۆ لە سایتەکەدا universalis.fr|ناونیشان=https://www.universalis.fr/encyclopedie/moutons-noirs-kara-koyunlu/|بڵاوکەرەوە=universalis.fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی قەرەقۆینلۆ لە سایتەکەدا britannica.com|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Kara-Koyunlu|بڵاوکەرەوە=britannica.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی قەرەقۆینلۆ لە سایتەکەدا nomisma.org|ناونیشان=http://nomisma.org/id/qara_qoyunlu|بڵاوکەرەوە=nomisma.org|ڕێکەوتی سەردان= ١ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180707123207/http://nomisma.org/id/qara_qoyunlu|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Qaraqoyunlu Dynasty AZƏRBAYCAN.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|تورکمانە قەرەقۆینلۆکان، شینێکی کاڵ، گەورەترین ڕادەی خۆیان لە عێراق و کەناری ڕۆژھەڵاتی عەرەبی بۆ ماوەیەکی کەم نیشان دەدەن]] * [[ئاق قۆینلۆ]] دەستیان گرت بەسەر ناوچەکەدا، ھۆزێکی تورکمان و لە «خێڵی بێندەر»ن لە نێوان ساڵانی [[١٤٦٧]] - [[١٥٠٢|١٥٠٢ی زایینی]] لە ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]] و [[ئازەربایجان]] و فارس و [[عێراق]] و [[ئەفغانستان]] [[شینجیانگ|و تورکستان]] فەرمانڕەواییان کردووە. و لە ساڵی ١٤٦٩ی زایینی توانی وڵاتی [[قەرەقۆینلۆ]] لەناو ببات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://elibrary.bsu.az/kitablar/895.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131020105336/http://elibrary.bsu.az/kitablar/895.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Map Aq Qoyunlu 1478-en.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|کۆنفیدراسیۆنی ئاق قۆینلۆ لە گەورەترین ئاستدا لە سەردەمی ئوزون حەسەن]] * لە ساڵی ١٥٠٩دا شاری کەرکووک و ناوچەکە لەلایەن [[شانشینی سەفەوی|سەفەوییەکانەوە]] داگیرکرا و بووە بەشێک لە فەرمانڕەواییان. یەکێک بوو لە گەورەترین ئیمپراتۆرییەتەکانی ئێران دوای لەشکرکێشی عەرەبەکان کە لەلایەن [[سەفەوییەکان|بنەماڵەی سەفەوییەکانەوە]] لە ساڵی ١٥٠١ تا ١٧٣٦ حوکمڕانی کرا.<ref>Helen Chapin Metz. ''Iran, a Country study''. 1989. University of Michigan, p. 313.</ref><ref>Emory C. Bogle. ''Islam: Origin and Belief''. University of Texas Press. 1989, p. 145.</ref><ref>Stanford Jay Shaw. History of the Ottoman Empire. Cambridge University Press. 1977, p. 77.</ref><ref>Andrew J. Newman, ''Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire'', IB Tauris (March 30, 2006).</ref> [[پەڕگە:Safavid Iran.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئیمپراتۆریەتی سەفەوی لە سەردەمی شا عەباسدا]] * دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤ شارەکە [[ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ھەولێر و کەرکووک|کەوتە ژێر کۆنترۆڵی]] [[میرنشینی سۆران]] تا لە ساڵی ١٦٩٤ لەلایەن [[میرنشینی بابان|بابانیدەکانەوە]] دەستی بەسەردا گیرا.<ref>https://iranicaonline.org/articles/baban-2</ref><ref>https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1&isAllowed=y {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221217162456/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/3676/GhalibS.pdf?sequence=1&isAllowed=y |date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> [[پەڕگە:Kurdish states 1835.png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|میرنشینە کوردیەکان لە ساڵی ١٨٣٥ دا.]] * لە ساڵی ١٨٥١ کەوتە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]. === سەردەمی عوسمانی(١٥٥٤-١٩١٨) === * لە ساڵی [[١٥٥٤]] کە عوسمانییەکان ئەو ناوچەیەیان داگیر کرد، دەسەڵاتی ناوچەکەیان بەخشی بەو میرە [[کورد]]انە کە لەگەڵ [[حکوومەتی ناوەندی]]ی عوسمانییەکاندا ھاوکارییان ھەبوو. ھەروەھا [[ئەیالەتی شارەزوور]]یان درووستکرد. کە ئێستا. بەنزیکەیی سنووری [[باشووری کوردستان]] دەناسرێت. [[کەرکووک]] پایتەختی ئەم ئەیالەتە بووە. بۆیە ڕاستەوخۆ نەخراوەتە ناو سیستەمی کارگێڕی عوسمانیەوە. فەرمانڕەواکان ئەندامی [[ھۆز]]ە [[کورد]]ییەکان بوون و تەنیا بە دەگمەن سەربازی عوسمانی لە ئەیالەتەکەدا ھەبوون.<ref> https://archive.org/details/bub_gb_66hCAAAAcAAJ </ref> * لە سەدەی ١٨ و نۆزدەھەمدا، ئەیالەتەکە کەوتە ژێر دەستی [[میرنشینی بابان|بنەماڵەی بابان]]. ئەندامانی ئەم بنەماڵەیە توانیان بە گەرەنتیکردنی ئاسایشی سنوورە ناجێگیرەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لەگەڵ [[ئێران]] لە بەرامبەر ئۆتۆنۆمی تەواودا، دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن. سنجاقی بابان کە شاری [[کەرکووک]]ی لەخۆگرتبوو، بەناوی ئەو بنەماڵەیەوە ناونراوە.<ref> https://books.google.iq/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA70&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false </ref> * بابانەکان چاویان لە میرە کوردەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]] دەکرد کە بەشەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]یان لە ژێر دەستدابوو، بۆ ئەوەی ببنە ڕکابەری سروشتییان، و لە ساڵی ١٦٩٤ سلێمان بەگ ھێرشی کردە سەر [[ئێران]] و شکستی بە میری ئەردەڵانی ھێنا. دوای ساڵی ١٧٨٤،بابانەکان پایتەختەکەیان گواستەوە بۆ شاری نوێی [[سلێمانی]] کە بەناوی دامەزرێنەری خانەدانەکەوە ناونرا. لە ساڵی ١٨٥٠دا دواجار دەسەڵاتی بابانەکان کۆتایی پێھات. ھەرێمەکە لە ساڵی ١٨٦٢دا خرایە ژێر کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی [[ئەیالەتی بەغدا]]وە، کەرکووک بووە سنجاقێکی ئەم ئەیالەتە. [[پەڕگە:Shehrizor Eyalet, Ottoman Empire (1609).png|200px|وێنۆک|ناوەڕاست|ئەیالەتی شارەزوور لە ١٦٠٩]] ==== قۆناغی یەکەم: لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر [[میرنشین]]ەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> [[ئەیالەتی شارەزوور]](١٥٥٤-١٨٦٢) لە چوار لیوا پێکھاتبوو، '''لیوای کەرکووک'''، [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]]و [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]]. لیوای کەرکووک لەم سەردەمەدا لە (٨) [[قەزا]] پێکھاتبوو ([[قەزای کەرکووک]]، [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] و ھۆزی عوبێد، کە ئەم ھۆزە دەوارنشین بوون، [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]]، [[قەزای کۆیە]]، ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو، ھۆزی بڵباس). دوای ھەڵوەشاندنەوەی [[ئەیالەتی شارەزوور]] لە ساڵی ١٨٦٦دا ناوی لیوای کەرکووک بوو بە لیوای شارەزوور، وەئەم لیوایەش چووە سەر [[ویلایەتی بەغدا]]. لە ساڵی ١٨٦٨دا ناوی یەکەی کارگێڕی (لیوا) گۆڕدرا بە (سنجاغ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ناو و جێکەوتی قەزاکانی لیوای کەرکووک لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) |- ! ژ !! ناوی قەزا !! یەکەی کارگێڕی |- |١ || [[قەزای کەرکووک]] || قەرەحەسەن، گوک تەپە، شوان، تازە خورماتوو، داقووق، بەشیر، جەباری، گل، قەڵخانلوو، ھەفتەغار |- |٢ || [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] || مەڵحە |- |٣ || ھۆزی عوبێد || دەوار نشین بوون |- |٤ || [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] || قوشتەپە، خەبات، گوێر، کەندیناوە، مەخموور |- | ٥ || [[ناحیەی بالیسان|قەزای بالیسان]] || بەشێک لە [[قەزای شەقڵاوە]] |- | ٦ || [[قەزای کۆیە]] || تەقتەق، چناران، بەشێک لە [[قەزای ڕانیە]] |- |٧ || ھۆزی سن و ئاکۆ و خۆشناو || بەشێک لە [[قەزای ڕانیە]] |- |٨ || ھۆزی بڵباس || بەشێک لە [[قەزای ڕانیە]]، [[قەزای شەقڵاوە]] و [[ناحیەی ناودەشت]] |- |} ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)دا ==== قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی [[ویلایەتی بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: # ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی [[قەزا]]کان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. # کۆکردنەوەی قەزاکان: بەشێک لە قەزاکان کۆکرانەوە لە یەک قەزادا، و یەک ناوی بۆ داندرا. # دابەشکردنی قەزاکان: بەھۆی فراوانبوونی ڕووبەری قەزای([[ناحیەی پردێ|ئاڵتون کۆپری]]) حکومەت ئەم قەزاییەی دابەشکردە سەر ھەردوو قەزای [[ناحیەی پردێ|ئاڵتون کۆپری]] و [[قەزای حەویجە|مەڵحە]]. # ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای کفری|لیوای زەنگاباد]]، کردنیان بە سێ قەزای([[قەزای کفری|قەزای زەنگاباد]]، [[قەزای قەرەتەپە]] و [[قەزای دووزخورماتوو]]. # گۆڕینی ناوی قەزای دەلۆ بۆ [[سەنگاو]] ھۆکارەکەشی لەوانەیە بۆ گواستنەوەی زۆرەملێی ھۆزی دەلۆ بۆ ناوچەی [[کفری]] بێت. # ھێنانەکایەی [[ناحیەی نەوجول|قەزای داودە]] بەدابڕاندنی ڕووبەرێک لە [[قەزای دووزخورماتوو]]. # ھێنانەکایەی قەزای شبیجە لە ئێستادا ڕووبەرێک دەکات لە [[قەزای داقووق]] و [[قەزای حەویجە]]. # ئاڵوگۆڕی نێوان ھەرسێ لیواکانی [[سلێمانی]]، [[کەرکووک]] و [[ڕەواندز]]. [[قەزای پشدەر]] لە لیوای سلێمانی دابڕێندراو خرایە سەر لیوای [[ڕەواندز]] و لەبری ئەو [[ناحیەی شوان|قەزای شوان]] لە لیوای [[کەرکووک]] دابڕێندراو خرایە سەر لیوای [[سلێمانی]]، ھەر سێ ([[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]، [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای ڕانیە]]) لە لیوای کەرکووک دابڕێنران و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز|لیوای ڕەواندز]]. ئەم گۆڕانکاریانە لە ناوەڕۆکی ھەردوو ساڵنامەی دەوڵەتی عوسمانی ژمارە(٢٤) و (٢٧)ی ساڵانی (١٢٨٦ک-١٨٦ۆز) و (١٢٨٩ک-١٨٧٢ز)دا ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ناو و جێکەوتی قەزاکانی لیوای کەرکووک لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢) |- ! ژ !! ناوی قەزا !! ناوەندەکەی |- |١ || [[قەزای کەرکووک]] || [[کەرکووک]] |- |٢ || [[ناحیەی پردێ|قەزای ئاڵتون کۆپری]] || [[پردێ]] |- |٣ || [[قەزای حەویجە|قەزای مەڵحە]] || [[مەڵحەی کۆن]] |- |٤ || قەزای شبیجە || دەروار نشین بوون |- | ٥ || [[ناحیەی نەوجول|قەزای داودە]] || [[قەڵغانلوی گەورە]] |- | ٦ || [[قەزای دووزخورماتوو]] || [[دووزخورماتوو]] |- |٧ || [[قەزای کفری|قەزای زەنگاباد]] || [[کفری]] |- |٨ || [[قەزای قەرەتەپە]] || [[قەرەتەپە]] |- |} ==== قۆناغی سێیەم لەنێوان ساڵانی(١٨٧٣-١٩١٨)دا ==== لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە [[قەزا]] و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە [[ناحیە]]. یەکە کارگێڕییەکانی [[باشووری کوردستان]] دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە [[ویلایەتی بەغدا]] بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر [[ویلایەتی مووسڵ]]. خاڵی گرنگی ئەم قۆناغە لەوەدایە کە تۆماری زانیاری وردی یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵنامەی ویلایەتەکاندایە، لە قۆناغی دووەمی سەردەمی عوسمانیدا [[زێی بچووک]] کرابووە سنوری نێوان ھەردوو لیوای سلێمانی و ڕەواندز، لەم قۆناغەدا چەمی ژاراوە و زێی بچووک بووە سنووری نێوان سنجاغی شارەزوور و سلێمانی، بە واتایەکی تر [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر|ناحیەی پشدەر]] خرایە سەر لیوای سلێمانی و شوێنی ھۆزەکانی(مەنگوڕ و مامش و ڕەمەک) لە پشدەر جیاکرایەوە و خرایە سەر [[قەزای ڕانیە]] و [[ناحیەی شوان]]یش گەڕایەوە سەر سنجاغی شارەزوور، ھەرچەندە ماوەی ئەم قۆناغە درێژترە و زانیارییەکانیشی لە ئاستی بەرزدایە، گرنگترین ئەم گۆڕانکاریانە ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ڕەواندز|سنجاغی ڕەواندز]] ھەروەھا سنجاغی ڕەواند بووە [[قەزای ڕەواندز]] و قەزاکانی([[ناحیەی سیدەکان|سیدەکان]]، [[قەزای چۆمان|باڵەک]] و [[ناحیەی ھەریر|ھەریر]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای ڕەواندز]]، قەزاکانی([[ناحیەی شوان|شوان]]، [[ناحیەی پردێ|ئاڵتوون کۆپری]]، [[قەزای حەویجە|مەڵحە]] و [[قەزای دووزخورماتوو|دووزخورماتوو]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای کەرکووک]]، قەزای([[ناحیەی نەوجول|داودە]] و [[ناحیەی قەرەتەپە|قەرەتەپە]]) کرانە ناحیە و خرانە سەر [[قەزای کفری|قەزای سەلاحیە]] لەم سەردەمەدا ناوی قەزای کفری گۆڕدرا بە قەزای صەلاحیە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵی ١٨٧٥دا:''' # یەکەی ناحیەی ھاتە ناو یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی عوسمانییەوە، یەکە کارگێڕییەکان بەم شێوەیە بوون([[گوند]]، [[ناحیە]]، [[قەزا]]، [[پارێزگا|لیوا(سنجاغ)]] و [[ویلایەت]]). # [[قەزای کەرکووک]] لە ([[ناحیەی شوان]]، [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتوون کۆپری]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]) پێکھاتبوو. # [[قەزای کفری|قەزای سەڵاحیە]] لە ([[ناحیەی نەوجول|ناحیەی داودە]]، [[ناحیەی قەرەتەپە]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای کفری]]) پێکھاتبوو. # [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] لە ([[ناحیەی زاب|ناحیەی سوڵتانیە]] و [[ناحیەی قوشتەپە]]) پێکھاتبوو. # [[قەزای کۆیە]] یەک ناحیەی ھەبوو ئەویش [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] بوو. # [[قەزای ڕەواندز]] لە ([[ناحیەی سیدەکان]]، [[ناحیەی ھەریر]]، [[ناحیەی گەڵاڵە|ناحیەی باڵەک]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز]]) پێکھاتبوو. # [[قەزای ڕانیە]] تەنھا [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]]ی ھەبووە. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی سنجاغی شارەزوور لە ساڵی(١٢٩٢ک-١٨٧٥ز)دا |- ! ژ !! قەزا !! ناحیە |- | rowspan=4 |١ | rowspan=4 | [[قەزای کەرکووک]] | [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] |- | [[ناحیەی شوان]] |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] |- | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 | [[قەزای کفری|قەزای سەلاحیە]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کفری]] <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی قەرەتەپە]] |- | [[ناحیەی نەوجول|ناحیەی داودە]] |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 | [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] | [[ناحیەی زاب|ناحیەی سوڵتانیە]] |- | [[ناحیەی قوشتەپە]] <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell F (above) --> |- | ٤ | [[قەزای کۆیە]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] |- <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell H (to the left) --> | rowspan=3 | ٥ | rowspan=3 | [[قەزای ڕەواندز]] | [[ناحیەی سیدەکان]] |- | [[ناحیەی ھەریر]] |- | [[ناحیەی گەڵاڵە|ناحیەی باڵەک]] |- | ٦ | [[قەزای ڕانیە]] | style="text-align: center;" | — |- |} * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵی ١٨٩٠دا:''' # ھێنانە کایەی [[ناحیەی قادرکەرەم|ناحیەی گل]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]]. # ھەڵوەشاندنەوەی [[ناحیەی نەوجول|ناحیەی داودە]] لە سنووری [[قەزای کفری|قەزای سەڵاحیە]]. # ھێنانە کایەی ناحیەی دزەیی لە [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]]. # ھێنانە کایەی [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] و [[ناحیەی بالیسان]] لە [[قەزای کۆیە]]. * لە دوای ھێنانەکایەی [[ویلایەتی مووسڵ]] و ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای قەرەداغ]] لە سنووری سنجاغی سلێمانیدا، گۆڕانکاری لە سنووری ھەردوو سنجاغدا ئەنجامدرا، پێشتر ھەر یەک لە [[ناحیەی سەنگاو]] و [[ناحیەی قادرکەرەم|ناحیەی زەنگەنە]] سەر بە [[قەزای قەرەداغ]] بوون، دوای ھەڵوەشاندنەوەی ئەو قەزایە، [[ناحیەی سەنگاو]] بە [[قەزای بازیان]]ەوە بەسترایەوە، ناحیەی زەنگەنەش ھەڵوەشێنرایەوە و ھەر چوار یەکەی(بناری گل، قەڵغانلوو، جەباری) [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی گل]]یان پێکھێنا و بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە بەسترانەوە، ناوەندی ئەم ناحیەیەش گوندی [[کۆشکی سەرو]] بوو. [[ناحیەی نەوجول|ناحیەی داودە]]ش ھەڵوەشێنرایەوە و بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]]ەوە بەسترایەوە. لە [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] [[قەزای مەخموور|ناحیەی دزەیی]] ھاتە کایەوە. لە [[قەزای کۆیە]]، [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] ھاتە کایەوە. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی سنجاغی شارەزوور لە ساڵی(١٣٠٨ک-١٨٩٠ز)دا |- ! ژ !! قەزا !! ناحیە |- | rowspan=6 |١ | rowspan=6 | [[قەزای کەرکووک]] |[[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] |- | [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] |- | [[ناحیەی شوان]] |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] |- | [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی گل]] |- | rowspan=2 | ٢ | rowspan=2 | [[قەزای کفری|قەزای سەلاحیە]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کفری]] <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی قەرەتەپە]] |- | rowspan=3 | ٣ | rowspan=3 | [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] | [[ناحیەی زاب|ناحیەی سوڵتانیە]] |- | [[ناحیەی قوشتەپە]] |- | [[قەزای مەخموور|ناحیەی دزەیی]] <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell F (above) --> |- | rowspan=3 | ٤ | rowspan=3 | [[قەزای کۆیە]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] |- | [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] |- | [[ناحیەی بالیسان]] |- <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell H (to the left) --> | rowspan=4 | ٥ | rowspan=4 | [[قەزای ڕەواندز]] |[[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز]] |- | [[ناحیەی سیدەکان]] |- | [[ناحیەی ھەریر]] |- | [[ناحیەی گەڵاڵە|ناحیەی باڵەک]] |- | ٦ | [[قەزای ڕانیە]] | style="text-align: center;" | — |- |} * لە دوای ساڵی ١٨٩٠ز چەندین گۆڕانکاری کارگێڕی لە سنوورەکەدا ڕوویدا. ناوی سنجاغی شارەزوور گۆڕدرا بە سنجاغی کەرکووک، [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]] ھاتە کایەوە، [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] بە [[قەزای کفری|قەزای سەلاحیە]]وە بەسترا، لە سنووری [[قەزای ڕەواندز]] [[ناحیەی شێروان]] ھاتەکایەوە و [[ناحیەی مزووری باڵا]] لکێندرا بە [[قەزای ڕەواندز]]ەوە. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی سنجاغی کەرکووک لە ساڵی(١٨٩٢-١٩١٢)دا |- ! ژ !! قەزا !! ناحیە !! گوند |- | rowspan=6 |١ | rowspan=6 | [[قەزای کەرکووک]] |[[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] || ١٣٣ |- | [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] || ٢٧ <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] || ٣٧ |- | [[ناحیەی شوان]] || ٦٦ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] || ٣٣ |- | [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی گل]] || ٦٧ |- | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 | [[قەزای کفری|قەزای سەلاحیە]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کفری]] || ٩١ <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی قەرەتەپە]] || ٥٣ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] || ١٢ |- | rowspan=4 | ٣ | rowspan=4 | [[قەزای ھەولێر|قەزای ئەربیل]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ھەولێر|ناحیەی ناوەندی قەزای ئەربیل]] || ٧٠ |- | [[ناحیەی زاب|ناحیەی سوڵتانیە]] || ٤٨ |- | [[ناحیەی قوشتەپە]] || ١٢٢ |- | [[قەزای مەخموور|ناحیەی دزەیی]] || ٦٠ <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell F (above) --> |- | rowspan=3 | ٤ | rowspan=3 | [[قەزای کۆیە]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە]] || ١٢٠ |- | [[قەزای شەقڵاوە|ناحیەی شەقڵاوە]] || ١٠٠ |- | [[ناحیەی بالیسان]] || ٣٢ |- <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell H (to the left) --> | rowspan=6 | ٥ | rowspan=6 | [[قەزای ڕەواندز]] |[[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز]] || ١١٩ |- | [[ناحیەی سیدەکان]] || ٦٤ |- | [[ناحیەی ھەریر]] || ٤٠ |- | [[ناحیەی گەڵاڵە|ناحیەی باڵەک]] || ٦٠ |- | [[ناحیەی شێروان]] || ٥٨ |- | [[ناحیەی مزووری باڵا]] || ٥٠ |- | ٦ | [[قەزای ڕانیە]] | style="text-align: center;" | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]] || ٢٥٠ |- |} === لیوای کەرکووک لەسەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا(١٩١٨ - ١٩٥٨) === یەکێک لە ئەنجامەکانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، دەوڵەتی عوسمانی زۆربەی ویلایەتەکانی لەدەست دا، لەوانە [[ویلایەتی بەسڕە]]، [[ویلایەتی بەغدا]] و [[ویلایەتی مووسڵ]]، ئینگلیزەکان لە ماوەی ئەو جەنگەدا توانیان خاکی ئەم ویلایەتانە کۆنتڕۆڵ بکەن. لە دەوڵەتی نوێی [[عێراق]]دا کۆیان بکەنەوە و حکومەتێک دابمەزرێنن. حکومەتی تازە پێکھێنراو ھەستا بەڕێکخستنەوەی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەتی [[عێراق]]، یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک وەک پێشووی خۆی بوو بە دەستکارییەکی کەمەوە. ==== قۆناغی یەکەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩١٨-١٩٢٥)دا ==== # بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١١٢) لە ١٥-١٠-١٩٢٢دا یەکە کارگێڕییەکانی عێراقی سەر لە نوێ ڕێکخستەوە. # ناوەندی [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] لە گوندی [[مەڵحەی کۆن]]ەوە گواسترایەوە بۆ گوندی [[تەل عەلی]]. # ھەر لە سەرەتاوە بەشی باکووری لیوای کەرکووک کە دەکەوێتە سەروو زێی بچووک لە لیوای ئەربیلدا کۆکرایەوە، نوسراوی ڕەسمی بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران بەلیوا بوونی ئەربیل دەکات، جیابوونەوەکەشی لە لیوای کەرکووک لە بەرواری ١/٤/١٩٢٣دا کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە.<ref>https://iraqld.e-sjc-services.iq/LoadLawBook.aspx?SC=130920055053577{{بەستەری مردوو|url=https://iraqld.e-sjc-services.iq/LoadLawBook.aspx?SC=130920055053577 |date=ئابی ٢٠٢٤ }}</ref> # لەم قۆناغەدا ناحیەی گل ھەڵوەشایەوە. # ھاتنە کایەی [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] لە [[قەزای کەرکووک]]. # [[قەزای ھەڵەبجە]] و [[قەزای قەرەداغ]] و [[قەزای بازیان]] بەسترابوون بە لیوای کەرکووکەوە. # ڕێکخستنەوەی سنوری نێوان ھەردوو لیوای کەرکووک و سلێمانی بە شێوەیەک زنجیرە چیای قەرەداغ و بازیان بوو بە سنووری نێوانیان، بەمەش [[قەزای بازیان]] کە ناوەندەکەی [[چەمچەماڵ]] بوو، کرا بە دوو بەشەوە بەشی یەکەم [[قەزای چەمچەماڵ]] بە ھەردوو ناحیەی([[ناحیەی ئاغجەلەر| ناحیەی قەڵاسێوکە]] و [[ناحیەی سەنگاو]]) و بەشی دووەم [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]]، یەکەم بەشیان لە لیوای سلێمانی دابڕێنرا و خرایە سەر لیوای کەرکووک، دووەمیان لەسەر لیوای سلێمانی مایەوە، ھەروەھا بەشی خواری [[ناحیەی زەڕایەن|ناحیەی وارماوا]]ش کە دواتر بوو بە [[ناحیەی پێباز]] خرایە سەر [[قەزای کفری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الکورد فی الوثائق البریطانیة | ناونیشان = https://www.noor-book.com/کتاب-الکورد-فی-الوثائق-البریطانیھ-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عثمان علی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> # دوای جێگیر بوونەوەی ڕەوشی لیوای سلێمانی ئەنجوومەنی وەزیران لە سەرەتای ساڵی ١٩٢٥دا بڕیاری گەڕانەوەی ئەو یەکە کارگێڕییانەی لیوای سلێمانی دا کە لەلایەن لیوای کەرکووکەوە سەرپرشتی دەکرا بۆ لیوا ڕەسنەکەی، ھەردوو [[قەزای ھەڵەبجە]] و [[قەزای قەرەداغ]] بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٤٨٣) لە ١٩/٢/١٩٢٥دا، و [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]] بە بەلاغی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٧٣٨) لە ساڵی ١٩٢٦دا گەڕێنرانەوە بۆ [[پارێزگای سلێمانی|لیوای سلێمانی]].<ref>https://lib.cihanuniversity.edu.iq/index.php?p=show_detail&id=10016</ref> ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٢٦-١٩٣٦)دا ==== # گواستنەوەی ناوەندی [[ناحیەی قادرکەرەم|ناحیەی گل]] لە گوندی [[کۆشکی سەرو]] بۆ گوندی [[قادرکەرەم]]. دواتر بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٩٤٧) لە ١٤\١٢\١٩٢٦دا کرا بە قەزای گل و [[ناحیەی سەنگاو]]ی پێوە گرێدرا. # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(١١٧٥) لە ١٨\٨\١٩٢٧دا ناحیەی شێروانە ھاتە کایەوە. # [[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(١١٧) لە ٥\٥\١٩٣١دا ھەڵوەشێنرایەوە. # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٢٠٠) لە ٢٩\٦\١٩٣٣دا [[ناحیەی شوان]] لە [[قەزای کەرکووک]] و [[ناحیەی سەنگاو]] لە [[ناحیەی لەیلان|قەزای گل]] دابڕێنران و بە [[قەزای چەمچەماڵ]]ەوە لکێندران. [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] لە [[قەزای کەرکووک]] دابڕێنراو بە [[ناحیەی لەیلان|قەزای گل]]ەوە لکێنرا، ھەروەھا ناوەندی [[ناحیەی لەیلان|قەزای گل]] لە [[قادرکەرەم]]ەوە گواسترایەوە بۆ [[لەیلان]]. # دوای دروست بوونی [[ناحیەی لەیلان|قەزای گل]]، ناحیەی گل ناوی بووە [[ناحیەی قادرکەرەم]]، بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٣٢٩) لە بەرواری ١\١\١٩٣٤دا. # [[ناحیەی ناوەندی قەزای کفری]] و ناحیەی قەرەحەسەن بە بەیانی حکومی ژمارە(٥٣٣٥) لە ساڵی ١٩٣٣دا ھەڵوەشێنرانەوە. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٣٦)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! تێبینی |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=3 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | - |- | style="text-align: center |[[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] | style="text-align: center | [[پردێ]] | style="text-align: center | - |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] | style="text-align: center | [[تەل عەلی]] | style="text-align: center | لە سەرەتادا ناوەندەکەی گوندی مەڵحە بوو |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کفری]] | rowspan=3 style="text-align: center;"| [[کفری]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | [[تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | - |- | style="text-align: center |[[ناحیەی قەرەتەپە]] | style="text-align: center | [[قەرەتەپە]] | style="text-align: center | - |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی قەڵای شێروانە]] | style="text-align: center | [[سەرقەڵا]] | style="text-align: center | سەرەتا لە قەڵای شێروانە بووە |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]] | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | [[ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | - |- | style="text-align: center|[[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | [[ڕێدار]] | style="text-align: center | لە حاجی بەیخانی سەرووە وە گواسترایەوە بۆ ڕێدار |- | style="text-align: center|[[ناحیەی سەنگاو]] | style="text-align: center | [[سەنگاو]] | style="text-align: center | - |- | rowspan=2 style="text-align: center;" | ٤ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[ناحیەی لەیلان|قەزای گل]] | rowspan=3 style="text-align: center;" |[[لەیلان]] | style="text-align: center | [[ناحیەی قادرکەرەم]] | style="text-align: center | [[قادرکەرەم]] | style="text-align: center | - |- | style="text-align: cente |[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | - |- |} ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٣٦-١٩٤٧)دا ==== # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٥٨) لە بەرواری ٢٧\١\١٩٣٧دا، [[قەزای داقووق]] ھاتە کایەوە. # قەزای گل ھەڵوەشایەوە، لە بری [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرە حەسەن]] ھاتە کایەوە و لکێندرا بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە. # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٥٨) لە ٢٧\١\١٩٣٧دا [[ناحیەی پێباز]] ھاتە کایەوە بەدابڕانی لە [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی شێروانە]] لە سنووری [[قەزای کفری]] لە پارێزگای کەرکووک. # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٥٦٤) لە ٢٧\١١\١٩٤٥دا، قەزای کەرکووک لەم ناحیەیانە پێکھاتبوو([[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]]، [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] و [[ناحیەی شوان]]). # دابڕانی [[قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخوورماتوو]] لە [[قەزای کفری]] و لکاندنی بە [[قەزای داقووق]]ەوە. ھەروەھا [[ناحیەی قادرکەرەم]]یش لکێندرا بە [[قەزای داقووق]]ەوە. # ناوەندی [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] لە گوندی [[تەل عەلی]]یەوە گواسترایەوە بۆ [[حەویجە|پڕۆژەی حەویجە]]، بە بەیانی وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٥٧١٤) لە ساڵی ١٩٤٣دا.<ref>https://lib.cihanuniversity.edu.iq/index.php?p=show_detail&id=10016</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٤٧)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ڕووبەر/کم<small>٢</small> |- | rowspan=5 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=5 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | ١٤٤٩ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] | style="text-align: center | [[پردێ]] | style="text-align: center | ٨٠٤ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] | style="text-align: center | [[حەویجە]] | style="text-align: center | ١٣٥٣ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] | style="text-align: center | [[لەیلان]] | style="text-align: center | ١٠٩٣ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | [[ڕێدار]] | style="text-align: center | ١٠٠٣ |- | rowspan=4 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای کفری]] | rowspan=4 style="text-align: center;"| [[کفری]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کفری]] | style="text-align: center | [[کفری]] | style="text-align: center | ١٢٦٩ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی قەرەتەپە]] | style="text-align: center | [[قەرەتەپە]] | style="text-align: center | ١٦١٤ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی قەڵای شێروانە]] | style="text-align: center | [[سەرقەڵا]] | style="text-align: center | ١٠١٩ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی پێباز]] | style="text-align: center | [[باوەنور]] | style="text-align: center | ١٣١٩ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]] | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center|[[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | ٨٩٧ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | [[ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | ٧٢٥ |- | style="text-align: center|[[ناحیەی سەنگاو]] | style="text-align: center | [[سەنگاو]] | style="text-align: center | ٨٣٣ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٤ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای داقووق]] | rowspan=3 style="text-align: center;" |[[داقووق]] | style="text-align: cente |[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | ٣٣٥٢ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی قادرکەرەم]] | style="text-align: center | [[قادرکەرەم]] | style="text-align: center | ١٥٢٨ |- | style="text-align: cente |[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو|ناحیەی دووزخورماتوو]] | style="text-align: center | [[دووزخورماتوو]] | style="text-align: center | ٢١١٨ |- |} ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٤٧-١٩٥٨)دا ==== # بە بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیران لە ٢٢\١٢\١٩٥١دا، [[قەزای دووزخورماتوو]] ھاتە کایەوە. # بە ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٨٢٨) لە ٢٦\١٢\١٩٥١دا، [[قەزای داقووق]] ھەڵوەشێنرایەوە و [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] جێیگرتەوە و لکێندرا بە [[قەزای دووزخورماتوو]]ەوە. # لە ساڵی ١٩٥٦دا، ناوی ناحیەی مەڵحە گۆڕدرا بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]] لە [[قەزای کەرکووک]]دا. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٥٨)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=5 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=5 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | ٦٧ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] | style="text-align: center | [[پردێ]] | style="text-align: center | ٥٢ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی مەڵحە]] | style="text-align: center | [[حەویجە]] | style="text-align: center | ٣٢ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] | style="text-align: center | [[لەیلان]] | style="text-align: center | ٥٣ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | [[ڕێدار]] | style="text-align: center | ٧١ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کفری]] | rowspan=3 style="text-align: center;"| [[کفری]] | style="text-align: center |[[ناحیەی قەرەتەپە]] | style="text-align: center | [[قەرەتەپە]] | style="text-align: center | ٩٥ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی قەڵای شێروانە]] | style="text-align: center | [[سەرقەڵا]] | style="text-align: center | ١٢٥ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی پێباز]] | style="text-align: center | [[باوەنور]] | style="text-align: center | ٦٧ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]] | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center|[[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | ٦٥ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | [[ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | ٦٠ |- | style="text-align: center|[[ناحیەی سەنگاو]] | style="text-align: center | [[سەنگاو]] | style="text-align: center | ٥٧ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٤ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای دووزخورماتوو]] | rowspan=3 style="text-align: center;" |[[دووزخورماتوو]] | style="text-align: cente |[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو]] | style="text-align: center | [[دووزخورماتوو]] | style="text-align: center | ٧٢ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی قادرکەرەم]] | style="text-align: center | [[قادرکەرەم]] | style="text-align: center | ٩٠ |- | style="text-align: cente |[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | ٨١ |- |} === پارێزگای کەرکووک لە سەردەمی کۆماریدا (١٩٥٨ - ١٩٩٠)دا === سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتی چل ساڵی خایەند، تێیدا پەیکەری کارگێڕی یەکە کارگێڕییەکانی دەوڵەت جێگیرکرایەوە و زۆربەی گۆڕانکارییە کارگێڕییەکانی بە مەبەستی کارگێڕی بوو. لە بەرواری ١٤\٧\١٩٥٨دا سەردەمێکی نوێ لە عێراقدا دەستی پێکرد، سیستەمی پاشایەتی گۆڕدرا بە کۆماری، لەم سەردەمەدا زۆرترین گۆڕانکاری لەم وڵاتەدا ئەنجامدرا، لە بواری فکری و سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی. ئەم گۆڕانکارییانەش ڕاستەوخۆ ڕەنگدانەوەی بە سەر بواری کارگێڕیدا ھەبوو، زۆرترین ڕەنگدانەوەشی لە لیوای کەرکووکدا ھەبوو، بۆیە زۆرترین گۆڕانکاری کارگێڕی تیایدا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(پارێزگای کەرکووک، دیالە و کووت) | ناونیشان = https://kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828221134430932 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣). کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم؛ لەنێوان ساڵانی(١٩٥٨-١٩٦٥)دا ==== # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٤٥) لە ٣\٩\١٩٥٨دا، (٣٠)کەرتی [[ناحیەی قەرەتەپە]]ی سەر بە [[قەزای کفری]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی جەلەولا]] لە سنووری [[قەزای خانەقین]] لە [[پارێزگای دیالە]]. # بەیانی وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٥٩دا، (٥)کەرتی [[ناحیەی پێباز]]ی سەر بە [[قەزای کفری]] بە [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی شێروانە]]ی ھەمان قەزاوە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٨٦) لە ١٤\٨\١٩٦٠دا، (١٨)کەرتی [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]، (٨)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]] و (٨)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، دابڕێنران بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]]دا و ناوەندەکەی گوندی [[دووبز]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/200.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٣٥) لە ٢٦\١٠\١٩٦٠دا، (٣٥)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] و (١٧)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]]، دابڕێنران بۆ ھێانەکایەی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]] ناوەندەکەشی شارەدێی [[تازەخورماتوو]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/210.html</ref> # (٩)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] و کەرتێکی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]]وە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢٨) لە ٢٩\٦\١٩٦١دا، (١١) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] و (١٩)کەرتی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] دابڕێنران بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ڕیاز]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]]، ناوەندەکەی گوندی [[ڕیاز، کەرکووک|خسێفی]] بوو کە لە دوایدا ناوی گۆڕدرا بە [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]].<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/479.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٧٨) لە ٢٩\٧\١٩٦١دا، [[قەزای حەویجە]] لە سنووری پارێزگای کەرکووکدا ھاتە کایەوە و ھەردوو [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە|ناحیەی حەویجە]] و [[ناحیەی ڕیاز]]ی پێوە گرێدرا و ناوەندەکەشی شارۆچکەی [[حەویجە]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/481.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٨٩) لە ١٣\٩\١٩٦٢دا، (٨) کەرتی [[ناحیەی قەرەتەپە]]ی سەر بە [[قەزای کفری]] بە [[ناحیەی جەلەولا]]ی سەر بە [[قەزای خانەقین]] گرێدرا. {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%; font-size:90%;" |- |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٦٥)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=6 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=6 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | ٢٣ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] | style="text-align: center | [[پردێ]] | style="text-align: center | ٣٤ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]] | style="text-align: center | [[دووبز]] | style="text-align: center | ٣٤ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] | style="text-align: center | [[لەیلان]] | style="text-align: center | ٥٣ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | [[ڕێدار]] | style="text-align: center | ٧١ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | [[تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | ٧١ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کفری]] | rowspan=3 style="text-align: center;"| [[کفری]] | style="text-align: center |[[ناحیەی قەرەتەپە]] | style="text-align: center | [[قەرەتەپە]] | style="text-align: center | ٥٧ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی شێروانە]] | style="text-align: center | [[سەرقەڵا]] | style="text-align: center | ١٣٠ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی پێباز]] | style="text-align: center | [[باوەنور]] | style="text-align: center | ٦٢ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]] | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center|[[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | ٦٥ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | [[ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | ٦٠ |- | style="text-align: center|[[ناحیەی سەنگاو]] | style="text-align: center | [[سەنگاو]] | style="text-align: center | ٥٧ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٤ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای دووزخورماتوو]] | rowspan=3 style="text-align: center;" |[[دووزخورماتوو]] | style="text-align: center|[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو]] | style="text-align: center | [[دووزخورماتوو]] | style="text-align: center | ٧٢ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی قادرکەرەم]] | style="text-align: center | [[قادرکەرەم]] | style="text-align: center | ٩٠ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | ٥٥ |- | rowspan=2 style="text-align: center;" | ٥ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای حەویجە]] | rowspan=2 style="text-align: center;"| [[حەویجە]] | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] | style="text-align: center | [[حەویجە]] | style="text-align: center | ٢٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ڕیاز]] | style="text-align: center | [[ڕیاز، کەرکووک|خسێفی]] | style="text-align: center | ٣٠ |- |} ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٦٥-١٩٧٧)دا ==== زۆرترین گۆڕانکاری لە پارێزگای کەرکووکدا لەم قۆناغەدا کرا: # دابڕانی (٥)کەرت لە [[ناحیەی تازەخورماتوو]]، لکاندنیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]ەوە. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٠٣) لە ٣٠-٣-١٩٦٩دا، (٢٥) کەرتی [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی شێروانە]] دابڕان بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی جەبارە]] لە سنووری [[قەزای کفری]]دا ناوەندەکەی گوندی [[جەبارە]] بوو. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٣٩) لە ٣-٤-١٩٦٩دا، (٢٥) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ئامرلی]] لە سنووری [[قەزای دووزخورماتوو]]دا ناوەندەکەی گوندی [[ئامرلی]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/19801.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٤٠) لە ٥-٤-١٩٦٩دا، (٢٧) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی سلێمان بەگ]] لە سنووری [[قەزای دووزخورماتوو]]دا ناوەندەکەی گوندی [[سلێمان بەگ]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/19802.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(١٣٦) لە ٢٨-٢-١٩٧٠دا، (٥)کەرتی [[ناحیەی قادرکەرەم]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو]]ەوە لکێندرایەوە. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(١٣٧) لە ٢٨-٢-١٩٧٠دا، [[قەزای کەلار]] لە سنووری پارێزگای کەرکووکدا ھێنرایە کایەوە و ناوەندەکەی شارۆچکەی [[کەلار]] بوو، ھەردوو [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی شێروانە]] و [[ناحیەی پێباز]]ی پێوە گرێدرا.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/6337.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦) لە ٢-١-١٩٧٢دا، (٨)کەرتی [[ناحیەی ڕیاز]]ی سەر بە [[قەزای حەویجە]] لکێندرا بە [[ناحیەی تازەخورماتوو]]ی سەر بە [[قەزای کەرکووک]]. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٨٤) لە ٤-٩-١٩٧٢دا، (٧) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، (١١)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]، (٨)کەرتی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] و (٢)کەرتی [[ناحیەی ڕیاز]] دابڕێنران بۆ ھێنانەکایەی [[ناحیەی یایچی]] لە سنووری [[قەزای کەرکووک]]، ناوەندەکەی گوندی [[یایچی]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/5976.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٦٠) لە ٢٥-١٠-١٩٧٢دا، (١١) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووزخورماتوو]] و (١٧)کەرتی [[ناحیەی سلێمان بەگ]] دابڕێنران بۆ ھێنانەکایەی [[ناحیەی نەوجول]] لە سنووری [[قەزای دووزخورماتوو]]، ناوەندەکەی گوندی [[نەوجول]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/5977.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٦١) لە ٢٥-١٠-١٩٧٢دا، (٦) کەرتی [[ناحیەی جەبارە]] و (٩)کەرتی [[ناحیەی قەرەتەپە]] دابڕێنران بۆ ھێنانەکایەی [[ناحیەی کۆکس]] لە سنووری [[قەزای کفری]]، ناوەندەکەی گوندی [[کۆکس]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/5978.html</ref> # کەرتی (٧٨/[[کاکۆڵ، سەرقەڵا|کاکۆڵی]]) [[ناحیەی جەبارە]] بە [[ناحیەی سەرقەڵا|ناحیەی شێروانەوە]] بەسترا. # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٧٤دا، (١٣)کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] دابڕێنرا بۆ پێکھێنانی [[ناحیەی عەباسی]] لە سنووری [[قەزای حەویجە]]، ناوەندەکەشی گوندی [[عەباسی]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/11688.html</ref> # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٢٦٣٦٣) لە ساڵی ١-١٢-١٩٧٥دا، ناوی ناحیەی شێروانە گۆردرا بە [[ناحیەی سەرقەڵا]]، (٢١)کەرتی [[ناحیەی سەرقەڵا]] لکێندرا بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەلار]]ەوە. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٠٦) لە ٦-١١-١٩٧٥دا، (٦١) کەرتی [[ناحیەی سەرقەڵا]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی ڕزگاری|ناحیەی تیلەکۆ]] لە سنووری [[قەزای کەلار]]دا ناوەندەکەی گوندی [[تیلەکۆی گەورە]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/11361.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٠٧) لە ٦-١١-١٩٧٥دا، [[ناحیەی سەرقەڵا]] کە بریتیە لە (٢٤)کەرت لە [[قەزای کەلار]] دابڕێنراو بە [[قەزای کفری]]یەوە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٠٨) لە ٦-١١-١٩٧٥دا، [[قەزای کەلار]] و [[قەزای چەمچەماڵ]] دابڕێنران لە پارێزگای کەرکووک و لکێندران بە [[پارێزگای سلێمانی]]یەوە ھەروەھا بە ھەمان فەرمان [[قەزای کفری]] دابڕێنرا لە پارێزگای کەرکووک و لکێندرا بە [[پارێزگای دیالە]]وە.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/11359.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤١) لە ٢٩-١-١٩٧٦دا، [[پارێزگای سەلاحەددین]] ھێنرایە کایەوە و ناوەندەکەی شاری [[تکریت]] بوو. ھەر چوار([[قەزای تکریت]]، [[قەزای سامەڕا]]، [[قەزای بەلەد]] و [[قەزای دووزخورماتوو]])ی پێوە گرێدرا. ناوی پارێزگای کەرکووکیش گۆڕدرا بۆ پارێزگای تەئمیم(محافظة التأمیم).<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/11481.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢) لە ٢٤-١-١٩٧٦دا، (٦) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] بە [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]]ەوە لە [[قەزای کەرکووک]] بەسترایەوە. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٣) لە ٢٥-١-١٩٧٦دا، (٢٩) کەرتی ناحیەی کەندێناوە و (١١) کەرتی [[ناحیەی قەراج]]ی [[قەزای مەخموور]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]ەوە بەستران. ھەروەھا (٢) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە|ناحیەی قوشتەپە]]ی [[قەزای ھەولێر]] بە [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] [[قەزای کەرکووک]]ەوە بەسترا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٧٢) لە ١٥-٢-١٩٧٦دا، [[قەزای دووبز]] ھاتە کایەوە و شارۆچکەی [[دووبز]] ناوەندی بوو، ھەروەھا ھەردوو([[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] و [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] پێوە گرێدرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٥٦) لە ١٨-٥-١٩٧٦دا، [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] لە [[قەزای دووزخورماتوو]]ی [[پارێزگای سەلاحەددین]] دابڕێنرا و بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە لکێندرا.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/11721.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٤٥) لە ٢٢-٦-١٩٧٦دا، (٢) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] سەر بە [[قەزای کەرکووک]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی حەمرین]] لە [[قەزای دۆر]]ی سەر بە [[پارێزگای سەلاحەددین]].<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/12310.html</ref> # (٥) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووز]] بە [[ناحیەی نەوجول]]ەوە گرێدرا. # ھەرسێ کەرت(گوند)ی ([[حەسەن خانە]]، [[حەمک]]، [[حەفتاچەشمە]])ی [[ناحیەی قادرکەرەم]] بە [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]]ەوە لکێندرا. ھەروەھا گوندی [[عەلی میکایل]]ی [[ناحیەی شوان]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]]ەوە لکێندرا. {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%; font-size:90%;" |- |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٧٧)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ژمارەی کەرت ! ڕووبەر/کم<small>٢</small> |- | rowspan=6 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=6 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | ٢١ | style="text-align: center | ٢٦٠ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی یایچی]] | style="text-align: center | [[یایچی]] | style="text-align: center | ٢٨ | style="text-align: center | ٥٥٥ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | ٥٣ | style="text-align: center | ١٢١٢ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] | style="text-align: center | [[لەیلان]] | style="text-align: center | ٦٢ | style="text-align: center | ١١٣٢ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | [[ڕێدار]] | style="text-align: center | ٧٠ | style="text-align: center | ٩١٥ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | [[تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | ٢٨ | style="text-align: center | ١١٣٧ |- | rowspan=2 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای دووبز]] | rowspan=2 style="text-align: center;"| [[دووبز]] | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] | style="text-align: center | [[دووبز]] | style="text-align: center | ٦٣ | style="text-align: center | ١٢١٧ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] | style="text-align: center | [[پردێ]] | style="text-align: center | ٣٦ | style="text-align: center | ٤٧٥ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای حەویجە]] | rowspan=3 style="text-align: center;"| [[حەویجە]] | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] | style="text-align: center | [[حەویجە]] | style="text-align: center | ١٠ | style="text-align: center | - |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ڕیاز]] | style="text-align: center | [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]] | style="text-align: center | ٢٠ | style="text-align: center | ١٠٣٥ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی عەباسی]] | style="text-align: center | [[عەباسی|جبور]] | style="text-align: center | ١٣ | style="text-align: center | ١٣٨٨ |- |} ==== قۆناغی سێیەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٧٧-١٩٨٦)دا ==== # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٥٢) لە ٣-١١-١٩٧٧دا، (٢١)کەرتی [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] و (٩)کەرتی [[ناحیەی شوان]] دابڕێنران بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی قەرەھەنجیر|ناحیەی ئەلڕەبیع]] و ناوەندەکەی گوندی [[قەرەھەنجیر]]ە و بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە گرێدران.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9609.html</ref> # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١٧٨٠٣) لە ساڵی ١٩٧٨دا، (٤٠) کەرتی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] دابڕێنرا بۆ ھێنانە کایەی [[ناحیەی سەرگەڕان|ناحیەی ئەلقودس]]، ناوەندەکەی گوندی [[سەرگەڕان]] و لە [[قەزای دووبز]] بوو.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/12482.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٣٢) لە ٦-٥-١٩٧٩دا، کەرتێکی [[ناحیەی شوان]] بە [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]یەوە بەسترا و (٣)کەرتی [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]ش بە [[ناحیەی شوان]]ەوە بەسترا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٣٢) لە ٦-٥-١٩٧٩دا، کەرتێکی [[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] بە [[ناحیەی قەرەھەنجیر|ناحیەی ئەلڕەبیع]]ەوە بەسترا. # بە بڕیاری حکومی مەحەلی ژمارە(٢١٤٢١) لە ساڵی ١٩٧٩دا، کەرتێکی [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]]ەوە لکێندرا. # بە بڕیاری حکومی مەحەلی ژمارە(١٨٤٦) لە ساڵی ١٩٨١دا، کەرتێکی [[ناحیەی عەباسی]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]]وە لکێندرا. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٥١٤) لە ٢٢-٨-١٩٨٤دا، [[ناحیەی زاب]] لە [[قەزای شەرقات]]ی [[پارێزگای نەینەوا]] دابڕێنرا و بە [[قەزای حەویجە]]ی پارێزگای کەرکووکەوە لکێندرا.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/7091.html</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%; font-size:90%;" |- |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٨٦)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=7 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=7 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=7 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | ٢١ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی یایچی]] | style="text-align: center | [[یایچی]] | style="text-align: center | ٢٨ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق|ناحیەی داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | ٥٤ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]] | style="text-align: center | [[لەیلان]] | style="text-align: center | ٤٠ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | [[ڕێدار]] | style="text-align: center | ٦٣ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | [[تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | ٢٨ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی قەرەھەنجیر|ناحیەی ئەلڕەبیع]] | style="text-align: center | [[قەرەھەنجیر]] | style="text-align: center | ٢٨ |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای دووبز]] | rowspan=3 style="text-align: center;"| [[دووبز]] | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] | style="text-align: center | [[دووبز]] | style="text-align: center | ٢٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]] | style="text-align: center | [[پردێ]] | style="text-align: center | ٣٤ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی سەرگەڕان|ناحیەی ئەلقودس]] | style="text-align: center | [[سەرگەڕان]] | style="text-align: center | ٤٠ |- | rowspan=4 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای حەویجە]] | rowspan=4 style="text-align: center;"| [[حەویجە]] | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] | style="text-align: center | [[حەویجە]] | style="text-align: center | ١١ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ڕیاز]] | style="text-align: center | [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]] | style="text-align: center | ٢٠ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی عەباسی]] | style="text-align: center | [[عەباسی|جبور]] | style="text-align: center | ١٢ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی زاب]] | style="text-align: center | [[شەک]] | style="text-align: center | ٢٤ |- |} ==== قۆناغی چوارەم؛ لە نێوان ساڵانی(١٩٨٧-١٩٩٠)دا ==== لەم قۆناغەدا بەشێکی زۆری ناحیەکانی ئەم پارێزگایە ھەڵوەشێنران، [[قەزای دووبز]] بچووک کریەوە بۆ ناحیە و ھەموو کەرتەکانی سەروو [[زێی بچووک]] بە [[پارێزگای ھەولێر]]ەوە لکێندران. [[قەزای داقووق]] ھاتە کایەوە و لە سنووریدا [[ناحیەی ڕەشاد]]یش درووستکرا. جێگۆڕکێی کەرتەکان لە نێوان یەکە کارگێڕییەکاندا کرا. # دابڕانی کەرتێکی [[ناحیەی قادرکەرەم]] و لکاندنی بە [[ناحیەی لەیلان]]ەوە. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢١) لە ١١-٦-١٩٨٧دا، ناحیەکانی([[ناحیەی لەیلان|قەرەحەسەن]]، [[ناحیەی شوان|شوان]]، [[ناحیەی یایچی|یایچی]]، [[ناحیەی قەرەھەنجیر|ئەلڕەبیع]] و [[ناحیەی سەرگەڕان|ئەلقودس]])ی سەر بە پارێزگای کەرکووک ھەڵوەشێنران. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٩١١) لە ١٦-٦-١٩٨٧دا، ھەر دوو ناحیەی [[قەزای حەویجە]]([[ناحیەی زاب]] و [[ناحیەی عەباسی]]) ھەڵوەشێنران و ھە موو کەرتەکانیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]]وە لکێندران. # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٣٤) لە ١١-٩-١٩٨٩دا، گۆڕانکاری گەورە لە سنووری پارێزگای کەرکووکدا ئەنجامدرا و بریتییەلە: '''أ:-''' [[قەزای دووبز]] ھەڵوەشێنراو لە بری ئەو [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]] پێکھێنرا.'''ب:-''' [[قەزای داقووق]] پێکھێنرا و لە سنووردا [[ناحیەی ڕەشاد]] ھاتە کایەوە.'''ت:-''' ھەموو کەرتەکانی [[ناحیەی پردێ|ناحیەی ئاڵتون کۆپری]]، کەرتەکانی خوارووی [[زێی بچووک]] بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]ەوە لکێندران و کەرتەکانی سەرووی [[زێی بچووک]] بە [[پارێزگای ھەولێر]]ەوە لکێندران.'''ج:-''' (٤٢) کەرتی [[قەزای دووبز]] ھەڵوەشێنران و دابڕێنران، (٣٨)کەرتی بە بە [[قەزای ھەولێر]] و (٤)کەرتی بە [[قەزای حەویجە]]وە لکێندران.'''ح:-''' (١١) کەرتی [[ناحیەی تازەخورماتوو]] و (٤)کەرتی [[ناحیەی ڕیاز]] بە [[ناحیەی ڕەشاد]]ەوە لکێندران.'''خ:-''' (٨١) کەرتی [[قەزای کەرکووک]] دابڕێنرا، (٢٩)کەرتی بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]]، (٤٨)کەرتی بە [[ناحیەی تازەخورماتوو]]، کەرتێکی بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] و (٣)کەرتی بە [[ناحیەی ڕیاز]]ەوە لکێندران.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/15066.html</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای کەرکووک لە ساڵی(١٩٨٩)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! ناوەند ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=3 style="text-align: center;" | ١ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]] | rowspan=3 style="text-align: center;" |[[کەرکووک]] | style="text-align: center | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center | [[کەرکووک]] | style="text-align: center | ١٠٢ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | [[تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | ٦٥ |- | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]] | style="text-align: center | [[دووبز]] | style="text-align: center | ٨٠ |- | rowspan=2 style="text-align: center;" | ٢ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای حەویجە]] | rowspan=2 style="text-align: center;"| [[حەویجە]] | style="text-align: center |[[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] | style="text-align: center | [[حەویجە]] | style="text-align: center | ٥٣ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ڕیاز]] | style="text-align: center | [[ڕیاز، کەرکووک|ڕیاز]] | style="text-align: center | ١٩ |- | rowspan=2 style="text-align: center;" | ٣ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای داقووق]] | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[داقووق]] | style="text-align: center|[[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] | style="text-align: center | [[داقووق]] | style="text-align: center | ٥٤ |- | style="text-align: center | [[ناحیەی ڕەشاد]] | style="text-align: center | [[ڕەشاد|صدریەئەبو شەحمە]] | style="text-align: center | ١٥ |- |} === یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای کەرکووک لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨ - ١٩٨٩)دا === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:100%; font-size:90%;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای کەرکووک لە نێوان ساڵانی(١٩٥٨ - ١٩٨٩)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! rowspan=2 |ژ ! rowspan=2 | [[قەزا]] ! rowspan=2 | [[ناحیە]] ! colspan=6 | ژمارەی کەرتەکان |- ! ساڵی{{ھن}}١٩٥٨ !! ساڵی{{ھن}}١٩٦٥ !! ساڵی{{ھن}}١٩٧٧ !! ساڵی{{ھن}}١٩٨٦ !! ساڵی{{ھن}}١٩٨٩ ! تێبینی |- | rowspan=10 | ١ | rowspan=10 style="text-align: center;" | [[قەزای کەرکووک]]{{ھن}}([[کەرکووک]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] | style="text-align: center| ٦٧ | style="text-align: center| ٢٣ | style="text-align: center| ٢١ | style="text-align: center| ٢١ | style="text-align: center| ١٠٢ | |- | [[ناحیەی لەیلان]] | style="text-align: center | ٥٣ | style="text-align: center | ٥٣ | style="text-align: center| ٦٢ | style="text-align: center| ٤٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی پردێ]] | style="text-align: center | ٥٢ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] | style="text-align: center | ٣٢ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی شوان]] | style="text-align: center | ٧١ | style="text-align: center | ٧١ | style="text-align: center| ٧٠ | style="text-align: center| ٦٣ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٨٠ | |- | [[ناحیەی تازەخورماتوو]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣٣ | style="text-align: center| ٢٨ | style="text-align: center| ٢٨ | style="text-align: center| ٦٥ | |- | [[ناحیەی یایچی]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٢٨ | style="text-align: center| ٢٨ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٥٣ | style="text-align: center| ٥٤ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٣١ | style="text-align: center| ٠ | |- | rowspan=4 | ٢ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای حەویجە]]{{ھن}}([[حەویجە]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای حەویجە]] | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٢٣ | style="text-align: center| ١٠ | style="text-align: center| ١١ | style="text-align: center| ٥٣ | |- | [[ناحیەی ڕیاز]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣٠ | style="text-align: center| ٢٠ | style="text-align: center| ٢٠ | style="text-align: center| ١٩ | |- | [[ناحیەی عەباسی]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ١٣ | style="text-align: center| ١٢ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی زاب]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٤٣ | style="text-align: center| ٢٤ | style="text-align: center| ٠ | لە ساڵی ١٩٦١دا پێکھێنرا |- | rowspan=3 | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای دووبز]]{{ھن}}([[دووبز]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٦٣ | style="text-align: center | ٢٣ | style="text-align: center | ٠ | لە ساڵی ١٩٧٦دا پێکھێنرا و لە ساڵی ١٩٨٩دا ھەڵوەشێنرایەوە |- | [[ناحیەی پردێ]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣٦ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی سەرگەڕان]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٤٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=2 | ٤ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای داقووق]]{{ھن}}([[داقووق]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٤ | لە ساڵی ١٩٨٩دا پێکھێنرا |- | [[ناحیەی ڕەشاد]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ١٥ | |- |} === پارێزگای کەرکووک لە نێوان ساڵانی(١٩٩٠ - ٢٠٠٣)دا === # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٣٥) لە بەرواری ١-١-١٩٩٦دا، دابڕانی (٣٨) کەرت لە [[پارێزگای ھەولێر]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز|ناحیەی دووبز]] لە پارێزگای کەرکووک.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/2161.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری لە بەرواری ١-١-١٩٩٧دا، گەڕانەوە و سەر لە نوێ پێکھێنانەوەی [[ناحیەی زاب]] لە [[قەزای حەویجە]].<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/16758.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری لە بەرواری ١-١-١٩٩٩دا، گەڕانەوە و سەر لە نوێ پێکھێنانەوەی [[ناحیەی لەیلان]] لە [[قەزای کەرکووک]]. بە ناوی (ناحیەی أم المعارک).<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/8782.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٢٥) لە بەرواری ١-١-١٩٩٩دا، (٦٥) کەرتی [[پارێزگای سەلاحەددین]] دابڕێنرا و لکێندران بە [[ناحیەی زاب]]ی پارێزگای کەرکووکەوە.<ref>http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/9219.html</ref> # بە فەرمانی کۆماری لە بەرواری ١-١-٢٠٠٢دا، گەڕانەوەی [[ناحیەی یایچی]] و سەر لە نوێ پێکھێنانەوەی بە ناوی (ناحیەی الملتقی).<ref>https://web.archive.org/web/20221003234508/http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/15902.html</ref> == دیمۆگرافی == سنوورەکانی پارێزگای کەرکووک لە ساڵی ١٩٧٦ دەستکاری کران؛ کاتێک ٤ [[قەزا]] زیادکرا بۆ [[پارێزگای سلێمانی]] و [[پارێزگای دیالە]] و [[پارێزگای سەلاحەددین]]. بەم ٤ قەزایە، لە پارێزگای کەرکووک [[کورد]] زۆرینەیەکی ڕوونی پێکدەھێنا.<ref>statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Mohammed, Ihsan (2017). Nation Building in Kurdistan. London: Routledge. p. 34.</ref> پارێزگاری کەرکووک لە [[پارێزگای نەینەوا]]، [[ناحیەی زاب]]ی [[عەرەب]]ی خرایە سەر.<ref>statement Wikimedia FoundationPowered by MediaWiki Mohammed, Ihsan (2017). Nation Building in Kurdistan. London: Routledge. p. 33</ref> لەگەڵ سیاسەتەکانی [[عەرەباندن|بەعەرەبکردنی]] [[حیزبی بەعس]]، ژمارەی [[عەرەب]]ەکان لە سەرژمێرییە فەرمییەکان لە ماوەی ٤٠ ساڵدا پێنج ھێندە زیادی کردووە، بەڵام جێی متمانەترین زانیارییەکان کە ئاماژەن بۆ دابەشبوونی نەتەوەیی پارێزگاکە بریتین لە سەرژمێری ساڵی ١٩٥٧.<ref>https://books.google.iq/books?id=zSy2Njz0jWYC&pg=PA43&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ژمارەی [[کورد]] لە ساڵی ١٩٥٧ تا ساڵی ١٩٧٧ تاڕادەیەک بە بەردەوامی ماوەتەوە، کەمبوونەوەی ژمارەیان ھاوکاتە لەگەڵ پرۆسەی [[عەرەباندن|بەعەرەبکردنی]] لە ساڵانی نەوەدەکاندا. [[تورکمان]]ەکان کاریگەری جدییان لەسەر بوو بەھۆی گۆڕینی سنوورەکانی کەرکووک لەلایەن بەعسەوە ڕێژەکەیان لە ٢١٪ بۆ ٧٪ دابەزی. لە ساڵی ١٩٧٧ەوە ٢٠٠٠ [[مەسیحی]] (ئاشووری) وەک [[عەرەب]] تۆمارکراون. لە کۆتایی [[شەڕی کەنداو]] تا ساڵی ١٩٩٩ نزیکەی ١١ ھەزار خێزانی [[کورد]] لە [[کەرکووک]] ڕاگوێزراون.<ref>https://www.economist.com/unknown/1999/02/18/an-ancient-tragedy</ref> لەدوای لەشکرکێشی ٢٠٠٣ بۆ سەر [[عێراق]] تا ئێستا ١٠٠ ھەزار [[کورد]] گەڕاونەتەوە شاری [[کەرکووک]].<ref>https://www.themilitant.com/2005/6912/691204.html</ref> بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٩٧، [[عەرەب]] ٤٥٪ی دانیشتووانی پارێزگای کەرکووک پێکدەھێنن، و لە: قەزای حەویجە، قەزای داقوق، قەزای دیبس، ناحیەی ئەلملتەقە لە قەزای کەرکووک، و بەشێکیشیان لەناو شارەکەدان لە کەرکووک و قەزای کەرکووک. لەکاتێکدا [[کورد]] ٣٨٪ی دانیشتووانی پارێزگاکە پێکدەھێنێت، زۆربەیان دەکەونە شاری کەرکووک و بەشێک لە قەزای داقوق و قەزای دووبز، ھاوتەریب لەگەڵ ئەوەشدا، [[تورکمان]] ١٧٪ی دانیشتووانی پارێزگاکە پێکدەھێنن و لە شاری کەرکووک و قەزای داقوق چڕبوونەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20190611210241/https://books.google.com/books?id=zSy2Njz0jWYC&pg=PA43</ref> === ئامارەکان === داتای نەتەوەیی لە ڕاپۆرتێکی [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]] لە ساڵی ١٩٢٥ و داتای بەریتانی لە ساڵانی ١٩٢٤ و ١٩٣٠ و ١٩٣١: ڕاپۆرتێکی گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتی ئاماژە بەوە دەکات کە ئامارەکانی سەرژمێری ساڵانی ١٩٧٧ و ١٩٩٧ «ھەموویان بە کێشەیەکی زۆر دادەنرێت، بەھۆی گومانی دەستکاریکردنی ڕژێمەوە» لەبەرئەوەی ھاووڵاتیانی [[عێراق]] تەنیا ڕێگەیان پێدرابوو ئاماژە بە سەر بە نەتەوە [[عەرەب]]ەکان یان [[کورد]]ەکان بکەن؛ لە ئەنجامدا، ئەمەش ژمارەی کەمینە نەتەوەیییەکانی دیکەی لاواز کرد، وەک سێیەم گەورەترین گرووپی نەتەوەیی عێراق – تورکمانەکانی عێراق.<ref>https://web.archive.org/web/20190808043240/http://www.genocidewatch.org/images/Iraq_08_11_13_Turkey_and_Iraqi_Kurds_Conflict_or_Cooperation.pdf</ref> {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#DDDDDD" | colspan="9" align="center" | داتای نەتەوەیی بۆ پارێزگای کەرکووک (لیوا) |- bgcolor="#f0f0f0" align="center" ! نەتەوە ! ١٩٢٤<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Fuat Dundar|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=British Use of Statistics in the Iraqi Kurdish Question (1919–1932)|ناونیشان=https://www.brandeis.edu/crown/publications/papers/pdfs/cp7.pdf|پەڕە=٤٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> !٪ ! ١٩٢٥<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Fuat Dundar|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=British Use of Statistics in the Iraqi Kurdish Question (1919–1932)|ناونیشان=https://www.brandeis.edu/crown/publications/papers/pdfs/cp7.pdf|پەڕە=٣٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ! ٪ !١٩٣٠<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Fuat Dundar|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=British Use of Statistics in the Iraqi Kurdish Question (1919–1932)|ناونیشان=https://www.brandeis.edu/crown/publications/papers/pdfs/cp7.pdf|پەڕە=٣٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ! ٪ !١٩٣١<ref name="auto"/> ! ٪ |- | [[کورد]] || ٧٩٬٦٤٦ || ٥٤٫٤٪||٤٧٬٥٠٠ || ٤٢٫٥٪|| ٦٧٬٧٠٣|| ٤٩٫٥٪|| ٧٧٬٦٠٨||٥٦٫٧٪ |- | [[تورکمان]] || ٢٨٬٣٩٥|| ١٩٫٣٪|| ٢٦٬١٠٠ || ٢٣٫٤٪ || ٢٨٬٧٤١|| ٢١٪|| ٢٨٬٧٤١||٢١٪ |- | [[عەرەب]] || ٣٥٬٦٤٩|| ٢٤٫٤٪|| ٣٥٬٦٥٠ || ٣١٫٩٪|| ٢٦٬٥٦١|| ١٩٫٤٪|| ٢٦٬٥٦١||١٩٫٤٪ |- | [[جوو]]|| ١٬٧٠٣|| ١٫٢٪|| - || || ٦٬٧٤٢|| ٤٫٩٪|| ٢٬٤٧٢||١٫٨٪ |- | [[مەسیحی]] || ١٬٠٠٠ || ٠٫٧٪|| ٢٬٤٠٠ || ٢٫١٪|| ١٬٢٢٨|| ٠٫٩٪|| ١٬٢٢٨|||٠٫٩٪ |- | '''ئی تر''' || - || || - || || -|| || ١٩٢||٠٫١٪ |- | '''سەرجەم''' ||١٤٦٬٣٩٣ || || ١١١٬٦٥٠ || || ١٣٦٬٧٠٥|| || ١٣٦٬٨٠٢|| |} {| class="wikitable sortable" |- bgcolor=#DDDDDD | colspan=9 align="center" | ئەنجامی سەرژمێری بۆ پارێزگای کەرکووک |- bgcolor=#f0f0f0 align="center" ! زمانی دایک ! ١٩٤٧ (نەتەوە) ! ڕێژەی سەدی ! ١٩٥٧ ! ڕێژەی سەدی ! ١٩٧٧ ! ڕێژەی سەدی ! ١٩٩٧ ! ڕێژەی سەدی |- | [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] || || || ١٠٩٬٦٢٠ || ٢٨٪ || ٢١٨٬٧٥٥ || ٤٥٪ || ٥٤٤٬٥٩٦ || ٧٢٪ |- | [[زمانی کوردی|کوردی]] || ١٥١٬٥٧٥<ref name="1947census">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=C. J. Edmonds |پەڕە=٤٣٨|سەردێڕ=Kurds, Turks and Arabs, Politics, Travel and Research in North-Eastern Iraq, 1919-1925 |ڕێکەوت=١٩٥٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Qm26AAAAIAAJ}}</ref> || ٥٣٪||١٨٧٬٥٩٣ || ٤٨٪ || ١٨٤٬٨٧٥ || ٣٨٪ || ١٥٥٬٨٦١ || ٢١٪ |- | [[زمانی تورکمانی |تورکمانی]] || || || ٨٣٬٣٧١ || ٢١٪ || ٨٠٬٣٤٧ || ١٧٪ || ٥٠٬٠٩٩ || ٧٪ |- | [[زمانی سوریانی|سوریانی]]|| || || ١٬٦٠٥ || ٠٫٤٪ || بەردەست نییە || بەردەست نییە || بەردەست نییە || بەردەست نییە |- | [[زمانی عیبری|عیبری]] || ٤٬٠٤٢<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Abbas Shiblak |سەردێڕ=The lure of Zion: the case of the Iraqi Jews |ناونیشان=https://archive.org/details/lureofzionca00shib |ڕێکەوت=١٩٨٦|پەڕە=[https://archive.org/details/lureofzionca٠٠shib/page/٢١ ٢١]}}</ref> || {{pct|4042|385900|2}}|| ١٢٣ || ٠٫٠٠٣٪ || بەردەست نییە || بەردەست نییە || بەردەست نییە || بەردەست نییە |- | '''ئی تر''' || || || ٦٬٥٤٥ || ١٫٧٧٪ || بەردەست نییە || بەردەست نییە || بەردەست نییە || بەردەست نییە |- | '''سەرجەم''' ||٢٨٥٬٩٠٠<ref name="1947census"/> || || ٣٨٨٬٨٢٩ || || ٤٨٣٬٩٧٧ || || ٧٥٢٬٧٤٥ || |} == پارێزگارەکانی کەرکووک == {| class="wikitable" |+ !پارێزگار !لە !بۆ !تێبینی |- |عەبدولرەحمان مستەفا فەتاح |٢٠٠٣ |٢٠١١ | |- |نەجمەدین عومەر کەریم |٢٠١١ |٢٠١٧ | |- |ڕاکان سەعید عەلی ( بە وەکالەت ) |٢٠١٧ |تا ئێستا |جێگری پارێزگارە دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ بە فەرمانی سەرۆک وەزیرانی عێراق حەیدەر عەبادی کرایە پارێزگاری کەرکووک بە وەکالەت ، دواتر بەھۆی ناکۆکیە سیاسیەکانی نێوان لیستی برایەتی نەگەیشتنە ڕێککەوتن بۆ دانانی پارێزگارێکی کورد بۆ پارێزگاکە دواتر دوای خۆپیشاندانەکانی تشرینی ٢٠١٩ لە ناوەراست و باشووری عێراق ئەنجومەنی پارێزگاکان ھەڵوەشایەوە، ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووکش کارەکانی دەسەڵاتەکانی لەدەستد. |} == ئەنجامی ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨ == ئەمەی خوارەوە ئەنجامی [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠١٨]] لە پارێزگای کەرکووک. زۆرجار ئەنجامی ھەڵبژاردن بۆ خەمڵاندنی دیمۆگرافیای ھەرێم بەکاردەھێنرێت؛ بەڵام ھاووڵاتیانی [[عێراق]] پێویست ناکات دەنگ بە حیزبەکان بدەن بە پشت بەستن بە نەتەوایەتییەکەی. {| class="wikitable sortable" style="border:1px solid #8888aa; background:#f8f8f8; padding:0; font-size:90%;" |- style="background:#e9e9e9;" ! colspan=2|حیزب ! کۆی گشتی دەنگەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IHEC results - Kirkuk|ناونیشان=http://iheciraq.net/2018/kerkuk.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=ar|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180523011153/http://iheciraq.net/2018/kerkuk.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> !ڕێژەی سەدی !کورسی |- | style="background:#32cd32;"| |یەکێتی نیشتیمانی کوردستان ||١٨٣٬٢٨٣|| ٣٧٫٨٪||٦ |- | style="background:#fff;"| | ھاوپەیمانی عەرەبی کەرکووک ||٨٤٬١٠٢|| ١٧٫٤٪ ||٣ |- | style="background:#00CCFF;"| | بەرەی تورکمانی کەرکووک ||٧٩٬٦٩٤|| ١٦٫٤٪ ||٣ |- | style="background:#005bf9;"| | ھاوپەیمانی سەرکەوتن ||٢٤٬٣٢٨|| ٥٪||٠ |- | style="background:olive;"| | ھاوپەیمانی فەتح ||١٨٬٤٢٧||٣٫٨٪ ||٠ |- | style="background:#b5ca7f;"| | ھاوپەیمانی نیشتمانی ||١٤٬٩٧٩|| ٣٫١٪||٠ |- |bgcolor="#"| | ھاوپەیمانی نیشتمان{{ھن}}_{بزووتنەوەی گۆڕان{{ھن}}ھاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری{{ھن}}گرووپی ئیسلامی کوردستان} ||١٤٬١١٨ ||٢٫٩٪||٠ |- | style="background:#ff4500;"| | بزووتنەوەی نەوەی نوێ ||١٣٬٠٩٦|| ٢٫٧٪||٠ |- | style="background:#ffffff;"| | ھاوپەیمانی کلدانەکان{{ھن}}'''کورسی مەسیحی تەرخان کراوە''' ||٤٬٨٦٤||١٪ || ١ |- | style="background:#654321;"| | گرووپی ئیسلامی کوردستان ||٤٬٦٣١|| ١٪||٠ |- | style="background:#ffffff;"| | ئەنجومەنی جەماوەریی ئاشووری کلدانی سریانی ||٣٬٨١٠||٠٫٨ز || ٠ |- | style="background:#ffffff;"| |ئیتر ||٣٩٬٢٨٦||٨٫١٪ || ٠ |- !colspan=2|سەرجەم||٤٨٤٬٦١٨||١٠٠٪||١٢(+١) |} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگاکانی کوردستان]] * [[پارێزگاکانی عێراق]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٣}} {{پارێزگای کەرکووک}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق|پارێزگای کەرکووک|دەیەی ١٩٢٠|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Kirkuk Governorate}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک|*]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق]] [[پۆل:پارێزگاکانی باشووری کوردستان]] ful739f2vw4klc6xl5th5auhqx6c12o 0 4844 1585568 1584257 2026-05-20T12:20:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585568 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=June 2016}} {{Infobox person | name = ڕیچارد ستۆڵمەن | image = Richard Stallman - Fête de l'Humanité 2014 - 010.jpg | caption = ستۆڵمەن لە ٢٠١٤ | birth_name = ڕیچارد ماتیۆ ستۆڵمەن | birth_date = {{Birth date and age|1953|03|16}} | birth_place = [[نیویۆرک|نیۆیۆرک]] | other_names = RMS | residence = [[کەمبریج]]، [[ماساچۆسێت]]، ئەمریکا | alma_mater = {{unbulleted list | [[زانکۆی ھارڤارد]] | [[ئینستیتۆی تەکنۆلۆژی ماساچۆسێت]]}} | occupation = {{hlist | کردەوەخواز | بەرنامەدارێژ}} | title = [[بونیاتی نەرمەکالای ئازاد]] | known_for = {{hlist | [[بزووتنەوەی نەرمەلکلای ئازاد]] | [[گنوو|گنو]] | [[ئیمەکس]] | [[GNU Compiler Collection|جی سی سی]] | [[جی پی ئێڵ]] | [[کۆپی لێفت]] | [[Free Software Foundation|FSF]]}} | website = {{official URL}} }} '''ڕیچارد ماتیۆ ستۆڵمەن''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Richard Matthew Stallman'') لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٩٥٣ لە [[نیویۆرک]] - [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، زۆرتر بە کورتکراوەی ناوەکەی واتە '''RMS''' دەیناسن.<ref name="initials"/> کەسایەتییەکی چالاکە لە بانگەوازکردن بۆ پرۆژەکانی [[سەرچاوەکراوە]] و یەکێکە لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵەی سەرچاوەکراوە]]. ڕیچارد ستۆڵمن [[بەرنامەداڕێژ]]ەرێکی بەناوبانگە و شارەزاییەکانی لە بەرنامەداڕشتندا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی لاوێتی و کاتی [[خوێندنی دواناوەندی]]. شۆڕشی ستۆڵمەن بۆ نەرمەکالای ئازادە کە بەکارھێنەران بتوانن دەستی تێوەردەن، بیخوێنن و ھاوبەشی بکەن. واتە ھەر نەرمەکالایێک کە ئەم وەسفانەی تێدا بێ، پێی دەگوترێت نەرمەکالای ئازاد. ستۆڵمەن پرۆژەی [[لینوکس|گنوی]] درووستکرد، بونیاتی نەرمەکالای سەرچاوەکراوەی ڕێکخست، کۆی وەرگێڕانەکەی گنوی نەرمەکالای ([[GNU Emacs]]) پەرە پێدا و [[مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی گشتی|مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی گشتی گنوی]] دروستکرد (GNU General Public License). ستۆڵمە لە ساڵی ١٩٨٣ پرۆژەی [[گنوو|گنو]](GNU) دەستپێکرد تا کو سیستەمێکی کارپێکردن وەک [[یوونیکس|یونیکس]] کە بە جۆرێک تەواوی لە نەرمەکالای ئازاد درووستبووە، بڵاو بکاتەوە.<ref name="initialgnu"/> بەم کارە ئەو شۆڕشی نەرمەکالای ئازادی وەگڕ خست. ستۆڵمەن خولقێنەر و ڕێخەری نەرمەکالای ئازاد و پرۆژەی گنو بووە. نەرمەکالاکانی کە زۆر سوودی لێوەرگیراوە بەم جۆرەن وەرگێری کۆی نەرمەکالاکان گنو(GNU Compiler Collection),<ref name="gcc-contribs"/> ھەڵەچینی گنو(GNU Debugger),<ref name="RIT"/> دەستکاریکەری ئیمەکس(GNU Emacs text editor)<ref name="multic"/> لە ساڵێ ١٩٨٥ بونیاتی نەرمەکالای سەرچاوەکراوەی<ref name="fsfbio"/> بونیات نا. ڕیچارد ستۆڵمەن یەکەمین پێشرەوە لە خولقاندنی مانا یان وشەیکۆپی لێفت(copyleft) لە بەرامبەری کۆپی ڕایت بوو. ئەو لەبنەماکانی کۆپی ڕایتیش بۆ دەستکاریکردن و بڵاوکردن و گۆڕانی نەرمەکالا سوود وەردەگرێت. ھەر وەھا یەکەمین نووسەری [[نەرمەکالای ئازاد|مۆڵەتدانەکانی نەرمەکالای ئازاد]] بوو(free <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gadgetssai|ناونیشان=https://www.gadgetssai.in/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.gadgetssai.in|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211107164955/https://www.gadgetssai.in/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>software licenses) و ھەلومەرجەکانی شیدەکاتەوە. ھەر وەھا مۆڵەتدانی بڵاوکردنی گشتی گنو GNU General Public License (GPL)کە بە فەراوانی لە نەرمەکالای ئازاد سوودی لێوەردەگرن.<ref name="wheeler"/> بیرۆکەی فەرھەنگێکی کراوە کە تەواو بەکارھینەران بتوانن ھاوبەشبن تێیدا (وەک ویکیپێدیا) لە ساڵی ١٩٩٩ لە لایەن ستۆڵەن بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html |سەردێڕ=بانگەواز بۆ پرۆژەی فەرھەنگی سەرھێڵ |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181025040155/http://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == ڕیچارد ستۆڵمەن لە ساڵێ ١٩٥٣ لە بنەماڵەیێک جوو لە شاری نیویۆرک لەدایکبوو.<ref name="stallman-jewish-source-1"/> دیک و باوکی Alice Lippman، مامۆستا فێرگەکەی و دانیەل ستۆڵمەن لە کاری چاپەمەنی بوون. ستۆڵمەن لەگەڵ بابی پەیوەندیێکی خراپی بوو ھۆکار دەگەڕاوە بۆ ڕەوشتی خواردنەوەی مەی کە بە زۆر بە زڕدایکی دایدەسەپاند و ناچااری دەکرد لەگەڵێ ھاوڕێ بێ. ھەر ڕیچارد ھەمیشە بە ناوی زاڵم لە باوانی ناو دەبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.psychologytoday.com/articles/201611/the-sorcerers-code|سەردێڕ=The Sorcerer's Code|بڵاوکەرەوە=Psychology Today|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٧|نووسەر=Matthew Hutson}}</ref> ستۆڵمەن لە تەمەنی ھەرزەکاری زۆر خوازیاری فێربوونی کۆمپیوتر بوو، کاتێک ئەو لە گەردەشت ھاوینی بوو توانی کتێبی ڕێنمایی IBM 7094 بخوێنێ.<ref name="mgro">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gross|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Richard Stallman: High School Misfit, Symbol of Free Software, MacArthur-Certified Genius|ناونیشان=http://mgross.com/writing/books/the-more-things-change/bonus-chapters/richard-stallman-high-school-misfit-symbol-of-free-software-macarthur-certified-genius/|ئیش=The More Things Change|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠١٤|format=interview transcript|ساڵ=١٩٩٩}}</ref> لە ساڵەکانی ١٩٦٩تا ١٩٦٧ بە چاودێری زانکۆی کۆلۆمبیا لە شەممە لە لێژنەیێکی کۆبوونەوەی کۆمپیوتر ھاوبەشی کرد.<ref name="mgro"/> ھەروەھا ستۆڵمەن بە عینوانی یاریدەدەری خۆبەخش لە دێپارتمانی زیندەزانی زانکۆی ڕاکفلێر بوو. ھەر چەند کە ئەو خوزیاری [[ماتماتیک|بیرکاری]] و [[فیزیک]] بوو.<ref name="freeasinfreedom-chap3"/> ھەرچەند کە مامۆستاکەی گوتی کە تۆ دەبیتە زیندەزا. یەکەمین ئازموونی بۆ کۆمپیوتری ڕاستەقینە کاتی قۆناغەکانی پێش زانکۆ بوو، لە ناوەندی تاقیکردنەوەی IBM لە نیۆیۆرک. ئەو پشووی ھاوین بە ھۆی شیکردنەوەی پرۆگرامێکی ژمێریاری لە ساڵێ ١٩٧٠ لە Fortran دمەزرا.<ref name="mgro"/> ئەو کارەکەی خۆی پاش دوو حەفتە تەواو کرد و باقی کاتەکەی، لە سەر دەستکاریکەرێک بە ناوی APL<ref name="Berättar"/> سەرف کرد.<ref name="emac6"/> ستۆڵمەن ھاوینەکەی داھاتوش لە سەر بەرنامەیێکی ڕێکخەری PL/I لە IBM System/360 گوزەراند.<ref name="emac6"/> == زانکۆی ھارڤارد و MIT == ستۆڵمەن بۆ یەکەم ساڵی لە زانکۆی ھارڤارد لە پاییزی ساڵێ ١٩٧٠ جێگیر دەبێ. ستۆڵمەن دەیزانی بە ھۆی ئیشی زۆر لە بیرکاری ٥٥([[Math 55]].<ref name="freeasinfreedom-chap4"/>) ناسروە بووە. ستۆڵمەن دەڵێ «بۆ یەکەم جار لە ژیانم دا خانوێکم لە ھارڤارد پەیدا کرد».<ref name="mgro"/> لە ساڵێ ١٩٧١ لە کۆتایی وەرزی خوێندنی لە زانکۆی ھارڤارد ستۆڵمە بوو بە پرۆگرامێری تاقیگای ھۆشی زیرەکی MIT. چوو نێو کۆمەڵگای [[ھاکەر]]ەکان بە ناوی RMS کە ھەژمارەکەی لە نێو کۆمپیوتریش بوو.<ref name="initials"/><ref name="The Wikipedia Revolution by Andrew Lih">{{بیرخستنەوەی کتێب| سەردێڕ=The Wikipedia Revolution | ناونیشان=https://archive.org/details/wikipediarevolut00liha | نووسەر=Lih, Andrew | ساڵ=٢٠٠٩| بڵاوکەرەوە=Hyperion |شوێن=New York City | ژپنک=٩٧٨-١-٤٠١٣-٠٣٧١-٦|oclc=٢٣٢٩٧٧٦٨٦}}</ref> ستۆڵمەن شەھادی فیزیکی(''[[magna cum laude]]'') لە ساڵی ١٩٧٤ لە زانکۆی ھارڤارد وەرگرت.<ref name=Bio>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Stallman|یەکەم١=Richard|سەردێڕ=Serious Bio|ناونیشان=https://www.stallman.org/biographies.html#serious|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> ھەرچەند ستۆڵەمەن لە زانکۆی ھارڤارد نیشتەجێ بوو بەڵام پێی خۆش بوو بۆ بەردەوامی لە خوێندن ماستێرەکەی لە زانکۆی ماساچۆسێت (MIT) خۆی تۆمار بکا. ئەو ماوەی یەکساڵ بەردەوام بوو لە دکتۆرا لە فیزیک بەڵام، خوێندنی بەجێھێشت و بۆ بەردەوام بوون لە بەرنامەنووسی چۆ بە تاقیگای ھۆشی دەستکردی MIT.<ref name="mgro"/><ref name="emac6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Williams|یەکەم=Sam|سەردێڕ=Free as in freedom: Richard Stallman's crusade for free software|ناونیشان=https://archive.org/details/FreeAsInFreedom|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=O'Reilly|شوێن=Beijing|ژپنک=٠-٥٩٦-٠٠٢٨٧-٤|edition=2nd|chapter=Chapter 6 – The Emacs Commune}}</ref> کاتێک لە بەردەستی گێری ساسمەن ([[Gerald Jay Sussman|Gerry Sussman]]) لە ساڵی ١٩٧٥ یاریدەدەری توێژینەوە بوو.<ref name="emac6"/> ستۆڵمەن بابەتێکی زانستی لەگەڵ ساسمەن لە ١٩٧٧ لە سەر (پێچەوانەکردنی پەیوەندییەکان) بڵاو کردەوە.<ref name="russell"/> لەساڵێ ٢٠٠٩ ئەم بابەتە لە لایەن ستۆڵمەن و سسمەنناسرا کە بە شێوەیێکی بەھێز نیشن درا. شێوازی تۆمارکردنی لاواز لە دەر ئەنجام لەم بابەتە شرپڤەی لەسەر کراوە.<ref name="russell"/> کاتێک ستۆڵمەن بە عینوانی [[ھاککەر]]ێک لە تاقیگای MIT's AI کاری دەکرد، لە پرۆژە نەرمەکالاکانی TECO, Emacs بۆ ITS وە سیستەمی کارگێری لینپ Lisp machine چالاک بوو. (ھەرچەند بەشێکی وەکCONS لە ساڵێ ١٩٧٤–١٩٧٦ وە CADR لە ساڵئ ١٩٧٧–١٩٧٩ بوون بە بازرگانی).<ref name="The Wikipedia Revolution by Andrew Lih"/> لەو کاتە ئەو بوو بە ڕخنەگەرێک لە سەر سیستەمی داخراوە کە لە لایەن ئاژانسی توێژینەوەی پێسکەوتوو لە تاقیگا سنووردار کرابوو. کاتێک تاقیگای زانستی کۆمپیوترMITواتە (LCS) لە ساڵی ١٩٧٧ وشەی نھێنی خستە سەر کۆمپیوترەکانی، ستۆڵمان ھاکی کردوو گووتی لە شوێنی وشەی نھێنی ھیچ دامەنێن و بە چۆڵ بیھێڵنەوە. بە جیاتی وشەی نھێنی دەستپێگەیشتنی کەسێکی نەناسراو بۆ سیستەمەکەتان چالاک بکەن. ئەم کارە بوو بەھۆکارێک کە ئەو کات ٢٠٪ شارەزایان پشتیان گرت و ھاوکاری بوون. پاس ماوەیێک ستۆڵمەن سەرسام بوو لە ھۆگرانی بۆ ئەم پێشنیارە.<ref name="Levy"/> == ڕووداوەکانی ھاندانی گنو == لە کۆتایی ساڵەکانی ١٩٧٠ و سەرەتاکانی ١٩٨٠، فەرھەنگی ھاکەرەکان کە ستۆڵمەن لە نێوی پەرەی سەندبوو لە دۆخی دابەشکردن خۆی دەدی. بۆ ئەوە کە زۆر یەک لە نەرمەکالاکان بە ھۆی ڕکابەری ڕەقیبەکانیان کۆدەکانیان دادەخست و ڕێگەیان نەدەدا کە سوود لە کۆدی سەرچاوە لە لایەن ھاکەرەکان و خەڵکی خوازیار بگیرێت. ئینجا خۆیان بە لای ماف پاراستنی بەرھەم(copyright) و سنووردار کردنی دەستپێگەیشتن بە نەرمەکالا گرت. نەرمەکالای سەرچاوە داخراوە پێشتریش بوونی ھەبووە بەڵام ئەم شێوازە خەریک بوو دەبوو بە نەریتێک لە سەر کۆمەڵگا.<ref name="Cringely"/> ئەو کاتە کە برایان ڕەید ([[:en:Brian Reid (computer scientist)|Brian Reid]]) لە ساڵی ١٩٧٩ لە سەر زمانی [[:en:Scribe (markup language)|Scribe]] و نەرمەکالای دەستکاریکردنی وشە سنووری دانا. ستۆڵمەن گوتی: «ئەم ئیشە دژ بە مرۆڤایەتییە».<ref name="emac6"/> لەوتووێژێک لە ساڵی ٢٠٠٨، ستۆڵمەن ڕوونی کردەوە کە سنووردارکردنی نەرمەکلا بە بڕوای ئەو تاوانە نە وەرگرتنی شارژ بۆ نەرمەکالا.<ref name="unplugged"/> نەرمەکالای texinfo یستۆڵمەن جیگیرێکی گونجاوە بە مۆڵەتدانی GPL بۆ Scribe.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gnu.org/software/texinfo |سەردێڕ=Texinfo&nbsp;– GNU Documentation System&nbsp;– GNU Project&nbsp;– Free Software Foundation (FSF) |بڵاوکەرەوە=Gnu.org |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325024920/http://www.gnu.org/software/texinfo/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وشانی فەرمی لە ساڵێ ١٩٨٦ تەواو کرا.<ref>[https://www.gnu.org/bulletins/bull1.txt Gnu Status], by Richard M. Stallman. 5. Documentation system. I now have a truly compatible pair of programs which can convert a file of texinfo format documentation into either a printed manual or an Info file. Documentation files are needed for many utilities. , February 1986, GNU'S BULLETIN, Volume 1 No.1</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ ستۆڵمەن و چەندین ھاورێی [[ھاککەر]]ی، لە تاقیگای ھۆشی زیرەک(AI)، ئامێری چاپکەری لەیزێری(Xerox 9700) کە بە تازەیی دامەزرابوویان ھاک کرد. واتە دەستیان گەیشت بە کۆدەکانی. ئەمەش وا بوو کە ھەرکات بۆ ئیشێ بەکارھێنەر ئەم چاپکەرە شتێکی دەدا لە چاپ و بەکارھێنەر فرە دەبوون، دەبوو بە قەرەباڵغی و پەیامی دەدا بە تەواو بەکارھێنەران، ھەر ئەمەش وای کردبوو کە کۆمپانیای چاپکەر ھیچ ڕێگایێکی دانەنابوو کە بتوانرێت ئەم ھەڵە درووست بکەن، یان تایبەتمەندیێک کە بەکارھێنەران گەرەکیان بوو بە نەرمەکالا زیادی بکەن. ئەمەش ھۆکارێک بۆ ئەوە بوو کە ستۆڵمەن تێبگا کە نەرمەکالای ئازاد دەتوانێ نیازی جیاوازی بەکارھێنەرانی دابین بکا.<ref name="freeasinfreedom-Chap1"/> بیرۆکەی ستۆڵمەن ئازادی بەکارھێنەر لە نەرمەکالای ئازاد بوو، بەو شێوازە کە بەکارھێنەر بتوانێت ئەو نەرمەکالا بخوێنێت ، بیگۆڕێت واتە دەستکاری بکا بەپێی نیازی و ھاوبەشی بکا لە گەڵ ھاوسێکانی[بەکارھێنەرانی دیکە]. بەڵام ھەوڵی فرۆشیارانی نەرمەکالا بۆ بەرگیری لەم کارە کارێکی نامرۆڤانەیە و [[بێ ڕەوشتی]]یە.<ref name=OpenSources/> دەستواژەی «نەرمەکالای گەرەکیەتی ئازاد بێ» زۆر جار بە ھەڵە تێدەگەن، ستۆڵمەن دەڵێ ئەم ھەڵەی تێگەیشتنە لە بیرۆکەی فەلسەفەی منە.<ref name="Salus"/> ستۆڵمەن دەڵێ کە: " بوونی ئازادی ھەم بۆ کۆمەڵگا و ھەم بەکارھێنەران پێویستە زۆر بە نرخە. ئەمەش نە بە ھۆکاری کرداری کە بە چاوی تەکنیکی چاو لە نەرمەکالا بکەین لە ئاستی بەرزەوە. ھەر چەند نەرمەکالای ئازاد دەبێ بە ۆی پێشکەوتنی نەرمەکالا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/pragmatic.html|سەردێڕ=Copyleft: Pragmatic Idealism|بڵاوکەرەوە=Gnu.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200220171042/http://www.gnu.org/philosophy/pragmatic.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئێریک ئێس ڕیمۆند(Eric S. Raymond)، یەکێک لە خولقێنەرانی شۆڕشی [[نەرمامێری سەرچاوە کراوە|سەرچاوەکراوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://opensource.org/history|سەردێڕ=History of the Open Source Initiative|بڵاوکەرەوە=Opensource.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> لە مانگێ دوو ١٩٨٤ ستۆڵمەن لە ئیشەکەی لە MIT دەستی کێشاوە. پرۆژەی گنو(GNU)ی کرد بە ئیشی فەرمی خۆی و بە شێوازی تەواو کات لە سەری ئیشی دەکرد. ئەمەش کارێک بوو کە لە مانگی نۆی ١٩٨٣ دەستیپێکردبوو. تائێستا ئەو پەیوەندی لەگەڵ MIT بە شێوازی خۆبەخشانە،<ref>http://news.mit.edu/2001/stallman-1017</ref> بۆ سەردانی زانستگای کۆمپیوتر و تاقیگای ھۆشی زیرەک بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.csail.mit.edu/user/888 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171113215852/http://www.csail.mit.edu/user/888 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نزیک ١٩٩٨، ئەو شوێنە کە ئەو بە نیشتەجێبوونی دەیپارست تا ئێستا دوو بەرامبەر بووە.<ref name="Lifestyle">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stallman |یەکەم=Richard |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Lifestyle |ناونیشان=https://stallman.org/rms-lifestyle.html |وێبگە=Richard Stallman's Personal Site |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> == پڕۆژەی گنو == لە ساڵی ١٩٩٣ ستۆڵمەن ئاگاداریێکی دا لە چەند پێرستی پۆستی ئێلێکترۆنیکی لە [[ئارپانێت]](ARPANET)و یوزنێت(USENET) بۆ سیستەمی کارپێکردنی گنو(GNU).<ref name="newunix"/> ئەو پرۆژەکەی خۆی بە تەنیایی دەستپێکردو گوتی: «بە ناونیشانی گەشەپێدەرێکی سیستەمی کارپێکردن من شارەزایی تەواوەم لە بارەوە ھەیە. ھەر چەند سەرکەوتن بۆم ئیمکانی نەبوو بەڵام ھۆشیار بوومەوە کە من بۆ ئەم کارە ھەڵبژێردراوەم. من سیستەمێکم ھاوشێوەی یونیکس دروست دەکرد کە توانایی ھەڵگرتن و بەکارھێنەرانی یونیکس بیانتوانیبا سوودی لێبگرن و بێنەسەری.»<ref name="gnuproject"/> [[File:Richard Stallman 00.jpg|thumb|left|ستۆڵمەن لە ساڵێ ٢٠٠٣ لە کاتی پەردەلادان لە کۆمپانیای NIXAL (a [[GNU/Linux User Group|GLUG]]) لە [[زانکۆی ئەندازیارانی پێشەسازی ناباجی]]، کەلکەتەی، ھیند]] لەساڵێ ١٩٨٥ ستۆڵمەن بنەماکانی ئاگاداری کە بزوێنەر و ھاندانی بۆ سیستەمێکی کارپێکردنی خۆڕایی بەناوی '''گنوی''' کە ھاوشێوەی یونیکس بوو، بڵاو کردەوە.<ref name="The Wikipedia Revolution by Andrew Lih"/> گنو(GNU)کورتە ناوی گەڕاوەی «گنو یونیکس نییە»(GNU's Not Unix)دانراوە.<ref name="The Wikipedia Revolution by Andrew Lih"/> پاش ئەمە بە خێرایی ستۆڵمەن کۆمپانیایێکی بەناوی بونیاتی نەرمەکالای ئازاد بۆ بەرنامەداڕێژەرانی نەرمەکالای خۆڕایی دانا کە ژێرخانێکی یاساییشی بوو بۆ شۆڕسێ نەرمەکالای ئازاد دابین کرد. ستۆڵمەن سەروکۆماری FSFە، کە ڕێکخراوەی خۆبەخشانی 501(c)(٣) لە ماساچۆسێت بونیات ناوە.<ref name="DuBois"/> ستۆڵمەن واتای کۆپی لێفت(copyleft)ی بۆ پاراستنی بڵاوکردنەوەی دوبارەی نەرمەکالای ئازادی بەرچاوخست. ئەم بڕوانامە بۆ یەکەم بار لە سەر مۆڵەتدانی گشتی نەرمەکالای GNU Emacs جێبەجێکرا. یەکەم مۆڵەتدان لە ساڵی ١٩٨٩ بە ناوی مۆڵەتدانی گشتی گنو(General Public License (GPL))بە فەرمی بڵاو بوو. تا ئەو کات بەشێکی زۆری سیستەمی گنو تەواو کرا بوو. == کردارخوازی == ڕیچارد ستۆڵمەن چەندین نووسراوە و بڵاوکراوەی ھەیە، لەوانە ھەندێکی کراون بە کتێب و چەند جارێک لەچاپ دراونەتەوە. == ژیانی کەسی == ستۆڵمەن دەڵێ کە من کەسێکی بێ باوڕم لە باوانێکی جوو،<ref name="stallman-jewish-source-1"/> جاروو بار دوکمەیێکم ھەیە بۆ خوێندنی ڕخنەگرتن لە خودا.<ref name="freeasinfreedom-chap4"/><ref name="Proulx"/> ستۆڵمەن ئاماژە بە تەلەفۆنە دەستییەکان دەکا بە عینوانی چاودێری ھەڵگر و ئامێری شوێن پەیداکردن.<ref name="gpl3-22june"/> لە دارا بوونی تەلەفۆنی دەستی خۆی پارێزاوە ھۆکارەکەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوە کە تەلەفۆنەکان بەرگیری نەرمەکالای ئازاد دەکەن<ref name="infoweek"/> ھەروەھا بۆ کلیل کارتێک بۆ ڕۆیشتن بۆ ئۆفیسەکەی لە ئیدارە دژایەتی دەکاو ھیچکات وەری نەگرتووە.<ref name="shaggygod"/> بۆ ئەوە کە ئەم کارتانە شوێنی کەسەکان دەکەن لە ھەر شوێنێکی ئۆفیس. بە گوێرەی خۆدی ستۆڵمەن کە دەڵێ :"بێجگە لە چەند ماڵپەڕ و ماڵپەڕی گنوی وە FSF خۆی، لە کۆمپیوتری کەسی ھیچ ماڵپەڕێک سەردان ناکا تاکوو شتێک لە مێژووی وێبگەڕەکەی بە یادگار نەمێنێتەوە[لەبەر ئەوە ھۆشی بە پاراستنی خۆی ھەیە لە لایەن پاشکەوتی کووکیەکانی زانیاری بەکارھێنەری ستۆڵمەن]. بە جیاتی ئەمانە لە ئامێری grab-url-from-mail لە GNU Womb سوود دەگرێ کە دەتوانێ لە سیستەمێکی جودا جێ بەجێ بکرێ، شێوا وایە کە ماڵپەرەکان بە مەیل وەردەگرێت و دەتوانی بیانخوێنێتەوە.<ref name="stallman-computing"/><ref name="strawmen"/> لە دوایین وتەی دەڵێ ئێستا لە تۆڕ([[Tor (anonymity network)|Tor]]) بۆ سەردانی ماڵپەڕەکان سوود دەگرم بێجگە لە [[ویکیپیدیا|ویکیپێدیا]] لە کاتی دەستاکری کردنی.<ref name="SchuesslerInterview"/><ref name="SchuesslerNewspaper"/> ستۆڵمەن نیشتەجێی کەمبریجی ماساچۆسیتە.<ref name="Lifestyle"/> == شانازی و خەڵاتەکان == ١٩٨٦: ئەندامی فخری کۆمەڵگای کۆمپیوتری زانکۆی تەکلنۆلۆژی چاڵمێرز(Chalmers University of Technology)<ref name="CUT"/>{{ھن}} ١٩٩٠ :وەرگرتنی یارمەتی بەردەوامی لە خوێندنی مەک ئارتور(MacArthur Fellowship)<ref name="CUT"/>{{ھن}} ١٩٩٠: خەڵاتی گریس مۆری ھاپێر(Grace Murray Hopper) بۆ ئیشکردن لە سەر دەستکاریکەری ئیمەکس.<ref name="acmawards"/>{{ھن}} ١٩٩٦: دکتۆرای فەخری لە ئەنەستیتیۆی ڕۆیاڵی سوید.<ref name="Hedersdoktorer"/>{{ھن}} ١٩٩٨: خەڵاتی بونیاتی پێشرەوی سنووری ئەلەکترۆنیک.<ref name="pioneer"/>{{ھن}} ١٩٩٩: خەڵاتی یادەوری یوری ڕابینسکی (Yuri Rubinsky).<ref name="ahref"/>{{ھن}} ٢٠٠١: خەڵاتی خولقاندنی ئیشی تێکدا(Takeda) بۆ تەندروستی کۆمەڵگا. (武田研究奨励賞)<ref name="takeda"/><ref name="takeda-mit-2001-10-17"/>{{ھن}} ٢٠٠١: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی گلاسکۆ.(University of Glasgow).<ref name="glasgow"/>{{ھن}} ٢٠٠٢: ئەندامبوون لە ئاکادێمی ئەندازیارانی نیشتمانی ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.<ref name="NAE"/>{{ھن}} ٢٠٠٣: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی وریج برۆسێڵ.<ref name="VUB"/>{{ھن}} ٢٠٠٤: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی Universidad Nacional de Salta.<ref name="UNSA"/>{{ھن}} ٢٠٠٤: پرۆفۆسۆری فەخری لە زانکۆی Universidad Nacional de Ingeniería del Perú.<ref name="UNI"/>{{ھن}} ٢٠٠٥: خەڵاتی بۆنیاتی Pistoletto<ref name="UIGV"/>{{ھن}} ٢٠٠٧: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی Universidad de Los Angeles de Chimbote<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Steele|یەکەم١=Guy L.|سەردێڕ=The Hacker's Dictionary: A Guide to the World of Computer Wizards|ساڵ=١٩٩١|ناونیشان=https://archive.org/details/newhackersdictio00raym}}</ref>{{ھن}} ٢٠٠٧: دکتۆرای فەخری لە University of Pavia.<ref name="unipv"/>{{ھن}} ٢٠٠٨: پرۆفسۆری فەخری Universidad Inca Garcilaso de la Vega لە پێرۆ{{Citation needed|date=May 2011}}{{ھن}} ٢٠٠٩: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی Lakehead University.<ref name="Lakehead"/><ref name="Agora"/>{{ھن}} ٢٠١١: دکتۆرای فەخری لە National University of Córdoba.<ref name="UNC"/>{{ھن}} ٢٠١٢: پرۆفسۆری فەخری لە Universidad César Vallejo de Trujillo{{Citation needed|date=July 2014}}{{ھن}} ٢٠١٢: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی Universidad Latinoamericana Cima de Tacna لە پێرۆ.{{Citation needed|date=July 2014}}{{ھن}} ٢٠١٢: دکتۆرای فەخری لە Universidad José Faustino Sanchez Carrió.{{Citation needed|date=July 2014}}{{ھن}} ٢٠١٤: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی Concordia لە مۆنتێراڵ<ref name="CONCORDIA"/>{{ھن}} ٢٠١٥: خەڵاتی ACM Software System بۆ ڕێبەری و پەرەپێدانیGCC<ref name="acmawards"/>{{ھن}} ٢٠١٦: دکتۆرای فەخری لە زانکۆی Pierre and Marie Curie<ref name="UPMC"/>{{ھن}} ٢٠١٦: خەڵاتی پزیشکی کۆمەڵاگا بۆ GNU Solidario<ref name="gnuhealthcon2016"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em|refs= <ref name="initials">{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=Richard Stallman's 1983 biography | وتەگێڕانەوە= 'Richard Stallman' is just my mundane name; you can call me 'rms' | دوایین= Stallman | یەکەم= Richard | ڕێکەوت= n.d. | سەردێڕ = Humorous Bio | بڵاوکەرەوە= First edition of "The Hacker's Dictionary" | ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref><ref name="initialgnu">{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان=https://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html | سەردێڕ=Initial GNU announcement | ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ١٩٨٣ | ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ | دوایین=Stallman | یەکەم=Richard | ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090305002259/http://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="gcc-contribs">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc/Contributors.html | سەردێڕ = GCC Contributors}}</ref><ref name="RIT">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Richard Stallman lecture at the Royal Institute of Technology, Sweden (October 30, 1986) | ناونیشان = https://www.gnu.org/philosophy/stallman-kth.html | ڕێکەوتی سەردان = ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref><ref name="multic">{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.multicians.org/mepap.html#secii | سەردێڕ = Multics Emacs: The History, Design and Implementation | نووسەر = Bernard S. Greenberg }}; {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gnu.org/software/emacs/emacs-faq.html#Origin-of-the-term-Emacs |سەردێڕ=GNU Emacs FAQ |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130606223922/https://www.gnu.org/software/emacs/emacs-faq.html#Origin-of-the-term-Emacs |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}; {{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.jwz.org/doc/emacs-timeline.html | سەردێڕ = Emacs Timeline | نووسەر = Jamie Zawinski }}</ref><ref name="fsfbio">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.fsf.org/about/leadership/ | سەردێڕ=The Free Software Foundation Management | یەکەم=Richard | دوایین=Stallman | ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١١|ئیش=Free Software Foundation | لە=Richard M. Stallman, President | ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref><ref name="wheeler">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.dwheeler.com/essays/gpl-compatible.html | سەردێڕ=Make Your Open Source Software GPL-Compatible. Or Else. | ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨| دوایین=Wheeler | یەکەم=David A. | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٢ | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20020423030644/http://www.dwheeler.com/essays/gpl-compatible.html | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=freeasinfreedom-chap3>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Williams, Sam|سەردێڕ=[[Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software]]|بڵاوکەرەوە=O'Reilly Media|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٥٩٦-٠٠٢٨٧-٤}} Chapter 3. Available under the [[GFDL]] in both the initial [http://www.oreilly.com/openbook/freedom/ch03.html O'Reilly edition] (accessed on October 27, 2006) and the updated [http://www.faifzilla.org/ch03.html FAIFzilla edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181116000104/http://www.faifzilla.org/ch03.html |date=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}. Retrieved October 27, 2006.</ref><ref name="Berättar">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stallman |یەکەم=Richard M |ناونیشان=http://www.lysator.liu.se/history/garb/txt/87-2-rms.txt |سەردێڕ=RMS Berättar |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181126072301/http://www.lysator.liu.se/history/garb/txt/87-2-rms.txt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="freeasinfreedom-chap4">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Williams, Sam|سەردێڕ=Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software|ناونیشان=http://oreilly.com/openbook/freedom/ch04.html|بڵاوکەرەوە=O'Reilly Media|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٥٩٦-٠٠٢٨٧-٤}}</ref><ref name=russell>{{بیرخستنەوەی کتێب| سەردێڕ = [[Artificial Intelligence: A Modern Approach]] | edition = 3rd | ساڵ = ٢٠٠٩|دوایین١= Russell |یەکەم١= Stuart |دوایین٢= Norvig |یەکەم٢= Peter | authorlink1 = Stuart J. Russell | authorlink2 = Peter Norvig | پەڕە = [https://archive.org/details/artificialintell٠٠russ/page/n٢٢٩ ٢٢٩]}}</ref><ref name="Levy">Levy, S: ''Hackers''. Penguin, 1984</ref><ref name="Cringely">Robert X. [https://www.pbs.org/cringely/nerdtv/shows/#4 Cringely's interview with Brewster Kahle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017014035/http://www.pbs.org/cringely/nerdtv/shows/#4 |date=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ }}, around the 46th minute</ref><ref name="unplugged">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.datamation.com/osrc/article.php/12068_3737586_3/Richard-Stallman-Live-and-Unplugged.htm|سەردێڕ=Richard Stallman, Live and Unplugged|وتەگێڕانەوە=Q: You once said "the prospect of charging money for software was a crime against humanity." Do you still believe this? A: Well, I was not distinguishing the two meanings of free.|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170629211002/http://www.datamation.com/osrc/article.php/12068_3737586_3/Richard-Stallman-Live-and-Unplugged.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=freeasinfreedom-Chap1>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Williams, Sam|سەردێڕ=Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software|ناونیشان=https://archive.org/details/FreeAsInFreedom|بڵاوکەرەوە=O'Reilly Media|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٥٩٦-٠٠٢٨٧-٤}} Chapter 1. Available under the [[GFDL]] in both the initial [http://www.oreilly.com/openbook/freedom/ch01.html O'Reilly edition] (accessed on October 27, 2006) and the updated [http://www.faifzilla.org/ch01.html FAIFzilla edition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009092801/http://www.faifzilla.org/ch01.html |date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}. Retrieved October 27, 2006.</ref><ref name=OpenSources>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Various|سەردێڕ=Open Sources: Voices from the Open Source Revolution|بڵاوکەرەوە=O'Reilly Media|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=١-٥٦٥٩٢-٥٨٢-٣|chapter=Stallman chapter|chapterurl=http://www.oreilly.com/catalog/opensources/book/stallman.html}}</ref><ref name="Salus">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.groklaw.net/article.php?story=20050513135545766 |سەردێڕ=The Daemon, the GNU and the Penguin- by Peter H. Salus |بڵاوکەرەوە=Groklaw.net |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٠٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100505072505/http://www.groklaw.net/article.php?story=20050513135545766 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="newunix">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://groups.google.co.uk/group/net.unix-wizards/msg/4dadd63a976019d7?dmode=source |سەردێڕ=new UNIX implementation |بڵاوکەرەوە=Groups.google.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100125115446/http://groups.google.co.uk/group/net.unix-wizards/msg/4dadd63a976019d7?dmode=source |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="gnuproject">{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان=https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html | سەردێڕ=The GNU Project | یەکەم=Richard | دوایین=Stallman | ساڵ=١٩٩٨ | ئیش=Free Software Foundation | ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110424064815/https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="DuBois">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.fsf.org/working-together/profiles/free-software-foundation/ | سەردێڕ=Free Software Foundation | یەکەم=Steven | دوایین=DuBois | ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ئیش=Free Software Foundation | ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref><ref name="AI9">{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Stallman | یەکەم = Richard M |نووسەر٢= Sussman, Gerald J | ساڵ = ١٩٧٧| سەردێڕ = Forward Reasoning and Dependency-Directed Backtracking in a System for Computer-Aided Circuit analysis | بڵاوکەرەوە = Artificial Intelligence 9 | پەڕەکان = ١٣٥–١٩٦| ناونیشان = http://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/6255/AIM-380.pdf?sequence=4}}</ref><ref name="esr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://esr.ibiblio.org/?p=4386 |سەردێڕ=Why I think RMS is a fanatic, and why that matters |ئیش=Esr.ibiblio.org |ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180324053917/http://esr.ibiblio.org/?p=4386 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="PE">{{بیرخستنەوەی وێب| ڕێکەوت = ٢ی شوباتی ٢٠٠٦| سەردێڕ = POSIX 1003.1 FAQ Version 1.12 | ناونیشان = http://www.opengroup.org/austin/papers/posix_faq.html| ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref><ref name="Takver">[https://web.archive.org/web/20090601054752/http://melbourne.indymedia.org/news/2004/10/80957.php "Richard Stallman: GNU/Linux and a free society" article by Takver Sunday October 10, 2004 on ''Melbourne Indymedia'' site.] Hosted on the [[Wayback machine]].</ref><ref name=Church>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stallman.org/saint.html |سەردێڕ=St IGNUcius web page at www.stallman.org |بڵاوکەرەوە=Stallman.org |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref><ref name="faif">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Williams|یەکەم=Sam|سەردێڕ=Free as in Freedom: Richard Stallman's Crusade for Free Software|بڵاوکەرەوە=O'Reilly Media|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٠٢|ژپنک=٠-٥٩٦-٠٠٢٨٧-٤|ناونیشان=http://www.oreilly.com/openbook/freedom/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref><ref name="lemacs">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.jwz.org/doc/lemacs.html | سەردێڕ = The Lemacs/FSFmacs Schism | ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://www.webcitation.org/5lyRUxhVp?url=http://www.jwz.org/doc/lemacs.html}}</ref><ref name=leonard>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.salon.com/2002/04/02/stallman/ |دوایین=Leonard |یەکەم=Andrew |سەردێڕ=Code free or die|ئیش=[[Salon.com]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref><ref name="zagreb">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fsfeurope.org/documents/rms-fs-2006-03-09.en.html |سەردێڕ=Transcript of Richard Stallman on the Free Software movement, Zagreb; 2006-03-09 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[FSFE]]}}</ref><ref name="IFSO">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ifso.ie/documents/rms-2004-05-24.html |سەردێڕ=IFSO: Richard Stallman: The Dangers of Software Patents; 2004-05-24 (transcript) |بڵاوکەرەوە=Ifso.ie |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130115221652/http://www.ifso.ie/documents/rms-2004-05-24.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="copyright-and-globalization">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/copyright-and-globalization.html |سەردێڕ=Copyright and Globalization in the Age of Computer Networks&nbsp;– GNU Project&nbsp;– Free Software Foundation (FSF) |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190427203541/https://www.gnu.org/philosophy/copyright-and-globalization.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="gpl3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fsfeurope.org/projects/gplv3/#transcripts |سەردێڕ=GPLv3 – GNU General Public License, version 3 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ئیش=[[FSFE]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080111043428/http://fsfeurope.org/projects/gplv3/#transcripts |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="vrms">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vrms.alioth.debian.org/ |سەردێڕ=The Virtual Richard M. Stallman package |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[Debian]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160823192755/http://vrms.alioth.debian.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="debbug">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bugs.debian.org/cgi-bin/bugreport.cgi?bug=221807 |سەردێڕ=#221807 - "vrms and RMS disagree sometimes... AND depends on non-free section presence..." - Debian Bug report logs |بڵاوکەرەوە=Bugs.debian.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="free-encyclopedia">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html|ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ = The Free Universal Encyclopedia and Learning Resource|نووسەر = Richard Stallman|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20181025040155/http://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="encyclopedia">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html|ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ = The Free Encyclopedia Project|نووسەر = Richard Stallman|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250916022442/https://www.gnu.org/encyclopedia/encyclopedia.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="chavez">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fsf.org/blogs/rms/entry-20041206 |سەردێڕ=Encounter with President Chavez (2004-12-01 to 2004-12-06) — Free Software Foundation — working together for free software |بڵاوکەرەوە=Fsf.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="chavezthreat">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stallman.org/archives/2007-may-aug.html#27%20July%202007%20(Chavez%20threatens%20dignitaries)|سەردێڕ=Chavez threatens dignitaries|بڵاوکەرەوە=Stallman.org}}</ref><ref name="chaveztv">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,1535981,00.html|سەردێڕ=Chavez TV beams into South America |ئیش=The Guardian |شوێن=London | ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٥| ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٠| یەکەم=Alfonso | دوایین=Daniels}}</ref><ref name="politics-feb">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stallman.org/archives/2010-nov-feb.html#26%20February%202011%20(Telesur%20Propaganda) | سەردێڕ = 26 February 2011 (Telesur Propaganda) |ئیش= Political notes from 2010: November–February | یەکەم = Richard | دوایین = Stallman |بڵاوکەرەوە=Stallman.org |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref><ref name="kerala">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.financialexpress.com/fe_full_story.php?content_id=138464 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061208075556/http://www.financialexpress.com/fe_full_story.php?content_id=138464 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Kerala logs Microsoft out |بڵاوکەرەوە=The Financial Express |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref><ref name="president-india">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gnu.org.in/node/25 |سەردێڕ=Richard Stallman Meets the President of India |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071016191823/http://gnu.org.in/node/25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016191823/http://gnu.org.in/node/25 |date=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ }}</ref><ref name="stallman-royal">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fsf.org/news/stallman-royal.html |سەردێڕ=Meeting between Ségolène Royal and Richard Stallman |بڵاوکەرەوە=Fsf.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref><ref name="latin-america">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rudd-o.com/linux-and-free-software/c2a1success-for-free-software-in-latin-america <!-- Updated on July 25, 2016 from original: http://rudd-o.com/archives/2006/12/13/success-for-free-software-in-latin-america --> |سەردێڕ=Success for free software in Latin America! |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171226104358/https://rudd-o.com/linux-and-free-software/c2a1success-for-free-software-in-latin-america |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="kpoe">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wien.kpoe.at/news/article.php/20050803081612703|سەردێڕ=Protest in Brussels against software patents|بڵاوکەرەوە=Wien.kpoe.at|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171226104412/http://wien.kpoe.at/news/article.php/20050803081612703|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="mpaa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mccullagh.org/image/d30-23/richard-stallman-and-flag.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20020803023102/http://www.mccullagh.org/image/d30-23/richard-stallman-and-flag.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٠٢ |سەردێڕ=Protest outside and inside MPAA meeting on DRM |بڵاوکەرەوە=Mccullagh.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref><ref name="protest-france">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://stopdrm.info/index.php?2006/06/11/89-on-remet-ca-paris |سەردێڕ=Protest in France against DRM |بڵاوکەرەوە=Stopdrm.info |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702062335/http://stopdrm.info/index.php?2006%2F06%2F11%2F89-on-remet-ca-paris |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="protest-ati">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fsf.org/blogs/community/rms-ati-protest.html |سەردێڕ=Protest against ATI nearly led to the arrest of RMS| بڵاوکەرەوە=Free Software Foundation page}}</ref><ref name="amd-open">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://itknowledgeexchange.techtarget.com/enterprise-linux/amd-will-deliver-open-graphics-drivers/ |سەردێڕ=AMD will deliver open graphics drivers |بڵاوکەرەوە=Itknowledgeexchange.techtarget.com |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181205060711/https://itknowledgeexchange.techtarget.com/enterprise-linux/amd-will-deliver-open-graphics-drivers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="stallman-jewish-source-1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Basement Interviews-Freeing the Code|بڵاوکەرەوە= IA|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://archive.org/download/The_Basement_Interviews/Richard_Stallman_Interview.pdf|ڕێکەوتی سەردان = ٢٥ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref><ref name="IMSLP">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://imslp.wikidot.com/ |سەردێڕ=Main page of the IMSLP |بڵاوکەرەوە=wikidot.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20080415201349/http://imslp.wikidot.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٥ی نیسانی ٢٠٠٨}}</ref><ref name="Proulx">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=François Proulx|ناونیشان=https://www.flickr.com/photos/francois/23625436/ |سەردێڕ=Richard Stallman |بڵاوکەرەوە=Flickr |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref><ref name="Jobs">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://stallman.org/archives/2011-jul-oct.html#06_October_2011_(Steve_Jobs) |سەردێڕ=06 October 2011 (Steve Jobs) | یەکەم = Richard | دوایین = Stallman |ئیش= Political notes from 2011: July–October |بڵاوکەرەوە=Stallman.org |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref name="gpl3-22june">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fsfeurope.org/projects/gplv3/barcelona-rms-transcript.ca.html#draft2-preview |سەردێڕ=GPLv3 - Transcript of Richard Stallman from the third international GPLv3 conference, Barcelona; 2006-06-22 |زمان=ca |بڵاوکەرەوە=Fsfeurope.org |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110830142131/http://fsfe.org/projects/gplv3/barcelona-rms-transcript.ca.html#draft2-preview |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Clarke">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Clarke |یەکەم=Gavin |ناونیشان=https://www.theregister.co.uk/2011/10/10/stallman_glad_jobs_gone |سەردێڕ=Stallman: Jobs exerted 'malign influence' on computing |بڵاوکەرەوە=Theregister.co.uk |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180918021314/https://www.theregister.co.uk/2011/10/10/stallman_glad_jobs_gone |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="infoweek">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.informationweek.com/news/175802222?pgno=4 |سەردێڕ=A Rare Glimpse into Richard Stallman's World |بڵاوکەرەوە=Informationweek.com |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120403073315/http://www.informationweek.com/news/175802222?pgno=4 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="usesthis">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://richard.stallman.usesthis.com/ |سەردێڕ=the setup is a bunch of nerdy interviews: What do people use to get the job done? |بڵاوکەرەوە=Richard.stallman.usesthis.com |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717175618/http://richard.stallman.usesthis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="shaggygod">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bostonmagazine.com/articles/the_shaggy_god/ |سەردێڕ=The Shaggy God |بڵاوکەرەوە=Bostonmagazine.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120105024409/http://www.bostonmagazine.com/articles/the_shaggy_god/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105024409/http://www.bostonmagazine.com/articles/the_shaggy_god/ |date= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref><ref name="argentina">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Guillermo Rauch|ناونیشان=http://www.devthought.com/2012/06/09/richard-stallman-robbed-in-argentina/|سەردێڕ=Richard Stallman has his bag stolen in Argentina|بڵاوکەرەوە=Devthought.com|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120718014725/http://www.devthought.com/2012/06/09/richard-stallman-robbed-in-argentina/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٢|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718014725/http://www.devthought.com/2012/06/09/richard-stallman-robbed-in-argentina/ |date=١٨ی تەممووزی ٢٠١٢ }}</ref><ref name="stallman-computing">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160410035339/https://stallman.org/stallman-computing.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://stallman.org/stallman-computing.html |سەردێڕ=How I do my computing |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref><ref name="chromeos">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Arthur |یەکەم=Charles |ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/blog/2010/dec/14/chrome-os-richard-stallman-warning|سەردێڕ=Google's ChromeOS means losing control of data, warns GNU founder Richard Stallman|ئیش=guardian.co.uk |بڵاوکەرەوە=Guardian |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref name="strawmen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://thread.gmane.org/gmane.os.openbsd.misc/134336/focus=134979 |سەردێڕ=Real men don't attack straw men |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٩|نووسەر=Stallman, Richard |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=OpenBSD 'misc' Mailing List |وتەگێڕانەوە=For personal reasons, I do not browse the web from my computer |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181116045202/http://thread.gmane.org/gmane.os.openbsd.misc/134336/focus=134979 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="nochrome">Adhikari, Richard. [http://www.technewsworld.com/story/Why-Richard-Stallman-Takes-No-Shine-to-Chrome-71469.html "Why Richard Stallman Takes No Shine to Chrome"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123151909/http://www.technewsworld.com/story/Why-Richard-Stallman-Takes-No-Shine-to-Chrome-71469.html |date=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }} ''LinuxInsider'', December 15, 2010.</ref><ref name=CUT>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Event details: Talk by Richard rms Stallman|ناونیشان=http://www.ait.gu.se/aktuellt/kalendarium/Aktuellt_detalj/?eventId=1775246748|بڵاوکەرەوە=Chalmers University of Technology|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181106195703/https://ait.gu.se/aktuellt/kalendarium/Aktuellt_detalj/?eventId=1775246748|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="boston-review">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stallman|یەکەم=Richard|سەردێڕ=Who does that server really serve?|ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html|بڵاوکەرەوە=[[GNU]], [[Boston Review]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191227033625/https://www.gnu.org/philosophy/who-does-that-server-really-serve.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="acmawards">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://awards.acm.org/award_winners/stallman_9380313.cfm |سەردێڕ=Richard Stallman - Award Winner | وێبگە=ACM Awards | بڵاوکەرەوە=[[Association for Computing Machinery]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref><ref name="examples">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hill|یەکەم=Benjamin Mako|سەردێڕ=Show Me the Code|ناونیشان=http://revealingerrors.com/show_me_the_code|ئیش=Revealing Errors|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|authorlink=Benjamin Mako Hill|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٠٩}} {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Assange|یەکەم=Julian|سەردێڕ=Interview Assange and RMS|ناونیشان=http://rt.com/news/wikileaks-revelations-assange-interview/|شوێن=London|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە= RT |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Facebook, Google, Yahoo– all these major U.S. organizations have built-in interfaces for US intelligence. It's not a matter of serving a subpoena. They have an interface that they have developed for U.S. intelligence to use.}}</ref><ref name="Hedersdoktorer">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kth.se/en/om/fakta/fame/hedersdoktorer/hedersdoktorer-vid-kth-1.3974 |سەردێڕ=KTH &#124; Honorary doctors at KTH |بڵاوکەرەوە=Kth.se |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150417073005/http://www.kth.se/en/om/fakta/fame/hedersdoktorer/hedersdoktorer-vid-kth-1.3974 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="wired">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wired.com/wired/archive/11.11/linus_pr.html |سەردێڕ=Leader of the Free World, ''Wired'' Magazine, Issue 11.11, November 2003 |بڵاوکەرەوە=Wired.com |ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref><ref name="pioneer">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://w2.eff.org/awards/pioneer/1998.php |سەردێڕ=EFF: Torvalds, Stallman, Simons Win 1998 Pioneer Awards |بڵاوکەرەوە=W2.eff.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171108234837/https://w2.eff.org/awards/pioneer/1998.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="linux gnu">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/linux-gnu-freedom.html |سەردێڕ=Linux, GNU, Freedom by Richard M. Stallman |بڵاوکەرەوە=Gnu.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref><ref name="free-open">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/free-software-for-freedom.html |سەردێڕ=Why "Free Software" is better than "Open Source" |بڵاوکەرەوە=Gnu.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref><ref name="why-open">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/shouldbefree.html|سەردێڕ=Why Software Should Be Free|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=gnu.org|نووسەر=Richard Stallman|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015000749/http://www.gnu.org/philosophy/shouldbefree.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="in-a-name">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gnu.org/gnu/why-gnu-linux.html |سەردێڕ=What's in a name? by Richard Stallman |بڵاوکەرەوە=Gnu.org |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref><ref name="torino">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fsfeurope.org/projects/gplv3/torino-rms-transcript.en.html#note-on-ip|سەردێڕ=Transcript of Richard Stallman speaking on GPLv3 in Torino|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٦|وتەگێڕانەوە=Everyone who uses the term intellectual property is either confused himself or trying to confuse you.|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070127230927/http://www.fsfeurope.org/projects/gplv3/torino-rms-transcript.en.html#note-on-ip|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="mirage">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gnu.org/philosophy/not-ipr.xhtml |سەردێڕ=Did You Say "Intellectual Property"? It's a Seductive Mirage by Richard M. Stallman |بڵاوکەرەوە=Gnu.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120626074258/http://www.gnu.org/philosophy/not-ipr.xhtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="athens">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mail.fsfeurope.org/pipermail/wsis-pct/2006-April/001115.html |سەردێڕ=Email "IP Justice Comment on Top Policy Issues for Athens" |بڵاوکەرەوە=Mail.fsfeurope.org |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171108235001/http://mail.fsfeurope.org/pipermail/wsis-pct/2006-April/001115.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="fsfindia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FSF India: A Q & A session with Richard M. Stallman |بڵاوکەرەوە=Free Software Foundation of India |ناونیشان=http://www.gnu.org.in/node/68 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061015205039/http://www.gnu.org.in/node/68 <!-- Bot retrieved archive --> |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061015205039/http://www.gnu.org.in/node/68 |date=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ }}</ref><ref name="Stallman, Why It Is (2012)">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stallman |یەکەم=Richard |سەردێڕ=Why It Is Important Not to Have Children |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٢|وێبگە=Stallman.org |ناونیشان=https://stallman.org/articles/children.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121102070833/https://stallman.org/articles/children.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="black-and-white">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://torvalds-family.blogspot.com/2008/11/black-and-white.html | سەردێڕ = Black and white | بڵاوکەرەوە = Linus' blog | ڕێکەوت = ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref name="macfound">[http://www.macfound.org/site/c.lkLXJ8MQKrH/b.1142703/k.787E/Fellows_List__August_1990.htm] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120307004157/http://www.macfound.org/site/c.lkLXJ8MQKrH/b.1142703/k.787E/Fellows_List__August_1990.htm |date=March 7, 2012}}</ref><ref name="ahref">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ahref.com/guides/industry/199907/0727piou2.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20000816100041/http://www.ahref.com/guides/industry/199907/0727piou2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٠٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |سەردێڕ=ahref.com > Guides > Industry > WWW8 Notes: Open-Source Software and Software Patents |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٥|df=mdy-all}}</ref><ref name="takeda">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.takeda-foundation.jp/en/aboutus/topics/p20010911.html |سەردێڕ=The Takeda Foundation |بڵاوکەرەوە=Takeda-foundation.jp |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="takeda-mit-2001-10-17">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Stallman shares Takeda award of nearly $1M | بڵاوکەرەوە = MIT | ڕێکەوت = ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١| ناونیشان = http://web.mit.edu/newsoffice/2001/stallman-1017.html | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref><ref name="glasgow">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gla.ac.uk/news/archive/2001/february/headline_29920_en.html |سەردێڕ=University of Glasgow :: University news :: Archive of news :: 2001 :: February :: University announces honorary degrees to celebrate 550th anniversary |بڵاوکەرەوە=Gla.ac.uk |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="NAE">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nae.edu/MembersSection/Directory20412/30606.aspx |سەردێڕ=NAE Website - Dr. Richard M. Stallman |بڵاوکەرەوە=Nae.edu |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="VUB">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vub.ac.be/english/home/DHC/overview.html |سەردێڕ=Vrije Universiteit Brussel |بڵاوکەرەوە=Vub.ac.be |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402140640/http://www.vub.ac.be/english/home/DHC/overview.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="UNSA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bo.unsa.edu.ar/cs/R2004/R-CS-2004-0204.html |سەردێڕ=RESOLUCIÓN CS N° 204/04 |بڵاوکەرەوە=Bo.unsa.edu.ar |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110531174108/http://bo.unsa.edu.ar/cs/R2004/R-CS-2004-0204.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=UNI>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Richard Matthew Stallman ofrecerá conferencia orientada al uso del software libre|ناونیشان=http://www.uni.edu.pe/sitio/novedades/2008/np_081114_stallman.htm|ئیش=Nota de Prensa|بڵاوکەرەوە=Universidad Nacional de Ingeniería del Perú|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120707171139/http://www.uni.edu.pe/sitio/novedades/2008/np_081114_stallman.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠١٢|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707171139/http://www.uni.edu.pe/sitio/novedades/2008/np_081114_stallman.htm |date= ٧ی تەممووزی ٢٠١٢ }}</ref><ref name=UIGV>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Universidad Garcilaso realizó Conferencia Magistral a cargo del Dr. Richard Stallman |ناونیشان=http://www.uigv.edu.pe/relaciones-publicas/3108_conferenciastallman.php |ئیش=Noticias Garcilasinas |بڵاوکەرەوە=Universidad Inca Garcilaso de la Vega |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120623143602/http://www.uigv.edu.pe/relaciones-publicas/3108_conferenciastallman.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120623143602/http://www.uigv.edu.pe/relaciones-publicas/3108_conferenciastallman.php |date=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢ }}</ref><ref name="unipv">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.unipv.eu/on-line/Home/Ateneo/Organidigoverno/Rettore/articolo1229.html | سەردێڕ = Laurea in Ingegneria Informatica a Richard Stallman. | نووسەر = University of Pavia | ڕێکەوتی سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20111004234138/http://www.unipv.eu/on-line/Home/Ateneo/Organidigoverno/Rettore/articolo1229.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="20minutos">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.20minutos.es/noticia/197555/0/richard/stallman/linux/ |سەردێڕ=El padre del software libre, Premio Internacional Extremadura |بڵاوکەرەوە=20minutos.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="Lakehead">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=TRVzZogu3qU |سەردێڕ=RMS Given Honorary Degree at Lakehead |بڵاوکەرەوە=YouTube.com |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="Agora">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://agora.lakeheadu.ca/agora.php?st=327 |سەردێڕ=Honorary Degree Recipients |بڵاوکەرەوە=Agora.lakeheadu.ca |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130821115904/http://agora.lakeheadu.ca/agora.php?st=327 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٣|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821115904/http://agora.lakeheadu.ca/agora.php?st=327 |date=٢١ی ئابی ٢٠١٣ }}</ref><ref name="UNC">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.unc.edu.ar/seccion/novedades/2011/agosto/honoris-causa-para-richard-stallman-el-guru-del-software-libre | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20111024041223/http://www.unc.edu.ar/seccion/novedades/2011/agosto/honoris-causa-para-richard-stallman-el-guru-del-software-libre | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ | trans-title = Honoris Causa for Richard Stallman, Free Software guru | سەردێڕ = ''Honoris Causa para Richard Stallman, el gurú del software libre'' | نووسەر = National University of Córdoba | زمان = Spanish | ڕێکەوت = ١٦ی ئابی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name="CONCORDIA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.concordia.ca/cunews/main/stories/2014/10/01/concordia-awardshonorarydoctoratestoaquebecbusinessleaderaninter.html |سەردێڕ=Concordia awards 3 new honorary doctorates}}</ref><ref name="SchuesslerInterview">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=fkkDvKGcNSo&t=38m01s |سەردێڕ=Richard Stallman: Apple fanboys are foolish people}}</ref><ref name="UPMC">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upmc.fr/en/university/history_and_famous_people/doctors_honoris_causa/the_dhc_ceremony_at_the_sorbonne/the_2016_dhc.html|سەردێڕ=Cérémonie des docteurs honoris causa 2016|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171226104603/http://www.upmc.fr/en/university/history_and_famous_people/doctors_honoris_causa/the_dhc_ceremony_at_the_sorbonne/the_2016_dhc.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="SchuesslerNewspaper">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tagesanzeiger.ch/digital/internet/freiheitskaempfer-rebell-und-papst/story/25800176|سەردێڕ=Freiheitskämpfer, Rebell und Papst}}</ref><ref name="gnuhealthcon2016">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gnuhealthcon.org/2016-las_palmas/awards.html|سەردێڕ=GNU Health Social Medicine Awards 2016|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181208001924/http://www.gnuhealthcon.org/2016-las_palmas/awards.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی}} {{Bibliowiki|Richard Stallman}} * {{Dmoz|Computers/History/Pioneers/Stallman%2C_Richard/}} * [https://www.gnu.org/philosophy/ Essays on the ''Philosophy of the GNU Project''], almost all written by Stallman * {{Gutenberg author | id=Stallman, Richard}} * {{Internet Archive author |sname=Richard Matthew Stallman}} * {{IMDb name}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جاڤا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Stallman}} [[پۆل:لینوکس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:بلۆگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:پڕۆگرامەرەکانی کۆمپیوتەر لە ئەمریکا]] [[پۆل:مولحیدانی ئەمریکا]] [[پۆل:نەرمامێرە خۆڕایییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:بێخوایانی ئەمریکی]] 1gc3nks2bs8cdimvlf8qlad75f4awte 0 5836 1585777 1553792 2026-05-21T08:23:22Z ~2026-30568-25 76502 سڕینەوەی دەقێکی ڕقاوی 1585777 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Şehîd Margrêt Corc, yekem pêşmergeya kurd.jpg|وێنۆک]] '''مارگرێت جۆرج''' ({{بە سوریانی|ܡܪܓܪܝܬ ܓܝܘܪܓܝܣ ܫܠܘ}}) ئافرەتێکی [[ئاشووری]]ی بوو کە بە یەکەم ژنی [[پێشمەرگە]]ی کورد ناوی لێدەبەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beitler|یەکەم=Ruth Margolies|سەردێڕ=Women and the military: global lives in focus|دوایین٢=Gerstein|یەکەم٢=Sarah M.|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO, An Imprint of ABC-CLIO, LLC|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٦٠٢٢-٥|زنجیرە=Women and society around the World|شوێن=Santa Barbara, California}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |journal=Middle East Journal |بەرگ=٧٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٤٦|issn=0026-3141}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The First Female 'Kurdish' Fighter Was Assyrian |ناونیشان=http://www.aina.org/news/20180627220418.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.aina.org}}</ref> مارگرێت لە تەمەنی ٢٠ ساڵیدا چووە نێو ھێزەکانی پێشمەرگەکانی [[مەلا مستەفای بارزانی]] و بە ھۆی ئازایی و نەترسییەکەوە زۆر زوو بەناوبانگ بوو. وێنەکانی مارگرێت بۆ ھاندانی کوردەکان، بە گشتی لەنێو کۆمەڵانی خەڵکدا بڵاو کرایەوە. بەڵام لە شەوی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩ لە گوندی [[قەڵاقومری]] لە بۆسەیەکدا بە شێوەیەکی گوماناوی کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Margaret George Shello – Kurdish Women's Library, Archive and Research Center |ناونیشان=https://pirtukxaneyajinenkurdistan.com/en/post/margaret-george-shello/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=Margaret George Shello |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20220322130606408941 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdipedia.org |زمان=tr}}</ref> == ئەمانەش بیبینە == * [[فرانسیس یووسف تۆما]] * [[لازار میخۆ حەننا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.emrro.com/margiret.htm مارگریت - تاقه‌ پێشمه‌رگه‌ی ژن له‌ شۆڕشی ئه‌یلوول - چی به سه‌رهات و بۆ باسی ناکرێ؟]- ماڵپەڕی ئەمڕۆ * [http://www.edessa.com/women/margaret.htm Margaret George: An Assyrian Combat Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126182054/http://www.edessa.com/women/margaret.htm |date=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} * [http://www.kurdistanpost.com/view.asp?id=5dd26669 بۆچی "حه‌مایل خانی" ژنی مه‌لا مسته‌فا داوای لێکرد"مارگرێت" بکوژێ؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813120336/http://www.kurdistanpost.com/view.asp?id=5dd26669 |date=١٣ی ئابی ٢٠١٠ }}- کوردستانپۆست {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:مەسیحییەکانی عێراق]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:پێشمەرگە]] n7j9ut83knvq4ss31okg6p81uadh1dc 1585788 1585777 2026-05-21T09:17:09Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-30568-25|~2026-30568-25]] ([[User talk:~2026-30568-25|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1553792 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Şehîd Margrêt Corc, yekem pêşmergeya kurd.jpg|وێنۆک]] '''مارگرێت جۆرج''' ({{بە سوریانی|ܡܪܓܪܝܬ ܓܝܘܪܓܝܣ ܫܠܘ}}) ئافرەتێکی [[ئاشووری]]ی بوو کە بە یەکەم ژنی [[پێشمەرگە]]ی کورد ناوی لێدەبەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beitler|یەکەم=Ruth Margolies|سەردێڕ=Women and the military: global lives in focus|دوایین٢=Gerstein|یەکەم٢=Sarah M.|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO, An Imprint of ABC-CLIO, LLC|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٦٠٢٢-٥|زنجیرە=Women and society around the World|شوێن=Santa Barbara, California}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bengio |یەکەم=Ofra |ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=Game Changers: Kurdish Women in Peace and War |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/43698618 |journal=Middle East Journal |بەرگ=٧٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٤٦|issn=0026-3141}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The First Female 'Kurdish' Fighter Was Assyrian |ناونیشان=http://www.aina.org/news/20180627220418.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.aina.org}}</ref> مارگرێت لە تەمەنی ٢٠ ساڵیدا لە کاتێکدا کە کوردە [[موسوڵمان]]ەکان پێشمەرگەبوونیان بۆ ژنان بە قەدەغە دەزانی چووە نێو ھێزەکانی پێشمەرگەکانی [[مەلا مستەفای بارزانی]] و بە ھۆی ئازایی و نەترسییەکەوە زۆر زوو بەناوبانگ بوو. وێنەکانی مارگرێت بۆ ھاندانی کوردەکان، بە گشتی لەنێو کۆمەڵانی خەڵکدا بڵاو کرایەوە. بەڵام لە شەوی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٦٩ لە گوندی [[قەڵاقومری]] لە بۆسەیەکدا بە شێوەیەکی گوماناوی کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Margaret George Shello – Kurdish Women's Library, Archive and Research Center |ناونیشان=https://pirtukxaneyajinenkurdistan.com/en/post/margaret-george-shello/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=Margaret George Shello |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20220322130606408941 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdipedia.org |زمان=tr}}</ref> == ئەمانەش بیبینە == * [[فرانسیس یووسف تۆما]] * [[لازار میخۆ حەننا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.emrro.com/margiret.htm مارگریت - تاقه‌ پێشمه‌رگه‌ی ژن له‌ شۆڕشی ئه‌یلوول - چی به سه‌رهات و بۆ باسی ناکرێ؟]- ماڵپەڕی ئەمڕۆ * [http://www.edessa.com/women/margaret.htm Margaret George: An Assyrian Combat Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126182054/http://www.edessa.com/women/margaret.htm |date=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} * [http://www.kurdistanpost.com/view.asp?id=5dd26669 بۆچی "حه‌مایل خانی" ژنی مه‌لا مسته‌فا داوای لێکرد"مارگرێت" بکوژێ؟] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813120336/http://www.kurdistanpost.com/view.asp?id=5dd26669 |date=١٣ی ئابی ٢٠١٠ }}- کوردستانپۆست {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:مەسیحییەکانی عێراق]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:پێشمەرگە]] 789l4igbs4kevu6xtenlwjxthd441qe 0 7894 1585595 1584087 2026-05-20T12:24:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585595 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە}} {{ویکیسازی}} {{خاوێنکردن}} {{بیروبڕوای ئایینی | بیروبڕوا = مەسیحییەت | وێنە = [[پەڕگە:Cristo Redentor Rio de Janeiro 4.jpg|210px]] | لێدوان = [[یەسووع|یەسووعی مەسیح]]: کەسایەتیی سەرەکی لە ئایینی مەسیحییەتدا. | ئایین = مەسیحییەت | سەرکردە = بابا بینیدکتۆسی شازدەھەمی [[کڵێسای کاتۆلیک|کڵێسای کاتۆلیکی]]{{ھن}}بەتڕیرک بابا شنۆدەتی سێیەمی کڵێسای قوبتی ئۆرسۆدۆکسی{{ھن}}بەتڕیرک بریتلماوسی یەکەمی بەتریریکییەتی قوستەنتینییەی ڕۆم ئۆرسۆدۆکسی{{ھن}}شاژن [[ئێلیزابێتی دووەم|ئێلیزابێسی دووەم]] سەرگەورەی کڵێسای ئەنجلیکانییەت{{ھن}}و ھتد… | مێژووی دەرکەوتن = ساڵی [[٢٧]]. | شوێنی دەرکەوتن = [[ئورشەلیم|قودس]]/[[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]] | تایبەتمەندییەکان = | لق لێ بۆوە لە = | لقەکان = [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیک]]، [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی]]، ئۆرسۆدۆکسی بەرەبەیان، [[پرۆتێستانت|پرۆتستانت]] | شوێنگە = [[ئەمریکای باکوور]]، [[ئەمریکای باشوور]]، [[ئەورووپا]]، [[ئۆقیانووس]]، [[ئەفریقای ناوەڕاست]] و [[ئەفریقای باشوور]]، ھەروەھا لە [[ئاسیا]]دا کەمینە پێک دێنن. | چەندجارەیی = ٢٫٥ ملیار | دامەزرێنەر = [[یەسووع|یەسووعی مەسیح]] | زانستگەکان = [[کڵێسای بەرزبوونەوە، ئورشەلیم]]، قودسی ڕۆژھەڵات، {{flag|Palestine}} * کڵێسای مەھد، [[بەیت لەحم]]،{{flag|Palestine}} * کڵێسای بەشارە، ناسیڕە،{{flag|Israel}} * کاتدرائییەتی پایەدار بوتڕووس، [[ڤاتیکان]] بۆ کڵێسای کاتۆلیکی * چیای ئاسۆس، [[یۆنان]] بۆ [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]]. | ھاوشێوەیی = [[جوولەکایەتی]]، [[ئیسلام]]، [[مەنداییەتی]]، [[بەھایی]]، [[ئایینی سیخی|سیخی]]، [[ئێزیدی]]. | بڕواگەل = [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] }} '''مەسیحییەت''' یان (لە وشەی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] مەسیح، بەواتای شۆراو بە ڕۆنێکی پیرۆز،<ref>وتاری [[مەسیح]]</ref> بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزیی]]: Christianity، لە وشەی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]: Xριστός ،Khristos، یاخود Christ، [[وێژە]]یییانە: «کەسێکی پاکبووەوە لە گوناھ») لە کوردەواریدا پێیان دەڵێن ([[مەسیحی|فەلە]])، یەکێکە لە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان|ئایینە ئاسمانییەکان]]، [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]] و [[یەکتاپەرستی|ئایینە یەکتاپەرستییەکان]]، ڕەگی وشەی مەسیحییەت لە مەسیحەوە ھاتووە، بەواتای کەسی ھەڵبژێردراو یاخود بە ئاو شۆراوە و پاکبووەوە، ئەم ناونانەش دەگەڕێتەوە بۆ [[مەسیح]] یاخود [[یەسووع|یەشوا]] کە بەپێی بڕوای مەسیحییەت بێت، [[یەسووع|یەشوا]] کوڕی خوایە، خودای جەستەگەرە، خودای بەوەفایە و ھتد… لەو جۆرە ناونانانە؛ ئایینی مەسیحییەت لەئێستادا گەورەترین ئایینە و بە پلەی یەکەم دێت و بەدوای ئەویش ئایینی [[ئیسلام]]ە. <!--تکایە دەستکاری ئەمە مەکەن! سەلمێندراوە کە مەسیح گەورەترین ئاینە نەک ئیسلام!! --><ref>Retrieved in 2016 [http://www.infoplease.com/toptens/organizedreligions.html from infoplease]</ref> مێژووی دروستبوونی مەسیحییەت دەگەڕێتەوە بۆ دەوروبەری ساڵی [[٢٧]]ی [[ڕۆژژمێری زایینی|زایین]] لەڕەگێکی ھاوبەش لەگەڵ [[جوولەکایەتی|ئایینی جوولەکایەتیی]]، کە تا ئێستا شوێندەستی ئەو ڕەسەنییەتە ھاوبەشە وەک خۆی ماوەتەوە لەڕێگەی بەپیرۆز ڕاگرتنی [[تەورات]] و [[تەناخ]] لەلایەن [[مەسیحی]]ییەوە کە ناوی دەبەن بە [[پەیمانی کۆن]] کە بەشی یەکەمی [[پەرتووکی پیرۆز]] پێک دێنێت لەلای مەسیحییەکان، لەکاتێکدا کە [[پەیمانی نوێ]]، بەشی دووەم پێک دێنێت. مەسیحییەکان پێیان وایە کە پێشگوێیەکانی کە [[پێغەمبەر]]انی [[پەیمانی کۆن]] کردوویانە، لە یەشوادا ڕووی داوە، ئەمەشە ھۆی ڕێزگرتنییان لە [[تەورات]]، بەڵام بەشێوەیەکی گشتی [[پەیمانی نوێ]] باس لە خوێندنەکان و ئامۆژگارییەکان و ژیانی [[عیسا]] دەکات، کە کۆی بڕواکانی مەسیحییەت پێک دێنێت.{{ھن}} زۆرترین شوێنکەوتووانی مەسیحییەت لەچەندین [[ڕێباز]]، بڕوایان وایە کە [[یەسووع]]، [[مەسیح]] و [[خودای کوڕ|کوڕە]] واتە کەسی دووەمە لە [[سیانەیی پیرۆز|سێ شێوەیی خودا]]، ھەروەھا ئەو [[خودا|خواوەندێکی]] تەواوە. ھەروەھا لە [[مریەم]]ی پاکیزە لەدایکبووە بە شێوەیەکی [[دەرئاسا]]. لەماوەی ژیانی زەوییدا، خاوەنی کۆمەڵێک زۆر لە [[موعجیزە|پەرجوو]] و شتی سەرسوورھێنەر بووە، دواتریش لەخاچدرا و کوژرا بەھۆی کووفر و گوناھەکانی مرۆڤەوە، پاشان دواتری لە مردن ھەڵدەستێتەوە لەڕۆژی سێیەمدا و دەگەڕێتەوە بۆ ئاسمان یەکگرتوو لەگەڵ [[خودای باوک]]، بەوجۆرەی کە ڕۆحی لەلای ئاسمانە و لە [[جەژنی زیندووبوونەوە|ڕۆژی زیندووبوونەوە]]دا دەگەڕێتەوە بۆ سەرزەوی و ئاشتی دەگەڕێنێتەوە و ژیانی نەمری دەدات بە چاکان و پاشان لە [[بەھەشت]]دا.{{ھن}} حەوزی خۆرھەڵاتیی [[دەریای ناوین|دەریای سپی ناوین]] چەقی قورسایی ئایینی مەسیحییەت بوو لە سەدە سەرەتایییەکاندا و [[ئورشەلیم]]، [[ئەنتاکیا]]، ئەلرەھا، [[ئەسکەندەریە|ئەسکەندەرییە]] پایتەختی ڕۆشنبیریی مەسیحییەت بوون پێش گواستنەوەی بۆ [[ڕۆما]] و [[قوستەنتینە|قوستەنتینیە]] و کاریگەرییان لە [[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناویندا]].{{ھن}} مەسیحییەت زۆری ناڵاند لەسەرەتاکانییەوە بەدەست سەرکوتکردن و کپکردنەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپڕاتۆرییەتیی ڕۆمی]] بەڵام لە[[سەدەی ٤ەم|سەدەی چوارەمەوە]] ئایین زاڵبوو بەسەر ئیمپڕاتۆرییەتدا سوودی لە ڕۆشنبیریی [[یۆنانی ڕۆمی|یۆنانی]] و ڕۆمانی وەرگرت و بەقووڵی کاریگەرییان ھەبوو لەسەری. وەک ھەر ئایینێکی دیکە، لەنێو مەسحییەتدا کۆمەڵێک ھۆز و [[ڕێباز]] و [[کڵێسا]] سەری ھەڵدا کە پۆلێن دەکرێن بۆ شەش خێزانی گەورە: شەقبوونەکان ھاوکات بوون لە [[سەدەی ٤ەم|سەدەی چوارەمدا]] کاتێ کە [[کڵێسا]]کانی [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی]] و ئۆرسۆدۆکسی کۆن لەیەک جیابوونەوە، لەپاش ئەو ساڵی ١٠٥٤ [[لێکترازانی گەورە|شەقبوونی گەورە]] ڕوویدا لەنێوان [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلۆکییەت]] و ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی دواتریش [[پرۆتێستانت|پرۆتستانییەت]] لەماوەی [[سەدەی ١٦یەم|سەدەی شازدەھەم]]دا کە ناسراوە بە چەرخی چاکسازیی. وەک چۆن کاریگەر بووە، مەسیحییەت کاریگەریشی بەسەر ئایینەکانی ترەوە ھەیە و جێ دەستی زۆر دیاری ھەیە لەسەر شارستانییەتی نوێ و مێژووی مرۆڤایەتی لەچەندین سەدە و چەرخی جیا جیادا. '''ڕێژە زیاتر لە ٢.٥۳ ملیار (ئاماری ساڵی ٢٠٢٢)'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Population Clock: 7.9 Billion People (2022) - Worldometer|ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/#religions|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.worldometers.info|زمان=en}}</ref> {| class="wikitable" |{{ناوەڕاست|ئاماری وڵاتان {{ژێدەر پێویستە}}}} {| class="wikitable" |[[یەکێتیی ئەورووپا]] | ٣٩۹٬۲٤۰٬٠٠٠ | |- |[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | ٣٠۱٬۳٦۰٬٠٠٠ | |- |[[بەڕازیل]] | ٢٠٠٬٠٠٠٬٠٠٠ | |- |[[مەکسیک]] | ١٢٤٬٠٠٠٬٠٠٠ | |- |[[ڕووسیا|ڕوسیا]] | ١٠٥٬٠٠٠٬٠٠٠ | |- |[[نێجیریا|نەیجیریا]] | ٩٦٬٠٠٠٬٠٠٠ | |- |[[فلیپین]] | ٨٦٬٧٩٠٬٠٠٠ | |- |[[چین]] | ٦۷٬۳٤۰٬٠٠٠ | |- |کۆنگۆ | ٦۳٬۷۳۰٬٠٠٠ | |- |[[ئەڵمانیا]] | ٥٨٬٠٠٠٬٠٠٠ | |- |[[ئیتیۆپیا|ئیثیۆپیا]] | ٥۳٬۲۱۰٬٠٠٠ | |- |[[ئیتالیا|ئیتاڵیا]] | ٥١٬٠٠٠٬٠٠٠ | |- |[[ئینگلتەرا|بەڕیتانیا]] | ٤٧٬٠٣٠٬٠٠٠ | |- |[[کۆلۆمبیا|کۆڵۆمبیا]] | ٤٢٬٨١٠٬٠٠٠ | |- |[[ئەفریقای باشوور]] | ٤٠٬٥٦٠٬٠٠٠ | |- |[[فەڕەنسا]] | ٣٩٬٥٦٠٬٠٠٠ | |- |[[ئوکراینا]] | ٣٨٬٠٨٠٬٠٠٠ | |- |[[ئیسپانیا]] | ٣٦٬٢٤٠٬٠٠٠ | |- |[[پۆڵەندا]] | ٣٦٬٠٩٠٬٠٠٠ | |- |[[ئەرژەنتین]] | ٣٤٬٤٢٠٬٠٠٠ | |- |[[میسر]] |نزیکەی ۱٠٫٠٠٠٫٠٠٠ | |} |} == دامەزراندن و گەشەکردن == === یەشوو کریستی مەسیح === {{سەرەکی|یەشوو کریستی}} [[پەڕگە:ArmenianBiblePage sm 14 c.jpg|چەپ|180px|وێنۆک|بەرگێکی کەلەپووریی دێرین لە [[پەیمانی نوێ]] بە[[زمانی ئەرمەنی]]ی: ئینجیل خۆی بەم جۆرە دەناسێنێت کە "''ئەو ئایەیانە بۆتان تەرخان کراوە و نێردراوە تاوەکو بڕوا بھێنن بەوەی کە یەشوو، مەسیحە و کوڕی خودایە تاوەکو لەژێر ناوی ئەودا بژین، ئەگەڕ باوەڕدارن. "''.(یوحەننا ٣١/٢٠)]] ھەرچوار گۆسپلەکەی [[ئینجیل|پەیمانی نوێ]] بە سەرچاوەی سەرەکی گێراندنەوەی بەسەرھاتی ژیانی [[یەسووع|یەشوو]] دادەنرێت، چەند نووسراو و دەقێکی دیکەش ھەن کە ناو دەبرێن بە ئینجلی ھەڵبەستراو یاخود ئینجیلی پشتپێنەبەستراو کە ئەوانیش باس لەژیانی ناوبراو دەکەن، ھەروەھا لە ھەندێک لە نووسراوەکانی وتاربێژە ڕۆمانییەکاندا باسی لێکراوە بە درێژیی، وەک ئەوەی کە لەنووسراوەکانی [[سیسرۆ]]دا ھاتووە. بەپێی گۆسپلەکان، [[یەسووع|یەشوو]] لە بەیتلەحم لەدایک بووە لە سەردەمی حوکمڕانیی ھیرۆدسی گەورەدا و نەتوانراوە وەک خۆی کاتی لەدایکبوونی دیاریی بکرێت، دیارە زۆرینەی لێکۆڵەرەوان وای دیاریی دەکەین کە لەنێوان ساڵانی ٨ بۆ ٤ ی [[پێش زایین]] لەدایکبووە. مەتتا و [[ئینجیلی لۆقا|لۆقا]] کۆکن لەسەر ئەوەی کە یەشوو لە نەوەی یەھوزایە، یەھوزاش خێڵێکی سەرەکی دوازدە خێڵی بەنی ئیسرائیل بوو. ھەروەھا کۆکیشن لەسەر ئەوەی کە بەشێوەی موعجیزە لەدایک بووە بەبێ بوونی ڕەگەزی [[نێر]]ینە، ئەم ڕووادەوەش لە [[کڵێسا]]دا بەناوی «لەدایکبوون لە پاکیزە» ناو دەبرێت. لەگەڵ ئەوەی کە لە بەیتلەحم لەدایک بووە، بەڵام زۆرینەی ساڵەکانی ژیانی لە ناسیڕە بەسەر بردووە. یەشوو لە ژینگەیەکی یەھودیدا گەورە بووە کە چاوەڕێی ھاتنی ماشیحییان دەکرد، پێش دەستپێکردن بە چالاکییەکانی، لەلای یوحەننای بەئاوەشۆر پەروەردە بووە، لەدەوروبەری ساڵی [[٢٧]]دا و کاتێک کە تەمەنی ٣٠ ساڵ بوو بەنزیکەیی؛ بانگەوازەکەی کە لەسەر دەستی یوحەننا وەرگرتبوو دەست پێکرد کە خەڵکی بانگ دەکرد بۆ تۆببەکردن، بەجۆرێ بوو کە ناوچەی ڕووباری ئەردەنی جێھێشت و بەرەو باکوور ئاراستەی گۆڕی تا وەکوو لە گوندی ناحوم گیرسایەوە، پاشان گوزەری دەکرد بەنێو دێیەکانی جەلیل و باشووری لوبنان و ھەندێک ناوچە لەدەوروبەری جۆلان و باکووری [[ئوردن|ئەردەن]] کە بەناوی «دە شار»ەکەوە ناسراوە، ھەروەھا ھەندێک ناوچەی تری وەک خەلیل و [[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]] و ھتد… ئامۆژگارییەکانی یەشوو بەگشتی باسی لە وازھێنان لە ھەوەسە جەستەیییەکان و گرنگیدان بە شتە ڕۆحییەکان دەکرد، ناڕەزا بوو بەرامبەر خۆبەزلزانین و لەخۆبایی مرۆڤ و ھەندێ لە قەدەغەکراوەکانی ئاینی یەھوودی چارەسەر کرد و ھەندێکی ترییانی توند تر کرد وەکوو تەڵاقدان، ھەروەھا ڕووناکی خستبووە سەر ڕۆڵی ئیمان لە بەدیھێنانی وەفادا، و گرنگیی خۆشەویستیی و مەحەببەت. ئینجیلەکان، بەشێوەیەکی چڕتر باس لە بەسەرھاتەکان دەکەن، یان بڵێین بەگشتی باس لە ژمارەیەکی زۆر لە سەرسووڕھێنەر و موعجیزەکان دەکەن کە یەشوو خاوەنی بووە: [[پەڕگە:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|ڕاست|240px|وێنۆک|بەئاگاھێنانەوە لەسەر چیا، بەڕیشەی کارڵ بلوش.]] {{دەقی تایبەت|یەشوو بانگھێشتی دەکرد بۆ پەرستنی خودا، و ھەموو نەخۆشیی و عەیبێکی لە نەخۆش و لەخەڵکدا چاک دەکردەوە، ناوبانگی لەناو ھەموو سووریادا بڵاوبۆوە، خەڵک نەخۆشەکانی خۆیانیان بۆ دەھێنا کە بەدەست نەخۆشیی و دەردە جیاجیاکانیانەوە دەناڵان، و ئەوانەی کە شەیتانیان تێدا گیرسابۆوە، و ئەوانەی تووشی پەرکەم و گۆجیی بووبوون، ھەموویانی چارەسەر کرد، خەڵکێکی زۆر لەدوی کەوتن لە ناچەکانی جەلیل و دەشارەکە و ئۆرشەلیمی یەھودیی و ئەودیو ئەردەن|10px|10px|ئینجیلی ماتێو|٤/ ٢٣–٢٥}} یەشوو بە نموونە ھێنانەوە و چیرۆکە ڕەمزییەکان لەگەڵ خەڵک دەدوا و بیرۆکە ئاڵۆزەکانی بۆ سادە دەکردن، ئینجیلەکان پڕکراون لەو گرتە و ڕووداوانەی کە ڕووبەڕووی بوونەتەوە لە ژیانیدا، بۆ دروستکردنی سەرچاوەیەکی فێربوون و پەندوەرگرتن بۆ شوێنکەوتوانی؛ بەگشتیش ئەو موعجیزانەی کە چیرۆکەکانیان گێڕدراونەتەوە بە وردیی لە ئینجیلدا، بریتیین لە سی و پێنج موعجیزە، بەڵام ژمارەی نموونەکان و چیرۆکەکان بریتیین لە سی و چوار دانە، لەکاتێکدا ژمارەی بەسەرھات و ڕووداوەکان بریتیین لە دووسەد و پەنجا و پێنج ڕووداو، ئینجیلیش ڕاشکاوانە دەڵێت ئەوانە بەشێکی بچووک و سادەن لە کارەکانی یەشوو چونکە «گەر ھەموو کارەکانی یەک یەک بخرابانایەتە بەردەست، ئەوا دونیا جێگەی کتێبی نەدەگرت»<ref>[یوحەننا ٢٥/٢١]</ref> یەسووع دوانزدە قوتابی ھەڵبژارد کە ھاوشوێنی بکەن.<ref>مەرقۆس ١٣:٣</ref> بەپێێ باوەڕی مەسیحییەت؛ [[یەسووع]] لەوپەڕی چالاکبوونیدا کە ماوەی سێ ساڵ بەردەوام بوو، لەوکاتەدا کە لە[[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]] بوو لەکاتی جەژنی فوسحدا ئەنجومەنی یەھوود بڕیاری کوشتنی یەسووعییان دا لەترسی ئەوەی بزووتنەوەکەی ببێتە بزووتنەوەیەکی سیاسی بۆ دژایەتیکردنی دەسەڵاتی ڕۆمانی بۆ لەناوبردنی ئەو [[ئۆتۆنۆمی]]یەی کە جوولەکە بەدەستی ھێنا بوو. [[ئینجیل]]ەکان بەباشی باس لە دادگاییکردنی یەسووع دەکەن لەبەردەم ئەنجومەنی یەھوود دا پاشان لەبەردەم پێلاتس پێنتی و پاشان دوودڵبوون لەسەر لەخاچدانی یەسووع، پاشان [[یەسووع]] لەخاچ دەدرێت لەدەرەوەی شار لەسەر گردی جەلجەسە، لەو شوێنەدا کە لەخاچدان ئەنجام دەدرێت، جێی ئاماژەیە کە گردبوونەوەیەکی زۆری خەڵکی بوونی ھەبووە. پاش بەیەکداکەوتنێکی زۆر لەگەڵ مردندا بۆ ماوەی سێ کاتژمێر، یەسووع دەمرێت و لەگەڵ مردنەکەیدا ڕووداوی ناسرووشتی و نائاسایی ڕووی داوە.<ref>لۆقا ٤٥:٢٣</ref> پاشان بەخێرایی و پەلەپەل نێژراوە بەھۆی نزیکبوونەوەی شەممەی فوسح، بەپێی ئینجیلیش ھەمان شتە. یەکێک لە ژنان لەبەرەبەیانی ڕۆژی [[یەکشەممە]] دا سەردانی ئارامگەکەی دەکات و دەبینێت کە [[گۆڕ|ئارامگەکەی]] خاڵییە،<ref>لۆقا ٢٤:٣</ref> پاشان لەوێدا فریشتەیەک پێیان ڕادەگەیەنێت کە یەسووع ھەستاوەتەوە لەنێو مردوواندا،<ref>لۆقا ٢٤:٦</ref> پاشان ژنەکە ڕادەگاتە لای قوتابییەکانی یەسووع و ئەو ھەواڵەیان پێ ڕادەگەینێت. لێرە بەدواوە چەندین جاری تر یەسووع بۆ تەلەبەکانی دەردەکەوێت و دڵنیا دەکاتەوە لەسەر ھەستانەوەی لەمردن.<ref>یوحەننا ٢٥:٢٠</ref> تیۆرەکان لەسەر [[یەسووع]] و شێوازی مردنی و ھۆکارەکانی چەندجاربووەوە، بەڵام زۆرترینی لێکۆڵەرەوەکان باوەڕییان بە بوونی یەسووع مێژووییانەی ھەیە، ھەندێکی تریشییان بوەڕییان بە ھەبوونی موعجیزەکانی ھەبووە کە بەھۆی چەند ڕێگەیەکی دیاریکراوەوە وەکوو بەکارھێنانی وزەکانی [[مێشک]]ی مرۆڤەوە کردووینی. باوەڕ وایە کە شەوی دوایین خوان شەوی ٣ ی نیسان ی ساڵی ٣٠ زایینی بووە و ھەڵستانەوەکەشی لە ٦ ی نیسان ی ساڵی ٣٠ زایینیدا بووە. === یەکەمین کڵێسا: کڵیسای بوتڕوس و پۆڵس === {{سەرەکی|پۆڵس|بوتڕوس}} [[پەڕگە:San peter church.jpg|ڕاست|180px|وێنۆک|کڵێسای سەرەکی پایەبەرز بوتڕوس لە [[ڤاتیکان]]: ئەم کڵێسا گەورە ئایینییە ھونەرییە لەو شوێنەدا دروست کراوە کە بوتڕوسی نێردراو لەخاچ دراوە و نێژراوە.]] ژیانی دوانزدە قوتابییەکەی یەسووع و ئەوانەی لەگەڵیاندا بوون، یان ژیانی یەکەمین کڵێسا و چالاکییەکان لەڕێگەی بەسەرھاتی کرداری نێردراوەکانەوە دەست دەکەوێت، چونکە لەدوای پەنجا ڕۆژی دوای ھەستانەوەی یەسووع لەمردن، ڕۆحی پیرۆز نیشتە سەر یەکەمین کڵێسا بەپێی بەسەرھاتەکە، ئەم ڕووداوە لەلای مەسیحییەکان لەدایکبوونی کڵێساکە لە [[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]] دەنوێنێت. لەوێدا ئەندامانی کڵێساکە بەردەوامییان ھەبوو لەسەر پێدانی ھۆشیاری ئایینی و نوێژکردن و شکاندنی نان و چوونەلای پەیکەری سلێمان و دابەشکردنی ھەرچی ھەیانە و خاوەنین. {{دەقی تایبەت|جەماعەتی بڕواداران یەک دڵ و یەک گیان بوون و کەسییان نەیان دەگووت کە شتێک لەوانەی ھەیانە ھی خۆیان بەڵکو ھەموو شتێک لەنێوانییاندا ھاوبەش بوو، ھیچیشیان کەم دەرامەت نەبوون بەھۆی ئەوەی ھەرچی ھەیان بوو لە کێڵگە و ماڵ دەیان فرۆشت و پارەکەیان دەخستە ژێر پێی نێردراوەکانەوە و ئەوانیش بەپێی ڕۆڵی خۆیان دابەشییان دەکرد بەسەر کەم دەرەمەتاندا بەپێی پێویست.|10px|10px|کرداری نێردراوەکان| ٤:٣٢–٣٥}} دیسان بەپێی ھەمان کتێب، نێردراوەکان توانای کردنی ھەندێک لە موعجیزەیان ھەبووە، فێرکردنەکان و پەند و ئامۆژگارییەکانیان بەتایبەتی پەند و ئامۆژگارییەکەی یەکەم و دووەمی [[پێترۆس|بوتڕوس]]، بووە ھۆی ھاوار لێ بەرزبوونەوەی ئەنجومەنی یەھوود، تا وای لێھات [[پێترۆس|بوتڕوس]] و یوحەننا چەندین جار دەستگیر کران و خرانە زیندانەوە، ھەمان شتیش لەگەڵ [[پۆڵسی تەڕسووسی|پۆڵس]] دا ڕووی دا. [[پەڕگە:File"-Saint Paul Writing His Epistles" by Valentin de Boulogne.jpg|چەپ|260px|وێنۆک|[[پۆڵسی تەڕسووسی|پایەبەرز پۆڵس]] نامەکانی دەنووسێت، تابلۆی نیگارکێشی ھۆڵەندی [[ڕامبرانت]].]] کۆمەڵە مەسیحییەکە گەشەیان سەند، لێرەش بەدواوە ڕیزبەندی دەسەڵات لەنێو [[کڵێسا]]دا دەرکەوت، بەجۆرێ حەوت لە یاریدەدەری قەشەکان بە یاریدەدەری نێردراوەکان دانران، بەڵام زۆر چەوساندنەوەیان ڕووی لەزیادبوون کرد تا وای لێ ھات پەنایان بردە جەلیل و سامیرە، ئەمەش یاریدەدەرێک بوو بۆ ئەوەی پیشتیوانان لە مەسیحییەت لەدەرەوەی ناوچەی [[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]] زیاد بکات، بۆیە فیلیپس ھەڵستا بەبڵاوکردنەوەی فێرکارییەکانی مەسیحییەت لە سامیرەدا، و حەنانیای دیمەشقییش لە [[دیمەشق]]، پاشان [[پۆڵسی تەڕسووسی|شاوڵی تەڕتووسی]] وەرگەڕا بۆ مەسیحییەت و ناوی خۆی گۆڕی بۆ [[پۆڵسی تەڕسووسی|پۆڵس]]. بەپێی ڕای مەسیحییەکان، ئەو وەرگەڕانەی پۆڵس بۆ مەسیحییەت لەدوای دەرکەوتنی [[یەسووع]]ەوە بۆ پۆڵس لەسەر ڕێگەی [[دیمەشق]]، ڕووی داوە.<ref>کرداری نێردراوەکان ٩:٤</ref> پۆڵس بەشدار بووە لە بڵاوبوونەوەی مەسیحییەتدا بەتایبەتی لەلای کەسانی نایەھوود لەپاڵ حەفتا نێردراوەکەدا بەتایبەتی لە [[لوبنان]] و قوبروس و [[ئەنتاکیا|ئەنتاکیە]]، بەجۆرێ بنکەیەکی میللییان بەدەست ھێنا و بۆ یەکەم جار بە [[مەسیحی]]یەکان ناوبران، [[ئەنتاکیا|ئەنتاکیە]] بنەما بنچینەیییەکەی [[پۆڵسی تەڕسووسی|پۆڵسی]] ھەزم کرد لە گەشتە مزگێنیدەرەکەیدا بەرەو [[یۆنان]] و [[ئەنادۆڵ|ئاسیای بچووک]]، بەڵام کێشەی سەرەکی و گەورەکە لەنێوان مەسیحییە بنەچە یەھوودییەکان و مەسیحییە بنەچە نایەھوودییەکاندا ڕووی دا، بەتایبەت لەڕووی پابەند بوون بە یاساکانی مووساوە و خەتەنەکردن بەشێوەیەک لەشێوەکان، بۆیە لەو کاتەدا کۆبوونەوەی یەکەم لە [[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]] بەسترا دەوروبەری ساڵی ٥٠ی زایینی، لەوێدا ئاکامی دانیشتنەکە بەوە کۆتایی پێ ھات کە مەسیحییە بنەچە نایەھوودییەکان دەتوانن پابەند نەبن بە خەتەنەکردن یان یاساکانی مووساوە. کۆمەڵەی ئۆرشەلیم کۆمەڵێک سەفەری بۆ [[پۆڵسی تەڕسووسی|پۆڵس]] بەرەو [[یۆنان]] [[مەقدوونیای باکوور|مەقدۆنیا]] ڕێکخست، پاشان پۆڵس ویستی گەشت بکات بەرەو [[ڕۆما]] کە ئەویش دواتر بۆی ھاتە دی لە ساڵی ٥٩ی زایینیدا، بەڵام مێژووی ھەبوونی مەسیحییەکان لە[[ڕۆما]]دا پێش ئەو گەشتەش دەکەوێت کە پێشتر [[پۆڵسی تەڕسووسی|پۆڵس]] بۆخۆی نامەیەکی {{قت|ئاراستە کردن}} لەساڵێ ٥٧دا. تەقلیدی مەسیحی وا ھاتووە کە [[پێترۆس|بوتڕوس]] یەکەم کەسە کە کڵێسای ڕۆمای دامەزراندووە پاش ئەوەی کڵێسای ئەنتاکییەی دامەزراندووە، ھەر لەوێشدا کۆتا ڕۆژەکانی ژیانی بردووەتە سەر تا کاتی کوشتنەکەی لە ساڵی ٦٤ یان ٦٧ لەکاتی ئاگرکەوتنەوەی گەورە لەڕۆما و چەوساندنەوەی مەسیحییەکان لەلایەن نیرۆنەوە. [[پۆڵسی تەڕسووسی|پۆڵسیش]] [[ڕۆما]]ی بەجێھێشت لە ساڵی ٦٢دا و ڕووی کردە [[ئیسپانیا]]، بەڵام دواتر جارێکی تر گەڕایەوە ڕۆما و لەوێ گیرا و لەنێو زینداندا لەنێوان ساڵانی ٦٦ و ٦٧ دا دواترین نامەی خۆی نووسی بۆ تیمۆساوس کە بە دووەمین نامە بۆ تیمۆساوس ناسراوە پێش مردنەکەی لەماوەی چەوسانەوەی نیرۆن بۆ مەسحییەکان.<ref>التفسير التطبيقي، مرجع سابق، ص. 750</ref><ref>[http://www.oasiscenter.eu/ar/cathechesis_4_february_2009 القدّيس بولس- استشهاد القدّيس بولس وإرثه - تعليم 4 فبراير (شباط) 2009]</ref> ئەمما مەرقۆس کە تەلەبەی [[پێترۆس|بوتڕوس]] بوو چووە [[ئەسکەندەریە]] و کڵێسای [[میسر|میسڕی]] دامەزراند نزیکەی ساڵی ٤٥ ی زایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coptichistory.org/new_page_373.htm |سەردێڕ=الرسول الأنجيلى رئيس أساقفة المدينة العظمى الأسكندرية |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170722234605/http://www.coptichistory.org/new_page_373.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆماسیش بەرەو [[ھیندستان]] ڕۆیی، بەگشتی یەکەمین جووڵەی بڵاوبوونەوەی مەسیحییەت زۆر چالاک بوو، بەدەر لە دوانزدە قوتابییەکە، حەفتا نێردراوەکەش دەستێکی کارایان ھەبوو تێیدا. دوایین کەس لە دوانزدە قوتابییەکە کە بمرێت یوحەننا بوو، کە لە [[تورکیا]] نیشتەجێ بووبوو پێش ئەوەی نەفی بکرێت بۆ بتمووس و لەوێدا کۆتا ڕۆژەکانی ژیانی بەرێتە سەر. لەنێو دوانزدە قوتابییەکەشدا، تەنھا یوحەننا بەشێوەیەکی ئاسایی و سروشتی مرد، دروست وایە بڵێین نەکوژرا لەھیچ ماوەیەک لەماوەکانی چەوساندنەوەی مەسیحییەکاندا. == مێژووی مەسیحییەت == === بەرەبەیانی مەسیحییەت (١٠١ بۆ ٣١٢) === {{سەرەکی|بەرەبەیانی مەسیحییەت|چەوساندنەوەی مەسیحییەکان}} [[پەڕگە:The Christian Martyrs' Last Prayer GA&C.jpg|وێنۆک|دوایین نوێژی مەسیحییەکان لەکاتی ئاھەنگی [[ئەشکەنجەدان]]یان لە کۆلۆسیۆم، [[ڕۆما]]. تابلۆی ژان لیۆن جێرۆم]] لەسەرەتای سەدەی دووەمی زایینیدا، مەسیحییەت بریتیی بوو لە کۆمەڵێک جەماعەتی پەرتەوازەی بچووک لەنێو [[کۆمەڵگا]]دا لەنێو [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانیدا]]، ھێزی باوەڕ و ڕۆشنبیری ڕۆمانییان شتێکی ناسراو بوو، ئەمە بەدەر بوو لەو کەسانەی کە نوێ بوون بۆ ئایینەکە. لەلایەکی ترەوە، گەورەترین ترس بۆ [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی]] بریتیی بوو لە ڕەتکردنەوەی مەسیحییەکان بۆ پەرستی ئیمپڕاتۆر کە ڕەگەزی یەکبوونی ئیمپڕاتۆرییەتەکە بوو، ئەمە جگە لە ڕەتکردنەوەیان بۆ سەرجەم بۆنە فەرمییەکان، ھەروەھا ئاشکرا کردنیان بۆ قۆرخکردنی ڕاستی و ھەڵبژاردنی مردن لەبری لادان لە ئایینەکە، ھەر ئەمەش بوو وای کرد کە وتاردەری ڕەوانبێژ لۆقیانۆس بڵێت کە ئەمانە مێشک و بیریان سووک و سادەیە و تاوانبار نین بەڵکو [[یەسووع]]ی دووڕوو ھەڵیخڵەتاندوون و پێشەوا ئایینییەکانیش یارییان پێ دەکەن،<ref>الكنيسة والعلم، جورج مينوا، ترجمة موريس جلال، دار الأهالي، طبعة أولى، دمشق 2005، ص.</ref> لەگەڵ ئەمەشدا مەسیحییە پێشەنگەکان ئەوەیان بەشێوەیەکی تایبەت ڕەت دەکرەوە کە لەیەک خستن ھەبێت بە زانستە دنیاوییەکانەوە بەھۆی پەیوەندیداربوونی بەشێوەیەکی قایمەوە بە ئایینە بتپەرستەکانەوە،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.78</ref> ئەمە وای کرد کە مێژووناسی ڕۆمانی سەلەس دەوروبەری ساڵی ١٧٥ لۆمەی مەسیحییەکان بکات لەسەر پاڵپشتیکردن و بەرگریکردنیان لە نەزانی خۆیان.<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.82</ref> باردودۆخەکان لەدوای نیوەی سەدەی دووەمی زایینییەوە بەرەو گۆڕان چوو، چونکە مەسیحییەکان درکیان بەوە کرد کە دووەمین گەڕانەوەی چاوەڕوانکراوی یەسووع کاتێکی زۆر درێژ دەخایەنێت و مانەوەیان لەسەر زەوی درێژە دەکێشێت، بۆیە ھەوڵیان دا کە باوەڕەکەیان بەشێوەیەکی پڕتر لە عەقڵانییەت و سیستەم پێشکەش بکەن بە بەکارھێنانی ڕۆشنبیرییەکانی سەردەمەکەیان، ئەم درکپێکردنە گەیشتە ئەوەی کە ئەگەر [[کڵێسا]] نەیەوێت ڕەزاگران بێت لەلای کۆمەڵگا، ئەوا پێویستە لەسەر کە بەزمانی ڕۆشنبیرانی سەردەمەکە و خودی سەردەمەکە خۆی قسە بکات،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.81</ref> بەم جۆرە یەکەمین بەرگریکار لە مەسیحییەت جۆستینۆس بوو کە کوژرا لە ماوەی چەوساندنەوەکانی ساڵی ٥٦٠دا.<ref name="الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.83">الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.83</ref> لەدوای ئەمەشەوە نووسراو پەڕتووکەکانی بەرگری ڕووی لەزۆربوون کرد؛ ھبراپۆلیس، ئەبۆلینارۆس و میڵتۆن نووسراو و پەڕتووکەکانیان پێشکەشی ئیمپڕاتۆر مارکۆس ئۆریلیۆس کرد، ھەروەھا ئەسیناگۆراس و مڵیتادیس نووسراوەکانیان بڵاوکردووە لەدەوروبەری ساڵی ١٨٠دا،<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.83"/> کەسانی ڕۆشنبیریش وەکوو کجولیانۆس و ئەگناتیۆس کە بووبوونە مەسیحی؛ بەشدارییان کرد لەڕێگەی خۆشکردن بۆ مەسیحییەت کە بچێتە ناو کۆمەڵگایەکی زاڵەوە. لەکۆتایی سەدەی دووەمدا ئیدی کێشەیەکی ئەوتۆ بوونی نەما، بەجۆرێ کە تەنانەت باوکانی مەسیحیش منداڵەکانیان دەناردە قوتابخانە بتپەرستییەکان چونکە لەپەروەردەیەکی مەسیحی دروست جیاواز نەبوو تەنھا لە کۆرسە ئایین و ئەخلاقییەکاندا نەبێت،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.84</ref> ھەروەھا قوتابخانە مەسیحییەکان و پەڕتووکە مەسیحییەکان پەیدابوون دامەزران لەگەڵ دەستپێکی سەدەی سێیەمی زایینیدا و ژمارەی مامۆستایانی مەسیحی لە قوتابخانە یۆنانییەکان و ڕۆمانییەکاندا ڕووی لە زۆربوون کرد و لە ساڵی ٢٦٤دا ئەناکۆلیۆس بووە سەرەک قەشەی لازقییە، یەکەمین ڕاگری مەسیحی لە کۆلیجی [[فەلسەفە]] لە [[زانکۆی ئەسکەندەریە|زانکۆی ئەسکەندەرییە]]، پاشان قەشە مالیخۆن بووە بەڕێوەبەری قوتابخانەی وتاردان و ڕەوانبێژی لە [[ئەنتاکیا|ئەنتاکیە]]. ژمارەیەکی زۆر لە لێکۆڵەرەوان وا دەبیین کە مەسیحییەت لە [[جوولەکایەتی|یەھوودییەتەوە]] گەلێک نزیک بووە لەڕووی داب و نەرییتەوە تا کۆتایی سەدەی دووەمی زایینی، بەڵام لەدوای ئەو ڕێکەوتەوە مەسیحییەت چووە ناو شارستانییەتی ھێلینییەوە کە بوارێکی تری بڵاوبوونەوەی بۆ دەڕەخسێنێت لەگەڵ دەستپێکردنی سەدەی سێیەمی زایینییەوە،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص. 86</ref> لەلایەکی ترەوە، ئێریک کۆفمان ئاشکرای دەکات کە مەسیحییەکان سیستەمێکی کۆمەڵایەتی چالاکییان لەسەر تیشکی [[ئینجیل]]ەوە گەشەپێداوە، بەپێچەوانەی بتپەرستەکانەوە؛ مەسیحییەکان لەماوەی بڵاوبوونەوەی پەتاکاندا گرنگییان بە نەخۆشەکانیان دەدا ئەمە ھاوشانی گرنگیدان بە کەمئەندامەکانیان، ئەمە جگە لە جەختکردنەوە لەسەر بەوەفابوونی نێرەکان لە [[ھاوسەرگیری]]دا و یەکێتی ئەو ھاوسەرگیرییە، ئەمە جۆرێک لە خێزانی سەربەخۆ و جێبەخۆگرتووی دروست کرد کە کۆمەڵگای ڕۆمانی لەدەستی دابوو، ھاوشانی ئەمانەش یاریدەدەری ژنە باوەڕدارە نوێیەکانیان دەکرد لەچوارچێوەی ئەو جێگیرییەدا تا منداڵیان ببێت و ژمارەیەکی زۆرتر لە منداڵ پەروەردە بکەن، ئەمە لەگەڵ ھەبوونی ژیانێکی کۆمەڵایەتی بێ وێنە و بێ ھاوتا لەنێوان تاکەکانی کۆمەڵەیەکی دیاریکراودا و یارمەتیتدانی بەردەوامیان بۆ یەکتر.<ref>[http://www.civilizationstory.com/civilization بڕوانە مێژووی شارستانیەتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328070619/https://civilizationstory.com/civilization/ |date=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٢ }} بوخچەی سێیەم، پەڕتووکی پێنجەم، بەشی ٢٨، بەندی یەکەم</ref> کێشەی سەرەکی [[کڵێسا]] لە ماوەی ھەردوو سەدەی دووەم و سێیەمدا لە [[چەوساندنەوەی مەسیحییەکان]] لەلایەن ڕۆمانەوە خۆی دەبینێتەوە، لەسەرەتای دەرچوونی بەیاننامەی دەرکردنی مەسیحییەکان لەڕۆما لە ساڵی ٥٨دا و تەنانەت تا ساڵی ٣١٢، مەسیحییەکان دەیان ناڵاند لەجۆرەھا جۆری چەوساندنەوە، کە ناخۆشترینیان بریتیی بوو لەچەوساندنەوەی نیرۆن کە ئاگرکەوتنەوە لە ڕۆمای لێ کەوتەوە، دۆمیتیانۆس کە سی و حەوت ساڵ بەردەوام بوو لەسەر چەوساندنەوەی مەسیحییەکان؛ سەرەتای ڕۆژژمێری ناسراو بە ڕۆژژمێری قبتی یان میسڕی دەستەبەر کرد، و بەپێی سەرچاوە و ژێدەرەکانی کڵێسای قبتی ئۆرسۆدۆکسی؛ سەدان ھەزار کەس لەماوەی ئەو چەوساندنەوەیەدا کوژراون،<ref>[http://st-takla.org/Feastes-&-Special-Events/Nayrouz-Coptic-New-Year-Eid-El-Nairouz/Coptic-Year-Eid-Al-Nayroz-or-Nairoz-or-Nairuz_05-Introduction-on-Coptic-Calendar_.html سەرەتایەک بۆ ڕۆژژمێری قبتی]</ref> ھەریەک لە تراجان، مارکۆس ئۆریلیۆس، سێپتیمۆس سێڤیرییەس، ماکسیمین، دێکیۆس، جالینۆس، ئۆریلیان و دیۆکلتیانۆس، بەگشتی لەمێژووی مەسیحییەتدا بە ١٠ چەوساندنەوە گەورەکە ناو دەبرێن،<ref>[http://st-takla.org/Feastes-&-Special-Events/Nayrouz-Coptic-New-Year-Eid-El-Nairouz/Coptic-Year-Eid-Al-Nayroz-or-Nairoz-or-Nairuz_01-Martyrdom-in-Christianity_.html شەهیدبوون لە مەسیحییەتدا]</ref> بەڵام دۆخەکان بەرەو باشبوون چوو لەگەڵ دەرچوونی بەیاننامەی لێبوردانەی گالیریۆس و ھەنگاوەکانی ئیمپڕاتۆر قوستەنتین کە بووە ھۆی دەرچوونی بەیاننامەی میلانۆ لە ساڵی ٣١٢ دا کە تێیدا دان دەنێت بە مەسیحییەتدا وەکوو یەکێک لە ئایینەکانی ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانی، وێڕای ھەموو ئەو چەوساندنەوانەش، ھێزی دیمۆگرافی مەسیحییەت گەشەی دەسەند لەگەڵ ئەوەی کە تا دەوروبەری ساڵی ٣١٢ ـەش لە ناو ئیمپڕاتۆرییەکەدا کەمینە بوون، بەڵام دواتر بوونە ھێزێک کە ئیمپڕاتۆرییەت نەی دەتوانی دایان پۆشێت یان دانیان پیادا نەنێت.<ref>لكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.109</ref> === ئەنجومەنەکانی کڵێسا و کەرتبوونەکان (٣١٢ بۆ ١٠٥٤) === {{سەرەکی|حەوت ئەنجومەنی گشتی|قوستەنتینی یەکەم|ئیمپڕاتۆرییەتی بێزەنتی|ئاریۆسییەت|نەستوورییەت|ئەنجوومەنی خەڵقیدۆن|عومەری کوڕی خەتتاب|ھەرتەقە|جەنگی ئایکۆنەکان|کەرتبوونی مەزن}} [[پەڕگە:Nicaea icon.jpg|وێنۆک|ئایکۆنەیەکی بێزەنتی، تێیدا قوستەنتینی یەکەم دەردەکەوێت کە دەورەدراوە بە کۆمەڵێک لە بەتڕیک و سەرەک قەشە و کە بەھەموویان یاسای باوەڕیان بەدەستەوە ھەڵگرتووە کە ئەنجومەنەکە دای ڕشت.]] ساڵی ٣٨٠ی زایینی، مەسیحییەت بوو ئایینی فەرمی ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانی، و لە ساڵی ٣٣٠دا ئیمپڕاتۆر قوستەنتینی یەکەم ھەڵستا بە گواستنەوەی پایتەخت لە [[ڕۆما]]وە بۆ [[قوستەنتینە]]، کە بووە بە ناوەندی مەسیحییەتی ڕۆژھەڵاتی و ناوەندی شارستانییەتی جیھانی، بەجۆرێ بووە بە مەزنترین شارەکانی دونیا لەو سەردەمەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.edu-prog.com/folder5/7.htm |سەردێڕ=شارستانییەتی بێزەنتی |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161020172111/http://www.edu-prog.com/folder5/7.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی ئەوەی مەسیحییەت بۆ دوورترین شوێنەکانیش ڕۆیشتبوو، ئەبوو دابەشبوون کە کەرتبوون تێیدا ڕوو بدات، نەک تەنھا لەڕووی ژینگەوە بەڵکو لەڕووی باوەڕیشەوە ھەروەھا، لەئاکامی زۆربوون ژینگەکان بۆ باوەڕداران بە ئایینەکە، کڵێسا لە [[سەدەی ٤ەم|سەدەی چوارەمی زایینیدا]] ڕووبەڕووی گەلێک لەو بزووتنەوانە بوو کە بەزمانی کڵێسا ناو دەبران بە ھەرتەقەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coptichistory.org/new_page_1109.htm |سەردێڕ=فەرهەنگی هەرتەقاتی کڵێسا |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170715044329/http://www.coptichistory.org/new_page_1109.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرینەوەی ئەم بزووتنەوانە کەم کاریگەر بوون بەبێ کۆششێکی زۆر دەپووکانەوە، بەڵام ھەندێکی تریان وەک ئاریۆسییەت، ھێزێکی گەورەی لێ پێکھات، کە وای کرد ئەنجومەنی گشتی ببەسترێت لە ئیزنیق لە ساڵی ٣٢٥ بەسەرۆکایەتی ئیمپڕاتۆر قوستەنتینی یەکەم و سەرەک قەشە ئۆسیۆسی قوڕتووبی.<ref>[http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/concili/nicea1.htm ئەنجومەنی یەکەمی ئیزنیق] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118195211/http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/concili/nicea1.htm |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> ئەنجومەنی ئیزنیق، بە یەکەمین ئەنجومەن دانانرێت، چونکە پێش ئەو ئەنجومەنەش چەندین ئەنجومەنی تر بەستراوە لەسەر ئاستێکی ھەرێمیی کە زۆربەی جار سەرەک قەشەی ناوچەکە سەرۆکایەتی کردووە،<ref>[http://st-takla.org/Coptic-Faith-Creed-Dogma/Coptic-Rite-n-Ritual-Taks-Al-Kanisa/Dictionary-of-Coptic-Ritual-Terms/8-Coptic-Terminology_Meem-Noun/Magame3-Ma7alia__National-Councils.html زاراوە کڵێساییەکان: ئەنجومەنی خۆماڵی]</ref> بەڵام ئەنجومەنی ئیزنیق یەکەمین ئەنجومەنی گشتی بوو بەجۆرێ سەرەک قەشەکان لەسەرانسەری جیھانەوە بەشدارییان تێیدا کرد. ئاکامی ئەنجومەنەکە ئەوە بوو کە ئاریۆس [[کافر]]ە و قسەکانی بە ھەرتەقە دانرا و قەدەغە کرا لەدوای ئەوەی ئاریۆس دەیگووت کە [[خودای کوڕ|کوڕ]] دروستکراوێکی نا یەکسانە بە [[خودای باوک|باوک]]،<ref>[http://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_02-History-of-the-Coptic-Church-Councils-n-Christian-Heresies/Al-Magame3-Al-Maskooneya/Encyclopedia-Coptica_Councils_05-Magma3-Nikeya-02-Arios-Wa-Hartakato.html ئاریۆس و هەرتەقەکەی]</ref> ئەنجومەنەکە ھەروەھا یاسای باوەڕی دانا کە تا ئەمڕۆش بەکاردێت. گرنگییەکی تری ئەم ئەنجومەنە ئەوە بوو کە بۆ یەکەم جار لە مێژووی مەسیحییەتدا زاراوەی نا تەوراتی بەکارھێنا بەشێوەیەکی فەرمی، وەکوو: ڕووناکی لە ڕووناکی، خودای حەق ھەڵقوڵاو لەخودای حەقەوە، لەدایکبوویییەکی نادرووستکراو؛ ئەم زاراوانەش لە فەلسەفەی ڕۆمانییەوە دەھاتن و چڕبوونەوەیەکی نوێ و سیفەتێکی نوێیان دا بە باوەڕی مەسیحی.<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.111</ref> ئەنجومەنەکە سیستەمی پێنج بەتڕیکییەتی گەورەی دامەزراند و سیستەمی مامەڵەکردنیانی لەگەڵ یەکتردا دانا، ھەر لەم چوارچێوەیەدا و لەو ماوەیەدا ئایینە بتپەرستەکان دەستیان بە کشانەوە کرد لەبەردەم مەسیحییەتدا. ئەو ماوەیەش بە کۆمەڵێک لە شەڕی ناوخۆیی خوێناو و پێچەوانەبوونەوەی بارەکاندا ڕۆیشت بەتایبەتی لە ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانی ڕۆژاواییدا، بۆیە نەمانی ئاسایش بووە ھۆی چەوساندنەوە ئایینییەکان،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.115</ref> مەسیحییەت چەوساندنەوەی لەھەمبەر بتەپەرستیدا بەرپا کرد، ئەشتوانرێت ئەزموونی بەتڕیک ئەسناسیوسی ئەسکەندەری لە [[میسر|میسڕ]] بە نموونەیەکی ئەو دۆخە وەر بگرین،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.116</ref> کە پێشتر ھەمان شت بەسەر مەسیحییەکانیشدا ھاتبوو کاتێک کە ئیمپڕاتۆر جوولیان مەسیحییەکانی چەوساندنەوە لەڕێگەی دەرکردنی بایننامەیەک کە ڕێگەی لە فێرکردنی مەسیحییەکان گرت لە ساڵی ٣٦٢ دا کە ئەو کارە وەرزێکی تری بۆ چەوساندنەوەکان کردەوە،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.114</ref> بەڵام لەلایەکی ترەوە ئاوەدانی مەسیحییەت و ھونەری وێنەکێشانی ئایکۆنات و ھەروەھا مۆزیک گەیشتنە پلەیەکی باڵا لە کڵێسای [[سەدەی ٤ەم|سەدەی چوارەمی زایینیدا]]، ئەوەشمان لەبیر نەچێ کە ئەوەی جۆرج مینۆوا بە سوڵتانەکانی کڵێسا ناویان دەبات لەو سەردەمەدا دەرکەوتن، ھەروەکوو: باسیلۆسی گەورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coptichistory.org/new_page_704.htm |سەردێڕ=پایەدار باسیلۆسی گەورە |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170529083331/http://www.coptichistory.org/new_page_704.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جێرۆم،<ref>[http://www.st-takla.org/Saints/Coptic-Orthodox-Saints-Biography/Coptic-Saints-Story_400.html پایەدار جێرۆم]</ref> ئیمبرۆسیۆس،<ref>[http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/padri/ambrogio.htm ئیمبرۆزیۆس سەرەک قەشەی میلانۆ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118195240/http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/padri/ambrogio.htm |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> یوحەننای دەم زێڕین،<ref>[http://www.al-hakawati.net/arabic/arabpers/sahaba21.asp یوحەننای دەم زێڕین] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414055458/http://al-hakawati.net/arabic/arabpers/sahaba21.asp |date=١٤ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> ماڕۆنی گەورە، سەمعانی عەموودی،<ref>[http://popekirillos.net/ar/fathersdictionary/read.php?id=1096 پایەدار سەمعانی عەموودی] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408214405/http://popekirillos.net/ar/fathersdictionary/read.php?id=1096 |date= ٨ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> ئەفرام سریانی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.bakhdida.net/Nisreen/marafram.htm |سەردێڕ=مار ئەفرام سریانی |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305102555/http://bakhdida.net/nisreen/marafram.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئۆگەستین|قەشە ئۆگەستین]]،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص. 144 وما تلاها.</ref> زۆرینەی زۆری ئەو کەسایەتییانەش نازناوی پایەبەرزیان وەرگرتووە لە [[کڵێسا]]وە. [[پەڕگە:Hagia Sophia Interior Virgin 2007.JPG|وێنۆک|ڕاست|ئایکۆنەی کورسی دانایی لە ئایا سۆفیا لە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]]، ئەو کڵێسا سەرەکییە پێشتر ناوەندی ژیانی ئایینی بوو لە شارەکەدا.]] لەپێناو تەواوکردنی کاری ڕێکخستنی ژێرخانی بەڕێوەبەرایەتی کڵێسا، ئەنجومەنی یەکەمی قوستەنتینە بەسترا لە ساڵی ٣٨١ کە یەکێک لەکارەکانی ئیدانەکردنی ئەپۆلینارۆسی سەرەک قەشەی لازقییە بوو کە پێی وا بوو خودایەتی مەسیح ڕووی داوە بەھۆی ڕۆحە عاقڵەکەیەوە،<ref>[http://create-answer.com/arabic/magame3/ma3ma3 kastantenye.htm ئەنجومەنی یەکەمی قوستەنتینە ٣٨١]{{dead link|date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> پاشان لەدوای کەمتر لە نیو سەدە ئەنجومەنێکی گشتی تر لە ئێفەسس لە ساڵی ٣٤١دا گیرا، لەوێدا نەستووڕ قەدەغەکرا، کەپێی وابوو کە [[سیانەیی پیرۆز|سیانەیەتی پیرۆز]] دروستە بەڵام ئەو کوڕەی لە ئەزەلەوە ھەبووە، [[یەسووع]] نییە، بەڵکو ئەو کوڕە لە [[یەسووع]]دا گیرساوەتەوە لەکاتی ئاوەشۆرەیکردنیدا، ھەروەھا نەستووڕ دەیگووت کە دوو کەس لە مەسیحدا ھەبووە و [[مریەم]]ی بە دایکی [[مەسیح]] بانگ دەکرد نەوەک دایکی خودا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coptichistory.org/new_page_1170.htm |سەردێڕ=نەستووڕییەت و فێرکارییەکانی |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170706011208/http://www.coptichistory.org/new_page_1170.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی ئەوەوە شوێنکەوتووەکانی تووشی چەندەھا چەوساندنەوە بوون، پاشان لەدوای ھەشت ساڵ و لەساڵێ ٤٣٩ دا ئەنجومەنێکی دیکە لە ئێفەسس گیرا کە ئۆرسۆدۆکسییە ڕۆژھەڵاتییەکان بە ئەنجومەنی دووەمی ئەفەسس ناوی دەبەن لەکاتێکدا کە [[کڵێسای کاتۆلیک|کاسۆلیک]] دانی پیادا نانێن، بەگشتی ئەم ئەنجومەنە بەسترا تا شێوەی باوەڕ دیاریی بکات وەک کۆتایییەک بۆ دیاریکردنی یەکێتی ھەردوو سروشتی مرۆڤبوونی مەسیح و خودابوونی مەسیح، پاشان پێشنیار و بیردۆزەکەی بەتڕیک سایرڵی یەکەمی ئەسکەندەرییە قبووڵ کرا، کە دەیووت کە ئاکامی یەکگرتنی ھەردوو سروشتەکە یەک سروشتە بەبێ تێکەڵ بوون بە خاسییەتەکانی یەکتتر.<ref>[http://copticwave.com/patrology/patrologyfather8.htm پاپا سایرڵێ یەکەم]</ref> بەڵام ئەم باوەڕە دژایەتی کرا لەلایەن [[ڕۆما]] و [[قوستەنتینە]]وە، کە ھەردووکیان بانگێھشتیان کرد بۆ کۆتا ئەنجومەن لە ساڵی ٤٥١ زایینی دا کە بریتیی بوو لە ئەنجومەنی خەلقیدۆنی کە دووبارە پەیوەندی بەتڕیریکیییەکان بەیەکەوە ڕێک خستەوە و پێشنیارەکەی پاپا لیۆنی یەکەمی پەسەند کرد کە دەیگووت ھەردوو سروشتەکەی [[یەسووع]] لەگەڵ ئەوەی یەکیان گرتووە بەڵام تێکەڵ بەیەکبوون و ئەمەش شتێکە ناتوانرێت گوزارشتی لێ بکرێت چونکە وەک یەکگرتنی [[ئاگر]] و [[ڕووناکی]] وایە،<ref>[http://www.serafemsarof.com/mag/index.php?option=com_content&task=view&id=69&Itemid=103 ئەنجومەنی چوارەمی خەڵقیدۆنی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322160731/http://www.serafemsarof.com/mag/index.php?id=69&itemid=103&option=com_content&task=view |date=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> ھەروەھا ئەنجومەنی ناوبراو بریارەکانی ئەنجومەنی پێش خۆی ھەڵوەشاندەوە و شەرعییەتی لێ سەندەوە و دانی پێدا نەنا، بۆیە شەقبوونی دووەم لە [[کڵێسا]]دا ڕوویدا و خێزانەکانی کڵێساکانی ئۆرسۆدۆکسییەتی ڕۆژھەڵاتی لێ دروست بوو و ئەندامەکانی بڕیارەکانی ئەنجومەنی خەڵقیدۆنی ڕەت کردەوە و قبووڵی نەکرد، سەرباری ئەمەش، ھێشتا جیابوونەوەی کۆتای ئیداری ڕووی نەدا تا ساڵی ٥١٨ ی زایینی کاتێک کە بەتڕیریکی [[ئەنتاکیا|ئەنتاکیە]] ساویریۆس دابڕا بەھۆی ئەوەی لە سروشتە یەکییەکان بوو،<ref>[popekirillos.net/ar/fathersdictionary/read.php?id=1065 ساویریۆس بەتڕەڕیکی پایەبەرز]</ref> لەئەنجوومەنێکی خۆماڵیدا کە لەقوستەنتینە گیرا، ڕەتکردنەوەی بەتڕیرەکەکە بەدوایدا ھات و چووە [[میسر|میسڕ]] کە لەوێدا بەشێکی لە[[کڵێسا]] بەڕێوە دەبرد لەکاتێکدا بەتڕیرەکی خەڵقیدۆنی بەشەکەی تری بەڕێوە دەبرد، بەھەمان شێوە ئەوەی لە[[ئەنتاکیا|ئەنتاکیە]] ڕوویدا لە [[ئەسکەندەریە|ئەسکەندەرییەش]] ڕوویدا.<ref>[http://st-takla.org/Saints/Coptic-Orthodox-Saints-Biography/Coptic-Saints-Story_1065.html پایەبەرز ساویریۆس بەتڕیرەکی ئەنتاکیە]</ref> جەماعەتی یەک سروشتی یاخود مۆنۆفیزۆن بنکەیەکی میللی بەھێزیان دروست کرد لە [[میسر|میسڕ]]، حەبەشە، [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و بەشێوەیەکی کەمتریش لە [[سووریا]] و بەدەست کۆمەڵێک لەچەوساندنەوەوە لەسەر دەستی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپڕاتۆرییەتی بێزەنتییەوە]] ناڵاندیان، بەڵام چەوساندنەوەکان بەھۆی حەزە ویستراوەکان و بەرھەمە فیکرییەکانەوە نەبوو بەڵکو بەھۆی ئەو شەقبوونە قووڵەوە بوو کە لەدوو لای ئیمپراتۆرییەتەکەدا ڕوویدا بوو. ئیمپڕاتۆڕە ڕۆمانییەکان ھەڵوێستەیان ڕوون نەبوو لەو نێوانەدا، بەجۆرێ کۆمەڵێک ئیمپڕاتۆر پاڵپشتییان لە بڕیارەکانی ئەنجومەنی خەڵقیدۆنی کرد و ھەندێکی تریان دژی وەستانەوە، ئەو کۆمەڵە ئیمپراتۆرە چەوساندنەوەیان دژ بە خەڵقیدۆنییەکان بەرپا کرد لە ئیمپڕاتۆرییەتەکەدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jesusfriendsnet.com/userfiles/wade3%20bashour.doc |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121014130223/http://www.jesusfriendsnet.com/userfiles/wade3%20bashour.doc |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئیمپڕاتۆر جەستنیانی یەکەم ھەوڵی یەکخستنی ھەردوو لایەنەکەی دا و لەو پێناوەدا ئەنجومەنی قوستەنتینەی دووەمی گرت لە ساڵێ ٥٣٣دا،<ref>[http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/concili/costantinopoli-2.htm ئەنجومەنی دووەمی قوستەنتینە] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029190121/http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/concili/costantinopoli-2.htm |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> بەڵام شکستی ھێنا و بگرە بەرەو خراپبوونیش چوو کاتێ کە ئیمپڕاتۆرییەتی فارسی دەستتێوەردانی کرد و توانی لەسەرەتاکانی سەدەی حەوتەمدا [[سووریا]] و [[عێراق]] داگیر بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coptichistory.org/untitled_804.htm |سەردێڕ=جەنگە فارسییە بێزەنتینییەکان |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171016160817/http://www.coptichistory.org/untitled_804.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئیمپڕاتۆر ھەرقل توانی دووبارە ئەوەی لەدەست چووە لە ساڵی ٦٢٢ دا بیگەڕێنێتەوە و بڕیاری بە بیڕوباوەڕێکی نوێ دا کە مونۆسیلییەت بوو: دوو سروشت لەیەک ویستدا، وەک چارەسەرێکی ناوەندی بۆ باوەڕداران بە دوو سروشتی و باوەڕداران بە یەک سروشتیی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.syriacstudies.com/AFSS/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_-_%D9%A3/Entries/2007/10/10_%D9%87%D8%B1%D9%82%D9%84_%D9%88%D8%B5%D9%8A%D8%BA%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A9_-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D9%85%D8%AA%D9%8A_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.html |سەردێڕ=هەرقل و مۆنۆسیلییەت |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120204080707/http://www.syriacstudies.com/AFSS/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_-_%D9%A3/Entries/2007/10/10_%D9%87%D8%B1%D9%82%D9%84_%D9%88%D8%B5%D9%8A%D8%BA%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86%D9%88%D8%AB%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A9_-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D9%85%D8%AA%D9%8A_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام باوەڕداران بە یەک سروشتی ئەو باوەڕە نوێیەشیان ڕەتکردەوە، کە ئەمەش دەرگایەکی نوێی لە چەوساندنەوە تووندەکان واڵا کرد، بەڵام زۆری نەخایاند بەھۆی ھاتنی سووپاس ئیسلامییەوە لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]یەوە، زۆرێک لە لێکۆڵەرەوان وای دەبینن کە مەسیحییە عەرەبەکان پاڵپشتییان کردووە لە ڕووداوی دەستبەسەردا گرتنەکەدا،<ref>سوريا صنع دولة وولادة أمة، وديع بشور، دار اليازجي، طبعة أولى، دمشق 1994، ص.144</ref> بەتایبەتی غەساسینەکان و مەنازیرەکان، ھەروەھا مەسیحییە سریانییەکانیش ھەمان شتیان پەیڕەو کرد، وا دەگێردرێتەوە کە بەتڕیرەکی نەستووڕییەکان سەردانی مەدینەی مونەوەرەی کردووە و داوای لە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتتاب]] کردووە کە پەلە بکات لەداگیرکردنی [[عێراق]] دا، لەکاتێکدا کە دانیشتووانی شارە [[سورییەکان]] لەسەر ڕووباری فوڕات دەرگاکانی شارەکەیان کردەوە بەرەو ڕووی دەستبەسەراگرە نوێیەکاندا. جەنگاوەرەکانی سووپای بێزەنتیش ھەمان شتیان کردەوە لە[[شەڕی یەرمووک]]<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.146</ref><ref>[http://www.qenshrin.com/details.php?id=10770 عەرەبە مەسیحییەکان و ڕۆلییان لە ڕابووندا]</ref> [[پەڕگە:Raphael Charlemagne.jpg|وێنۆک|[[پاپا]]؛ [[شارلمان]] دەخاتە سەر تەخت. تابلۆی ڕەفائێل، کە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی شازدەھەمی زایینی.]] لە ساڵی ٦٨١، ئەنجومەنی قوستەنتینەی سێیەم بەسترا، کە بڕیاریدا بە لەقەڵەمدانی مونۆسیلییەتەکەی ھەرقل بە ھەرتەقە<ref>[http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/concili/costantinopoli-3.htm سێیەمین ئەنجومەنی قوستەنتینە] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118185028/http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/concili/costantinopoli-3.htm |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> و پەسەندکردنی پێشنیاری دووسرووشتیی و دوویستیی لە [[یەسووع]]دا؛ بەڵام لە ڕۆژاوا بارودۆخەکە ئارامتر بوو، لەگەڵ چالاکبوونی بزووتنەوە مزگێنیدەرەکان لە بڵاوکردنەوەی مەسیحییەتدا لە باکووری [[فەڕەنسا]] و [[ئەڵمانیا]]، ھەروەھا مەسحییەت گەیشتە [[ئینگلتەرا]] و ئیرلەندا لەسەر دەستی پایەبەرز پاتریک،<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/11554a.htm ئینسایکڵۆپیدیای کاسۆلیک، پایەبەرز پاتریک]</ref> پاشان لەسەدەی نۆیەمی زایینیدا مەسیحییەت گەیشتە [[ڕووسیا]]ش، ئەو ماوەیە بە بارودۆخی دروستبوونی وشکەسۆفیگەراییدا ڕۆیشت وەکوو دروستبوونی وشکەسۆفیگەلی بووندوکتییە و وشکەسۆفیگەلی ئۆگەستینیەت کە کاریگەرێکی قووڵیان لەسەر کۆمەڵگای ڕۆژاوایی ھەبوو، بەجۆرێ کە پەرستگاکانی وشکەسۆفییان بەتەنھا بووبووە زانکۆ و [[فێرگە|قوتابخانەەکانی]] [[ئەورووپا]]، پەرستگای وشکەسۆفی کلۆنی دەستی ھەبوو لە ڕێکخستنی پەیڕەوی ناوخۆی کڵێسا و دیاریکردنی دەوری سێکیولارەکان تێیدا. کێشەکانی مەسیحییەتی ڕۆژاوایی لەو سەردەمەدا خۆی دەبینییەوە لە کارەساتی سروشتی و ھەژارییەکی توند کە خەڵکی تێیدا دەژیان لە چوارچێوەی سیستەمێکی دەرەبەگی توند دا، ئەمە ھاوشانی بڵاوبوونەوەی نەخوێندەواری،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rclub.ws/?p=871 |سەردێڕ=خوێندنەوەیەک بۆ ئەورووپا لەسەدە تاریکەکانیدا |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110910124453/http://www.rclub.ws/?p=871 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ڕکەبەرایەتییە بەردەوامەکان کە بووە ھۆی ڕوودانی جەنگەکانی نێوان ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانی پیرۆز و [[پاپا]]کان،<ref>[http://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_05-Western-Church-History/Church-of-West__27-Al-Babaweya-Wal-Embratoria.html سەرەتا کێبەرەکانی نێوان پاپاگەرایی و ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانی پیرۆز]</ref> ئەمە ھاوشانی جەنگی ئایکۆنەکان کە ساڵی ٧٢٧ی زایینی ڕوویدا و بەھۆیەوە ئەنجومەنی نیقییەی دووەم ساڵی ٧٨٧ بەسترا،<ref>[http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/documenti/denzinger/600-615.htm ئەنجومەنی دووەمی نیقییە] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030021303/http://198.62.75.1/www1/ofm/1god/documenti/denzinger/600-615.htm |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> لەسەر داوای ئیمپڕاتۆرییەی ئیرینی، تێیدا ئەو ئەنجومەنە بڕیاری گەڕاندنەوەی ئایکۆنەکانی دا بۆ [[کڵێسا]]کان پاش ئەوەی ئیمپڕاتۆر لیۆن بڕیاری شکاندنیانی دەرکردبوو.<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.136</ref> بەدوای ئەودا لە ساڵی ٨٠٠دا پاپا لیۆنی سێیەمی چووە سەر تەختی پادشایەتی بە چوونی [[شارلمان]] بۆ سەر تەختی ئیمپڕاتۆرییەتی ڕۆمانی پیرۆز کە ئیدی لێرەوە پەیمانێکی نوێ کرایەوە بۆ پەیوەندییەکانی نێوان ئیمپراتۆرییەت و کورسی نێردراوی. لێکترازان و جیابوونەوەکان لە کڵێسادا نەوەستا تا ساڵی ١٠٥٤ [[لێکترازانی گەورە]] ڕوویدا کاتێ کە بەتڕیریکییەتی قوستنەتینی جیابوونەوەی خۆی لە [[ڕۆما]] ڕاگەیاند لەماوەی کۆچی دوایی پاپا لیۆنی نۆیەم دا،<ref>[http://st-takla.org/Coptic-History/CopticHistory_05-Western-Church-History/Church-of-West__04-Kostantineya-VS-Roma.html ڕکەبەرایەتی لەنێوان کورسی قوستنەنتینە و کورسی ڕۆما]</ref> ئەگەرچی ئەم جیابوونەوانە لە مەودایەکی ئایینی دا بوو، بەڵام بەدەر نەبوون لە پاڵنەرە سیاسی و ئابوورییەکان: {{دەقی تایبەت|بانگھێشتە فیکرییەکان کە دەستیان پێ کرد لە سەدەی چوارەمەوە و بناغەیەکی میللی بەھێزی دروست کرد، تەنھا بیرێکی قوتابخانەیی خۆشگوزەرانەی فکری نەبوون، بەڵکو ھەڵگری کۆمەڵێک ھۆکاری سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتی جووڵێنەری ئەو جەماوەرە بوو؛ بێزەنتییەکان دەسەڵاتیان بەتاکگەرایی سواغ دابوو و خەڵکیان ھیلاک کردبوو بە لێوەرگرتنی باج و پیتاک لێیان و ھیچ بیریان لە بارودۆخی خەڵک نەدەکردەوە، بەجۆرێکیش زۆرجار لێبووردەتر بوون لەگەڵ بتپەرستەکان وەک لە مەسحییەکانی تر، لە بارودۆخێکی وەھاشدا گفتوگۆ و دەماقاڵێی ئایینی تەنھا سووچی ھەناسەی ڕۆشنبیران بوو بۆ ڕاوەستانەوە لەھەمبەر دەسەڵاتدا. ئەو بیرە فەلسەفییانەی کە لەپشت لێکدانەوەی سروشتی مەسیحەوە دروست بووبوون و چۆنییەتی مامەڵەکردنی خەڵک لەگەڵیدا، کاردانەوەیەکی نەتەوەیی بوو لەھەمبەر دەستبەسەرداگرتنی بێزەنتی و ماسکێکی ئایدیۆلۆجی ھاوچەرخی کردبوو دەم و چاو، یاخود بە واتایەکی تر، ئایینی کردبووە ماسکێک بۆخۆی.<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص. 137</ref>}} === سەردەمی باوەڕ و سەردەمی ڕابوون (١٠٥٤ تا ١٤٩٢)؛ (١٤٩٢ تا [[١٦٣٣]]) === {{سەرەکی|دەوڵەتی پاپایی|شەڕە خاچپەرستییەکان|سەردەمی ڕابوون|ڤاتیکان|یەسووعییەکان|پڕۆتێستانت|مارتن لووتەر}} [[پەڕگە:God2-Sistine Chapel.png|چەپ|320px|وێنۆک|درووستکردنی [[ئادەم]]: بەناوبانگترین ئایکۆنەکانی [[میکێلانجێلۆ|مایکلانجیلۆ]] کە سەقفی کڵێسای سیسیتینی ڕازاندووەتەوە لە [[ڤاتیکان]].]] سەرباری لێکترازانی نێوان [[ڕۆما]] و [[قوستەنتینە]] بەڵام سەرکردارییەتی کردنی جیھان لەلایەن مەسیحییەتەوە جێگیر کرا لەسەر دەستی [[ڕۆما]]، [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپڕاتۆرییەتی بێزەنتی]] سەرقاڵی کێشە بەردەوامەکانی خۆی بوو لەگەڵ [[خەلافەتی عەباسی|دەوڵەتی عەبباسی]]،<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.154</ref> مەسیحییەکانی [[سووریا]] و [[میسر|میسڕیش]] دەیانناڵاند بەدەست چەوساندنەوە تووندەکان لەسەر دەستی ھەندێک لە خەلیفە وەکوو ئەلموتەوەکیل عەلەلڵای [[خەلافەتی عەباسی|عەبباسی]] و ئەلحاکم بیئەمریلای فاتیمی،<ref>[http://www.coptichistory.org/new_page_1330.htm چەوساندنەوەی ئەقباتەکان لەسەر دەستی ئەلحاکم بیئەمریلا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160219224930/http://www.coptichistory.org/new_page_1330.htm |date=١٩ی شوباتی ٢٠١٦ }}</ref> تەنگەژەی فیکریش کە ھاوشانی تەنگەژەی ئابووری و گەشەسەندنی دەمارگیری ئایینی دەڕۆیشت لەسەردەمی [[مەئموون]]دا وای کرد ھەموو نوێکارییەکی زانستی لە [[خەلافەتی عەباسی|دەوڵەتی عەبباسیدا]] بۆ ھەردوو [[مەسیحی]]یەکان و [[موسڵمان|موسوڵمانەکان]] کارێکی گران بێت،<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.157</ref> لەگەڵ ئەوەشدا سریانییەکان و نەستووڕییەکان شوێنی دیاریان ھەبوو لە [[وەرگێڕان]] و [[زانست]]ەکان و [[ئەستێرەناسی|گەردوونناسی]] و [[پزیشکی]] دا و خەلیفەکان پشتیان پێ دەبەستن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.syriacstudies.com/AFSS/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_-_%D9%A2/Entries/2007/9/25_%D8%AF%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%83%D8%B2_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D9%8A_-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%D9%8A%D8%B2.html |سەردێڕ=ڕۆڵی شارستانییەتی سریانی لەچالاککردنی ڕۆلی عەرەب و موسوڵمان شارستانییەکاندا |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118170349/http://www.syriacstudies.com/AFSS/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_-_%D9%A2/Entries/2007/9/25_%D8%AF%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%83%D8%B2_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D9%8A%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D9%8A_-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1_%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86_%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%D9%8A%D8%B2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەسەڵاتی [[کڵێسا]] لە[[سەدەکانی ناوین|سەدەکانی ناوەڕاستدا]] تەنھا دەسەڵاتێکی ئایینی نەبوو، بەڵکو دەسەڵاتێکی دنیاییش بوو، ئەمە خۆی دەبینییەوە لە دەوڵەتی پاپاییدا کە ئەڕکانەکانی جێگیر بوون لەسەدەی یانزھەمەمی زایینیدا، ھەروەھا خۆشی دەبینییەوە لەو گەمە سیاسییەدا کە تێیدا [[پاپا]] ڕۆڵێکی سەرکردانەی گێرا وەکوو ناوەندێک لەنێوان پادشا جیاوازەکانی ئەورووپادا،<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.164</ref> بەجۆرێ کە ھێزی سیاسیی [[کڵێسا]]، بەدەر لە باری گەنیوی مەسیحییەکان لەڕۆژھەڵات، ھاوکات ئارەزووی میرەکانی ئەورووپا بۆ پانکردن و گەورەکردنی موڵک و ماڵەکانیان و ڕاوەستان لەیەکتر کوشتنی ناوخۆیی، باری ڕەخسان بۆ لەدایکبوونی [[شەڕەکانی خاچپەرستی|شەڕەکانی خاچھەڵگری]] کە پاپا ئۆربانۆسی دووەم لە ساڵی ١٠٩٤ بانگھێشتی کرد بۆ ڕوودانی لەماوەی ئەنجومەنی کلیرمۆنت لەباشووری [[فەڕەنسا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.arab-ency.com/index.php?module=pnEncyclopedia&func=display_term&id=5692انطلاق |سەردێڕ=شەڕەکانی خاچپەرستی |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160309093656/http://arab-ency.com/index.php?func=display_term&id=5692%D8%A7%D9%86%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82&module=pnencyclopedia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەستپێکیش کرا بە یەکەمین شەڕی خاچھەڵگری کە تێیدا توانرا دەرکەناری سووریا دەست بەسەردا بگیرێت لەگەڵ [[لوبنان]] و [[فەلەستین|فەڵەستین]] و ھەندێک ناوچەی [[تورکیا]] و [[ئوردن|ئەردەن]] و [[میسر|میسڕ]]. بەڵام دووەمین شەڕی خاچھەڵگری وەڵامێک بوو بۆ کەوتنی ئەلڕەھا،<ref>[http://arabic.bayynat.org/tarikh/3.htm خاڵی وەرچەرخان: دووەمین شەڕی خاچپەرستی] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120117144045/http://arabic.bayynat.org/tarikh/3.htm |date=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> سێیەمین شەڕی خاچھەڵگرییش وەڵامێک بوو بۆ کەوتنی [[ئورشەلیم|قودس]]،<ref>[http://www.histoire-pour-tous.fr/ar/dossiers/95-moyen-age/1687-deus-vult-5-la-troisieme-croisade.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701104821/https://www.histoire-pour-tous.fr/dossiers/1687-deus-vult-5-la-troisieme-croisade.html |date= ١ی تەممووزی ٢٠٢٠}} مێژووی شەرەکانی خاچپەرستی: سێیەمین شەڕی خاچپەرستی</ref> ئیدی ھەموو شەڕەکانی تر کاریگەرییەکی کەمیان ھەبوو، بۆیە لەچوارەمین شەڕی خاچھەڵگریدا [[قوستەنتینە]] داگیر کرا، لەشەشەمین شەڕی خاچھەڵگریش دا تونرا [[ئورشەلیم|قودس]] بۆ ماوەیەکی تر بەدەست بھێنرێتەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.babylon.com/definition/الحملة_الصليبية_السادسة/Arabic |سەردێڕ=شەشەمین شەڕی خاچپەرستی |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923181344/http://www.babylon.com/definition/%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%AF%D8%B3%D8%A9/Arabic |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەکاتێکدا کە سەرتاپای ھەڵمەتەکانی تری خاچھەڵگری ڕووی کردبووە [[میسر|میسڕ]]، بەڵام نەیتوانی تێیدا بەردەوام بێت، سەردەمی خاچھەڵگری تەنھا سەردەمی ململانێیەکی بەردەوام نەبوو، بەڵکو ماوەی یەکگرتن و تێکەڵبوون و کردنەوەی شارستانی نێوان ھەردوو ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا بوو<ref>سوريا صنع دولة، مرجع سابق، ص.168</ref> دوایین موڵکەکانی خاچھەڵگرەکان لە ڕۆژھەڵات کەوت بە کەوتنی عەککا لە ساڵی ١٢٩١ و شەڕەکانی بەدەستھێنانەوەی ئەندەلووس دەستی پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.islamstory.com/%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3_%D8%B5%D9%88%D8%AA |سەردێڕ=کەوتنی ئەندەلووس |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120123103705/http://www.islamstory.com/%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3_%D8%B5%D9%88%D8%AA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆتایش نەھات ھەتا کەوتنی غەڕناتە ساڵی ١٤٩٢،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.211</ref> پەیوەندییەکانیش لەگەڵ ئەندەلووسدا ھەمیشە پەیوەندی جەنگ نەبوو، بەڵکو [[ئەورووپا]] و ڕۆشنبیرانی ئاشنا بوون بە [[فەلسەفە]]ی [[یۆنان]]ی و ڕۆمانی و نووسینەکانی [[ئیبن ڕوشد]] و [[ئیبن خەلدوون]] و نووسەرانی تر؛ لەڕێگەی ئەندەلووسەوە، کە بووە ھۆی بزووتنەوەیەکی گەشەسەندنی زانستی چالاک کە [[کڵێسا]] سەرکردایەتی دەکرد: [[پەڕگە:Transfiguration Raphael.jpg|ڕاست|250px|وێنۆک|ئایکۆنەی شێوەگۆڕین لەلایەن ڕافائێلەوە: بەوەچەرخانێکی گەورە لە [[مێژوو]]ی [[وێنەکێشی|وێنەکێشاندا]] لەسەردەمی ڕابووندا دادەنرێت.]] {{دەقی تایبەت|''سەرەک قەشەکان و سەرگەورەکانی پەرستگای وشکەسۆفییان و پیاوانی ئایینی و تەنانەت پاپاش نابەدڵ نەبوون لە تکاکردنیان لە ئیغریقییە بتپەرستەکان، و لەو یەھوودیانەی کە خودایان کوشت،<ref>هەڵبەتە [[یەسووع]] لەسەر دەستی یەهودییەکان کوژرا و مەسیحییەکانیش پێیان وایە کە یەسووع [[خودا]] بووە</ref> و [[موسڵمان|موسوڵمانە]] بێ باوەڕەکانیش<ref>[[موسڵمان|موسوڵمانەکان]] بڕوایان بە مەسیحییەت نییە</ref>''}}<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.200</ref> ئەو ھەموو ڕۆزییەی کەبەسەر [[ئەورووپا]]دا باری بوو لەدوای سەرکەوتنی گرتنەوەکانی [[ئیسپانیا]]، یارمەتی دا تا باری [[ئابوور]]ی باشتر ببێت،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.167</ref> ئەم دۆخە لەھەمان باردا بوو بەدرێژایی دۆزینەوەی جیھانی نوێ لە١٤٩٢ دا کە لەگەڵ خۆیدا سەردەمی ڕابوونی کردەوە لە[[ئەورووپا]]دا و سەردەمی مزگێنیدانی کردەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]؛ زۆرجار ھەڵمەتەکانی دۆزینەوە بە پیرۆزکردنی [[ڤاتیکان]] ڕوویدەدا. [[ڕۆما]] و [[فلۆرێنس]]یا و [[جەنەوا]] بوونە یەکەمین پایتەختەکانی ڕابوون،<ref name="الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.298">الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.298</ref> کە زۆر بەخێرایی ئەورووپای گرتەوە، بەگشتیش شێوەی زانکۆکان و قوتابخانەکان و نەخۆشخانەکان و یانە ڕۆشنبیرییەکانی وەرگرت، لەژێر سەرکردایەتی کڵێسادا چەندەھا زانست گەشەی سەند وەکوو: [[ئەستێرەناسی|گەردوونناسی]]،<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.298"/> [[ماتماتیک|بیرکاری]]،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.267</ref> ئیتیمۆلۆجی،<ref name="الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.294">الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.294</ref> [[فەلسەفە]]،<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.298"/> [[ڕەوانبێژی]]،<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.294"/> [[پزیشکی]]،<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.257</ref> توێکاریزانی<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.220</ref> و [[فیزیک|فیزیا]] بەتایبەتی [[ئەرەستوو|ئەرستۆیی]]<ref>الكنيسة والعلم، مرجع سابق، ص.263</ref> و فیزیای میکانیکی بەتایبەتی پێداویستییەکانی جەنگ<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.294"/> و [[کیمیا]] و [[جوگرافیا]] و زانستی گیانەوەران و ڕوەک،<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.294"/> ئەمە ھاوشانی ھونەری [[نژیاروانی|تەلارسازی]] کە گەیشتە بەرزترین ئاست لە سەردەمی ڕابووندا، کاتدرائییەتییەکانی ئەو سەردەمە بەتایبەتی کاتدرائییەتی پایەبەرز بوتڕوس و کۆی تەلارەکانی ئەو سەردەمەی [[ڤاتیکان]] نموونەیەکی حاشاھەڵنەگرن لەسەر ئەو بابەتە و دەست کرا بە دروستکردنی [[ڤاتیکان]] لە ساڵی [[١٥١٣]]،<ref name="الکنیسة والعلم، مرجع سابق، ص.294"/> ھەروەھا ھونەری [[وێنەکێشی|وێنەکێشان]] و داتاشین کەوتە چالاکی و لەو سەردەمەدا دیارترین ھونەرمەندان دەرکەوتن وەکوو: [[لیۆناردۆ دا ڤینچی|لێوناردۆ داڤینشی]]، [[میکێلانجێلۆ|مایکلانجیلۆ]]، ڕافائێل و چەندینی تر.<ref>[http://www.iraqipa.net/11_09/1-10/a16_9nov09.htm ڕابوون و کاریگەرە سیاسی و هوونەرییەکانی] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111217080343/http://www.iraqipa.net/11_09/1-10/a16_9nov09.htm |date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> لەسەر ئاستی باوەڕی کڵێساییش، ھاوشانی گەشەسەندنی زانست، تقووسی کڵێسا و باوەڕە مەسیحییەکان [[ئاوەز]]ێنران، بەو جۆرە تیۆرەکەی [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] سەبارەت بە جەوھەر و شێوە بووە بنەمای ئەفخارستیا، [[تۆماس ئەکویناس]]، زانای لاھووتگەر و [[فەیلەسووف]]، بووە دەروازەیەک بۆ یەکخستن و ڕێکخستنی بیروڕاکانی نێو مەسیحییەت لەژێر ڕۆشنایی [[فەلسەفە]]دا، بۆیە تەنانەت دووەمین ئەنجومەنی ڤاتیکان لە [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیستەمدا]] دانی پێدا نا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ankawa.com/forum/index.php?topic=96747.0 |سەردێڕ=ژیانی پایەبەرز و لاهووتگەر تۆماس ئەکویناس |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی شوباتی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402131855/http://www.ankawa.com/forum/index.php?topic=96747.0 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تا سەدەی پانزدەھەمی زایینی پێنج ئەنجومەن بەستران، چواریان لە لاتران بەستران و ناو دەبرێن بە ئەنجومەنە لاترانییەکان، لەکاتێکدا کە پێنجەمیان لە کۆنستانس بەسترا و کۆتایی بە لێکترازانی پاپاویی ھێنا. == ئەمانەش ببینە == * [[ئیسلام]] * [[قورئان]] * [[ئینجیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٤}} {{ژێرپەڕەی مەسیحییەت}} {{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ئایین}} {{پۆلی کۆمنز|Christianity}} [[پۆل:مەسیحییەت|*]] [[پۆل:چاندی ڕۆژاوایی]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ١ەم]] [[پۆل:ئایینە ئیبراھیمییەکان]] [[پۆل:مەسیحیەت]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] 8kmqwg1kn03gp4s8eyzn7tdk3c76pld 0 8126 1585502 1585105 2026-05-20T12:09:16Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585502 wikitext text/x-wiki {{Coord|57|00|N|25|00|E|type:country_scale:9000000|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{native name|lv|Latvijas Republika|icon=no}} | conventional_long_name = Republic of Latvia | common_name = Latvia | image_flag = Flag of Latvia.svg | image_coat = Coat of Arms of Latvia.svg | image_map = EU-Latvia.svg | map_caption = {{map caption|location_color=dark green|region=[[ئەورووپا]]|region_color=dark grey|subregion=the [[یەکێتیی ئەورووپا]]|subregion_color=green|legend=EU-Latvia.svg}} | national_anthem = [[Dievs, svētī Latviju!]]{{spaces| 2}}{{ھن}}<small>God Bless Latvia! </small>{{ھن}}{{چینی ناوەند}}{{کۆتایی}} | ethnic_groups = 59.5% [[Latvians]],{{ھن}}27.3% [[Russians]],{{ھن}}3.5% [[Belarusians]],{{ھن}}2.5% [[Ukrainians]],{{ھن}}2.3% [[Poles]],{{ھن}}1.3% [[Lithuanians]],{{ھن}}3.6% others and unspecified<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |سەردێڕ=Etniskais sastāvs un mazākumtautību kultūras identitātes veicināšana |بڵاوکەرەوە=Latvijas Republikas Ārlietu Ministrija |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110712232935/http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712232935/http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |date=١٢ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> | ethnic_groups_year = ٢٠١١ | demonym =Latvian | capital = [[ڕیگا]] | latd = 56 | latm=57 | latNS=N | longd=24 | longm=6 | longEW=E | largest_city = capital | official_languages = [[Latvian language|Latvian]] | government_type = [[Parliamentary republic]] | leader_title1 = [[List of Presidents of Latvia|President]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Latvia|Prime Minister]] | leader_name1 = [[Egils Levits]] | leader_name2 = [[Krišjānis Kariņš]] | accessionEUdate = ١ ئایار ٢٠٠٤ | area_rank = 124th | area_magnitude = 1 E10 | area_km2 = ٦٤٬٥٨٩ | area_sq_mi = ٢٤٬٩٣٨ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 1.57% (1,014 km²) | population_estimate = 2,229,641<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=IS0070a&ti=ISG07.+RESIDENT+POPULATION+BY+ETHNICITY+AT+THE+BEGINNING+OF+THE+YEAR&path=../DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/&lang=1|سەردێڕ=Total population|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Centrālās statistikas pārvaldes datu bāzes|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120526193246/http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=IS0070a&ti=ISG07.+RESIDENT+POPULATION+BY+ETHNICITY+AT+THE+BEGINNING+OF+THE+YEAR&path=../DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/&lang=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><!--UN WPP--> | population_estimate_rank = 143rd | population_estimate_year = ٢٠١١ | | population_census = ٢٬٣٧٧٬٣٨٣ | population_census_year = ٢٠٠٠ | population_density_km2 = ٣٤٫٣ | population_density_sq_mi = ٨٩٫٠ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 166th | GDP_PPP = $32.513 billion<ref name=imf2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=941&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=2 |سەردێڕ=Latvia|بڵاوکەرەوە=International Monetary Fund|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = ٢٠١٠ | GDP_PPP_per_capita = $14,460<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $24.045 billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = ٢٠١٠ | GDP_nominal_per_capita = $10,694<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | sovereignty_type = [[History of Latvia|Independence]] | sovereignty_note = from [[ڕووسیا]] | established_event1 = [[On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia#Historical and juridical background|Declared¹]] | established_date1 = ١٨ تشرینی دووەم ١٩١٨ | established_event2 = [[On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia#Historical and juridical background|Recognized]] | established_date2 = ٢٦ کانوونی دووەم ١٩٢١ | established_event3 = [[Soviet occupation of Latvia in 1940|Soviet occupation]] | established_date3 = ٥ ئاب ١٩٤٠ | established_event4 = [[Occupation of Latvia by Nazi Germany|Nazi German occupation]] | established_date4 = ١٠ تەممووز ١٩٤١ | established_event5 = [[Occupation of Latvia by Soviet Union 1944–1945|Soviet occupation]] | established_date5 = ١٩٤٤ | established_event6 = [[Declaration On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia|Announced]] | established_date6 = ٤ ئایار ١٩٩٠ | established_event7 = [[Latvian SSR#1980s-1991|Restored]] | established_date7 = August 21, 1991<ref name="FINemb"/> | HDI = {{increase}} 0.805<ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hdr.undp.org/en/statistics/|سەردێڕ=Human Development Index Report 2011|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=United Nations|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> | HDI_rank = 43rd | HDI_year = ٢٠١١ | HDI_category = <span style="color:#090;">very high</span> | Gini = ٣٧٫٧ | Gini_year = ٢٠٠٣ | Gini_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> | currency = [[Euro]] (€) | currency_code = EUR | country_code = LVA | time_zone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | households = ٢٬٣٧٧٬٣٨٣ | time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | drives_on = right | cctld = [[.lv]] | calling_code = [[Telephone numbers in Latvia|+371]] | footnotes = ¹ Latvia is ''de jure'' continuous with its declaration November 18, 1918. }} '''لاتڤیا''' بە فەرمی '''کۆماری لاتڤیا'''، (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتڤی]]: Latvij) وڵاتێکە دەکەوێتە ناوچەی [[دەریای باڵتیک]] لە باکووری [[ئەورووپا]]. لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئیستۆنیا]] (درێژی سنوور ٣٤٣ کم)، لە باشوورەوە لەگەڵ [[لیتوانیا]] (٥٨٨ کم)، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[ڕووسیا]] (٢٧٦ کم)، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بیلاڕووس]] (١٤١ کم)، و بە سنوورێکی دەریایی لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[سوێد]]دا ھاوبەشە. ژمارەی دانیشتووانی ١٬٣١٤٬٤٥٨، ملیۆن کەسە، و ڕووبەرەکەی ٦٤٬٥٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە کە لە پلەی ١٣٢یەم دایە بۆ گەورەترین وڵاتانی جیھان، یەکێکە لە وڵاتە کەم دانیشتوو و کەم چڕەکانی [[یەکێتیی ئەورووپا]]. پایتەختی لاتڤیا [[ڕیگا]]یە، زمانی فەرمی [[زمانی لاتیڤی|زمانی لاتڤییە]]، دراوەکەی [[یۆرۆ]]یە کە لە ١ی ١ی ٢٠١٤ گۆڕدرا، کەشوھەوایەکی وەرزی مامناوەندی ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=لاتفيا|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=لاتفيا&oldid=62767321|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> گەلی لاتڤیا باڵتیکین و لە ڕووی چاندەوە پەیوەندییان بە ئیستۆنی و لیتوانییەوە ھەیە. لاتڤییەکان خەڵکی ڕەسەنی لاتڤین لەگەڵ لیڤانییەکانی نەتەوەی فینۆ-ئۆگریک. زمانی لاتڤی زمانێکی [[زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان|ھیندی و ئەورووپییە]] کە لەگەڵ [[زمانی لیتوانی]] تاکە زمانی زیندووی لقی باڵتیکی ئەم بنەماڵەیەن. زمانە ڕەسەنەکانی کەمینەکان زمانی لاتگالی و زمانی لیڤانۆ-ئۆگریک کە نزیکە لە لەناوچوون. لە ڕووی جوگرافیا و زەوی و دانیشتووانەوە لاتڤیا بەخۆشییەوە لە ناوەڕاستە و لە نێوان سێ وڵاتی باڵتیکە: ئیستۆنیا، لاتڤیا و لیتوانیا. لاتڤیا مێژووی خۆی لەگەڵ ئیستۆنیا ھاوبەشە لە سەردەمی ئەڵمانی، پۆڵەندی-لیتوانی، سوێدی، ڕووسی، [[ئەڵمانیای نازی]]، [[سۆڤیەت]]، مەسیحیبوون لە [[سەدەی ١٣]] و چاکسازی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانت]] لە [[سەدەی ١٦]]. ھەردوو وڵات شوێنی نیشتەجێبوونی ژمارەیەکی زۆر لە ڕووسییە نەتەوەیییەکانن (٢٧٫٤٪ لە لاتڤیا، ٢٦٪ لە ئیستۆنیا)، کە بەشێکیان لە ھاووڵاتیانیان نین. مێژووی لاتڤیا زۆرینەی پرۆتستانتە، جگە لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی لاتڤیا نەبێت کە مێژوویەکی زۆرینەی کاسۆلیکی ھەیە. لاتڤیا کۆمارێکی پەرلەمانی یەکگرتووە و دابەشکراوە بەسەر ١١٨ بەشی کارگێڕیدا کە لە ١٠٩ شارەوانی و ٩ شار پێکھاتووە. پێنج ناوچەی پلاندانانی ھەیە کە بریتین لە کورزمێ، لاتگەلێ، ڕیگا، ڤیدزمێ و زیمگەلێ. کۆماری لاتڤیا لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ دامەزراوە، لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠–١٩٤١ و ١٩٤٥–١٩٩١ لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەت و لە نێوان ساڵانی ١٩٤١–١٩٤٥ لەلایەن ئەڵمانیای نازییەوە داگیرکراون و لکێنراون بە خۆیانەوە. «شۆڕشی گۆرانی»ی ئاشتییانە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ و خۆپیشاندانی «زنجیرەی باڵتیک» لە ٢٣ی ئابی ١٩٨٩ بووە ھۆی سەربەخۆیی دەوڵەتانی باڵتیک. لاتڤیا لە ٢١ی ئابی ١٩٩١دا سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند. لاتڤیا ئەندامی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، [[یەکێتیی ئەورووپا]]، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[ناتۆ]]، ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاری لە ئەورووپا، [[سندووقی نێونەتەوەیی پارە|سندووقی دراوی نێونەتەوەیی]] و [[ڕێکخراوی بازرگانی جیھانی]]یە و بەشێکە لە ناوچەی شنگن. ئەندامی کۆمەڵەی گەلان بووە لە ساڵانی (١٩٢١–١٩٤٦) و ناوچەی بازرگانی ئازادی باڵتیک (١٩٩٤–٢٠٠٤). ھەروەھا لاتڤیا ئەندامی ئەنجومەنی وڵاتانی باڵتیکە و ھاوکاری سێگۆشەیی نێوان دەوڵەتانی باڵتیک و ھاوکاری باکووری باڵتیک لەگەڵ ئیستۆنیا و لیتوانیا ھاوبەشە. دوای پاشەکشەی ئابووری لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا، لاتڤیا گەورەترین بەرھەمی ناوخۆیی لە [[ئەورووپا]] لە نێوان ساڵانی ١٩٩٨–٢٠٠٦دا ھەبوو. لەژێر قەیرانی دارایی جیھانی لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٨–٢٠١٠، لاتڤیا زۆرترین زیانی پێگەشتووە لە نێوان وڵاتانی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپادا، بەو پێیەی بەرھەمی ناوخۆیی نزیکەی ٢٦٬٥٤٪ لەو ماوەیەدا کەمی کردبوو. لاتڤیا لە ساڵی ٢٠١٠ نیشانەکانی سەقامگیری ئابووری نیشاندا و [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لاتڤیا وەک وڵاتێک دەخاتە لیستی ئەو وڵاتانەی کە پێوەرێکی گەشەسەندنی مرۆیی زۆر بەرزی ھەیە.<ref name=":0"/> == دابەشکردنە کارگێڕییەکان == [[پەڕگە:Latvijas_novadi_2021.png|وێنۆک|300PC|چەپ|دابەشکردنە کارگێڕییەکان لە لاتڤیا]] لاتڤیا دەوڵەتێکی یەکگرتووە، لە ئێستادا دابەشکراوە بۆ ٤٣ یەکەی حکوومەتی ناوخۆیی کە لە ٣٦ شارەوانی (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتیڤی]]: novadi) و ٧ شاری سەر بە دەوڵەت (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتیڤی]]: valstspilsētas) پێکدێت لەگەڵ ئەنجومەنی شار و کارگێڕیی تایبەتی خۆیان: [[داوگافپیلس]]، و [[جێلگاڤا]]، و [[یوورمالا]]، و [[لیێپایا]]، و [[ڕێزێکنێ]]، و پایتەخت [[ڕیگا]]، و [[ڤێنتسپیلس]]. چوار ناوچەی مێژوویی و فەرھەنگی لە لاتڤیا ھەن - کوورلاند، و لاتگال، و ڤیدزێم، و زێمگالێ، کە لە دەستووری لاتڤیا ناسێندراون. سێلۆنیا، کە بەشێکە لە زێمگالێ، ھەندێک جار وەک ناوچەیەکی فەرھەنگیی جیاواز لەقەڵەم دەدرێت، بەڵام بەشێک نییە لە ھیچ دابەشکردنێکی فەرمی. زۆربەی کات سنووری ناوچە مێژوویی و فەرھەنگییەکان بە ڕوونی دیاری نەکراون و لە زۆر سەرچاوەدا دەگۆڕێن. لە دابەشکردنە فەرمییەکاندا، زۆرجار ناوچەی ڕیگا، کە پایتەخت و بەشێک لە ناوچەکانی تر کە پەیوەندییەکی بەھێزیان بە پایتەختەوە ھەیە دەگرێتەوە، لە دابەشکردنە ھەرێمییەکانیشدا دەخرێتە ناوەوە؛ بۆ نموونە، پێنج ناوچەی پلاندانان لە لاتڤیا ھەن (بە لاتیڤی: plānošanas reģioni)، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ ھاندانی گەشەپێدانی ھاوسەنگی ھەموو ناوچەکان دامەزرێنراون. لەژێر ئەم دابەشکردنەدا، ناوچەی ڕیگا بەشێکی زۆری ئەو ناوچانە دەگرێتەوە کە پێشتر بە شێوەیەکی سوننەتی بە ڤیدزێم، و کوورلاند، و زێمگالێ ناسرابوون. ناوچە ئامارییەکان لە لاتڤیا، کە بەپێی ناونانی [[یەکێتیی ئەورووپا]] بۆ یەکە ھەرێمییەکانی ئامار دامەزرێنراون، ئەم دابەشکردنە دووبارە دەکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Par Latvijas Republikas statistiskajiem reģioniem un tajos ietilpstošajām administratīvajām vienībām|سەردێڕ=https://likumi.lv/doc.php?id=328252|تاريخ-الوصول=2025-08-14|صحيفة=LIKUMI.LV|لغة=lv|ماڵپەڕ=http://web.archive.org/web/20250716105340/https://likumi.lv/doc.php?id=328252|تاريخ أرشيف=2025-07-16}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٠٢١، لاتڤیا دابەشکرابوو بۆ ٩ شاری کۆماری و ١٠٩ شارەوانی، و شارە کۆمارییەکان ئەمانەن:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Zaudējis spēku - Administratīvi teritoriālās reformas likums|سەردێڕ=https://likumi.lv/doc.php?id=51528|تاريخ-الوصول=2025-08-14|صحيفة=LIKUMI.LV|لغة=lv|ماڵپەڕ=http://web.archive.org/web/20250316082928/https://likumi.lv/doc.php?id=51528|تاريخ أرشيف=2025-03-16}}</ref><ref>[https://www.varam.gov.lv/lv/media/26745/download «Mērsraga novada pašvaldības 2020. gada publiskais pārskats»] {{Webarchive|url=http://web.archive.org/web/20240124143641/https://www.varam.gov.lv/lv/media/26745/download|date=2024-01-24 }}</ref> لاتڤیا لە پێشتردا تەنھا بۆ چوار بەش دابەش دەبوو ئەوانیش (کۆرلاند)، (لاتگالیا)، (ڤیدزێمێ) و (زێمگالێ)، و ئەم دابەشکردنە لەسەر بنەمای فەرھەنگی و نەتەوەیی ئەنجام درابوو. {| class="sortable wikitable" style="text-align:right; font-size:90%" |- style="font-size:100%; text-align:right" ! style="width:330px;"|ناوچەکان!! style="width:140px|گەورەترین شار!! style="width:170px;"|[[ڕووبەر|ڕووبەر]]!! style="width:180px;"|[[گەل|دانیشتووان]] – (چڕیی دانیشتووان) |- | [[ناوچەی ڕیگا]]||[[ڕیگا]]||style="text-align:right"|١٠,١٣٢&nbsp;کم²||style="text-align:right"|١,٠٩٨,٥٢٣ – (١٠٨.٣/کم²) |- | [[ناوچەی کوورزێمی]]||[[لیێپایا (شار)|لیێپایا]]||style="text-align:right"|١٣,٥٩٦&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٣٠١,٦٢١ – (٢٢.١/کم²) |- | [[ناوچەی لاتگالی]]||[[داوگافپیلس]]||style="text-align:right"|١٤,٥٤٩&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٣٤٣,٦٤٦ – (٢٣.٥/کم²) |- | [[ناوچەی زێمگالی]]||[[جێلگاڤا]]||style="text-align:right"|١٠,٧٣٣&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٢٨١,٩٢٨ – (٢٦.١/کم²) |- | [[ناوچەی ڤیدزێمی]]||[[ڤالمێرا]]||style="text-align:right"|١٥,٢٤٦&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٢٣٥,٥٧٦ – (١٥.٤/کم²) |- | «لاتڤیا»||«[[ڕیگا]]»||style="text-align:right"|«٦٤,٢٥٦&nbsp;کم²»||style="text-align:right"|«٢,٢٦١,٢٩٤ – (٣٤.٩/کم²)» |} == جوگرافیا == [[پەڕگە:Lv from satellite.jpg|وێنۆک|چەپ|وێنەی مانگی دەستکردی لاتڤیا]] [[پەڕگە:BalticSea March2000 NASA-S2000084115409 md.jpg|وێنۆک|ڕاست|لاتڤیا دەکەوێتە [[باکووری ئەورووپا]]، لەسەر کەناراوە ڕۆژھەڵاتییەکانی [[دەریای باڵتیک]]]] لاتڤیا دەکەوێتە [[باکووری ئەورووپا]]، و لەسەر کەناراوە ڕۆژھەڵاتییەکانی دەریای باڵتیک، و بەشی باکووری ڕۆژاوای کراتۆنی [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، لە نێوان ھێڵەکانی پانی ٥٥ پلە و ٥٨ پلەی باکوور (ناوچەیەکی بچووک لە باکووری ٥٨ پلە)، و ھێڵەکانی درێژی ٢١ پلە و ٢٩ پلەی ڕۆژھەڵات (ناوچەیەکی بچووک لە ڕۆژاوای ٢١ پلە). لاتڤیا ڕووبەرێکی گشتیی ھەیە کە ٦٤٥٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٢٤٩٢٦ میلی چوارگۆشە) کە ٦٢١٥٧ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٢٣٩٩٩ میلی چوارگۆشە) وشکانییە، ١٨١٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٧٠١١ میلی چوارگۆشە) زەویی کشتوکاڵییە،<ref name="Agriculture - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html|ناونیشان=Agriculture – Key Indicators|بڵاوکەرەوە=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|بەروار=28 April 2012|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٢| ماڵپەڕی = https://web.archive.org/web/20180710123920/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html | تاريخ أرشيف = 10 يوليو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> ٣٤٩٦٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە زەویی دارستانە (١٣٥٠٠ میلی چوارگۆشە)<ref name="Forestry - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html|عنوان=Forestry – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ=18 August 2011|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180512101735/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html | تاريخ أرشيف = 12 مايو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> و ٢٤٠٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە ئاوە ناوخۆیییەکانە (٩٢٧ میلی چوارگۆشە).<ref name="Geographical Data - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html|عنوان=Geographical Data – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ=5 October 2011|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180625063629/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html | تاريخ أرشيف = 25 يونيو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> کۆی درێژیی سنووری لاتڤیا ١٨٦٦ کیلۆمەترە (١١٥٩ میل). کۆی درێژیی سنوورە وشکانییەکانی ١٣٦٨ کیلۆمەترە (٨٥٠ میل)، کە ٣٤٣ کیلۆمەتری (٢١٣ میل) لەگەڵ [[ئەستۆنیا]] لە باکوور، ٢٧٦ کیلۆمەتری (١٧١ میل) لەگەڵ [[ڕووسیا|فیدراسیۆنی ڕووسیا لە ڕۆژھەڵات]]، ١٦١ کیلۆمەتری (١٠٠ میل) لەگەڵ [[بیلاڕووس]] لە باشووری ڕۆژھەڵات و ٥٨٨ کیلۆمەتری (٣٦٥ میل) لەگەڵ [[لیتوانیا]] لە باشوور بەش کراوە. درێژیی سنوورە دەریایییەکانی ٤٩٨ کیلۆمەترە (٣٠٩ میل)، کە لەگەڵ ئەستۆنیا و سوێد و لیتوانیا بەشی دەکات. درێژبوونەوەی لە باکوورەوە بۆ باشوور ٢١٠ کیلۆمەترە (١٣٠ میل) و لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات ٤٥٠ کیلۆمەترە (٢٨٠ میل).<ref name="Geographical Data - Key Indicators"/> زۆربەی خاکەکانی لاتڤیا کەمتر لە ١٠٠ مەتر (٣٣٠ پێ) لە سەرووی [[ئاستی دەریا]]وەن. گەورەترین دەریاچەی لووبانسە بە ڕووبەری ٨٠.٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٣١.٢ میلی چوارگۆشە)، قووڵترین دەریاچە دریدزیسە کە ٦٥.١ مەترە (٢١٤ پێ). درێژترین ڕووبار لە خاکی لاتڤیا گاویایە، بە درێژیی ٤٥٢ کیلۆمەتر (٢٨١ میل). درێژترین ڕووبار کە بە خاکی لاتڤیا دەڕوات داوگاڤایە، کە کۆی درێژییەکەی ١٠٠٥ کیلۆمەترە (٦٢٤ میل) کە ٣٥٢ مەتری (١١٥٥ پێ) لە خاکی لاتڤیا دایە. بەرزترین خاڵ لە لاتڤیا گایزینکالنسە، ٣١١.٦ مەتر (١٠٢٢ پێ). بە درێژاییی ھێڵی کەناراوەکانی باڵتیکی لاتڤیا ٤٩٤ کیلۆمەترە (٣٠٧ میل). لە دەروازەی [[دەریای باڵتیک]]، کەنداوێکی تەنک لە [[ڕیگا]] لە باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکە ھەیە.<ref name="Latvia in brief">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= https://www.latvia.eu/content/latvia-brief|عنوان=Latvia in brief|ناشر=Latvian Institute|تاريخ الوصول=17 May 2012|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20200401160731/https://www.latvia.eu/content/latvia-brief|تاريخ أرشيف=2020-04-01|حالة المسار=dead}}</ref> === کەشووھەوا === لاتڤیا کەشووھەوایەکی شێداری مامناوەند و کەشووھەوایەکی نیمچە کیشوەریی ھەیە کە بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی سارد و ئاستی بەرزی شێ و بارانبارین جیا دەکرێتەوە. بارودۆخی کەشووھەوا لە لاتڤیا لەژێر کاریگەریی دەریای باڵتیکدایە. لاتڤیا چوار وەرزی دیاری ھەیە کە درێژییەکەیان نزیکەی یەکسانە. لە زستاندا، کە لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمەوە دەست پێ دەکات و تا ناوەڕاستی ئازار بەردەوام دەبێت، تێکڕای پلەی گەرمی لە دەوروبەری -٦ پلەی سەدی دەبێت، و بە بەرگی بەفری جێگیر، خۆری گەش و ڕۆژی کورت جیا دەکرێتەوە. ماوەی سەختی کەشووھەوا لە وەرزی زستاندا لەگەڵ بای سارد، پلەی گەرمیی تووند تا دەوروبەری -٣٠ پلە، و بەفری چڕ باون. لە ھاویندا، کە لە حوزەیرانەوە دەست پێ دەکات و تا ئاب بەردەوام دەبێت، بەزۆری گەرم و خۆرھەتاو دەبێت لەگەڵ ئێواران و شەوانی سارد. لە ھاویندا تێکڕای پلەی گەرمی لە دەوروبەری +١٩ پلەی سەدی دەبێت لەگەڵ پلەی گەرمیی تووند تا +٣٥ پلەی سەدی. کەشووھەوا لە وەرزەکانی بەھار و پاییزدا تا ڕادەیەک مامناوەندە.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html|عنوان=Geographical Data – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180625063629/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html | تاريخ أرشيف = 25 يونيو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.latvia.travel/en/climate-and-weather-conditions|عنوان=The climate and weather conditions|ناشر=Latvia.travel|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20141006074610/http://www.latvia.travel/en/climate-and-weather-conditions | تاريخ أرشيف = 6 أكتوبر 2014 |حالة المسار=dead}}</ref> == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی [[٢٠٢٦]] ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی لاتڤیا ١،٨٣٧،٧١٥ کەس بووە کە دەکاتە ٠،٠٢٢ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣،٨ ساڵە. ھەروەھا ٦٧.٧ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>https://www.worldometers.info/world-population/latvia-population/</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[سنووری ئۆزبەکستان-کازاخستان]] * [[سنووری لاتڤیا-ڕووسیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەورووپا}} {{ئەندامانی ناتۆ}} {{دەوڵەتانی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Latvia}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|جوگرافیا|وڵاتەکان|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|لاتڤیا}} [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:لاتڤیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١]] [[پۆل:وڵاتانی ئەورووپای باکوور]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٠]] o34myhtm0ljibcbx3q2k3zhxaq127g1 1585625 1585502 2026-05-20T13:25:23Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585625 wikitext text/x-wiki {{Coord|57|00|N|25|00|E|type:country_scale:9000000|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{native name|lv|Latvijas Republika|icon=no}} | conventional_long_name = Republic of Latvia | common_name = Latvia | image_flag = Flag of Latvia.svg | image_coat = Coat of Arms of Latvia.svg | image_map = EU-Latvia.svg | map_caption = {{map caption|location_color=dark green|region=[[ئەورووپا]]|region_color=dark grey|subregion=the [[یەکێتیی ئەورووپا]]|subregion_color=green|legend=EU-Latvia.svg}} | national_anthem = [[Dievs, svētī Latviju!]]{{spaces| 2}}{{ھن}}<small>God Bless Latvia! </small>{{ھن}}{{چینی ناوەند}}{{کۆتایی}} | ethnic_groups = 59.5% [[Latvians]],{{ھن}}27.3% [[Russians]],{{ھن}}3.5% [[Belarusians]],{{ھن}}2.5% [[Ukrainians]],{{ھن}}2.3% [[Poles]],{{ھن}}1.3% [[Lithuanians]],{{ھن}}3.6% others and unspecified<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |سەردێڕ=Etniskais sastāvs un mazākumtautību kultūras identitātes veicināšana |بڵاوکەرەوە=Latvijas Republikas Ārlietu Ministrija |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110712232935/http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712232935/http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |date=١٢ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> | ethnic_groups_year = ٢٠١١ | demonym =Latvian | capital = [[ڕیگا]] | latd = 56 | latm=57 | latNS=N | longd=24 | longm=6 | longEW=E | largest_city = capital | official_languages = [[Latvian language|Latvian]] | government_type = [[Parliamentary republic]] | leader_title1 = [[List of Presidents of Latvia|President]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Latvia|Prime Minister]] | leader_name1 = [[Egils Levits]] | leader_name2 = [[Krišjānis Kariņš]] | accessionEUdate = ١ ئایار ٢٠٠٤ | area_rank = 124th | area_magnitude = 1 E10 | area_km2 = ٦٤٬٥٨٩ | area_sq_mi = ٢٤٬٩٣٨ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 1.57% (1,014 km²) | population_estimate = 2,229,641<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=IS0070a&ti=ISG07.+RESIDENT+POPULATION+BY+ETHNICITY+AT+THE+BEGINNING+OF+THE+YEAR&path=../DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/&lang=1|سەردێڕ=Total population|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Centrālās statistikas pārvaldes datu bāzes|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120526193246/http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=IS0070a&ti=ISG07.+RESIDENT+POPULATION+BY+ETHNICITY+AT+THE+BEGINNING+OF+THE+YEAR&path=../DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/&lang=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><!--UN WPP--> | population_estimate_rank = 143rd | population_estimate_year = ٢٠١١ | | population_census = ٢٬٣٧٧٬٣٨٣ | population_census_year = ٢٠٠٠ | population_density_km2 = ٣٤٫٣ | population_density_sq_mi = ٨٩٫٠ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 166th | GDP_PPP = $32.513 billion<ref name=imf2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=941&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=2 |سەردێڕ=Latvia|بڵاوکەرەوە=International Monetary Fund|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = ٢٠١٠ | GDP_PPP_per_capita = $14,460<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $24.045 billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = ٢٠١٠ | GDP_nominal_per_capita = $10,694<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | sovereignty_type = [[History of Latvia|Independence]] | sovereignty_note = from [[ڕووسیا]] | established_event1 = [[On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia#Historical and juridical background|Declared¹]] | established_date1 = ١٨ تشرینی دووەم ١٩١٨ | established_event2 = [[On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia#Historical and juridical background|Recognized]] | established_date2 = ٢٦ کانوونی دووەم ١٩٢١ | established_event3 = [[Soviet occupation of Latvia in 1940|Soviet occupation]] | established_date3 = ٥ ئاب ١٩٤٠ | established_event4 = [[Occupation of Latvia by Nazi Germany|Nazi German occupation]] | established_date4 = ١٠ تەممووز ١٩٤١ | established_event5 = [[Occupation of Latvia by Soviet Union 1944–1945|Soviet occupation]] | established_date5 = ١٩٤٤ | established_event6 = [[Declaration On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia|Announced]] | established_date6 = ٤ ئایار ١٩٩٠ | established_event7 = [[Latvian SSR#1980s-1991|Restored]] | established_date7 = August 21, 1991<ref name="FINemb"/> | HDI = {{increase}} 0.805<ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hdr.undp.org/en/statistics/|سەردێڕ=Human Development Index Report 2011|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=United Nations|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> | HDI_rank = 43rd | HDI_year = ٢٠١١ | HDI_category = <span style="color:#090;">very high</span> | Gini = ٣٧٫٧ | Gini_year = ٢٠٠٣ | Gini_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> | currency = [[Euro]] (€) | currency_code = EUR | country_code = LVA | time_zone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | households = ٢٬٣٧٧٬٣٨٣ | time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | drives_on = right | cctld = [[.lv]] | calling_code = [[Telephone numbers in Latvia|+371]] | footnotes = ¹ Latvia is ''de jure'' continuous with its declaration November 18, 1918. }} '''لاتڤیا''' بە فەرمی '''کۆماری لاتڤیا'''، (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتڤی]]: Latvij) وڵاتێکە دەکەوێتە ناوچەی [[دەریای باڵتیک]] لە باکووری [[ئەورووپا]]. لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئیستۆنیا]] (درێژی سنوور ٣٤٣ کم)، لە باشوورەوە لەگەڵ [[لیتوانیا]] (٥٨٨ کم)، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[ڕووسیا]] (٢٧٦ کم)، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بیلاڕووس]] (١٤١ کم)، و بە سنوورێکی دەریایی لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[سوێد]]دا ھاوبەشە. ژمارەی دانیشتووانی ١٬٣١٤٬٤٥٨، ملیۆن کەسە، و ڕووبەرەکەی ٦٤٬٥٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە کە لە پلەی ١٣٢یەم دایە بۆ گەورەترین وڵاتانی جیھان، یەکێکە لە وڵاتە کەم دانیشتوو و کەم چڕەکانی [[یەکێتیی ئەورووپا]]. پایتەختی لاتڤیا [[ڕیگا]]یە، زمانی فەرمی [[زمانی لاتیڤی|زمانی لاتڤییە]]، دراوەکەی [[یۆرۆ]]یە کە لە ١ی ١ی ٢٠١٤ گۆڕدرا، کەشوھەوایەکی وەرزی مامناوەندی ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=لاتفيا|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=لاتفيا&oldid=62767321|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> گەلی لاتڤیا باڵتیکین و لە ڕووی چاندەوە پەیوەندییان بە ئیستۆنی و لیتوانییەوە ھەیە. لاتڤییەکان خەڵکی ڕەسەنی لاتڤین لەگەڵ لیڤانییەکانی نەتەوەی فینۆ-ئۆگریک. زمانی لاتڤی زمانێکی [[زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان|ھیندی و ئەورووپییە]] کە لەگەڵ [[زمانی لیتوانی]] تاکە زمانی زیندووی لقی باڵتیکی ئەم بنەماڵەیەن. زمانە ڕەسەنەکانی کەمینەکان زمانی لاتگالی و زمانی لیڤانۆ-ئۆگریک کە نزیکە لە لەناوچوون. لە ڕووی جوگرافیا و زەوی و دانیشتووانەوە لاتڤیا بەخۆشییەوە لە ناوەڕاستە و لە نێوان سێ وڵاتی باڵتیکە: ئیستۆنیا، لاتڤیا و لیتوانیا. لاتڤیا مێژووی خۆی لەگەڵ ئیستۆنیا ھاوبەشە لە سەردەمی ئەڵمانی، پۆڵەندی-لیتوانی، سوێدی، ڕووسی، [[ئەڵمانیای نازی]]، [[سۆڤیەت]]، مەسیحیبوون لە [[سەدەی ١٣]] و چاکسازی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانت]] لە [[سەدەی ١٦]]. ھەردوو وڵات شوێنی نیشتەجێبوونی ژمارەیەکی زۆر لە ڕووسییە نەتەوەیییەکانن (٢٧٫٤٪ لە لاتڤیا، ٢٦٪ لە ئیستۆنیا)، کە بەشێکیان لە ھاووڵاتیانیان نین. مێژووی لاتڤیا زۆرینەی پرۆتستانتە، جگە لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی لاتڤیا نەبێت کە مێژوویەکی زۆرینەی کاسۆلیکی ھەیە. لاتڤیا کۆمارێکی پەرلەمانی یەکگرتووە و دابەشکراوە بەسەر ١١٨ بەشی کارگێڕیدا کە لە ١٠٩ شارەوانی و ٩ شار پێکھاتووە. پێنج ناوچەی پلاندانانی ھەیە کە بریتین لە کورزمێ، لاتگەلێ، ڕیگا، ڤیدزمێ و زیمگەلێ. کۆماری لاتڤیا لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ دامەزراوە، لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠–١٩٤١ و ١٩٤٥–١٩٩١ لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەت و لە نێوان ساڵانی ١٩٤١–١٩٤٥ لەلایەن ئەڵمانیای نازییەوە داگیرکراون و لکێنراون بە خۆیانەوە. «شۆڕشی گۆرانی»ی ئاشتییانە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ و خۆپیشاندانی «زنجیرەی باڵتیک» لە ٢٣ی ئابی ١٩٨٩ بووە ھۆی سەربەخۆیی دەوڵەتانی باڵتیک. لاتڤیا لە ٢١ی ئابی ١٩٩١دا سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند. لاتڤیا ئەندامی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، [[یەکێتیی ئەورووپا]]، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[ناتۆ]]، ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاری لە ئەورووپا، [[سندووقی نێونەتەوەیی پارە|سندووقی دراوی نێونەتەوەیی]] و [[ڕێکخراوی بازرگانی جیھانی]]یە و بەشێکە لە ناوچەی شنگن. ئەندامی کۆمەڵەی گەلان بووە لە ساڵانی (١٩٢١–١٩٤٦) و ناوچەی بازرگانی ئازادی باڵتیک (١٩٩٤–٢٠٠٤). ھەروەھا لاتڤیا ئەندامی ئەنجومەنی وڵاتانی باڵتیکە و ھاوکاری سێگۆشەیی نێوان دەوڵەتانی باڵتیک و ھاوکاری باکووری باڵتیک لەگەڵ ئیستۆنیا و لیتوانیا ھاوبەشە. دوای پاشەکشەی ئابووری لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا، لاتڤیا گەورەترین بەرھەمی ناوخۆیی لە [[ئەورووپا]] لە نێوان ساڵانی ١٩٩٨–٢٠٠٦دا ھەبوو. لەژێر قەیرانی دارایی جیھانی لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٨–٢٠١٠، لاتڤیا زۆرترین زیانی پێگەشتووە لە نێوان وڵاتانی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپادا، بەو پێیەی بەرھەمی ناوخۆیی نزیکەی ٢٦٬٥٤٪ لەو ماوەیەدا کەمی کردبوو. لاتڤیا لە ساڵی ٢٠١٠ نیشانەکانی سەقامگیری ئابووری نیشاندا و [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لاتڤیا وەک وڵاتێک دەخاتە لیستی ئەو وڵاتانەی کە پێوەرێکی گەشەسەندنی مرۆیی زۆر بەرزی ھەیە.<ref name=":0"/> == دابەشکردنە کارگێڕییەکان == [[پەڕگە:Latvijas_novadi_2021.png|وێنۆک|300PC|چەپ|دابەشکردنە کارگێڕییەکان لە لاتڤیا]] لاتڤیا دەوڵەتێکی یەکگرتووە، لە ئێستادا دابەشکراوە بۆ ٤٣ یەکەی حکوومەتی ناوخۆیی کە لە ٣٦ شارەوانی (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتیڤی]]: novadi) و ٧ شاری سەر بە دەوڵەت (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتیڤی]]: valstspilsētas) پێکدێت لەگەڵ ئەنجومەنی شار و کارگێڕیی تایبەتی خۆیان: [[داوگافپیلس]]، و [[جێلگاڤا]]، و [[یوورمالا]]، و [[لیێپایا]]، و [[ڕێزێکنێ]]، و پایتەخت [[ڕیگا]]، و [[ڤێنتسپیلس]]. چوار ناوچەی مێژوویی و فەرھەنگی لە لاتڤیا ھەن - کوورلاند، و لاتگال، و ڤیدزێم، و زێمگالێ، کە لە دەستووری لاتڤیا ناسێندراون. سێلۆنیا، کە بەشێکە لە زێمگالێ، ھەندێک جار وەک ناوچەیەکی فەرھەنگیی جیاواز لەقەڵەم دەدرێت، بەڵام بەشێک نییە لە ھیچ دابەشکردنێکی فەرمی. زۆربەی کات سنووری ناوچە مێژوویی و فەرھەنگییەکان بە ڕوونی دیاری نەکراون و لە زۆر سەرچاوەدا دەگۆڕێن. لە دابەشکردنە فەرمییەکاندا، زۆرجار ناوچەی ڕیگا، کە پایتەخت و بەشێک لە ناوچەکانی تر کە پەیوەندییەکی بەھێزیان بە پایتەختەوە ھەیە دەگرێتەوە، لە دابەشکردنە ھەرێمییەکانیشدا دەخرێتە ناوەوە؛ بۆ نموونە، پێنج ناوچەی پلاندانان لە لاتڤیا ھەن (بە لاتیڤی: plānošanas reģioni)، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ ھاندانی گەشەپێدانی ھاوسەنگی ھەموو ناوچەکان دامەزرێنراون. لەژێر ئەم دابەشکردنەدا، ناوچەی ڕیگا بەشێکی زۆری ئەو ناوچانە دەگرێتەوە کە پێشتر بە شێوەیەکی سوننەتی بە ڤیدزێم، و کوورلاند، و زێمگالێ ناسرابوون. ناوچە ئامارییەکان لە لاتڤیا، کە بەپێی ناونانی [[یەکێتیی ئەورووپا]] بۆ یەکە ھەرێمییەکانی ئامار دامەزرێنراون، ئەم دابەشکردنە دووبارە دەکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Par Latvijas Republikas statistiskajiem reģioniem un tajos ietilpstošajām administratīvajām vienībām|سەردێڕ=https://likumi.lv/doc.php?id=328252|تاريخ-الوصول=2025-08-14|صحيفة=LIKUMI.LV|لغة=lv|ماڵپەڕ=http://web.archive.org/web/20250716105340/https://likumi.lv/doc.php?id=328252|تاريخ أرشيف=2025-07-16}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٠٢١، لاتڤیا دابەشکرابوو بۆ ٩ شاری کۆماری و ١٠٩ شارەوانی، و شارە کۆمارییەکان ئەمانەن:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Zaudējis spēku - Administratīvi teritoriālās reformas likums|سەردێڕ=https://likumi.lv/doc.php?id=51528|تاريخ-الوصول=2025-08-14|صحيفة=LIKUMI.LV|لغة=lv|ماڵپەڕ=http://web.archive.org/web/20250316082928/https://likumi.lv/doc.php?id=51528|تاريخ أرشيف=2025-03-16}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.varam.gov.lv/lv/media/26745/download |سەردێڕ=«Mērsraga novada pašvaldības 2020. gada publiskais pārskats» |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124143641/https://www.varam.gov.lv/lv/media/26745/download |url-status=live }}</ref> لاتڤیا لە پێشتردا تەنھا بۆ چوار بەش دابەش دەبوو ئەوانیش (کۆرلاند)، (لاتگالیا)، (ڤیدزێمێ) و (زێمگالێ)، و ئەم دابەشکردنە لەسەر بنەمای فەرھەنگی و نەتەوەیی ئەنجام درابوو. {| class="sortable wikitable" style="text-align:right; font-size:90%" |- style="font-size:100%; text-align:right" ! style="width:330px;"|ناوچەکان!! style="width:140px|گەورەترین شار!! style="width:170px;"|[[ڕووبەر|ڕووبەر]]!! style="width:180px;"|[[گەل|دانیشتووان]] – (چڕیی دانیشتووان) |- | [[ناوچەی ڕیگا]]||[[ڕیگا]]||style="text-align:right"|١٠,١٣٢&nbsp;کم²||style="text-align:right"|١,٠٩٨,٥٢٣ – (١٠٨.٣/کم²) |- | [[ناوچەی کوورزێمی]]||[[لیێپایا (شار)|لیێپایا]]||style="text-align:right"|١٣,٥٩٦&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٣٠١,٦٢١ – (٢٢.١/کم²) |- | [[ناوچەی لاتگالی]]||[[داوگافپیلس]]||style="text-align:right"|١٤,٥٤٩&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٣٤٣,٦٤٦ – (٢٣.٥/کم²) |- | [[ناوچەی زێمگالی]]||[[جێلگاڤا]]||style="text-align:right"|١٠,٧٣٣&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٢٨١,٩٢٨ – (٢٦.١/کم²) |- | [[ناوچەی ڤیدزێمی]]||[[ڤالمێرا]]||style="text-align:right"|١٥,٢٤٦&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٢٣٥,٥٧٦ – (١٥.٤/کم²) |- | «لاتڤیا»||«[[ڕیگا]]»||style="text-align:right"|«٦٤,٢٥٦&nbsp;کم²»||style="text-align:right"|«٢,٢٦١,٢٩٤ – (٣٤.٩/کم²)» |} == جوگرافیا == [[پەڕگە:Lv from satellite.jpg|وێنۆک|چەپ|وێنەی مانگی دەستکردی لاتڤیا]] [[پەڕگە:BalticSea March2000 NASA-S2000084115409 md.jpg|وێنۆک|ڕاست|لاتڤیا دەکەوێتە [[باکووری ئەورووپا]]، لەسەر کەناراوە ڕۆژھەڵاتییەکانی [[دەریای باڵتیک]]]] لاتڤیا دەکەوێتە [[باکووری ئەورووپا]]، و لەسەر کەناراوە ڕۆژھەڵاتییەکانی دەریای باڵتیک، و بەشی باکووری ڕۆژاوای کراتۆنی [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، لە نێوان ھێڵەکانی پانی ٥٥ پلە و ٥٨ پلەی باکوور (ناوچەیەکی بچووک لە باکووری ٥٨ پلە)، و ھێڵەکانی درێژی ٢١ پلە و ٢٩ پلەی ڕۆژھەڵات (ناوچەیەکی بچووک لە ڕۆژاوای ٢١ پلە). لاتڤیا ڕووبەرێکی گشتیی ھەیە کە ٦٤٥٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٢٤٩٢٦ میلی چوارگۆشە) کە ٦٢١٥٧ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٢٣٩٩٩ میلی چوارگۆشە) وشکانییە، ١٨١٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٧٠١١ میلی چوارگۆشە) زەویی کشتوکاڵییە،<ref name="Agriculture - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html|ناونیشان=Agriculture – Key Indicators|بڵاوکەرەوە=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|بەروار=28 April 2012|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٢| ماڵپەڕی = https://web.archive.org/web/20180710123920/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html | تاريخ أرشيف = 10 يوليو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> ٣٤٩٦٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە زەویی دارستانە (١٣٥٠٠ میلی چوارگۆشە)<ref name="Forestry - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html|عنوان=Forestry – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ=18 August 2011|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180512101735/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html | تاريخ أرشيف = 12 مايو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> و ٢٤٠٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە ئاوە ناوخۆیییەکانە (٩٢٧ میلی چوارگۆشە).<ref name="Geographical Data - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html|عنوان=Geographical Data – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ=5 October 2011|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180625063629/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html | تاريخ أرشيف = 25 يونيو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> کۆی درێژیی سنووری لاتڤیا ١٨٦٦ کیلۆمەترە (١١٥٩ میل). کۆی درێژیی سنوورە وشکانییەکانی ١٣٦٨ کیلۆمەترە (٨٥٠ میل)، کە ٣٤٣ کیلۆمەتری (٢١٣ میل) لەگەڵ [[ئەستۆنیا]] لە باکوور، ٢٧٦ کیلۆمەتری (١٧١ میل) لەگەڵ [[ڕووسیا|فیدراسیۆنی ڕووسیا لە ڕۆژھەڵات]]، ١٦١ کیلۆمەتری (١٠٠ میل) لەگەڵ [[بیلاڕووس]] لە باشووری ڕۆژھەڵات و ٥٨٨ کیلۆمەتری (٣٦٥ میل) لەگەڵ [[لیتوانیا]] لە باشوور بەش کراوە. درێژیی سنوورە دەریایییەکانی ٤٩٨ کیلۆمەترە (٣٠٩ میل)، کە لەگەڵ ئەستۆنیا و سوێد و لیتوانیا بەشی دەکات. درێژبوونەوەی لە باکوورەوە بۆ باشوور ٢١٠ کیلۆمەترە (١٣٠ میل) و لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات ٤٥٠ کیلۆمەترە (٢٨٠ میل).<ref name="Geographical Data - Key Indicators"/> زۆربەی خاکەکانی لاتڤیا کەمتر لە ١٠٠ مەتر (٣٣٠ پێ) لە سەرووی [[ئاستی دەریا]]وەن. گەورەترین دەریاچەی لووبانسە بە ڕووبەری ٨٠.٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٣١.٢ میلی چوارگۆشە)، قووڵترین دەریاچە دریدزیسە کە ٦٥.١ مەترە (٢١٤ پێ). درێژترین ڕووبار لە خاکی لاتڤیا گاویایە، بە درێژیی ٤٥٢ کیلۆمەتر (٢٨١ میل). درێژترین ڕووبار کە بە خاکی لاتڤیا دەڕوات داوگاڤایە، کە کۆی درێژییەکەی ١٠٠٥ کیلۆمەترە (٦٢٤ میل) کە ٣٥٢ مەتری (١١٥٥ پێ) لە خاکی لاتڤیا دایە. بەرزترین خاڵ لە لاتڤیا گایزینکالنسە، ٣١١.٦ مەتر (١٠٢٢ پێ). بە درێژاییی ھێڵی کەناراوەکانی باڵتیکی لاتڤیا ٤٩٤ کیلۆمەترە (٣٠٧ میل). لە دەروازەی [[دەریای باڵتیک]]، کەنداوێکی تەنک لە [[ڕیگا]] لە باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکە ھەیە.<ref name="Latvia in brief">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= https://www.latvia.eu/content/latvia-brief|عنوان=Latvia in brief|ناشر=Latvian Institute|تاريخ الوصول=17 May 2012|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20200401160731/https://www.latvia.eu/content/latvia-brief|تاريخ أرشيف=2020-04-01|حالة المسار=dead}}</ref> === کەشووھەوا === لاتڤیا کەشووھەوایەکی شێداری مامناوەند و کەشووھەوایەکی نیمچە کیشوەریی ھەیە کە بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی سارد و ئاستی بەرزی شێ و بارانبارین جیا دەکرێتەوە. بارودۆخی کەشووھەوا لە لاتڤیا لەژێر کاریگەریی دەریای باڵتیکدایە. لاتڤیا چوار وەرزی دیاری ھەیە کە درێژییەکەیان نزیکەی یەکسانە. لە زستاندا، کە لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمەوە دەست پێ دەکات و تا ناوەڕاستی ئازار بەردەوام دەبێت، تێکڕای پلەی گەرمی لە دەوروبەری -٦ پلەی سەدی دەبێت، و بە بەرگی بەفری جێگیر، خۆری گەش و ڕۆژی کورت جیا دەکرێتەوە. ماوەی سەختی کەشووھەوا لە وەرزی زستاندا لەگەڵ بای سارد، پلەی گەرمیی تووند تا دەوروبەری -٣٠ پلە، و بەفری چڕ باون. لە ھاویندا، کە لە حوزەیرانەوە دەست پێ دەکات و تا ئاب بەردەوام دەبێت، بەزۆری گەرم و خۆرھەتاو دەبێت لەگەڵ ئێواران و شەوانی سارد. لە ھاویندا تێکڕای پلەی گەرمی لە دەوروبەری +١٩ پلەی سەدی دەبێت لەگەڵ پلەی گەرمیی تووند تا +٣٥ پلەی سەدی. کەشووھەوا لە وەرزەکانی بەھار و پاییزدا تا ڕادەیەک مامناوەندە.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html|عنوان=Geographical Data – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180625063629/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html | تاريخ أرشيف = 25 يونيو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.latvia.travel/en/climate-and-weather-conditions|عنوان=The climate and weather conditions|ناشر=Latvia.travel|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20141006074610/http://www.latvia.travel/en/climate-and-weather-conditions | تاريخ أرشيف = 6 أكتوبر 2014 |حالة المسار=dead}}</ref> == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی [[٢٠٢٦]] ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی لاتڤیا ١،٨٣٧،٧١٥ کەس بووە کە دەکاتە ٠،٠٢٢ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣،٨ ساڵە. ھەروەھا ٦٧.٧ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>https://www.worldometers.info/world-population/latvia-population/</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[سنووری ئۆزبەکستان-کازاخستان]] * [[سنووری لاتڤیا-ڕووسیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەورووپا}} {{ئەندامانی ناتۆ}} {{دەوڵەتانی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Latvia}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|جوگرافیا|وڵاتەکان|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|لاتڤیا}} [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:لاتڤیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١]] [[پۆل:وڵاتانی ئەورووپای باکوور]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٠]] lb2clkapors2qjyvgx053hcdh2mn57a 0 8453 1585523 1584978 2026-05-20T12:12:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585523 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری ئەنگۆلا | common_name = ئەنگۆلا | native_name = {{lang|pt|República de Angola}} | image_flag = Flag of Angola.svg<!-- DO NOT ADD the proposed flag; you WILL be reverted and warned! --> | image_coat = Emblem of Angola.svg | symbol_type = نیشانە | national_anthem = {{lang|pt|[[ئەنگۆلا پێشەوە|Angola Avante]]}}<br />(«ئەنگۆلا بەرەو پێش»)[[File:Angolan-National-Anthem-_US-Navy-Band.ogg]] | image_map = {{Switcher|[[File:Angola (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Angola AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Africa|[[File:Angola - Location Map (2013) - AGO - UNOCHA.svg|frameless]]|Show map of Angola|default=1}} | map_caption = شارە سەرەکییەکانی ئەنگۆلا | capital = [[لوواندا]] | religion = {{plainlist| {{Tree list}} * ٧٩.١٪ [[مەسیحییەت لە ئەنگۆلا|مەسیحییەت]] ** ٤٤.٢٪ کاتۆلیک ** ٣٤.٩٪ پڕۆتێستانت {{Tree list/end}} * ١١.٥٪ [[بێ ئایینی|بێ ئایین]] * ٩.٤٪ ئەوانی تر }} | religion_year = ٢٠٢٤ | religion_ref = <ref name="censoAO"/> | coordinates = {{Coord|8|50|S|13|20|E|type:city}} | largest_city = پایتەخت | official_languages = [[پوورتووگالیی ئەنگۆلی|پوورتووگالی]] | languages2_type = زمانە نیشتمانییەکان | languages2 = [[زمانی چۆکوی|چۆکوی]]، [[کیمبوندو]]، [[زمانی کۆنگۆ|کیکۆنگۆ]]، [[زمانی ئۆڤامبۆ|ئۆشیواومبۆ]]، [[لوچازی]]، [[ئومبوندو]] | ethnic_groups = {{unbulleted list | ٣٧٪ [[ئۆڤیمبوندو]] | ٢٥٪ [[ئەمبوندو]] | ١٣٪ [[گەلی کۆنگۆ|باکۆنگۆ]] | ٢١٪ ئەفریقییەکانی تر | ٢٪ [[مێستیسۆ]] (تێکەڵەی ئەورووپایی و ئەفریقی) | ٢٪ [[ئاسیایییەکان|ئاسیایی]] | ١٪ [[ئەنگۆلییە سپیپێستەکان|ئەورووپایی]]}} | ethnic_groups_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Main ethnic groups in Angola 2021|ناونیشان=https://www.statista.com/statistics/1202261/share-of-ethnic-groups-in-angola/|وێبگە=Statista|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230310222030/https://www.statista.com/statistics/1202261/share-of-ethnic-groups-in-angola/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | ethnic_groups_year = ٢٠٢١ | demonym = [[دانیشتووانی ئەنگۆلا|ئەنگۆلی]] | government_type = [[کۆماری سەرۆکایەتیی یەکگرتوو]] | leader_title1 = [[سەرۆکی ئەنگۆلا|سەرۆک]] | leader_name1 = [[ژواو لۆرێنسۆ]] | leader_title2 = [[جێگری سەرۆکی ئەنگۆلا|جێگری سەرۆک]] | leader_name2 = [[ئێسپێرانزا دا کۆستا]]<ref name="RNA 15-9-22">[https://rna.ao/rna.ao/2022/09/15/investidura-do-presidente-da-republica/ Investidura do Presidente da República] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230527225337/https://rna.ao/rna.ao/2022/09/15/investidura-do-presidente-da-republica/ |date=27 May 2023 }}. Rádio Nacional de Angola. 15 September 2022.</ref> | leader_title3 = [[پێڕستی سەرۆکەکانی کۆمەڵەی نیشتمانیی ئەنگۆلا|سەرۆکی کۆمەڵەی نیشتمانی]] | leader_name3 = [[:pt:Adão de Almeida|ئاداو کۆرێیا دی ئەلمێیدا]] | leader_title4 = [[سەرۆکی دادوەریی ئەنگۆلا|سەرۆکی دادوەران]] | leader_name4 = [[ئادێمیلسۆن لۆبۆتۆ]] | legislature = [[کۆمەڵەی نیشتمانی (ئەنگۆلا)|کۆمەڵەی نیشتمانی]] | sovereignty_type = [[جەنگی سەربەخۆییی ئەنگۆلا|سەربەخۆیی]] | sovereignty_note = لە [[ئێستادۆ نۆڤۆ (پوورتووگال)|پوورتووگال]] | established_event1 = بەخشرا | established_date1 = ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٥ | established_event2 = [[بڕیارنامەی ٣٩٧ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەندامییەتی تەواوی نەتەوە یەکگرتووەکان]] | established_date2 = ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ | established_event3 = [[دەستووری ئەنگۆلا|دەستووری ئێستا]] | established_date3 = ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ | area_km2 = ١٢٤٦٧٠٠ | area_rank = ٢٢ەم | area_sq_mi = ٤٨١٣٥٤ | percent_water = کەمە | population_estimate = | population_estimate_year = | population_estimate_rank = | population_census = {{IncreaseNeutral}} ٣٦،٦٠٤،٦٨١<ref name="censoAO">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resultados Definitivos do Recenseamento Geral da População e Habitação – 2024 |ناونیشان=https://www.ine.gov.ao/Arquivos/arquivosCarregados//Carregados/Publicacao_638992698392586291.pdf |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=pt}}</ref> | population_census_year = ٢٠٢٤ | population_census_rank = ٤١ەم | population_density_km2 = ٢٩.٤ | population_density_sq_mi = ٧٦ | population_density_rank = ١٨٩ەم | GDP_PPP = {{increase}} ٤٠٢.١٦٠ ملیار دۆلار<ref name="IMFWEO.AO">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/AGO |سەردێڕ=IMF DataMapper: Angola Datasets World Economic Outlook (October 2025) |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240523154213/https://www.imf.org/external/datamapper/profile/AGO |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | GDP_PPP_year = ٢٠٢٥ | GDP_PPP_rank = ٥٨ەم | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ١٠،٢٣٠ دۆلار<ref name="IMFWEO.AO" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ١٢٥ەم | GDP_nominal = {{increase}} ١١٣.٣٤ ملیار دۆلار<ref name="IMFWEO.AO" /> | GDP_nominal_year = ٢٠٢٥ | GDP_nominal_rank = ٦٨ەم | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ٢،٨٨٠ دۆلار<ref name="IMFWEO.AO" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ١٣٧ەم | Gini = ٥١.٣ | Gini_year = ٢٠١٨ | Gini_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |سەردێڕ=Gini index |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200204170607/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | HDI = ٠.٦١٦<!-- number only --> | HDI_year = ٢٠٢٣<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = زۆربوون<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Human Development Report 2025 |ناونیشان=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme]] |زمان=en}}</ref> | HDI_rank = ١٤٨ەم | currency = [[کوانزای ئەنگۆلی]] | currency_code = AOA | time_zone = [[کاتی ڕۆژاوای ئەفریقا|WAT]] | utc_offset = +١ | drives_on = ڕاست | calling_code = [[ژمارە تەلەفۆنەکان لە ئەنگۆلا|+٢٤٤]] | cctld = [[.ao]] }} '''ئەنگۆلا'''، بە فەرمی '''کۆماری ئەنگۆلا'''، وڵاتێکە لە کەناراوەکانی ڕۆژاوای [[باشووری ئەفریقا]]. دووەم گەورەترین وڵاتی پوورتووگالی ئاخێوە لە دوای [[بەڕازیل]] چ لە ڕووی ڕووبەری گشتی و چ لە ڕووی [[پێڕستی وڵاتان و ناوچە پاشکۆکان بەپێی دانیشتووان|دانیشتووان]]ەوە، و [[پێڕستی وڵاتانی ئەفریقا بەپێی ڕووبەر|حەوتەم گەورەترین]] وڵاتە لە [[ئەفریقا]]. لە باشوورەوە لەگەڵ [[نامیبیا]]، لە باکوورەوە لەگەڵ [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[زامبیا]]، و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[زەریای ئەتڵەسی]] ھاوسنوورە. ئەنگۆلا پارێزگایەکی دابڕاوی ھەیە، پارێزگای [[پارێزگای کابیندا|کابیندا]]، کە ھاوسنوورە لەگەڵ [[کۆماری کۆنگۆ]] و کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ. پایتەخت و پڕدانیشتووانترین شاری [[لواندا]]یە. ئەنگۆلا لە سەردەمی [[سەردەمی بەردینی کۆن|پاڵیوولیسیک]]ەوە ئاوەدان بووە. دوای ئەوەی [[کشانکانی بانتووەکان|کشانکانی بانتوو]] گەیشتە ناوچەکە، تا سەدەی ١٣یەم دەوڵەتان پێکھێنران و لە چوارچێوەی کۆنفیدراسیۆنەکاندا ڕێکخران. [[شانشینی کۆنگۆ]] بۆ بەدەستھێنانی [[ھەژموون]] لە نێوان شانشینەکانی تردا لە سەدەی ١٤یەمەوە سەری ھەڵدا. گەڕیدە پوورتووگالییەکان لە ساڵی ١٤٨٣ پەیوەندییان لەگەڵ کۆنگۆ دامەزراند. لە باشوور شانشینەکانی [[ندۆنگۆ]] و [[مەتەمبا]] ھەبوون، لەگەڵ شانشینەکانی [[ئۆڤیمبوندو]] لە باشوورتر، و [[شانشینی مبوندا]] لە ڕۆژھەڵات.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Gordon |یەکەم=David M. |سەردێڕ=Kingdoms of South-Central Africa: Sources, Historiography, and History |ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of African History |ناونیشان=https://oxfordre.com/africanhistory/display/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-146 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=en |doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.146 |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٢٧٧٧٣-٤|doi-access=free |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231216001444/https://oxfordre.com/africanhistory/display/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-146 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Development of States in West Central Africa to 1540 |ڕێکەوت=٢٠٢٠|ئیش=A History of West Central Africa to 1850 |پەڕەکان=١٦–٥٥|editor-last=Thornton |editor-first=John K. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/books/abs/history-of-west-central-africa-to-1850/development-of-states-in-west-central-africa-to-1540/CE71122CF8DFD7B4B188BA34F8F65BFC |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|زنجیرە=New Approaches to African History |شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٥٦٥٩٣-٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241008080246/https://www.cambridge.org/core/books/abs/history-of-west-central-africa-to-1850/development-of-states-in-west-central-africa-to-1540/CE71122CF8DFD7B4B188BA34F8F65BFC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پوورتووگالییەکان لە سەدەی ١٦یەمدا دەستیان بە [[داگیرکردنی ئەنگۆلا|داگیرکردنی کەناراوەکان]] کرد. کۆنگۆ سێ جەنگی دژی پوورتووگالییەکان ئەنجام دا، کە بە داگیرکردنی ندۆنگۆ لەلایەن پوورتووگالییەکانەوە کۆتایی ھات. قەدەغەکردنی بازرگانیی کۆیلە لە سەدەی ١٩یەمدا سیستمی ئابووریی [[ھەمەچەشنکردنی ئابووری|ھەمەچەشن نەکراو]]ی کۆنگۆی تێکدا و نیشتەجێبووانی ئەورووپایی وردە وردە دەستیان کرد بە دامەزراندنی پێگەی خۆیان لە ناوخۆی ناوچەکەدا. [[پوورتووگالی ئەنگۆلا|داگیرگەی پوورتووگالی]] کە بوو بە ئەنگۆلا تا سەرەتای سەدەی ٢٠ەم نەگەیشتە سنوورەکانی ئێستای و بەرگرییەکی بەھێزی لەلایەن گرووپە ڕەسەنەکانی وەک کواماتۆ، [[ئۆکواننیاما|کواننیاما]]، و [[گەلی مبوندا|مبوندا]]وە لێ کرا. دوای [[جەنگی سەربەخۆییی ئەنگۆلا|خەباتێکی دژە داگیرکاریی]] درێژخایەن (١٩٦١–١٩٧٤)، ئەنگۆلا لە ساڵی ١٩٧٥ وەک [[کۆماری گەلی ئەنگۆلا|کۆمارێکی یەک حیزبی]] سەربەخۆیی بەدەستھێنا، بەڵام وڵاتەکە لە ھەمان ساڵدا کەوتە ناو [[جەنگی ناوخۆییی ئەنگۆلا|جەنگێکی ناوخۆییی]] وێرانکەرەوە، لە نێوان دەسەڵاتداری [[MPLA|بزووتنەوەی گەلی بۆ ڕزگارکردنی ئەنگۆلا]] (ئێم-پی-ئێڵ-ئەی)، کە لەلایەن [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[کووبا]]وە پاڵپشتی دەکرا؛ یاخیبووانی [[UNITA|یەکێتیی نیشتمانی بۆ سەربەخۆیی تەواوی ئەنگۆلا]] (یونیتە)، کە گرووپێکی سەرەتا [[ماویزم|ماویستی]] و دواتر دژە کۆمۆنیست بوو و لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[ئەفریقای باشوور]]ەوە پاڵپشتی دەکرا؛ ڕێکخراوی چەکداری [[بەرەی ڕزگاریی نیشتمانیی ئەنگۆلا]]، کە لەلایەن [[زەئیر]]ەوە پاڵپشتی دەکرا؛ و [[بەرەی ڕزگاریی دابڕگەی کابیندا]] کە بەدوای سەربەخۆییی دابڕگەی [[پارێزگای کابیندا|کابیندا]]دا دەگەڕا، کە ئەویش لەلایەن زەئیرەوە پاڵپشتی دەکرا. لەوەتەی کۆتاییھاتنی جەنگی ناوخۆ لە ساڵی ٢٠٠٢، ئەنگۆلا وەک [[کۆماری دەستووری|کۆمارێکی دەستووریی]] تا ڕادەیەک جێگیر دەرکەوتووە، و ئابوورییەکەی لە ڕیزی خێراترین گەشەسەندووەکانی جیھاندایە، کە [[چین]]، [[یەکێتیی ئەورووپا]]، و ویلایەتە یەکگرتووەکان گەورەترین ھاوبەشی وەبەرھێنان و بازرگانیی وڵاتەکەن.<ref name="HRW-2010">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Transparency and Accountability in Angola |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.hrw.org/report/2010/04/13/transparency-and-accountability-angola |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151006051053/http://www.hrw.org/report/2010/04/13/transparency-and-accountability-angola |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch}}</ref><ref name="OEC-2021a">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Foreign import trade partners of Angola (2021) |ناونیشان=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/import/ago/show/all/2021 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231229205737/https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/import/ago/show/all/2021 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Observatory of Economic Complexity}}</ref><ref name="OEC-2021b">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Foreign export trade partners of Angola (2021) |ناونیشان=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/ago/show/all/2021 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231229205736/https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/ago/show/all/2021 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Observatory of Economic Complexity}}</ref> بەڵام گەشەی ئابووری زۆر ناھاوسەنگە، چونکە زۆربەی [[چڕبوونەوەی سامان|سامانی]] نەتەوەکە لە بەشێکی زۆر کەمی دانیشتوواندا چڕبووەتەوە و زۆربەی ئەنگۆلییەکان [[ئاستی بژێوی|ئاستی بژێوییان]] نزمە؛ [[تەمەنی چاوەڕوانکراو]] لە ڕیزی [[پێڕستی وڵاتان بەپێی تەمەنی چاوەڕوانکراو|نزمترینەکاندایە لە جیھاندا]]، لە کاتێکدا [[مردنی کۆرپە]] [[پێڕستی وڵاتان بەپێی ڕێژەی مردنی کۆرپە و منداڵانی خوار تەمەن پێنج ساڵ|لە ڕیزی بەرزترینەکاندایە]].<ref name="World Fact Book-2014">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٤|سەردێڕ=Life expectancy at birth |ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160120024054/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٠|ئیش=World Fact Book |بڵاوکەرەوە=United States Central Intelligence Agency}}</ref> ئەنگۆلا ئەندامی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، [[یەکێتیی ئەفریقا]]، [[کۆمەڵگەی وڵاتانی زمانی پوورتووگالی]]، و [[کۆمەڵگەی گەشەپێدانی باشووری ئەفریقا]]یە. تا ساڵی ٢٠٢٤، ژمارەی دانیشتووانی ئەنگۆلا بە ٣٦.٦ ملیۆن کەس دەخەمڵێنرێت.<ref name="censoAO" /> [[کولتووری ئەنگۆلا|کولتووری ئەنگۆلا]] ڕەنگدانەوەی سەدەھا ساڵ کاریگەریی پوورتووگالە، بەتایبەتی باڵادەستیی [[زمانی پوورتووگالی]] و [[کڵێسای کاتۆلیک]]، کە لەگەڵ جۆرەھا دابونەریتە ڕەسەنەکان تێکەڵ بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{وڵاتەکانی ئەفریقا}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئەنگۆلا|سۆشیالیزم|شەڕی سارد}} {{پۆلی کۆمنز|Angola}} [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی بانتوو ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٥]] [[پۆل:ئەنگۆلا| ]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک]] la264yjr0rkg9x81fj0a5zrqrnp90et 0 8506 1585579 1584187 2026-05-20T12:22:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ پارامەترە دووبارەکان کە ھەمان نرخیان ھەیە لابران (بێجگە لە کۆتا دانە)؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585579 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری ڕۆژھەڵاتی ئوروگوای | common_name = ئوروگوای | native_name = {{native name|es|República Oriental del Uruguay}} | image_flag = Flag of Uruguay.svg | flag_type = [[ئاڵای ئوروگوای|ئاڵا]]{{efn|ئوروگوای سێ ئاڵای فەرمی ھەیە. ئەوانیش پەڤیلیۆنی نەتەوەیی، کە پلەیەکی باڵاتری ھەیە و ئەو ئاڵایەیە کە لێرەدا نیشان دراوە، [[ئاڵای ئارتیگاس]]، و [[ئاڵای ترێنتا ی تێرس]]}} | image_coat = Coat of arms of Uruguay.svg | national_motto = {{native name|es|Libertad o Muerte}}<br />«ئازادی یان مردن» | national_anthem = {{lang|es|Himno Nacional del Uruguay}}<br />«[[سروودی نەتەوەییی ئوروگوای]]»{{parabr}}{{center|[[File:United_States_Navy_Band_-_National_Anthem_of_Uruguay_(complete).ogg]]}} | other_symbol = [[File: Sol de Mayo-Bandera de Uruguay.svg|90x90px|alt=Sol de Mayo]] | other_symbol_type = [[خۆری ئایار|سۆل دی مایۆ]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Crow|یەکەم=John A. |سەردێڕ=The Epic of Latin America|edition=4th|بڵاوکەرەوە=University of California Press|شوێن=Berkeley |ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٠٧٧٢٣-٢|ناونیشان=https://archive.org/details/epicoflatinameri00crow|پەڕە=٤٥٧|وتەگێڕانەوە=In the meantime, while the crowd assembled in the plaza continued to shout its demands at the cabildo, the sun suddenly broke through the overhanging clouds and clothed the scene in brilliant light. The people looked upward with one accord and took it as a favorable omen for their cause. This was the origin of the ″sun of May″ which has appeared in the center of the Argentine flag and on the Argentine coat of arms ever since.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kopka|یەکەم=Deborah|سەردێڕ=Central & South America|بڵاوکەرەوە=Lorenz Educational Press|شوێن=Dayton, OH|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-١-٤٢٩١-٢٢٥١-١|پەڕە=٥|وتەگێڕانەوە=The sun's features are those of [[Inti]], the [[Inca]]n sun god. The sun commemorates the appearance of the Sun through cloudy skies on May 25, 1810, during the first mass demonstration in favor of independence.}}</ref><br />{{small|(خۆری ئایار)}} | image_map = URY orthographic.svg | map_width = 220px | map_caption = {{map caption |location_color=dark green |region=ئەمریکای باشوور |region_color=none }} | capital = [[مۆنتیڤیدیۆ]] | coordinates = {{Coord|34|53|S|56|10|W|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = {{hlist|[[ئیسپانیای ڕیۆپلاتێنسی|ئیسپانی]]{{efn|ئیسپانی ھەرگیز بەپێی دەستوور یان ھیچ مەرسوومێک وەک زمانی فەرمی ئوروگوای ڕانەگەیەندراوە. بەڵام، بە شێوەی «دی فاکتۆ» لە ھەموو جۆرەکانی حکوومەت و کۆمەڵگادا فەرمییە.}}|[[زمانی ئاماژەی ئوروگوایی]]{{efn|لە ساڵی ٢٠٠١ەوە پێگەی فەرمی «دی جور»ی ھەیە.<ref>{{cite act |type=Ley |index=N° 17378 |date=25 July 2001 |legislature= El Senado y la Cámara Representantes de República Oriental del Uruguay reunidos en Asamblea General |title=Personas con Discapacidad. Lengua de Señas Uruguaya |trans-title=Disabled Persons. Uruguayan Sign Language – Law No. 17378 |url=https://www.impo.com.uy/bases/leyes/17378-2001 |url-status=live |language=es |access-date=30 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |author=((IMPO)) |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520104508/https://www.impo.com.uy/bases/leyes/17378-2001 }}</ref><ref name=LSU>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Meyers|یەکەم١=Stephen|دوایین٢=Lockwood|یەکەم٢=Elizabeth|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The Tale of Two Civil Societies: Comparing disability rights movements in Nicaragua and Uruguay|ناونیشان=https://dsq-sds.org/article/view/3845|journal=Disability Studies Quarterly|زمان=en|بەرگ=٣٤|issue=4|doi=10.18061/dsq.v34i4.3845|issn=2159-8371|doi-access=free|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220627084811/https://dsq-sds.org/article/view/3845|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}}} | ethnic_groups = {{unbulleted list |٨٦.٠٪ [[سپی‌پێستەکان|سپی]]{{efn|group=note|name=|ڕەسەنایەتیی نەتەوەیی-ڕەگەزیی سەرەکیی خۆناسین. کۆی گشتی زیاترە لە ١٠٠٪ چونکە ڕێگە بە خەڵک دراوە زیاتر لە یەک گرووپی ڕەگەزیی باوان ھەڵبژێرن}} |١٠.٤٪ [[ئەفۆ-ئوروگوایییەکان|ڕەش]] |٦.٣٪ [[گەلە ڕەسەنەکان لە ئوروگوای|ڕەسەن]] |٠.٧٪ [[گەلانی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] |٦.٣٪ ئەوانی تر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Ascendencia étnico-racial principal, por categoría, según departamento - Censo 2023 |ناونیشان= https://www.gub.uy/instituto-nacional-estadistica/comunicacion/publicaciones/anuario-estadistico-nacional-2024-volumen-n-101/21-informacion-censal-2 |ئیش=2024|بڵاوکەرەوە=Instituto Nacional de Estadística |زمان=es|ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> }} | ethnic_groups_year = ٢٠٢٣ | ethnic_groups_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Ascendencia étnico-racial principal, por categoría, según departamento - Censo 2023 |ناونیشان= https://www.gub.uy/instituto-nacional-estadistica/comunicacion/publicaciones/anuario-estadistico-nacional-2024-volumen-n-101/21-informacion-censal-2 |ئیش=2024|بڵاوکەرەوە=Instituto Nacional de Estadística |زمان=es|ڕێکەوتی سەردان= ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> | demonym = [[ئوروگوایییەکان|ئوروگوایی]] | government_type = [[سیستم|کۆماری سەرۆکایەتیی یەکگرتوو]] | leader_title1 = [[سەرۆکی ئوروگوای|سەرۆک]] | leader_name1 = [[یاماندوو ئۆرسی]] | leader_title2 = [[جێگری سەرۆکی ئوروگوای|جێگری سەرۆک]] | leader_name2 = [[کارۆلینا کۆسێ]] | legislature = [[کۆمەڵەی گشتیی ئوروگوای|کۆمەڵەی گشتی]] | upper_house = [[سێنای ئوروگوای|سێنا]] | lower_house = [[ژووری نوێنەرانی ئوروگوای|ژووری نوێنەران]] | sovereignty_type = سەربەخۆیی | sovereignty_note = لە [[ئیمپراتۆریەتی بەڕازیل|بەڕازیل]]{{efn|group=note|name=|سەرەتا لە ساڵی ١٨١٣ وەک پارێزگای ئۆریێنتال، بەشێک لە [[پارێزگا یەکگرتووەکانی ڕیۆ دی لا پلاتا]] دامەزرا، لە ١٨١٥ تا ١٨١٧ بەشێک بوو لە [[کۆمەڵەی فیدراڵی (١٨١٥–١٨٢٠)|کۆمەڵەی فیدراڵی]]، کە دوای ئەوە لەلایەن [[شانشینی بەڕازیل|بەڕازیل]]ەوە داگیر کرا و دواتر (لە ساڵی ١٨٢١) لکێنرا، کە وەک [[پارێزگای سیسپلاتینا]] حوکمی دەکرد تا ئەو کاتەی سەربەخۆیی خۆی لە بەڕازیل ڕاگەیاند و چووە پاڵ پارێزگا یەکگرتووەکان، کە ئەوەیان سەری نەگرت.}} | established_event1 = [[سی و سێ ڕۆژھەڵاتییەکە#ھەڵمەت|ڕاگەیەندرا]] | established_date1 = ٢٥ی ئابی ١٨٢٥ | established_event2 = [[کۆنفرانسی ئاشتیی سەرەتایی (١٨٢٨)|ناسێندرا]] | established_date2 = ٢٧ی ئابی ١٨٢٨ | established_event3 = {{nowrap|[[دەستووری ئوروگوای|دەستووری ئێستا]]}} | established_date3 = ١٥ی شوباتی ١٩٦٧ | established_event4 = | established_date4 = | area_km2 = ١٧٦,٢١٥ | area_footnote = <ref name="Factbook">{{Cite CIA World Factbook|country=Uruguay|access-date=22 June 2023|year=2011}}</ref> | area_rank = ٨٩ھەم | area_sq_mi = ٦٨,٠٣٧ | percent_water = ١.٥ | population_census = ٣,٤٩٩,٤٥١<ref name="Uruguay Presidencia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Censo Nacional 2023 contabilizó 3.499.451 habitantes en Uruguay |ناونیشان=https://www.gub.uy/presidencia/comunicacion/noticias/censo-nacional-2023-contabilizo-3499451-habitantes-uruguay |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Uruguay Presidencia |زمان=es}}</ref> | population_census_year = ٢٠٢٣ | population_census_rank = ١٣٢ەم | population_density_km2 = ١٩.٥ | population_density_sq_mi = ٤٨.٣ | population_density_rank = ٢٠٦ەم | GDP_PPP = {{increase}} ١٣٥.٨ ملیار دۆلار<ref name="IMF DataMapper">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/URY |سەردێڕ=IMF DataMapper: Uruguay |وێبگە=[[International Monetary Fund]] |ڕێکەوت= ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> | GDP_PPP_year = ٢٠٢٦ | GDP_PPP_rank = ٩٥ەم | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ٣٩,٠٣٠ دۆلار<ref name="IMF DataMapper"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ٥٧ەم | GDP_nominal = {{increase}} ٩٦.١ ملیار دۆلار<ref name="IMF DataMapper"/> | GDP_nominal_year = ٢٠٢٦ | GDP_nominal_rank = ٨٠ەم | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ٢٧,٦٠٨ دۆلار<ref name="IMF DataMapper"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ٥١ەم | Gini = ٤٠.٠ <!--number only--> | Gini_year = ٢٠٢٤ | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="gini-index">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=UY|سەردێڕ=GINI index|بڵاوکەرەوە=World Bank|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ٠.٨٦٢ <!--number only--> | HDI_year = ٢٠٢٣<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Human Development Report 2025 |ناونیشان=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme]] |زمان=en}}</ref> | HDI_rank = ٤٨ەم | currency = [[پیسۆی ئوروگوایی]] | currency_code = UYU | time_zone = [[کاتی ئوروگوای|UYT]] | utc_offset = −٠٣:٠٠ | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = ڕاست | calling_code = [[ژمارە تەلەفۆنەکان لە ئوروگوای|+٥٩٨]] | iso3166code = | cctld = [[.uy]] | religion_year = ٢٠٢٤ | today = }} '''ئوروگوای'''،{{efn|{{IPAc-en|audio=en-us-Uruguay-1.ogg|ˈ|jʊər|ə|ɡ|w|aɪ}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Longman pronunciation dictionary|یەکەم=John C.|دوایین=Wells|بڵاوکەرەوە=Longman|شوێن=Harlow, England|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٠-٥٨٢-٠٥٣٨٣-٨|پەڕە=٧٥٥}} entry "Uruguay"</ref> {{respell|YOOR|ə|gwy}}, {{IPA|es|uɾuˈɣwaj|lang|ES-pe - Uruguay.ogg}}; [[پورتووگالیی ئوروگوایی|پورتووگالی]]: {{lang|pt-UY|Uruguai}} }} بە فەرمی '''کۆماری ڕۆژھەڵاتی ئوروگوای'''،{{efn|{{langx|es|República Oriental del Uruguay}}}} وڵاتێکە لە [[ئەمریکای باشوور]]. لەگەڵ [[ئەرژەنتین]] لە ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا و [[بەڕازیل]] لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات ھاوسنوورە، لەکاتێکدا لە باشوورەوە ھاوسنووری [[ڕیۆ دی لا پلاتا]] و لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنووری [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتڵەسی]]یە. بەشێکە لە ناوچەی [[کۆنوسوور]] لە ئەمریکای باشوور. ئوروگوای ڕووبەرێکی نزیکەی ١٧٦،٢١٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە دادەپۆشێت.<ref name="Uruguay Presidencia"/> دانیشتووانەکەی نزیکەی ٣.٥ ملیۆن کەسە، کە نزیکەی ٢ ملیۆنیان لە [[ناوچەی مێترۆپۆلیتانی مۆنتیڤیدیۆ|ناوچەی مێترۆپۆلیتانی]] پایتەختەکەی و [[پێڕستی شارەکانی ئوروگوای|گەورەترین شاری]]، [[مۆنتیڤیدیۆ]]، دەژین. ئەو ناوچەیەی کە بوو بە ئوروگوای بۆ یەکەمجار ١٣،٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن گرووپە ڕاوچی-کۆکەرەوەکانەوە ئاوەدان کراوە.<ref name="archivo.presidencia.gub.uy">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hace 13.000 años cazadores-recolectores exploraron y colonizaron planicie del río Cuareim |trans-title=13,000 years ago, hunter-gatherers explored and colonized the Cuareim River plain |ناونیشان=http://archivo.presidencia.gub.uy/sci/noticias/2010/09/2010092601.htm |ڕەوشی ناونیشان=unfit |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140318014413/http://archivo.presidencia.gub.uy/sci/noticias/2010/09/2010092601.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=archivo.presidencia.gub.uy |زمان=es}}</ref> یەکەم گەڕیدەی ئەورووپی کە گەیشتە ناوچەکە خوان دیاز دی سۆلیس بوو لە ساڵی ١٥١٦، بەڵام ناوچەکە درەنگتر لە دراوسێیەکانی داگیر کرا. لە کاتی گەیشتنی ئەورووپایییەکاندا، چارووا ھۆزە باڵاکە بوو، لەگەڵ گرووپەکانی دیکەی وەک گەلی گوارانی و گەلی چانا. ھەرچۆنێک بێت، ھیچ کام لەم گەلانە لە ڕووی کۆمەڵایەتی یان ڕامیارییەوە لە گرووپە گەورەکاندا ڕێکنەخرابوون، ئەمەش بووە ھۆی کەمبوونەوەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=¿Por qué ya no hay indígenas en Uruguay? |ناونیشان=https://www.elobservador.com.uy/nota/-por-que-ya-no-hay-indigenas-en-uruguay--20139201690 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=El Observador |زمان=es-UY}}</ref> لە ناوەڕاستی ناکۆکییە خاکییکاندا، پورتووگالییەکان کۆلۆنیا دێل ساکرامێنتۆیان لە ساڵی ١٦٨٠ دامەزراند، و ئیسپانییەکانیش مۆنتیڤیدیۆیان وەک قەڵایەکی سەربازی دامەزراند. ئوروگوای سەربەخۆییی خۆی لە نێوان ١٨١١–١٨٢٨ بەدەست ھێنا، دوای ململانێیەکی چوار لایەنە کە [[پورتووگال]]، ئیسپانیا و دواتریش [[پارێزگا یەکگرتووەکانی ڕیۆ دی لا پلاتا]] و [[ئیمپراتۆریەتی بەڕازیل]]ی تێدابوو. لە ساڵی ١٨٣٠دا، وڵاتەکە [[دەستووری ئوروگوای|دەستوور]]ی خۆی دەرکرد و بە فەرمی وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆ دامەزرا.<ref name="loc-102">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Jacob |یەکەم١=Raúl |ناونیشان=http://countrystudies.us/uruguay/10.htm |سەردێڕ=Uruguay: A Country Study |دوایین٢=Weinstein |یەکەم٢=Martin |ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Federal Research Division, Library of Congress Country Studies |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٤٤٤-٠٧٣٧-١|editor1=Rex A. Hudson |edition=2nd |شوێن=Washington DC |پەڕەکان=[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc١.٣١٨٢٢٠١٥٢٣٠٧٨٢&seq=٥٧ ١٧–١٩]|chapter=Modern Uruguay, 1875–1903: Militarism 1875–90 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١١|editor2=Sandra W. Meditz |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110430025448/http://countrystudies.us/uruguay/10.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ماوەی ساڵانی سەرەتای دوای سەربەخۆیییەکەیدا، ئوروگوای لەژێر کاریگەری و دەستێوەردانی بیانی و کۆمەڵێک ململانێی ناوخۆیی و پشێویی ڕامیاریدا مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Facal Santiago |یەکەم=Silvia |ناونیشان=https://journals.openedition.org/alhim/1412#ftn3 |سەردێڕ=Recorriendo el largo camino de la integración: los judíos alemanes en Uruguay |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Amérique Latine Histoire et Mémoire. Les Cahiers ALHIM. |trans-title=Traversing the long road of integration: German Jews in Uruguay}}</ref> لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٩یەمەوە، وڵاتەکە گەواھیدەری [[کۆچکردن بۆ ئوروگوای|شەپۆلە گرینگەکانی کۆچی ئەورووپی]] بوو—بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[ئوروگوایییە ئیسپانییەکان|ئیسپانیا]]، [[ئوروگوایییە ئیتاڵییەکان|ئیتاڵیا]]، و [[ئوروگوایییە فەڕەنسییەکان|فەڕەنسا]]—کە کاریگەرییەکی زۆریان لەسەر [[دانیشتووانناسیی ئوروگوای|دانیشتووانناسییەکەی]] ھەبوو و بناغەی [[فەرھەنگی ئوروگوای|فەرھەنگ و کۆمەڵگەی ئوروگواییی]] ئێستایان دانا. ڕامیاریی نیشتمانی لەژێر دەسەڵاتی دوو پارتی ڕامیاریدا بوو: [[پارتی کۆلۆرادۆ (ئوروگوای)|پارتی کۆلۆرادۆ]] و [[پارتی نیشتمانی (ئوروگوای)|پارتی نیشتمانی]]، کە لە چەندین جەنگی ناوخۆییدا لە ماوەی سەدەی ١٩یەمدا ڕووبەڕووی یەکتر بوونەوە و بە کۆمەڵ بە «پارتە سوننەتییەکان» ناسراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barreiro |یەکەم=Julio |ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=El sistema de partidos políticos en Uruguay |trans-title=The political party system in Uruguay |ناونیشان=https://corteidh.or.cr/tablas/7300.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250207103422/https://corteidh.or.cr/tablas/7300.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Inter-American Court of Human Rights |زمان=es |format=PDF}}</ref> لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، زنجیرەیەک چاکسازیی پێشەنگ لە بوارەکانی ئابووری، کار و کۆمەڵایەتیدا بناغەکانی [[دەوڵەتی خۆشگوزەرانی|دەوڵەتێکی خۆشگوزەرانیی]] پێشکەوتوویان دانا. ئەم گەشەپێدانانە، لەگەڵ ماوەیەک لە سەقامگیریی ڕامیاریی بەردەوام، ناوبانگی «سویسڕای ئەمریکاکان»یان بۆ وڵاتەکە بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥١|سەردێڕ=URUGUAY A HAVEN FOR REFUGEE SUMS; Gold Flows to 'Switzerland of Americas' Since Korean War – Foreign Trade Booms |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1951/01/03/archives/uruguay-a-haven-for-refugee-sums-gold-flows-to-switzerland-of.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170811145157/http://www.nytimes.com/1951/01/03/archives/uruguay-a-haven-for-refugee-sums-gold-flows-to-switzerland-of.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|ئیش=The New York Times |پەڕە=٧٥|زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> زنجیرەیەک [[قەیرانی دارایی|قەیرانی ئابووری]] و شەڕی دژی [[ڕامیاریی چەپی توندڕەو|چەپی توندڕەوی]] جەنگی گەریلای شاری لە کۆتاییی ساڵانی ١٩٦٠–١٩٧٠ بووە ھۆی [[کودەتای ١٩٧٣ی ئوروگوای|کودەتای ١٩٧٣]]، کە [[دکتاتۆریی سەربازی-مەدەنیی ئوروگوای|دکتاتۆرییەکی سەربازی-مەدەنی]] تا ساڵی ١٩٨٥ دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|orig-date=30 November 1984 |سەردێڕ=Back to Democracy in Uruguay |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1984/12/01/back-to-democracy-in-uruguay/768ffe9f-4cf0-4741-ad4c-0a593e3bce6b/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|newspaper=Washington Post |زمان=en-US |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pastor |یەکەم=José Manuel Azcona |ناونیشان=https://archive.org/details/possibleparadise0000azco |سەردێڕ=Possible Paradises: Basque Emigration to Latin America. |بڵاوکەرەوە=University of Nevada Press |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨٠٨٧٤١٧٤٤٤١|شوێن=Reno, Nevada |پەڕەکان=٢٣٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Inmigrantes {{!}} 1811-2011 |ناونیشان=http://www.1811-2011.edu.uy/B1/content/inmigrantes?page=show |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240718144550/http://www.1811-2011.edu.uy/B1/content/inmigrantes?page=show |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.1811-2011.edu.uy |زمان=es |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئوروگوای ئەمڕۆ [[کۆماری دیموکراتیک|کۆمارێکی دەستووریی دیموکراتیکە]]، کە سەرۆکێک ھەم وەک [[سەرۆکی دەوڵەت]] و ھەم وەک [[سەرۆکی حکوومەت]] کار دەکات. ئوروگوای لە پێوەرە نێونەتەوەیییەکانی دیموکراسی، شەفافییەتی حکوومەت، ئازادیی ئابووری، پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی، [[پێڕستی وڵاتان بەپێی یەکسانیی داھات|یەکسانیی داھات]]، داھاتی ھەر کەسێک، داھێنان و ژێرخاندا پلەیەکی بەرزی ھەیە.<ref name="photos.state.gov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Uruguay Rankings |ناونیشان=https://photos.state.gov/libraries/uruguay/19452/pdfs/UruguaysRankingsJune2013.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170201223606/http://photos.state.gov/libraries/uruguay/19452/pdfs/UruguaysRankingsJune2013.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٧|via=Embassy of the United States of America}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Spartacus Gay Travel Index |ناونیشان=https://spartacus.gayguide.travel/gaytravelindex.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170914015257/http://www.spartacusworld.com/gaytravelindex.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=spartacus.gayguide.travel |لە=No. 8, p. 2}}</ref> وەک [[ئابووریی داھات-بەرز لە بانکی جیھانی|ئابوورییەکی داھات-بەرز]] پۆلێن دەکرێت. ھەروەھا لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زۆر لیبراڵە، و [[کانابیس لە ئوروگوای|کانابیسی بە تەواوی یاسایی کردووە]]—وەک یەکەم وڵات لە جیھاندا کە ئەو کارە بکات—و ھەروەھا [[ھاوسەرگیریی ھاوڕەگەزان لە ئوروگوای|ھاوسەرگیریی ھاوڕەگەزان]]، [[لەباربردن لە ئوروگوای|لەباربردن]] و [[مردن بە ویستی خۆت لە ئوروگوای|مردن بە ویستی خۆت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=In a regional first, Uruguay passes a law allowing euthanasia |ناونیشان=https://apnews.com/article/uruguay-euthanasia-law-076a2f4d2ba5ce990e65ac4dd4798d49 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|agency=Associated Press |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uruguay legalises euthanasia |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c7v8336zmvro |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|agency=BBC News |زمان=en-GB}}</ref> ئوروگوای ھەروەھا ئەندامێکی دامەزرێنەری [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، [[ڕێکخراوەی دەوڵەتە ئەمریکییەکان]]، و [[مێرکۆسۆر]]ە. == بنەچەی ناو == وڵاتی ئوروگوای ناوەکەی لە [[ڕووباری ئوروگوای|ڕیۆ ئوروگوای]] لە زمانی [[گەلە ڕەسەنەکان لە ئوروگوای|ڕەسەنی]] [[زمانە گوارانییەکان|گوارانی]]یەوە وەرگرتووە. چەندین لێکدانەوە ھەن، لەوانە «ڕووباری باڵندە» («ڕووباری [[باڵندەی ئووروو|ئووروو]]»، لە ڕێگەی [[زمانە چارووانەکان|چارووان]]ەوە، کە ئووروو ناوێکی گشتییە بۆ ھەر باڵندەیەکی کێوی).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Revista Del Río de La Plata|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mOexAAAAIAAJ|ساڵ=١٩٧١|پەڕە=٢٨٥|وتەگێڕانەوە=The word itself, 'Uruguay', is clearly derived from the Guaraní, probably by way of the tribal dialect of the [[Charrúa]]s [...] from ''uru'' (a generic designation of wild fowl)|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160203010230/https://books.google.com/books?id=mOexAAAAIAAJ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nordenskiöld|یەکەم=Erland|بەستەری نووسەر=Erland Nordenskiöld|سەردێڕ=Deductions suggested by the geographical distribution of some post-Columbian words used by the Indians of S. America|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=oaguAAAAYAAJ|ساڵ=١٩٧٩|بڵاوکەرەوە=AMS Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٠٤-١٥١٤٥-٤|پەڕە=٢٧|وتەگێڕانەوە=In Paraguay the Guaraní Indians call a fowl ''{{lang|gn|uruguaçú}}''. The [[Cainguá]] in Misiones only say ''{{lang|urú}}''. [...] A few Guaraní-speakiug Indians who call a hen ''{{lang|uruguasu}}'' and a cock ''{{lang|tacareo}}''. ''{{lang|Uruguaçu}}'' means "the big ''{{lang|uru}}''".|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160203010230/https://books.google.com/books?id=oaguAAAAYAAJ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ناوەکە دەکرێت ئاماژە بێت بۆ شەیتانۆکەیەکی ڕووبار کە پێی دەوترێت «ئوروگوئا» (پۆمێلا مێگاستۆما) کە لە کەناراوەکانیدا زۆر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Presentan tesis del nombre Uruguay |trans-title=Thesis on the name Uruguay presented |ناونیشان=http://www.elpais.com.uy/101008/pciuda-520474/informe/presentan-tesis-del-nombre-uruguay/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314100414/http://www.elpais.com.uy/101008/pciuda-520474/informe/presentan-tesis-del-nombre-uruguay/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ئیش=El País |زمان=es}}</ref> یەکێک لە بەناوبانگترین لێکدانەوەکان بۆ ناوەکە لەلایەن شاعیری ناسراوی ئوروگوایی [[خوان زۆریلا دی سان مارتین]] پێشنیار کراوە، کە «ڕووباری باڵندە ڕەنگاوڕەنگەکان»ە؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Presentan tesis del nombre Uruguay|ئیش= Diario El País |department=Montevideo, Uruguay|ناونیشان=http://www.elpais.com.uy/101008/pciuda-520474/informe/presentan-tesis-del-nombre-uruguay/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314100414/http://www.elpais.com.uy/101008/pciuda-520474/informe/presentan-tesis-del-nombre-uruguay/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> ئەم لێکدانەوەیە، ئەگەرچی جێی گومانە، بەڵام ھێشتا بایەخێکی فەرھەنگی گرینگی لە وڵاتەکەدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Uruguay, el país de los pájaros pintados despierta la pasión por mirar |trans-title=Uruguay, the land of the painted birds, awakens the passion for watching |ناونیشان=https://www.gub.uy/ministerio-turismo/comunicacion/noticias/uruguay-pais-pajaros-pintados-despierta-pasion-mirar |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210517192540/https://www.gub.uy/ministerio-turismo/comunicacion/noticias/uruguay-pais-pajaros-pintados-despierta-pasion-mirar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Ministerio de Turismo |زمان=es}}</ref> لە سەردەمی داگیرکاریی ئیسپانی و بۆ ماوەیەک دوای ئەوە، ئوروگوای و ھەندێک لە خاکە دراوسێیەکانی ناویان «[[باندا ئۆریێنتال|باندا ئۆریێنتال]] [دێل ئوروگوای]» («کەناری ڕۆژھەڵاتی [ڕووباری ئوروگوای]») بوو، پاشان بۆ چەند ساڵێک «[[پارێزگای ئۆریێنتال|پرۆڤینیسیا ئۆریێنتال]]» («پارێزگای ڕۆژھەڵات»). لەوەتەی سەربەخۆیییەوە، وڵاتەکە بە «کۆماری ڕۆژھەڵاتی ئوروگوای» ناسراوە، کە بە واتای وشەیی وەردەگێڕدرێت بۆ «کۆماری ڕۆژھەڵاتی [ڕووباری] ئوروگوای». بەڵام بە فەرمی بە ھەردوو شێوەی «کۆماری ڕۆژھەڵاتی ئوروگوای»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Central Intelligence Agency |سەردێڕ=Uruguay |ئیش=The World Factbook |بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency |شوێن=Langley, Virginia |ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/uruguay/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211216123435/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/uruguay/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620116/Uruguay|title=Uruguay|access-date=2 September 2008|year=2008|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|archive-date=12 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612043021/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/620116/Uruguay|url-status=live}}</ref> یان «کۆماری ڕۆژھەڵاتی ئوروگوای» وەردەگێڕدرێت.<ref>"Eastern Republic of Uruguay" is the official name used in many United Nations publications in English, e.g. {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Treaty Series|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_4bp3hF2DfMC&pg=RA1-PA118|ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=UN Publications|ژپنک=٩٧٨-٩٢-١-٩٠٠١٨٧-٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160203010230/https://books.google.com/books?id=_4bp3hF2DfMC&pg=RA1-PA118|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} & in some formal UK documents, e.g. {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Agreement Between the European Community and the Eastern Republic of Uruguay|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_34BywAACAAJ|ساڵ=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=[[H.M. Stationery Office]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513050932/https://books.google.com/books?id=_34BywAACAAJ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{وڵاتەکانی ئەمەریکاکان}} {{پۆلی کۆمنز|Uruguay}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|وڵاتەکان|ئوروگوای}} [[پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢٥]] [[پۆل:ئوروگوای|ئوروگوای]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باشوور]] cju3sm0x6m56f5513lyqqm0mkv690ud 0 8723 1585810 1405423 2026-05-21T09:42:05Z 1silent scientist 51740 1585810 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranEastAzerbaijan.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پەڕگە:East Azarbaijan State Capital.jpg|چەپ|وێنۆک|200px|کۆشکی پارێزگاریی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە [[تەورێز]]]] '''پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات''' (بە [[فارسی]]: ''استان آذریایجان شرقی'') یەکێکە لە [[پارێزگاکانی ئێران]] کە کەوتووەتە باکووری [[ڕۆژاوای ئێران]]ەوە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[تەورێز]]ە و زۆربەی دانیشتووانی [[ئازەرییەکان|ئازەری]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات، لە باکووردا لەگەڵ کۆمارەکانی [[ئازەربایجان]] و [[ئەرمەنستان]]، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای ئەردەوێڵ]]، لە باشووردا لەگەڵ [[پارێزگای زەنگان]] و لە ڕۆژاوادا لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھاوسنوورە. == مێژوو == === پێش ئیسلام === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە ڕابردوودا بەشێک بووە لە خاکی مێژوویی [[ماد]] کە بە «مادی بچووک» ناوبانگی دەرکردبوو. لە کاتی فەرمانڕەواییی [[ئەسکەندەری مەزن]] بەسەر [[ئێران]]دا لە ٣٣١ ساڵ پێش زایین، پارێزگاری ناوچەی مادی بچووک کە فەرماندەیەک بوو بە ناوی [[ئاترووپات]]، دژی [[ئەسکەندەری مەزن]] ڕاپەڕی و بە بەستنی پەیماننامەیەک دەستی یۆنانییەکانی لە ئازەربایجان کورت کردەوە. [[ئەسکەندەری مەزن]]یش ئاترووپاتی بە مەرجی پەیڕەویکردن لە ئیمپراتۆرییەتەکەی، لەم ناوچەیەدا ھێشتەوە.<ref name="Pishineh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=سابقهٔ تاریخی استان|بڵاوکەرەوە=وبگاه استانداری آذربایجان شرقی|سەردێڕ=http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4|تاریخ بازدید=۱۴ مارس ۲۰۱۰|archive-date=۳ مارس ۲۰۱۰|archive-url=https://web.archive.org/web/20100303014729/http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4|dead-url=yes}}</ref> جێنشینانی ئەسکەندەر دوای مردنی ئەو کەوتنە [[جەنگ]] و ململانێ لەگەڵ یەکتر و لەم سەردەمەدا بوو کە ئاترووپات بوو بە فەرمانڕەوای ناوچەی مادی بچووک. بەپێی گێڕانەوە نەسەلمێنراوەکان ناوی ئەم ناوچەیەش بە مەبەستی ڕێزگرتن لە ماندووبوونەکانی ئەو لە بەرامبەر بێگانەکاندا بە «ئاترووپاتگان» ناسرا.<ref name="Pishineh"/> === دوای ئیسلام === بە ھێرشی مەغۆلەکان و ھاتنی [[ھۆلاکۆ خان]]، ئازەربایجان ببووە ناوەندی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]ەکان لە [[خۆراسان]]ەوە تا [[شام]]. دوای مەغۆلەکان، بنەماڵەی تورکەکانی [[قەرەقۆینلۆ]] و [[ئاق قۆینلۆ]] زاڵ بوون بەسەر ئەم ناوچەیەدا. لە سەردەمی [[سەفەوی]]دا، [[شا ئیسماعیلی یەکەم]] شاری [[تەورێز]]ی وەک پایتەختی [[ئێران]] ڕای گەیاند. لە سەردەمی حوکمڕانیی [[قاجاڕەکان]]دا دوای [[فەتحعەلی شا|فەتح عەلی شای قاجاڕ]]، شاری تەورێز بوو بە نشینگەی جێنشین و بەم شێوەیە محەممەد شا، [[ناسرەدین شا]]، [[موزەفەرەدین شا]]، [[محەممەد عەلی شا]] و [[ئەحمەدشا]] سەردەمی جێنشینیی خۆیان لەم شارەدا بەسەر برد. [[ڕەزا شا]] لە ساڵی ١٣٠٠دا باڵادەستیی حکوومەتی ناوەندیی ئێرانی بەسەر ئەم ناوچەیەدا چەسپاند. بە دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ساڵی ١٣٢٠دا، ھێزەکانی [[یەکێتیی کۆمارە سۆسیالیستە سۆڤیەتییەکان|سۆڤیەت]] چوونە ناو ئازەربایجان. ئەم ھێزانە لە بانەمەڕی ١٣٢٥دا لە دوای ورووژاندنی پرسی ئازەربایجان لە [[ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، ئازەربایجانیان چۆڵ کردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4l | ناونیشان = سابقه تاریخی استان آذربایجان شرقی | بازبینی = ۲۴ اوت ۲۰۱۲ | archive-date = ۱۰ مارس ۲۰۱۶ | archive-url = https://web.archive.org/web/20160310040135/http://ostan-as.gov.ir/?pageid=4l | dead-url = yes}}</ref> ڕێک لە ساڵی ١٣٣٧دا [[ئاستارا]] کە بەشێک بوو لە شارستانی [[ئەردەوێڵ]]، بوو بە شارستان و لە ساڵی ١٣٥٠دا لە ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات جیاکرایەوە و درایە گێڵان. «بەم شێوەیە پەیوەندیی ئازەربایجان لەگەڵ کەناراوە سروشتییەکانی خۆی لە [[دەریای کاسپیەن]] و بەندەرگای ئاستارادا پچرا.» == باری سروشتی == === جوگرافیای ڕامیاری === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بە ٤٥٬٤٨١ کیلۆمەتری چوارگۆشە ڕووبەر، نزیکەی ٢٫٨ لەسەدی پانتاییی گشتیی [[ئێران]]ی بۆ خۆی تەرخان کردووە. ئەم پارێزگایە لە باکووری ڕۆژاوای وڵات و لەنێوان خولگەکانی ٣٦ پلە و ٤٥ خولەک تا ٣٩ پلە و ٢٦ خولەکی پاناییی باکوور و ھێڵەکانی درێژیی ٤٥ پلە و ٥ خولەک تا ٤٨ پلە و ٢٢ خولەکی درێژیی ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە.<ref name="Joghrafiya">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=موقعیت جغرافیایی استان|بڵاوکەرەوە=وبگاه استانداری آذربایجان شرقی|سەردێڕ=http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=5|تاریخ بازدید=۱۴ مارس ۲۰۱۰|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303014801/http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=5|archivedate=۳ مارس ۲۰۱۰|dead-url=yes}}</ref> ڕووباری ئاراس سنووری باکووری لەگەڵ کۆمارەکانی ئازەربایجان، ئەرمەنستان و ویلایەتی خۆبەڕێوەبەری [[نەخچەوان]] دیاری دەکات. ڕووباری قەتوور و ئاوەکانی دەریاچەی ورمێ سنوورەکانی ڕۆژاوای لەگەڵ پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوایە.<ref>مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان آذربایجان غربی، حسن زنده دل، چاپ اول، صفحه 27.</ref> پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات ٢٠٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[کۆماری ئازەربایجان]] و ٣٥ کیلۆمەتر لەگەڵ [[ئەرمەنستان]] سنووری ھاوبەشی ھەیە لە کاتێکدا تەنھا پارێزگای [[ئێران]]ە کە ھاوسێی [[ئەرمەنستان]]ە. ئەم پارێزگایە ھەروەھا ٤٢٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لەلای ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا، ٤٠٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای ئەردەوێڵ]] لەلای ڕۆژھەڵات و ١٤٥ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای زنجان]] لەلای باشوورەوە ھاوسنوورە.<ref name="Joghrafiya"/> === جوگرافیای سروشتی === [[پەڕگە:Arasbaran by Amirgtt64.jpg|وێنۆک|چەپ|زنجیرەچیای [[ئەرسەباران]]]] پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە حەوت یەکەی کوێستانی پێکھاتووە. زنجیرەچیای [[ئەرسەباران]] باکووریترینی ئەم یەکانەیە کە لە دیوانداغەوە دەست پێدەکات و بە دۆڵی ڕووباری دەڕەڕوود کۆتایی دێت. زنجیرەچیای [[قۆشەداغ]] کە لە باشووری ئەرسەبارانەوە دەست پێدەکات و بە سەبەڵان کۆتایی دێت. بارستەی ئاگرپژێنی [[سەبەڵان]] کە ٤٨١١ مەتر بەرزییەکەیەتی و بە سنووری ھاوبەشی نێوان پارێزگاکانی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات و [[پارێزگای ئەردەوێڵ|ئەردەوێڵ]] دادەنرێت. زنجیرەچیاکانی [[میشۆداغی|میشۆ]] و مۆرۆ کە لە ڕۆژاوای پارێزگاوە ([[شارستانی مەرەند|مەرەند]]) دەست پێدەکەن و بە بەرزایییەکانی [[کێوی عەون بن عەلی|عەون بن عەلی]] (عەیناڵی) و [[گوندەواری شەبێلی|شەبێلی]] کۆتایی دێن کە بەرزترین لووتکەی لووتکەی عەلی عەلەمدارە بە بەرزیی نزیکەی ٣٢٠٠ مەتر لە [[شارستانی مەرەند|مەرەند]]. زنجیرەچیای [[بزقووش]] کە بە ٣٣٠٣ مەتر بەرزی، سنووری نێوان شارستانەکانی [[شارستانی میانە|میانە]]–[[شارستانی سەراب|سەراب]] و [[سەراب (ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات)|سەراب]]–[[بۆستاناوا|بۆستاناوا]] پێکدەھێنێت. بارستەی ئاگرپژێنی [[سەھەند]] لە باشووری [[تەورێز]] لە سنووری شارستانی [[بۆستاناوا|بۆستاناوا]] کە ٣٧٠٧ مەتر بەرزییەکەیەتی. زنجیرەچیای [[تەختی سولەیمان|ئەربەت]] ([[تەختی سولەیمان]]) کە لە دامێنەکانی باشووری سەھەندەوە دەست پێدەکات و بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە.<ref name="Joghrafiya"/> === کەش و ھەوا === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بەھۆی پانتاییی زۆرەوە خاوەنی کەش و ھەوای جۆراوجۆرە. بەجۆرێک کە زۆرترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو لە شارەکانی میانە و جۆڵفادایە کە خەڵکی ئەم شارانە پلەی گەرمیی +٤٥ پلەی سەرووی سفریان ئەزموون کردووە و ھەروەھا کەمترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو لە پارێزگاکە و لە ھەموو شارەکانی ئێراندا پەیوەندی بە [[بۆستاناوا]]وە ھەیە بە پلەی گەرمیی -٤٦ پلەی ژێر سفر. تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٢٥٠ تا ٣٠٠ میلیمەترە.<ref name="test">[http://www.irimo.ir/ سازمان هواشناسی ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829023626/http://www.irimo.ir/ |date=۲۹ اوت ۲۰۱۴}}، بانک اطلاعاتی آماری داده‌های هواشناسی ایران.</ref> == دانیشتووان == {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئازەری|blue|٩٧٫٠}} {{bar percent|فارس|yellow|١٫٨}} {{bar percent|تات|black|١٫٠}} {{bar percent|کورد|green|٠٫٢}}}} == سەرچاوەکان == {{کورت}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|ئازەربایجان}} {{پۆلی کۆمنز|East Azerbaijan Province}} [[پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] clroir05llaywqlmhjl39iqsj6mk1u3 1585823 1585810 2026-05-21T09:43:31Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585823 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranEastAzerbaijan.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پەڕگە:East Azarbaijan State Capital.jpg|چەپ|وێنۆک|200px|کۆشکی پارێزگاریی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە [[تەورێز]]]] '''پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات''' (بە [[فارسی]]: ''استان آذریایجان شرقی'') یەکێکە لە [[پارێزگاکانی ئێران]] کە کەوتووەتە باکووری [[ڕۆژاوای ئێران]]ەوە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[تەورێز]]ە و زۆربەی دانیشتووانی [[ئازەرییەکان|ئازەری]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات، لە باکووردا لەگەڵ کۆمارەکانی [[ئازەربایجان]] و [[ئەرمەنستان]]، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای ئەردەوێڵ]]، لە باشووردا لەگەڵ [[پارێزگای زەنگان]] و لە ڕۆژاوادا لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھاوسنوورە. == مێژوو == === پێش ئیسلام === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە ڕابردوودا بەشێک بووە لە خاکی مێژوویی [[ماد]] کە بە «مادی بچووک» ناوبانگی دەرکردبوو. لە کاتی فەرمانڕەواییی [[ئەسکەندەری مەزن]] بەسەر [[ئێران]]دا لە ٣٣١ ساڵ پێش زایین، پارێزگاری ناوچەی مادی بچووک کە فەرماندەیەک بوو بە ناوی [[ئاترووپات]]، دژی [[ئەسکەندەری مەزن]] ڕاپەڕی و بە بەستنی پەیماننامەیەک دەستی یۆنانییەکانی لە ئازەربایجان کورت کردەوە. [[ئەسکەندەری مەزن]]یش ئاترووپاتی بە مەرجی پەیڕەویکردن لە ئیمپراتۆرییەتەکەی، لەم ناوچەیەدا ھێشتەوە.<ref name="Pishineh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=سابقهٔ تاریخی استان|بڵاوکەرەوە=وبگاه استانداری آذربایجان شرقی|سەردێڕ=http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4|تاریخ بازدید=۱۴ مارس ۲۰۱۰|archive-date=۳ مارس ۲۰۱۰|archive-url=https://web.archive.org/web/20100303014729/http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4|dead-url=yes}}</ref> جێنشینانی ئەسکەندەر دوای مردنی ئەو کەوتنە [[جەنگ]] و ململانێ لەگەڵ یەکتر و لەم سەردەمەدا بوو کە ئاترووپات بوو بە فەرمانڕەوای ناوچەی مادی بچووک. بەپێی گێڕانەوە نەسەلمێنراوەکان ناوی ئەم ناوچەیەش بە مەبەستی ڕێزگرتن لە ماندووبوونەکانی ئەو لە بەرامبەر بێگانەکاندا بە «ئاترووپاتگان» ناسرا.<ref name="Pishineh"/> === دوای ئیسلام === بە ھێرشی مەغۆلەکان و ھاتنی [[ھۆلاکۆ خان]]، ئازەربایجان ببووە ناوەندی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]ەکان لە [[خۆراسان]]ەوە تا [[شام]]. دوای مەغۆلەکان، بنەماڵەی تورکەکانی [[قەرەقۆینلۆ]] و [[ئاق قۆینلۆ]] زاڵ بوون بەسەر ئەم ناوچەیەدا. لە سەردەمی [[سەفەوی]]دا، [[شا ئیسماعیلی یەکەم]] شاری [[تەورێز]]ی وەک پایتەختی [[ئێران]] ڕای گەیاند. لە سەردەمی حوکمڕانیی [[قاجاڕەکان]]دا دوای [[فەتحعەلی شا|فەتح عەلی شای قاجاڕ]]، شاری تەورێز بوو بە نشینگەی جێنشین و بەم شێوەیە محەممەد شا، [[ناسرەدین شا]]، [[موزەفەرەدین شا]]، [[محەممەد عەلی شا]] و [[ئەحمەدشا]] سەردەمی جێنشینیی خۆیان لەم شارەدا بەسەر برد. [[ڕەزا شا]] لە ساڵی ١٣٠٠دا باڵادەستیی حکوومەتی ناوەندیی ئێرانی بەسەر ئەم ناوچەیەدا چەسپاند. بە دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ساڵی ١٣٢٠دا، ھێزەکانی [[یەکێتیی کۆمارە سۆسیالیستە سۆڤیەتییەکان|سۆڤیەت]] چوونە ناو ئازەربایجان. ئەم ھێزانە لە بانەمەڕی ١٣٢٥دا لە دوای ورووژاندنی پرسی ئازەربایجان لە [[ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، ئازەربایجانیان چۆڵ کردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4l | ناونیشان = سابقه تاریخی استان آذربایجان شرقی | بازبینی = ۲۴ اوت ۲۰۱۲ | archive-date = ۱۰ مارس ۲۰۱۶ | archive-url = https://web.archive.org/web/20160310040135/http://ostan-as.gov.ir/?pageid=4l | dead-url = yes}}</ref> ڕێک لە ساڵی ١٣٣٧دا [[ئاستارا]] کە بەشێک بوو لە شارستانی [[ئەردەوێڵ]]، بوو بە شارستان و لە ساڵی ١٣٥٠دا لە ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات جیاکرایەوە و درایە گێڵان. «بەم شێوەیە پەیوەندیی ئازەربایجان لەگەڵ کەناراوە سروشتییەکانی خۆی لە [[دەریای کاسپیەن]] و بەندەرگای ئاستارادا پچرا.» == باری سروشتی == === جوگرافیای ڕامیاری === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بە ٤٥٬٤٨١ کیلۆمەتری چوارگۆشە ڕووبەر، نزیکەی ٢٫٨ لەسەدی پانتاییی گشتیی [[ئێران]]ی بۆ خۆی تەرخان کردووە. ئەم پارێزگایە لە باکووری ڕۆژاوای وڵات و لەنێوان خولگەکانی ٣٦ پلە و ٤٥ خولەک تا ٣٩ پلە و ٢٦ خولەکی پاناییی باکوور و ھێڵەکانی درێژیی ٤٥ پلە و ٥ خولەک تا ٤٨ پلە و ٢٢ خولەکی درێژیی ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە.<ref name="Joghrafiya">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=موقعیت جغرافیایی استان|بڵاوکەرەوە=وبگاه استانداری آذربایجان شرقی|سەردێڕ=http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=5|تاریخ بازدید=۱۴ مارس ۲۰۱۰|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100303014801/http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=5|archivedate=۳ مارس ۲۰۱۰|dead-url=yes}}</ref> ڕووباری ئاراس سنووری باکووری لەگەڵ کۆمارەکانی ئازەربایجان، ئەرمەنستان و ویلایەتی خۆبەڕێوەبەری [[نەخچەوان]] دیاری دەکات. ڕووباری قەتوور و ئاوەکانی دەریاچەی ورمێ سنوورەکانی ڕۆژاوای لەگەڵ پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوایە.<ref>مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان آذربایجان غربی، حسن زنده دل، چاپ اول، صفحه 27.</ref> پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات ٢٠٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[کۆماری ئازەربایجان]] و ٣٥ کیلۆمەتر لەگەڵ [[ئەرمەنستان]] سنووری ھاوبەشی ھەیە لە کاتێکدا تەنھا پارێزگای [[ئێران]]ە کە ھاوسێی [[ئەرمەنستان]]ە. ئەم پارێزگایە ھەروەھا ٤٢٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لەلای ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا، ٤٠٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای ئەردەوێڵ]] لەلای ڕۆژھەڵات و ١٤٥ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای زنجان]] لەلای باشوورەوە ھاوسنوورە.<ref name="Joghrafiya"/> === جوگرافیای سروشتی === [[پەڕگە:Arasbaran by Amirgtt64.jpg|وێنۆک|چەپ|زنجیرەچیای [[ئەرسەباران]]]] پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە حەوت یەکەی کوێستانی پێکھاتووە. زنجیرەچیای [[ئەرسەباران]] باکووریترینی ئەم یەکانەیە کە لە دیوانداغەوە دەست پێدەکات و بە دۆڵی ڕووباری دەڕەڕوود کۆتایی دێت. زنجیرەچیای [[قۆشەداغ]] کە لە باشووری ئەرسەبارانەوە دەست پێدەکات و بە سەبەڵان کۆتایی دێت. بارستەی ئاگرپژێنی [[سەبەڵان]] کە ٤٨١١ مەتر بەرزییەکەیەتی و بە سنووری ھاوبەشی نێوان پارێزگاکانی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات و [[پارێزگای ئەردەوێڵ|ئەردەوێڵ]] دادەنرێت. زنجیرەچیاکانی [[میشۆداغی|میشۆ]] و مۆرۆ کە لە ڕۆژاوای پارێزگاوە ([[شارستانی مەرەند|مەرەند]]) دەست پێدەکەن و بە بەرزایییەکانی [[کێوی عەون بن عەلی|عەون بن عەلی]] (عەیناڵی) و [[گوندەواری شەبێلی|شەبێلی]] کۆتایی دێن کە بەرزترین لووتکەی لووتکەی عەلی عەلەمدارە بە بەرزیی نزیکەی ٣٢٠٠ مەتر لە [[شارستانی مەرەند|مەرەند]]. زنجیرەچیای [[بزقووش]] کە بە ٣٣٠٣ مەتر بەرزی، سنووری نێوان شارستانەکانی [[شارستانی میانە|میانە]]–[[شارستانی سەراب|سەراب]] و [[سەراب (ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات)|سەراب]]–[[بۆستاناوا|بۆستاناوا]] پێکدەھێنێت. بارستەی ئاگرپژێنی [[سەھەند]] لە باشووری [[تەورێز]] لە سنووری شارستانی [[بۆستاناوا|بۆستاناوا]] کە ٣٧٠٧ مەتر بەرزییەکەیەتی. زنجیرەچیای [[تەختی سولەیمان|ئەربەت]] ([[تەختی سولەیمان]]) کە لە دامێنەکانی باشووری سەھەندەوە دەست پێدەکات و بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە.<ref name="Joghrafiya"/> === کەش و ھەوا === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بەھۆی پانتاییی زۆرەوە خاوەنی کەش و ھەوای جۆراوجۆرە. بەجۆرێک کە زۆرترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو لە شارەکانی میانە و جۆڵفادایە کە خەڵکی ئەم شارانە پلەی گەرمیی +٤٥ پلەی سەرووی سفریان ئەزموون کردووە و ھەروەھا کەمترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو لە پارێزگاکە و لە ھەموو شارەکانی ئێراندا پەیوەندی بە [[بۆستاناوا]]وە ھەیە بە پلەی گەرمیی -٤٦ پلەی ژێر سفر. تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٢٥٠ تا ٣٠٠ میلیمەترە.<ref name="test">[http://www.irimo.ir/ سازمان هواشناسی ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829023626/http://www.irimo.ir/ |date=۲۹ اوت ۲۰۱۴}}، بانک اطلاعاتی آماری داده‌های هواشناسی ایران.</ref> == دانیشتووان == {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئازەری|blue|٩٧٫٠}} {{bar percent|فارس|yellow|١٫٨}} {{bar percent|تات|black|١٫٠}} {{bar percent|کورد|green|٠٫٢}}}} == سەرچاوەکان == {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|ئازەربایجان|کۆمەڵگا|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|East Azerbaijan Province}} [[پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] a7uyg4d32esolhyn91bbf0ifac5vywn 0 9209 1585583 1584174 2026-05-20T12:22:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585583 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''پارێزگای دیالە''' (بە [[عەرەبی]]:محافظة دیالی)یەکێکە لە [[پارێزگاکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=سحر الطبيعة1|ناونیشان=http://www.uodiyala.edu.iq/PageViewer.aspx?id=231|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011181312/http://www.uodiyala.edu.iq/PageViewer.aspx?id=231|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[بەعقوبە]]یە. بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٣]] ژمارەی دانیشتووانی ١٬٢٢٤٬٠٠٠ کەس بووە. == جوگرافیا == پارێزگای دیالە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[بەغدا]]وە درێژ دەبێتەوە تا دەگاتە سنووری [[ئێران]]. پایتەختەکەی شاری [[بەعقووبە]]یە. ڕووبەرەکەی ١٧٬٦٨٥ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. بەشێکی زۆری پارێزگاکە لەلایەن [[ڕووباری دیالە]]وە ئاودار دەکرێت، کە لقێکی سەرەکیی ڕووباری [[دیجلە]]یە. بەھۆی نزیکی لە دوو سەرچاوەی سەرەکیی [[ئاو]]، پیشەسازیی سەرەکیی دیالە [[کشتوکاڵ]]ە، بەتایبەتی [[خورما]] کە لە باخە گەورەکاندا بەرھەم دێت. پارێزگاکە ھەروەھا یەکێک لە گەورەترین باخەکانی [[زەیتوون]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] لەخۆدەگرێت. ھەروەھا وەک پایتەختی [[پرتەقاڵ]]ی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەناسرێت. [[زنجیرەچیای حەمرین|چیاکانی حەمرین]] بە ناو پارێزگاکەدا تێدەپەڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iraq-businessnews.com/2010/09/06/biggest-olive-groves-in-middle-east-in-diyala/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220828163629/https://www.iraq-businessnews.com/2010/09/06/biggest-olive-groves-in-middle-east-in-diyala/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دانیشتووان == پارێزگاکە نیشتمانی دانیشتووانێکی ھەمەچەشن لە [[عەرەب]]، [[کورد]] و [[تورکمان]]ە، ھەرچەندە زۆرینەی ڕەھا [[عەرەبی سوننە]]ن و نزیکەی ٦٠٪ی دانیشتووانی پارێزگاکە پێکدەھێنن. بەپێی دوایین ئامارەکان، ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی ١٫٦ ملیۆن کەسە.<ref>https://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2021/diyala{{بەستەری مردوو|url=https://euaa.europa.eu/country-guidance-iraq-2021/diyala |date=ئازاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>https://www.cosit.gov.iq/ar/</ref> == ئاڵۆزییە ناوخۆیییەکان/شەڕی عێراق == بەڵگە ھەیە کە ڕێکخراوی [[قاعیدە لە عێراق]] بنکەی کارەکانی لە ساڵی ٢٠٠٦دا لە [[پارێزگای ئەنبار]]ەوە بۆ دیالە گواستووەتەوە، و لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا، ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە [[بەعقووبە]] و زۆربەی پارێزگای دیالە کەوتوونەتە ژێر دەسەڵاتی چەکدارە سوننەکانەوە. دەوترێت ئەم کۆنتڕۆڵەی چەکدارەکان تا ساڵی ٢٠٠٧ و سەرەتای ٢٠٠٨ بەردەوام بووە. لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٧، [[لیوا بێنجامین میکسۆن]]، فەرماندەی [[ھێزە فرە نەتەوەییەکان]] لە باکوور، ڕای گەیاند کە پێویستی بە ھێزی زیاترە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی ئاستی توندوتیژییەکانی ئێستای پارێزگای دیالە، ئەمەش دوای زیادکردنی ھێزەکان «سۆرج»، و بانگھێشتکردنەوەی ناچاریی سەربازان لەلایەن [[سوپای ئەمریکا]]وە، و مشتومڕە گشتییەکان سەبارەت بە ئاستی پابەندبوونی [[حکوومەتی ئەمریکا]] ھات. تا ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٧، [[دەوڵەتی ئیسلامیی عێراق]]، کە پێشتر بەعقووبە و زۆربەی پارێزگاکەی لەژێر دەستدابوو، بەعقووبەی وەک پایتەختی خۆی ڕاگەیاند. گرووپی چەکداری سوننەی جەماعەتی [[ئەنسارولسوننە]]ش لەو کاتەدا لە ناوچەکەدا چالاک بوو.<ref>https://web.archive.org/web/20160119055306/http://onthescene.msnbc.com/baghdad/2006/12/reporting_under.html#posts</ref><ref>https://web.archive.org/web/20071102170117/http://worldblog.msnbc.msn.com/archive/2007/01/17/32969.aspx</ref> لە حوزەیرانی ٢٠٠٧، ھێزەکانی ئەمریکا ئۆپەراسیۆنی «Arrowhead Ripper»یان بە ھێرشی ئاسمانیی شەوانە لە بەعقووبە دەستپێکرد. تا ١٩ی ئاب، بەعقووبە تا ڕادەیەکی زۆر کۆنتڕۆڵکرایەوە، ھەرچەندە ھەندێک چەکدار لە شارەکە و ناوچەکانی دەوروبەری مابوونەوە. شەڕ لە دۆڵی ڕووباری دیالە بەردەوام بوو بەڵام تا سەرەتای تشرینی یەکەم، ھێزەکانی ئەمریکا و عێراق زۆربەی پارێزگاکەیان بەدەستەوە بوو لەکاتێکدا چەکدارەکان بەرەو باکوور و ڕۆژاوا پاشەکشەیان دەکرد. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا، دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق ھێرشی کردە سەر بنکەیەکی پۆلیس لە بەعقووبە و ٢٨ پۆلیس و خۆبەخشی پۆلیسی کوشت، ئەمەش دەری خست کە ھێشتا شانە چەکدارییەکان لە پارێزگاکەدا ماون. لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٨، ئۆپەراسیۆنی «فانتۆم فۆنیکس» بە مەبەستی لەناوبردنی چەکدارە ماوەکان دوای ھەڵمەتەکەی دیالە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ دەستیپێکرد. ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٨ گۆڕانکاری زۆری لە پارێزگای دیالەدا بەخۆیەوە بینی بەھۆی زیادبوونی ھەوڵەکانی ھێزەکانی ئەمریکا و ئامادەیی بەرچاوی سوپای عێراق، و لە ناوچەی بەعقووبە، چالاکییەکانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق بە شێوەیەکی بەرچاو پەکخرا، و بەرنامەی «[[کوڕانی عێراق|ڕۆڵەکانی عێراق]]» بووە ھۆی لاوازکردنی زیاتری دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق. == سەرچاوەکان == {{پارێزگاکانی عێراق}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Diyala Governorate}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:پارێزگای دیالە]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق|دیالا]] [[پۆل:پارێزگاکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] lz4e49xckbap753fb7pfsx1oocab0eh 0 9939 1585500 1585116 2026-05-20T12:08:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585500 wikitext text/x-wiki {{Infobox tournament | name = جامی جیھانیی فیفا | sport = [[تۆپی پێ]] | year = | image = Football's greatest prize - the FIFA World Cup trophy.jpg|200px | caption = [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] | location = | start_date = <!-- or | date = --> | end_date = | established ={{ھێمای ئاڵا|ئوروگوای}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|ئوروگوای ١٩٣٠]] | administrator = [[فیفا]] | number = ٢١ | format = چوار ساڵ جارێک | host = | venues = | participants = * ٢٠٤ لە پاڵاوتن * ٣٢ لە پاڵەنییەتییەکە <!-- or | teams = --> | website=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022 ماڵپەڕی فەرمی] | champion = {{ھێمای ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]] (٣ جار) <!-- or | champion = --> | runner-up1 = {{ھێمای ئاڵا|بەڕازیل}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] (٥ جار)<!-- or | runner-up1 = --> || runner-up2 = {{ھێمای ئاڵا|ئیتالیا}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتالیا]] (٤ جار){{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]<!-- or | runner-up2 = --> | matches = | points = | tries = | goals = | attendance = | noaverage = <!-- Set to 1 to exclude average attendance per match --> | mvp = | top_scorer = | top_try_scorer = | stat1_label = | stat1 = | stat2_label = | stat2 = | stat3_label = | stat3 = | previous = | next = }} '''جامی جیھانیی فیفا''' یان '''مۆندیال''' ڕووداوێکی وەرزشی نێودەوڵەتییە کە لەلایەن [[فیفا|یەکێتیی تۆپی پێی جیھانەوە]] سەرپەرشتی دەکرێت. لەوەتەی ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠یەوە]]، ھەر چوار ساڵێک بەڕێوەدەچێت، جگە لە ساڵاکانی [[١٩٤٢]] و [[١٩٤٦]] ھەڵوەشایەوە بەھۆی ڕووداوەکانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]. لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] ژمارەی وڵاتە بەشداربووەکان بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە بەرزکرایەوە و لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]] بڕیارە ٤٨ هەڵبژاردە بەشداری بکەن بۆ یەکەمجار لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا ئەو ھەڵبژاردانە لە ھەشت کۆمەڵەدا پۆلێن دەکرێن، بۆ ماوەی یەک مانگ لە یاریگاکانی وڵاتی میواندار ڕکابەری دەکەن لە پێناو بەدەست ھێنانی ئەم نازناوە، ھەڵبژاردەکان لە ڕێگای سیستەمی پاڵاوتنەوە لە ماوەی سێ ساڵدا سەردەکەون بۆ بەشداریکردن لە جامی جیھانیی فیفا وڵاتی میواندار بە شێوایەکی خۆکارانە لە کۆمەڵەی یەکەم جێگیردەبێت بەبێ پاڵاوتن ، لە بیست و یەک خولی پێشووی ئەم پاڵەوانییەتییە بە گشتی ٧٩ ھەڵبژاردەی نیشتمانی بەشدارییان کردووە و ھەشت ھەڵبژاردەی جیاواز نازناوی جامی فیفایان بردووەتەوە. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] بەشداریی لە سەرجەم خولەکان کردووە، واتە بەشداربوونی لە ھیچ خولێکی پاڵەوانییەتییەکە لەدەست نەداوە، لەھەمان کاتدا زۆرترین جار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە، پێنج جار لە ساڵەکانی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] بوون. ھەروەھا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی ئیتالیا]] لە ساڵەکانی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]. لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا]] لە ساڵەکانی :[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] چوار جار نازناوەکەیان بەدەست ھێناوە و ھەریەک لە ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ئۆروگوای]] دوو جار بوونە پاڵەوان ھەروەھا ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] یەک جار بوونەتە پاڵاوانی ئەم جامە. ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتالیا]] یەکەم ھەڵبژاردەبوو کە توانی دووجار لەسەر یەک ئەم نازناوە بباتەوە لە ساڵەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، دوای ئەو ھەڵبژاردەی بەڕازیل دێت [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]. جامی جیھانیی فیفا یەکێکە لە گەورەترین ڕووداوە وەرزشییەکانی جیھان. لە یاریی کۆتاییی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] کە لە [[ئەڵمانیا]] بەڕێوەچوو، بە نزیکەی ٧١٥ ملیۆن کەس سەیری یارییەکەیان کرد. پاڵەوانی ئێستا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ھەڵبژاردەی ئەرژەنتینە]] کە لە دوایین خولی ئەم پاڵەوانییەتییە لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] کە لە [[قەتەر|قەتەڕ]] بەڕێوەچوو نازناوەکەی بەدەست ھێنا بۆ سێیەم جار لە مێژوودا. ١٧ وڵات میوانداریی جامی جیھانییان کردووە، ھەریەکەیان [[بەڕازیل]]، [[فەڕەنسا]]، [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]]، [[ئەڵمانیا]] و [[مەکسیک]] دوو جار میواندارییان کردووە، لەکاتێکدا [[ئوروگوای|ئۆرۆگوای]]، [[سویس]]، [[سوێد]]، [[چیلی]]، [[ئینگلتەرا]]، [[ئەرژەنتین]]، [[ئیسپانیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]، [[ژاپۆن]] و [[کۆریای باشوور]] (بە ھاوبەشی)، [[ئەفریقای باشوور]] و [[ڕووسیا]] ھەریەکەیان یەکجار میواندارییان کردووە. بۆ ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]]، بە ھاوبەشی لەلایەن [[کەنەدا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[مەکسیک]]ەوە میوانداری دەکەن، ئەمەش جیاوازی بە مەکسیک دەدات کە دەبێتە یەکەم وڵات سێ جار میوانداری یارییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییە بکات. {{Infobox|image1=|caption1=|bodyclass=hlist nowraplinks|headerstyle=border-top: 2px solid #aab|header1=پاڵەوانیەتییەکان|data2=* [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] * [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]] * [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٣٠|٢٠٣٠]]}} == بیرۆکە == [[پەڕگە:Jules Rimet 1933.jpg|وێنۆک|[[ژول ڕیمێ|ژۆل ڕیمێنت]] سەرۆکی فیفا بۆ سێ خولی لەسەر یەک، خاوەنی زیندووکردنەوە و جێبەجێکردنی بیرۆکەی جامی جیھانی]] بیرۆکەی ئەنجامدانی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا دەگەڕێتەوە بۆ یەکەم کۆبوونەوەی یەکێتیی تۆپی پێی جیھان. کۆبوونەوەکە لە ساڵی ١٩٠٤ بەڕێوەچوو، حەوت وڵات لە نێویاندا [[سویس]]را، [[بەلجیکا]]، [[دانمارک|دانیمارک]]، [[فەڕەنسا]]، [[ھۆڵەندا]]، [[ئیسپانیا]] و [[سوێد]] تێیدا بەشداربوون. لە کۆبوونەوەکە تەنھا وەک بیرۆکە گفتوگۆی لەسەرکرا، بەڵام بۆ جێبەجێکردن ئەوا چەند ساڵێکی پێچوو. جارێکی دیکە لە ساڵی ١٩٢١ بیرۆکەی ئەنجامدانی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا لەلایەن پارێزەری فەرەنسی [[ژول ڕیمێ|ژۆل ڕیمێی]] باسکرایەوە، کە دواتر بووە سەرۆکی فیفا ھەوڵیدا بۆ ئەوەی ئەم پاڵەوانییەتییە ئەنجام بدرێت، دواجار لە ساڵی ١٩٣٠ ڕەزامەندی لەسەر ئەنجامدانی ئەم پاڵەوانییەتییە درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كأس العالم انطلقت بفكرة (جوول ريميه) في العام 1930 |ناونیشان=https://www.alriyadh.com/151606 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210826183820/https://www.alriyadh.com/151606}}</ref> ئەم ھەنگاوەش بەتایبەت دوای ئەوە ھات، لە ئۆلەمپیادی ١٩٣٢ی [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئەنجەلۆس]]، بڕیاری ئەوە درابوو کە یاری تۆپی پێ لەو پاڵەوانییەتییە نەکرێت، بەبیانووی ئەوەی یارییەکە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بەناوبانگی نییە. شەش وڵات داوای مافی میوانداریکردنی یەکەم جامی جیھانییان کرد، ئەوانیش ھەریەکە لە [[ئیتالیا]]، [[سوێد]]، [[ھۆڵەندا]]، [[ئیسپانیا]]، [[مەجارستان|ھەنگاریا]] و [[ئوروگوای|ئورگوای]] بوون.<ref name="FIFAhistory">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of FIFA&nbsp;– The first FIFA World Cup |ناونیشان=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤|وێبگە=FIFA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429164718/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="BBC1930">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |سەردێڕ=World Cup History&nbsp;– Uruguay 1930 |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٠٢|ئیش=BBC Sport |بڵاوکەرەوە=BBC |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181007110940/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواجار داواکاری وڵاتی [[ئوروگوای|ئۆروگوای]] پەسەندکرا. فیفا ئاسانکاری بۆ ھەڵبژاردە بەشداربووەکان کرد، بەوەی خەرجی ھاتوچۆی ھەڵبژاردەکان لە ئەستۆ گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff |یەکەم=History com |سەردێڕ=World Cup Fast Facts You Might Not Know |ناونیشان=https://www.history.com/news/80-years-of-world-cup-facts |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=HISTORY |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210826183820/https://www.history.com/news/80-years-of-world-cup-facts |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوو ساڵ پێش ئەنجامدانی پاڵەوانییەتییە، ڕێنمایی بڵاوکرایەوە کە دەبێت خەلاتی شایستە بۆ ھەڵبژاردەی براوەی جامەکە دابین بکرێت، ھەر ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی جامی سەرکەوتن (ژۆل ڕیمێی). لە کۆتاییدا، یەکەم پاڵەوانییەتیی لە ساڵی ١٩٣٠ دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ltd |یەکەم=Not Panicking |سەردێڕ=h2g2 – The Football World Cup – An Introduction – Edited Entry |ناونیشان=https://h2g2.com/edited_entry/A565148 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=h2g2.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180614200238/https://h2g2.com/edited_entry/A565148 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == یەکەم یاری نێونەتەوەیی لە نێوان دوو وڵاتدا بەڕێوەچووبێت، ئەوا مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٧٢ لە شاری [[گلاسگۆ]] کاتێک ھەر دوو ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلاند|سکۆتلەندا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەڕا]] یارییەکەیان ئەنجامدا،<ref name="first match">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The first international football match |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=Scotland – A Sporting Nation |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]]}}</ref> دەبێت ئەوەش بڵێین لەو قۆناغەدا یاری تۆپی پێ بەدەگمەن لە دەرەوەی [[بەریتانیای مەزن]] ئەنجام دەدرا. لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدە، چەند یارییەک وەک "پاڵەوانییەتی جیھانیی تۆپی پێ" تەماشا دەکران کە لە نێوان باشترین تیپە ئینگلیزی و سکۆتلەندییەکان دەکران، وەک یاری ١٨٩٥ لە نێوان یانەی سەندەرلاند و یانەی ھارت ئۆف میدلۆتیان بەڕێوەچوو، کە تێیدا سەندەرلاند بووە براوەی یارییەکە.<ref name="blazed">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jonathan Wilson |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sunderland's Victorian all-stars blazed trail for money's rule of football |ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/blog/2020/apr/25/even-when-sunderland-ruled-the-globe-club-world-cups-were-controversial |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Guardian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210302125112/https://www.theguardian.com/football/blog/2020/apr/25/even-when-sunderland-ruled-the-globe-club-world-cups-were-controversial |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[https://www.nutmegmagazine.co.uk/issue-5/when-sunderland-met-hearts-in-the-first-ever-champions-league-match/ When Sunderland met Hearts in the first ever 'Champions League' match | Nutmeg Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210208085402/https://www.nutmegmagazine.co.uk/issue-5/when-sunderland-met-hearts-in-the-first-ever-champions-league-match/ |date= 8ی شوباتی 2021}}, Nutmeg Magazine, September 2017</ref><ref name="London Hearts">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sat 27 April 1895 Hearts 3 Sunderland 5 |ناونیشان=http://www.londonhearts.com/scores/games/189504271.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=londonhearts.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111216082058/http://www.londonhearts.com/scores/games/189504271.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Roker Roar">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Champions! |ناونیشان=http://www.roker-roar.com/navbar/worldchampions.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=roker-roar.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140323230923/http://www.roker-roar.com/navbar/worldchampions.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=- |ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Most Successful Era Of Some Famous English Clubs |ناونیشان=https://www.1sports1.com/most-successful-era-of-some-famous-english-clubs/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=1SPORTS1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125221154/https://www.1sports1.com/most-successful-era-of-some-famous-english-clubs/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر لە سەدەی بیستەمدا، تۆپی پێ زۆرێک لە وڵاتانی جیھانیی گرتەوە و پاشان یەکێتیی تۆپی پێیەکان لەو وڵاتانە دامەزران. یەکەم یاری فەرمی نێودەوڵەتی لە دەرەوەی دوورگەی بەریتانیا لە نێوان ھەردوو [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ھەڵبژاردەی ئورووگوای]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]] لە [[مۆنتیڤیدیۆ|مۆنتیڤدیۆ]] بوو، یارییەکە لە تەممووزی ١٩٠٢ ئەنجامدرا.<ref name="First">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pelayes |یەکەم=Héctor Darío |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=ARGENTINA-URUGUAY Matches 1902–2009 |ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/argurures.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=RSSSF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924153018/http://www.rsssf.com/tablesa/argurures.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر، لە ڕۆژی ٢٢ی ئایاری ١٩٠٤ [[فیفا|یەکێتیی تۆپی پێی جیھان]] (فیفا) لە شاری [[پاریس]] دامەزرا. ئەم فیدراسیۆنە لە کۆمەڵەیەک لە یەکێتییە تۆپی پێیەکانی وڵاتان پێکدەھات، لە سەرەتادا فەڕەنسا، بەلجیکا، دانمارک، ھۆڵەندا، ئیسپانیا، سوێد، سوویسرا و ئەڵمانیا لەخۆ دەگرت.<ref name="formation">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of FIFA – Foundation |ناونیشان=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa1.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100615200849/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٠٩|df=dmy-all}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠، تۆپی پێ ناوبانگی جیھانیی پەیداکرد ئەمەش بەتایبەت دوای ئەوەی کە [[لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی|لیژنەی ئۆڵۆمپی نێودەوڵەتی]] جێگای یارییەکەی کردەوە لە یارییەکانی ئۆلەمپیادەکانی ١٩٠٠ و ١٩٠٤. دواتریش لە ئۆلەمپیادی ١٩٠٨، یارییەکانی تۆپی پێ لە ئۆلەمپیاد چوونە ژێر سەرپەرشتی فیفاوە.<ref name="1908 Games">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=London, 1908 |ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=512/edition=196952/overview.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=Men's Olympic Football Tournament |بڵاوکەرەوە=[[FIFA]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090215145620/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=512/edition=196952/overview.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکانی ئۆلەمپیاد زیاتر تیشکی لەسەر بەشداربوونی یاریزانی لاو و تازەپێگەیشتووە، ھەربۆیە دواتر لە ساڵی ١٩٠٨ پاڵەوانییەتی (تۆرنیۆ ئینتەرنازیۆنالێ ستامپا سپۆرتیڤا) لە شاری تورین لە ئیتالیا ڕێکخرا. دوای ساڵێک، ئەوا تۆماس لیپتن ھەڵسا بە ڕێکخستنی پاڵەوانییەتی سێر تۆماس لیپتن، ئەویش بەھەمان شێوە لە شاری تورین بەڕێوەچوو. ھەردوو پاڵەوانییەتییەکە لە نێوان یانەکان (نەک وڵاتان) بوون، بەڵام یانەکان لە وڵاتی جیاوازبوون و نوێنەرایەتی سەرجەم وڵاتەکەی خۆیان دەکرد، ھەربۆیە ھەندێکجار بە نافەرمی پاڵەوانییەتییەکەی تۆماس لیپتن بەیەکەم جامی جیھانیی دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The First World Cup |ناونیشان=http://www.westauckland.plus.com/westaucklandweb/worldcup.html |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=West Auckland and St. Helen's community |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303215627/http://www.westauckland.plus.com/westaucklandweb/worldcup.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩١٤، فیفا بەفەرمی یاری تۆپی پێی ئۆلەمپیادی وەک پاڵەوانییەتییەکی جیھانیی بۆ لاوان دانا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Where it all began |ناونیشان=https://www.fifa.com/en/history/history/0,1283,4,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070202034147/http://www.fifa.com/en/history/history/0%2C1283%2C4%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=FIFA official website |df=dmy-all}}</ref> ھەروەھا بەرپرسیارێتی و سەرپەرشتیکردنی گرتە ئەستۆ. لە دەرەنجامدا، لە یەکەم پاڵەوانییەتی نێونەتەوەیی تۆپی پێ کە لە ئۆلەمپیادی ١٩٢٠ بەڕێوەچوو، ھەڵبژاردەی بەلجیکا بووە پاڵەوانی ئەو ساڵە.<ref>[http://www.rsssf.com/tableso/ol1920f-det.html VII. Olympiad Antwerp 1920 Football Tournament] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151003122937/http://www.rsssf.com/tableso/ol1920f-det.html|date=3ی تشرینی یەکەمی 2015}} [[rec.sport.soccer Statistics Foundation]]. Retrieved on 10 June 2006.</ref> دوا بەدوای ئەوە لە ئۆلەمپیادەکانی ١٩٢٤ و ١٩٢٨ ئەوا ھەڵبژاردەی ئوروگوای بووە پاڵەوان. === خولەکان === === جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠ === [[پەڕگە:1930 World Cup Final Ball Uruguay.jpg|وێنۆک|یەکێک لەو دوو تۆپەی لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠ بۆ یاریکردن بەکارھات]] یەکەم پاڵەوانێتی جامی جیھانیی فیفا لەژێر ناوی جامی سەرکەوتن بە میوانداری ووڵاتی [[ئوروگوای|ئۆروگوای]] لە ١٣ی تەممووز تا ٣٠ی تەممووز بەرێوەچوو. لەھەمانکاتدا یەکەم پاڵەوانێتی جامی جیھانی بوو کە ھەڵبژاردەکان بەبێ قۆناغی پاڵاوتن بەشداریان تێداکرد و لەلایەن فیفاوە بانگێشت کران. سێزدە وڵات لە یەکەم خولی جامەکە بەشداریان کرد، حەوت وڵات لە کیشوەری [[ئەمریکای باشوور]]، چوار لە کیشوەری [[ئەورووپا|ئەوروپا]]، و دوو ھەڵبژاردە لە [[ئەمریکای باکوور]] بوون. ھۆکاری کەمی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان بۆ شوێنی ئەنجامدانی پاڵەوانێتییەکە دەگەرێتەوە کە ئۆروگوای بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=FIFA World Cup – Classic Moments from FIFA World Cup History |ناونیشان=http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/pwc/1930.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060426212450/http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/pwc/1930.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> چونکە ماوە و تێچووی گەشتەکە بەسەر [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]] بۆ وڵاتە ئەورووپییەکان زۆر دژوار بوو، ھەربۆیە بەکرداریش تا دوو مانگ پێش یارییەکان ھیچ وڵاتێکی ئەورووپی ھەڵبژاردەکەی خۆی نەناردبوو، بەڵام لە کۆتایدا [[ژول ڕیمێ|ژۆل ڕیمێنت]] توانی [[بەلجیکا]]، [[فەڕەنسا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[یووگۆسلاڤیا|یوگسلاڤیا]] ڕازی بکات بۆ ئەنجامدانی گەشتەکە و بەشداریکردن لە جامەکە. [[پەڕگە:Lucien Laurent.jpg|وێنۆک|یاریزانی فەرەنسی [[لوسیان لۆران]] خاوەنی یەکەم گۆڵی جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠]] دوای بڕیاردان لەسەر ئەنجامدانی ئەم پاڵەوانییەتییە ھەریەکە لە [[ئیتالیا]]، [[سوێد|سوید]]، [[مەجارستان|ھەنگاریا]]، [[ئیسپانیا]]، [[ھۆندا|ھۆلندا]]، [[ئوروگوای|ئۆروگوای]] ئامادەیی خۆیان بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠]] پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=FIFA.com – History of FIFA – The first FIFA World Cup™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa4.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121109012451/http://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/historyfifa4.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دواجار [[فیفا]] لە کۆنفڕانسێکدا لە ساڵی ١٩٢٩ داواکاری [[ئوروگوای|ئۆروگوای]] پەسەند کرد. بەھۆی یادی سەد ساڵەی سەربەخۆبوونی ئەو وڵاتە، جگە لەوەش ئۆرگوای لە ھەردوو خولی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤]]–١٩٢٨ لە یاری تۆپی پێ توانیبوویان مەدالیای زێر بەدەست بھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} WORLD CUP {{!}} History {{!}} Uruguay 1930 |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181007110940/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا ڕازیبوونی حکوومەتی ئۆرۆگوای بە لە ئەستۆگرتنی خەرجی شاندی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان. یەکەم یاری ئەم پاڵەوانێتییە لە ١٣ی تەممووزی ١٩٣٠ لە یاریگای پوسیتۆس، شاری مۆنتیڤیدیۆی لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردی فەڕەنسا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|ھەڵبژاردەی مەکسیک]] بەڕێوەچوو. لە ئەنجامدا، فەڕەنسا بە ٤–١ یارییەکەی بردەوە. [[لوسیان لۆران|لوسین لۆرێنت]] یاریزانی فەڕەنسی لە خولەکی "١٩" یەکەم گۆڵی جامی جیھانی تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=CBC.ca – Sports – World Cup 2006 – Lucien Laurent: The World Cup's first goal scorer |ناونیشان=http://www.cbc.ca/sports/worldcup2006/history/events/laurent_lucien.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060624130233/http://www.cbc.ca/sports/worldcup2006/history/events/laurent_lucien.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یاریی کۆتاییی پاڵەوانییەتییەکە لە یاریگای سینتیناریۆ بە ئامادە بوونی زیاتر لە ٩٣ ھەزار ھاندەر بەڕێوەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151106054608/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یارییەکە لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی ئۆروگوای و ھەڵبژاردەی فەڕەنسا بوو. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ھەڵبژاردەی ئۆروگوای]] بە ئەنجامی ٤ - ٢ یارییەکەی بردەوە و بووە یەکەم وڵات نازناوی جامی جیھانیی فیفا بەدەست بھێنێت. فرانسیسکۆ ڤارالۆ یاریزانی ئەرژەنتینی دوایین یاریزانی بەشداربووی یاریی کۆتاییی جامەکە لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٠ لە تەمەنی ١٠٠ ساڵی کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=FIFA.com – Francisco Varallo, 100 not out |ناونیشان=http://www.fifa.com/classicfootball/stories/doyouremember/news/newsid=1166517.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121108043313/http://www.fifa.com/classicfootball/stories/doyouremember/news/newsid=1166517.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤ === [[پەڕگە:Nejedly.JPG|وێنۆک|یاریزانی چیکۆسلۆڤاکیا، [[ئۆلدریخ نیجدلی]] بوو بە گۆڵکاری [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤]] بە ٥ گۆڵ]] لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤، [[ئیتالیا]] وەک وڵاتی میواندار دەستنیشانکرا. ئەمەش دوای ئەوەی لە تشرینی یەکەمی ١٩٣٢، لە شاری [[بەرلین]] لەلایەن فیفاوە کاندیدکرا. لەدوای ھەشت کۆبوونەوە، لە ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٢ شاری [[ستۆکھۆڵم|ستۆکۆلم]]، فیفا ئیتالیای وەک میوانداری پاڵەوانێتییەکە دەستنیشانکرد، یەکێک لە پاڵپشتییەکانی ئەو بڕیارە کشانەوەی وڵاتی سوید بوو.<ref name="web.archive.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com – History of FIFA – The first FIFA World Cup™ |ناونیشان=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130329051339/https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> حکوومەتی ئیتالیا بریاریدا ٣٫٥ ملیۆن لیرەی ئیتاڵی تەرخان بکات بۆ ئەو پاڵەوانێتییە. دوای ئەوەی ٣٢ وڵات ئامادەیی بەشداربوونیان ڕاگەیاند، ئەوا بۆ یەکەمینجار لەم پاڵەوانییەتییە سیستمی پاڵاوتنی ھەڵبژاردەکان بۆ بەشداربوون بەکارھات. لە کۆتاییدا، شازدە ھەڵبژاردە سەرکەوتن بۆ بەشداریکردن.<ref name="web.archive.org"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hart |یەکەم=Jim |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=When the World Cup rolled into fascist Italy in 1934 |ناونیشان=https://thesefootballtimes.co/2016/07/27/when-the-world-cup-rolled-into-fascist-italy-in-1934/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=These Football Times |زمان=en-GB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802143756/https://thesefootballtimes.co/2016/07/27/when-the-world-cup-rolled-into-fascist-italy-in-1934/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا چەندین ھەڵبژاردەی گرنگ لە ناویاندا ھەڵبژاردەی ئۆرگوای بەشداریان نەکرد،<ref>Crouch, ''The World Cup: The Complete History'', p. 16</ref> ئەمەش بەھۆی بەشدارنەبوونی چەند وڵاتێکی ئەورووپی بوو لە جامی پێشوو؛ بۆیە ئەمە تاکە پاڵەوانێتی جامی جیھانییە کە ھەڵگری نازناوەکە بەشداریی نەکرد.<ref>Glanville, ''The Story of the World Cup'', p. 25</ref>[[ئینگلتەرا]]، [[سکۆتلاند|سکۆتلەندا]]، ئێرلەندای باکوور و [[وێڵز|وێلز]]. بایکۆتی ئەم خولەیان کرد ھەروەک چۆن کە پێشتر بایکۆتی چالاکییەکانی فیفایان کردبوو. چارڵز سووکتلف ئەندامی یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا وتی ئەو پاڵەوانییەتییەی چوار ھەڵبژاردەکە کۆدەکاتە باشترە لەم پاڵەوانییەتییە جیھانییە.<ref>Hunt, ''World Cup Stories''. p. 26.</ref><ref>Taylor, ''The Leaguers'', p. 217.</ref> ھەربۆیە ژمارەی ھەڵبژاردەکان لە ١٦ بووە ١٢ لەگەڵ ئەوەشدا جێگای ئەو ھەڵبژاردانە پڕنەکرایەوە. سیستەمی یارییەکان دەرچوون بوو بە یەک دۆڕان. ماوەی پاڵەوانێتییەکە لە ٢٧ی ئایار –١٠ی حوزەیرانی ١٩٣٤ بوو، تێیدا ١٧ یاری کرا. ھەڵبژاردەکان بەسەر چوار کۆمەڵە دابەشکران. لەم پاڵەوانییەتییە بۆ یەکەم جار لە مێژوودا یاری نێوان دوو ھەڵبژاردە دووبارە کرایەوە، ئەمەش دوای یەکسان بوونیان لە یارییەکە بە ئەنجامی١–١، ئەمەش لە یاری نێوان ئیتالیا و ئیسپانیا بوو، یارییەکە تووندوتیژی زۆری لێکەوتەوە بەھۆیەوە گۆڵپارێزی ئیسپانیا ڕیکاردۆ زامۆرا برینداربوو، دواتر نەیتوانی لە یاری دووەم بەشداریی بکات.<ref name="Baker, p248">Baker, ''Sports in the Western World'', p248</ref> بە مەبەستی یەکلایکردنەوەی ئەنجامەکە، یاری دووەم لە نێوان ئەم دوو ھەڵبژاردەیە ڕێکخرایەوە، لە ئەنجامدا ھەڵبژاردەی ئیتالیا بە ئەنجامی ١–٠ سەرکەوتنی بەدەست ھێنا و گەیشتە قۆناغی دواتر.<ref name="Baker, p248"/> لەم خولەی پاڵەوانێتییەکە وڵاتی خانەخوێ واتا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا بووە پاڵەوانی جامەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٢–١ لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیکۆسلۆڤاکیا «ئەوکات وڵاتی [[کۆماری چیک|چیک]] و [[سلۆڤاکیا]] یەک بوون» ھەرچەندە [[چێکۆسلۆڤاکیا|چیکۆسلۆڤاکیا]] یەکەم جار گۆڵی کرد، بەڵام ئیتالیا دواتر دوو گۆڵی کرد و ئەنجامەکەی لە بەرژەوەندی خۆی تەواوکرد. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر]] بووە یەکەم ھەڵبژاردەی [[عەرەب]]ی بەشداریی جامی جیھانی بکات. یاریکەری چیکۆسلۆڤاکی ئۆلدریخ نیجدلی بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی ٥ گۆڵ.{{ژێدەر پێویستە|date=ئەیلوولی ٢٠٢٤}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=The 1934 World Cup |ناونیشان=https://sites.duke.edu/wcwp/research-projects/football-and-politics-in-europe-1930s-1950s/mussolinis-football/the-1934-world-cup/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Soccer Politics / The Politics of Football |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210716092040/https://sites.duke.edu/wcwp/research-projects/football-and-politics-in-europe-1930s-1950s/mussolinis-football/the-1934-world-cup/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨ === وتاری سەرەکی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨]] بڕیاردرا خولی سێیەمی ئەم جامە لەلایەن وڵاتی [[فەڕەنسا]]وە میوانداریی بکرێت، ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٤ی حوزەیران تاکوو ١٩ی حوزەیرانی ١٩٣٨ی خایاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of the World Cup Final Draw |ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e_fwcdraw-history_8842.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723113048/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e_fwcdraw-history_8842.pdf}}</ref> ئەم بڕیاری فیفا بووە ھۆی ناڕەزایەتی دەڕبرینی [[ئەمریکای لاتینی|کیشوەری ئەمریکای لاتینی]]، [[ئوروگوای|ئۆروگوای]] و [[ئەرژەنتین]] بەشداریان لە یارییەکانی پاڵەوتن نەکرد. ھەروەھا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا]] لە کۆتایدا کشایەوە، ئەمەش بەھۆی [[شەڕی ناوخۆییی ئیسپانیا|شەری ناوخۆییی ئیسپانیا]]. لەم خولەدا، بۆیەکەم جار وڵاتی خانەخوێ و ھەڵگری نازناوەکە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بەبێ ئەنجامدانی یارییەکانی پاڵاوتن، بەشدارییان لە پاڵەوانییەتییەکە کرد. ھەروەھا وەک خولی پیشوو بە سیستەمی دەرچوون بە یەک دۆڕان ئەنجام درا. لە سەرتادا وابڕیاربوو کە ١٦ ھەڵبژاردە بەشداریی بکەن بەڵام دوای ئەوەی [[نەمسا]] بەھۆی ئۆپراسیۆنی [[ئانشلوس]] خرایە سەر [[ئەڵمانیای نازی|ئەڵمانیا]] بۆیە لەم خولە پاشەکشەی کرد، تەنھا ١٥ ھەڵبژاردە مایەوە، فیفا ڕێگای بە تیمی [[لاتڤیا]] نەدا کە وەک جێگرەوەی [[نەمسا]] بەشداریی بکات. ھەربۆیە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد|ھەڵبژاردەی سوید]] کە بریاربوو یاری خۆی لەگەڵ نەمسا ئەنجامبدات، بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرکەوتن بۆ قۆناغی دواتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup stunning moments: Austria's Wunderteam {{!}} John Ashdown |ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/blog/2014/apr/22/world-cup-stunning-moments-austria-wunderteam |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180718043859/https://www.theguardian.com/football/blog/2014/apr/22/world-cup-stunning-moments-austria-wunderteam |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم خولەدا سێ یاری دووبارەکرایەوە دوای ئەوەی بە یەکسان بوون کۆتاییان پێ ھات، ئەوانیش یاریی نێوان بەڕازیل -چیکۆسلۆڤاکیا (لە یاری دووەم بەڕازیل بوو براوە ٢–١)، ئەڵمانیا - سویسرا (لەیاری دووەم سویسرا بردییەوە بە ئەنجامی ٢–٤)، کووبا - ڕۆمانیا دوای ئەوەی یەکسان بوون بە ٣–٣ لە یاری دووەمدا کووبا ٢–١ یارییەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup 1934 Italy – Results, fixtures, tables and stats – Global Sports Archive |ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/fifa-world-cup-1934-italy/round-of-16/253/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=globalsportsarchive.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210826201454/https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/fifa-world-cup-1934-italy/round-of-16/253/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Stade municipal du Havre - Wedstrijd Nederland-Tsjechoslowakije, WK 1938.jpg|وێنۆک|243x243پیکسڵ|دیمەنێک لە یاری نێوان ھۆڵندا و چیکوسلۆڤاکیا]] یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨ لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی ئیتالیا و ھەنگاریا، بە ئامادەبوونی ٤٥ ھەزار ھاندەر لە یاریگای ئۆڵمپیک لە شاری پاریس بەڕێوەچوو. ھەر لە سەرەتاوە ئیتالیا لە ڕیگای یاریزان جینۆکلاوسی لە خولەکی ٦ی یارییەکە گۆڵێکی تۆمار کرد، دواتر پال تیکتۆس، یاریزانی ھەڵبژاردەی ھەنگاریا لە خولەکی "٨" ئەنجامی یارییەکەی یەکسان کردەوە؛ بەڵام لە خولەکی "١٦" ئیتاڵیا لە ڕێگای سیلڤیۆ پیۆلە گۆڵێکی تۆمار کرد، پاشان جینۆ کلاوسی گۆڵی دووەمی خۆی و سێیەمی ھەڵبژاردەکەی لە خولەکی ٣٥ تۆمارکرد، بەم ئەنجامە گێمی یەکەم تەواوبوو. لە گێمی دووەم یاریزانی ھەنگاریا، جیۆرجی سیرۆوسی لە خولەکی "٧٠" گۆڵێکی دیکەی بۆ ھەڵبژاردەکەی تۆمارکرد؛ بەڵام ئەمە کاریگەری نەبوو لەسەر ئەنجامە و لە خولەکی "٨٠" سیلڤیۆ پیۆلە گۆڵی دووەمی خۆی و چوارەمی ئیتالیا تۆمار کرد. بەم شێوەیە ئیتالیا بە ئەنجامی ٤–٢ سەرکەوتنی بەدەست ھێنا، بەمەش بۆ جاری دووەم لەسەر یەک نازناوەکەی بەرزکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=1938 FIFA World Cup France ™ - FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=5/results/matches/match=1174/report.html |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131101090325/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=5/results/matches/match=1174/report.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1938 World Cup: Italy repeats as champions |ناونیشان=https://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210826201452/https://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیلیش]] پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا دوای بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی سوید بە ٤–٢. لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ١٨ یاری ٨٤ جار گۆڵ تۆمارکرا و یاریکەری بەڕازیلی لیۆنیداس بووە گۆڵکار بە تۆمارکردنی حەوت گۆڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Football World Cup 1938 in France |ناونیشان=https://www.footballhistory.org/world-cup/1938-france.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.footballhistory.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210629215037/https://www.footballhistory.org/world-cup/1938-france.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەی بەڕازیل تاکە نوێنەری کیشوەری [[ئەمریکای باشوور]] بوو. بەھۆی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]، بۆ ماوەی ١٢ ساڵ پاڵەوانیتییەکە ئەنجام نەدرا تا ساڵی ١٩٥٠. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی ئیتالیا]] بۆماوەی ١٦ ساڵ وەک پاڵەوان و ھەڵگری نازناوە جیھانییەکە (١٩٣٤–١٩٥٠) مایەوە. === جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠ === وتاری سەرەکی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠]] پاش ئەوەی جامی جیھانیی بۆماوەی ١٢ ساڵ بەھۆی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] ڕاگیرا، [[فیفا]] بەدوای وڵاتێکدا دەگەڕا بۆ قەرەبووکردنەوەی جامی جیھانیی ١٩٤٢–١٩٤٦ بەڵام ھیچ وڵاتێک ئامادەیی خۆی نیشان نەدا بۆ ئەوەی میوانداریی بکات، تا ئەوەی [[بەڕازیل]] بە مەرجی ئەوەی پالاوانێتییەکە لە ساڵی ١٩٥٠ ئەنجام بدرێت (کە بڕیار درابوو ١٩٤٩ بەڕێوە بچێت) ئامادەی خۆی نیشاندا ئەم خولە میوانداریی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Planet World Cup – 1950 – Overview |ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1950/wc50index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.planetworldcup.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170704042355/http://www.planetworldcup.com/CUPS/1950/wc50index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشتر ھەردوو وڵاتی بەڕازیل و ئەڵمانیای نازی ئامادەیی خۆیان نیشاندا بوو بۆ میوانداریکردنی جامی جیھانییی ١٩٤٢. فیفا دەستی کرد بەھەوڵەکانی لەگەڵ وڵاتەکان بۆ بەشداریی پێکردنی ھەڵبژاردەکانیان لە یارییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییە. بەھۆی ھەلومەرجی جەنگەوە ھەڵبژاردەی ئیتالیا کە ھەلگری نازناوەکە بوو لەو بڕوایەدا نەبوو بتوانێت بەشداریی بکات<ref>Lisi (2007), pp. , 48-49</ref> بەڵام دوای ئەوەی فیفا خەرجی ھەڵبژاردەکەی لە ئەستۆ گرت ڕازی بوو بە گەشتکردن بۆ [[بەڕازیل]]؛<ref name="lisi_47">Lisi (2007), p. 47</ref> ھەروەھا [[فیفا|یەکێتیی تۆپی پێی جیھانی]] بڕیاریدا ھەڵگری نازناوەکە بەبی پاڵاوتن سەرکەوێت بۆ پاڵەوانییەتییەکە.<ref name="ReferenceA">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Brazil's first World Cup draw – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2013/m=12/news=brazil-first-world-cup-draw-2238709.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140708202009/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2013/m=12/news=brazil-first-world-cup-draw-2238709.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[پەڕگە:Gol ghiggia vs brasil.jpg|وێنۆک|236x236پیکسڵ|دیمەنێک لە گۆڵی دووەمی ئۆروگوا لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠ لە ڕێگای ئەلسیدس جیگییا]] ماوەی خولەکە لە ٢٤ی حوزەیران تاکوو ١٦ی تەممووزی ١٩٥٠ی خایاند، ١٦ ھەڵبژاردەی نیشتیمانیی بەشدارییان تێداکردبوو لە نێو سێ کیشوەری جیھان، بەڵام بەھۆی کشانەوەی چەند ھەڵبژاردەیەک مانەوە ١٣ وڵات. لەناو چوارکۆمەڵە جێگیرکران. ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا و ھەڵبژاردەی ژاپۆن لەم خولە بەشداریان نەکرد بەھۆی کاریگەرییەکانی جەنگی جیھانی دووەم.<ref name="ReferenceA"/> یاریی کۆتاییی لە [[یاریگای ماراکانا|یاریگای مەراکانا]]<ref name="ReferenceB">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Maracanã, the largest stadium of the world – sambafoot.co.uk, Football + Brazil |ناونیشان=http://www.sambafoot.com/en/articles/30_Maracana_the_largest_stadium_of_the_world_page_2.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080313110429/http://www.sambafoot.com/en/articles/30_Maracana_the_largest_stadium_of_the_world_page_2.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بە ئامادەبوونی ژمارەیەکی پێوانەی لە ھاندەر کە نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس دەبوون لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیلی]] خانەخوێ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ھەڵبژاردەی ئۆروگوای]] ھەڵگری یەکەم نازناوی ئەم پاڵەوانێتییە بەرێوەچوو.<ref name="ReferenceB"/> بە شێکی زۆری جیھان چاو لەسەر ئەوەبوو کە بەڕازیل نازناوەکە بەدەست بھێنێت بەھۆی ئەوەی یەک ساڵ پێشتر جامی کوپا ئەمریکا بەدەست ھێنابوو، ھەروەھا توانیبووی ئاستێکی باش پێشکەش بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/magazine-27767298 |سەردێڕ=How Uruguay broke Brazilian hearts in the 1950 World Cup |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|newspaper=BBC News |زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210827101640/https://www.bbc.com/news/magazine-27767298 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتادا بەرزایل لە خولەکی ٤٧ی گێمی دووەم گۆڵی تۆمارکرد بەڵام ھەڵبژاردەی ئۆروگوای بەتۆمارکردنی ٢ گۆڵی یەک بەدوای یەک ئەنجامێکی چاوەروانەکراوی بەدەست ھێنا و یارییەکەی بردەوە، بۆ دووەمجار بووە پاڵەوانی جامی جیھان.<ref name="FIFA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA |ناونیشان=https://fifa.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=fifa.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908231837/https://www.fifa.com/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup stunning moments: Uruguay's 1950 triumph in Brazil |ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/blog/2014/feb/18/world-cup-25-stunning-moments-no2-uruguay-brazil-1950-scott-murray |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210622082247/https://www.theguardian.com/football/blog/2014/feb/18/world-cup-25-stunning-moments-no2-uruguay-brazil-1950-scott-murray |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٢٢ یاری ٨٨ جار گۆڵ ھەژێنراوە و یاریکەری بەڕازیلی ئەردمێر بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی ھەشت گۆڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brazil Legends: Jairzinho |ناونیشان=https://footballwhispers.com/blog/brazil-legends-jairzinho/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=footballwhispers.com |زمان=en-GB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828110008/https://footballwhispers.com/blog/brazil-legends-jairzinho/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤ === [[پەڕگە:Stade de Suisse, Wankdorf with 1954 World Cup memorial.jpg|وێنۆک|228x228پیکسڵ|وێنەی تابلۆیەک لە شاری بێرنی سویس کە تێیدا ئەنجامی یاریی کۆتاییی نێوان ھەڵبژاردەی ھەنگاریا و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوای دانراوە]] [[سویس]] وەک تاکە وڵات ئامادەیی خۆی نیشاندا بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤]]. یەکێتیی تۆپی پێی جیھانی لە ھەمان ئەو ڕۆژەی کە [[بەڕازیل]] وەک خانەخوێی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠]] ڕاگەیاند بەھەمان شێوە سویسی وەک وڵاتی میوانادار ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم {{!}} مونديال 1954 .. مسمار الحذاء يهدي ألمانيا الكأس {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81-%D9%84%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-1954-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7/zxs0mg36stuf1e1gks1o5my6v |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828110003/https://www.goal.com/ar/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81-%D9%84%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%A1-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-1954-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7/zxs0mg36stuf1e1gks1o5my6v |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شازدە وڵات لە چەند کیشوەرێکی جیاواز بەشداریان کرد، بەسەر چوار کۆمەڵە دابەشکران. لەم خولە سیستەمی یارییەکانی گۆرانکاریان تێداکرا، کار بەسیستەمی خاڵ کرا یەکەم و دووەمی ھەر گرووپێک دەگەیشتن بە قۆناغی دواتر. ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ١٥ی حوزەیران تاکوو ٤ی تەممووزی ١٩٥٤ی خایاند، یەکەم یاری لە نێوان ھەڵبژاردەی بەڕازیل و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|ھەڵبژاردەی مەکسیک]] بەڕێوەچوو، لەم یارییەدا ھەڵبژاردەی بەڕازیل توانی بە ٥–٠ یارییەکە بباتەوە. دوای تەواوبوونی قۆناغی کۆمەڵەکان و قۆناغی ھەشت و یاری پێش کۆتایی، ھەردوو ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا، ھەڵبژاردەی ھەنگاریا لە یاریی کۆتاییی بەیەکگەیشتن. زۆربەی خەڵک لەو بڕوایەدا بوون [[مەجارستان|ھەنگاریا]] نازناوەکە دەباتەوە بەھۆی ئەوەی لە قۆناغی کۆمەڵەکان ھەنگاریا ٨–٣ لە ئەڵمانیای ڕۆئاوای بردبووەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup 1954 Switzerland – Results, fixtures, tables and stats – Global Sports Archive |ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/fifa-world-cup-1954-switzerland/group-stage/266/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=globalsportsarchive.com}}</ref> جگە لەوەی یاریزانانی ھەنگاریا ئاستێکی باشیان لە پاڵەوانییەتییەکە پیشاندابوو، بۆیە زۆربەی پێشبینییەکان لە بەرژەوەندی ھەنگاریا بوو. یاریی کۆتاییی کە لە یاریگای وانکدۆرف، بێرن بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٦٢ ھەزار کەس بەڕێوەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=news.ch |سەردێڕ=Geschichte des Wankdorf/Stade de Suisse |ناونیشان=http://www.fussball.ch/Geschichte+des+Wankdorf+Stade+de+Suisse/217982/detail.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=http://www.nachrichten.ch/ |زمان=de |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201213031348/http://www.fussball.ch/Geschichte+des+Wankdorf+Stade+de+Suisse/217982/detail.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٣–٢ لە ھەڵبژاردەی [[مەجارستان|ھەنگاریا]].<ref name="FIFA"/> ئەوەش بۆ یەکەم جار بوو لە مێژووی خۆیدا ئەڵمانیا نازناوەکەی بەدەستھێنا. ئەڵمانییەکان لە ڕێگای دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە یارییەکەیان بە نازناوی موعجیزەی بێرن (بە [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Das Wunder von Bern) ناوھێنا وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو ڕووداوە مێژوویییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff |یەکەم=Scroll |سەردێڕ=A brief history of Fifa World Cup: Switzerland 1954, when West Germany stunned the ‘Magic Magyars’ |ناونیشان=https://scroll.in/field/881802/a-brief-history-of-fifa-world-cup-switzerland-1954-when-west-germany-stunned-the-magic-magyars |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Scroll.in |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828110007/https://scroll.in/field/881802/a-brief-history-of-fifa-world-cup-switzerland-1954-when-west-germany-stunned-the-magic-magyars |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=حكاية مونديال 1954.. ألمانيا تتوج باللقب في ليلة معجزة برن |ناونیشان=https://arabic.cnn.com/sport/2018/01/14/world-cup-1954-story |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CNN Arabic |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210828110004/https://arabic.cnn.com/sport/2018/01/14/world-cup-1954-story |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە، لەکۆی ١٦ یاری ١٤٠ جار گۆڵ ھەژێنرا بە ڕێژەی بۆ ھەریارییەک زۆرتر لە ٥ گۆڵ کرا، یاریکەری ھانگاری ساندڕۆ کۆشیتش بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی ١١ گۆڵ. === جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨ === [[پەڕگە:Winning brazilian National team 1958.jpg|وێنۆک|خۆشحالێ یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل، دوای بردنەوەی یاریی کۆتاییی بەرامبەر ھەڵبژاردەی سوید بە ئەنجامی ٤–٢ لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨.]] جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨ خولی شەشەمی پاڵەوانێتییەکە لەلایەن [[سوێد]] ەوە میوانداریی کرا،<ref name="norlin2425">Norlin, pp.24–25</ref> بێجگە لە سوێد ھەریەکە لە [[ئەرژەنتین]]، [[مەکسیک]] و [[وێڵز|وێلز]] ئامادەیی خۆیان نیشاندا بوو بۆ میواندارکردنی جامەکە بەڵام لە کۆتاییدا لە کۆنفڕانسی فیفا لە شاری [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]] و لە ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٥٠ ئەو مافە بە [[سوێد]] درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/ip-201_13a_fwc-host.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180705170813/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/ip-201_13a_fwc-host.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پێشتر دوو جار سوێد ئامادەیی خۆی نیشاندا بوو بۆ بەرێوەبردنی جامی جیھانیی فیفا لە ساڵەکانی (١٩٣٠ و ١٩٣٤) بەڵام لە ھەر دوو خولدا لە بەرژەوەندی [[ئیتالیا]] خۆی کشاندەوە. ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٨ تا ٢٩ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٥٨ی خایاند، شانزدە ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکرد. ھەڵبژاردە بەشداربووەکان بەسەر ٤ کۆمەڵەدا دابەشکران. بۆیەکەم جار لە مێژووی ئەم پاڵەوانێتییە لە تەلەڤیزیۆنەوە یارییەکانی بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ پەخشکرا، تەنھا لە ئەورووپای ڕۆژھەلات نەبێت کە ھیچ وڵاتێک مافی پەخشەکەی وەرنەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=25 معلومة غريبة عن كأس العالم 1958 |ناونیشان=https://www.ultrasawt.com/25-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1958/%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%AB-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%83%D8%AC%D9%8A/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=الترا صوت |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221134/https://www.ultrasawt.com/25-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1958/%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%AB-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%83%D8%AC%D9%8A/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا بۆیەکەم جار و کۆتا جار [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز|ھەڵبژاردە وێلز]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیرلەندای باکوور|ئیرلەندای باکوور]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلەندا|سکۆتلەندا]] کە پێکھێنەری [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیای گەورەن]] بەشداریان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.eurosport.com |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230323204914/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئینگلتەرا بەھۆی لەدەستدانی بەشێکی یاریزانەکانی لە کارەساتیی میونخ کاریگەری لەسەر ئاستی ھەڵبژاردەکە بۆ دروست بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=25 معلومة غريبة عن كأس العالم 1958 |ناونیشان=https://www.ultrasawt.com/25-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1958/%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%AB-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%83%D8%AC%D9%8A/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=الترا صوت |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221134/https://www.ultrasawt.com/25-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1958/%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%AB-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%83%D8%AC%D9%8A/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم یاری پاڵەوانێتییەکە لە نێوان ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا ھەڵگری نازناوی خولی پێشوو بوو، یارییەکە بە ئەنجامی ٣–١ لە بەرژەوەندی ئەڵمانیان تەواو بوو؛ یاری نێوان (چیکۆسلۆڤاکیا - ئێرلندای باکوور)، (وێلز -ھەنگاریا) دووبارەکرانەوە بەھۆی یەکسان بوونیان. یاریی کۆتاییی لە نێوان ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد|سوید]] وڵاتی خانەخوێ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] لە یاریگای ڕاسوندا بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٤٩ ھەزار کەس بەرێوەچوو، لە ئەنجامدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل بۆ یەکەمین جار لە مێژووی خۆیدا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٥–٢ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوید.<ref name="fifa.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA |ناونیشان=https://fifa.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=fifa.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908231837/https://www.fifa.com/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ReferenceC">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Diego Maradona goal voted the FIFA World Cup™ Goal of the Century – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=82406/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150514104212/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=82406/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٣٥ یاری ئەوا ١٢٦ جار گۆڵ ھەژێنراوە بە ڕێژەی بۆ ھەر یارییەک زۆرتر لە ٥ گۆڵ تۆمارکرا، یاریکەری ھانگاری [[جەست فۆنتین]] بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی سێزدە گۆڵ. یاریزانی بەڕازیلی [[پێلێ]] بۆ یەکەم جار بەشداریی جامی جیھانی کرد کە ھێشتا تەمەنی نەببوو بە ١٨ ساڵ ئەوا توانی ٨ گۆڵ تۆماربکات و ھەروەھا دوایین گۆڵی پاڵەوانێتییەکەی کرد لە خولەکی "٩٠" بەمەش بووە لاوترین یاریزان کە نازناوی جامی جیھانی لەگەڵ ھەڵبژاردەی وڵاتەکەی بەدەست بھێنێت و ھەروەھا لاوترین یاریزان کە ئەو ژمارە گۆڵە لە جامی جیھانی تۆماربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Planet World Cup – 1958 – Final |ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1958/wc58final.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181023090834/http://www.planetworldcup.com/CUPS/1958/wc58final.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەم پاڵەوانییەتەدا ھیچ کام لە وڵاتەکانی کیشوەری ئاسیا و کیشوەری ئەفریقا بەشداریان نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=حكاية مونديال 1958.. بزوغ نجم بيليه في نهائي الأرقام القياسية |ناونیشان=https://arabic.cnn.com/sport/2018/01/15/world-cup-1958-pele-brazil |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CNN Arabic |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221135/https://arabic.cnn.com/sport/2018/01/15/world-cup-1958-pele-brazil |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢ === {{سەرەکی|جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢}} [[پەڕگە:Batalla de Santiago 2.jpg|وێنۆک|دیمەنێک لە یاری نێوان ھەڵبژاردەی ئیتالیا و ھەڵبژاردەی چیلی لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢ کە بەھۆی شەڕ و توندوتیژییەوە بە شەڕی سانتیاگۆ بەناوبانگە. چەند جارێک بەو ھۆیەوە یارییەکە وەستێنرا و پۆلیس ھاتنەناویاریگاوە بۆ کۆنتڕۆلکردنی یاریزانان]] جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢ پاڵەوانییەتی ژمارە حەوتەمە لەجامی جیھانیی فیفا کە لە [[چیلی]] بەڕێوەچوو، ھۆکاری ھەڵبژاردنی چیلی لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی [[فیفا]] ئەوەبوو کە دوو پاڵەوانێتی پێشو (١٩٥٤–١٩٥٨) لە [[ئەورووپا|کیشوەری ئەووروپا]] بەرێوەچوون، ئەمەش ترسی لای یەکێتییەکە دروست کرد کە وڵاتانی [[ئەمریکای لاتینی]] بایکۆتی بەشداریکردن بکەن؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup 1962 – Historical Football Kits |ناونیشان=http://www.historicalkits.co.uk/international/tournaments/fifa-world-cup/1962/1962-index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.historicalkits.co.uk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191121192644/http://historicalkits.co.uk/international/tournaments/fifa-world-cup/1962/1962-index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەتایبەت لەکاتی پێشکەشکردنی داواکاری بۆ میوانداریکردنی جامەکە لەلایەن چیلییەوە، سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی چیلی وتی «ئێمە ھیچ شتێکمان نییە، بۆیە دەبێت جامی جیھانیمان ھەبێت.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول |ناونیشان=https://www.kooora.com/?n=0&o=n |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210508132908/https://www.kooora.com/?n=0&o=n |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ھەمانکاتدا وڵاتی ئەرژەنتینیش پاڵێوراوێکی دیکە بوو. دوو ساڵ پێش پاڵەوانیتییەکە بوومەلەرزەیەکی بەھێزە کە بە [[بوومەلەرزەی ١٩٦٠ی ڤاڵدیڤیا|بوومەلەرزەی ڤالدیڤا]] یان بوومەلەرزە بەھێزەکەی چیلی ناسراوە لە ڕۆژی یەکشەمە ٢٢ی ئایاری ١٩٦٠ ڕوویدا، بەھێزترین بوومەلەرزەی جیھانە کەتائێستا تۆمارکرابێت کە ٩٫٥ پلەی ڕێختەر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/official19600522191120_30/region-info |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=earthquake.usgs.gov |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221142/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/official19600522191120_30/region-info |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی ئەم وێرانکارییەوە بەشێک لە یاریگاکان تووشی زیانی زۆر ھاتن بەناچاری یارییەکان لە چوار یاریگا بەرێوەچوو لە جێگای ١٠ یاریگا. ئەمەش چیلی ڕووبەرووی ڕەخنەیەکی زۆر کردەوە بە تایبەت لەلایەن ڕاگەیاندکارانی ئیتالیا، بەوەی گومانی خۆیان لە توانای چیلی بڵاوکردەوە بۆ ڕێکخستنی ئەم پاڵەوانێتییە. ماوەی پاڵەوانییەتییەکە٣٠ی ئایار تاکوو ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢ی خایاند، شانزدە ھەڵبژاردە لە نێو سێ کیشوەری جیاوازدا بەشدارییان کرد. لە کۆتاییدا، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٣–١ لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیکۆسلۆڤاکیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Planet World Cup – 1962 – Final |ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1962/wc62final.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.planetworldcup.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160316072631/http://www.planetworldcup.com/CUPS/1962/wc62final.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٣٢ یاری ٨٩ جار گۆڵ ھەژێنرا، ھەریەکە لە [[درازین یۆکۆفیچ]]، [[گارینشیا، فافا]]، [[لیونێل سانشێز]]، [[ئیڤانۆڤ]] و فلۆران بوونە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی چوار گۆڵ بۆ ھەریەکێکییان. [[ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] بۆ دووەم جار لەسەریەک نازناوەکەی بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم مع جوول. كوم: تشيلي 1962 {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1927763/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%B4%D9%8A%D9%84%D9%8A-1962 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100603062134/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1927763/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%B4%D9%8A%D9%84%D9%8A-1962 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦ === {{سەرەکی|جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦}} جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦ پاڵەوانییەتیی ژمارە ھەشتەمە لە جامی جیھانیی فیفا. ھەریەکە لە وڵاتەکانی [[ئینگلتەرا]]، [[ئیسپانیا]] و [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] ئامادەیی خۆیان نیشاندا بۆ میوانداریکردنی ئەم جامە بەڵام دواتر [[ئیسپانیا]] لە داوەکەی کشایەوە. کێبڕکێکە لە نێوان ئەڵمانیای ڕۆژاوا و ئینگلتەرا بوو سەرئەنجام لە ٢٢ی ئابی ١٩٦٠ لە کۆنفڕانسی فیفا لە [[ڕۆما]]، ئینگلتەرا بە بەدەستھێنانی ٣٤ دەنگ مافی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ١٩٦٦ی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=حكاية مونديال 1966.. إنجلترا تتوج باللقب وألمانيا تشعر بالظلم |ناونیشان=https://arabic.cnn.com/sport/2018/01/23/wc1966-england-champion-mundial-story |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CNN Arabic |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221136/https://arabic.cnn.com/sport/2018/01/23/wc1966-england-champion-mundial-story |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ١١ تاکوو ٣٠ی تەممووزی ١٩٦٦ی خایاند، تێیدا ١٦ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکرد. جگە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باکوور|ھەڵبژاردەی کۆریایی باکوور]] سەرجەم وڵاتەکانی [[ئاسیا]] و [[ئەفریقا]] بایکۆتی بەشداریکردنیان لە پاڵاوتنەکان بۆ گەیشتن بە پاڵەوانێتییەکە کرد، ئەمەش بەھۆکاری نادادپەروەریی فیفا لە دابەشکردنی کورسییەکان بۆ بەشداریکردن لە پاڵەوانێتییەکە کە یەک کورسی بۆ ئەو دوو کیشوەرە دابین کرابوو لەکاتێکدا ئەورووپا ٩ کورسی و ئەمریکای باشوور ٤ کورسی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e_fwcdraw-history_8842.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100614213618/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_10e_fwcdraw-history_8842.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Atherton |یەکەم=Martin |ناونیشان=https://books.google.com.lb/books?id=m7SbwNM4Y0sC&pg=PA93&lpg=PA93&dq=National+Football+Museum+1966+fifa+world+cup+replica&source=bl&ots=fGlnlOa9DG&sig=In5_tWFWoC5LcpqH9kP6nX9JN6A&hl=en&ei=PnSQTLLYK8aAlAfiuZXkAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y |سەردێڕ=The Theft of the Jules Rimet Trophy: The Hidden History of the 1966 World Cup |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Meyer & Meyer Verlag |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٢٦-٢٢٧-٧|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160603222018/https://books.google.com/books?id=m7SbwNM4Y0sC&pg=PA93&lpg=PA93&dq=National+Football+Museum+1966+fifa+world+cup+replica&source=bl&ots=fGlnlOa9DG&sig=In5_tWFWoC5LcpqH9kP6nX9JN6A&hl=en&ei=PnSQTLLYK8aAlAfiuZXkAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CD4Q6AEwCQ#v=onepage&q=National%20Football%20Museum%201966%20fifa%20world%20cup%20replica&f=false |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکێک لە ڕووداوە مێژوویییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییە، '''دزینی جامامەکە''' بوو. دوای ئەوەی یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەڕا بڕیاریدا جامەکە لە یەکێک لە پێشانگاکانی لەندەن دابنێت بەمەبەستی لە نزیکەوە بینینی جامەکە لەلایەن سەردانیکەران و ھەوادارانی تۆپی پێ. بەھۆی ئەمەوە لەلایەن کەسێکەوە جامەکە دەدزرێت و تەنھا سێ مانگیش مابوو بۆ بەرێوەچوونی یارییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff |یەکەم=Guardian |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=The story of Pickles the dog and the stolen trophy |ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/2006/apr/23/newsstory.sport1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150724203816/http://www.theguardian.com/football/2006/apr/23/newsstory.sport1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕووداوە کاردانەوەی ناوخۆیی و جیھانی لێکەوتەوە. پۆلیس و ھێزەکانی [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] بە ھەموو شێوەیەک کەوتە گەڕان و پشکنین بە مەبەستی دۆرزینەوەی جامەکە بەڵام بێ سود بوو تا ئەو کاتەی سەگێگی ڕەنگ سپی و ڕەش کە ناوی پیکلز لەکاتی پیاسەکردن لەگەڵ خاوەنەکەی لە باشووری لەندەن جامەکەی دۆزییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dog who saved the World Cup for England – CNN.com |ناونیشان=http://www.cnn.com/2010/LIVING/06/18/mf.pickles.world.cup.trophy/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.cnn.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221135/http://www.cnn.com/2010/LIVING/06/18/mf.pickles.world.cup.trophy/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر خاوەنی سەگەکە جامەکە ڕادەستی یەکێک لە بنکە نزیکەکانی خۆی دەکات. بەھۆی ئەمە لەلایەن خەڵکەوە ستایشێکی زۆری سەگەکە و خاوەنەکەی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/20/newsid_2861000/2861545.stm |سەردێڕ=1966: Football's World Cup stolen |ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ١٩٦٦|زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325165043/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/20/newsid_2861000/2861545.stm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Champions statue.jpg|وێنۆک|پەیکەری ھەریەکە لە یاریزانی ئینگلتەرا (لە ڕاستەوە بۆ چەپ) [[مارتین پیترەز]]، [[جیۆف ھۆرست]]، [[بۆپی مۆر]]، [[ڕای ویلسۆن]]]] دواتر پاڵەوانییەتییەکە دەستی پێکرد، ھەڵبژاردەی بەڕازیل ھەڵگری نازناوی پێشوو لە قۆناغی کۆمەڵەکان لە پاڵەوانێتییەکە چووە دەرەوە لەگەڵ ئەوەی لە یەکەم یاریی خۆیدا بە ئەنجامی ٢–٠ لە بولگاریای بردەوە بەڵام لە دوو یاری دواتر شکستی ھێنا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|ھەڵبژاردەی پورتوگال]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجەرستان|ھەڵبژاردەی مەجەرستان]] بە ئەنجامی 3–1.<ref name="fifa.com"/> لە ئەنجامێکی چاوەڕواننەکراوی دیکەدا، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باکوور|ھەڵبژاردەی کۆریای باکوور]] تاکە وڵاتی بەشداربووی [[ئاسیا]] گەیشتە قۆناغی ھەشتەم، دوای ئەوەی لە یاریی کۆمەڵەکان بە گۆڵێکی بێ بەرامبەر لە ھەڵبژاردەی ئیتالیای بردەوە.<ref name="fifa.com"/> و لە بەرامبەر چیلی بە ئەنجامی ١–١ یەکسان بوو. سەڕەرای ئەوەی لە یەکەم یاریی خۆیدا بەرامبەر ھەڵبژاردەی یەکێتیی سۆڤیەت بە ئەنجامی سێ گۆڵی بێ بەرامبەر دۆڕابوو. لە یاری نێوان ھەڵبژاردەی ئۆرگوای و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا ناوبژیوانی یارییەکە گۆڵێکی دروستی بۆ ئۆروگوای ھەژمار نەکرد سەرەرای ئەوەی تۆپەکە لە بەینی دوو تیرەکە تێپەر بوو. ئەم ڕووداوە بوە ھۆی تورە بوونی یاریزانانی ئۆرگوای و بەشێوەیەکی خراپ کاریگەری لەسەر دانان تا ئەوەی یارییەکەیان بە ئەنجامی ٤–٠ دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مونديال 1966.. مقاطعة إفريقية وآسيوية.. وإنجلترا تدخل لوحة الشرف.. وتسجيل أول هاتريك في النهائي |ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/News/1920309.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة الأهرام |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221137/https://gate.ahram.org.eg/News/1920309.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٦٦ لە یاریگای وێمبلی شاری لەندەن بەڕێوەچوو، یارییەکە بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٩٦ ھەزار کەس لە نێوان ھەڵبژاردەی ئینگلتەرای وڵاتی خانەخوێ و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com – 1966 FIFA World Cup England ™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=26/results/matches/match=1633/report.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131204035558/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=26/results/matches/match=1633/report.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بووە پاڵەوانی جامەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٤–٢ لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا.<ref name="fifa.com"/> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٣٢ یاری ٨٩ جار گۆڵ ھەژێنرا، یاریکەری پۆرتوگالی ئۆزیبیۆ بووە گۆڵکاری جامەکە بە تۆمارکردنی نۆ گۆڵ. بۆ یەکەم جار لە مێژووی جامەکە، کاتی زیادکراو بەکار ھات بۆ یاریی کۆتایی دوای یەکسان بوونی ھەردوو ھەڵبژاردە لە کاتی ئاساییدا. یاریزانی ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا [[جیۆف ھۆرست]] بووە یەکەم یاریزان لە مێژوودا لە یاریی کۆتایی لە جامی جیھانیی فیفا سێ گۆڵ (ھاتریک) تۆمار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Geoff Hurst Hall Of Fame profile |ناونیشان=https://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/geoff-hurst/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200701110326/https://www.nationalfootballmuseum.com/halloffame/geoff-hurst/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٧|سەردێڕ=FIFA World Cup – Classic Moments from FIFA World Cup History |ناونیشان=http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/cg/eng_frg_1966.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070208113916/http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/cg/eng_frg_1966.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠ === {{سەرەکی|جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠}} [[پەڕگە:Brazil 1970.JPG|وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی بەڕازیل براوەی جامی جیھانیی فیفای 1970 |214x214پیکسڵ]] جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠ پاڵەوانییەتی ژمارە نۆ بوو لە جامی جیھانیی فیفا. پاڵەوانییەتییەکە لە وڵاتی [[مەکسیک]] بەڕێوەچوو، ئەمەش دوای ئەوەی فیفا لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤، لە [[تۆکیۆ]] بەمەبەستی دەستنیشانکردنی وڵاتی میوانداریی جامەکە کۆنفڕانسێکی بەڕێوەبرد. ھەریەکە لە مەکسیک و [[ئەرژەنتین]] ئامادەیی خۆیان نیشاندا بۆ میوانداریکردنی جامەکە، بەڵام دواجار مەکسیک بە ٥٦ دەنگ مافی میوانداریکردنی جامەکەی پێ بەخشرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190412114258/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەمەش یەکەمجار بوو لە مێژووی پاڵەوانییەتییەکە لە کیشوەری [[ئەمریکای باکوور]] بەڕێوەبچێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم .. المكسيك 1970: الحرب الكروية وكأس العالم بالألوان {{!}} سبورتانا {{!}} esportana |ناونیشان=http://www.esportana.com/87064 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140718212234/http://www.esportana.com/87064 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوکات یەکەم جاریش بوو پاڵەوانییەتییەکە لە دەرەوەی کیشوەری ئەورووپا و ئەمریکای باشوور، ئەنجام بدرێت.<ref name="fifa.com"/> ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٣١ی ئایار تاکوو ٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٠ خایاند، تێیدا ١٦ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکرد.<ref name="fifa.com"/> ھەڵبژاردەی مەکسیک وەک وڵاتی خانەخوێ و ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا وەک وڵاتی ھەڵگری نازناوی پێشوو بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ سەرخران بۆ پاڵەوانیتییەکە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم مع جوول. كوم: المكسيك 1970 |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1926554/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%B3%D9%8A%D9%83-1970 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181012081038/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1926554/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%B3%D9%8A%D9%83-1970}}</ref> لەکاتێکدا ٧٤ وڵات بە سیستەمی پاڵاواتن کێبڕکێیان کرد لە پێناو بەدەست ھێنانی ١٤ بلیتی کۆتایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100614212731/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> فیفا وەڵامی داواکارییەکانی وڵاتانی ئاسیا و ئەفریقای دایەوە کە پێشتر بایکۆتی بەشداریکردنیان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|جامی جیھانیی ١٩٦٦]] کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/78/prelkit2014-1(stats).pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140712112457/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/78/prelkit2014-1(stats).pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەڵبژاردەی مەغریب بووە دووەم ھەڵبژاردەی عەرەبی کە بەشداریی جامی جیھانی بکات، دوای ئەوەی ھەڵبژاردەی میسر بۆ یەکەم جار لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤]] بەشداریی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130521092116/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەرژەنتین، ئیسپانیا، پورتوگال، فەڕەنسا نەیانتوانی لە قۆناغی پاڵاوتن سەرکەوتن بەدەست بھێنن بۆ گەیشتن بە پاڵەوانییەنییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130521092116/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[پەڕگە:Muller 1974.jpg|وێنۆک|[[گێرد مۆلەر]] گۆڵکاری جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠بە تۆمارکردنی دە گۆڵ|255x255پیکسڵ]]بۆ یەکەم جار ڕێگەدرا بە ھەڵبژاردەکان دوو گۆرانکاریی لە نێوان یاریزانەکان ئەنجام بدەن لە کاتی بەڕێوەچوونی یارییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130521092116/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا بۆ یەکەمجار کارتی سوور و زەرد خرایە بەردەست ناوبژیوانان، کە پێشتر ھەر بەزارەکی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا ھیچ کارتێکی سوور بەکار نەھێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Ken Aston – the inventor of yellow and red cards – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/aboutfifa/footballdevelopment/technicalsupport/refereeing/news/newsid=80623/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150430120548/http://www.fifa.com/aboutfifa/footballdevelopment/technicalsupport/refereeing/news/newsid=80623/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://espnfc.com/world-cup/columns/story?id=696767 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.webcitation.org |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131006192857/http://espnfc.com/world-cup/columns/story?id=696767 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210829221135/https://www.webcitation.org/6I2pzmGzg |date=29ی ئابی 2021}}</ref> جگەلەوەی بەھۆی پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا و مانگە دەستکرەکان توانرا یارییەکان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لە تەلەڤیزیۆنی ڕەنگاو ڕەنگ پیشان بدرێت و ژمارەیەکی پێوانەی لە بینەرانی ئەم پاڵەوانییەتییە تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=FIFA.com – 1970 FIFA World Cup Mexico ™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/overview.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080913232659/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/overview.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پاڵەوانییەتییەکە دوو یاریی مێژوویی بەخۆیەوە بینی، کە لە ڕیزبەندی ١٠ باشترین یارییەکانی جامی جیھانیی فیفایە، ئەوانیش یاری نێوان ئەڵمانیای ڕۆژاوا و ئیتالیا لە یاری قۆناغی پێش کۆتایی کە ھاوکات بە یاری سەدەش ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=FIFA.com – 1970 FIFA World Cup Mexico ™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/overview.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080913232659/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/overview.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا بەڕازیل و ئیتالیا لە یاری کۆتایی. لە یاریی یەکەم دا ئیتالیای و ئەڵمانیای ڕۆژاوا بە ١–١ لە کاتی ئاسایی یەکسان بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=DFB – Deutscher Fußball-Bund e.V. - All Players from A-Z |ناونیشان=http://www.dfb.de/index.php?action=search&liga=Nationalmannschaft&id=500397&lang=E&no_cache=1&name=;Schnellinger&gegner= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140726172548/http://www.dfb.de/index.php?action=search&liga=Nationalmannschaft&id=500397&lang=E&no_cache=1&name=;Schnellinger&gegner= |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بۆیە پەنابرایە بەر کاتی زیاد کراو، لەو ماوەیەدا پێنج گۆڵی دیکە کرا؛ کە سەرئەنجام بە بردنەوەی ئیتالیا بە ٣–٤ تەواوبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lopresti |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Italy World Cup Rewind: The Match of the Century, 1970 |ناونیشان=https://bleacherreport.com/articles/2024949-italy-world-cup-rewind-the-match-of-the-century-1970 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Bleacher Report |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221141/https://bleacherreport.com/articles/2024949-italy-world-cup-rewind-the-match-of-the-century-1970 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە یاریی دووەمدا کە ھاوکات یاری قۆناغی کۆتایی جامەکە بوو ھەردوو ھەڵبژاردەی بەڕازیل و ئیتالیا لە یاریگای ئەزاتیکا، بە ئامادەبوونی زیاتر لە ١٠٧ ھەزار کەس لە شاری [[مەکسیکۆ سیتی]] بەیەکگەیشتن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC – Jonathan Stevenson: The story of the 1970 World Cup |ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/blogs/jonathanstevenson/2010/05/the_story_of_the_1970_world_cu.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181017155256/http://www.bbc.co.uk/blogs/jonathanstevenson/2010/05/the_story_of_the_1970_world_cu.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەردوو ھەڵبژاردەکە مەبەستیان بوو نازناوەکە بۆ سێیەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەدەست بھێنن. ھەر بۆیە ڕکابەرییەکی دژوار لە نێوان ھەردوو تیم بینرا. لە تایمی یەکەم بەڕازیل بە گۆڵی [[پێلێ]] لە خولەکی "١٩" پێشکەوت بەڵام ڕۆبێرتۆ بۆنینسگای ئیتالی ئەنجامەکەی لە خولەکی " ٣٩ " یەکسان کردەوە، تایمی یەکەم بەو ئەنجامە کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Brazil's 1970 winning team voted best of all time {{!}} Reuters |ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2007/07/09/us-soccer-world-best-idUSL0988846220070709 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924121245/http://www.reuters.com/article/2007/07/09/us-soccer-world-best-idUSL0988846220070709 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە تایمی دووەم بەڕازیل لە لە ڕێگای یاریزانان [[جێرسۆن]]، [[جەیرزنھۆ]]، [[کارلۆس ئەلبێرتۆ تۆرێس]] سێ گۆڵی یەکبەدوای یەک تۆمارکرد و ئەنجامەکەی کرد بە 4–1.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=The boys from Brazil: On the trail of football's dream team {{!}} The Independent |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/the-boys-from-brazil-on-the-trail-of-footballs-dream-team-806939.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402182149/https://www.independent.co.uk/sport/football/international/the-boys-from-brazil-on-the-trail-of-footballs-dream-team-806939.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەم شێوەیە یارییەکەی بردەوە و بووە یەکەم ھەڵبژاردە سێ جار پاڵەوانییەتییەکە بەدەست بھێنێت، دوای ئەوەی لە ساڵەکانی ١٩٥٨–١٩٦٢ ببووە پاڵەوان.<ref name="ReferenceD">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=THE LIST: The 10 greatest football teams of all time {{!}} Daily Mail Online |ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175630/THE-LIST-The-10-greatest-football-teams-time.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180803182738/http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1175630/THE-LIST-The-10-greatest-football-teams-time.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەپێی یاسای فیفاش ھەر وڵاتێک سێ جار نازناوەکە بباتەوە ئەوا جامەکەی وەک خەلات پێ دەبەخشێت. دواجار جامی ژۆل ڕیمێ (ئەو کات ناوی پاڵەوانییەتییەکە بوو) بە شێوەیەکی ڕەسمی درا بە بەڕازیل.<ref name="ReferenceD"/> ھەرچەندە ئەم جامە بۆ جارێکی دیکە لە ساڵی ١٩٨٣ دزرا و نەتوانرا بدۆزرێتەوە. لەم پاڵەوانییەتییە، لەکۆی ٣٢ یاریدا ٩٥ جار گۆڵ ھەژێنرا، یاریکەری ئەڵمانیای ڕۆژاوا [[گێرد مۆلەر]] بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی دە گۆڵ. [[ماریۆ زگالۆ]] بووە یەکەم کەس کە وەک یاریزان و ڕاھێنەر بتوانێت جامی جیھانیی فیفا بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=Classic Coach: - FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/classicfootball/coaches/coach=61571/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150813131623/http://www.fifa.com/classicfootball/coaches/coach=61571/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھاوکات یاریزان [[پێلێ]] بە باشترین یاریزانی جامەکە دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Who was the best player in the 1970 World Cup winning Brazilian soccer team (considered by many to be the best Brazilian soccer team of all time)? - Quora |ناونیشان=https://www.quora.com/Who-was-the-best-player-in-the-1970-World-Cup-winning-Brazilian-soccer-team-considered-by-many-to-be-the-best-Brazilian-soccer-team-of-all-time |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.quora.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211002122341/https://www.quora.com/Who-was-the-best-player-in-the-1970-World-Cup-winning-Brazilian-soccer-team-considered-by-many-to-be-the-best-Brazilian-soccer-team-of-all-time |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤ === {{سەرەکی|جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤}} [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 183-N0716-0314, Fußball-WM, BRD - Niederlande 2-1.jpg|وێنۆک|[[یۆھان کرۆیف|کڕۆیف]] لەگەڵ ھۆڵەندا بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لەجامی جیھانیی ١٩٧٤ز]] جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤ پاڵەوانییەتی ژمارە دەیەمە لەجامی جیھانیی فیفا کە لە [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] بەڕێوەچوو،<ref name="fifa.com"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Football World Cup 1974 in West Germany |ناونیشان=https://www.footballhistory.org/world-cup/1974-west-germany.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.footballhistory.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221136/https://www.footballhistory.org/world-cup/1974-west-germany.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش دوای ئەوەی ئەڵمانیا و [[ئیسپانیا]] کە ھەردووکیان بەیەکەوە داواکارییەکەیان پێشکەش کردبوو، بەڵام دواتر لەنێوان ڕێکەوتن بۆ ئەوەی ئیسپانیا لە داواکردنی میوانداریی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤ بکێشێتەوە، لە بەرامبەردا ئەڵمانیا لە بەرژەوەندی ئیسپانیا دەکشێتەوە بۆ بەرێوەبردنی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢. ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ١٣ی حوزەیران تاکوو ٧ی تەممووزی ١٩٧٤ خایاند، تێیدا ١٦ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێدا کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1974 Germany FIFA Football World Cup History, Winners, Runners-Up |ناونیشان=https://sports.ndtv.com/2018-fifa-world-cup/history/1974-germany-football-world-cup |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=NDTVSports.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221134/https://sports.ndtv.com/2018-fifa-world-cup/history/1974-germany-football-world-cup |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff |یەکەم=Scroll |سەردێڕ=A brief history of Fifa World Cup: West Germany 1974, when the hosts won a battle of total football |ناونیشان=https://scroll.in/field/881807/a-brief-history-of-fifa-world-cup-west-germany-1974-when-the-hosts-won-a-battle-of-total-football |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Scroll.in |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221143/https://scroll.in/field/881807/a-brief-history-of-fifa-world-cup-west-germany-1974-when-the-hosts-won-a-battle-of-total-football |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم پاڵەوانێتییە چەندین گۆرانکاری تێیدا ڕوویدا لەوانە پێشکەشکردنی جامێکی نوێ بۆ پاڵەوانییەتییەکە دوای ئەوەی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل بووە خاوەنی جامی ژۆل ڕیمێ لە خولی پێشوو، یەکێتیی تۆپی پێی فیفا بەمەبەستی دروستکردنی جامێکی نوێ ھونەرمەندی ئیتاڵی [[سیلڤیۆ گەزانیگا]] ڕاسپیارد کە ئەو ئەرکە لە ئەستۆ بگرێت. ئەم جامە لە ئاڵتوونی عەیارە ١٨ دروست کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=FIFA World Cup™ Trophy – FIFA.com |ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515112308/https://www.fifa.com/about-fifa/marketing/brand/trophy.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا بۆ یەکەم جار دوای ساڵی ١٩٠٤ کەسێکی نا ئەورووپی دەبێتە سەرۆکی فیفا ئەویش [[جۆو ھاڤیلان]]ی بەڕازیلی بوو، ناوبراو بۆ ماوەی ١٥ ساڵ لەو پۆستە مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Past Presidents |ناونیشان=http://origin1904-p.cxm.fifa.com/about-fifa/past-presidents |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=origin1904-p.cxm.fifa.com |زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=http://origin1904-p.cxm.fifa.com/about-fifa/past-presidents |date=کانوونی یەکەمی 2021}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA Presidents from 1904 to 2021 |ناونیشان=https://www.myfootballfacts.com/fifa-world-cup/fifa-all-time-world-cup/fifa-presidents/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=My Football Facts |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221143/https://www.myfootballfacts.com/fifa-world-cup/fifa-all-time-world-cup/fifa-presidents/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکێکی دیکە لە گۆڕانکارییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییە بریتیبوو لەوەی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان بەسەر چوار کۆمەڵە دابەشکران. لە ھەر کۆمەڵەیەک دوو ھەڵبژاردە سەردەخران بۆ قۆناغی دواتر. لە قۆناغی دواتر، ھەڵبژاردەکان بەسەر دوو کۆمەڵەی دیکە دابەشکران. یەکەمی کۆمەلەکە ڕاستەوخۆ دەگەیشتە یاریی کۆتایی و دووەمی کۆمەلەکە یاریی لەسەر پلەی سێیەم دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alemania Federal 1974 en MARCA.com |ناونیشان=https://www.marca.com/reportajes/2010/04/alemania_federal_1974/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.marca.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170802022730/http://www.marca.com/reportajes/2010/04/alemania_federal_1974/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ دیاریکردنی پلەی سێیەم، ھەڵبژاردەی بەڕازیل و ھەڵبژاردەی پۆلەندا گەیشتنە ئەم قۆناغە، لە ئەنجامدا پۆڵندا پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا. سەبارەت بە یاریی کۆتایی لە نێوان ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھەڵبژاردەی ھۆڵندا]] بوو، یارییەکە لە یاریگای ئۆڵمپی شاری [[میونشن]] بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٧٥ ھەزار کەس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com – 1974 FIFA World Cup Germany ™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=39/results/matches/match=2063/report.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131025081847/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=39/results/matches/match=2063/report.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە تایمی یەکەم، دوای تێپەڕبوونی دوو خولەک لە یارییەکە لێدانێکی سزا بۆ ھەڵبژاردەی ھۆڵندا ھەژمارکرا ئەمەش یەکەمین و خێراترین ھەژمارکردنی لێدانی سزابوو لە مێژووی پاڵەوانییەتییەکە، یاریزان [[جۆھان نیسکینێس]] پەنالتییەکەی جێبەجێ کرد و گۆڵی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} Football {{!}} World Cup 2006 {{!}} World Cup history – West Germany 1974 |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4850426.stm |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180705204920/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4850426.stm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەھەما شێوە لە خولەکی "٢٩" لێدانی سزا ئەمجارە بۆ ئەڵمانیا ھەژمارکرا لەلایەن یاریزان پائۆل بریتنەر جێبەجێکرا و گۆڵی تۆمارکرد و ئەنجامەکەی یەکسان کردەوە، و لە خولەکی "٤٣" ھەڵبژاردە ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە ڕێگای [[گێرد مۆلەر]] گۆڵی سەرکەوتنیان تۆمارکرد و بەم ئەنجامە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The greatest World Cup tragedies: Holland 1974 · The Score |ناونیشان=http://www.thescore.ie/holland-1974-world-cup-tragedy-1488354-Jun2014/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140606222718/http://www.thescore.ie/holland-1974-world-cup-tragedy-1488354-Jun2014/ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەمەش بۆ جاری دووەم بوو، لە دوای جامی جیھانیی ١٩٥٤. لەم پاڵەوانییەتییە، لەکۆی٣٢ یاری ٩٧ جار گۆڵ ھەژێنراوە، یاریکەری پۆڵەندی گریزگۆرس لاتۆ بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی حەوت گۆڵ، ھەروەھا یاریکەری ھۆڵاندی [[یۆھان کرۆیف|یۆھان کڕۆیف]] بووە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم مع جوول. كوم: ألمانيا الغربية 1974 {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1924812/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-1974 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180816191412/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1924812/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-1974 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کارلۆس کاسلی یاریزانی ھەڵبژاردەی شیلی وەک یەکەم یاریزان لە مێژوودا کارتی سووری لە بەرامبەر بەرزکرایەوە، ئەمەش لە یاری بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الوفد |سەردێڕ=مونديال ألمانيا 1974.. كأس العالم فى ثوب جديد |ناونیشان=https://alwafd.news/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/660684-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-1974-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%81%D9%89-%D8%AB%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=الوفد |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829230303/https://alwafd.news/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/660684-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-1974-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%81%D9%89-%D8%AB%D9%88%D8%A8-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەی بەڕازیل و ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین بۆ یەکەم جار لە یارییەکانی جامی جیھانیی ڕووبەرووی یەکتری بوونەوە، یارییەکە ٢–١ لە بەرژەوەندی بەڕازیل کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول |ناونیشان=https://www.kooora.com/?c=109 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221141/https://www.kooora.com/?c=109 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨ === [[پەڕگە:Mario Kempes Argentina vs. Holanda.JPG|وێنۆک|273x273پیکسڵ|ماریۆ کیمبس گۆڵکار و باشترین یاریزانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨]] [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨]] پاڵەوانییەتی ژمارە یازدە لەجامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی [[ئەرژەنتین]] بەڕێوەچوو،<ref name="fifa.com"/> ئەمەش دوای ئەوەی لە کۆبوونەوەی یەکێتیی تۆپی پێی فیفا لە ٦ی تەممووزی ١٩٦٦ لە لەندەن مافی میوانداریکردنی ئەم خولەی پێ بەخشرا. ئەرژەنتین پێشتر داوای مافی میوانداریکردنی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠ کردبوو بەڵام بەھۆی کودەتای سەربازی لەو وڵاتە ئەو مافەی پێنەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=FT.com / Americas – But Was This The Beautiful Game's Ugliest Moment? |ناونیشان=http://www.ft.com/cms/s/0/e6347c16-3f2a-11dd-8fd9-0000779fd2ac.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100611233444/http://www.ft.com/cms/s/0/e6347c16-3f2a-11dd-8fd9-0000779fd2ac.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەربۆیە ئەو مافە بە مەکسیک درا بۆ میوانداریکردنی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠. پاڵەوانییەتییەکە ١ تا ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٧٨ ی خایاند، تێیدا ١٦ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1978 Argentina FIFA Football World Cup History, Winners, Runners-Up |ناونیشان=https://sports.ndtv.com/2018-fifa-world-cup/history/1978-argentina-football-world-cup |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=NDTVSports.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221136/https://sports.ndtv.com/2018-fifa-world-cup/history/1978-argentina-football-world-cup |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم پاڵەوانییەتییە بۆ یەکەم جار سۆنسەر کرا لەلایەن [[کۆکا کۆلا|کۆکاکۆلاوە]] و یەکەم جاریش بوو سۆنسەری ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Amazing facts: June 8: Daily trivia about FIFA World Cup {{!}} Allsports |ناونیشان=http://allsports.com.gh/football/tournaments/fifa-world-cup/amazing-facts-june-8-daily-trivia-about-fifa-world-cup-id2901033.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714192030/http://allsports.com.gh/football/tournaments/fifa-world-cup/amazing-facts-june-8-daily-trivia-about-fifa-world-cup-id2901033.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا یەکێتیی تۆپی پێی فیفا بۆ یەکەم جار بڕیاریدا لێدانە یەکلایکەرەوەکان لە ئەگەری کۆتایی ھاتنی یاری نێوان ھەڵبژاردەکان بە یەکسان بوونیان لە کاتی ئاسایی و زیاد کراودا بەکاردەھێنرێت بۆ یەکلایکردنەوەی براوەی یارییەکە لە قۆناغی دووەم. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ھیچ یارییەکی ئەم خولە نەگەیشتە لێدانە یەکلاییکەرەوەکان بەڵکو ھەموو یارییەکان لەکاتی ئاسایی یاخود زیادکراودا ئەنجامەکان یەکلابوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم .. 1978 والمؤامرة الأرجنتينية {{!}} سبورتانا {{!}} esportana |ناونیشان=http://www.esportana.com/91071 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714185754/http://www.esportana.com/91071 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کێشەی ناوبژیوانی لە یارییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییەدا بەردەوام بوو. لە یەکێک لە یارییەکانی قۆناغی کۆمەلەکان ھەردوو ھەڵبژاردەی بەڕازیل و ھەڵبژاردەی سوید بەیەک گەیشتن لە کۆتا خولەکەکان لێدانی گۆشە (کۆڕنێل) بۆ ھەڵبژاردەی بەڕازیل ھەژمار کرا کاتێک تۆپەکە ئاراستەی گۆڵ کرا، تۆپەکە ھێشتا لە ئاسمان بوو پێش ئەوەی بچێتە گۆڵەوە ناوبژیوان یارییەکەی کۆتایی پێھێنا. سەرەرای ئەوەی تۆپەکە چووە گۆڵەوە بەڵام گۆڵ ھەژمار نەکرا بۆ بەڕازیل و یارییەکە بە ئەنجامی ١–١ کۆتایی ھات. ئەم پاڵەوانییەتییە بەرگێکی سیاسی بەخۆوە بینی، بەھۆی ئەوەی سیاسەتمەداران دەستوەردانیان کرد لە گۆرینی ئەنجامی یارییەکان بە تایبەت سەرۆکی ئەو کاتی ئەرژەنتین [[خۆرخی فێدیلا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم مع جوول. كوم: الأرجنتين 1978 {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1927248/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%AC%D9%86%D8%AA%D9%8A%D9%86-1978 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720025753/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1927248/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%AC%D9%86%D8%AA%D9%8A%D9%86-1978 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=رجب |یەکەم=أحمد مجدي |سەردێڕ=مونديال 1978.. أن تقتل شعبا لأجل كأس العالم |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/midan/miscellaneous/sports/2018/3/11/%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-1978-%D8%A3%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%A3%D8%AC%D9%84-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221144/https://www.aljazeera.net/midan/miscellaneous/sports/2018/3/11/%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-1978-%D8%A3%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%A3%D8%AC%D9%84-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا بەھۆی پێشەلکردنی مافەکانی مرۆڤ چەندین یاریزانی ئەستێرە و بەناوبانگی ئەو کات بەشدارینەکردنی خۆیان لە خولەکە ڕاگەیاند. لە دیارترینیان یاریزانی ھەڵبژاردەی ھۆلندا [[یۆھان کرۆیف]]، بەھۆی ھەڕەشەی کوشتن و ھەوڵی ڕفاندنی خۆی و ئەندامانی بنەماڵەکەی لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە، و ئەو فشارارە سیاسیانەی لە سەری بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=Football: Kidnappers made Johann Cruyff miss 1978 World Cup {{!}} Football {{!}} guardian.co.uk |ناونیشان=http://www.guardian.co.uk/football/2008/apr/16/newsstory.sport15 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121113072356/http://www.guardian.co.uk/football/2008/apr/16/newsstory.sport15 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا ئەم خولە یەکێک لە خولە جێی مشتومەڕەکانی مێژووی جامی جیھانیی فیفا بوو بەھۆی ئەو ڕووداوانەی تێیدا ڕوویدا. بە تایبەتی دوای ئەوەی ئەرژەنتین وڵاتی خانەخویچ یارییەکانی لە شەودا ئەنجامدەدا بۆ ئەوەی ئەنجامی ھەَلبژاردەکانی گرووپەکەی خۆی بزانێت و بتوانێت ئاڵوگۆر بەسەر یارییەکاندا بھێنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=رجب |یەکەم=أحمد مجدي |سەردێڕ=مونديال 1978.. أن تقتل شعبا لأجل كأس العالم |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/midan/miscellaneous/sports/2018/3/11/%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-1978-%D8%A3%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%A3%D8%AC%D9%84-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221144/https://www.aljazeera.net/midan/miscellaneous/sports/2018/3/11/%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-1978-%D8%A3%D9%86-%D8%AA%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%A3%D8%AC%D9%84-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاتێک بەڕازیل ٣–١ لە پۆڵندای بردەوە. ئەرژەنتین پێویستی بە ٦ گۆڵ بوو بۆ ئەوەی بگاتە قۆناغی دواتر، بۆ ئەو مەبەستە سەرۆکی ئەرژەنتین لەگەڵ سەرۆکی پیرۆ کەوتە گفتوگۆ چونکە یاری دواتریان بەرامبەر ئەوان بوو، لە بەرامبەر ئازادکردنی ١٣ گیراوی سیاسی پیرۆ لە ئەرژەنتین ھەڵبژاردەی پیرۆ خۆی بە دۆڕاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Argentina cheated during World Cup 1978, says Peru senator {{!}} Daily Mail Online |ناونیشان=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2098970/Argentina-cheated-World-Cup-1978-says-Peru-senator.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190504133543/https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2098970/Argentina-cheated-World-Cup-1978-says-Peru-senator.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[پەڕگە:Argentina holanda formaciones.jpg|وێنۆک|286x286px|یاریزانانی ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین (دەستە چەپ) یاریزانانی ھەڵبژاردەی ھۆڵندا (دەستە ڕاست) لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨]] ئەم ڕووداوە لە یارییەکە ھەستی پێکرا کاتێک لە تایمی یەکەم ئەرژەنتین ٢ گۆڵی کرد بەڵام لە تایمی دووەمدا چوار گۆڵی دیکەی تۆمارکرد، ھەربۆیە ھەڵبژاردەی پیرۆ بە بەرتیل وەرگرتن تۆمەتبارکران بەتایبەت گۆڵپارێزەکەیان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Niega Videla arreglo de partidos en Argentina 1978 {{!}} Excélsior |ناونیشان=http://www.excelsior.com.mx/2012/04/26/adrenalina/829712 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160817091739/http://www.excelsior.com.mx/2012/04/26/adrenalina/829712 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=SOCCER; Fixed Matches Are Darkening Soccer's Image – The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1998/06/07/sports/soccer-fixed-matches-are-darkening-soccer-s-image.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615191735/https://www.nytimes.com/1998/06/07/sports/soccer-fixed-matches-are-darkening-soccer-s-image.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> کە ئاسانکاری دەکرد تۆمارکردنی گۆڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=El capitán de Perú en el 78: 'Pongo la mano en el fuego por mis compañeros' {{!}} Fútbol {{!}} deportes {{!}} elmundo.es |ناونیشان=http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2007/12/05/futbol/1196888260.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180717170112/http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2007/12/05/futbol/1196888260.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی فیفا بەمەبەستی ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەم ڕووداوانە لە جامی جیھانیی ١٩٨٢ یارییە گرینگەکانی خستە یەک کاتەوە. یاریی کۆتایی لە نێوان ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین وڵاتی خانەخوێ و ھەڵبژاردەی ھۆڵندا خاوەن پلەی دووەمی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤ لە یاریگای مۆنۆمێنتاڵ ئەنتۆنیۆ لە شاری بوێنس ئایریس بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٧١ ھەزار کەس بەڕێوەچوو، تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٣–١ (بەکاتی زۆرکراو) دوای ئەوەی لە کاتی ئاسایی یارییەکە ١–١- یەکسان بوون بەڵام لەکاتی زیادکراو ئەرژەنتین لە ڕێگای ماریۆ کیمبس دوو گۆڵی دیکەی کردو ئەنجامەکەی لە بەرژەوەندی خۆی تەواوکرد بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا نازناوەکەی بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=The Glasgow Herald – Google News Archive Search |ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?nid=GGgVawPscysC&dat=19780626&printsec=frontpage&hl=en |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151024001431/https://news.google.com/newspapers?nid=GGgVawPscysC&dat=19780626&printsec=frontpage&hl=en |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1978 FIFA World Cup Argentina matches |ناونیشان=https://africanfootball.com/tournament-matches/65/1978-FIFA-World-Cup-Argentina/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=African Football |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221137/https://africanfootball.com/tournament-matches/65/1978-FIFA-World-Cup-Argentina/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٣٨ یاری ١٠٢جار گۆڵ ھەژێنراوە و یاریکەری ئارجەنتینی ماریۆ کیمبس بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی شەش گۆڵ وەھەروەھا ھەمان یاریکەر واتا کیمبس بوو بە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە بەمەش بووە یەکەم یاریزان کە خەڵاتی باشترین یاریزان، گۆڵکار بەدەست بھێنێت. ھەڵبژاردەی توونس وەک سێیەم ھەڵبژاردەی عەرەبی دوای ھەڵبژاردەی میسر و مەغریب بەشداریی جامی جیھانی کرد، ھەروەھا ھەڵبژاردەی ئێرانیش بۆ یەکەم جار بەشداریی لە جامەکەدا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=BBC – Jonathan Stevenson: The story of the 1978 World Cup |ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/blogs/legacy/jonathanstevenson/2010/05/the_story_of_the_1978_world_cu.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140513031533/http://www.bbc.co.uk/blogs/legacy/jonathanstevenson/2010/05/the_story_of_the_1978_world_cu.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢ === [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]] پاڵەوانییەتی ژمارە دوانزدەیەمە لە جامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی [[ئیسپانیا]] بەڕێوەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff |یەکەم=Scroll |سەردێڕ=A brief history of Fifa World Cup: Spain 1982, when Brazil thrilled the world but Italy won the cup |ناونیشان=https://scroll.in/field/881809/a-brief-history-of-fifa-world-cup-spain-1982-when-brazil-thrilled-the-world-but-italy-won-the-cup |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Scroll.in |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221137/https://scroll.in/field/881809/a-brief-history-of-fifa-world-cup-spain-1982-when-brazil-thrilled-the-world-but-italy-won-the-cup |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش دوای ئەوەی بەپێی ڕێکەوتنی نێوانیان ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە بەرژەوەندی ئیسپانیا کشایەوە کە پێشتر ئیسپانیا لە بەرژەوەندی [[ئەڵمانیا]] لە داواکردنی مافی میوانداریکردنی جامی جیھانیی ١٩٧٤ کشایەوە. ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ١٣ی حوزەیران تاکوو ١١ی تەممووز ی ١٩٨٢ ی خایاند،<ref name="fifa.com"/> ھەریەکەلە ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]]، نیووزیلاند، کووەیت [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆندووراس|ھۆندووراس]]، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون|کامیروون]] بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەشداریان لەم خولەی جامەکە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/uk-20856004 |سەردێڕ=World Cup withdrawal considered amid Falklands War |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|newspaper=BBC News |زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221141/https://www.bbc.com/news/uk-20856004 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەی ئینگلترا دوای ١٢ ساڵ بۆ جارێکی دیکە بەشداریی کردەوە ئەمە لەکاتێکدا ھەڵبژاردەی ھۆڵندا خاوەنی پلەی دووەمی خولی ڕابردوو بەشداریی نەکرد بەھۆی سەرنەکەوتنی لە قۆناغەکانی پاڵاوتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الوفد |سەردێڕ=مونديال إسبانيا 1982 .. إيطاليا تسقط الجميع |ناونیشان=https://alwafd.news/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/661179-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D8%A5%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-1982-%D8%A5%D9%8A%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%8A%D8%B9 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=الوفد |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160323200758/http://alwafd.org/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9/661179-%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%A7%D9%84-%D8%A5%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-1982-%D8%A5%D9%8A%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%8A%D8%B9 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرتادا وا گومان کرا ھەریەکە لە ھەڵبژاردەکانی ئینگلتەرا، سکۆتلەندا، ئێرلندای باکوور بەشداریی جامەکە نەکەن بەھۆی شەری فالکلاندسلە نێوان ئەوان و ئەرژەنتین؛ بەڵام بەھۆی دەستێوەردانەکانی بەریتانیا بارودۆخەکە ئارام کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=World Cup withdrawal considered amid Falklands War – BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/uk-20856004 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190413070652/https://www.bbc.co.uk/news/uk-20856004 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[پەڕگە:Algerie1982.jpg|وێنۆک|302x302پیکسڵ|یاریزانانی ھەڵبژادەری جەزائیر لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]] بەھۆی بەھێزبوونی ھەڵبژاردەکان و لەھەمانکاتدا گرینگیدان بەم پاڵەوانییەتییە لەلایەن وڵاتانەوە وای کرد یەکێتیی تۆپی پێی فیفا پێشچ دەست پێکردنی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨ بڕیاری زیادکردنی ھەڵبژاردەکانی پەسەند کرد، لە ١٦ ھەڵبژاردە بۆ ٢٤ ھەڵبژاردە ئەمەش یەکەم جاربوو ئەو ژمارەیە لە جامی جیھانی بەشداریی بکەن. بەسەر شەش کۆمەڵە دابەشکران، یەکەم و دووەمی ھەر کۆمەڵەیەک بەسەردەکەوتن بۆ قۆناغی دووەم، لەو قۆناغەشدا بەھەمان شێوە بەسەرچوار کۆمەڵەدا دابەشکران، یەکەمی کۆمەڵەکان دەگەیشتنە یاری پیش کۆتایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كاس العالم 1982 {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/15/1925753/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1982 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180725111344/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/15/1925753/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1982 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم پاڵەوانییەتییە چەندین ڕووداوی سەرنج ڕاکێشی بەخۆوە بینی، [[لازلۆ کیس]]، یاریزانی ھەڵبژاردەی مەجەرستان لە یارییەکەی مێژووی خۆیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئێلسالڤادۆر توانی سێ گۆڵ لە ماوەی ٨ خولەک تۆماربکات. ئەمەش خێراترین ھاتریکی مێژووی جامی جیھانیی فیفا بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hungary – Record International Players |ناونیشان=http://www.rsssf.com/miscellaneous/hong-recintlp.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.rsssf.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190128190618/http://www.rsssf.com/miscellaneous/hong-recintlp.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوکات یارییەکەشیان بە ئەنجامی ١٠–١ بردەوە.<ref name="fifa.com"/> لە یاری قۆناغی کۆمەلەکان ھەڵبژاردەی جەزائیر ئاستێکی سەرسووڕھێنەری پێشکەش کرد لە یاری یەکەمیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەربژێری سەرەکی بۆ بەدەست ھێنانی جامەکە ئەنجامێکی چاوەڕوانەکراویان تۆمارکرد کاتێک ٢–١ یارییەکەیان بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=1982 FIFA World Cup Spain ™ - Germany FR 1:2 (0:0) Algeria – Overview – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=293/match=741/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141009165522/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=293/match=741/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە یاریی دووەمیان بەرامبەر نەمسا ٢–٠ دۆڕان بەڵام لە یاریی سێیەمیاندا تواناین بە ئەنجامی ٣–٢ یارییەکە لە چیلی ببەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=1982 FIFA World Cup Spain ™ - Algeria 3:2 (3:0) Chile – Overview – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=293/match=740/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141220062425/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=293/match=740/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەھۆی ئەوەمەوە بە جیاوازی گۆڵ لە پلەی سێیەمی کۆمەلەکەی جێگیر بوو، بە ئەگەرێکی زۆر سەرکەوتنی بەدەست دەھێنا ئەگەر نەمسا لە ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بباتەوە لە ھەمان کاتدا ئەگەر ئەڵمانیا بە ئەنجانی سی گۆڵ لە نەمسا بباتەوە بە ھەمان شێوە جەزائیر سەردەکەوت بۆ قۆناغی داھاتوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com – 1982 FIFA World Cup Spain ™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=59/results/matches/match=770/report.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131121044717/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=59/results/matches/match=770/report.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەڵام ئەوەی چاوەڕوانەکرا ڕوویدا ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا دوای ئەوەی گۆڵێکیان کرد ئیتر یاریزانانی ھەردوولا لە ھێرشبردن بۆ سەر گۆڵی یەکتر ڕاوەستان، چونکە بەم ئەنجامە ھەردوو ھەڵبژاردە بۆ قۆناغی داھاتوو سەردەکەوتن و ھەڵبژاردەی جەزائیر لە پاڵەوانییەتییەکە دەچووەدەر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=World Cup Tales: The Shame Of Gijon, 1982 {{!}} Twohundredpercent |ناونیشان=http://twohundredpercent.net/?p=6088 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150919022725/http://twohundredpercent.net/?p=6088 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ڕووداوە کاردانەوەی زۆری خەڵکی لێکەوتەوە و تەنانەت ھاندەرانی ھەردوو وڵات بەمەبەستی نیشاندانی ناڕەزایەتی فیکەیان لێدەدا و یاریگاکەیان بەجێدەھێشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=The day in 1982 when the world wept for Algeria {{!}} Football {{!}} guardian.co.uk |ناونیشان=http://www.guardian.co.uk/football/2010/jun/13/1982-world-cup-algeria |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130125042214/http://www.guardian.co.uk/football/2010/jun/13/1982-world-cup-algeria |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ڕۆژی دواتر میدیاکانی ھەردوو وڵات ھێرشی زۆریان کردە سەر یاریزانانیان ئەم کارەیان بە ئابڕووچن بۆ تۆپی پێ لە قەڵەم دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=What's the dodgiest game in football history? {{!}} Football {{!}} guardian.co.uk |ناونیشان=http://www.guardian.co.uk/football/2004/aug/11/theknowledge.sport |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120622081414/http://www.guardian.co.uk/football/2004/aug/11/theknowledge.sport |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی فیفا بڕیاریدا سەرجەم یاری سێیەمی کۆمەڵەکان لە یەک کاتدا ئەنجام بدرێت بۆ ئەوەی ڕووداوی لەو شێوەیە دووبارەنەبێتەوە ویاری بە ئەنجامەکان نەکرێت. لە مێژووی جامی جیھانی ئەم ڕووداوە بە ئابڕوچونەکەی خیخۆن بەناوبانگە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=حكاية مونديال 82: "مؤامرة" ضد الجزائر تشعل جدلا كبيرا في العالم |ناونیشان=https://arabic.cnn.com/sport/2018/02/10/world-cup-story-1982-algeria |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CNN Arabic |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221136/https://arabic.cnn.com/sport/2018/02/10/world-cup-story-1982-algeria |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نهاية لعنة الـ39 عاما.. النمسا تحل العقدة بعد إطاحة الجزائر |ناونیشان=https://www.skynewsarabia.com/sport/1446193-مؤامرة-خيخون-ضد-الجزائر-النمسا-تتخلص-لعنة-39-عاما |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=سكاي نيوز عربية |زمان=ar}}</ref> [[پەڕگە:Adidas Tango España.jpg|وێنۆک|تۆپی یاریکردنی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]] لە ڕووداوێکی سەرنج ڕاکێشی دیکەدا لە یاری نێوان ھەڵبژاردەی کوێت و ھەڵبژاردەی فەڕەنسا، پاش ئەوەی یاریزانی فەرەنسی ئالان گیرسی گۆڵیکی تۆمارکرد لەکاتێکدا یاریزانانی جەزائیر بەھۆی فیکەیەکەوە کە وایان زانی فیکەی ناوبژیوانە لە ڕێگریکردن لێی ڕاوەستابوون و گۆڵەکە ھەژمارکرا بە نیشانەی دەڕبرینی نارەزایەتی چوونە دەرەوەی یاریگا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=World Cup History: 1982 |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1834590/1982 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ESPN.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221134/https://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1834590/1982 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شێخ فەھەد ئەحمەد سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی کوێت لە یاریگا چووە دەرەوە و داوای لە یاریزانەکانی کوێت کرد درێژە بە یارییەکە نەدەن. بەڵام دواتر ناوبژیوان گۆڵەکەی ڕەتکردەوە و یاریزانان بەردەوامیان بە یارییەکەدا و لە کۆتایدا فەڕەنسا بە ئەنجامی ١–٤ یارییەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=1982 FIFA World Cup Spain ™ - France 4:1 (2:0) Kuwait – Overview – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=293/match=919/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021015056/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=293/match=919/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە یەکەم یاری قۆناغی پێش کۆتایی ھەڵبژاردەی ئیتالیا بە ئەنجامی ٢–٠ لە ھەڵبژاردەی پۆلندای بردەوە، لە یاریی دووەمی پێش کۆتایی فەڕەنسا و ئەڵمانیای ڕۆژاوا ڕووبەرووی یەک بوونەوە کاتی ئاسایی و زیاککراوی یارییەکە بە ئەنجامی ٣–٣ یەکسان بوون بۆیە پەنابرایە بەر لێدانە یەکلایکەرەوەکان بەپێی بڕیارەی فیفا کە لە ساڵی ١٩٧٨ دەری کردبوو لە حاڵەتی یەکسان بوونی نێوان ھەڵبژاردەکان لە کاتی ئاسایی و زیادکراودا پەنابۆ لێدانەیەکلایکەرەوەکان دەبرێت. ئەمەش یەکەمجار بوو لەم پاڵەوانییەتییەدا ئەم حاڵەتە جێبەجێ کرا. لە ئەنجامدا ٥–٤ ئەڵمانیا یارییەکەی بردەوە و گەیشتە یاری کۆتایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup 1982 Spain – Results, fixtures, tables and stats – Global Sports Archive |ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/fifa-world-cup-1982-spain/group-stage/301/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=globalsportsarchive.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221134/https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/fifa-world-cup-1982-spain/group-stage/301/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریی کۆتایی لە [[یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ]] لە شاری [[مەدرید]] بە ئامادەبوونی ٩٠ ھەزار کەس لە نێوان ئیتالیا، ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەڕێوەچوو لە ئەنجامدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٣–١ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا،<ref name="fifa.com"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=1982 FIFA World Cup Spain ™ - Italy 3:1 (0:0) Germany FR – Overview – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=3475/match=923/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141009165829/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=3475/match=923/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بۆ جاری سێەم لە مێژووی خۆیدا نازناوەکەی بەدەست ھێنا دوای ئەوەی لە ساڵەکانی ١٩٣٤–١٩٣٨ جامەکەی بردەوە. ھەروەھا گۆڵپارێزی ھەڵبژاردەکە [[دینۆ زۆف]] بووە بەتەمەترین یاریزان جامەکە بەدەست بھێنێت کاتێک تەمەنی ٤٠ ساڵ و ١٣٩ ڕۆژ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=CNNSI.com – CNNSI.com's complete coverage of the FIFA World Cup – World Cup Hall of Fame: Dino Zoff – Wednesday May 29, 2002 12:33 AM |ناونیشان=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/hof/zoff/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130330041145/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/hof/zoff/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٥٢ یاری ١٤٦ جار گۆڵ ھەژێنراوە و یاریزانی ئیتالیا وڵۆ ڕۆسی بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی شەش گۆڵ وەھەروەھا ھەمان یاریزان بووە باشترین یاریزانی پاڵەوانییەتییەکە؛ و خەلاتی یاری خاون پیشکەشی ھەڵبژاردەی بەڕازیل کرا.<ref name="fifa.com"/> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦ === [[پەڕگە:Argentina x corea 1986.JPG|وێنۆک|265x265پیکسڵ|یاریزانانی ھەڵباردەی ئەرەنتین براوەی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦]] [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦]] پاڵەوانییەتی ژمارە سێزدەیەمە لەجامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی [[مەکسیک]] بەڕێوەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1986. المكسيك. تاريخ البطولة |ناونیشان=https://arabic.rt.com/fifa2018/history/1986 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=arabic.rt.com |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221143/https://arabic.rt.com/fifa2018/history/1986 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەتا کۆڵمبیا تاکە وڵات بوو داوای مافی میوانداریکیدنی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦ی کرد بەڵام چوار ساڵ پێش پاڵەوانییەتییەکە کاربەدەستانی کۆڵمبیا بێ توانایی خۆیان لە بەڕێوەبردنی خولەکە بەھۆی کێشەی ئابوورییەوە ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم المكسيك 86 ويد الله تصعد بالأرجنتين للنهائي {{!}} سبورتانا {{!}} esportana |ناونیشان=http://www.esportana.com/94302 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714150515/http://www.esportana.com/94302 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەربۆیە یەکێتیی تۆپی پێی فیفا دوای ھەڵسەنگاندنی فایلی کەنەدا، ئەمریکا، مەکسیک مافی میوانداریکردنی ئەم جامە بۆ جاری دووەم لە مێژوودا بەخشرایە مەکسیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=15 معلومة غريبة عن كأس العالم 1986 |ناونیشان=https://www.ultrasawt.com/15-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1986/%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%AB-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%83%D8%AC%D9%8A/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=الترا صوت |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829221134/https://www.ultrasawt.com/15-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%BA%D8%B1%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D9%86-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1986/%D8%BA%D9%8A%D8%A7%D8%AB-%D8%AA%D9%81%D9%86%D9%83%D8%AC%D9%8A/%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٠ بۆ یەکەم جار میوانداریی پاڵەوانییەتییەکەی کرد. لە ئەیلوولی ١٩٨٥، ھەشت مانگ بەر لە دەستپێکردنی پاڵەوانیتییەکە بوومەلەرزەیەکی بەھێز ئەو وڵاتەی گرتەوە. بەمەش گومان لە تواناکانی مەکسیک بۆ بەڕێوەبردنی خولەکە بەدەرکەوت بەڵام بەھۆی ئەوەی زیانێکی ئەوتۆ بەر یاریگاکان نەکەوتبوو بڕیاردرا ئامادەکارییەکان درێژەپێ بدەن. [[پەڕگە:Maradona scoring england 1986.jpg|وێنۆک|ساتی تۆمارکردنی گۆڵی دووەمی مارادۆنە لە دژی ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا دوای تێپەرکردنی زیاتر لە پێنج یاریزان.]] ھەریەکە لە ھەڵبژاردەی عێراق، کۆریای باشوور، کەنەدا؛ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەشداریان لە جامی جیھانی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup 1986 Qualifying |ناونیشان=http://www.rsssf.com/tables/86q.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.rsssf.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628013549/http://www.rsssf.com/tables/86q.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كاس العالم من جوول. كوم: كأس العالم 1986 {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1927772/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1986 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002144426/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1927772/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1986 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٣١ی ئایار تاکوو ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٨٦ ی خایاند، تێیدا ٢٤ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکردبوو، بەسەر شەش کۆمەڵە دابەشکران یەکەم و دووەمی ھەرکۆمەڵەیەک دەچووە قۆناغی ١٦، لەو قۆناغە سیستەمی دەرچوون بە یەک دۆڕان بەکار ھات. ئەم پاڵەوانییەتییە چەندین ڕووداوی سەرنج ڕاکێشی بەخۆوە بینی. دەرکردنی سیتانۆ ڕی ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی پارگوای دوای ئەوەی چەندین جار چووە ناو یاریگاوە لە یاری نێوان ھەڵبژاردەکەی لەگەڵ بەلجیکا، بەمەش بووە یەکەم ڕاھێنەر بە کارتی سوور دەربکرێت لە جامی جیھانی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%83%D8%A3%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85&oldid=54590518 |ئیش=ويكيبيديا |زمان=ar |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211002122344/https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D9%83%D8%A3%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85&oldid=54590518 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا خۆزێ باتیستا یاریزانی پارگوای تەنھا دوای ٣٦ چرکە لە یاریکردن بەکارتی سووردەکرا بەمەش بووە خێراترین دەرکردن لە مێژووی جامی جیھانیی فیفا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of the World Cup: 1986 – Maradona puts on a show in Mexico – Sportsnet.ca |ناونیشان=https://www.sportsnet.ca/soccer/world-cup-2014/1986-world-cup-maradona-puts-on-one-man-show/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.sportsnet.ca |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170714230050/http://www.sportsnet.ca/soccer/world-cup-2014/1986-world-cup-maradona-puts-on-one-man-show/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییەدا بۆیەکەم جار شێوازی شەپۆلی دەریا یاخود شەپۆلی مەکسیکی لە ناو ھاندەران ئەنجامدرا (ئەو نمایشەی کە ھاندەرانی ئامادەبوو بە ڕیز بەخێرای ھەڵدەستن و دواتر بە خێرای دادەنیشنەوە) ئەنجامدرا پاشان بووە دیاردەیەکی بەناوبانگ لە یارییەکاندا لە سەرتاسەری جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=...Fan Crazes – World News – World Cup 2010 – Australian FourFourTwo – The Ultimate Football Website |ناونیشان=http://au.fourfourtwo.com/news/168505,fan-crazes.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131110173626/http://au.fourfourtwo.com/news/168505,fan-crazes.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە قۆناغی ھەشت ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا و ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین بەیەک گەیشتن لەم یارییەدا مارادۆنا توانی دووان لە بەناوبانگترین گۆڵەکانی مێژووی خۆی و جامی جیھانیی و تۆپی پێش تۆمار بکات؛ کە یەکێکیان لە خولەکی "٥١" بە دەست تۆماری کرد کە بە «دەستی خودایی»یان «گۆڵی سەدە» ناوبانگی دەرکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Maradona: I hold my hands up |ناونیشان=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article745800.ece |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303193933/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article745800.ece |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> سەڕەرای ئەوەی ناڕەزایەتییەکی زۆری یاریزانان و ھاندەرانی ئینگلتەرای لێکەوتەوە بەڵام ناوبژیوانی [[توونسی]] عەلی ناسڕ گۆڵەکەی ھەژمارکرد. گۆڵەکەی دیکەش پاش وەرگرتنی تۆپ لە ناوەڕاستی یاریگا مارادۆنا بە خێرایی و بە تەنھا زیاتر لە پێنج یاریزانی ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا تێدەپەڕێنێت و پاش تێپەڕاندنی گۆڵپارێزیش گۆڵەکە تۆمار دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Diego Maradona 'destroyed' England in 1986 World Cup, says Terry Fenwick |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/12016/12144158/diego-maradona-destroyed-england-in-1986-world-cup-says-terry-fenwick |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Sky Sports |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208135037/https://www.skysports.com/football/news/12016/12144158/diego-maradona-destroyed-england-in-1986-world-cup-says-terry-fenwick |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا لە خولەکی "٨١ " گۆڵی یەکەمی خۆیان تۆماردەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1986: England: Argentina |ناونیشان=http://www.englandcaps.co.uk/1986EnglandVSArgentina.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.englandcaps.co.uk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180118122511/http://www.englandcaps.co.uk/1986EnglandVSArgentina.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکە بەم ئەنجامە کۆتایی ھات و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین]] گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی لەو قۆناغەش ڕووبەرووی بەلجیکابوو وەوە توانی بە ئەنجامی ٢–٠ یارییەکە بباتەوە، گۆڵی دووەمی مارادۆنە لە ساڵی ٢٠٠٠ لەلایەن ھاندەران و دەنگدەرانی ڕاپرسی فیفا وەک گۆڵی سەدە ناوزەد کرا.<ref name="ReferenceC"/> بە درێژای پاڵەوانێتییکە مارادۆنا توانی ٥ گۆڵ تۆمار بکات یاریی کۆتایی لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە یاریگای ئەزاتیکا، بە ئامادەبوونی زیاتر لە ١١٤ ھەزار کەس لە شاری مەکسیکۆ سیتی بەیەکگەیشتن.<ref name="fifa.com"/> تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٣–٢ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا، نازناوەکەیان بۆ جاری دووەم لە مێژووی خۆیدا بەدەست ھێنا دوای یەکەم نازناویان لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤. لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٥٢ یاری ١٣٢ جار گۆڵ ھەژێنراوە و یاریکەری ئینگلیزی گاری لینکەر بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی شەش گۆڵ وەھەروەھا یاریکەری ئارجەنتینی [[دیێگۆ مارادۆنا]] بووە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Planet World Cup – 1986 – Final – Argentina v West Germany |ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1986/final_arg_v_ger.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.planetworldcup.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170216174424/http://www.planetworldcup.com/CUPS/1986/final_arg_v_ger.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠ === [[پەڕگە:Etrusco Unico 1990 Fifa World Cup Italy Official Match Ball.jpg|وێنۆک|261x261px|تۆپی فەرمی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠ بە ناوی ئیترۆسکۆ یونیکۆ دروستکراوی کۆمپیانیای ئەدیداس.]] [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠]] پاڵەوانییەتی ژمارە چواردەمە لەجامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی ئیتالیا بەڕێوەچوو. ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٨ی حوزەیران تاکوو ٨ی تەممووز ی ١٩٩٠ی خایاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مونديال 1990.. مصر تظهر للمرة الثانية وبيكنباور يدخل التاريخ |ناونیشان=https://gate.ahram.org.eg/News/1968094.aspx |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=بوابة الأهرام |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094237/https://gate.ahram.org.eg/News/1968094.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەریەک لە وڵاتەکانی [[نەمسا]]، [[ئینگلتەرا]]، [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]]، [[فەڕەنسا]]، [[یۆنان]]، [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]]، و [[یووگۆسلاڤیا|یوگوسلاڤیا]] لە ساڵی ١٩٨٣ ناوی خۆیان تۆمارکردبوو بۆ میوانداریکردنی جامی جیھانیی ١٩٩٠. پاش مانگێک تەنھا ئینگلتەرا، یۆنان، ئیتاڵیا، و یەکێتیی سۆڤیەت مانەوە دوای ئەوەی وڵاتەکانی تر کشانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Welle (www.dw.com) |یەکەم=Deutsche |سەردێڕ=تاريخ بطولات كأس العالم بكرة القدم - 1930 إلى 2010 {{!}} DW {{!}} 17.05.2010 |ناونیشان=https://www.dw.com/ar/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-1930-%D8%A5%D9%84%D9%89-2010/a-5579051 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=DW.COM |زمان=ar-AE |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.dw.com/ar/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A8%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85-1930-%D8%A5%D9%84%D9%89-2010/a-5579051 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتریش لە کاتی پێشبڕیکێکە ئینگلتەرا و یۆنانیش کشانەوە بەمەش تەنھا ئیتاڵیا و یەکیتی سۆڤیەت لە کۆتا خولی دەنگدانەکە مانەوە. لە کۆتا خولی دەنگدانەکان ئیتاڵیا بە ١١ دەنگ سەرکەوت بەسەر یەکێتیی سۆڤیەت کە ٥ دەنگی بە دەست ھێنابوو. یەکێتیی سۆڤیەت بڕیاری بایکۆت کردنی یارییەکانی ئۆڵمپیکی ساڵی ١٩٩٤ کردبوو. ئەمەش کاریگەری زۆری ھەبوو لەسەر دەنگەکانی بۆ میوانداری جامی جیھانی ھەر بۆیە ھەڵبژاردەی ئیتاڵیا بوو بە خانەخوێی جامی جیھانیی ١٩٩٠. بەمەش ئیتاڵیا بوو بە دووەم وڵات لە دوای مەکسیک کە دوو جار میوانداریی جامی جیھانیی بکات. [[پەڕگە:Andreas Brehme.jpg|ڕاست|وێنۆک|ئەندریاس برێمێ خاوەنی گۆڵی کۆتایی جامی جیھانیی ١٩٩٠ بە لێدانی سزا.]] سیتەمی خولەکە چەند گۆڕانکارییەکی بەخۆوە بینی، ٢٤ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان کرد بەسەر پێنج کۆمەڵە دابەشکران، یەکەم و دووەمی ھەرکۆمەڵەیەک ڕاستەخۆ دەگەیشتە قۆناغی ١٦ یاخود قۆناغی لێدەرچوون. لەھەمانکاتدا چوار لە باشترین سێیەمەکانی کۆمەڵەکان بەسەردەکەوت بۆ قۆناغی ١٦ ئەمەش یەکەم جار بوو کاربەم سیستەمە بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/68/fs-201_10e_fwc-draw-history.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924175920/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/68/fs-201_10e_fwc-draw-history.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەریەکە لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا، ئیرلەند، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان بۆیەکەم جار لە مێژوودا بەشداریان لە پاڵەوانییەتییەکە کرد لەھەمانکاتیش میسر دوای ٥٦ ساڵ گرایەوە ناو ڕکابەرییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=كم دولة عربية شاركت في كأس العالم 1990م؟ |ناونیشان=https://felesteen.news/post/87219/%D9%83%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1990%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=فلسطين أون لاين |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830101531/https://felesteen.news/post/87219/%D9%83%D9%85-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1990%D9%85 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مواجهات أفريقية خالدة في تاريخ المونديال – 1 |ناونیشان=https://www.beinsports.com/ar/%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A%D8%A7-fifa-2018/%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D8%A3%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%A9-%D9%81%D9%8A/896563 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=beIN SPORTS |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116083907/https://www.beinsports.com/ar/%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A%D8%A7-fifa-2018/%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D8%A3%D9%81%D8%B1%D9%8A%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%A9-%D9%81%D9%8A/896563 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ئەمریکاش دوای ٤٠ ساڵ توانی بەشداریی بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=USA – Squad World Cup 1990 Italy |ناونیشان=https://www.worldfootball.net/teams/usa-team/wm-1990-in-italien/2/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=worldfootball.net |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.worldfootball.net/teams/usa-team/wm-1990-in-italien/2/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرێک لە بیروبۆچوونەکان ڕایان وایە ئەم پاڵەوانییەتییە یەکێک لە بێزارترین پاڵەوانییەتییەکانی جامی جیھانی بوو بەھۆی ئەوەی کەمترین ڕێژەی گۆڵی تێداتۆمارکرا، ٤ یاری بە لادانەیەکلایکەرەوەکان تەواوبوو لە قۆناغی ١٦ ڕێژەی گۆڵکردن ٢٫٢١ بوو ئەمەش بە بەراورد بە خولەکانی پێشوو کەمتر بوو. بۆ یەکەمجار ١٦ کارتی سوور لە پاڵەوانییەتییەکە بە ڕووی یاریزانان بەرزکرایەوە. زۆربەی ھەڵبژاردەکان بە سیستەمی بەرگری یارییان دەکرد. جگە لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا کە بە سیستەمی ھێرشبردن بۆ سەر ڕکابەرەکانیان یاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم مع جوول. كوم: إيطاليا 1990 {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1926424/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A5%D9%8A%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7-1990 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180801060052/http://www.goal.com/ar/news/3148/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85/2010/05/10/1926424/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B9-%D8%AC%D9%88%D9%84%D9%83%D9%88%D9%85-%D8%A5%D9%8A%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7-1990 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم 1990.. عدالة السماء تهبط على ستاد باليرمو - سبورتانا {{!}} esportana |ناونیشان=http://www.esportana.com/95122 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141021011254/http://www.esportana.com/95122 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرتای پاڵەوانییەتییەکە بە ئەنجامێکی سەرنج ڕاکێش و چاوەڕوانەکراو دەستی پێکرد ئەویش کاتێک [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیرۆن|ھەڵبژاردەی کامیرۆن]] وڵاتی تازە بەشداربووی جامەکە، لە ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین ھەڵگری نازناوی خولی پێشوو بردەوە بە ئەنجامی 1–0.<ref name="ReferenceE">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA |ناونیشان=https://fifa.com/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=fifa.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908231837/https://www.fifa.com/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کامیرۆن تا قۆناغی ھەشتی پاڵەوانییەتییەکە بەسەرکەوت بەڵام بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا]] ٢–٣ دۆڕا. یاری یەکەمی قۆناغی پێش کۆتایی لە نێوان ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە یاریگای سانپاولۆ بەڕێوەچوو کاتی ئاسایی و زیادکرا بە ١–١ کۆتایی ھات ھەربۆیە پەنا برایە بەرلێدانە یەکلایکەرەوەکان ئەرژەنتین توانی ٤–٣ یارییەکە بباتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=England v West Germany at Italia '90 – as it happened {{!}} Football {{!}} The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2014/mar/27/retro-mbm-england-v-west-germany-sort-of-live |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402221240/https://www.theguardian.com/football/2014/mar/27/retro-mbm-england-v-west-germany-sort-of-live |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA Classic Match: Gazza weeps as Germans prevail – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/classicfootball/matches/match=159/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130303033253/http://www.fifa.com/classicfootball/matches/match=159/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە یاریی دووەمی قۆناغی پێش کۆتایی ھەردوو ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بەیەکگەیشتن ١–١ لە کاتی ئاسایی و زیادکراودا یەکسان بوون بۆیە ئەم یارییەش چووە قۆناغی لێدانە یەکلایکەرەوەکان تێیدا ئەڵمانیا ٣–٤ یارییەکەی بردەوە.<ref name="ReferenceE"/> یاری کۆتای لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین]] و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە یاریگای ئۆڵمپیکو لە شاری [[ڕۆما]]ی [[ئیتالیا]] بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٧٤ ھەزار کەس بەڕێوەچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=SPORTS OF THE TIMES; Winning Ugly, Losing Ugly, Just Plain Ugly – The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/07/09/sports/sports-of-the-times-winning-ugly-losing-ugly-just-plain-ugly.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190505022949/https://www.nytimes.com/1990/07/09/sports/sports-of-the-times-winning-ugly-losing-ugly-just-plain-ugly.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ١–٠ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرجەنتین، تاکەگۆڵی یارییەکەش لەلایەن یاریزانی ئەڵمانی ئەندریاس برێمێ لە خولەکی ٨٥ تۆمار کرا دوای ئەوەی لێدانێکی سزای گوماناوی لەسەر ئەرژەنتین ھەژمارکرا و لێدانەکەی بە سەرکەوتووی جێبەجێ کرد.<ref name="ReferenceE"/> لەم یارییە دوو یاریزانی ئەرژەنتین بە کارتی سوور دەرکران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lyttleton |یەکەم=Ben |سەردێڕ=Argentina-Germany 1990 final referee controversy still stings |ناونیشان=https://www.si.com/soccer/2014/07/11/argentina-germany-world-cup-final-referee-codesal |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Sports Illustrated |زمان=en-us |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.si.com/soccer/2014/07/11/argentina-germany-world-cup-final-referee-codesal |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٥٢ یاری ١١٥ جار گۆڵ ھەژێنراوە، و یاریکەری ئیتالی سکیلاچی بووە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی ٦ گۆڵ و ھەر خۆشی بوو بە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە. [[فرانتس بێکنباوەر]] ناوی چووە مێژوو وەوە دوای ئەوەی وەک ڕاھێنەر و یاریزان توانی نازناوی جامی جیھانی بباتەوە دوای ئەوەی ساڵی ١٩٧٤نازناوەکەی وەک یاریزان بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130521092116/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/55/171012-statisticalkit-fifaworldcup-milestonesfactsfigures-statusafterfwc2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wittenberg |یەکەم=Danny |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=What the World Cup's 'Best Young Player' winners went on to achieve |ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/every-winner-world-cups-best-12351397 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=mirror |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/every-winner-world-cups-best-12351397 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤ === [[پەڕگە:0094 Sports - 1994 World Cup 01 (6956398635).jpg|وێنۆک|دیمەنێک لە ئاھەنگی کردنەوەی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|ڕاست]] [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] پاڵەوانییەتی ژمارە پازدەمە لە جامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بەڕێوەچوو، ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ١٧ی حوزەیران تاکوو تاکوو ١٧ی تەممووز ی ١٩٩٤ ی خایاند، تێیدا ٢٤ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکردبوو، پاڵەوانێتییەکە لە ٩ شاری جیاوازی ئەمریکا بەڕێوەچوو. ھەریەکە لە [[مەغریب]]، [[بەڕازیل]]، ئەمریکا ئامادەی خۆیان نیشاندا بۆ میوانداریکردنی ئەم خولەی پاڵەوانییەتییەکە، دواجار یەکێتیی تۆپی پێی فیفا ٤ی تەممووزی ١٩٨٨ لە وڵاتی سویسڕاوە ناوی وڵاتی میوانداری جامی جیھانیی ١٩٩٤ بڵاوکرایەوە کە ئەمریکا بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190412114258/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دوای بەدەست ھێنانی ١٠ دەنگ لە بەرامبەردا [[مەغریب]] (٢ دەنگ) و [[بەڕازیل]] (٧ دەنگ)یان بەدەست ھێنا. جامی جیھانیی ١٩٩٤ کۆتا جامی جیھانی بوو بە بەشداریی ٢٤ ھەڵبژاردە، لە جامی جیھانیی ١٩٩٨ سیستەمەکە گۆڕا، ژمارەی ھەڵبژاردەکان لە ٢٤ ھەڵبژاردەوە زیادی کرد بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/30/fs-301_01a_fwc-stats.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190412114256/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/30/fs-301_01a_fwc-stats.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا|نێجیریا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی یۆنان|یۆنان]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سەعوودی]] بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەشداریی جامی جیھانییان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كأس العالم 1994 في الولايات المتحدة… 25 عاماً على البطولة التي غيّرت كرة القدم إلى الأبد |ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/1865251/%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1994-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D8%A9-25-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%8B-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%BA%D9%8A%D9%91%D8%B1%D8%AA-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=الشرق الأوسط |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094245/https://aawsat.com/home/article/1865251/%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-1994-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D8%A9-25-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%8B-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B7%D9%88%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%8A-%D8%BA%D9%8A%D9%91%D8%B1%D8%AA-%D9%83%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەرای ئەوەی یەکەم جاریان بوو بەشداریی بکەن بەڵام ھەڵبژاردەی سعودیە و ھەڵبژاردەی نێجیریا توانیان خۆیان بگەیەنننە قۆناغی 16.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=حكاية مونديال 94: بطولة خالدة للسعودية ومأساوية لمارادونا وباجيو وإسكوبار |ناونیشان=https://arabic.cnn.com/sport/2018/02/25/mundial-story-1994-saudi-arabia |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CNN Arabic |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191208111712/https://arabic.cnn.com/sport/2018/02/25/mundial-story-1994-saudi-arabia |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ یەکەمجار لە مێژووی ئەم پاڵەوانییەتییە ژمارەی ئامادەبووانی سەرجەم یارییەکان گەیشتە ٣٫٥ ملیۆن کەس. جگە لەوەی ژمارەیەکی دیکەی پێوانەی تۆمارکرد بە ئامادەبوونی ٦٩ ھەزار کەس لە ھەر یارییەکی پاڵەوانییەتییەکە؛ کە پێشوتر لە جامی جیھانی ٥١ ھەزار کەس بۆ ھەر یارییەک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=لعبة، وصناعة: كيف غير كأس العالم 1994 كرة القدم إلى الأبد؟ |ناونیشان=https://manshoor.com/society/1994-fifa-world-cup-united-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Manshoor |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094236/https://manshoor.com/society/1994-fifa-world-cup-united-states/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>ھەڵبژاردەی نەرویژ دوای ٥٦ ساڵ توانی بۆ جارێکی دیکە بگەرێتەوە جامی جیھان پاش یەکەم بەشداریکردنی لە ساڵی ١٩٣٨ ئەمەش دورترین ماوەی دووبەشداریکردنی بوو. ١٧ی تەممووزی ١٩٩٤ یاریی کۆتاییی خولەکە لە یاریگای ڕۆس بۆوی شاری پاسادینای کالیفۆرنیا لەنێوان ھەڵبژاردەی بەڕازیل و ھەڵبژاردەی ئیتالیا بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٩٤ ھەزار کەس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=1994 FIFA World Cup USA ™ - FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=84/results/matches/match=3104/report.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110430035749/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=84/results/matches/match=3104/report.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەردوو ھەڵبژاردە لە پێناو بەدەست ھێنانی نازناوی چوارەمی خۆیان ڕکابەریان کرد. تایمی یەکەم و تایمی دووەم بەبێ گۆڵ بەکسان بوون. لە کاتی زیادکراویشدا بەھەمان شێوە بەبێ گۆڵ یەکسان بوون. ھەربۆیە پەنابرایە بەر لێدانە یەکلایکەرەوەکان لە ئەنجامدا، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٣–٢ لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=1994 World Cup: Coming to America |ناونیشان=http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifaworldcup/features/story/2009/11/21/spf-1994-world-cup.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130529001630/http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifaworldcup/features/story/2009/11/21/spf-1994-world-cup.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بۆجاری چوارەم نازناوەکەی بەدەست ھێنا دوای ئەوەی لە ساڵەکانی (١٩٥٨-١٩٦٢-١٩٧٠) نازناوەکەی بەدەستھێنابوو. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد|ھەڵبژاردەی سوید]] توانی پلەی سێەم بەدەستبھێنێت پاش بردنەوەی لە ھەڵبژاردەی بولگاریا بە ئەنجامی 4–0.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=1994 World Cup: Coming to America |ناونیشان=http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifaworldcup/features/story/2009/11/21/spf-1994-world-cup.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130529001630/http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifaworldcup/features/story/2009/11/21/spf-1994-world-cup.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC – Chris Bevan: The story of the 1994 World Cup |ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/blogs/chrisbevan/2010/05/the_story_of_the_1994_world_cu.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180814220142/http://www.bbc.co.uk/blogs/chrisbevan/2010/05/the_story_of_the_1994_world_cu.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٥٢ یاری ١٤١ جار گۆڵ ھەژێنراوە و ھەریەکە لە ستۆیجکۆڤ و سالینکۆ گۆڵکاری جامەکە بوون بە تۆمارکردنی شەش گۆڵ وەھەروەھا یاریکەری بەڕازیلی ڕۆماریۆ بووە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە.<ref name="ReferenceE"/> === جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ === [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] پاڵەوانییەتی ژمارە شازدەیەم بوو لە جامی جیھانیی فیفا کە لەوڵاتی فەڕەنسا بەڕێوەچوو، ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ١٠ی حوزەیران تاکوو تاکوو ١٢ی تەممووزی ١٩٩٨ ی خایاند. وڵاتی فەڕەنسا مافی میوانداریکردنی جامی جیھانی پێ بەخشرا دوای ئەوەی لە ٢ی تەممووزی ١٩٩٢ لە شاری زیوریخی سوسیسرا دەنگدان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190412114258/https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/81/fs-201_13a_fwc-bidding.pdf |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ناو ئەو وڵاتانەی ئامادەی خۆیان نیشاندابوو بۆ میواندارکردنی ئەم خولەی پاڵەوانییەتییەکە. فەڕەنسا توانی ١٢ دەنگ بە دەست بھێنیت لە بەرامبەردا مەغریب توانی ٧ دەنگ بە دەست بھێنێت. سوسیراش بەزووی کشایەوە بەھۆی ئەوەی ھەموو مەرجەکانی تێدا نەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=France Gets 1998 World Cup – The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1992/07/03/sports/france-gets-1998-world-cup.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180613005711/https://www.nytimes.com/1992/07/03/sports/france-gets-1998-world-cup.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەو شێوەیە فەڕەنسا بوو بە سێیەمین وڵات دوای مەکسیک و ئیتاڵیا کە دوو جار میوانداریی مۆندیال بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=New Overtime Rule For 1998 World Cup – The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1995/06/01/sports/new-overtime-rule-for-1998-world-cup.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180711185625/https://www.nytimes.com/1995/06/01/sports/new-overtime-rule-for-1998-world-cup.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> [[پەڕگە:Pelota adidas tricolore official.jpg|وێنۆک|244x244پیکسڵ|تریکەلەر ناوی تۆپی جامی جیھانیی ١٩٩٨ بوو، کە کۆمپانیای [[ئەدیداس]] دروستی کردبوو. ھاوکات یەکەمین تۆپی دوو ڕەنگ بوو لە جامی جیھانی بەکار بھینرێت.]] دوای ئەوەی ١٩٣٨ بۆ یەکەم جار میوانداریکرد؛ و جارێ نۆیەم بوو جامی جیھانیی لە ئەورووپا بەڕێوەبچێت. جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ یەکەمین جامی جیھانی بوو لەژێر سەرۆکایەتی سێپ پلاتەر سەرۆکی پێشووتری فیفا بەڕێوەبچێت. تێیدا ٣٢ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان کرد، ئەمەش یەکەمجار بوو ئەو ژمارەیە لە ھەڵبژاردەکان بەشداریی جامەکە بکەن لە سەرتایی دروستکردنییەوە. ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفریقای باشوور]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا]]، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەمایکا بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەشداریان لە جامی جیھانی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/worldfootball/ranking/lastranking/gender=m/fullranking.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی نیسانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120408200223/http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/lastranking/gender=m/fullranking.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یاریی کۆتاییی جامەکە لە نێوان ھەڵبژاردەی فەڕەنسا و ھەڵبژاردەی بەڕازیل لە یاریگای فەڕەنسا لە شاری ساندۆن بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٧٥ ھەزار کەس بەرێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} WORLD CUP {{!}} History {{!}} France 1998 |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1630000/1630664.stm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181011171643/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1630000/1630664.stm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=FIFA.com – 1998 FIFA World Cup France ™ |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8788/report.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194158/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8788/report.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بە ئەنجامی ٣–٠ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕزیل. بەم ئەنجامە فەرنساتنی بۆیەکەم جار جامەکە بەدەست بھێنێت زێدان لەم یارییەدا دوو گۆڵی بە سەر تۆمار کرد؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=حكاية مونديال 98: البرازيل تخذل المغرب وزيدان يصالح جماهير فرنسا |ناونیشان=https://arabic.cnn.com/sport/2018/02/27/mundial-story-1998-zidane |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CNN Arabic |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://arabic.cnn.com/sport/2018/02/27/mundial-story-1998-zidane |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=CNN/SI – World Cup France '98 – Zizou leads France to glory – Sunday July 12, 1998 06:41 PM |ناونیشان=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/12/zidane_side/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140415233742/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/12/zidane_side/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەی کرواتیا پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا دوای ئەوەی بە ئەنجامی ٢–١ لە ھەڵبژاردەی ھۆڵندای بردەوە. لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٦٤یاری ١٧١ جار گۆڵ ھەژێنراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول |ناونیشان=https://www.kooora.com/?c=84 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170613215203/http://www.kooora.com/?c=84 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و یاریزانی کڕواتی دافور سۆکەر بوو بە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی شەش گۆڵ و ھەروەھا یاریزانی بەڕازیلی ڕۆناڵدۆ بووە باشترین یاریزانی پاڵەوانییەتییەکە. ژمارەی جەماوەری ئامادەبووی یارییەکان (٢٫٧٨٥٫١٠٠) کەس بوو. === جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ === [[پەڕگە:Seoul Plaza 2002 FIFA World Cup.jpg|وێنۆک|ھاندەرانی کۆریای باشووی لە کاتی سەیرکردنی یاری ھەڵبژاردەی وڵاتەکەیان لە قۆناغی لێدەرچوون لە ڕێگای شاشەیەکی گەورەوە|248x248px]] [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|جامی جیھانیی فیفیای ٢٠٠٢]] پاڵەوانییەتی ژمارە حەڤدەمە لەجامی جیھانیی فیفا کە لەوڵاتی [[ژاپۆن]] و [[کۆریای باشوور]] بەڕێوەچوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Varcoe |یەکەم=Fred |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٠٢|سەردێڕ=Beyond the limits of normalcy |ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/sports/2002/05/18/soccer/international-soccer/beyond-the-limits-of-normalcy/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Japan Times |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201104145047/https://www.japantimes.co.jp/sports/2002/05/18/soccer/international-soccer/beyond-the-limits-of-normalcy/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بۆ یەکەمین جار بوو لە مێژووی پاڵەوانییەتییەکە کە لە دوو وڵاتی جیاواز میوانداریی بکرێت، بۆ جاری یەکەم بوو لە [[ئاسیا|کیشوەری ئاسیا]] ئەنجام بدرێت، و یەکەمینجار بوو لە دەرەوەی ھەردوو کیشوەرەکەی ئەمریکا و کیشوەری ئەورووپا ئەنجام بدرێت.<ref name="ReferenceE"/><ref name="ReferenceF">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} WORLD CUP 2002 {{!}} How the draw works |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2002/1679670.stm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002224727/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2002/1679670.stm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٣١ی ئایار تاکوو تاکوو ٣٠ی حوزەیران ی ٢٠٠٢ ی خایاند، تێیدا ٣٢ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکردبوو، ھەردوو ھەڵبژاردەی ژاپۆن و کۆریای باشوور ڕاستەوخۆی سەکەوتن بۆ پاڵەوانەتییەکە لەھەمانکاتیش [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەڕەنسا]] ھەڵگری نازناوی پێشوو بەبێ ئەنجامدانی پاڵاوتن ڕاستەوخۆ بۆ پاڵەوانییەتییەکە سەرخرا.<ref name="ReferenceF"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كأس العالم لكرة القدم 2002 في كوريا الجنوبية واليابان :: KOREA.NET Mobile Site |ناونیشان=https://m.korea.net/arabic/AboutKorea/Sports/2002-FIFA-World-Cup-Korea-Japan |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=m.korea.net |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094259/https://m.korea.net/arabic/AboutKorea/Sports/2002-FIFA-World-Cup-Korea-Japan |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش دوایین جار بوو کە ھەڵگری نازناو بێ پاڵاوتن بگاتە خولەکە. ھەریەک لە ھەڵبژاردەکانی چین، ئیکوادۆر، سینیگال، و سلۆڤینیا بۆ یەکەمین جار بەشداریان لە جامی جیھانی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Men's Ranking |ناونیشان=http://origin1904-p.cxm.fifa.com/fifa-world-ranking/men |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=origin1904-p.cxm.fifa.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709182155/http://origin1904-p.cxm.fifa.com/fifa-world-ranking/men |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم خولەی جامەکە چەندین ئەنجامی چاوەڕوانەکراو ڕوویاندا. ھەڵبژاردەی فەڕەنسا ھەڵگری نازناوی پێشوو ھەروەھا ھەڵبژاردەی ئۆرگوای لە قۆناغی کۆمەڵەکان ماڵئاوایان کرد نەیانتوانی خالی پێویست بۆ گەیشتن بە قۆناغی دووەم بەدەست بھێنن لەھەمانکاتدا سینیگال کە یەکەم جاریبوو بەشداریی بکات بە دووەمی کۆمەڵەکەی بەسەرکەوت بۆ قۆناغی دواتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} WORLD CUP {{!}} France v Senegal {{!}} Senegal stun France |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/france_v_senegal/default.stm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=news.bbc.co.uk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120411221408/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/france_v_senegal/default.stm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/senegal_v_uruguay/newsid_1926000/1926996.stm |سەردێڕ=Senegal cling on to qualify |ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120802141207/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/senegal_v_uruguay/newsid_1926000/1926996.stm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ھەڵبژاردەی تورکیا و ھەڵبژاردەی کۆریای باشوور بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا گەیشتنە یاری پێش کۆتایی بەڵام لەو قۆناغە تورکیا بەرامبەر بەڕازیل و ھەڵبژاردەی کۆریای باشوور بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا بە ئەنجامی ١–٠ دۆڕان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rejuvenation of Brazil awaiting one final fling |ناونیشان=https://www.independent.ie/sport/soccer/rejuvenation-of-brazil-awaiting-one-final-fling-26046037.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=independent |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.independent.ie/sport/soccer/rejuvenation-of-brazil-awaiting-one-final-fling-26046037.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاکان شکور یاریزانی ھەڵبژاردەی تورکیا خێراترین کۆڵی لە مێژووی پاڵەوانیتییەکە تۆمار کرد دوای تەنھا تێپەربوونی ١١ چرکە بە سەر دەسیتپێکی یاری نێوان وڵاتەکەی و ھەڵبژاردەی کۆریای باشوور لە یاری دیارکردنی پلەی سێیەم کە دواجار یارییەکە بە ئەنجامی ٣–٢ لە بەرژەوەندی ھەڵبژاردەی تورکیا تەواو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff |یەکەم=Guardian |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Meet Hakan Sukur |ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/2002/dec/04/newsstory.sport11 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200801130044/https://www.theguardian.com/football/2002/dec/04/newsstory.sport11 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریی کۆتایی لە یاریگای نێودەوڵەتی یۆکۆھاما لە شاری یۆکۆھامای وڵاتی ژاپۆن بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٦٩ ھەزار کەس لە نێوان ھەڵبژاردەی بەڕازیل و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=NISSAN STADIUM |ناونیشان=https://www.nissan-stadium.jp/english/index.php |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190329175445/https://www.nissan-stadium.jp/english/index.php |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> تێیدا ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ٢–٠ بە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا، ھەردوو گۆڵەکەش لەلایەن [[ڕۆناڵدۆ]] لە خولەکەکانی "٦٧"، "٧٩" تۆمارکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Planet World Cup – 2002 – Final – Germany v Brazil |ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/2002/final_ger_v_bra.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.planetworldcup.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171231081633/http://www.planetworldcup.com/CUPS/2002/final_ger_v_bra.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٦٤ یاری ١٦١ جار گۆڵ ھەژێنراوە و یاریکەری بەڕازیلی ڕۆناڵدۆ بووە گۆڵکاری پاڵەوانییەتییەکە بەتۆمارکردنی ھەشت گۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=World Cup 2002 – Top scorer |ناونیشان=https://www.standard.co.uk/sport/world-cup-2002-top-scorer-6299561.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.standard.co.uk |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200315161402/https://www.standard.co.uk/sport/world-cup-2002-top-scorer-6299561.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەھەروەھا گۆڵپارێزی ئاڵمانی [[ئۆلیڤەر کان]] بووە باشترین یاریزان و باشترین گۆڵپارێز پاڵەوانییەتییەکە ئەمەش یەکەم جار بوو گۆڵپارێزێک ببێتە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=2002 FIFA World Cup Korea/Japan ™ - Awards – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/koreajapan2002/awards/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129121922/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/koreajapan2002/awards/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>[[کافۆ]] یاریکەری پێشووی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] بووە یەکەم یاریزان لە سێ یاریی کۆتاییی جامی جیھانی بەشداری بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World's greatest XI: the best ever football team in pictures – Telegraph |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/8481543/Worlds-greatest-XI-the-best-ever-football-team-in-pictures.html?image=2 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180625110255/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/8481543/Worlds-greatest-XI-the-best-ever-football-team-in-pictures.html?image=2 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ === [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] پاڵەوانییەتی ژمارە ھەژدەیەمە لە جامی جیھانیی فیفایە کە لەوڵاتی [[ئەڵمانیا]] بەڕێوەچوو،<ref name="ReferenceE"/> دەنگدان بۆ دیاریکردنی وڵاتی خانەخوێی جامی جیھانیی ٢٠٠٦ لە تەممووزی ساڵی ٢٠٠٠ ئەنجامدرا لە شاری زوریخ لە [[سویس]]را. [[بەڕازیل]] سی ڕۆژ بەر لە کیبڕکیکە کشایەوە. دواتر ھەریەک لە وڵاتانی [[ئەڵمانیا]]، [[ئەفریقای باشوور]]، [[ئینگلتەرا]]، و [[مەغریب]] کێبڕکێکیان لەسەر بە دەستھێنانی مافی میوانداریی جامی جیھانیی ٢٠٠٦ دەکرد. کێبڕکێکە بە سێ خول بەڕێوە چوو، لە ھەر خولێکدا کەمترین دەنگ دەکرایە دەرەوە. لە کۆتا خولدا، ئەڵمانیا سەرکەوت بەسەر ئەفریقای باشووردا و مافی میوانداریی جامی جیھانیی ٢٠٠٦ی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} 2006 WORLD CUP DECISION {{!}} Call for World Cup revote |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2000/2006_world_cup_decision/822645.stm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=news.bbc.co.uk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090922203158/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2000/2006_world_cup_decision/822645.stm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ جاری دووەم بوو کە وڵاتی ئەڵمانیا ببێتە خانەخوێ، و جاری دەیەم بوو لە [[ئەورووپا]] جامی جیھانیی بەڕیوەبچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=73290/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170311125407/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=73290/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ماوەی پاڵەوانییەتییەکە ٩ی حوزەیران تاکوو ٩ی تەممووز ی ٢٠٠٦ ی خایاند، تێیدا ٣٢ ھەڵبژاردەی نیشتیمانی بەشدارییان تێداکردبوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=FIFA.com – Record number of 204 teams enter preliminary competition |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/organisation/media/newsid=122766/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100616012256/http://www.fifa.com/worldcup/organisation/media/newsid=122766/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یاریی کۆتایی لە یاریگای ئۆڵمپی بەرلین بە ئامادەبوونی ٦٩ ھەزار کەس لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی ئیتالیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەرنسا]] بەڕێوەچوو. تێیدا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا]] بووە پاڵەوانی پاڵەوانییەتییەکە دوای بردنەوە بەئەنجامی ١–١ (ئینجا بەلێدانی [[لێدانی سزا (تۆپی پێ)|لێدانی سزا]] ٥–٣) بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/sport/newsid_5163000/5163998.stm |سەردێڕ=فرح إيطالي بالفوز بكأس العالم |ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦|زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180315200540/http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/sport/newsid_5163000/5163998.stm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> توانی بۆ جاری چوارەم لە مێژوویدا نازناوەکە بەدەست بھێنێت . لەم یارییەدا [[زینەدین زیدان|زیدان]] لە خولەکی "١١٠" بەکارتی سوور کرایە دەرەوە دوای ئەوەی سەرێکی بەھێزی دا لە سنگی ماتیرازی یاریزانی ئیتالی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Guardian Unlimited Football {{!}} World Cup 2006 {{!}} World Cup 2006: Zidane exits in shame |ناونیشان=http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/comment/story/0,,1816900,00.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060929133238/http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/comment/story/0,,1816900,00.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=ESPNsoccernet – World Cup – FIFA launch probe into Zidane's conduct |ناونیشان=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373704&cc=5901 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060718093708/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373704&cc=5901 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەمەش زیدان بووە دەوەم یاریزان لە یاریی کۆتایی دەر بکرێن و لە ھەمان کاتیش یەکەم یاریزان بوو لە خولەکی زیادکراوی یاریدا بکرێتە دەرەوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Sky Sports – The Best Sport Coverage From Around The World |ناونیشان=http://home.skysports.com/worldcup/historyarticle.aspx?hlid=373681 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٠٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060703033753/http://home.skysports.com/worldcup/historyarticle.aspx?hlid=373681 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Twitter |یەکەم=Press Gazette |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٠٠٠١|سەردێڕ=Sun apologises to Marco Materazzi over 'racist' slur |ناونیشان=https://www.pressgazette.co.uk/sun-apologises-to-marco-materazzi-over-racist-slur/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Press Gazette |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210714202324/https://www.pressgazette.co.uk/sun-apologises-to-marco-materazzi-over-racist-slur/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ھەروەھا ئەمە چوارەم کارتی سووری یاریی کۆتاییی جامی جیھانی بوو. لەم پاڵەوانییەتییە لەکۆی ٦٤ یاری ١٤٧ جار گۆڵ ھەژێنراوە و یاریکەری ئاڵمانی [[میرۆسلاڤ کلۆزە]] بەتۆمارکردنی پێنج بوو بە گۆڵکاری خولەکە و ھەروەھا یاریکەری فەڕەنسایی [[زینەدین زیدان]] بووە باشترین یاریکەری پاڵەوانییەتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA Men's World Cup Awards: Golden Boot, Golden Ball and more |ناونیشان=https://www.foxsports.com/soccer/fifa-world-cup/awards |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.foxsports.com |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210630070214/https://www.foxsports.com/soccer/fifa-world-cup/awards |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جامی جیھانیی ٢٠٠٦ یەکێک بوو لە پڕ بینەرترین مۆندیالەکان کە لە شاشەکانی تەلەڤیزیۆنە بینرابێت؛ کە ٢٦٫٢٩ ملیارد جار سەیرکراوە، و تەنھا یاریی کۆتایی ٧١٥٫١ ملیۆن بینەری ھەبووە. === جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠ === [[پەڕگە:Watching South Africa & Mexico match at World Cup 2010-06-11 in Soweto 7.jpg|وێنۆک|273x273px|بینەرانی یارییەکانی جامی جیھانیی ٢٠٢٠]] [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] نۆزدەیەمین جامی جیھانییە. لە وڵاتی ئەفریقای باشوورخانەخوێ کرا لە ١١ی حوزەیرانەوە ھەتا ١١ی تەممووز بەردەوام بوو،<ref name="ReferenceE"/> یەکەمجار بوو لە مێژوودا کیشوەری ئەفریقا ئەم پاڵەوانییەتییەی تێدا بەرێوە بچێت. ھەریەکە لە [[میسر]]، [[توونس]]، [[مەغریب]]، [[لیبیا]]، و [[ئەفریقای باشوور]] ئامادەی خۆیان نیشاندا بۆ میواندارکردنی ئەم خولە. لەدوای بڕیارێکی فیفا، بە ڕێنەدان بە ئەنجامدانی پاڵەوانێتی لە دوو وڵات، وڵاتی تونس لە ھەڵبژاردنەکە کشێنرایەوە. فیفا بڕیاری دا بە دوورخستنەوەی لیبیا، لەبەر ئەوەی ھەموو مەرجەکانی خانەخوێکردنی پاڵەوانێتییەکەی تیادا نەبوو. لە کۆتاییدا پاش ئەنجامدانی خولێکی دەنگدان، براوەی ھەڵبژاردنەکە لەلایەن سەرۆکی فیفا، سێپ بلاتەرەوە لە کۆنفڕانسێکی [[ڕۆژنامەوانی]] لە ١٤ی ئایاری ٢٠٠٤ لە زوریچ ئاشکرا کرا. بە ١٤ دەنگ باشووری ئەفریقا مافی خانەخوێکردنی پێدا. لە بەرامبەر مەغریب ١٠ دەنگ و میسر ھیچ دەنگیکێکی پێنەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Host nation of 2010 FIFA World Cup – South Africa – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=25395.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091112201002/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=25395.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٦–٢٠٠٧ دەنگۆی ئەوە بڵاودەکرایەوە کە مافی میواندارکردنی جامی جیھانیی ٢٠١٠ دەدرێتە وڵاتێکی دیکە، بەڵام دواتر بەرپرسانی یەکێتیی تۆپی پێی فیفا، سەرجەم دەنگۆکانیان ڕەتکردەوە و متمانەی خۆیان بە تواناکانی وڵاتی خانەخوێ دەڕبری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Doubt over South Africa 2010 {{!}} World Cup 2006 {{!}} guardian.co.uk Football |ناونیشان=http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/story/0,,1818166,00.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080410215639/http://football.guardian.co.uk/worldcup2006/story/0,,1818166,00.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=News – Soccer: Fifa denies SA may lose 2010 World Cup (Page 1 of 2) |ناونیشان=http://www.iol.co.za/index.php?click_id=19&art_id=vn20060703014312923C258638&set_id= |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100831123249/http://www.iol.co.za/index.php?click_id=19&art_id=vn20060703014312923C258638&set_id= |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=2019 Soccer news, photos, stats, schedules, standings and videos |ناونیشان=https://sports.yahoo.com/soccer/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200609170927/https://sports.yahoo.com/soccer/ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ١١ی حوزەیران یەکەم یاری لە نێوان ھەڵبژاردەی ئەفریقای باشوور و ھەڵبژاردەی مەکسیک دەستی پێکرد کە بە یەکسان بوون بەبێ گۆڵ کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Football |ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/football/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=mirror |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140223043937/http://www.mirrorfootball.co.uk/news/FIFA-corruption-scandal-timeline-article742755.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Spanien - Nationalmannschaft 20091118.jpg|وێنۆک|273x273px|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا پاڵەوانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] یەکەم پاڵەوانییەتییە ھیچ وڵاتی نوێ بەخۆوە نەبینی بەشداریبکات بەلکو سەرجەم ھەڵبژاردە بەشداربووەکان پێشتر لە یەکێک لە خولەکانی جامەکە بەشداریان کردبوو. یاریی کۆتاییی ئەم پاڵەوانییەتییە لە نێوان ھەڵبژاردەی ئیسپانیا و ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا لە یاریگای شاری تۆپی پێ لە جۆھانسبێرگ بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٨٤ ھەزارکرەس بەرێوەچوو.<ref name="ReferenceE"/> ئەمە یەکەم جار بوو ھەڵبژاردەی ئیسپانیا بگاتە یاریی کۆتایی لە بەرامبەردا ھەڵبژاردەی ھۆدا دوای ٣٢ ساڵ توانی خۆی بگەیەنێتەوە یاریی کۆتایی کە دوایین جار لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٧٨ بوو. کاتی ئاسایی یارییەکە بە یەکسان بوون بەبێ گۆڵ بۆ ھەردوو لا تەواو بوو؛ بەڵام لە کاتی زیادکراودا لە خولەکی "١١٦" ھەڵبژاردەی ئیسپانیا لە ڕێگای [[ئاندرێس ئینیێستا|ئەندرێس ئەنێستاوە]] توانی لە ھێرشێکدا گۆڵی یەکەم و کۆتایی یارییەکە تۆماربکەن؛ بۆیەکەم جار لە مێژوودا نازناوەکەی بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 South Africa FIFA Football World Cup History, Winners, Runners-Up |ناونیشان=https://sports.ndtv.com/2018-fifa-world-cup/history/2010-south-africa-football-world-cup |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=NDTVSports.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://sports.ndtv.com/2018-fifa-world-cup/history/2010-south-africa-football-world-cup |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم یارییەدا ١٦ کارتی زەرد بە ڕووی یاناندا بەرزکرایەوە ئەمەش زۆرترین ڕێژەبوو کە لە یاریی کۆتایی تۆمار کرابێت؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup (Sky Sports) |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/netherlands-vs-spain/teams/221760 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Sky Sports |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.skysports.com/football/netherlands-vs-spain/teams/221760 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا دوای بردنەوە لە ئۆڕگوای بە ئەنجامی ٣–٢ توانی پلەی سێیەم بەدەست بھێنێت و پلەی چوارەمیش بوو بەشی ئۆڕگوای. لەم پاڵەوانییەتی یە ٦٤ یئەنجامدران، ١٤٥ گۆڵ تۆمارکران. ھەریەکە لە یاریزانان تۆماس مۆلەر، داڤید ڤییا، دێیگۆ فۆرلان، ویستلی شنایدەر بوونە گۆڵکاری خولەکە بە تۆمارکردنی (٥ گۆڵ). دێیگۆ فۆرلان خەڵاتی باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکەی پێ بەخشرا. [[ئیکەر کاسیاس]] خەڵاتی باشترین گۆڵپارێزی پاڵەوانێتییەکەی پێ بەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Abhishek |ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=FIFA World Cup 2010: List of Awards |ناونیشان=https://www.sportskeeda.com/football/fifa-world-cup-2010-list-of-awards |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.sportskeeda.com |زمان=en-us |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830094235/https://www.sportskeeda.com/football/fifa-world-cup-2010-list-of-awards |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ === {{سەرەکی|جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤}} [[پەڕگە:Philipp Lahm lifts the 2014 FIFA World Cup.jpg|وێنۆک|288x288px|ئاھەنگی بەرزکردنەوەی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ لەلایەن یاریزانانی ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا]] [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] بیستەمین پاڵەوانییەتییە لە جامی جیھانیی فیفا کە وڵاتی [[بەڕازیل]] بەڕێوەچوو. ئەمەش دوای ئەوەی یەکێتیی نێودەوڵەتی تۆپی پێ (فیفا) لە ٧ی ئازاری ٢٠٠٣ ڕای گەیاند کە پاڵەوانێتی جامی جیھانی لە [[ئەمریکای باشوور]] بەریوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Argentina, Brazil and Colombia Want 2014 World Cup |ناونیشان=http://en.people.cn/200301/19/eng20030119_110398.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=en.people.cn |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140615232950/http://english.people.com.cn/200301/19/eng20030119_110398.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم بڕیارەش پاش ئەوە دێت کۆتا جار [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨]] لە ئەمریکای باشوور لە وڵاتی [[ئەرژەنتین]] بەڕێوە چوو. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٣؛ یەکێتیی نێودەوڵەتی تۆپی پێ ئەمریکای لاتینی (کۆنمبول) ٣ وڵاتی دەستنیشانکرد بۆ میوانداریی جامی جیھانیی ٢٠١٤ ئەوانیش [[ئەرژەنتین]]، [[بەڕازیل]] و [[کۆلۆمبیا|کۆڵۆمبیا]] بوون. لە ٣٠ی تشرینی یەکەم ی ٢٠٠٧ دا؛ فیفا لەکۆبونەوەی یەکێتییەکەیاندا، وڵاتی بەڕازیلی بە میوانداری ئەم پاڵەوانێتییە ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=FIFA.com – Brazil confirmed as 2014 hosts |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=625695.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031182910/http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=625695.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەمە بۆ دووەم جارە لەمێژوودا کە بەڕازیل میوانداریی جامی جیھانی بکات. بۆ یەکەمین جار بەڕازیل ساڵی ١٩٥٠ میوانداری جامی جیھانی بوو کە تێدا ھەڵبژاردەی ئۆرگوای نازناوەکەی بردەوە. بەڕازیل لەدوای [[مەکسیک]]، [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]]، [[فەڕەنسا]] و [[ئەڵمانیا]] پێنجەمین وڵاتە کە بۆ دووەمین جار میوانداریی جامی جیھانی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Brazil may lose the right to hold World Cup 2014 |ناونیشان=https://english.pravda.ru/news/sports/124564-brazil_world_cup_2014/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=PravdaReport |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129054042/http://english.pravda.ru/news/sports/15-05-2013/124564-brazil_world_cup_2014-0/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=FIFA.com – Brazil confirmed as 2014 hosts |ناونیشان=http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=625695.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031182910/http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=625695.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەھەر چوار پاڵەوانێتی پێشووتر لە ئەمریکای باشوور کەبەڕیوە چووە ھەڵبژاردەکانی ئەم قاڕەیە بوونەتە پاڵەوان (دوو جار ئەرجەنتین و دوو جار ئۆرۆگوای) بەڵام بەڕازیل تا ئێستا نەیتوانیوە ببێتە پاڵەوان لەسەر خاکی خۆی. ماوەی پاڵەوانییەتی یەکە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ تاکوو ١٣ی تەممووزی ٢٠١٤ خایان. [[پەڕگە:Götze kicks the match winning goal.jpg|وێنۆک|[[ماریۆ گۆتزێ]] لەکاتی تۆمارکردنی گۆڵی سەرکەوتنی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا]]|240x240px]] یاریی کۆتایی لە [[یاریگای ماراکانا]] بە ئاماەبوونی زیاتر لە ٧٥ ھەزار کەس لە نێوان ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین و ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا بەرێوەچوو، ئەمەش جاری سێیەم بوو ئەم دوو ھەڵبژاردەیە لە یاریی کۆتایی ڕووبەرووی یەکتر ببنەوە پاش ساڵەکانی ١٩٨٦، ١٩٩٠. کاتی ئاسایی یارییە کە بەبێ گۆڵ بۆ ھەردولا کۆتایی ھات بەڵام لە کاتی زیادکراوی دووەمدا لە خولەکی ١١٦ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە ڕێگای یاریزان [[ماریۆ گۆتزێ]] تۆمارکرد پاش ھاتنەناوەوەی بە چەند خولەکێک بۆ ناو یاریگا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Germany 1-0 Argentina (aet) {{!}} World Cup final match report {{!}} Football {{!}} The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2014/jul/13/germany-argentina-world-cup-final-2014-match-report |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190509093653/https://www.theguardian.com/football/2014/jul/13/germany-argentina-world-cup-final-2014-match-report |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەم ئەنجام ھەڵبژاردەی ئەڵمانیان بۆ جاری چوارم لە مێژوویدا نازناوەکەی بەدەست ھێنا؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Numbers Game: All the stats from Germany's fourth World Cup triumph – Firstpost |ناونیشان=https://www.firstpost.com/sports/numbers-game-stats-germanys-fourth-world-cup-triumph-1617441.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181002101405/https://www.firstpost.com/sports/numbers-game-stats-germanys-fourth-world-cup-triumph-1617441.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> و ھەڵبژاردەی ھۆڵندا پلەی سێیەمی وەرگت پاش ئەوەی ٣–٠ لە ھەڵبژاردەی بەڕازیل وڵاتی خانەخوێی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول |ناونیشان=https://www.kooora.com/?c=4656 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122444/https://www.kooora.com/?c=4656 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەم پاڵەوانییەتی یە ٦٤ یاری ئەنجام دران ١٧١ گۆڵ تۆمارکران.<ref name="ReferenceE"/><ref name="bbc.co.uk">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/28279730 |سەردێڕ=Rodriguez wins World Cup Golden Boot |newspaper=BBC Sport |زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122442/https://www.bbc.co.uk/sport/football/28279730 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریزانی ئەڵمانی [[میرۆسلاڤ کلۆزە]] بە تۆمارکردنی ١٦ گۆڵ لە سەرجەم بەشدارییەکانی لە جامی جیھانی بووە گۆڵکاری پاڵەوانییەتییەکە. [[خامێز ڕۆدریگێز]] بە تۆمارکردنی ٦ گۆڵ بووە گۆڵکار، [[پۆل پۆگبا]]ی فەرەنسی باشترین یاریزانی لاو، مانوێل نۆیەری ئەڵمانی باشترین گۆڵپارێز، [[لیۆنێل مێسی|مێسی]] بە باشترین یاریزان دەستنیشانکران.<ref name="bbc.co.uk"/> === جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ === [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] بیست و یەکەمین پاڵەوانییەتی بوو لە جامی جیھانیی فیفا کە وڵاتی [[ڕووسیا]] بۆ یەکەم جار میوانداریی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Where is the 2018 World Cup? All you need to know about the Russia tournament – Mirror Online |ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/2018-world-cup-you-need-3703643 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612184742/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/2018-world-cup-you-need-3703643 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەسەرەتادا، نۆ وڵات خۆیان پاڵاوت بۆ میوانداریکردنی مۆندیالی ٢٠١٨ بەڵام دواتر [[مەکسیک]] لەم ھەنگاوە کشایەوە. خۆپاڵاوتنی [[ئیندۆنیزیا|ئەندەنووسیا]] لەلایەن فیفا ڕەتکرایەوە ئەمەش لەپاش ئەوەی حکوومەتی ئەندەنووسیا نەیتوانی نامەی پشتگیریکردنی ئەم پڕۆسەیە بۆ فیفا بنێرێت. لەکۆتاییدا دوو ھاوپەیمانی دروست بوو لەنێوان [[ئیسپانیا]]/[[پورتوگال|پۆرتوگال]] و [[بولگاریا]]/[[ھۆڵەندا]] لەلایەک و [[ڕووسیا]] و [[ئینگلتەرا|ئینگلتەڕاش]] بەجیا لەسەر میوانداریکردن بەردەوامبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/worldcup/bidders/2018/newsid=1210979.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190210211945/https://www.fifa.com/worldcup/bidders/2018/newsid=1210979.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دواجار لەلایەن لێژنەی جێبەجێکاری فیفا لە ڕۆژی ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە شاری زیوخی [[سویس]]را وڵاتی ڕووسیای وەک خانەخوێی جامی جیھانیی ٢٠١٨ ڕاگەیاند پاش ئەوەی لە پرۆسەی دەنگدان ١٣ دەنگی بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Ethics: Executive Committee unanimously supports recommendation to publish report on 2018/2022 FIFA World Cup™ bidding process – FIFA.com |ناونیشان=http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150329105006/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/news/newsid=2494723/index.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەدوای ساڵی ٢٠٠٦، بۆ جارێکیتر میوانداریکردنی جامی جیھانی چووەوە [[ئەورووپا]] کە یازدەیەمین جار بوو لە ئەورووپا بەڕێوەبچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=BBC NEWS {{!}} In Depth {{!}} 2006 World Cup decision {{!}} Legal threat over World Cup prank |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/sport/2000/2006_world_cup_decision/824885.stm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٠٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040518225400/http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/sport/2000/2006_world_cup_decision/824885.stm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> و یەکەمین جار بوو لە مێژوودا جامی جیھانیی فیفا لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا]] ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} 2006 WORLD CUP DECISION {{!}} Call for World Cup revote |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2000/2006_world_cup_decision/822645.stm |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090922203158/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2000/2006_world_cup_decision/822645.stm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەموو ئەو یاریگایانەی یارییەکەیانیان لێ ئەنجامدرا کەوتنەبەشی ڕووسیای ئەورووپاوە بەمەبەستی ڕێکخستنی باشتری گواستنەوەی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان بەپێی کات. بە بەشداریی ٣٢ ھەڵبژاردە پاڵەوانییەتی یەکە لە ١٤ی حوزەیران یارییەکانی دەستی پێکرد تا ١٥ تەممووزی ٢٠١٨ بەردەوامبوو. سەرجەم یارییەکان لە ١١ شاری جیاوازی ڕووسیا ئەنجامدران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=FIFA Picks Cities for World Cup 2018 {{!}} Football {{!}} R-Sport. All the top sports news |ناونیشان=http://en.rsport.ru/football/20120929/620078064.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304001323/http://en.rsport.ru/football/20120929/620078064.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-19777735 |سەردێڕ=Russia budget for 2018 Fifa World Cup nearly doubles |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|newspaper=BBC News |زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122442/https://www.bbc.com/news/world-europe-19777735 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەریەکە لە ئایسلەندا و پەنەما بۆ یەکەمجار بەشداریی جامی جیھانییان کرد؛ بۆیەکەمجار لە مێژوودا سیستەمی [[ڤیدیۆی یارمەتیدەری ناوبژیوان]](ڤار) لە یارییەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ بەکارھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is VAR? The video assistant referee system's Champions League & Premier League future {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/en/news/what-is-var-the-video-assistant-referee-systems-world-cup/19m696jq7onm618n3v9oqs02ab |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180619164819/http://www.goal.com/en/news/what-is-var-the-video-assistant-referee-systems-world-cup/19m696jq7onm618n3v9oqs02ab |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=France v Australia Match Report, 6/16/18, World Cup {{!}} Goal.com |ناونیشان=http://www.goal.com/en-us/match/france-v-australia/report/3g144vnu0gzm5blvn62rw2b55 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180620232305/http://www.goal.com/en-us/match/france-v-australia/report/3g144vnu0gzm5blvn62rw2b55 |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەمەبەستی یاریمەتیدانی ناوبژیوان لە بریاردان لە خاڵەتە گوماناوییەکان. یەکەم حاڵەتی ڕەتکردنەوەی گۆڵ بەم سیتەمە لە یاری نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران|ھەڵبژاردەی ئێران]] بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] بوو پاش ئەوەی لە خولەکی "٦٠" یاریزانی ئێرانی [[سەعید عێزەت ئیلاھی]] گۆڵی تۆمارکرد ناوبژیوان بەمەبەستی دڵنیابوونەوە گەرایەوە بۆ سیستەمی ڤار دواتر زانرا ئۆفساید بووە ھەربۆیە گۆڵەکە ڕەتکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Iran v Spain Match Report, 20/06/2018, World Cup {{!}} Goal.com |ناونیشان=http://www.goal.com/en-in/match/iran-v-spain/emspb08v5pfisguzn2zkj1qsp |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704230220/http://www.goal.com/en-in/match/iran-v-spain/emspb08v5pfisguzn2zkj1qsp |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches – IR Iran – Spain – FIFA.com |ناونیشان=https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331496/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325085118/https://www.fifa.com/worldcup/matches/match/300331496/ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا لە یاری نێوان کۆریای باشوور و ئەڵمانیان ناوبژیوانی یارمەتی دەر (لایمەن) ئاڵەکەی بەرزکردەوە لە کاتی تۆمارکردنی گۆڵیک لەلایەن یاریزانانی ھەڵبژاردەی کۆریای باشوور بەھۆکاری ئۆفساید. بەڵام پاش گەڕانەوە بۆ سیستەمی ڤار بڕیاری ناوبژیوانی یارمەتی دەر ڕەتکرایەوە و گۆڵەکە ھەژمار کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup report: South Korea 2 Germany 0 {{!}} Goal.com |ناونیشان=http://www.goal.com/en-sg/news/3868/main/2018/06/28/45902092/south-korea-2-germany-0-defending-champions-crash-out-after |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627232445/http://www.goal.com/en-sg/news/3868/main/2018/06/28/45902092/south-korea-2-germany-0-defending-champions-crash-out-after |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> پاڵەوانییەتییەکەلە ١٤ی حوزەیران تا ١٥ی تەممووزی ٢٠١٨ لە وڵاتی ڕووسیا و لە ١١ شاری جیاواز بەڕێوەچوو. بەبەشداریی ٣٢ ھەڵبژاردەی ئەندامی فیفا. ٣١ لەو ھەلبژاردانەش بەئەنجامدانی پاڵاوتن گەیشتنە پاڵەوانییەتییەکە و ڕووسیاش وەک میواندار ڕاستەوخۆ وەک یەکەمین ھەڵبژاردە سەرکەوت. [[پەڕگە:France champion of the Football World Cup Russia 2018.jpg|وێنۆک|ئاھەنگی یاریزانانی فەڕەنسا بە بۆنەی بەدەستھێنانی نازناوی جامی جیھانیی ٢٠١٨ بۆ دووەم جار لە مێژووی ھەڵبژاردەکەیان |229x229پیکسڵ]] یەکەم یاریی پاڵەوانییەتییەکە لە نێوان ھەڵبژاردەی ڕووسیا و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سەعوودی]] بەڕێوەچوو تێیدا ڕووسیا بە ئەنجامی ٥–٠ یارییەکەی بردووە، ئەمەش دووەمین ئەنجامی گەورەی ھەڵبژاردەی وڵاتی خانەخوێ بوو لە یاریکردنەوەدا تۆمارکرابێت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44392911 |سەردێڕ=Impressive Russia win World Cup opener |newspaper=BBC Sport |زمان=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122453/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44392911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاش ئیتالیا کە بە ئەنجامی ٧–١ لە ئەمریکا بردەوە لە یاریکردنەوەی جامی جیھانیی ١٩٣٤. و دووەم گەورەترین دۆڕانی ھەڵبژاردەی عەرەبستانی سعودیە بوو پاش ئەوەی لە جامی جیھانیی ٢٠٠٢ بە ٨–٠ بەرامبەر ئەڵمانیا دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup 2018: Aleksandr Golovin genius caps dream start for 'worst Russia' ever {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/en-ie/news/golovin-genius-caps-dream-world-cup-start-for-worst-russia/1g7ibqj81p1r718esh12hh3j4e |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122442/https://www.goal.com/en-ie/news/golovin-genius-caps-dream-world-cup-start-for-worst-russia/1g7ibqj81p1r718esh12hh3j4e |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ھەمانکاتدا یەکەم ھەڵبژاردەی عەرەبییە بەو ئەنجامە شکست بھێنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup news: Blow for Russia as Alan Dzagoev limps off with hamstring injury in opener {{!}} Goal.com |ناونیشان=https://www.goal.com/en-in/news/blow-for-russia-as-dzagoev-limps-off-with-hamstring-injury/1rdfvov69h8171tkwfzhxbx36b |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.goal.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122442/https://www.goal.com/en-in/news/blow-for-russia-as-dzagoev-limps-off-with-hamstring-injury/1rdfvov69h8171tkwfzhxbx36b |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریی کۆتاییی پاڵەوانییەتییەکە لە ڕۆژی ١٥ی تەممووز لەیاریگای لوژنیکی لە مۆسکۆ بە ئامادەبوونی ٧٨٬٠١١ ھەزار کەس لە نێوان ھەڵبژاردەی فەڕەنسا و ھەڵبژاردەی کرواتیا بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=How France Won Its Second World Cup Title – The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/07/15/sports/world-cup/france-vs-croatia-final.html |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527112750/https://www.nytimes.com/2018/07/15/sports/world-cup/france-vs-croatia-final.html |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=France lifts second World Cup after classic final {{!}} Reuters |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-final/france-lift-second-world-cup-after-winning-classic-final-4-2-idUSKBN1K50RG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181202080047/https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-final/france-lift-second-world-cup-after-winning-classic-final-4-2-idUSKBN1K50RG |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> کرواتیا یەکەم جاری بوو لە مێژووودا بگاتە یاریی کۆتاییی جامی جیھانی لە بەرامبەردا فەرنسا ھەڵگری نازناوی جامی جیھانیی ١٩٩٨ بوو. لە کۆتایدا فەرنسا بە ئەنجامی ٤–٢ یارییەکەی بردەوە بۆ جاری دووەم لە مێژوویدا نازناوەکەی بەرزکردەوە. لەم پاڵەوانییەتی یە ٦٤ یاری ئەنجام دران، ١٦٩ گۆڵ تۆمارکرا. ھاری کین یاریزانی ئینگلتەرا بە تۆمارکردنی ٦ گۆڵ بووە گۆڵکار، [[لوکا مۆدریچ]] یاریزانی کرواتیا وەک باشترین یاریزان ھەڵبژێردرا، تیابۆ کۆرتوا گۆڵپارێزی ھەڵبژاردەی بەلجیکا بە باشترین [[گۆڵپارێز]] دەستنیشانکرا، [[کیلیان مباپێ]] یاریزانی فەڕەنسا وەک باشترین یاریزانی لاو دەستنیشانکرا و دواجاریش خەلاتی یاری خاوێن بە ھەڵبژاردەی ئیسپانیا بەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إحصائيات كأس العالم روسيا FIFA 2018: جميع إحصائيات هات كأس العالم روسيا FIFA 2018 |ناونیشان=https://www.beinsports.com/ar/%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A%D8%A7-fifa-2018/%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D8%A7%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=beIN SPORTS |زمان=ar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830122442/https://www.beinsports.com/ar/%D9%83%D8%A3%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%8A%D8%A7-fifa-2018/%D8%A5%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D8%A7%D8%AA |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ === [[پەڕگە:Al-Rihla (cropped).jpg|وێنۆک|تۆپی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] بیست و دووەمین پاڵەوانییەتی لە جامی جیھانیی فیفا بوو کە وڵاتی [[قەتەر]] بۆ یەکەم جار میوانداریی کرد. ھەروەھا بۆ یەکەم جار لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و دووەم جار لە [[ئاسیا]]دا بووە کە وڵاتێک جامی جیھانی میوانداریی بکات. قەتەر لە ساڵی ٢٠١٠ مافی بەشداریکردنی جامی جیھانیی ٢٠٢٢ پێ بەخشرا.<ref name="Amir inaugurates Al Janoub Stadium">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Amir inaugurates Al Janoub Stadium|ناونیشان=https://thepeninsulaqatar.com/article/17/05/2019/Amir-inaugurates-Al-Janoub-Stadium |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> پاڵەوانییەتییەکە لە ٢٠ی تشرینی دووەم تاکوو ١٨ی کانوونی یەکەم بەڕێوە چوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10706977/World-Cup-2022-investigation-demands-to-strip-Qatar-of-2020-World-Cup.html |سەردێڕ=World Cup 2022 investigation: demands to strip Qatar of World Cup |ئیش=The Telegraph |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٤|شوێن=London |یەکەم=Holly |دوایین=Watt}}</ref> ژمارەیەک گرووپ و دەزگای ڕاگەیاندن نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لە شیاوی [[قەتەر]] بۆ میوانداریکردنی چالاکییەکە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=Tiny Qatar beats out America for World Cup - Total Soccer {{!}} Fútbol Total - MiamiHerald.com|ناونیشان=http://www.miamiherald.com/2010/12/03/1956521/tiny-qatar-beats-out-america-for.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110503195608/http://www.miamiherald.com/2010/12/03/1956521/tiny-qatar-beats-out-america-for.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=World Cup 2022: 'Political craziness' favours Qatar's winning bid {{!}} Football {{!}} The Guardian|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/world-cup-2022-qatar-winning-bid|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226062322/https://www.theguardian.com/football/2010/dec/02/world-cup-2022-qatar-winning-bid|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> سەبارەت بە لێکدانەوەکانی مافەکانی مرۆڤ، بەتایبەتی بارودۆخی کرێکاران و مافی ھەوادارانی [[کۆمەڵگە]]ی [[کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] بەھۆی نایاسایی [[ھاوڕەگەزخوازی]] لە قەتەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Geen|یەکەم=Jessica|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Gay groups’ anger at ‘homophobic’ World Cup hosts Russia and Qatar|ناونیشان=https://www.pinknews.co.uk/2010/12/03/gay-groups-anger-at-homophobic-world-cup-hosts-russia-and-qatar/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=PinkNews {{!}} Latest lesbian, gay, bi and trans news {{!}} LGBTQ+ news|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Qatar's World Cup won't be gay-friendly {{!}} News.com.au|ناونیشان=http://www.news.com.au/travel/news/qatars-world-cup-wont-be-gay-friendly/story-e6frfq80-1225964916965|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101204061126/http://www.news.com.au/travel/news/qatars-world-cup-wont-be-gay-friendly/story-e6frfq80-1225964916965|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Still slaving away|ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2015/06/06/still-slaving-away|newspaper=The Economist|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|issn=0013-0613}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی شەش کیشوەر یارییەکانی پاڵاوتنیان ڕێکخست. سەرجەم نەتەوەکانی ئەندامی فیفا کە لە ئێستادا ٢١١ یان ھەیە، مافی بەشداریکردنیان لە پاڵاوتنەکاندا ھەبووە. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] وەک میوانداری پاڵەوانێتییەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی سەرکەوت بۆ پاڵەوانێتییەکە؛ بەڵام [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا]]، قەتەری پابەند کرد بە بەشداریکردن لە قۆناغی پاڵاوتنەکانی ئاسیا چونکە دوو قۆناغی یەکەم وەک پاڵاوتن بۆ گەیشتن بە جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣ ھەژماردەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Hosts Qatar to compete in qualifying for 2022 World Cup|ناونیشان=https://www.insidethegames.biz/articles/1053493/hosts-qatar-to-compete-in-qualifying-for-2022-world-cup|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=www.insidethegames.biz}}</ref> [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین]] قارەمانی پاڵەوانێتییەکە ھاتەوە و ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|مەغریب]] توانیان پلەی دووەم، سێیەم و چوارەم بەدەستبێنن. == سیستەمی پاڵەوانێتییەکان == === ژمارەی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان === [[پەڕگە:World cup countries best results.png|وێنۆک|377x377پیکسڵ|نەخشەی باشترین ئەنجامی وڵاتان لە جامی جیھانیی فیفا]] پاڵەوانییەتییە سەرەتایییەکانی جامی جیھانی، کێشەی گواستنەوەی ھەڵبژاردەکان لە نێوان [[کیشوەر|کیشوەرەکان]] قورس بوون، ئەمەش وای کردبوو بەشێکی کەم لە ھەڵبژاردەکانی [[ئەمریکای باشوور]] گەشت بکەن [[ئەورووپا]] بۆ بەشداریکردن لە جامی جیھانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] تەنھا وڵات بوو کە توانی بەشداریی بکات. بەھۆی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] پاڵەوانییەتییەکانی ١٩٤٢، ١٩٤٦ ڕێکنەخران،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=Los datos más curiosos de la Fiesta del Fútbol - Brasil 1950 {{!}} Cerveza Cristal|ناونیشان=http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جامی جیھانیی ١٩٥٠ یەکەم خول بوو کە ھەڵبژاردەی بەریتانیا بەشداریی تێدا کرد بەو پێیەی بەریتانیا لە ١٩٢٠ لە [[فیفا]] کشایەوە، چونکە ئامادەنەبوو لەگەڵ ئەو ھەڵبژاردانە یاریی بکات کە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] شەڕی لەگەڵ کردوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC - A Sporting Nation - Scotland and the 1950 World Cup|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617011130/http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا لەم خولەدا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ھەڵبژاردەی ئۆرگوای]] پاڵەوانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|جامی ١٩٣٠]] بەشداریی کردەوە و بۆ جاری دووەم نازناوەکەی بردەوە. بە شێوەیەکی گشتی ژمارەی بەشداربووەن لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]]، ١٦ ھەڵبژاردە بەشداربوون جگە لە ساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] - [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] کە چەند ھەڵبژاردەیەک کشانەوە کە ھەڵبژاردەکان بوونە ١٥ و ١٣. بە شێوەیەک گشتی زیاتر ھەڵبژاردەکانی [[ئەورووپا]] و [[ئەمریکای باشوور]] بوون لەگەڵ چەند ھەڵبژاردەیەک لە [[ئەمریکای باکوور]] و [[ئاسیا]] و [[ئەفریقا]] و [[ئۆقیانووسیا]]. تا ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] ژمارەیەکی کەم لە ھەڵبژاردەکانی دەرەوەی [[ئەمریکای باشوور]] و [[ئەورووپا]] لە قۆناغی کۆمەڵەکان تێپەڕ دەبوون،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كأس العالم ~ دار العلوم|ناونیشان=https://daralolom.blogspot.com/2013/11/blog-post_6401.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=كأس العالم ~ دار العلوم}}</ref> وەک [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھەڵبژاردەی ئەمریکا]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی، ھەڵبژاردەی کوبا گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باکوور|ھەڵبژاردەی کۆریای باکوور]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]] گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|ھەڵبژاردەی مەکسیک]] گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] ژمارەی بەشداربووانی وڵاتان لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] بۆ ٢٤ ھەڵبژاردە زیاد بوون و لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] زیادکرا بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە.<ref name=":0"/> ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بەشێکی زیاتری ھەڵبژاردەکانی [[ئاسیا]] و [[ئەفریقا]] و [[ئەمریکای باکوور]] سەربکەون بۆ جامی جیھانی، بەڵام کورسی [[ئۆقیانووسیا|ئۆقیانوسیا]] زیادنەکرا، لەو کاتانەوە ھەڵبژاردەکانی ئەم کیشوورانە توانیان بگەنە قۆناغەکانی دواتر جامی جیھان بۆ نموونە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|ھەڵبژاردەی مەکسیک]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]] گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی، و لە ساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] گەیشتە قۆناغەکانی پێشەوە، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|ھەڵبژاردەی مەغریب]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]] گەیشتە قۆناغی دووەم، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون|ھەڵبژاردەی کامیرۆن]] گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] ھەروەھا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا|ھەڵبژاردەی کۆستاریکا]] لە ھەمان ساڵ گەیشتە قۆناغی دووەم، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نێجیریا|ھەڵبژاردەی نێجیریا]] لە جامی جیھانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] گەیشتە قۆناغی دووەم، ئەمەش یەکمجار بوو لە مێژوویدا ئەو تۆمارە تۆمار بکات، ھەروەھا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی|ھەڵبژاردەی عەرەبستانی سعودی]] ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] گەیشتە قۆناغی دووەم، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ھەڵیژاردەی ئەمریکاش]] لەھەمان ساڵ گەیشتە قۆناغی دووەم و ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] گەیشتە پۆناغی چارەکی پێش کۆتایی. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|ھەڵبژاردەی تورکیا]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] باشترین ئەنجامی لە مێژووی خۆیدا تۆمارکرد کاتێک پلەی سێیەمی پاڵەوانییەتییەکەی بەدەستھێنا و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور|ھەڵبژاردەی کۆریای باشووریش]] پلەی چوارەمی بەدەستھێنا. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سێنیگال|ھەڵبژاردەی سینیگالیش]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی، و ھەر لە ھەمان پاڵەوانییەتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن|ھەڵبژاردەی ژاپۆنیش]] گەیشتە قۆناغی دووەم؛ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا|ھەڵبژاردەی ئوسترالیا]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] گەیشتە قۆناغی دووەم و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا|ھەڵبژاردەی گانا]] لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] گەیشتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی. لەگەڵ ئەمەش ھەڵبژارەکانی [[ئەورووپا]] و [[ئەمریکای باشوور]] بە بەھێزی ماونەتەوە، بۆ نموونە ساڵی ٢٠٠٦ سەرجەم ئەو ھەڵبژاردانەی گەیشتنە قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی بریتیبوون لە ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باشوور و ئەورووپا. ١٩٨ ھەڵبژاردەی وڵاتەکان، بەشدارییان لە پاڵاوتنەکانی گەییشتن بە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|مۆندیالی ٢٠٠٦]]دا کردبوو، کە وڵاتانی [[بووتان]]، [[تیمۆری ڕۆژھەڵات]] و [[دوورگەکانی قەمەر]] بەشدارییان پێ نەکرا، ([[تیمۆری ڕۆژھەڵات]] و [[دوورگەکانی قەمەر]] لەو کاتەدا ئەندامی [[فیفا]] نەبوون). لە پاڵاوتەنەکانی گەیشتن بە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|جامی جیھانیی ٢٠١٠]]، ٢٠٤ ھەڵبژاردە بەشداریان کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Record number of 204 teams enter preliminary competition - FIFA.com|ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/organisation/media/newsid=122766/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140201214723/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/organisation/media/newsid=122766/index.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ھەروەھا بۆ گەیشتن بە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]]، ٢١٠ ھەڵبژاردە بەشدارییان کرد. ڕۆژی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧، لە شاری زیوریخ، فیفا بە کۆی دەنگ بڕیاریدا ژمارەی ئەو ھەڵبژاردانەی بەشداریی پاڵەوانییەتییەکە دەکەن بۆ ٤٨ ھەڵبژاردە بەرزبکاتەوە، بۆ ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.comfifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/fifa-council/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.comfifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100 |date=تشرینی یەکەمی 2022}}</ref> === پاڵاوتن === [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠]] لە [[ئوروگوای|ئۆرۆگوای]] بەبێ پاڵاوتن بەڕێوەچوو، یەکەم و کۆتا پاڵەوانێتییە کە بەبێ پاڵاوتن وڵاتەکان بەشدارییان تێدا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1930. - بطولة كأس العالم الأولى - الأوروغواي. تاريخ البطولة|ناونیشان=https://arabic.rt.com/fifa2018/history/1930|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=arabic.rt.com|زمان=ar}}</ref>لە دوای ئەوە بە شێوەیەکی ڕێکخراو پاڵاوتن بۆ گەیشتن بە جامی جیھانیی دەکرا، کە لە ٦ ناوچەی جیھاندا دەکرێت ([[ئەورووپا]]، [[ئاسیا]]، [[ئەفریقا|ئەفریقیا]]، [[ئەمریکای باشوور]]، [[ئەمریکای باکوور]] و [[ئۆقیانووسیا]])، کە ٢ یان ٣ ساڵ پێش جامی جیھانیی پاڵاوتنەکان دەست پێ دەکەن. ھەر کیشوەرێکش ژمارەی کورسییەکانیان دیاری کراوە. بە شێوەیەک کە (ئەورووپا ١٣ کورسی، ئاسیا، ٤ و نیو، ئەفریقیا ٥ کورسی، ئەمریکای باشوور ٤ کورسی و نیو، ئەمریکای باکوور ٣ و نیو، ئۆقیانیا نیو کورسی) کە ژمارەیان دەگاتە ٣٢ ھەڵبژاردە. پێشتر پاڵەوانی مۆندیال، یەکسەر بەشداری جامی جیھانیی ئەکردەوە ، بەڵام لە ٢٠٠٦ـەوە ئەو یاسایە کاری پێ ناکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100614212731/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/75/fs-201_19a_fwc-prel-history.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> * '''ئەوروپا''' ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|'''یەکێتیی ئەوروپا - UEFA''']]) '''١٣ کورسی''':بۆ ئەوروپا تەرخانکراوە دابەشدەکرێنە سەر ٩ کۆمەڵە ھەر کۆمەڵەیەک لە ٦ ھەڵبژاردە پێکدێت، یەکەمەکان کۆمەڵەکان ڕاستەوخۆ سەردەکەون بۆ جامی جیھانی. باشترین دووەمی ھەشت کۆمەڵە بەشداریی قۆناغەکانی داھاتوو دەکەن، دابەش دەبنە سەر چوار کۆمەڵە براوەکانی یەکەم دەگەنە جامی جیھانی. * '''ئاسیا''' ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|'''یەکێتیی ئاسیا - AFC''']]) - '''٤ کورسی و نیو''': ئاسیا چوار کوورسی و نیو بۆ تەرخان کراوە ھەڵبژاردەکانی ئەم وڵاتە لە قۆناغی دووەم دەبنە ٤٠ ھەڵبژاردە بەسەر ھەشت کۆمەڵەدا دابەش دەکرێن ھەر کۆمەڵەیەک لە پێنج ھەڵبژاردە پێک دێت، چوار باشترینی کۆمەڵەکان دەگەنە قۆناغی سێیەم لەو قۆناغەدا دابەش دەکرێنە سەر دوو کۆمەڵە، یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان ڕاستەوخۆ دەگەنە جامی جیھانی، لەکاتێکدا سێیەمی کۆمەلەکان ڕووبەرووی یەکتر دەبنەوە، براوەی یارییەکە ڕووبەرووی چوارەمی ڕیزبەندی ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست دەبێتەوە. * '''ئەمریکای باشوور''' ('''کۆنمێبۆڵ - CONEMBOL''')- '''٤ کورسی و نیو''' - ئەمریکای باشوور چوار کورسی و نیو بۆ تەرخان کراوە، لە یەک کۆمەڵەدا ١٠ ھەڵبژاردە لە ١٧ گەڕدا ڕووبەرووی یەکتر دەبنەوە، چوار ھەڵبژاردەی یەکەم ڕاستەوخۆ دەگاتە جامی جیھانی، پێنجەمی ڕیزبەندییەکە ڕووبەڕووی یەکەمی پاڵاوتنەکانی ئۆقیانووس دەبێتەوە براوەی یارییەکە دەگاتە جامی جیھانی. * '''ئەفریقیا''' ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|'''یەکێتیی ئەفریقیا - CAF''']]) - '''٥ کورسی''': کیشوەری ئەفریقیا ٥ کورسی بۆ تەرخان کراوە، ھەڵبژاردەکان بە سێ قۆناغ دەگەنە جامی جیھانی، لە قۆناغی یەکەم بەپێی پلەبەندی ھەڵبژاردەکان لەسەر ئاستی جیھان ڕیزدەکرێن، بەسەر دوو کۆمەڵە دابەش دەکرێن، (کۆمەڵەی یەکەم لە پلەی ١ تا ٢٦)، (کۆمەڵەی دووەم لە پلەی ٢٧ تا ٥٤) لە قۆناغی یەکەم ھەڵبژاردەکانی کۆمەڵەی دووەم کە ٢٨ ھەڵبژاردەن بەسەر دوو ئاست دابەشدەکرێن، چواردە ھەڵبژاردە دەگەنە قۆناغی دواتر، لە قۆناغی دووەم ٤٠ ھەڵبژاردە (ھەڵبژاردەکانی ڕیزبەندی ١ تا ٢٦ لەگەڵ ١٤ براوەی قۆناغی یەکەم) دابەشدەکرێن بەسەر ١٠ کۆمەڵە ھەر کۆمەڵەیەک لە ٤ ھەڵبژاردە پێک دێت، یەکەمی کۆمەڵەکان دەگەنە قۆناغی سێیەم، لە قۆناغی سێیەم ھەڵبژاردەکان دابەشی دوو ئاست دەکرێن یاریی چوون و گەڕانەوە دەکەن براوەی ھەر دوو یارییەکە ڕاستەوخۆ دەگاتە جامی جیھانی. * '''ئەمریکای باکوور و ئەمریکای ناوەڕاست و کاریبی''' ('''[[کۆنکاکاف]] - CONCACAF''')- '''٣ کورسی و نیو''': ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باکوور و ئەمریکای ناوەڕاست و کاریبی ٣ کورسی و نیویان بۆ دابین کراوە، ھەڵبژاردەکان دابەشدەکرێنە سەر سێ ئاست، لە قۆناغی یەکەم ھەڵبژاردەکانی کۆنکاکاف لە ڕیزبەندی ٦ بۆ ٣٥ (بە پشتبەستن بە ڕیزبەندی فیفا بۆ ھەڵبژاردەکان) دابەش دەکرێنە سەر ٦ کۆمەڵە ھەر کۆمەڵەیەک لە چوار ھەڵبژاردە پێک دێت یەکەمی کۆمەڵەکان دەگەنە قۆناغی دووەم، لە قۆناغی دووەم ھەڵبژاردەکانی قۆناغی یەکەم ڕووبەڕووی یەکتر دەبنەوە ٣ باشترین ھەڵبژاردەکان دەگەنە قۆناغی سێیەم، لە قۆناغی سێیەم ھەڵبژاردەکانی ڕیزبەندی ١ تا ٥ (بەپێی ڕیزبەندی فیفا) لەگەڵ سێ براوەکانی قۆناغی دووەم ڕووبەڕووی یەکتر دەبنەوە ھەر ھەڵبژاردەیەک بە یاریی چوون و ھاتن ١٤ یاری ئەنجام دەدات، یەکەم و دووەم و سێیەم بە کۆکردنەوەی زۆرترین خاڵ ڕاستەوخۆ دەگەنە جامی جیھانی، پلەی چوارەم لە یاری پاشکۆ ڕووبەرووی ھەڵبژاردەی براوەی پلەی ئۆفی ئاسیا دەکات. * '''ئۆقیانووسیا''' ('''[[یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانوسیا|یەکێتیی ئۆقیانووسیا]] - OFC''') - '''نیو کورسی''': ئۆقیانووس تەنھا نیو کورسی بۆ دانراوە ھەڵبژاردەکانی براوەی پاڵاوتنەکانی ئۆقیانووس لەگەڵ ھەڵبژاردەی پلەی پێنجەمی ئەمریکای باشوور یاری دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=تحديد مكان إقامة افتتاح ونهائي كأس العالم 2018|ناونیشان=https://www.kooora.com/?n=420625|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=كووورة}}</ref> === قۆناغی کۆمەڵەکان === لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] بەھۆی بەشداریکردنی ١٦ ھەڵبژاردە لە پاڵەوانییەتییەکە قۆناغی یەکەم لە ٤ کۆمەڵە پێک ھاتبوون، ھەر کۆمەڵەیەک لە ٤ ھەڵبژاردەی لەخۆگرتبوو یەکەم ودووەمی کۆمەڵەکان سەردەکەوتن بۆ قۆناغی دووەم بەڵام لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|جامی جیھانیی ١٩٨٢]] ئاڵوگۆڕ بە سەر کۆمەڵەکاندا ھات دوای ئەوەی کە [[فیفا]] بڕیاریدا ژمارەی هەڵبژاردە بەشداربووەکان بۆ ٢٤ ھەڵبژاردە زیادبکات، قۆناغی یەکەم شەش کۆمەڵەی لە خۆگرت، ھەر کۆمەڵەیەک لە ٤ ھەڵبژاردە پێکھاتبوون. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان ڕاستەوخۆ دەگەیشتنە قۆناغی دووەم، لەو قۆناغە بەسەر چوار کۆمەڵە دابەشکران ھەر کۆمەڵەیەک لە سێ ھەڵبژاردە پێک ھاتبوو، سیتەمەکە بەو شێوەیە بوو کە ھەر ھەڵبژاردەیەک دوو یاری دەکات، ئەو ھەڵبژاردەیەی خاڵی زۆری کۆکردەوە دەگاتە قۆناغی پێش کۆتایی لەم قۆناغەش ھەڵبژاردەی براوە دەگەیشتە یاریی کۆتایی و دوو ھەڵبژاردەی دۆڕاویش یاریی پلەی سێیەم دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/finaldraw/02/23/84/73/131203_finaldrawprocedures_neutral.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190318204234/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/finaldraw/02/23/84/73/131203_finaldrawprocedures_neutral.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەم سیستەمە تا ساڵ [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] بەردەوام بوو، لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|جامی جیھانیی ١٩٩٨]] [[فیفا]] بۆ جارێکی دیکە بڕیاریدا ژمارەی وڵاتە بەشداربووەکان بەرزبکاتەوە بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە، بەمەش قۆناغی یەکەم ھەشت کۆمەڵەی بەخۆوە بینی، ھەر کۆمەڵەیەک لە چوار ھەڵبژاردە پێکھات، یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان دەگەنە قۆناغی دووەم، ئەم سیستەمەش تا [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی ٢٠٢٢]] بەکارهات بەڵام<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304061236/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/82/40/89/fs-201_12a_fwc-seededteams.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بۆ ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]] ژمارەی وڵاتە بەشداربووەکان دەگاتە ٤٨ ھەڵبژاردە بۆیە ژمارەی کۆمەڵەکانیش ئاڵوگۆری بەسەردا دێت. [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانیی ٢٠٢٢]] لە ٣٢ ھەڵبژاردە پێکدێت، بۆ ماوەی مانگێک لە وڵاتی میواندار ڕکابەری یەکتر دەکەن بەمەبەستی بردنەوەی نازناوەکە، بەسەر ھەشت کۆمەڵە دابەشکراون ھەر کۆمەڵەیەک لە چوار ھەڵبژاردە پێکدێت، یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان دەگەنە قۆناغی دووەم، شازدە ھەڵبژاردەدەگەنە ئەم قۆناغە بەپێی سیستەمێک جێگیردەکرێن بە یەک دۆڕان لە پاڵەوانییەتییەکە ھەڵبژاردەکان دەچنە دەرەوە تا لە کۆتاییدا دوو ھەڵبژاردە دەمێنەوە. لە ساڵی [[١٩٩٨]] بەپێی ڕیزبەندی ھەڵبژاردەکان لە فیفا و ئاست و شوێنی جوگرافی ھەڵبژاردەکان لە کۆمەڵەکان جێگیردەکرێن، ھەروەھا [[فیفا]] چەند یاسایەکی پەسەندکردووە لە دابەشکردنی وڵاتان بەسەر کۆمەڵەکان، لەوانە نابێت زیاتر لە دوو ھەڵبژاردەی یەک کیشوەر لە یەک کۆمەڵە بن، و نابێت لە یەکەم یاری پاڵەوانییەتییەکە دوو ھەڵبژاردەی یەک کیشوەر ڕووبەرووی یەکتر ببنەوە. ھەر ھەڵبژاردەیەکی کۆمەڵەکان سێ یاری لەگەڵ ھاوکۆمەڵەکانی خۆی دەکات، دواتر بەپێی خاڵ ڕیزبەند دەکرێن، بردنەوە سێ خاڵ، یەکسان بوون یەک خاڵ، دۆڕان ھیچ خاڵێکی لەسەر نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/99/46/55/regulationsconfederationscup2013_e.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181212052604/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/99/46/55/regulationsconfederationscup2013_e.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ئەگەری یەکسان بوون لە خالەکان پەنا دەبرێتە بەر ژمارە ئەو گۆڵانەی تۆماریان کردووە، ئەگەر لەوەش یەکسان بوون پەنا دەبرێتە بەر ژمارەی ئەو گۆڵانەی کە لێیان کراوە ئەگەر نەبوو پەنا دەبرێتە بەر گەورەترین ئەنجامی نێوان ھەڵبژاردەکە لەگەڵ ھاوکۆمەڵەکان و جیاوازی ئەو گۆڵەنەی کە لە بەینی یارییەکانی نێوان ھاوکۆمەڵەکان تۆمارکراوە، لە دواجاریش پەنا دەبرێتە بەر تیروپشکەکانی پێش پاڵەوانییەتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://ar.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/refereeing/81/42/36/lawsofthegame_2012_e.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181212013557/https://ar.fifa.com/mm/document/footballdevelopment/refereeing/81/42/36/lawsofthegame_2012_e.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دیارترین حاڵەتیش لە ساڵی ٢٠١٨ دا ڕوویدا '''قۆناغەکانی دوای قۆناغی کۆمەڵەکان''' قۆناغەکانی دوای کۆمەڵەکان بە درێژایی ساڵەکان گۆڕانکاری تێداکراوە، ساڵی ١٩٣٠ چوار ھەڵبژاردە گەیشتنە قۆناغی دووەم، ھەڵبژاردەی براوە دەگەیشتە یاری کۆتایی، ئەم سیستەمە لە ١٩٣٤، ١٩٣٨ بەکارھات، لە ساڵی ١٩٥٠ یاساکانی قۆناغی دووەم شێوەیەکی نوێی وەرگرت، یەکەمەکانی کۆمەڵەکان دەگەیشتنە ئەم قۆناغە، لە یەک کۆمەڵەدا جێگیرکران، ئەو ھەڵبژاردەیەی لە سێ یاری زۆرترین خاڵ کۆبکاتەوە دەبێتە پاڵەوان، ھەڵبژاردەی ئۆرۆگوای بە کۆکردنەوەی پێنج خاڵ نازناوەکەی بەدەست ھێنا، بۆیە ھیچ یارییەکی کۆتاییی و پلەی سێیەم ئەنجام نەدران کە تەنھا پاڵەوانییەتی جامی جیھانییە کە ئەم یاسایییەی تێدا پەیڕەوکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110615092125/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|جامی جیھانیی ١٩٥٤]] دووبارە یاساکانی قۆناغی دووەم گۆڕان، لەم ساڵەدا یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان دەگەیشتنە قۆناغی دووەم کە ھەشت ھەڵبژاردە بوون، بەبردنەوە دەگەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی، ھەڵبژاردەی دۆڕاو لە پاڵەوانییەتییەکە دەچووەدەر، ئەم یاسایە تا ساڵی ١٩٧٠ بەکارھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://fr.fifa.com/mm/document/tournament/competition/56/42/69/fifawcsouthafrica2010inhalt_f.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100601113712/http://fr.fifa.com/mm/document/tournament/competition/56/42/69/fifawcsouthafrica2010inhalt_f.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]] یاساکانی قۆناغی دووەم گۆڕانکاریان تێدا کرا. کاتێک فیفا یاسایەکی نوێی پەسەند کرد لەم ساڵانەدا، یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان دەگەیشتنە قۆناغی دووەم، جارێکی دیکە بەسەر دوو کۆمەڵە دابەش دەکران. یەکەمی کۆمەڵەکان دەگەیشتنە یاریی کۆتاییی دووەمی کۆمەڵەکان یاری پلەی سێیەمیان ئەنجام دەدا بەڵام ساڵی ١٩٨٢ بەھۆی زیادکردنی ھەڵبژاردە بەشداربووەکان ئاڵوگۆرێکی دیکە لە یاساکانی قۆناغی دووەمی جامی جیھانی کرا، لەم ساڵەدا یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان کاتێک گەیشتنە ئەم قۆناغە لە چوارکۆمەڵە جێگیرکران، یەکەمی کۆمەڵەکان دەگەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی، لەم قۆناغەش براوەکان دەگەیشتنە یاریی کۆتایی و دۆڕاوەکانیش یاری پلەی سێیەمیان ئەنجامدەدا. دوای ئەم پاڵەوانییەتییە سیستەمی کۆمەڵەکان ھەڵوەشایەوە و سیستەمی دەرچوون بە یەک دۆڕان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|جامی جیھانیی ١٩٨٦]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|جامی جیھانیی ١٩٩٠]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|جامی جیھانیی ١٩٩٤]] ، جێبەجێ کرا. لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|جامی جیھانیی ١٩٩٨]] ژمارەی بەشداربووەکان بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە زیادکران، بەم شێوەیە ١٦ ھەڵبژاردە دەگەیشتنە قۆناغی دووەم، لەم قۆناغە پێویستە یەک ھەڵبژاردە یارییەکە بباتەوە، لە ئەگەری یەکسان بوون پەنا بۆ کاتی زیادکراو دەبرا، ئەگەر یەکسان بوونەکە بەردەوام بوو لە کاتی زیادکراو، ئەوە پەنا بۆ لێدانە یەکلایکەرەوە دەبردرێت. ھەڵبژاردەی براوە دەگەیشتە قۆناغی دواتر کە بە قۆناغی ھەشت ناسراوە چونکە ھەشت ھەڵبژاردە دەمێننەوە، لەم قۆناغەش بەھەمان شێوە پێویستە یەک ھەڵبژاردە ببیاتەوە تا بگاتە قۆناغی پێش کۆتایی. لەو قۆناغەش ھەڵبژاردەی براوە دەگاتە یاری کۆتایی، ھەڵبژاردە دۆڕاوەکانیش یاری پلەی سێیەم دەکەن . ئەم سیستەمە لەو ساڵەوە تا ئێستا جێگیر کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110615092125/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_04e_fwc_formats_slots_8821.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> '''پووختەی سیستەمەکانی جامی جیھانی فیفا''' {| class="wikitable sortable" !ساڵ !وڵاتی میواندار !پاڵاوتن / یاری !ھەڵبژاردە !یاری !خوولی ١ !خوولی ٢ !قۆناغەکانی کۆتایی |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] |{{flag|Uruguay}} |بێ پاڵاوتن (بانگێشتکردن) | align="center" |13 | align="center" |18 | align="center" |4 کۆمەڵە - ٣یان ٤ ھەڵبژاردە<ref name="playoff" group="s"/> | colspan="2" align="center" |4 ھەڵبژاردە، چوونەدەرەوە بە یەک دۆڕان (براوەی یەکەمی قۆناغی کۆمەڵەکان<ref group="s">یاری بۆ دیاریکردنی پلەی سێیەم نەکرا</ref>) |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] |{{flag|Italy|1861}} |٣٢ / ٢٧ | align="center" |16 | align="center" |17 | colspan="3" align="center" |چوونەدەرەوە بە یەک دۆڕان<ref name="replay" group="s">لە پاڵەوانییەتی 1930 و 1934 لە حاڵەتی یەکسان بوون لە قۆناغی چوونە دەروەی هەڵبژاردەکان یارییەکە دووبارە دەکرایەوە، ئەم سیستەمە تا پاڵەوانییەتی 1970 درێژەی هەبوو دواتر [[لێدانەکانی یەکلاکەرەوە (تۆپی پێ)|لێدانە یەکلایکەرەوەکان]] بەکارهات لە حاڵەتی یەکسان بوونی نێوان هەڵبژاردەکان لە کاتی ئاسایی و دواتریش زیاکراو.</ref> |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] |{{flag|France}} |٣٧ / ٢١ | align="center" |16<ref group="s">نەمسا کشایەوە لە پاڵاوتن، بۆیە تەنها 15 هەڵبژاردە مانەوە</ref> | align="center" |18 | colspan="3" align="center" |چوونەدەرەوە بە یەک دۆڕان<ref name="replay" group="s"/> |- | colspan="8" |'''''جامی جیھانی لە ساڵەکانی ١٩٤٢، ١٩٤٨ بەھۆی جەنگی جھانی دووەمەوە ئەنجام نەدران .''''' |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] |{{flag|Brazil}} |٣٤ / ١٩ | align="center" |16<ref name="wd3" group="s">هندستان و سکۆتلەندا و تورکیا لە پاڵەوانییەتییەکە کشانەوە، بۆیە مانەوە13 هەڵبژاردە ئەمەش وای کرد کۆمەڵەکان دوو و سێ هەڵبژاردەی بن.</ref> | align="center" |22 | align="center" |4 کۆمەڵە - ٤ ھەڵبژاردە<ref name="wd3" group="s"/><ref name="playoff" group="s"/> | colspan="2" align="center" |4 ھەڵبژاردە (براوەی یەکەمی قۆناغی کۆمەڵەکان) |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] |{{flag|Switzerland}} |٤٥ / ٣٣ | align="center" |16 | align="center" |26 | align="center" |4 کۆمەڵە - ٤ ھەڵبژاردە<ref group="s">Each group had two seeded and two unseeded teams; the seeded teams played only unseeded teams and vice versa.</ref><ref name="playoff" group="s">Up to 1958, [[Group tournament ranking system#Tiebreaker criteria|ranking ties in groups]] were to be broken via a [[One-game playoff|playoff]]; this only happened in 1954 and 1958. Since 1962, all ties are broken by [[goal average]] or [[goal difference]].</ref> | colspan="2" rowspan="5" align="center" |8 ھەڵبژاردە، چوونە دەرەوە بە یەک دۆڕان (لە یەکەم و دووەمی کۆمەَلەکان پێکھاتوون) |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]] |{{flag|Sweden}} |٥٥ / ٤٦ | align="center" |16 | align="center" |35 | align="center" |4 کۆمەڵە - ٤ ھەڵبژاردە<ref name="playoff" group="s"/> |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]] |{{flag|Chile}} |٥٦ / ٤٩ | rowspan="3" align="center" |16 | rowspan="3" align="center" |32 | rowspan="5" align="center" |4 کۆمەڵە - ٤ ھەڵبژاردە |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]] |{{flag|England}} |٧٤ / ٥١ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] |{{flag|Mexico}} |٧٥ / ٦٨ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]] |{{flag|West Germany}} |٩٩ / ٩٠ | rowspan="2" align="center" |16 | rowspan="2" align="center" |38 | rowspan="2" align="center" |2 کۆمەڵەی، ٤ ھەڵبژاردە (براوەی یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکانی خولی یەکەم) | rowspan="2" align="center" |کۆتایی (یەکەمی کۆمەڵەکانی خولی دووەم)<ref name="tp" group="s">The third-place match was contested by the round 2 group runners-up</ref> |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] |{{flag|Argentina}} |١٠٧ / ٩٥ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] |{{flag|Spain}} |١٠٩ / ١٠٣ | align="center" |24 | align="center" |52 | rowspan="4" align="center" |4 کۆمەڵە - ٦ ھەڵبژاردە | align="center" |4 کۆمەڵە، ٣ ھەڵبژاردە (یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکانی خولی یەکەم) | align="center" |4 ھەڵبژاردە، چوونە دەرەوە بۆ یەک دۆڕان (یەکەمی کۆمەڵەکانی خولی دووەم) |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]] |{{flag|Mexico}} |١٢١ / ١١٠ | rowspan="3" align="center" |24 | rowspan="3" align="center" |52 | colspan="2" rowspan="3" align="center" |16 ھەڵبژاردە، دەرچوون بە یەک دۆڕان (یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان لەگەڵ باشترین ٤ ھەڵبژاردەی پلەی سێیەم گەیشتنە ئەم قۆناغە) |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] |{{flag|Italy}} |١١٦ / ١٠٣ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] |{{flag|United States}} |١٤٧ / ١٣٠ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] |{{flag|France}} |١٧٤ / ١٦٨ | rowspan="7" align="center" |32 | rowspan="7" align="center" |64 | rowspan="7" align="center" |4 کۆمەڵە - ٨ ھەڵبژاردە | colspan="2" rowspan="7" align="center" |16 ھەڵبژاردە، دەرچوون بە یەک دۆڕان (یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان گەیشتنە ئەم قۆناغە) |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] |{{flag|South Korea}} {{ھن}}{{flag|Japan}} |١٩٩ / ١٩٣ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] |{{flag|Germany}} |١٩٨ / ١٩٤ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] |{{flag|South Africa}} |٢٠٥ / ٢٠٠ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] |{{flag|Brazil}} |٢٠٤ / ٢٠٣ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] |{{flag|Russia}} |٢١٠ / ٢٠٨ |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] |{{flag|Qatar}} | |- |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]] |{{flag|Canada}} {{ھن}}{{flag|Mexico}} | | align="center" |''48'' | align="center" |80 | align="center" |16 کۆمەڵە - ٣ ھەڵبژاردە | colspan="2" align="center" |32 ھەڵبژاردە، دەرچوون بە یەک دۆڕان (یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکان لە خولی یەکەم) |} == ھەڵبژاردنی وڵاتی میواندار == [[پەڕگە:Women's World cup hosts.png|وێنۆک|332x332پیکسڵ|نەخشەی میوانداری جامی جیھانیی فیفا، ١٩٣٠–٢٠٢٢. سەوز: جارێک؛ سەوزی تۆخ: دوو جار؛ سەوزی سووک: پلانی بۆ دانراوە]] ھەڵبژاردنی وڵاتی میواندار، ئەرکێکی گرانی فیفایە، لە سەرەتادا وڵاتی خانەخوی لە کۆبوونەوەکانی فیفا دیاری دەکران، شوێنی بەرێوەچوون بەردەوام جێگای مشتومر بوون، چونکە گەشتکردن بۆ وڵاتان لەو کاتەدا ئاسان نەبوون. ئەمەش لە یەکەم پاڵەوانییەتی بە ڕوونی دیار بوو کاتێک تەنھا چوار ھەڵبژاردەی کیشوەری ئەوورپا بەشدارییان کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} WORLD CUP {{!}} History {{!}} Uruguay 1930|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181007110940/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1632000/1632201.stm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بەھۆی ئەوەی گەشتکردن بۆ ئەمریکای باشوور، سێ ھەفتەی دەخایەند. جگە لەوەش کاتێک جامی جیھانیی ١٩٣٨ بۆ دووەم جار لە [[ئەورووپا]] ڕێکخرایەوە، [[ئەرژەنتین]] و [[ئوروگوای]] بایکۆتیان کرد، چونکە بڕوا وابوو ڕێکخستنی پاڵەوانییەتەکە بە شێوەی نۆرە بێت،<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Moinzadeh|یەکەم=Mehdi|سەردێڕ=YOUTOPIA/ABOUT:BLANK|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1515/9783839439555-025|ئیش=In Zukunft!|پەڕەکان=٢٨٧–٣٠٢|بڵاوکەرەوە=transcript Verlag|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> لە دوای جامی جیھانیی ١٩٥٨ بۆ ئەوەی بایکۆت و مشتومڕ دروست نەبێت تا ساڵی ١٩٩٨ ڕێکخستنی پاڵەوانییەتییەکە لە نێوان وڵاتانی ئەورووپا و کیشوەری [[ئەمریکای باشوور]]، [[ئەمریکای باکوور|باکوور]] بگۆڕدرێت؛ بەڵام دوای ئەوە لە ٢٠٠٢ چووە [[ئاسیا]] کە [[کۆریای باشوور]] و [[ژاپۆن]] میواندار بوون، ئەمەش یەکەمجار بوو لە دەروەی ئەو سێ کیشووەرە یارییەکانی ئەنجام بدرێت ھەروەھا یەکەمجاریش بوو دوو وڵات پێکەوە میوانداریی جامی جیھانیی فیفا بکەن. دواتر لە ساڵی ٢٠١٠ مافی میوانداریکردن درا بە [[باشووری ئەفریقا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=Fifa end World Cup rotation policy - Mail & Guardian Online: The smart news source|ناونیشان=http://za.mg.co.za/article/2007-10-29-fifa-end-world-cup-rotation-policy|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100720070353/http://za.mg.co.za/article/2007-10-29-fifa-end-world-cup-rotation-policy|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سیستەمی ھەڵبژاردن گۆرادرا بۆ دەنگدانی نھێنی، حەوت ساڵ پێشتر وڵاتی میواندار دەستنیشاندەکەن، ھەرچەندە دیارکردنی وڵاتی میوانداری ٢٠٢٢، ھاوکاتی دیاریکردنی میوانداری جامی جیھانیی ٢٠١٨ بوو. ھەر وڵاتێکی ئەندامی [[فیفا]] ئارەزووی میوانداریکردنی پاڵەوانییەتییەکەی ھەبێت لە ڕێگای فۆرمێکەوە داواکاری پێشکەش دەکات، سەرجەم ئەو مەرجانەی کە پێویستە لە کاتی داواکارییەکە ھەبێت دەخەنە ڕوو. لەگەڵ نامەی پشتیوانی حکوومەت بۆ دابینکردنی خەرجییەکان، بەو شێوەیە کاند بە شێوەیەکی فەرمی ڕادەگەیەنرێت، پاش ئەمە کۆمەلێک لە پشکێنەرانی فیفا بەمەبەستی دڵنیابوونەوە لەو مەرجانەی پێویستە ھەبن بۆ میوانداریکردنی پاڵەوانییەتییەکە سەردانی وڵاتی داواکار دەکەن، بە ڕاپۆرتێک سەرنج و بۆچوونەکانی خۆیان بۆ فیفا بەرزدەکەنەوە، دواتر فیفا لە بۆنەیەکدا لە ڕێگای دەنگدانەوە بڕیار لەسەر وڵاتی میواندار دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Randolph|یەکەم=Justin|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=How Does a Country Get to Host the World Cup? (Explained!)|ناونیشان=https://soccerknowledgehub.com/how-does-a-country-get-to-host-the-world-cup/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Soccer Knowledge Hub|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230516194455/https://soccerknowledgehub.com/how-does-a-country-get-to-host-the-world-cup/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەرچەندە پاڵەوانێتی ساڵی ٢٠٢٢ ھاوکات لەگەڵ ھەڵبژاردنی میوانداری پاڵەوانێتیی ٢٠١٨ ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=L'étrange choix du Qatar pour la Coupe du Monde 2022 - Libération|ناونیشان=http://www.liberation.fr/sports/01012305952-l-etrange-choix-du-qatar-pour-la-coupe-du-monde-2022|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121012020821/http://www.liberation.fr/sports/01012305952-l-etrange-choix-du-qatar-pour-la-coupe-du-monde-2022|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[مەکسیک]]، [[فەڕەنسا]]، [[ئیتاڵیا]]، [[ئەڵمانیا]] و [[بەڕازیل]] ھەریەکەیان دووجار مافی بەرێوەبردنی یارییەکانیان بەدەستھێناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Macfarlane|یەکەم=Andy|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=World Cup Facts: Incredible, Fun Facts Every Fan Should Know|ناونیشان=https://historyofsoccer.info/world-cup-facts|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=History Of Soccer|زمان=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230608060455/https://historyofsoccer.info/world-cup-facts|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاریگای ئازتێکا لە مەکسیکۆ سیتی تاکە یاریگایە کە دوو جار میوانداریی یاری کۆتاییی کردووە. ھەروەھا دوای یاری کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ [[یاریگای ماراکانا]]ی شاری [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ دی ژانیرۆ]] بوو بە دووەم یاریگا دوو جار میوانداریی یاریی کۆتایی بکات، دوای ئەوەی ساڵی ١٩٥٠ یەکەمجار میوانداریی کرد، ھەرچەند لەو کاتەدا یاریی کۆتایی نەبوو بەڵکو یاریی کۆمەڵەکانی قۆناغی دووەم بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Planet World Cup - 1950 - Overview|ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1950/wc50index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.planetworldcup.com}}</ref> {|class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ |- ! scope="row" | کۆنفیدریاسۆن ! scope="col" | گشتی ! scope="col" class="unsortable" | خانەخوێ و ساڵەکان |- | '''''[[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|ئاسیا]]''''' | ٢ | {{flagicon|South Korea}} {{flagicon|Japan}} [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|2002]], {{flagicon|Qatar}} '''''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]''''' |- | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|ئەفریقا]] | ١ | {{flagicon|South Africa}} [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] |- | '''''[[یەکێتیی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور|کۆنمێبۆڵ]]''''' | ٤ | {{flagicon|Mexico}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|1970]], {{flagicon|Mexico}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|1986]], {{flagicon|United States}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|1994]], {{flagicon|Canada}} {{flagicon|Mexico}} {{flagicon|United States}} '''''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]]''''' |- | '''[[کۆنکاکاف]]''' | ٥ | {{flagicon|Uruguay}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|1930]], {{flagicon|Brazil}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|1950]], {{flagicon|Chile}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|1962]], {{flagicon|Argentina}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|1978]], {{flagicon|Brazil}} [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] |- | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|ئۆقیانووسیا]] | ٠ | |- | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|ئەورووپا]] | ١١ | {{flagicon|Italy}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|1934]], {{flagicon|France}} [[جامی جیھانیی فیفای 1938|1938]], {{flagicon|Switzerland}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|1954]], {{flagicon|Sweden}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|1958]], {{flagicon|England}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|1966]], {{flagicon|Germany}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|1974]], {{flagicon|Spain}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|1982]], {{flagicon|Italy}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|1990]], {{flagicon|France}} [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|1998]], {{flagicon|Germany}} [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|2006]], {{flagicon|Russia}} [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] |} == ھێماکان == === جامی قارەمانییەتییەکە === جامی جیھانیی فیفا جامێکی زێڕینە و خەڵاتی براوەی پاڵەوانییەتییەکەیە، تا ئێستا دوو جۆری لێ بەرھەم ھێنراوە، جامی ژۆل ڕیمێ لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] و جامی جیھانیی نوێ لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] تا ئێستا. یەکەم جام ناوی «جامی سەرکەوتن» بوو بەڵام دواتر وەک ڕێزلێنانێک لە سەرۆکی سێیەمی فیفا ناوەکەی گۆڕا بۆ جامی [[ژول ڕیمێ]] کە خاوەنی بیرۆکەی جێبەجێکردنی پاڵەوانییەتییەکە بوو؛ بەڵام دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٠ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] نازناوەکە بۆ جاری سێیەم بەدەست دەھێنێت، جامەکەی بۆ ھەمیشە پێشکەش کرا و بووە موڵکی خۆیان. بۆیە [[فیفا]] بیری لە دروستکردنی جامێکی نوێ کردەوە. لە ١٩٧٤دا ئەو جامەی ئێستا ھەیە دروست کرا؛ بەڵام ئەو جامەی کە پێشکەشی بەڕازیل کرا لە ١٩٨٣دا دزرا و تا ئێستایش نەدۆزراوەتەوە، وا بیردەکرێتەوە ئەم جامە لەلایەن دزەکانەوە توانرابێتەوە و لە ناوبرابێت. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]]، زۆرترین جار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە لە ساڵەکانی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]. ھەروەھا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی ئیتالیا]] لە ساڵەکانی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]. لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا]] لە ساڵەکانی :[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] چوار جار نازناوەکەیان بەدەست ھێناوە. جگە لە چەند ھەڵبژاردەیەکی دیکەش. دوایین پاڵەوانییەتیش لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|ڕووسیا]] بوو کە ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] بوو بە پاڵەوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Pussy Riot claims responsibility as four invade World Cup field|ناونیشان=https://nypost.com/2018/07/15/pussy-riot-claims-responsibility-as-four-invade-world-cup-field/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180717143612/https://nypost.com/2018/07/15/pussy-riot-claims-responsibility-as-four-invade-world-cup-field/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === جامی ژول ڕیمێ === [[پەڕگە:Djalma Santos.jpg|وێنۆک|وێنەی یاریزانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیلی]] دژالما سانتۆس براوەی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨]]، لەگەڵ کۆپییە دروستکراوەکەی جامی ژۆل ڕێمی پاش ئەوەی لە ساڵی ١٩٨٣ دزرا.]] جامەکە لەلایەن پەیکەرتاشی فەڕەنسی ئابێل لافلیۆر دیزاین کراوە، بە زێڕ ڕووپۆش کراوە، بنکەکەی بە کەڵک وەرگرتن لە مەڕمەری سپی دروست کراوە. پاشان لە ١٩٥٨دا لە جیاتی مەڕمەڕی سپی مادەی بنکەکەی بە لاجیۆری شین دروست کرا. بەرزییەکەی ٣٥ سانتیمەتر و کێشەکەی ٣٫٥ کیلۆگرام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com – Jules Rimet Cup|ناونیشان=http://www.fifa.com/classicfootball/history/worldcup/julesrimettrophy.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130318114431/http://www.fifa.com/classicfootball/history/worldcup/julesrimettrophy.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە دیزاینەکەدا خانمێکی باڵدار کە نیشانەی یەکێک لە خواوەندەکانی یۆنانیی کۆن بووە بەدی دەکرێت، لەسەرسەری دەفرێک دانراوە وەک ھێمایەک بۆ براوەی جامەکە. لە خواریشەوە بنکەیەکی چوار لای ھەیە، تێیدا ناوی وڵاتە براوەکانی جامی جیھانیی فیفا لە ١٩٣٠ تا ١٩٧٠ نەخشێن دراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Borissov|یەکەم=Roman|دوایین٢=Footballwood.com|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA World Cup trophy history, design, weight & size - ⚽ FootballWood.com|ناونیشان=https://www.footballwood.com/fifa-world-cup-trophy-history-design-weight-size/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=https://www.footballwood.com/|زمان=en-GB|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180614195417/https://www.footballwood.com/fifa-world-cup-trophy-history-design-weight-size.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەکاتی جەنگی جیھانی دووەم جێگری سەرۆکی ئەو کاتەی فیفا و سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی ئیتالیا دکتۆر ئۆتۆرینۆ پاراسی، لەنێو سندووقی پێڵاوەکانی لەژێر جێگای خەوتنەکەی بە درێژایی جەنگەکە جامەکەیپ اراستیلە کەوتنە دەست ھێزە داگیرکەرەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=WorldFIFA|ناونیشان=http://www.ddinews.com/FIFA/FIFA%20World%20Cup%20history|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060714160338/http://www.ddinews.com/FIFA/FIFA%20World%20Cup%20history|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای دوو ساڵ لە تەواوبوونی جەنگەکە جامەکە ھێنرایە دەرەوە، ڕەوانەی [[بەڕازیل]] کرا بەھۆی میوانداریکردنی پاڵەوانییەتییەکە لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] لەو وڵاتە. ئەم جارمە دووجار دزراوە، ساڵی ١٩٦٦ چەند مانگێک پێش دەستپێکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦]] جامەکە لەلایەن کەسێکەوە دزرا. ئەمەش دوای ئەوەی یەکێتیی تۆپی پێی بەریتانیا بڕیاریدا جامەکە لە یەکێک لە پێشانگاکانی لەندەن دابنێت بە مەبەستی لە نزیکەوە بینینی لەلایەن سەردانیکەران و ھەوادارانی تۆپی پێ. دواتر لە ڕێگای سەگێگی ڕەنگ سپی و ڕەش کە ناوی پیکڵز بوو لە یەکێک لە گەڕەکەکانی باشووری [[لەندەن]] لە پەنای دیوارێکدا دەدۆزێتەوە، لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣ بۆ جارێکی دیکە جامی ژۆل ڕیمێ دزرایەوە، لە نووسینگەی یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیل لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]] [[بەڕازیل]] بەڵام نەتوانرا بدۆزرێتەوە، وا گومان دەکرێت جامەکە توانرابێتەوە. لەگەڵ ئەوەی لە ٢٠١٥دا پۆلیسی بەڕازیل بنکەی جامەکەی دۆزییەوە کە ناوی ھەڵبژاردە براوەکانی تێدا نەخشێندرا بوو. [[فیفا|یەکێتیی تۆپی پێی جیھانی]] (فیفا) بۆ جارێکی دیکە کۆپییەکی جامەکەی دروست کردەوە و پێشکەشی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیلیان]] کردەوە، لە ئێستادا لە گەنجینەی یەکێتییەکە بەتوندی پارێزگاری لێ دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gadsby|یەکەم=Paul|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=World Cup mystery: what happened to the original Jules Rimet trophy?|ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/2014/jun/13/world-cup-mystery-what-happened-jules-rimet-trophy|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bellos|یەکەم=Alex|ناونیشان=http://archive.org/details/futebolbrazilian0000bell|سەردێڕ=Futebol: the Brazilian way of life|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=New York: Bloomsbury|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٢٣٤-٢٥٠-٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Piece of original World Cup found|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30792514|newspaper=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref> پێنج ھەڵبژاردەی تۆپی پێ بوونە خاوەنی جامی جامی ژۆل ڕیمێنت، ھەڵبژاردەی بەڕازیل سێ جار ئەم جامەی بەدەست ھێناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|سەردێڕ=migrationid:060703fr_archive01{{!}} Search: The New Yorker|ناونیشان=http://www.newyorker.com/archive/content/articles/060703fr_archive01|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=archive.is|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120907052821/http://www.newyorker.com/archive/content/articles/060703fr_archive01|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەویش لە ساڵەکانی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] لە دوای ئەو ھەریەکە لە ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ئۆروگوای]]<ref name="FIFA2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref><ref name="FIFA2"/> لە ساڵەکانی: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتالیا]] لە ساڵەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای 1938|1938]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Planet World Cup – 1934 – Final|ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1934/wc34final.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171117165857/http://www.planetworldcup.com/CUPS/1934/wc34final.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Planet World Cup – 1938 – Final|ناونیشان=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1938/wc38final.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.planetworldcup.com}}</ref> دوو جار جامەکەیان بردەوە، پاشان ھەڵبژاردەی ئەلمانیای ڕۆژاوا لە [[جامی جیھانیی فیفای 1954|1954]]<ref name="FIFA2"/> و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا]] لە [[جامی جیھانیی فیفای 1966|1966]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=PA Images|ناونیشان=https://www.paimages.co.uk/collections/2690|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=paimages.co.uk}}</ref> بۆ یەکەم جار لە مێژووی خۆیاندا بەدەستیان ھێنا. ئەم جامە تا ساڵی ١٩٧٠ بەو شێوەیە ماوەیە. دوای ئەوەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] بۆ جاری سێیەم نازناوەکەی بەدەست ھێنا بۆ ھەمیشە جامەکەی پێ بەخشرا.<ref name="web.archive.org2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=FIFA World Cup™ - Previous Editions – FIFA.com|ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150609003426/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/index.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> '''جامی فیفا''' [[پەڕگە:FIFA World Cup Trophy (Ank Kumar, Infosys Limited) 03.jpg|وێنۆک]] لە دوای [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠ەوە]] یەکێتیی تۆپی پێی فیفا جامێکی نوێیان دروست کرد و ناویان نا (جامی پاڵەوانییەتیی جامی جیھانیی فیفا)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=FIFA.com – Trophy|ناونیشان=http://www.fifa.com/aboutfifa/marketing/marketing/fifaassets/trophy.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110615085459/http://www.fifa.com/aboutfifa/marketing/marketing/fifaassets/trophy.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> کە ٧ دیزایینەری شارەزای ئەوکات ٥٣ جۆر جامیان دروست کرد، دواجار دیزایینی (سیلڤیۆ ڤارانیگا)ی [[ئیتالیا|ئیتاڵیایی]] ھەڵبژێردرا، ئەو جامە بە ڕێژەی %٧٥ بە زێڕ عەیارە ١٨ ڕووپۆشکراوە و بەرزییەکەی ٣٦ سانتیمە و کێشی ٦ کیلۆ و ١٧٥ گرام بوو، لەو کاتەوە (لە ١٩٧٤) تا ئێستا ھیچ جامێکی تازە دروست نەکراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Chemistry of the World Cup Trophy – Periodic Table of Videos – YouTube|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=GuCgElVlZhk|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171216013905/https://www.youtube.com/watch?v=GuCgElVlZhk|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> کۆپییە ڕاستەقینەکەی لەلایەن فیفاوە پارێزراوە لە یاریی کۆتایی دەدرێت بەو ھەڵبژاردەیەی دەبێتە پاڵاوان دواتر لێی وەردەگیرێتەوە و کۆپییەکی دیکە لە جامەکە وەردەگرێت. ھەر ھەڵبژاردەیەک جامەکەی بردەوە، ناوی ئەو ھەڵبژاردەیەی لە خوارەوەی جامەکە دەنەخشێندرێت و دەیدرێتێ تا ئەو کاتەی پاڵەوانێکی تازە دیاری دەکرێت، کە ھەڵبژاردەیەکی دیکە بووە پاڵەوانی جامەکە، ئەو جامە دەدرێتە ئەو ھەڵبژاردەیە و جامێکی ھاوشێوە ڕوپۆشکراو بە زێڕ دەدرێتە ھەڵبژاردەی پاڵەوانی پێشوو، بەو شێوەیە زنجیرەکە بەردەوام دەبێت. ئەو جامە ناگۆڕێت تا ئەو کاتەی ئەو شوێنە تایبەتەی بۆ نەخشاندنی ناوی ھەڵبژاردەکان لە جامەکەدا بۆشایی تێدا بمێنێت، کە ئەوەیش لە ٢٠٣٨دا تەواو دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} Photo Galleries {{!}} Photos of the Day {{!}} Saturday's photos of the day|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/photo_galleries/photos_of_the_day/4767931.stm|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180614174357/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/photo_galleries/photos_of_the_day/4767931.stm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/89/100thingsyouneedtoknowaboutthefifaworldcup.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120719142644/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mencompwc/51/97/89/100thingsyouneedtoknowaboutthefifaworldcup.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> شێوەی دوو مرۆڤ لەکاتی خۆشحاڵی و بەرزکردنەوەی دوودەستی لەجامەکە نەخشێنراوە لە ناوەڕراستیدا تۆپێکی ھاوشێوەی گۆی زەوی دروست کراوە. === ماسکۆت === ماسکۆت کە لە وشەی mascotte فەڕەنسی وەرگیرراوە ئاماژەیە بۆ بووکەڵەیەک لەسەر شێوزی [[کارتۆن]]ی یاخود ئاژەڵ بۆ پاڵەوانییەتییە وەرزشییەکان بەکاردێت، ھەروەھا بەگشتی بۆ مەبەستی بانگەشە و بە بازاڕکردن بەکاردەھێنرێت، جگە لەوەی بۆ بەخشینیی خۆشییە لەنێو جەماوەردا. ھەروەھا لە کلیپی [[ئەنیمەیشن]] یان لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=World Cup Willie's sporting mascot legacy - BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/uk-england-18430665|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180619083547/https://www.bbc.com/news/uk-england-18430665|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> جگە لەوەش لە کارە [[خێرخوازی]]یەکاندا بەکاردێت. ماسکۆت بۆ یەکەمجار لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦ لەلایەن بەرپرسانی ئینگلیزەوە ھەڵبژێردرا دواتر ئەندامانی یەکێتیی تۆپی پێی نێودەوڵەتی ([[فیفا]]) بڕیاریاندا ماسکۆتێکی تایبەت بۆ جامەکە دابنێن و ئاماژە بە وڵاتی ئینگلیزی بێت، بۆیە ماسکۆتی (شێری ویلی) دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=World Cup Willie's sporting mascot legacy|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/uk-england-18430665|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=en-GB}}</ref>دیزاینەکانی ماسکۆت ھێماکان پیشان دەدەن کە نوێنەرایەتی تایبەتمەندییەکی وڵاتی خانەخوێ دەکەن وەک (جل و بەرگ، ڕوەک، ئاژەڵ و ھتد..).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=mascot {{!}} Search Online Etymology Dictionary|ناونیشان=https://www.etymonline.com/search?q=mascot|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.etymonline.com}}</ref>زابیڤاکایە کە ماسکۆتی مۆندیالی ٢٠١٨ی ڕووسیایە. گورگێکە بە پشمی قاوەیی و سپییەوە، کراسێکی لەبەردایە و لەسەری نووسراوە “ڕووسیا ٢٠١٨” و چاویلکەیەکی وەرزشی پرتەقاڵی لە چاودایە، لە جلەکەیدا تێکەڵەیەک لە ڕەنگی سپی و شین و سوور بەکارھاتووە بۆ نیشاندانی ڕەنگە نیشتمانییەکانی ھەڵبژاردەی ڕووسیا. ھەڵبژردنی ماسکووەتەکە بە دەنگدانی ئۆنلاین بووە، بە بەشداریی زیاتر لە یەک ملیۆن دەنگدەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Wolf chosen as 2018 FIFA World Cup Official Mascot and named Zabivaka™ - FIFA.com|ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2016/m=10/news=wolf-chosen-2018-fifa-world-cup-official-mascot-and-named-zabivaka-2845435.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180411215814/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2016/m=10/news=wolf-chosen-2018-fifa-world-cup-official-mascot-and-named-zabivaka-2845435.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>دوایین ماسکۆت (لەعیبە) کە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانیی٢٠٢٢]]ی [[قەتەر]] نمایشکرا، کە بە شێوەی باڵاپۆشی عەرەبی (عابا) دیزاین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The 2022 World Cup mascot: La'eeb makes a stir on social media|ناونیشان=https://www.marca.com/en/world-cup/2022/04/01/62475ef046163fac558b460d.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=MARCA|زمان=en}}</ref>[[پەڕگە:Zabivaka-Maskottchen. 2H1A1576WI.jpg|وێنۆک|زابیڤاکایە کە ماسکۆتی مۆندیالی ٢٠١٨ی ڕووسیایە]] === تۆپی فەرمی === تۆپی جامی جیھانی یاخودی تۆپی مۆندیال ئەو تۆپەیە کە لە پاڵەوانییەتییەکە بەکاردەھێنرێت، ھەرجارێک بە دیزاینێکی جیاواز دروستدەکرێت. لە یاریی کۆتایی جامی جیھانیی ١٩٣٠ کە لە نێوان ھەڵبژاردەی ئەرژەنیتن و ئۆرگوای ئەنجامدرا ناکۆکی لەسەر تۆپەکە دروست بوو ھەر بۆیە دوو تۆپ بەکارھات، تۆپی یەکەم لەلایەن ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین دابین کرا بوو بەناوی تاینێنتۆ لە گێمی یەکەمی یارییەکە بەکارھات بە ئەنجامی ٢–١ پێکەوتنی بەدەستھێنا؛ بەڵام لە گێمی دووەم ھەڵبژاردەی ئۆرگوای کە وڵاتی میوانداریش بوو تۆپێکی دیکە بەکارھێنرا کە قەبارەکەی گەورەتر و قورستر بوو، ئۆرگوای ٢–٤ پێشکەوتنی بەدەستھێنا و نازناوەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com - Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|ناونیشان=http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131128080230/http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر یەکێتیی تۆپی پێی جیھانی بڕیاریدا بە بەکارھێنانی یەک تۆپی فەرمی بە شێوەیەکی ستانداردی دیارکراو لە سەرجەم یارییەکان بەکاربێت. لە ساڵی ١٩٣٤ کەوتە بواری جێبەجێ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=federale 102 MUNDIAL DE ITALIA DE 1934 italy world cup|ناونیشان=http://www.balones-oficiales.com/1934.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180519144824/http://www.balones-oficiales.com/1934.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>ساڵی ١٩٦٢ ئەدیداس وەک بەرھەمھێنەری سەرەکی تۆپی جامی جیھانیی فیفا دەستنیشانکرا، ئەرکی دروستکردن و دیزانی کردنی تۆپەکانیش لەلایەن کۆمپیانیاکەوە لە ساڵی ١٩٧٠ تا تا ئێستا ئەنجامدەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA.com - Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|ناونیشان=http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131128080230/http://footballs.fifa.com/Football-Facts/FIFA-World-Cup-Footballs|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم تۆپیش کە کۆمپانیاکە دروستی کرد بۆ جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠ بوو بە ناوی تێلستاری کە لە ساڵی ١٩٧٤ بەکارھاتەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Official World Cup Match Balls|ناونیشان=http://www.soccerballworld.com/HistoryWCBalls.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180919081334/http://www.soccerballworld.com/HistoryWCBalls.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ تۆپێکی دیکەی بەناوی تانگۆ دروست کرد؛ کە بەھەمان شێوە لە ساڵی ١٩٨٢ بە کەمێک دیزاینی جیاوازتر بەکارھاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Anyone else into collecting soccer balls? - Page 30 - Sports Archive - Nightly.Net|ناونیشان=https://nightly.net/topic/20891-anyone-else-into-collecting-soccer-balls/page-30|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200313185345/https://nightly.net/topic/20891-anyone-else-into-collecting-soccer-balls/page-30|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ساڵی ١٩٨٦ کۆمپانیا ئەڵمانییەکە یەکەم تۆپی تایبەت بە جامی جیھانی و بەدەست درومانی بە ناوی ئازاتێکا ڕاگەیاند. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٠ پەردەی لەسەر تۆپێکی نوێ لادرا بە ناوی ئیترۆسکۆ یونیکۆ، ھەروەھا ساڵی ١٩٩٤ تۆپی ئەدیداس کوێسترا دروست کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Official 1994 World Cup Ball Adidas Questra -|ناونیشان=https://soccerballworld.com/world-cup-1994-ball-adidas-questra/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref> لە جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ کۆمپیانییەکە یەکەم تۆپی فرە ڕەنگی بە ناوی کوێسترا دروست کرد ئەمەش یەکەمجاربوو لە مێژووی پاڵەوانییەتییەکەدا تۆپێکی ڕەنگی بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=1998: adidas Tricolore - FIFA.com|ناونیشان=http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=28402.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131002210229/http://www.fifa.com/worldcup/archive/germany2006/news/newsid=28402.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> داھێنانەکانی کۆمپیانییەکە بەوەند نەوەستایەوە بەڵکو لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢ یەکەم تۆپی بە جیاوازتر لە دیزاینەکانی پێشووی بە ناوی ئەدیداس فیڤێرنۆڤا دروست کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fevernova is official match ball of World Cup 2002 {{!}} Football Balls Database|ناونیشان=https://football-balls.com/ball-details/fevernova-official-match-ball-of-world-cup-2002-in-japan-and-south-korea|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=football-balls.com|زمان=en}}</ref> کە سێ دیزاینی لەسەر نەخشاندبوو پاشان لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ تۆپی تیمگەیست دروست کرد کە لەلایەن زۆرێک لە وەرزشوانان بەگشتی و گۆڵپارێزان بە تایبەتی ڕەخنەی لێ گیرا بەھۆی ئەوەی پێشبینیکردنی جووڵەی تۆپەکە قوورس بوو بۆ گرتنەوەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=In a steamy Thai factory, soccer ball makers put their stamp on the World Cup - Business - International Herald Tribune - The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/07/02/business/worldbusiness/02iht-ball.2100557.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180830005141/https://www.nytimes.com/2006/07/02/business/worldbusiness/02iht-ball.2100557.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>کۆمپیانییەکە دووجۆری لێ بەرھەم ھێنا دانەیەکی تایبەت بە یاریی کۆتایی بە ڕەنگی زێرین دروست کرد. بۆ ساڵی ٢٠١٨ کۆمپیانیاکە ئەدیداس تێلستاری ڕاگەیاند کە تێکەڵەیەک بوو لە دیزاینی تۆپی جامی جیھانیی ١٩٧٠ ئەمەش وەک بیرەوەرییەک بۆ یەکەم بەرھەمی کۆمپانیاکە کە لە ساڵی ١٩٧٠ بەرھەمی ھێنابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fifa World Cup 2018 ball unveiled by adidas|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2017/11/09/fifa-world-cup-2018-ball-unveiled-adidas/|newspaper=The Telegraph|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|issn=0307-1235|زمان=en-GB|یەکەم=Callum|دوایین=Davis}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Messi, Kaká, Zidane, Podolski... Astros lançam bola da Copa da Rússia: Telstar 18 {{!}} copa do mundo {{!}} Globoesporte|ناونیشان=https://globoesporte.globo.com/futebol/copa-do-mundo/noticia/messi-kaka-zidane-podolski-astros-lancam-bola-da-copa-da-russia-telstar-18.ghtml|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612141432/https://globoesporte.globo.com/futebol/copa-do-mundo/noticia/messi-kaka-zidane-podolski-astros-lancam-bola-da-copa-da-russia-telstar-18.ghtml|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === نیشانەی پاڵەوانانی فیفا === ھەڵبژاردە براوەکانی جامی جیھانیی فیفا بە دانانی ئەسییتێرەی زێرین لە سەردرێسەکانیان ئاماژە بە ژمارەی بردنەوەی نازناوەکە دەدەن. لە ئەیلوولی ٢٠٠٨ فیفا بڕیاریدا نیشانەیەکی تایبەت بەبراوەکانی جامەکە دروست بکات لە یارییە فەرمییەکاندا. ھەڵبژاردەی ئیتالیا یەکەم ھەڵبژاردە بوو نیشانەی تایبەتی وەرگرت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=First 'FIFA World Champions Badge' presented to Italy - FIFA.com|ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=868119/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140715081128/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=868119/index.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بە شێوەیەکی گشتی ھەڵبژاردە براوەکانی جامی جیھانیی فیفا مافی خۆیانە کە ئەستێرەی زێڕین لەسەر درێسەکانیان دابنێن وەک ھیمایەک بۆ ژمارەی نازناوەکانیان، ھەڵبژاردەی بەڕازیل بۆ یەکەم جار ئەستێرەی لەسەر درێسەکەی دانا لە ساڵی ١٩٧٤، و ھەڵبژاردەکانی ئیتالیا و ئەڵمانیا لە سالی ١٩٩٠ ئەستێرکانیان دانا، پاشان فەڕەنسا لە ساڵی ١٩٩٨. ئۆرگوای تاک ھەڵبژاردییەکە کە ژمارە ئەستێرەکانی لەسە درێسەکە زیاتر لە ژمارەی نازناوەکانی ھەرچەند لە ساڵی ١٩٣٠، ١٩٥٠ براوە بوو، بەڵام ٤ ئەستێرە داناوە وەک ئاماژەیەک بۆ بەدەستھێنانی مەدالیای زێڕ لە ئۆڵۆمپیادەکانی ١٩٢٤، ١٩٢٨ لە بواری تۆپی پێ. ھەڵبژاردەکان ڕەنگی ئەستێرکانیان بەپێی جلەکانیان دەگونجێنن، فەڕەنسا، ئیتالیا، ئەڵمانیا، ئەرژەنتین، ئیسپانیا، ئۆرگوای ڕەنگی زێڕینیان بەکار ھێناوە، بەڕازیل ڕەنگی سەوز، ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا بەپێی ڕەنگی کراسەکەیان دەگۆڕن. == ناوبژیوانی و پەرەپێدانی یاساکان == لە سەرەتادا ئەرکی ناوبژیوانی لە جامی جیھانی قورس بوو، زۆرجار بڕیارەکان دەبووە ھۆی ناڕەزایەتی ھەڵبژاردە ڕکابەرەکان ئەمەش بەھۆی نەبوونی یاسا و [[ڕێسا]]یەکی تایبەت ئەو یاسایانەشی ھەبوو لەلایەن ناوبژیوانانەوە لێکدانەوەی جیاوازیان بۆ دەکرا. لە جامی جیھانیی ١٩٣٠ ناوبژیوان تەنھا بۆ ھەبوو دوو یاریزان لە یارییەکە دوربخاتەوە، ئەمەش کێشە بوو، بەتایبەت لە یاریی نێوان ئەرژەنتین و شیلی ناوبژیوانی بەلجیکیی جۆن لانگێنیس لە کۆتایی یارییەکە وتی حەزم دەکرد ھەر ٢٢ یاریزان لە یارییەکە دوربخەمەوە بەھۆی توندوتیژییان لە یارییەکە. ساڵی ١٩٣٨ بۆیەکەمجار ژمارە لەسەر درێسی یاریزانەکان دانرا و ڕێگادرا بە گۆرانکار بەو یاریزانانەی تووشی پێکان دەبن. لە ساڵی ١٩٦٦ کارتی سوور و زەرد بەشێوەی زارەکی بەکارھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=تاريخ كأس العالم .. فرنسا 1938 {{!}} سبورتانا {{!}} esportana|ناونیشان=http://www.esportana.com/75784|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714182617/http://www.esportana.com/75784|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == یاریگاکان == [[پەڕگە:Stad de centario uruguay1930 montevideo.jpg|وێنۆک|278x278پیکسڵ|یاریگای سەنتێناریۆ، یەکێک لە یاریگاکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠]] لە [[مۆنتیڤیدیۆ]] پایتەختی [[ئوروگوای]].]] [[پەڕگە:Jogo no Estádio do Maracanã, antes da Copa do Mundo de 1950.tif|وێنۆک|281x281px|[[یاریگای ماراکانا]]، یەکێک لەو یاریگایانەی دوو جار میوانداریی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفا کردووە. ئەوانیش لە ساڵەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]]. ]] [[فیفا]] لە ساڵی ٢٠٠١ەوە مەرجی تووندی بۆ یاریگاکانی ھەیە، یاریگاکان دەبێت بەلایەنی کەمەوە توانای ٤٠ ھەزار کەسیان ھەبێت، ژمارەی ئەو شوێنانەی میوانداریی قۆناغی چارەکی پێش کۆتایی دەکەن نابێت لە ٦٠ ھەزار کەمتر بێت، ئەو یاریگایەی کە میوانداریی ئاھەنگی کردنەوەی یارییەکە و یاریی کۆتاییی دەکات دەبێت لانیکەم توانای ٨٠ ھەزار کەسی ھەبێت. لە یەکەم خولی پاڵەوانێتییەکانی مۆندیالدا، یاریی کۆتاییی مۆندیالی ساڵی ١٩٣٠ لەبەردەم زیاتر لە ٨٠ ھەزار بینەر لە یاریگای سێنتێناریۆ لە [[مۆنتیڤیدیۆ]]ی پایتەختی ئۆرۆگوای ئەنجامدرا. ھەرچەندە یاریگاکە لە کاتی پاڵەوانێتییەکەدا ئامادە نەبوو، بەڵام یارییەکان لە یاریگای پۆچێتۆس و یاریگای ناوەندی گران پارک ئەنجامدرا. دوای چوار ساڵ،<ref>{{Article|prénom1=Éric|nom1=Lemaire|titre=Le Brésil et l'Allemagne au coude à coude|périodique=France Football|jour=25|mois=mai|année=2010|numéro=3346|pages=42|consulté le=28 mai 2010.}}</ref> ئیتاڵیا میوانداریی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|مۆندیالی ١٩٣٤]] کرد، یاریگای پارتی فاشیستی نیشتمانی لە پایتەختی ئیتاڵیا، [[ڕۆما]]، ھەڵبژێردرا بۆ میوانداریکردنی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٣٤، کە توانای ٧٠٬٠٠٠ بینەری ھەبوو. لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨]] کە لە [[فەڕەنسا]] بەڕێوە چوو، حکوومەتی فەڕەنسا یاریگای ئۆڵۆمپیکی دی کۆڵۆمبۆسی ھەڵبژارد بۆ ئەنجامدانی یاری کۆتایی، کە لە ساڵی ١٩٢٢ دروست کراوە بۆ میوانداریکردنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤|ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٢٤]] بە توانای ٤٥ ھەزار بینەر، حکوومەتی فەڕەنسا پەرەی بە یاریگاکە دا و توانای کۆی گشتی گەیشتە ٦٠ ھەزار بینەر، و بەم شێوەیە میوانداریی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٣٠ی کرد.<ref>{{Ouvrage|prénom1=Pierre|nom1=Delaunay|prénom2=Jacques|nom2=de Ryswick|prénom3=Jean|nom3=Cornu|titre=100 ans de football en France|éditeur=Atlas|lieu=Paris|année=1983|pages totales=376|passage=156|isbn=2-7312-0108-8}}</ref> سەبارەت [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠]] کە لە [[بەڕازیل]] بەڕێوەچوو، [[یاریگای ماراکانا]] لە [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]] بە تایبەتی بۆ یارییەکانی کۆتایی ئەو پێشبڕکێیە دروست کرا و لەو کاتەدا نزیکەی ١٩٩٬٨٥٤بینەری لەخۆگرتبوو، و بەمجۆرە یاریی کۆتاییی کە لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|و ئۆرۆگوای]] بەڕێوەچوو بووە یەکەم یاریی کۆتاییی کە لە [[مێژووی جامی جیھانیی فیفا|مێژووی جامی جیھانیی]] ئەو ژمارە زۆرە لە ھاندەران بەخۆیەوە ببینێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=I Lavori alla "Stadium" di Roma|بڵاوکەرەوە=La Lettura Sportiva|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ١٩١١}}</ref>لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤]] کە [[سویس]] میوانداریی کردبوو، بەشداربووەکان دابەشکرابوون بەسەر ٤ کۆمەڵەدا، و یارییەکان لە ٥ یاریگای جیاوازدا ئەنجامدرا، لەکاتێکدا یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٥٤ لە [[بێرن|شاری بێرن]]، لە. یاریگای وانکدۆرف، کە توانای ٦٠ ھەزار ھاندەری ھەبوو ئەنجامدرا. [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨]] لە [[سوێد|وڵاتی سوێد]] بەڕێوەچوو و [[سوێد]] دروستکردنی یاریگای نوێی لە شارەکانی مالمۆ [[یۆتۆبۆری|و یۆتۆبۆری]] ڕاگەیاند و ھەروەھا یاریگای ڕاسوندای نۆژەنکردەوە کە دەکەوێتە شاری سۆلنا بۆ میوانداریی یاریی کۆتاییی جامی جیھانی ساڵی ١٩٥٨. دوای ئەوەی توانی ٥٠ ھەزار بینەر لەخۆبگرێت.<ref>''L'Équipe, 50 ans de sport'', {{ص.}}193, «821 363 spectateurs pour les 35 matches de Coupe du monde ". Consulté le 29 mai 2010.</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢]] کە لە [[چیلی]] بەڕێوەچوو، یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٦٢ لە یاریگای نیشتمانی چیلی لە [[سانتیاگۆ]]ی پایتەخت بەڕێوەچوو، بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٧٠ ھەزار ھاندەر.<ref name="Ley">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=5 de julio de 2008|سەردێڕ=Ley n. º 20.264, que modifica la denominación del Estadio Nacional por Estadio Nacional Julio Martínez Prádanos|ناونیشان=https://www.bcn.cl:443/leychile/Navegar?idNorma=273588&tipoVersion=0|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٠}}</ref> [[ئینگلتەرا]] ھەڵبژێردرا بۆ میوانداریکردنی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦]], بۆیە ٨ یاریگا بۆ پێشبڕکێکانی پاڵەوانێتییەکە تەرخانکرا، لەوانە یاریگای ڤیلا پارک یاریگای ئێرسۆم پارک یاریگای گودیسۆن پارک، یاریگای ڕۆکەر پارک [[ئۆڵدترافۆرد|، یاریگای ئۆڵدترافۆرد]]، یاریگای ھیڵسبۆرۆ و یاریگای وایت سیتی، یاریگای وێمبڵی کۆن ھەڵبژێردرا بۆ میوانداریکردنی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٦٦, کە تێیدا دەتوانێت زیاتر لە ٩٠ ھەزار ھاندەر لەخۆبگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1966 FIFA World Cup England|ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/england1966/matches/round=238/match=1633/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=FIFA.com}}</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠]] یاریگای ئازتێکا کە دەکەوێتە [[مەکسیکۆ سیتی]] توانای ١٠٥ ھەزار ھاندەری ھەبوو بۆ یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٧٠ ھەڵبژێردرا.<ref>{{Article|prénom1=Éric|nom1=Lemaire|titre=Le Brésil et l'Allemagne aux coude à coude|périodique=France Football|jour=25|mois=mai|année=2010|numéro=3346|pages=42|consulté le=28 mai 2010}}</ref> لە کاتێکدا لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤]] کە لە [[ئەڵمانیا]] بەڕێوەچوو، ١٠ یاریگا ھەڵبژێردران بۆ میوانداریکردنی یارییەکانی پاڵەوانێتییەکە، و یاریگای ئۆڵۆمپی میونشن کە شوێنی سەرەکی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢|ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٢]] بوو، بۆ میوانداریکردن یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٧٤ دیاریکرا.<ref name="affluence1974-78">''L'Équipe, 50 ans de sport'', {{ص.}}434, «1 729 292 billet vendus ". Consulté le 29 mai 2010.</ref>لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨]] کە لە [[ئەرژەنتین]] بەڕێوەچوو، ٦ یاریگا ھەڵبژێردران بۆ میوانداریکردنی یارییەکان، یاریگای مۆنۆمێنتال ئەنتۆنیۆ ڤێسپۆسیۆ لیبێرت لە [[بوێنس ئایریس]] ھەڵبژێردرا بۆ میوانداریکردنی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی 1978.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halit Kıvanç|سەردێڕ=Kupaların Kupası Dünya Kupası: 1930'dan 2002'ye|بڵاوکەرەوە=Türkiye İş Bankası}}</ref>لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]] کە لە [[ئیسپانیا]] بەڕێوەچوو، ١٧ یاریگا لە ١٤ شاری جیاواز بۆ میوانداریی یارییەکانی پاڵەوانێتییەکە تەرخانکرا، یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٨٢ لە [[یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ]] بەرێوەچوو کە ٩٠ ھەزار ھاندەر ئامادەبوون.<ref>[http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/spain1982/matches/round=3475/match=923/index.html FIFA World Cup™ Archive - FIFA.com] {{Webarchive}}</ref> [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦]] دوای [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|جامی جیھانیی ١٩٧٠]] جارێکی دیکە لە مەکسیک بەڕێوەچوو، یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی ١٩٨٦ یاریگای ئازتێکا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mexico's historical stadium|ناونیشان=http://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=1642064/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[الاتحاد الدولي لكرة القدم]].com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141020020445/http://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=1642064/index.html?intcmp=fifacom_hp_module_news|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئیتاڵیا]] میوانداریی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠]] کرد و شەرەفی میوانداریکردنی یاریی کۆتایییش بەخشرایە [[یاریگای ئۆڵمپیکو]] لە [[ڕۆما]]ی پایتەختی ئیتاڵیا بە ئامادەبوونی ٧٣ ھەزار ھاندەر ئامادەبوون.<ref>[http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/italy1990/matches/round=0/match=27/index.html FIFA World Cup™ Archive - FIFA.com] {{Webarchive}}</ref><ref name="International Stadium Yokohama">[https://web.archive.org/web/20190329175445/https://www.nissan-stadium.jp/english/index.php "2002 FIFA World Cup "Stage of a Dream""]. Nissan Stadium. 2002. مؤرشف من [http://www.nissan-stadium.jp/english/index.php الأصل] في ٢٩ مارس ٢٠١٩. اطلع عليه بتاريخ ٢٧ يونيو 2010. {{Webarchive}}</ref> [[پەڕگە:2018.06.17 Over the Rose Bowl, Pasadena, CA USA 0039 (42855669451) (cropped).jpg|ڕاست|وێنۆک|289x289پیکسڵ|یاریگای ڕۆز بۆول، لە [[پاسادینا (کالیفۆرنیا)|پاسادینا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە تێدا یاریی کۆتایی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] لە نێوان ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] و ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتالیا]] بەڕێوەچوو. ]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] میوانداریی یاریی کۆتاییی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] کرد، یارییەکانی لە ٩ شاری ئەمریکا بەڕێوەچوو. زۆربەی یاریگاکان لەلایەن تیپەکانی تۆپی پێی ئەمریکاوە بەکاردەھێنران، زۆرترین یاری لە یاریگای ڕۆس بۆول بەڕێوەچوو لە [[پاسادینا (کالیفۆرنیا)|شاری پاسادینا]] لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کە ٩ یاری تێدا ئەنجامدرا. یاریی کۆتاییش ھەر لە یاریگای ڕۆس بۆول بەڕێوەچوو، لە یارییەکدا کە ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] و ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتاڵیای]] کۆکردەوە، بە ئامادەبوونی زیاتر لە ٩٤ ھەزار و ١٩٤ ھاندەر.<ref name="1994 FIFA World Cup Final">[https://web.archive.org/web/20131205132413/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=84/results/matches/match=3104/report.html "1994 FIFA World Cup Final"]. ''FIFA.com''. 1994-07-17. مؤرشف من [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=84/results/matches/match=3104/report.html الأصل] في 5 ديسمبر 2013. اطلع عليه بتاريخ 07 يوليو 2009. {{Webarchive}}</ref> دوایین پاڵەوانێتی مۆندیال کە لە سەدەی بیستەمدا بەڕێوەچوو، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|جامی جیھانی ساڵی ١٩٩٨]] لە [[فەڕەنسا]]، بوو. ١٠ یاریگا بۆ پاڵەوانێتییەکە ئامادە کران، یاریی کۆتایی لە یاریگای فەڕەنسا بەڕێوەچوو، لە یارییەکدا کە ٧٥ ھەزار ھاندەر بەشدارییان تێدا کرد، ھەڵبژاردەی فەڕەنسا یەکەم نازناوی بەدەستھێنا.<ref>[https://www.wunderground.com/?cm_ven=cgi Weather History for Paris / Charles De Gaulle, France | Weather Underground] {{Webarchive}}</ref> [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] بۆ یەکەمجار لە [[ئاسیا]] بەڕێوەچوو، بە تایبەتی لە [[کۆریای باشوور]] [[ژاپۆن|و ژاپۆن]]. کۆریای باشوور و ژاپۆن ھەریەکەیان ١٠ یاریگایان بۆ میوانداریی پاڵەوانێتییەکەیان ئامادە کرد کە زۆربەیان پێش دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە دروست کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/41/fwc_korea_japan_2002_a_part1_265.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140712120754/http://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/50/08/41/fwc%5fkorea%5fjapan%5f2002%5fa%5fpart1%5f265.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یاریی یەکەمی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] لە یاریگای سیئۆل لە [[سیئۆل]] پایتەختی [[کۆریای باشوور]] ئەنجامدا و ھەر بۆیەش یاریی کۆتاییی لە [[ژاپۆن]] بەڕێوەچوو، بە تایبەتی لە یاریگای نێودەوڵەتی یۆکۆھاما لە [[یۆکۆھاما]]، بە ئامادەبووانی ٦٩ ھەزار ھاندەر.<ref name="International Stadium Yokohama2">[https://web.archive.org/web/20190329175445/https://www.nissan-stadium.jp/english/index.php "2002 FIFA World Cup "Stage of a Dream""]. Nissan Stadium. 2002. مؤرشف من [http://www.nissan-stadium.jp/english/index.php الأصل] في 29 مارس 2019. اطلع عليه بتاريخ 27 يونيو 2010. {{Webarchive}}</ref> پاڵەوانێتییەکە جارێکی دیکە گەڕایەوە بۆ کیشوەری [[ئەورووپا]] کاتێک [[ئەڵمانیا]] میوانداریی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] کرد، بۆیە ١٢ یاریگا لە ١٢ شاری جیاوازدا ئامادەکران، بەڵام شەرەفی میوانداریکردنی یاریی کۆتاییی ٢٠٠٦ لەلایەن یاریگای ئۆڵۆمپیاد لە بەرلینەوە، لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتاڵیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]. لەبەردەم ٦٩ ھەزار ھاندەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=9 ديسمبر 2005|سەردێڕ=Les douze stades de la Coupe du Monde|ناونیشان=http://www.football365.fr/coupe-du-monde/2006/article_98466_mondial-2006-le-tour-des-stades-Les-douze-stades-de-la-Coupe-du-Monde.shtml|ڕێکەوتی سەردان=24 مايو 2010|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200409104751/http://www.football365.fr/coupe-du-monde/2006/article_98466_mondial-2006-le-tour-des-stades-Les-douze-stades-de-la-Coupe-du-Monde.shtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] لە [[ئەفریقای باشوور|باشووری ئەفریقا]] بەڕێوەچوو، یەکەمجار بوو کە ئەفریقا میوانداریی مۆندیالەکەی کرد، [[یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|یاری کۆتاییش]] لە یاریگای یەکەمین بانکی نیشتمانی لە [[جۆھانسبێرگ]] لە نێوان ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھۆڵەندا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] بەڕێوەچوو، کە نزیکەی ٨٥ ھەزار ھاندەر ئامادەبوون کرد.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/9013168/Nelson-Mandela-dies-aged-95.html "Nelson Mandela, South Africa's anti-apartheid icon, dies aged 95"]. The Telegraph. Retrieved 10 December 2013 {{Webarchive}}</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] لە [[بەڕازیل]]، ١٢ یاریگا (حەوت یاریگای نوێ و پێنج یاریگاش نۆژەنکراو) لە دوازدە شار ھەڵبژێردران بۆ مێوانداریکردنی پاڵەوانییەتییەکە. بەم شێوەیە بۆ دووەمجار لە مێژووی خۆیدا میوانداریی یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفا دەکات پاش ئەوەی لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] بۆ یەکەمجار میوانداریی کرد. ھەروەھا دەبێتە دووەم یاریگا لە دوای یاریگا ئازتێکا لە [[مەکسیک]] کە دووجار یاریی کۆتایی تێدا ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Tactical line-up – Germany –Argentina|ناونیشان=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/40/47/25/eng_64_0713_ger-arg_tacticalstartlist_neutral.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190302102437/https://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/40/47/25/eng_64_0713_ger-arg_tacticalstartlist_neutral.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|جامی جیھانیی ٢٠١٨]]، لە [[ڕووسیا]] بەڕێوە چوو، ١٢ یاریگا لە ١١ شار ئامادەکران، بەمەبەستی میوانداریکردنی یارییەکان و یاریی کۆتاییی لە یاریگای لوژنیکی ئەنجامدرا، بە ئامادەبووانی ٧٨٬٠١١ ھەزار ھاندەر.<ref name="Guardian-Live">Glendenning, Barry (15 July 2018). [https://web.archive.org/web/20190329134933/https://www.theguardian.com/football/live/2018/jul/15/world-cup-2018-final-france-v-croatia-live "World Cup 2018 final: France v Croatia – live!"]. ''The Guardian''. مؤرشف من [https://www.theguardian.com/football/live/2018/jul/15/world-cup-2018-final-france-v-croatia-live الأصل] في 29 مارس 2019. اطلع عليه بتاريخ 15 يوليو 2018. {{Webarchive}}</ref><ref name="NYT-Live">Das, Andrew; Mather, Victor (15 July 2018). [https://web.archive.org/web/20190505163101/https://www.nytimes.com/2018/07/15/sports/world-cup/france-vs-croatia-final.html "France vs. Croatia: World Cup Final Live Updates"]. ''The New York Times''. مؤرشف من [https://www.nytimes.com/2018/07/15/sports/world-cup/france-vs-croatia-final.html الأصل] في 5 مايو 2019. اطلع عليه بتاريخ 15 يوليو 2018. {{Webarchive}}</ref><ref name="Reuters-Summary">[https://web.archive.org/web/20181202080047/https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-final/france-lift-second-world-cup-after-winning-classic-final-4-2-idUSKBN1K50RG "France lift second World Cup after winning classic final 4-2"]. Reuters. 15 July 2018. مؤرشف من [https://www.reuters.com/article/us-soccer-worldcup-final/france-lift-second-world-cup-after-winning-classic-final-4-2-idUSKBN1K50RG الأصل] في 2 ديسمبر 2018. اطلع عليه بتاريخ 15 يوليو 2018. {{Webarchive}}</ref> لەو یارییەدا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] بۆ دووەمجار لە مێژووی خۆیدا نازناوەکەی بەدەستھێنا، دوای ئەوەی بە ئەنجامی ٤–٢ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]] بردەوە.<ref name="مولد تلقائيا5">[https://web.archive.org/web/20190115113247/https://nypost.com/2018/07/15/pussy-riot-claims-responsibility-as-four-invade-world-cup-field/ "Pussy Riot claims responsibility as four invade World Cup field"]. ''[[نیویۆرک پۆست|نيويورك بوست]]''. Associated Press. 15 July 2018. مؤرشف من [https://nypost.com/2018/07/15/pussy-riot-claims-responsibility-as-four-invade-world-cup-field/ الأصل] في 15 يناير 2019. اطلع عليه بتاريخ 15 يوليو 2018. {{Webarchive}}</ref> [[پەڕگە:Final of the Soccer World Cup Russia between the national teams of France and Croatia.jpg|وێنۆک|254x254پیکسڵ|دیمەنێک لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨ کە لە نێوان [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەڕەنسا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|ھەڵبژاردەی کرواتیا]] بەرێوە چوو.]] [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] لە وڵاتی [[قەتەر]] میوانداریی کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=World Cup 2018 and 2022 decision day - live! {{!}} Paul Doyle and Steve Busfield|ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/blog/2010/dec/01/world-cup-2018-2022-zurich|newspaper=the Guardian|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|issn=0261-3077|زمان=en-GB|یەکەم=Paul|دوایین=Doyle|یەکەم٢=Steve|دوایین٢=Busfield}}</ref> ئەمە یەکەمین خولی جامی جیھانیی فیفایە کە لە [[جیھانی عەرەب|وڵاتێکی عەرەبیدا]] و لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەلاتی ناوەڕاست]] بەڕێوەبچێت و ھەروەھا دووەمین خولە کە لە [[ئاسیا]] بەڕێوەچوو، دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] کە لەلایەن [[کۆریای باشوور]] و [[ژاپۆن]] میوانداریی کرا. دەوڵەتی قەتەر ٧ یاریگای تەواو نوێی بۆ میوانداریکردنی یارییەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ دروست کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup 2022 Stadiums - Qatar - The Stadium Guide|ناونیشان=https://www.stadiumguide.com/tournaments/fifa-world-cup-2022-stadiums-qatar/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=nl}}</ref> ھاوکات [[یاریگای نێونەتەوەییی خەلیفە]] نۆژەنکردەوە و زیاتر پەرەی پێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بالفيديو.. ملعب خليفة الدولي شاهد على تاريخ قطر الرياضي واقعها في كأس العالم 2022|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/sport/2022/10/10/ملعب-خليفة-كأس-العالم-2022-قطر|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> بەشێک لە یاریگاکان وا دروست کران، کە دوای کۆتاییھاتنی پاڵەوانییەتییەکە، ھەڵدەوەشێنرێنەوە بۆ ئەوەی وەک ھاوکاری لە قەتەرەوە بدرێتە وڵاتانی تازەپێگەیشتوو بۆ باشترکردنی ژێرخانی وەرزشی ئەو وڵاتانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Qatar touts dismountable stadium for World Cup – DW – 11/25/2021|ناونیشان=https://www.dw.com/en/qatar-touts-dismountable-stadium-for-sustainable-2022-world-cup/a-59921732|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=dw.com|زمان=en}}</ref>یاریی کۆتایی جامی جیھانیی ٢٠٢٢ لە [[یاریگای لوسێل|یاریگای نیودەوڵەتی لوسێل]] لە [[لوسێل|شاری لوسێل]] لە نێوان ھەردوو [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] بەڕێوەچوو. دوای ئەوەی کاتی ئاسایی و زیادکراو یەکسان بوون، ئەرژەنتین بە [[لێدانەکانی یەکلاکەرەوە (تۆپی پێ)|لێدانەکانی یەکلاکەرەوە]] بە ئەنجامی ٤–٢ سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=2022 World Cup final: Argentina 3-3 France (aet, 4-2 on pens) – as it happened|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/18/argentina-france-world-cup-2022-final-live|newspaper=the Guardian|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|issn=0261-3077|زمان=en-GB|یەکەم=Scott|دوایین=Murray}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Argentina wins World Cup on penalty kicks over France: Live updates|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/world/live-blog/world-cup-final-live-updates-rcna62130|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=NBC News|زمان=en}}</ref> == داھات == === سپۆنسەرەکان === زیادبوونی ژمارەی ھەوادارانی پێشبڕکێکانی جامی جیھانی و زیادبوونی ژمارەی بینەران لە [[تەلەڤیزیۆن]]ەکاندا، وای کرد سپۆنسەری بۆ پێشبڕکێکانی جامی جیھانیی زیاتر بێت. لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|جامی جیھانیی ١٩٨٢]]دا، کۆی داھاتی پەیوەست بە سپۆنسەر ٢ ملیار [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلار]] بووە، کە بە ھەژمارەی ئێستا ١٦ ملیار دۆلار بووە. سپۆنسەری فەرمی پاڵەوانێتییەکە نزیکەی ٤٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دەدات، لەکاتێکدا سپۆنسەری ھەڵبژاردەی نیشتمانی ١٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دەدات. لە دوای [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ەوە،]] دروستکردنی یاریگاکان لە دارایی سپۆنسەرەکانی جامی جیھانیی دابین دەکرێت، بەڵام [[فیفا]] ڕێگە نادات ناوی یاریگاکان بگۆڕدرێت بۆ یەکێک لە کۆمپانیا سپۆنسەرەکان. کۆمپانیای [[کۆکا کۆلا|کۆکاکۆلا]] و کۆمپانیای فیلیپس و فوجی فیلم لە سپۆنسەرە مێژوویییەکانی پاڵەوانێتییەکەن.<ref>{{En icon}} {{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Partenaires commerciaux de la FIFA depuis 1982 |ناونیشان=http://fr.fifa.com/mm/document/fifafacts/misc-fwcpartn/52/01/15/fs-401_01_partners.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130415001414/http://fr.fifa.com/mm/document/fifafacts/misc-fwcpartn/52/01/15/fs-401_01_partners.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی سەردان=28 مايو 2010}} <span style="font-size:smaller;"> [[فۆرماتێکی بەڵگەنامەی گواستنەوە|<span style="color:gray;">'''بي دي إف'''</span>]] </span></ref> [[کۆکا کۆلا|کۆکاکۆلا]] لە دوای جامی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] ەوە سپۆنسەری فەرمی سەرجەم پاڵەوانێتییەکانی کردووە، دوای واژووکردنی گرێبەست لەگەڵ فیفا تا [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] وەک سپۆنسەری فەرمی دەمێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Coca-Cola|ناونیشان=http://fr.fifa.com/aboutfifa/marketing/partners/cocacola.html|ڕێکەوتی سەردان=28 مايو 2010|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130415001951/http://fr.fifa.com/aboutfifa/marketing/partners/cocacola.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === بلیتەکان === پێشتر بلیت سەرچاوەیەکی گرنگی داھات بوو بۆ پاڵەوانێتییەکە؛ بەڵام لە ئێستا تەنھا بەشێکی کەم پێکدەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Règlement Coupe du Monde de la FIFA, Afrique du Sud 2010 |ناونیشان=http://fr.fifa.com/mm/document/tournament/competition/56/42/69/fifawcsouthafrica2010inhalt_f.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100601113712/http://fr.fifa.com/mm/document/tournament/competition/56/42/69/fifawcsouthafrica2010inhalt_f.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی سەردان=11 مايو 2010}} <span style="font-size:smaller;"> [[فۆرماتێکی بەڵگەنامەی گواستنەوە|<span style="color:gray;">'''بي دي إف'''</span>]] </span></ref> نرخی بلیتەکان لەلایەن [[فیفا]] پەسەند دەکرێت، بەڵام لە بازاڕی ڕەشدا بەھای بلیتەکان دوو ھێندە زیاد دەکات، بۆ زیاتر لە سەدا ٢٠.<ref>[http://www.lemonde.fr/web/article/0,1-0@2-669420,36-765852@51-766720,0.html ''Le Monde'', " Les prix explosent face à la pénurie de billets ", {{Date|2|mai|2006}}] {{Webarchive}}</ref> لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|مۆندیالی ٢٠٠٦]] [[فیفا]] دەستی کرد بە جێبەجێکردنی ڕێوشوێنی ئەمنی نوێ، بلیتەکان بە چیپێکی ئەلیکترۆنی پەیوەستکران، ئەمەش ڕێگەی بە لیژنەی ڕێکخەر دەدا لە ئەگەری دزین یان لەدەستدان، بلیتەکە لەکاربخات.<ref>[http://www.tsr.ch/tsr/index.html?siteSect=800002&sid=6782182&cKey=1149522379000 ''TSR'', " Billets perdus en France " (reprise d'une dépêche ''AFP''), {{Date|5|juin|2006}}] {{Webarchive}}</ref> === ڕوماڵی میدیایی === لە سەرەتای جامی جیھانیی و پێش ھاتنی [[تەلەڤیزیۆن]]، [[ڕۆژنامە|ڕۆژنامەکان]] یەکەم [[میدیای بەکۆمەڵ|میدیا]] بوون کە ڕوماڵی ڕووداوەکانی پاڵەوانێتییەکەیان ئەنجامدا، دواتر کەناڵە ڕادیۆیییەکان. لەکاتێکدا یەکەم [[تەلەڤیزیۆن|پەخشی ڕاستەوخۆی تەلەڤیزیۆنی]] یارییەکانی جامی جیھانیی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|ساڵی ١٩٥٤]] بوو لە ڕێگەی تیڤی یۆرۆڤیژن و لەو کاتەدا پەخشەکە بە ڕەنگی ڕەش و سپی بوو. لەکاتێکدا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤١٩٧٤]] یەکەم پاڵەوانێتی بوو کە لە تەلەڤیزیۆنی ڕەنگاوڕەنگ پەخش کرا. پەخشی تەلەڤیزیۆنی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|ساڵی ١٩٥٤]] ەوە تا ئێستا بەردەوام بووە، جگە لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢]] کە لە [[چیلی]] بەڕێوەچوو، بەھۆی کەمی تواناکانەوە.<ref>{{En icon}} {{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Télévision: Chiffres |ناونیشان=http://fr.fifa.com/mm/document/fifafacts/misc-tele/52/01/27/fs-401_05a_fwc-tv-stats.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140701201941/http://fr.fifa.com/mm/document/fifafacts/misc-tele/52/01/27/fs-401_05a_fwc-tv-stats.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=24 مايو 2010}} <span style="font-size:smaller;"> [[فۆرماتێکی بەڵگەنامەی گواستنەوە|<span style="color:gray;">'''بي دي إف'''</span>]] </span></ref>لە دوای [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] زۆرترین بینەری جیھانی ھەیە و لە دوای ئەویش [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە|ئۆڵۆمپیادی ھاوینە]] دێت. [[فیفا]] ژمارەی بینەرانی بە نزیکەی ٢٦٫٢٩ ملیار بینەری خەمڵاندووە، لە ماوەی ٧٣٠٧٢ کاتژمێر پەخشکردن تا [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]].<ref name="مولد تلقائيا4">[http://www.fifa.com/aboutfifa/marketing/factsfigures/tvdata.html 2006 FIFA World Cup broadcast wider, longer and farther than ever before], FIFA. Retrieved October 11, 2009. {{Webarchive}}</ref> یاریی کۆتاییی ئەم پاڵەوانێتییە ٧١٥ ملیۆن کەس (١١٪ی دانیشتووانی [[زەوی]]) بینەری بوون. لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] یارییەکان لە ٢١٣ وڵاتی جیاوازدا پەخش کران. لە تیروپشکی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] دا ٣٠٠ ملیۆن بینەر بینەری ئاھەنگی تیروپشکەکە بوون.<ref>[https://web.archive.org/web/20060114230550/http://www.abc.net.au/sport/content/200512/s1528128.htm Socceroos face major challenge: Hiddink], ABC Sport, December 10, 2005. Retrieved May 13, 2006. {{Webarchive}}</ref> == خەڵاتەکان == * '''تۆپی زێڕین :''' بۆ باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە ''(لە ئێستادا بە '''تۆپی زێڕینی ئەدیداس''' ناسراوە)''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Golden Ball for Zinedine Zidane|ناونیشان=http://www.soccerway.com/news/2006/July/10/golden-ball-for-zinedine-zidane/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> * '''پێڵاوی زێڕین :''' بۆ گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٣٠ پەیڕەوکرا ''(لە ئێستادا بە '''پێڵاوی زێڕینی ئەدیداس''' ناسراوە)''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=adidas Golden Shoe – FIFA World Cup Final|ناونیشان=http://www.fifa.com/classicfootball/awards/golden/award=gsa/idcup=17/pastcupawards.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090202043839/http://www.fifa.com/classicfootball/awards/golden/award=gsa/idcup=17/pastcupawards.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * '''دەستکێشی زێڕین :''' بۆ باشترین گۆڵپارێز، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٤ پەیڕەوکرا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/germany/newsid_2075000/2075695.stm|سەردێڕ=Kahn named top keeper|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> * '''باشترین یاریزانی لاو:''' بۆ باشترین یاریزانی لاوی خوار تەمەنی ٢١ ساڵ، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٥٨ پەیڕەوکرا، لەکاتێکدا وەشانی ئێستا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٦ خەڵات کرا ''(لە ئێستادا بە '''خەڵاتی ھیۆندا بۆ باشترین یاریزانی لاو''' ناسراوە)''.<ref name="RSSSF FIFA awards">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=FIFA Awards|ناونیشان=http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=rec.sport.soccer Statistics Foundation}}</ref> * '''یاری دادپەروەرانە :''' بۆ ئەو ھەڵبژاردەی کەمترین ژمارەی کارتی ھەبووە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٠ پەیڕەوکرا<ref name="RSSSF FIFA awards"/> * '''ھەڵبژاردەی پاڵەوانێتییەکە :''' ١١ باشترین یاریزان ھەڵدەبژێردرێن، لە ڕێگەی ڕاپرسییەکی ڕای گشتییەوە، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٤ پەیڕەوکرا<ref name="RSSSF FIFA awards"/> == تۆماری گشت ئەنجامەکانی پاڵەوانێتییەکان == {| class="wikitable sortable" style="font-size:93%; text-align:center; width:;" ! rowspan="2" style="width:;" |{{abbr|Ed.|Edition}} ! rowspan="2" style="width:;" |ساڵ ! rowspan="2" style="width:100px;" |میواندار ! colspan="3" |یاری کۆتایی ! colspan="3" |یاریی بۆ پلەی سێیەم ! rowspan="2" style="width:;" |{{abbr|ھەڵبژاردە بەشداربووەکان|ھەڵبژاردە بەشداربووەکان}} |- ! width="150px" |پاڵەوان ! width="70px" |ئەنجام ! width="150px" |پلەی دووەم ! width="150px" |پلەی سێیەم ! width="70px" |ئەنجام ! width="150px" |پلەی چوارەم |- !١ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] | align="left" |{{flag|Uruguay}} |'''{{fb-big|URU}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|٤ - ٢]]''' |{{fb-big|ARG}} |{{fb-big|USA|1912}} |{{center|– {{refn|There was no third place match in 1930; the two losing semi-finalists are ranked according to their overall records in the tournament.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1930uruguay |سەردێڕ=1930 FIFA World Cup Uruguay |ئیش=FIFA.com |بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210623111118/https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1930uruguay |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|group=n|name=nothirdmatch}}}} |{{fb-big|Kingdom of Yugoslavia}} |١٣ |- !٢ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] | align="left" |{{flag|Italy|1861}} |'''{{fb-big|ITA|1861}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|٢ - ١]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زیادکراو]] |{{fb-big|TCH}} |{{fb-big|GER|1933}} |'''٣–٢''' |{{fb-big|AUT}} |١٦ |- !٣ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] | align="left" |{{flag|France|1794}} |'''{{fb-big|ITA|1861}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|٤ - ٢]]''' |{{fb-big|HUN|1920}} |{{fb-big|BRA|1889}} |'''٤–٢''' |{{fb-big|SWE}} |١٥ |- align="center" !– |١٩٤٢ | colspan="8" rowspan="2" |''(بەھۆی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمەوە]] ئەنجام نەدرا)'' |- align="center" !– |١٩٤٦ |- !٤ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]] | align="left" |{{flag|Brazil|1889}} |'''{{fb-big|URU}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|٢ - ١]]''' {{refn|The final stage in 1950 was a round-robin group of four teams. Coincidentally, one of the last two matches pitted together the top two teams (and the only two who could win the title), and the other was between the bottom two teams. Uruguay v Brazil is often considered the de facto final of the 1950 World Cup.<ref name="wc1950">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131220191844/http://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/brazil1950/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |سەردێڕ=1950 FIFA World Cup |ئیش=FIFA.com |بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071129182236/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ |سەردێڕ=FIFA World Cup Finals since 1930 |ئیش=FIFA.com |بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٠٩}}</ref>|group=n|name=wc1950}} |{{fb-big|BRA|1889}} |{{fb-big|SWE}} |'''٣–١''' {{refn|group=n|name=wc1950}} |{{fb-big|ESP|1945}} |١٣ |- !٥ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] | align="left" |{{flag|Switzerland}} |'''{{fb-big|GER}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|٣ - ٢]]''' |{{fb-big|HUN|1949}} |{{fb-big|AUT}} |'''٣–١''' |{{fb-big|URU}} |١٦ |- !٦ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]] | align="left" |{{flag|Sweden}} |'''{{fb-big|BRA|1889}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|٥ - ٢]]''' |{{fb-big|SWE}} |{{fb-big|FRA}} |'''٦–٣''' <small>,</small> |{{fb-big|GER}} |١٦ |- !٧ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]] | align="left" |{{flag|Chile}} |'''{{fb-big|BRA|1960}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|٣ - ١]]''' |{{fb-big|TCH}} |{{fb-big|CHI}} |'''١–٠''' |{{fb-big|YUG}} |١٦ |- !٨ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]] | align="left" |{{flag|England}} |'''{{fb-big|ENG}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|٤ - ٢]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] |{{fb-big|GER}} |{{fb-big|POR}} |'''٢–١''' |{{fb-big|URS|1955}} |١٦ |- !٩ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] | align="left" |{{flag|Mexico}} |'''{{fb-big|BRA|1968}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|٤–١]]''' |{{fb-big|ITA|}} |{{fb-big|FRG}} |'''١–٠''' |{{fb-big|URU}} |١٦ |- !١٠ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]] | align="left" |{{nowrap|{{flag|West Germany}}}} |'''{{fb-big|GER}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|٢–١]]''' |{{fb-big|NED}} |{{fb-big|POL|}} |'''١–٠''' |{{fb-big|BRA|1968}} |١٦ |- !١١ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] | align="left" |{{flag|Argentina}} |'''{{fb-big|ARG}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|٣–١]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] |{{fb-big|NED}} |{{fb-big|BRA|1968}} |'''٢–١''' |{{fb-big|ITA}} |١٦ |- !١٢ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] | align="left" |{{flag|Spain}} |'''{{fb-big|ITA|}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|٣–١]]''' |{{fb-big|GER}} |{{fb-big|POL|}} |'''٣–٢''' |{{fb-big|FRA|}} |٢٤ |- !١٣ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]] | align="left" |{{flag|Mexico}} |'''{{fb-big|ARG}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|٣–٢]]''' |{{fb-big|GER}} |{{fb-big|FRA|}} |'''٤–٢''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] |{{fb-big|BEL}} |٢٤ |- !١٤ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] | align="left" |{{flag|Italy|1946}} |'''{{fb-big|GER}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١–٠]]''' |{{fb-big|ARG}} |{{fb-big|ITA|}} |'''٢–١''' |{{fb-big|ENG}} |٢٤ |- !١٥ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] | align="left" |{{flag|United States|1960}} |'''{{fb-big|BRA}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|٠–٠]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] {{pso|3–2}} |{{fb-big|ITA}} |{{fb-big|SWE}} |'''٤–٠''' |{{fb-big|BUL}} |٢٤ |- !١٦ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] | align="left" |{{flag|France|1974}} |'''{{fb-big|FRA|}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|٣–٠]]''' |{{fb-big|BRA}} |{{fb-big|CRO}} |'''٢–١''' |{{fb-big|NED}} |٣٢ |- !١٧ |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] | align="left" |{{flag|South Korea|1997}}{{flag|Japan}} |'''{{fb-big|BRA}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢–٠]]''' |{{fb-big|GER|}} |{{fb-big|TUR}} |'''٣–٢''' |{{fb-big|KOR|1997}} |٣٢ |- !١٨ |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] | align="left" |{{flag|Germany}} |'''{{fb-big|ITA}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|١–١]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] {{pso|5–3}} |{{fb-big|FRA|}} |{{fb-big|GER}} |'''٣–١''' |{{fb-big|POR}} |٣٢ |- !١٩ |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] | align="left" |{{flag|South Africa}} |'''{{fb-big|ESP}}''' |'''[[یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|١–٠]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] |{{fb-big|NED}} |{{fb-big|GER}} |'''٣–٢''' |{{fb-big|URU}} |٣٢ |- !٢٠ |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | align="left" |{{flag|Brazil}} |'''{{fb-big|GER}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|١– ٠]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] |{{fb-big|ARG}} |{{fb-big|NED}} |'''٣–٠''' |{{fb-big|BRA}} |٣٢ |- !٢١ |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] | align="left" |{{flag|Russia}} |'''{{fb-big|FRA|}}''' |'''[[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٤ – ٢]]''' |{{fb-big|CRO}} |{{fb-big|BEL}} |'''٢–٠''' |{{fb-big|ENG}} |٣٢ |- !٢٢ |[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] | align="left" |{{flag|Qatar}} |'''{{fb-big|ARG}}''' |'''[[یاریی کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٣ - ٣]]''' [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زیادکراو]] {{pso|٤ - ٢}} |{{fb-big|FRA}} |{{fb-big|CRO}} |'''٢ - ١''' |{{fb-big|MAR}} |٣٢ |- !''٢٣'' |''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]]'' | align="left" |''{{flag|Canada}}{{flag|Mexico}}{{flag|United States|1960}}'' | | | | | | |٤٨ |} ; === تۆماری پاڵەوانان === * <small>ڕیزبەندی: ١) پاڵەوان بوون ٢) دووەم بوون ٣) سێیەم بوون</small> {| class="wikitable" style="font-size:99%; width: 99%; text-align: right;" |- ! ھەڵبژاردە !! style="background:gold"| پاڵەوان !! style="background:silver"| دووەم بوون !! style="background:#cc9966"| سێیەم بوون !! style="background:#9acdff"| چوارەم بوون |- | style="background:#fff68f;"|بەڕازیل | style="background:#fff68f;"|٥ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]][[#١|*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]]*) |- | style="background:#fff68f;"|ئەڵمانیا | style="background:#fff68f;"|٤ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]][[#١|*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]]) |٤ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]) |٤ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]]) |- | style="background:#fff68f;"|ئیتاڵیا | style="background:#fff68f;"|٤ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]][[#١|*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]][[#١|*]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]]) |- | style="background:#fff68f;"|ئەرژەنتین | style="background:#fff68f;"|٣ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]][[#١|*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]) |٣ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]]) |align=center| — |align=center| — |- | style="background:#fff68f;"|ئۆرۆگوای | style="background:#fff68f;"|٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]][[#١|*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]]) |align=center| — |align=center| — |٣ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]]) |- | style="background:#fff68f;"|فەڕەنسا | style="background:#fff68f;"|٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]][[#١|*]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]]) |- | style="background:#fff68f;"|ئینگلتەرا | style="background:#fff68f;"|١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]][[#١|*]]) |align=center| — |align=center| — |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]]) |- | style="background:#fff68f;"|ئیسپانیا | style="background:#fff68f;"|١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]]) |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]]) |- |ھۆڵەندا |align=center| — |٣ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]]) |- |style=white-space:nowrap|سڵۆڤاکیا |align=center| — |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]) |align=center| — |align=center| — |- |ھەنگاریا |align=center| — |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]]) |align=center| — |align=center| — |- |سوید |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]][[#١|*]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]) |- |کڕواتیا |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]]) |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]) |align=center| — |- |پۆڵەندا |align=center| — |align=center| — |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤|١٩٧٤]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]]) |align=center| — |- |نەمسا |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]]) |- |پورتوگاڵ |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]) |- |بەلجیکا |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]]) |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]]) |- |ئەمریکا |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]]) |align=center| — |- |چیلی |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]][[#١|*]]) |align=center| — |- |تورکیا |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]) |align=center| — |- |یوگسگلافیا |align=center| — |align=center| — |align=center| — |٢ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]]) |- |یەکێتیی سۆڤیەت |align=center| — |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]]) |- |بوڵغاریا |align=center| — |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]) |- |کۆریای باشوور |align=center| — |align=center| — |align=center| — |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]][[#١|*]]) |- |مەغریب |— |— |— |١ ([[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]) |} === سەرژمێری و ژمارەپێوانەیییەکان === [[پەڕگە:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup.jpg|وێنۆک|[[لیۆنێل مێسی]] ئەرژەنتینی توانی ڕیکۆردی زۆرترین بەشداری لە یارییەکانی جامی جیھانی بەدەستبھێنێت بە ٢٦ یاری لە پێنج جار بەشداریی لە جامی جیھانیی فیفا.]] [[پەڕگە:Cristiano Ronaldo 20120609.jpg|وێنۆک|[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] یەکەم و تاکە یاریزانە کە لە پێنج پاڵەوانێتیدا گۆڵ بکات.]] پێنج یاریزان زۆرترین جار بەشداریی یارییەکانی جامی جیھانییان کردووە کە؛ ئەنتۆنیۆ کارباخال (١٩٥٠–١٩٦٦) و ڕافایل مارکێز (٢٠٠٢–٢٠١٨) لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|مەکسیک]]؛ [[لۆتەر ماتیۆس|لۆتار ماتیۆسی]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] (١٩٨٢–١٩٩٨)؛ [[لیۆنێل مێسی|لیۆنێل مێسی یاریزانی ئەرژەنتینی]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|(]] ٢٠٠٦–٢٠٢٢)؛ و [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ|کریستیانۆ ڕۆناڵدۆی پورتوگال]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|(]] ٢٠٠٦–٢٠٢٢) ھەموویان لە پێنج پاڵەوانێتیدا یارییان کردووە و ڕۆناڵدۆش یەکەم و تاکە یاریزان بووە کە لە پێنج پاڵەوانێتیدا گۆڵی تۆمارکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00EFD8103AF933A25752C1A96F958260|سەردێڕ=Matthaus Is the Latest MetroStars Savior|ئیش=[[The New York Times]]|دوایین=Yannis|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081217020729/https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00EFD8103AF933A25752C1A96F958260|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Church|یەکەم=Ben|سەردێڕ=Cristiano Ronaldo refuses to let light dim on his career as he makes history at Qatar 2022|ناونیشان=https://www.cnn.com/2022/11/24/football/portugal-ghana-cristiano-ronaldo-spt-intl/index.html|ئیش=CNN|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> مێسی بە گشتی زۆرترین یاریی مۆندیالی ئەنجامداوە و لە ٢٦ یاریدا بەشداریی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://sports.yahoo.com/lionel-messi-breaks-world-cup-185359648.html|سەردێڕ=Lionel Messi breaks World Cup appearances record en route to glory in Qatar|بڵاوکەرەوە=Yahoo|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221218202156/https://sports.yahoo.com/lionel-messi-breaks-world-cup-185359648.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[میرۆسلاڤ کلۆزە]] ئەڵمانی (٢٠٠٢–٢٠١٤) بە تۆمارکردنی ١٦ گۆڵ گۆڵکاری جامی جیھانییە. [[بەڕازیل و ئەڵمانیا (جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤)|لە یاریی پێش کۆتایی ساڵی ٢٠١٤ بەرامبەر بەڕازیل]] ڕیکۆردی [[ڕۆناڵدۆ]]ی شکاند کە ١٥ گۆڵی تۆمارکردبوو (١٩٩٨–٢٠٠٦). [[گێرد مۆلەر]]ی ئەڵمانیای ڕۆژاوا (١٩٧٠–١٩٧٤) پلەی سێیەمی بەدەستھێناوە و ١٤ گۆڵی تۆمارکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/brazil/5112982.stm|سەردێڕ=Ronaldo's riposte|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|دوایین=Chowdhury|یەکەم=Saj|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060706072508/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/brazil/5112982.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref> پلەی چوارەم، جەست فۆنتێنی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەرەنسی]]، خاوەنی ژمارەی پێوانەیی زۆرترین گۆڵی لە یەک مۆندیالدا تۆمارکراوە؛ ھەر ١٣ گۆڵەکەی لە پاڵەوانێتی ساڵی ١٩٥٨ تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/france/newsid_1752000/1752740.stm|سەردێڕ=Goal machine was Just superb|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20020804032601/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/france/newsid_1752000/1752740.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٠٢}}</ref> [[پەڕگە:Pelé à la Coupe du monde de football 1970, 'Mexico 70 - World Cup Story', Panini figurina n°38.jpg|وێنۆک|[[پێلێ]] تاکە یاریزانە کە سێجار نازناوی جامی جیھانیی فیفای بەدەستھێناوە.]] [[پەڕگە:Miroslav Klose 2014.jpg|وێنۆک|[[میرۆسلاڤ کلۆزە]] گۆڵکاری جامی جیھانییە تا ئێستا]] ماریۆ زاگالۆی بەڕازیلی و [[فرانتس بێکنباوەر|فڕانس بێکنباوەر]] ئەڵمانیای ڕۆژئاوا و [[دیدی دیشاپ]]ی فەرەنسی تاکە کەسن کە تا ئێستا وەک یاریزان و ڕاھێنەر جامی جیھانییان بەدەستھێناوە. زاگالۆ لە ساڵانی ١٩٥٨ و ١٩٦٢ وەک یاریزان و لە ساڵی ١٩٧٠ وەک ڕاھێنەر سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hughes|یەکەم=Rob|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ١٩٩٨|ناونیشان=http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php|سەردێڕ=No Alternative to Victory for National Coach: 150 Million Brazilians Keep Heat on Zagalo|ئیش=International Herald Tribune|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080226063509/http://www.iht.com/articles/1998/03/11/soccer.t_7.php <!-- Bot retrieved archive -->|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨}}</ref> بێکنباوەر لە ساڵی ١٩٧٤ وەک کاپتن و لە ساڵی ١٩٩٠ وەک ڕاھێنەر<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html|سەردێڕ=World Cup Legends – Franz Beckenbauer|ئیش=ESPNSoccernet.com|بڵاوکەرەوە=ESPN|دوایین=Brewin|یەکەم=John|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091119134454/http://soccernet.espn.go.com/archive/worldcup/editorial/legends_beckenbauer.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و دیشامپ لە ساڵی ٢٠١٨ وەک ڕاھێنەر، لە ساڵی ١٩٩٨ وەک کاپتن سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/world-cup-final-2018-france-croatia-didier-deschamps-redeemed-victory-results/rvpat6ngduek1pt9nmat3cspn|سەردێڕ=World Cup 2018: Didier Deschamps redeemed as France win final for the ages|دوایین=Wright, Joe|ئیش=[[Sporting News]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180722022543/https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/world-cup-final-2018-france-croatia-didier-deschamps-redeemed-victory-results/rvpat6ngduek1pt9nmat3cspn|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڤیتۆریۆ پۆزۆی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتاڵیا]] تاکە ڕاھێنەرە کە دوو جامی جیھانی بەدەستھێنابێت (١٩٣٤ و 1938).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724|سەردێڕ=1938 World Cup: Italy repeats as champions|بڵاوکەرەوە=CBC|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140519223256/http://www.cbc.ca/sports/soccer/1938-world-cup-italy-repeats-as-champions-1.853724|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> سەرجەم ڕاھێنەرە سەرەکییەکانی براوەی مۆندیال خەڵکی ئەو وڵاتە بوون کە ڕاھێنەرایەتیان دەکرد تا سەرکەوتن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Curse of the Foreign-Born Coach|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704366504575278893868082062|ئیش=[[The Wall Street Journal]]|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150725200956/https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704366504575278893868082062|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> لە نێو ھەڵبژاردە نیشتمانییەکاندا، ئەڵمانیا و بەڕازیل زۆرترین یاریی جامی جیھانییان ئەنجامداوە (١٠٩)، ئەڵمانیا زۆرترین یاریی کۆتایی (٨)، پێش کۆتایی (١٣)، و قۆناغی چارەکی کۆتایی (١٦) کردووە، بەڕازیلیش لە زۆرترین جامی جیھانی(٢١)، زۆرترین بردنەوەی ھەیە (٧٣) و زۆرترین گۆڵی تۆمارکردووە (229).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Football – All time table|ناونیشان=http://www.worldfootball.net/alltime_table/wm/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=World Football}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Brazil pass Germany as all-time top scorers at the World Cup|ناونیشان=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3554257/brazil-pass-germany-as-all-time-top-scorers-at-the-world-cup|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٨|agency=ESPN|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180702192255/http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3554257/brazil-pass-germany-as-all-time-top-scorers-at-the-world-cup|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> ھەردوو ھەڵبژاردە دوو جار لەجامی جیھانیدا یارییان کردووە، لە یاریی کۆتاییی ٢٠٠٢ و لە [[بەڕازیل و ئەڵمانیا (جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤)|قۆناغی پێش کۆتاییی ٢٠١٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Five Aside: Germany – Brazil preview|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/blog/name/77/post/1936258/headline|بڵاوکەرەوە=ESPN|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180514141642/http://www.espn.com/soccer/blog/name/77/post/1936258/headline|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> '''ئەو یاریزانانەی زۆرترین گۆڵیان کردوە : بەتۆخی واتا''' هێشتا یاری ئەکەن {| class="wikitable" !ژمارەی نازناوەکان !ناوی ھەڵبژاردەکان |- |٥|| [[بەڕازیل]] |- |٤|| [[ئەڵمانیا]] |} '''ئەو یاریزانانەی زۆرترین گۆڵیان لە مۆندیالدا تۆمار کردووە:''' {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ |- !پلە !یاریزان !ھەڵبژاردە !گۆڵەکانی !یارییەکانی !پاڵەوانییەتییەکان |- |١ | align="right" |[[میرۆسلاڤ کلۆزە]] | align="right" |{{fb|GER}} |'''١٦''' |٢٤ |٢٠٠٢, ٢٠٠٦, ٢٠١٠, ٢٠١٤ |- |٢ | align="right" |[[ڕۆناڵدۆ]] | align="right" |{{fb|BRA}} |'''١٥''' |١٩ |[١٩٩٤], ١٩٩٨, ٢٠٠٢, ٢٠٠٦ |- |٣ | align="right" |[[گێرد مۆلەر]] | align="right" |{{fb|FRG}} |'''١٤''' |١٣ |١٩٧٠, ١٩٧٤ |- | rowspan="2" |٤ | align="right" |جەست فۆنتین | align="right" |{{fb|FRA}} |'''١٣''' |٦ |١٩٥٨ |- | align="right" |'''[[لیۆنێل مێسی]]''' | align="right" |{{fb|ARG}} |'''١٣''' |٢٦ |٢٠٠٦, (٢٠١٠), ٢٠١٤, ٢٠١٨, ٢٠٢٢ |- | rowspan="2" |٦ | align="right" |'''[[کیلیان مباپێ]]''' | align="right" |{{fb|FRA}} |'''١٢''' |١٤ |٢٠١٨, ٢٠٢٢ |- | align="right" |[[پێلێ]] | align="right" |{{fb|BRA}} |'''١٢''' |١٤ |١٩٥٨, ١٩٦٢, ١٩٦٦, ١٩٧٠ |- | rowspan="2" |٨ | align="right" |ساندڕۆ کۆشیش | align="right" |{{fb|HUN}} |'''١١''' |٥ |١٩٥٤ |- | align="right" |یۆڕگن کلینزمان | align="right" |{{fb|GER}} |'''١١''' |١٧ |١٩٩٠, ١٩٩٤, ١٩٩٨ |- | rowspan="6" |١٠ | align="right" |ھیلمۆن ڕان | align="right" |{{fb|FRG}} |'''١٠''' |١٠ |١٩٥٤, ١٩٥٨ |- | align="right" |کۆبیلاس | align="right" |{{fb|ARG}} |'''١٠''' |١٢ |١٩٩٤, ١٩٩٨, ٢٠٠٢ |- | align="right" |گاری لینکەر | align="right" |{{fb|ENG}} |'''١٠''' |١٢ |١٩٨٦, ١٩٩٠ |- | align="right" |گابڕێڵ باتیستۆتا | align="right" |{{fb|PER}} |'''١٠''' |١٣ |١٩٧٠, ١٩٧٨, (١٩٨٢) |- | align="right" |'''[[تۆماس میولەر|تۆماس مۆلەر]]''' | align="right" |{{fb|GER}} |'''١٠''' |١٩ |٢٠١٠, ٢٠١٤, (٢٠١٨), (٢٠٢٢) |- | align="right" |لاتۆ | align="right" |{{fb|POL}} |'''١٠''' |٢٠ |١٩٧٤, ١٩٧٨, ١٩٨٢ |} '''لەسەر ئاستی وڵاتان''' {| class="wikitable" style="text-align:center" !پلە !ھەڵبژاردە !گۆڵە تۆمارکراوەکان |- |١ | align="right" |{{fb|Brazil}} |٢٣٧ |- |٢ | align="right" |{{fb|Germany}} |٢٣٢ |- |٣ | align="right" |{{fb|Argentina}} |١٥٢ |- |٤ | align="right" |{{fb|France}} |١٣٦ |- |٥ | align="right" |{{fb|Italy}} |١٢٨ |- |٦ | align="right" |{{fb|Spain}} |١٠٨ |- |٧ | align="right" |{{fb|England}} |١٠٤ |- |٨ | align="right" |{{fb|Netherlands}} |٩٦ |- |٩ | align="right" |{{fb|Uruguay}} |٨٩ |- |١٠ | align="right" |{{fb|Hungary}} |٨٧ |} === گۆڵکارانی جامی جیھانی فیفا (١٩٣٠ـەوە) === {| class="wikitable" |- !پاڵەوانییەتی !ناوی گۆڵکار !ژمارەی گۆڵەکان |- |١٩٣٠|| جێلێرمۆ ستابیلی||٨ |- |١٩٣٤|| ئۆلدریخ نیجدلی||٥ |- |١٩٣٨|| لیۆنیداس||٧ |- |١٩٥٠|| [[ئەردمێر]]||٩ |- |١٩٥٤|| ساندڕۆ کۆشیتش||١١ |- |١٩٥٨|| جەست فۆنتین||١٣ |- |١٩٦٢|| درازین یۆکۆفیچ، گارینشیا، فافا، لیونێل سانشێز، ئیڤانۆڤ، فلۆران||٤ |- |١٩٦٦|| ئۆزیبیۆ||٩ |- |١٩٧٠|| [[گێرد مۆلەر]]||١٠ |- |١٩٧٤|| لاتۆ||٧ |- |١٩٧٨|| ماریۆ کیمبس||٦ |- |١٩٨٢|| پاوڵۆ ڕۆسی||٦ |- |١٩٨٦|| گاری لینکەر||٦ |- |١٩٩٠|| سکیلاچی||٦ |- |١٩٩٤|| ستۆیجکۆڤ، سالینکۆ||٦ |- |١٩٩٨|| دافور سۆکەر||٦ |- |٢٠٠٢|| [[ڕۆناڵدۆ]]||٨ |- |٢٠٠٦|| [[میرۆسلاڤ کلۆزە|کلۆزە]]||٥ |- |٢٠١٠|| تۆماس مۆلەر، [[وێسلی شنایدەر]]، داڤێد ڤیا، دیگۆ فۆڕڵان||٥ |- |٢٠١٤|| [[خامێز ڕۆدریگێز|خامیس ڕودریگێز]]|| ٦ |- |٢٠١٨|| ھاری کەین|| ٦ |- |٢٠٢٢ |[[کیلیان مباپێ]] |٨ |} == تێبینییەکان == <references group="s"/> <references group="n"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|FIFA World Cup}} {{براوەکانی جامی جیھانیی فیفا}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|وڵاتەکان|مێژوو|دەیەی ١٩٢٠|دەیەی ١٩٣٠|کۆمەڵگا|ئابووری|ئۆڵۆمپیاد}} [[پۆل:ڕووداوە وەرزشییەکان، دامەزرانی ١٩٣٠]] [[پۆل:جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:پاڵەوانیەتییە جیھانییەکان]] [[پۆل:فیفا]] an8bt5oa24k4s6729jw7n6jnfkewpte 0 10178 1585534 1584800 2026-05-20T12:14:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585534 wikitext text/x-wiki {{Coord|33.43|N|73.04|E|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیسلاماباد | ناوی_فەرمی = {{نووسەی عەرەبی|اسلام آباد}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Islamabad Montage.jpg | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی چەند شوێنی شاری ئیسلاماباد | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|پاکستان}} | جۆری_دابەشکراو١ = | ناوی_دابەشکراو١ = | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١,٣٣٠,٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [https://web.archive.org/web/20081122033707/http://www.islamabad.gov.pk/ www.islamabad.gov.pk] | پەراوێزەکان = }} '''ئیسلاماباد''' پایتەختی وڵاتی [[پاکستان]]ە و ١٠یەم گەورەترین شاری وڵاتەکەیە. ڕێژەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ١٠٠،٠٠ کەسەوە لە ساڵی ١٩٥١<ref>http://www.spdc.org.pk/pubs/rr/rr25.pdf{{بەستەری مردوو|url=http://www.spdc.org.pk/pubs/rr/rr25.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> بۆ ١.٢١ ملیۆن کەس لە ٢٠٠٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cda.gov.pk/cda-latest/files/news.asp?var=27 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717202026/http://www.cda.gov.pk/cda-latest/files/news.asp?var=27 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717202026/http://www.cda.gov.pk/cda-latest/files/news.asp?var=27 |date=١٧ی تەممووزی ٢٠١١ }}</ref> بەرز بووەتەوە. ڕێژەی خوێندنی ئیسلاماباد لە ھەموو شارەکانی تری [[پاکستان]] بەرزترە. == مێژوو == === پێش زایین === بە ھەرێمی پایتەختی فیدراڵیی ئیسلاماباد، کە دەکەوێتە سەر بەرزاییی پۆتووھار لە باکووری ھەرێمی پەنجاب، بە یەکێک لە کۆنترین شوێنەکانی نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە [[ئاسیا]] دادەنرێت. ھەندێک لە کۆنترین شوێنەوارەکانی [[چەرخی بەردین]] لە جیھاندا لەسەر ئەم بەرزایییە دۆزراونەتەوە، کە مێژووەکەیان بۆ نێوان ١٠٠،٠٠٠ و ٥٠٠،٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا دەگەڕێتەوە. ئەو بەردە سەرەتایییانەی لە پلیکانەکانی [[ڕووباری سوان]] دۆزراونەتەوە، گەواھیدەری ھەوڵەکانی مرۆڤی سەرەتایین لە سەردەمی [[چەرخی سەھۆڵبەندان|نێوان سەھۆڵبەندان]].<ref>http://www.defence.pk/forums/military-history/3753-potohar.html</ref> ھەروەھا چەند پارچە گۆزە و دەفرێکی سەردەمەکانی پێش مێژوو دۆزراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://beta.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/metropolitan/16-sacred-rocks-of-islamabad-hs-10 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241213174419/http://beta.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/pakistan/metropolitan/16-sacred-rocks-of-islamabad-hs-10 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو کۆڵینەوانەی دکتۆر عەبدولغەفوور لوون ئەنجامی داون، بەڵگەی ھەبوونی کولتووری پێش مێژوو لە ناوچەکەدا دەخەنە ڕوو. شوێنەوار و کەللەسەری مرۆڤ دۆزراونەتەوە کە مێژووەکەیان بۆ ساڵی ٥٠٠٠ پێش زایین دەگەڕێتەوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی ناوچەکە نیشتمانی گەلانی [[چەرخی بەردینی نوێ]] بووە کە لەسەر کەنارەکانی ڕووباری سوان نیشتەجێ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.pakistan.net/cities/islamabad/islamabad.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090418080604/http://pakistan.net/cities/islamabad/islamabad.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە دواتر کۆمەڵگەی بچووکیان لە ناوچەکەدا لە دەوروبەری ساڵی ٣٠٠٠ پێش زایین پەرەپێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=71 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110720192217/http://casestudies.lead.org/index.php?cscid=71 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارستانییەتی [[دۆڵی سند]] لە نێوان سەدەکانی بیست و سێیەم و ھەژدەیەم پێش زایین لە ناوچەکەدا گەشەی کرد. دواتر ناوچەکە بوو بە شوێنێکی نیشتەجێبوونی سەرەتایی بۆ کۆمەڵگەی ئاری کە لە ئاسیای ناوەڕاستەوە بۆ ناوچەکە [[کۆچی ھیندووئاری|کۆچیان کرد]]. سوپا گەورە جۆراوجۆرەکان وەک سوپاکانی زەھیرەدین بابور و چەنگیز خان و تەیموورلەنگ و ئەحمەد شا دورانی لە کاتی داگیرکارییەکانیاندا بۆ سەر [[نیمچەقاڕەی ھیندی]] بە ناوچەکەدا تێپەڕیون.<ref>https://tribune.com.pk/story/1073941/saidpur-village-a-witness-to-history</ref> لە ساڵانی ٢٠١٥–٢٠١٦، بەڕێوەبەرایەتیی فیدراڵیی شوێنەوار و مۆزەخانەکان، بە پاڵپشتیی داراییی سندووقی نیشتمانی بۆ شوێنەواری کولتووری، کۆڵینەوەیەکی شوێنەواریی سەرەتایییان ئەنجامدا کە پاشماوەی ستووپایەکی بوودیی لە بان فەقیران دەرخست، لە نزیک ئەشکەوتەکانی شا ئەڵڵا دێتا، کە مێژووەکەی بۆ سەدەی دووەم تا سەدەی چوارەمی زایینی دەگەڕێتەوە.<ref>https://www.dawn.com/news/1242553#:~:text=TAXILA:%20During%20an%20excavation%20at,discovered%20in%20Gandhara%20and%20Taxila</ref> [[پەڕگە:Gate_of_Pharwala_Fort_toward_the_Swaan_stream.JPG|وێنۆک|قەڵای فاروالا لە سەدەی پازدەھەم لە تەنیشت ڕووباری سوان]] [[پەڕگە:Shah_Allah_Ditta_caves_2.JPG|وێنۆک|ئەشکەوتەکانی شا ئەڵڵا دێتا، لە دەوروبەری ئیسلاماباد، بەشێک بوون لە کۆمەڵگەیەکی دەروێشی بوودیی کۆن]] [[پەڕگە:Saidpur_1.jpg|وێنۆک|گوندی سەیدپوور کە نۆژەن کراوەتەوە، مێژووەکەی بۆ پێش شاری ئیسلامابادی دەوروبەری دەگەڕێتەوە]] === سەردەمی نوێ === لە سەربەخۆیییەوە تا ساڵی ١٩٥٨ [[کەراچی]] پایتەختی پاکستان بوو لە [[سند (ھەرێم)|سند]]. نیگەرانییەکان سەبارەت بە چڕبوونەوەی وەبەرھێنان و گەشەپێدان لەو شارەدا بووە ھۆی بیرۆکەی دروستکردنی پایتەختێکی نوێ لە شوێنێکی تر. ئەوە بوو لە ساڵی ١٩٥٨ لە کاتی دەسەڵاتی سەرۆکی پاکستان [[محەممەد ئەیووب خان (سەرۆکی پاکستان)|ئەیووب خان]]، شوێنێکی باکووری شاری [[ڕاوڵپیندی]] ھەڵبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە پایتەختی ھەمیشەیی، بەو مەرجەی ڕاوڵپیندی وەک پایتەختێکی کاتی دابنرێت. لە شەستەکاندا دەستکرا بە دروستکردنی پایتەختە نوێیەکە بە گواستنەوەی ژمارەیەک گوند کە سەدان ساڵ بوو شوێنەکەیان گرتبوو. دانیشتووانەکەی ڕەتیان کردەوە جێی بھێڵن، بۆیە بە زۆر گوازرانەوە. جێبەجێکردنی ئەو پلانە دەستی پێکرد کە لەلایەن شارسازێکی یۆنانی [[کۆنستانتینۆس ئەپۆستۆلۆ دۆکسیادیس|کۆنستانتینۆس دۆکسیادیس]] ئامادەکرابوو، کە شارەکەی بە شێوەی کەرت داڕشتبوو و ھەر دانەیەکیان بۆ چوار کەرتی لاوەکی دابەش دەبوو کە بە پشتێنەی سەوز و باخچە لە یەکتر جیا دەکرانەوە، و دۆکسیادیس ڕووبەرە سەوزەکان و شوێنە کراوەکانی زیاد کرد. لە ساڵی ١٩٦٧، پایتەخت بە فەرمی لە [[ڕاوڵپیندی]] بۆ ئیسلاماباد گوازرایەوە. شارەکە دابەش کرا بۆ ناوچە گوندنشینەکان و شارنشینەکان، ناوچە شارنشینەکان لەلایەن دەستەی گەشەپێدانی ھەرەوەزییە بەرھەمھێنەرە گوندنشینەکانەوە بەڕێوەدەبرێن، لەکاتێکدا ١٢یان لە ئەنجومەنەکانی یەکێتی دابەشکراون. ١٢ لەنێوان ئەم ئەنجومەنانەدا، [[یەکێتیی ئەورووپا]] و ئەنجومەنی [[کۆراڵ]] گەورەترین و پێشکەوتووترینن لە یەکێتییەکەدا. ئیسلاماباد لە سەرەتای کارەکانیدا گەشەکردن و بیناسازییەکی خاوی بەخۆوە بینی، حکومەتیش بە تەواوی لە [[ڕاوڵپیندی]] بۆی نەگوازرایەوە تاوەکوو ھەشتاکان، کە ژمارەی دانیشتووانەکەی لەو کاتەدا گەیشتە ٢٥٠،٠٠٠ کەس. گۆڕانکارییەکی گەورە لە ماوەی نەوەدەکاندا ڕوویدا بە زیادبوونی دانیشتووان و دروستکردنی کەرتی نوێ لە پایتەختدا. پەرەپێدانی ئەو دەزگایەی پەیوەندیدارە بە گەشەپێدانی ھەرەوەزییەکان لە ١٤ی حوزەیرانی ١٩٦٠ دامەزرا (یەکەم فەرمانی جێبەجێکردن لە ٢٤ی حوزەیرانی ١٩٦٠ لەژێر ناونیشانی «ڕێکخستن، پایتەختی پاکستان» دەرچوو و دەستەی گەشەپێدانی ھەرەوەزییەکان شوێنی گرتەوە بە فەرمانێک کە لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٦٠ لەبەردەم پەرلەمانی نیشتمانی دەرچوو و ئەرکی گەشەپێدانی ئیسلاماباد و ھەموو بینا حکومییە سەرەکییەکانی گرتە ئەستۆ. بەپێی سیستمی دەستەی گەشەپێدانی ھەرەوەزییەکان، وەزارەتی ناوخۆ ھەموو ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگارانی دەستەکە دەستنیشان دەکات و ئەویش لای خۆیەوە فەرمانبەرانی دەستەکە بە ڕاوێژ لەگەڵ وەزارەتی ناوخۆ دەستنیشان دەکات. دەستەی گەشەپێدانی ھەرەوەزییەکان بەرپرسیارە لە بەڕێوەبردنی شاری ئیسلاماباد و زۆربەی دەوروبەری شارەکە. لە ھەشتی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٠٥، بوومەلەرزەیەک لە بەشەکانی باکووری پاکستان ڕوویدا و کاریگەریشی لەسەر ئیسلاماباد ھەبوو چونکە تاوەرەکانی مارگالای لە کەرتی ١٠ وێران کرد. لێکۆڵینەوەکانی دواتر لە داڕمانی بیناکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە کەرەستەی دروستکردنیان لەژێر ئاستی پێویستدا بووە. دانیشتووانی بیناکان چەندین سکاڵایان نارد بۆ دەستەی گەشەپێدانی پایتەخت کە وەڵامێکی قەناعەتپێکەری نەدایەوە. لەکاتێکدا سەرۆک وەزیرانی پاکستان ڕای گەیاند کە ئیسلاماباد ڕێگە بە ھیچ بینایەکی نایاسایی نادات. == بابەتی پەیوەندیدار == [[پایتەختی دەوڵەتانی جیھان]] == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پایتەختەکانی ئاسیا‏}} {{پۆلی کۆمنز|Islamabad}} {{تووڵی دەروازە|پاکستان|جوگرافیا|نژیاروانی}} [[پۆل:دامەزرانەکانی دەیەی ١٩٦٠]] [[پۆل:ئیسلاماباد]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی پاکستان]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئاسیا]] [[پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٩٦٠]] f2pe9k1xiukewcowfxesv6e4fvol75w 0 10544 1585564 1584325 2026-05-20T12:19:37Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585564 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}}{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەزای کۆیە | ناوی_فەرمی = ''{{lang-ar| قضاء کویسنجق }}<br>{{lang-en| Koy Sinjaq District }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[قەزا]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی قەزای کۆیە{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی قەزای کۆیە و قەزای تەقتەق | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=8 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''قەزای کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 36.08314| 44.63329 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩١٨]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٠٥٠ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٠،١٧٢ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٥]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = کۆیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} [[پەڕگە:Koye.JPG|thumb|وێنەی شاری کۆیە]] '''قەزای کۆیە''' یەکێک لە قەزاکانی [[پارێزگای ھەولێر]]ە کە دەکەوێتە ٧٠ کیلۆمەتری ڕۆژھەڵاتی شاری [[ھەولێر]]. مێژووی دروستبوونی ئەم قەزایە بە ڕووبەری ٢٠٥٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە و بەرزایی ١٢٦٠ مەتر لە ئاستی زەریاوە بۆ ٢٥٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە.{{ژێدەر پێویستە}} ژمارەی دانیشتووانی ئەم قەزایە لە ساڵی (٢٠٢٥) ١١٠،١٧٢ کەسە کە لە دوو نەتەوەی [[کورد]] و [[ئاشوورییەکان|کلدان]] پێکھاتووە.<ref>[http://www.hawlergov.org/ku/region.php?id=1330758754 قەزای کۆی - ماڵپەڕی پارێزگای ھەولێر] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311074855/http://www.hawlergov.org/ku/region.php?id=1330758754 |date=١١ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> قەزایەی کۆیە خاوەن پێگەیەکی جیۆگرافی گرنگە لەسەر ئاستی [[عیراق]] و [[کوردستان]]دا. بە دوو چیای خنجیلانە دەورەدراوە. ئەوانیش چیای «[[باواجی]]» کە بەرزیەکەی ١٢٦٠ کم و چیای «[[ھەیبەت سوڵتان]]» کە بەرزیەکەی ١٠٩٢ کم لە رووی [[ئاستی دەریا]]وە دەبێت. دەگوترێت کە مێژووی دروستبوونی شاری کۆیە، بۆ دەگەڕێتەوە بۆ گوندی ئاسکی کۆیە و پێی گوتراوە ئەسکی کۆ (بە [[تورکی]] بە واتای کۆنەگوند دێت)، بەڵام دواتر خەڵکەکە ڕوویان لە [[حەمامۆک]] کردووە کە خاوەنی سەرچاوەی ئاوی زۆرە و بەو ناوچەیش گوتراوە کاولە کۆ. دواتریش لە شوێنی ئێستای کۆیە جێگیربوون ودەوڵەتی عوسمانی لێ پاش نەمانی میرنشینی [[میرنشینی بابان|بابان]] و [[سۆران]] ئیدارەیەکی فەرمی لێ دامەزراندووە و ناوی ناوە (کۆی سنجاق) [[سنجاق]]یش یەکەیەکی ئیداری بوو لە [[دەوڵەتی عوسمانی]]. کۆیە زیاتر لە ٨٠ شوێنەواری ھەیە لەوانە: خرابە، کلێسە، قەڵای شیلە، ئەسکی کۆیە، گوبتەپە، سکتای قەیسەری، باواجی، سماقۆڵی میرسەید، چنارۆک و حەمامۆک. بۆیەکەمین جاریش بە فەرمی لە ساڵی ١٨٨٥ قوتابخانە لەو شارەدا دامەزراوە. لەساڵی ١٩١٨ کۆیە کراوە بە [[قەزا]]. لەساڵی ١٩٨٨ لەژێر وەک کاردانەوەیەک دژی بزاڤی بڵاوی [[پێشمەرگە]]، [[حکوومەتی عێراق]] کۆیەی لە قەزا بچوککردووەتەوە و کردی بە [[ناحیە]]، بەڵام دوای ساڵی ١٩٩١ جارێکی تر [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆیەی کردەوە بە قەزا. == ناوی کۆیە == ناوی قەزای کۆیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[کۆیە]]یە، خەڵکی [[کوردستان]] و شارەکە پێی دەڵێن [[کۆیە]]، بەڵام ھەر لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانییەوە]] لە یەکە کارگێڕییەکاندا و لە حکومەتی عێراقیشدا بە (کویسنجق) ناوی ھاتووە. ئەم بۆچوونانەی خوارەوە سەبارەت بە ناوی کۆیە ھاتووە: * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == ناودارانی کۆیە == ===کەسایەتیی شۆڕشگێڕ=== * [[عەلی مەولود داربەسەری]] ساڵی ١٩٢٣–١٩٧٤ لەناوپردان ناوچەی [[حاجی ئۆمەران]] بە ھێرشی ئاسمانی فڕۆکەکانی [[بەعس]] شەھید بوو، تا ئێستاش گۆڕەکەی نادیارە.<ref>https://www.regaykurdistan.com/index.php/wtar/28342-2020-07-05-14-28-16 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211217125959/https://www.regaykurdistan.com/index.php/wtar/28342-2020-07-05-14-28-16 |date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> ===ھونەرمەندان=== مام سێوە (مەقام بێژ)، [[تایەر تۆفیق]] (گۆانیبێژ)، رۆستەم ئاغالە (شێوەکار)، باکووری. پوتە (برای سێوە بووە). حەنیل. مەتیعەبدوڵای قادرۆکێ. ئۆمەری حەمەدی خاڵی. عەبدوڵای خاڵی، حەمەدی لیلەی، مستەفای ئۆمەری قالەی کەمەندی، قادری ئۆ مەری قالەی کەمەندی، دەروێش حەمیدی قالەی، مام تەھای خەلیلی، حەمەدی گار فێنی قادری حەمەدی، مەلا ئەسعەد. حەمەدەمین عەباس. ===شاعیران=== [[حاجی قادری کۆیی]] (١٨١٧-١٨٩٧) , [[مەلای گەورە]] (١٨٧٦-١٩٤٣), [[دڵدار]] (نوسەری ھۆنراوەی [[ئەی رەقیب]] ,١٩١٨-١٩٤٨)، [[قوبادی جەلیزادە]]. [[دڵزار]]. [[عەونی]]. [[دلێر]]. ئەختەر. عاسی. وەردی. سامی عەوداڵ. [[خادیم]]. ڕۆستەم. تایەر حەوێزی. حاجی مەلا عەبدوڵای جەلیزادە. مەلا محەمەدی کۆیی جەلیزادە. مەنفی ونیھانی. لامیع. جەلال جۆبار. مە جید ئاسینگەر. کەمال غەمبار، وەستا حمد امین نەجار. == رووداوە گرینگەکان == * * * == زانکۆی کۆیە == کۆیە ئێستا زانکۆیەکی لێیە بە ناوی [[زانکۆی کۆیە]]، کە لە ڕێکەوتی ١١ \١٠\٢٠٠٣ دامەزراوە لەوکاتەوە بەشێوەیەکی بەرچاو گەشەیکردووە. ژمارەی بەشەکانی زیادیکردووە بۆ ٣٤ بەش. لەساڵی ٢٠١٠ زانکۆی کۆیە پێکھاتەی خۆی گۆری لەسیستەمی کۆلیجەوە بۆ فاکەڵتی بەمەبەستی پێشکەوتنی زانکۆو ھاوشێوەبونی لەگەل سیستەمی نوێی زانکۆ پێشکەوتوەکانی جیھان. یەکێک لەتایبەتمەندیەکانی زانکۆی کۆیە بریتیە لە کەمپی زانکۆ کەبەشە ئەکادیمیەکانی زانکۆ و بەرێوەبەرایەتیەکان وخوێندکاران و ستافی دابینکردنی پێداویستیەکان لەخۆدەگرێ. لەھەرە تایبەتمەندیە گرنگەکانی زانکۆی کۆیە بریتیە لەو گەشە خێراو بەرچاوەی کە بەخۆیەوە دەبینێ بە بەراورد لەگەڵ زانکۆکانی تری کوردستان. زانکۆی کۆیە خاوەنی ھەندێ بەشی زانستی وئەندازیارییە کە دەگمەنن لەزانکۆکانی تری کوردستان وعێراق و ئەو بەشانە تەنھا لە زانکۆی کۆیە ھەن کە بریتین لەبەشەکانی ئەندازیاری نەوت وئەندازیاری جیۆتەکنیک و ئەندازیاری کیمیایی و دەرونزانی پزیشکی مایکرۆ بایەلۆجی). لەگەڵ چەندین بەشی تر کە پیک دیت لە زانستە مرۆڤایەتی و کۆمەڵایەتیەکان کە پیک دیت لە بەشەکانی قانون _ گارگێری و ئابوری_ شریعە ھەروەھا زمانی ئینگلیزی وە پەروەردە پیک دیت لە بەشەکانی مێژوو _ جوگرافیە _ کوردی _ عربی _ وەرزش _ زانستەکان پیک دیت لە بایۆلۆژی _ کیمیا_ فیزیاء _ماتکاتیک لەگەڵ چەند بەشێکی تر<ref>[بەستەری زانکۆی کۆیە]{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.koyauni.ac/kurdish/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120201212114/http://www.koyauni.ac/kurdish/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120201212114/http://www.koyauni.ac/kurdish/ |date= ١ی شوباتی ٢٠١٢ }}</ref> == قشلەی کۆیە == ئەم قشلەیە دەکەوێتە ناو سەنتەری شارۆچکەی کۆیە بەلای رۆژئاوای دا، لەسەر بەرزایەک (گردێکی پان) کە رووبەری لە ٢٤٠٠ م چوار گۆشە زیاترە. رووی دەرەوەی لە شێوەی قەڵا دروستکراوە و لە ھەر چوار لادا قوڵەی [[شەڕ]] و بەرگری بۆ دانراوە. لە ھەندێک شوێن بینایەکە دوو نھۆمە. لە بەشێکی مۆزەخانەی کۆیە دانراوە. لە لایەکی تر گەلەری ھونەری ھەیە، لەسەردەمی عوسمانیەکان دروست کراوە. == ناحیەکان و گوندەکان == کۆیە لە سەرەتای پێکھاتە ئیداریەکانی دەوڵەتی عوسمانی قەزایەک بوو سەر بە سنجاقی '''شارەزوور''' (کە ناوەندەکەی [[کەرکووک]] بوو) و لە ساڵی ١٨٩٣ و ١٨٩٥ز شەقڵاوە ناحیەیەکی سەر بەو قەزایە بوو. لە پاش [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] و درووستبوونی دەوڵەتی نوێی عیڕاق ھەولێر لە کەرکووک جیاکراوەو کرا بە لیوایەکی تایبەت و کۆیە بوو بە قەزایەکی سەر ھەولێر.<ref>سالنامە دولت علیە عثمانیة سنة ١٣٣٠ ھــ، استانبول، ص ٨٠٣.</ref> قەزای کۆیە لە پێنج ناحیە و ١٩٠ گوند پێکھاتووە.<ref>[www.hawlergov.org/ku/region.php?id=١٣٣٠٧٥٨٧٥٤ قەزای کۆی - ماڵپەڕی پارێزگای ھەولێر]</ref> * [[ناحیەی ئاشتی]]؛ ٢٢ گوند، گرینگترینیان گوندی خەرابە و کاولان و بۆگد و کورداوا. * [[ناحیەی سکتان]]؛ ١٢ گوند، گرینگترینیان سکتان و نازەنین. * [[ناحیەی سێگردکان]]؛ ١١ گوند * [[ناحیەی شۆڕش]]؛ ٥١ گوند، گرینگتریتیان [[دێگەڵە|گوندی دێگەڵە]] و [[بانی ماران]] == بەستەری تایبەت == * سایتی '''چنارۆک''' [https://web.archive.org/web/20141021111314/http://chnarok.se/darbaray%20koya.htm] * سایتی '''زانکۆی کۆیە'''[https://web.archive.org/web/20120201212114/http://www.koyauni.ac/kurdish/] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Koy Sinjaq District}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای ھەولێر}} [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:کۆیە]] jp45405bj14h7x4csxkl6nivkf94koo 0 11589 1585547 1584428 2026-05-20T12:16:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585547 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''بوومەلەرزەی وان لە ساڵی ٢٠١١'''، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٧.٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15421633 |سەردێڕ= "Eastern Turkey hit by 7.2 magnitude quake" |بڵاوکەرەوە=بی‌بی‌سی | زمان=ئینگلیسی | ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١١}}</ref> پلە بە گوێرەی پێوەری ڕیختەر بوو کە شاری [[وان]] لە [[باکووری کوردستان]]ی لە ڕێکەوتی [[٢٣ی تشرینی یەکەم]]ی ساڵی ٢٠١١ لە کاتژمێر ١٣:٤١ بە کاتی ناوچەیی، بۆ ماوەی ٢٥ چرکە ھەژاند. ناوەندی بوومەلەرزەکە، لە ١٧ کیلۆمیتری باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری وان لە قوڵایی ١ کیلۆمیتری زەویدا بووە. بەڵام وەک ئەوەی زانراوە زاناکانی [[ئەڵمانیا]] دیاریان کردووە، کە قولایی زەمین ھەژێنەکە ١٠ کیلومەتر بووە، ئەمەش ئەوە ئەگەیەنێت کە ئەم زەمین ھەژێنە دەست کردبووەو سروشتی نەبووە، بە پێی سەرچاوەکان دروست کردنی زەمین ھەژێن لە رێی پرۆژەی ھارپەوە دەکرێت ئەنجام بدرێت، ئەوەی شایەنی باسە پرۆژەی HARRP، کە بەشێکی سەرەکی لە ویلایەتی ئەلسکایایە لە [[ئەمەریکا]]، لە توانای ھەیە چینی سەرەوەی ئایۆنسفیر گەرم بکات تا ٣ پلەی گەرما کە ئەبێتە ھۆی کارەساتی گەورە. == بوومەلەرزەی ٩ی تشرینی دووەم == بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٥.٧ لە {{convert|١٦|km}} لە باشووری ڕۆژاوای وان (نزیک شارۆچکەی [[ئەدرەمیت، وان|ئەدرەمیت]]) لە قووڵایییەکی کەمدا کە {{convert|٤.٨|km}} بوو، لە ٩ی تشرینی دووەم کاتژمێر ٢١:٢٣ بە کاتی ناوخۆ (١٩:٢٣ بە کاتی جیھانی) ڕووی دا.<ref name="short-anss|Turkey|2011a">{{Short-anss|Turkey|2011a}}</ref> ڕاپۆرتە سەرەتایییەکانی جێگری سەرۆک وەزیران [[بەشیر ئاتالای]] ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕووداوەکە بووەتە ھۆی گیانلەدەستدانی پێنج کەس بەھۆی ڕووخانی چەند ھوتێلێکەوە، ھەرچەندە بە گشتی ٢٥ باڵەخانە ڕووخاون، کە زۆربەی ئەو باڵەخانانە لە دوای بوومەلەرزەکەی مانگێک پێشترەوە چۆڵ بوون. [[دەزگای ئاناتۆڵیا]]ی تورکی ڕای گەیاند کە دوای ڕووداوەکە پاشلەرزەیەک بە گوڕی ٤.٤ ڕووی داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2011/11/09/world/turkey-earthquake/?hpt=wo_c2|یەکەم١=Hande|دوایین١=Atay-Alam|یەکەم٢=Andrew|دوایین٢=Finkel|سەردێڕ=At least 5 dead in quake in eastern Turkey|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=CNN}}</ref> لەنێو ئەو باڵەخانانەی کە بەھۆی بوومەلەرزەکەوە ڕووخان، «ھوتێل بایرام»ی شەش نھۆمی ھەبوو، کە میوانداریی ڕۆژنامەنووسان و کارمەندانی فریاگوزاری دەکرد. وێنەگرێکی [[دەزگای ھەواڵی جیھان]] کەمێک پێش بوومەلەرزەکە لە ھوتێلەکە چووبووە دەرەوە و وتی کە ھەندێک لە ڕۆژنامەنووسان لە ژێر داروپەردووی باڵەخانەکەدا گیریان خواردووە و نامەی تێکستیان بۆ ھاوکارەکانیان ناردووە و داوای فریاکەوتنیان کردووە. باڵەخانەکە کە ساڵی پێشتر نۆژەن کرابووەوە، تەمەنی چل ساڵ بوو.<ref name=ap_Nov9/><ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15668071|سەردێڕ=Turkey earthquake: Seven dead in toppled Van hotel|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> ڕایان گەیاند کە کارمەندێکی فریاگوزاری [[ژاپۆن]]ی کە بۆ کارەکانی فریاگوزاریی بوومەلەرزەکەی تشرینی یەکەم گەشتی تورکیای کردبوو، بە زیندوویی لە ژێر داروپەردووی «ھوتێل بایرام» دەرھێنراوە، بەڵام دواتر بەھۆی برینەکانیەوە لە [[نەخۆشخانە]] گیانی لەدەست داوە. دانیشتووان لە دەسەڵاتداران تووڕە بوون کە باڵەخانەکەیان دانەخستووە دوای ئەوەی لە [[بوومەلەرزە]] گەورەکەی مانگێک پێشتردا درزی تێکەوتبوو و ئەسانسۆرەکەی تێکچووبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.usatoday.com/news/world/story/2011-11-10/turkey-earthquake-atsushi-miyazaki/51153706/1|agency=Associated Press|یەکەم=Mehmet|دوایین=Guzel|سەردێڕ=Aid worker one of at least 12 dead in latest Turkey quake|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> ناوەندی بوومەلەرزەزانیی کاندیلی تورکیا ڕای گەیاند کە بوومەلەرزەکەی ٩ی تشرینی دووەم بوومەلەرزەیەکی سەربەخۆ بووە لە چوارچێوەی ھەمان سیستمی بوومەلەرزەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hurriyet.com.tr/kalafat-artci-degil-yeni-bir-deprem-19203476|سەردێڕ=Kalafat: Artçı değil yeni bir deprem|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> == بەڕێوەبردنی کارەسات == وەڵامدانەوەی حکوومەت لە ڕووی یارمەتییە فریاگوزارییەکانەوە کەم بوو. پەناگەی کاتی بە پلەی یەکەم لە ڕێگەی خانووی کۆنتەینەرییەوە دابین کرا. نزیکەی ٢٠،٠٠٠ کۆنتەینەر ڕەوانەی ناوچەی بوومەلەرزەکە کران. کێشەی سەرەکی لەمەدا دابینکردنی ئەو ھەموو کۆنتەینەرە بوو لە ماوەیەکی ئاوا کورتدا. نزیکەی چوار مانگ دوای بوومەلەرزەکەی وان، شارە کۆنتەینەرییەکان جێگیر کران. لە ئەنجامی ئەمەشدا قوربانییەکان تەنھا دوای ئازاری ٢٠١٢ دەیانتوانی لە شارە کۆنتەینەرییەکاندا نیشتەجێ بکرێن. تا ئازاری ٢٠١٢ زۆربەی قوربانییەکان خۆیان خێوەتیان بۆ پەناگە ھەڵدا. زۆر کەس لەبەر ھۆکاری ئابووری ماددەی نایلۆنیان پێ باشتر بوو. نایلۆن پلەی گەرمی گڕگرتنی نزمی ھەیە و لە وەرزی زستاندا زۆر ڕووداوی ئاگرکەوتنەوەی خێوەتەکان ڕووی دا. ١٢ کەس گیانیان لەدەست داوە و زیاتر لە ١٦٠ کەسیش بەھۆی ئاگری خێوەتەکانەوە بریندار بوون.<ref name="Bettemir, 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2. Proje ve Yapım Yönetimi Kongresi Bildiriler Kitabı |ناونیشان=http://pyyk2012.iyte.edu.tr/ozetler.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170319113743/http://pyyk2012.iyte.edu.tr/ozetler.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠١٧|پەڕە=١٣٢|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ [[زە نیویۆرکەر]]، [[گارۆ پایلان]] لە [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) ئاماژەی بەوە کرد کە حکوومەتی [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] نەیویستووە یارمەتیی کوردەکان بدات کە زۆرینەی وان پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Turkey's Earthquake Response Is as Political as the Conditions That Increased the Devastation |ناونیشان=https://www.newyorker.com/news/daily-comment/turkeys-earthquake-response-is-as-political-as-the-conditions-that-increased-the-devastation |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٣|magazine=The New Yorker}}</ref> بە گوێرەی گەڕان بە دوای شوێنەکەدا، لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١، تێکڕای گشتیی ژمارەی بریندارانی پاشماوەکان و ژمارەی ئەو کەسانەی لە ئەنجامی [[بوومەلەرزە]]کەدا گیانیان لەدەستداوە: {| class="wikitable" |- ! شوێن!! قووربانیان !! برینداران !! پاشماوە |- | گوندی ڤان || ٩٥ (١٥،٨٪)|| ٣٥٠ (٨،٥٪) || ١٠ (٠.٥٪) |- | گوندی ئێرگیش || ١٦٩ (٢٨،١٪) || ٧٥٠ (١٨٪) || ٥٥ (٢،٤٪) |- | گوندی دیکە || ٣٣٧ (٥٦،١٪) || ٣٠٥٢ (٧٣،٥٪) || ٢١٩٧ (٩٧،١٪) |- | کۆی گشتی || ٦٠١ || ٤١٥٢ || ٢٢٦٢ |} ==سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پۆلی کۆمنز|2011 Van earthquake}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئەرمەنستان|ئێران|ڕۆژھەڵاتی ناوین|تورکیا|دەیەی ٢٠١٠|کوردستان}} [[پۆل:تورکیا لە ٢٠١١]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای وان]] [[پۆل:بوومەلەرزەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:بوومەلەرزەکانی تورکیا]] [[پۆل:بوومەلەرزەکانی کوردستان]] [[پۆل:بوومەلەرزەکانی ئێران]] [[پۆل:بوومەلەرزەکانی ئازەربایجان]] as2q29766bmvd1btcw0wqwfq5uo7oku 0 12612 1585790 1585241 2026-05-21T09:21:26Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-30013-13|~2026-30013-13]] ([[User talk:~2026-30013-13|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1372452 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەربەلا | ناوی_فەرمی = {{نووسەی عەرەبی|كربلاء}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Karbala, Iraq.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی بارگای [[حوسێن کوڕی عەلی]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Iraq | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی کەربەلا لەسەر نەخشەی [[عێراق]] | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = | ناوی_دابەشکراو١ = | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٧٢،٣٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٣]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!--دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەربەلا''' ({{بە عەرەبی| كربلاء}}) شارێکە لە [[عێراق]] کە کەوتووەتە ١٠٠ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژاوای شاری [[بەغدا]]. کەربەلا ناوەندی [[پارێزگای کەربەلا]]یە. بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٣ ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە١.٢٢٠٠٠٠کەسە. کەربەلا بە ھۆی [[شەڕی کەربەلا]]وە ناسراوە کە لە ساڵی ٦٨٠ی زایینیدا ڕووی دا. کەربەلا لە شارە ھەرە مەزھەبی و پیرۆزەکانی [[شیعە|شیعەکانە]]؛ چونکو کەربەلا شوێنی گۆڕی [[حوسێن کوڕی عەلی]]، ئیمامی سێیەمی شیعەکانە. ھەموو ساڵێک بە میلیۆنان کەس لە [[ئێران]]، [[عێراق]]، [[لوبنان]] و وڵاتە شیعەنشینەکانی تری دنیاوە سەردانی کەربەلا دەکەن بۆ تەواف و پرسەی بارەگاکانی ئەم شارە.<ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2881835.stm</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.uga.edu/islam/iraq.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111006170511/http://www.uga.edu/islam/iraq.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Karbala}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|شیعە|عێراق|جوگرافیا}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارە پیرۆزەکان]] [[پۆل:کەربەلا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەربەلا]] [[پۆل:حوسێن کوڕی عەلی]] [[پۆل:شام]] 2jdbt773t8e2ir18svq7widu22ldtro 10 12984 1585838 1569815 2026-05-21T11:32:54Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585838 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} ئەم داڕێژەیە لەسەری ئەو وتارانە دادەنرێت کە سەرچاوەیان نییە. == ھەروەھا ببیبە == *{{دا|سەرچاوەی لایەنگر}} *{{دا|ژێدەر پێویستە |احمد سەرچاوە}} {{داڕێژەکانی ویکیپیدیا}} 51kp7kzvbsrlhrzrml0wihdc70vu6zd 0 13518 1585826 1500998 2026-05-21T09:54:02Z ~2026-29948-88 76504 /* سەرژمێری و ڕیکۆردەکان */ 1585826 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = خۆزێ ماریۆ دۆس سانتۆس مۆرینیۆ فلیکس | وێنە = José Mourinho 20250206 (1).jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ستیوبال]] ، [[پرتووگال]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٦ ی جانێوەری ساڵی [[١٩٦٣]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | هۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = ئیسپانیا | نەتەوە = پرتووگالی | ناوەکانی تر = | نەژاد = پرتووگالی | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = ڕاهێنەر | ساڵانی چالاکی =١٩٨٠ - ئێستا | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا =١.٧٤سم | کێش = | ناسراو بە هۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = تامێ فاریا | یار = | منداڵەکان = ماتلێد ، خۆزێ ماریۆ | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''خۆزێ مۆرینیۆ''' ناوی تەواوی خۆزێ ماریۆ دۆس سانتۆس مۆرینیۆ فلیکس ە ،لە ٢٦ ی کانوونی دووەمی ساڵی [[١٩٦٣]] لەدایک بووە ، مۆرینیۆ یەکێ لەباشترین ڕاھێنەرانی جیھانی سەدەی بیست و یەکەمە لەئێستادا ڕاهێنەری ڕۆمای ئیتاڵییە ، مۆرینیۆ بەر لەوەی ببێتە [[ڕاھێنەری وەرزشی]] کاری [[وەرگێڕ]] وە یاریزانیشی کردووە ، مۆرینیۆ تاکە ڕاھێنەرە لە ماوەی٩ ساڵدا لەئەرکی ڕاھێنەرایەتی لەیاریگای یانەکەی تووشی شکست نەبووە ناوی چۆتە پەرتووکی گینس بۆ مێژوو و داھێنانەکان ، مۆرینیۆ بەوە ناسراوە کە ھەمیشە لێدوانی ئاگرین بەکاردەھێنێت لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسیەکان . == ژیانی مۆرینیۆ == === سەرەتای ژیان === :مۆرینۆ لە ٢٦ ی جانێوەری ساڵی ١٩٦٣ز لەدایک بووە لە شاری ستیوبال لە ووڵاتی [[پورتوگال]] ، باوکی مۆرینیۆ یاریزانێکی پیشەگەر بووە کە یاری بۆیانەکانی بلێنسا و ستیوبال کردووە وە : باوکی ڕاھێنەری [[ھەڵبژاردەی تۆپیپێی پرتووگال]]ی کردووە وە دایکیشی مامۆستا بووە لە قوتابخانەی ناوەندی و ئامادەیی وە مامی مۆرینۆ پاڵنەر و ھانی مۆرینیۆی داوە بچێتە یاریگاکان :بۆ ئەوەی سەیری یاری تۆپی پێ بکات چونکە مامی پێشبینی دەکرد لەداھاتوو مۆرینیۆ کەسایەتی جیھانی لێوە دەردەچێت لە جیھانی تۆپی پێدا . [[پەڕگە:Mourinho and children.JPG|وێنۆک|مۆرینیۆ لەگەڵ منداڵەکانی لە ناو یاریگادا]] === ژیانی خێزانی === مۆرینیۆ لەگەڵ تامێ فاریا ژیانی ھاوسەرگیری پێکھێناوە ئەویش لەساڵی [[١٩٨٩]] بوو مۆرینۆ لەگەڵ خێزانەکەی لەساڵی [[١٩٩٦]] بوونە خاوەنی یەکەم مناڵ کە کچ بوو ناویان نا ماتلێد ، وە دواتر کوڕێکیان بوو بەناوی خۆزێ ماریۆ . === زمانەکان === مۆرینۆ لەژیانیدا ھەمیشە زیرەک بووە لە قسەکردن کە تا ئێستا توانیویەتی خۆی فێری کۆمەڵێک زمانی جیاواز بکات لەوانە پرتووگالی و ئیسپانی و فەڕەنسی و ئیتاڵی بەڵام زۆربەی کات بە کەتەلۆنی قسەی کردووە . === کاری خێرخوازی === لەپاڵ کاری وەرزشی مۆرینیۆ زۆرجار لە پڕۆژە خێرخوازیەکان دەبینرێت ، لەیەکێ لە کارە خێرخوازیەکانی ھەندێ لە جل و کەلوپەلی ماڵی مەزاد کرد بۆ ئەوەی داھاتەکەی بداتە منداڵانی فەڵەستین و سۆماڵ کە بڕی داھاتەکەش بە ٢٢ ھەزار یۆڕۆ خەمڵێنرا . === مۆرینیۆ وەک یاریزان === مۆرینۆ لەھێڵێ ناوەڕاست یاریکردووە وە لەگەڵ کۆمەڵێ یانەی ووڵاتی پرتووگال یاری کردووە ئەوانیش یانەکانی ڕایۆ ئەڤی و بلێنسیس و سێسیمبرا ، بەڵام مۆرینیۆ لەماوەی ژیانی یاریزانی زۆر سەرکەوتوو نەبووە بەوەی تەنیا ٩٥ یاری کردووە وە تەنیا ١٥ گۆلی لەگەڵ یانەکانی تۆمارکردووە ماوەی یاری کردنیشی وەك یاریزان ٧ ساڵ بووە لەنێوان ساڵەکان ١٩٨٠ بۆ ١٩٨٧ . == مۆرینیۆ و کاری وەرگێڕ == دوای وازھێنانی لەیاریکردن وەک یاریزان لەبەر ئەوەی زمانی کەتەلۆنی دەزانی چووە نێو کاری [[وەرگێڕ]]ی لەم کارەشدا لە تۆپی پێدا دوورنەکەوتەوە کە دوای ئەوەی لەگەڵ خانەوادەکەی چوونە شاری [[بەرشەلۆنا]] بووە [[وەرگێڕ]]ی [[یانەی بەرشەلۆنە]] کە کاری وەرگێڕی بۆ ڕاھێنەری یانەکە بۆبی ڕۆبسۆن دەکرد ، مۆرینۆ سوودی زۆری لە بۆبی ڕۆبسۆن وەرگرت تا وای لێھات مۆرینیۆ کاری ڕاھێنەرایەتیشی تاقی کردەووە بەوەی لە سالی [[٢٠٠٢]] بوو بە ڕاھێنەری یانەی بەنفیکای پرتووگالی . == ڕاھێنەری یانەکان == === بەنفیکای پرتووگالی === مۆرینۆ لەساڵی ٢٠٠٢ یەکەم ئەزموونی ڕاھێنەرایەتی لەیانەی بەنفیکای پرتووگالی گرتە ئەستۆ بەڵام مۆرینیۆ تەنیا چوار مانگ لەگەڵ بەنفیکا ڕاھێنەرایەتی کردووە لەکۆی ١١ یاری ڕاھێنەرایەتی لەگەڵ بەنفیکا ٦ یاریان بردەوە وە ٣ یاریش بەرامبەر بوونە وە ٢ یاریش دۆڕان ماوەی ڕاھێنەرایەتی ٢٠ سێپتەمبەری [[٢٠٠٠]] بۆ ٥ی دێسمبەری ساڵی [[٢٠٠٠]] . === یۆنایۆ دی لێریای پرتووگالی === لە ١٤ەی ئەپڕێلی ٢٠٠١ بوو ڕاھێنەری یانەی یۆنایۆ دی لێریایی پرتووگالی لەم یانەیە لەکۆی ٢٠ یاری ١١ یاریان بردەوە لە ٢٠ جانوێوەری [[٢٠٠٢]] یانەکەی جێھێشت ڕوویکردە یانەی پۆرتۆی پرتووگالی . === پۆرتۆی پرتووگالی === لە ٢٣ی جانێوەری ساڵی ٢٠٠٢ بووە ڕاھێەری یانەی پۆرتۆ لەگەڵ ئەم یانەیە ١٢٧ یاری ڕاھێنەر بووە ئەنجامی بەرچاوی بەدەست ھێنا کە لەکۆی ١٢٧ یاری ٨٨ یاریان بردەوە ٢٤ یاریش بەرامبەر بوون وە ١٥یاریش دووچاری شکست ھاتن لە ڕێکەوتی ٢٦ ی مەی ساڵی [[٢٠٠٤]] بەشێوەیەکی فەرمی یانەی پۆرتۆی جێھێشت . - دەستکەوتەکان لەگەڵ [[یانەی پۆرتۆ]]ی پرتووگالی * خوولی پرتووگالی ٢ جار لە وەرزەکانی ٢٠٠٢-٢٠٠٣ وە ٢٠٠٣-٢٠٠٤ * جامی پرتووگال ٢ جار لە وەرزەکانی ٢٠٠٣ وە ٢٠٠٤ * سووپەری پرتووگال ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٣ وە ٢٠٠٤ * [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] ١جار لەساڵی ٢٠٠٤ * جامی یەکێتی ئەورووپا لەئێستادا بە یۆرۆ لیگ ناودەبرێ ١ جار [[پەڕگە:JoseMourinho.jpg|وێنۆک|مۆرینیۆ لەوکاتەی کە ڕاهێنەرایەتی یانەی چێڵسی دەکرد]] === چێڵسی ئینگلیزی === مۆرینیۆ لە ٢ی جوونی ٢٠٠٤ ڕوویکردە [[یانەی چێڵسی]] ئینگلیزی لەگەڵ ئەم یانەیە مۆرینیۆ کۆمەڵە دەستکەوتێکی بۆ[[یانەی چێڵسی]] دەستەبەر کرد کە سەروەریەکی مەزنیشی لەگەڵ مێژووی یانەکە تۆمارکرد لەگەڵ [[یانەی چێڵسی]] ١٨٥ یاری ڕاھێنەری یانەکە بووە وە تیایدا ١٣١ یاری بردۆتەوە بەڵام لەکۆتایدا بەھۆی کێشەی لەگەڵ سەرۆکی یانەکە ملیاردێری ڕووسی ئەبراهیممۆڤیچ یانەکەی جێهێشت . - دەستکەوتەکان لەگەڵ [[یانەی چێڵسی]] ئینگلیزی * کارلینگ کاپ ٢ جار ساڵانی [[٢٠٠٥]] و [[٢٠٠٧]] * جامی درعی خێرخوازی ٢ جار ساڵانی [[٢٠٠٥]] و [[٢٠٠٦]] * جامی ئینگڵتەڕا ١ جار ساڵی [[٢٠٠٧]] * خوولی ئینگلیزی ناسراو بە [[پرێمیەرلیگ]] ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٤-٢٠٠٥ وە ٢٠٠٥-٢٠٠٦ === ئینتەرناسیۆنالێ ئیتاڵی === مۆرینیۆ لە ٢ی جوونی ساڵی ٢٠٠٨ ڕوویکردە ووڵاتی [[ئیتالیا]] بەمەبەستی مەشقدانەوەی یانەی ئینتەرناسیۆنالێ ئیتاڵی لەیەکەم وەرزیدا سێ نازناوی بردەوە وە لەوەرزی دووەمیش ٥ نازناوی بردەوە لەگەڵ یانەی ئینتەر ناسیۆنالی یاخوود [[ئینتەر میلان]] مۆرینیۆ ناوبانگی لە ھەموو جیھانی وەرزشی دەرکرد لەکۆی ١٠٨ یاری لەگەڵ یانەکە توانی ٦٨ یاری بباتەوە . - دەستکەوتەکان لەگەڵ یانەی [[ئینتەر میلان]]ی ئیتاڵی * خوولی ئیتاڵی ناسراو بە [[سێریێ ئا]] ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ وە ٢٠٠٩-٢٠١٠ * جامی ئیتاڵیا ٢ جارلەوەرزەکانی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ وە ٢٠٠٩-٢٠١٠ * سووپەری ئیتاڵیا [[٢٠٠٨]] وە [[٢٠١٠]] * خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ١جار لە وەرزی ٢٠٠٩-٢٠١٠ === ڕیال مەدریدی ئیسپانی === دوای سەروەریە گەورەکەی لەگەڵ یانەی [[ئینتەر میلان]]ی ئیتاڵی لە ڕێکەوتی ٣١ی مەی [[٢٠١٠]] ڕوویکردە [[ئیسپانیا]] بۆ مەشقدانەوەی یانەی [[ڕیال مەدرید]] لەیەکەم وەرزی یانەکەی نازناوی [[جامی شای ئیسپانیا]]ی لەگەڵ یانەی شاھانە بردەوە جگە لەم نازناوەش کۆمەڵە دەستکەوتی تاکەکەسی لەگەڵ یانەکەدا تۆمارکرد کە لەکۆی ١٠١ یاری یانەکە ٧٨ یاری بردۆتەوە ڕێژەی سەرکەوتنەکانیشی ٧٧% کە لەمێژووی خوولی ئیسپانی ھیچ ڕاھێنەرێک ئەم ڕێژەیە سەرکەوتنەی بەدەست نەھێناوە وە دەستکەوتێکی تریشی ١١ جاری لەسەر یەک لە خوولی ئیسپانی لەگەڵ یانەکەی بردۆتەوە کە ھیچ ڕاھێنەرێکی تری ئەم خوولە ئەم دەستکەوتەی تۆمارنەکردووە جگەلەوەش لەیەکەم وەرزیدا گرێ کۆرەی یانەکەی لە قۆناغی ١٦ی خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا کردەوە کە یانەکە نزیکەی ٦ وەرز نەیتوانیبوو لەم قۆناغە دەربچێت ، لەوەرزی [[٢٠١١]] بۆ [[٢٠١٢]] توانیان نازناوی لالیگای ئیسپانیا بەدەست بھێنن بەمەش مۆرینیۆ بووە تاکە ڕاھێنەر کە خوولی ناوخۆی پرتووگال و ئینگلتەڕا و ئیتاڵیا و ئیسپانیا بەدەست بھێنێت . - دەستکەوتەکان لەگەڵ یانەی [[ڕیال مەدرید]]ی ئیسپانی ٭ [[جامی شای ئیسپانیا]] لەوەرزی ٢٠١٠-٢٠١١ ٭ خوولی ئیسپانی ناسراو بە [[لا لیگا]] ١ جار لەوەرزی [[٢٠١١]] - [[٢٠١٢]] ٭ جامی سووپەری ئیسپانیا ٢٠١٢ === گەڕانەوە بۆ چێڵسی === لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣ بەفەرمی گەڕایەوە یانە پێشووەکەی کە یانەی [[چێڵسی]] ئینگلیزی بوو. لەئەنجامی گەڕانەوەکەشی توانی وەرزی ٢٠١٤-٢٠١٥ی پرێمەرلیگ بۆیانەکەی بباتەوە بەڵام وەرزی دواتر بەھۆی خراپی ئەنجامەکانییەوە لەنیوەی وەرز لەیانەکە دوورخرایەوە ئەمەش بەفەرمی لەڕۆژی ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ بوو. === مانچستەر یونایتد === لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١٦ بەفەرمی بوو بەڕاھێنەری یانەی [[مانچستەر یونایتد]]ی ئینگلیزی و بۆندەکەشی تاکوو ساڵی ٢٠٢٠ بوو. لە ٧ی ئابی ٢٠١٦ لەیەکەم یاری فەرمی لەگەڵ یانەکەی یاری کۆتایی جامی یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلیزی بردەوە دوای ئەوەی لەیانەی لیستەر سیتی بردەوە بەئەنجامی ٢-١. == سەرژمێری و ڕیکۆردەکان == == سەرچاوە == {{Commons|Category:José Mourinho}} * [https://web.archive.org/web/20120421122102/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1330006474519/contenido/Entrenador/Jose_Mourinho.htm پڕۆفایلی مۆرینیۆ | ماڵپەڕی سەرەکی ڕیال مەدرید] * [http://www.bdfutbol.com/en/l/l3685.html پڕۆفایلی مۆرینیۆ لە ماڵپەڕی bdfutbol] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئیسپانیا|پورتوگال}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:ڕاهێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆبس (پورتوگال)]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێ]] tqgit5ushm2pncywz6d38ke1d24m1w8 1585828 1585826 2026-05-21T10:38:52Z Tessla 41338 پێداچوونەوەی 1500998 لەلایەن [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] ([[User talk:AramBot|talk]]) ھێنرایەوە 1585828 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = خۆزێ ماریۆ دۆس سانتۆس مۆرینیۆ فلیکس | وێنە = José Mourinho 20250206 (1).jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ستیوبال]] ، [[پرتووگال]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٦ ی جانێوەری ساڵی [[١٩٦٣]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | هۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = ئیسپانیا | نەتەوە = پرتووگالی | ناوەکانی تر = | نەژاد = پرتووگالی | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = ڕاهێنەر | ساڵانی چالاکی =١٩٨٠ - ئێستا | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا =١.٧٤سم | کێش = | ناسراو بە هۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | هاوسەر = تامێ فاریا | یار = | منداڵەکان = ماتلێد ، خۆزێ ماریۆ | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''خۆزێ مۆرینیۆ''' ناوی تەواوی خۆزێ ماریۆ دۆس سانتۆس مۆرینیۆ فلیکس ە ،لە ٢٦ ی کانوونی دووەمی ساڵی [[١٩٦٣]] لەدایک بووە ، مۆرینیۆ یەکێ لەباشترین ڕاھێنەرانی جیھانی سەدەی بیست و یەکەمە لەئێستادا ڕاهێنەری ڕۆمای ئیتاڵییە ، مۆرینیۆ بەر لەوەی ببێتە [[ڕاھێنەری وەرزشی]] کاری [[وەرگێڕ]] وە یاریزانیشی کردووە ، مۆرینیۆ تاکە ڕاھێنەرە لە ماوەی٩ ساڵدا لەئەرکی ڕاھێنەرایەتی لەیاریگای یانەکەی تووشی شکست نەبووە ناوی چۆتە پەرتووکی گینس بۆ مێژوو و داھێنانەکان ، مۆرینیۆ بەوە ناسراوە کە ھەمیشە لێدوانی ئاگرین بەکاردەھێنێت لە کۆنگرە ڕۆژنامەنووسیەکان . == ژیانی مۆرینیۆ == === سەرەتای ژیان === :مۆرینۆ لە ٢٦ ی جانێوەری ساڵی ١٩٦٣ز لەدایک بووە لە شاری ستیوبال لە ووڵاتی [[پورتوگال]] ، باوکی مۆرینیۆ یاریزانێکی پیشەگەر بووە کە یاری بۆیانەکانی بلێنسا و ستیوبال کردووە وە : باوکی ڕاھێنەری [[ھەڵبژاردەی تۆپیپێی پرتووگال]]ی کردووە وە دایکیشی مامۆستا بووە لە قوتابخانەی ناوەندی و ئامادەیی وە مامی مۆرینۆ پاڵنەر و ھانی مۆرینیۆی داوە بچێتە یاریگاکان :بۆ ئەوەی سەیری یاری تۆپی پێ بکات چونکە مامی پێشبینی دەکرد لەداھاتوو مۆرینیۆ کەسایەتی جیھانی لێوە دەردەچێت لە جیھانی تۆپی پێدا . [[پەڕگە:Mourinho and children.JPG|وێنۆک|مۆرینیۆ لەگەڵ منداڵەکانی لە ناو یاریگادا]] === ژیانی خێزانی === مۆرینیۆ لەگەڵ تامێ فاریا ژیانی ھاوسەرگیری پێکھێناوە ئەویش لەساڵی [[١٩٨٩]] بوو مۆرینۆ لەگەڵ خێزانەکەی لەساڵی [[١٩٩٦]] بوونە خاوەنی یەکەم مناڵ کە کچ بوو ناویان نا ماتلێد ، وە دواتر کوڕێکیان بوو بەناوی خۆزێ ماریۆ . === زمانەکان === مۆرینۆ لەژیانیدا ھەمیشە زیرەک بووە لە قسەکردن کە تا ئێستا توانیویەتی خۆی فێری کۆمەڵێک زمانی جیاواز بکات لەوانە پرتووگالی و ئیسپانی و فەڕەنسی و ئیتاڵی بەڵام زۆربەی کات بە کەتەلۆنی قسەی کردووە . === کاری خێرخوازی === لەپاڵ کاری وەرزشی مۆرینیۆ زۆرجار لە پڕۆژە خێرخوازیەکان دەبینرێت ، لەیەکێ لە کارە خێرخوازیەکانی ھەندێ لە جل و کەلوپەلی ماڵی مەزاد کرد بۆ ئەوەی داھاتەکەی بداتە منداڵانی فەڵەستین و سۆماڵ کە بڕی داھاتەکەش بە ٢٢ ھەزار یۆڕۆ خەمڵێنرا . === مۆرینیۆ وەک یاریزان === مۆرینۆ لەھێڵێ ناوەڕاست یاریکردووە وە لەگەڵ کۆمەڵێ یانەی ووڵاتی پرتووگال یاری کردووە ئەوانیش یانەکانی ڕایۆ ئەڤی و بلێنسیس و سێسیمبرا ، بەڵام مۆرینیۆ لەماوەی ژیانی یاریزانی زۆر سەرکەوتوو نەبووە بەوەی تەنیا ٩٥ یاری کردووە وە تەنیا ١٥ گۆلی لەگەڵ یانەکانی تۆمارکردووە ماوەی یاری کردنیشی وەك یاریزان ٧ ساڵ بووە لەنێوان ساڵەکان ١٩٨٠ بۆ ١٩٨٧ . == مۆرینیۆ و کاری وەرگێڕ == دوای وازھێنانی لەیاریکردن وەک یاریزان لەبەر ئەوەی زمانی کەتەلۆنی دەزانی چووە نێو کاری [[وەرگێڕ]]ی لەم کارەشدا لە تۆپی پێدا دوورنەکەوتەوە کە دوای ئەوەی لەگەڵ خانەوادەکەی چوونە شاری [[بەرشەلۆنا]] بووە [[وەرگێڕ]]ی [[یانەی بەرشەلۆنە]] کە کاری وەرگێڕی بۆ ڕاھێنەری یانەکە بۆبی ڕۆبسۆن دەکرد ، مۆرینۆ سوودی زۆری لە بۆبی ڕۆبسۆن وەرگرت تا وای لێھات مۆرینیۆ کاری ڕاھێنەرایەتیشی تاقی کردەووە بەوەی لە سالی [[٢٠٠٢]] بوو بە ڕاھێنەری یانەی بەنفیکای پرتووگالی . == ڕاھێنەری یانەکان == === بەنفیکای پرتووگالی === مۆرینۆ لەساڵی ٢٠٠٢ یەکەم ئەزموونی ڕاھێنەرایەتی لەیانەی بەنفیکای پرتووگالی گرتە ئەستۆ بەڵام مۆرینیۆ تەنیا چوار مانگ لەگەڵ بەنفیکا ڕاھێنەرایەتی کردووە لەکۆی ١١ یاری ڕاھێنەرایەتی لەگەڵ بەنفیکا ٦ یاریان بردەوە وە ٣ یاریش بەرامبەر بوونە وە ٢ یاریش دۆڕان ماوەی ڕاھێنەرایەتی ٢٠ سێپتەمبەری [[٢٠٠٠]] بۆ ٥ی دێسمبەری ساڵی [[٢٠٠٠]] . === یۆنایۆ دی لێریای پرتووگالی === لە ١٤ەی ئەپڕێلی ٢٠٠١ بوو ڕاھێنەری یانەی یۆنایۆ دی لێریایی پرتووگالی لەم یانەیە لەکۆی ٢٠ یاری ١١ یاریان بردەوە لە ٢٠ جانوێوەری [[٢٠٠٢]] یانەکەی جێھێشت ڕوویکردە یانەی پۆرتۆی پرتووگالی . === پۆرتۆی پرتووگالی === لە ٢٣ی جانێوەری ساڵی ٢٠٠٢ بووە ڕاھێەری یانەی پۆرتۆ لەگەڵ ئەم یانەیە ١٢٧ یاری ڕاھێنەر بووە ئەنجامی بەرچاوی بەدەست ھێنا کە لەکۆی ١٢٧ یاری ٨٨ یاریان بردەوە ٢٤ یاریش بەرامبەر بوون وە ١٥یاریش دووچاری شکست ھاتن لە ڕێکەوتی ٢٦ ی مەی ساڵی [[٢٠٠٤]] بەشێوەیەکی فەرمی یانەی پۆرتۆی جێھێشت . - دەستکەوتەکان لەگەڵ [[یانەی پۆرتۆ]]ی پرتووگالی * خوولی پرتووگالی ٢ جار لە وەرزەکانی ٢٠٠٢-٢٠٠٣ وە ٢٠٠٣-٢٠٠٤ * جامی پرتووگال ٢ جار لە وەرزەکانی ٢٠٠٣ وە ٢٠٠٤ * سووپەری پرتووگال ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٣ وە ٢٠٠٤ * [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] ١جار لەساڵی ٢٠٠٤ * جامی یەکێتی ئەورووپا لەئێستادا بە یۆرۆ لیگ ناودەبرێ ١ جار [[پەڕگە:JoseMourinho.jpg|وێنۆک|مۆرینیۆ لەوکاتەی کە ڕاهێنەرایەتی یانەی چێڵسی دەکرد]] === چێڵسی ئینگلیزی === مۆرینیۆ لە ٢ی جوونی ٢٠٠٤ ڕوویکردە [[یانەی چێڵسی]] ئینگلیزی لەگەڵ ئەم یانەیە مۆرینیۆ کۆمەڵە دەستکەوتێکی بۆ[[یانەی چێڵسی]] دەستەبەر کرد کە سەروەریەکی مەزنیشی لەگەڵ مێژووی یانەکە تۆمارکرد لەگەڵ [[یانەی چێڵسی]] ١٨٥ یاری ڕاھێنەری یانەکە بووە وە تیایدا ١٣١ یاری بردۆتەوە بەڵام لەکۆتایدا بەھۆی کێشەی لەگەڵ سەرۆکی یانەکە ملیاردێری ڕووسی ئەبراهیممۆڤیچ یانەکەی جێهێشت . - دەستکەوتەکان لەگەڵ [[یانەی چێڵسی]] ئینگلیزی * کارلینگ کاپ ٢ جار ساڵانی [[٢٠٠٥]] و [[٢٠٠٧]] * جامی درعی خێرخوازی ٢ جار ساڵانی [[٢٠٠٥]] و [[٢٠٠٦]] * جامی ئینگڵتەڕا ١ جار ساڵی [[٢٠٠٧]] * خوولی ئینگلیزی ناسراو بە [[پرێمیەرلیگ]] ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٤-٢٠٠٥ وە ٢٠٠٥-٢٠٠٦ === ئینتەرناسیۆنالێ ئیتاڵی === مۆرینیۆ لە ٢ی جوونی ساڵی ٢٠٠٨ ڕوویکردە ووڵاتی [[ئیتالیا]] بەمەبەستی مەشقدانەوەی یانەی ئینتەرناسیۆنالێ ئیتاڵی لەیەکەم وەرزیدا سێ نازناوی بردەوە وە لەوەرزی دووەمیش ٥ نازناوی بردەوە لەگەڵ یانەی ئینتەر ناسیۆنالی یاخوود [[ئینتەر میلان]] مۆرینیۆ ناوبانگی لە ھەموو جیھانی وەرزشی دەرکرد لەکۆی ١٠٨ یاری لەگەڵ یانەکە توانی ٦٨ یاری بباتەوە . - دەستکەوتەکان لەگەڵ یانەی [[ئینتەر میلان]]ی ئیتاڵی * خوولی ئیتاڵی ناسراو بە [[سێریێ ئا]] ٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ وە ٢٠٠٩-٢٠١٠ * جامی ئیتاڵیا ٢ جارلەوەرزەکانی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ وە ٢٠٠٩-٢٠١٠ * سووپەری ئیتاڵیا [[٢٠٠٨]] وە [[٢٠١٠]] * خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ١جار لە وەرزی ٢٠٠٩-٢٠١٠ === ڕیال مەدریدی ئیسپانی === دوای سەروەریە گەورەکەی لەگەڵ یانەی [[ئینتەر میلان]]ی ئیتاڵی لە ڕێکەوتی ٣١ی مەی [[٢٠١٠]] ڕوویکردە [[ئیسپانیا]] بۆ مەشقدانەوەی یانەی [[ڕیال مەدرید]] لەیەکەم وەرزی یانەکەی نازناوی [[جامی شای ئیسپانیا]]ی لەگەڵ یانەی شاھانە بردەوە جگە لەم نازناوەش کۆمەڵە دەستکەوتی تاکەکەسی لەگەڵ یانەکەدا تۆمارکرد کە لەکۆی ١٠١ یاری یانەکە ٧٨ یاری بردۆتەوە ڕێژەی سەرکەوتنەکانیشی ٧٧% کە لەمێژووی خوولی ئیسپانی ھیچ ڕاھێنەرێک ئەم ڕێژەیە سەرکەوتنەی بەدەست نەھێناوە وە دەستکەوتێکی تریشی ١١ جاری لەسەر یەک لە خوولی ئیسپانی لەگەڵ یانەکەی بردۆتەوە کە ھیچ ڕاھێنەرێکی تری ئەم خوولە ئەم دەستکەوتەی تۆمارنەکردووە جگەلەوەش لەیەکەم وەرزیدا گرێ کۆرەی یانەکەی لە قۆناغی ١٦ی خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا کردەوە کە یانەکە نزیکەی ٦ وەرز نەیتوانیبوو لەم قۆناغە دەربچێت ، لەوەرزی [[٢٠١١]] بۆ [[٢٠١٢]] توانیان نازناوی لالیگای ئیسپانیا بەدەست بھێنن بەمەش مۆرینیۆ بووە تاکە ڕاھێنەر کە خوولی ناوخۆی پرتووگال و ئینگلتەڕا و ئیتاڵیا و ئیسپانیا بەدەست بھێنێت . - دەستکەوتەکان لەگەڵ یانەی [[ڕیال مەدرید]]ی ئیسپانی ٭ [[جامی شای ئیسپانیا]] لەوەرزی ٢٠١٠-٢٠١١ ٭ خوولی ئیسپانی ناسراو بە [[لا لیگا]] ١ جار لەوەرزی [[٢٠١١]] - [[٢٠١٢]] ٭ جامی سووپەری ئیسپانیا ٢٠١٢ === گەڕانەوە بۆ چێڵسی === لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣ بەفەرمی گەڕایەوە یانە پێشووەکەی کە یانەی [[چێڵسی]] ئینگلیزی بوو. لەئەنجامی گەڕانەوەکەشی توانی وەرزی ٢٠١٤-٢٠١٥ی پرێمەرلیگ بۆیانەکەی بباتەوە بەڵام وەرزی دواتر بەھۆی خراپی ئەنجامەکانییەوە لەنیوەی وەرز لەیانەکە دوورخرایەوە ئەمەش بەفەرمی لەڕۆژی ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ بوو. === مانچستەر یونایتد === لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١٦ بەفەرمی بوو بەڕاھێنەری یانەی [[مانچستەر یونایتد]]ی ئینگلیزی و بۆندەکەشی تاکوو ساڵی ٢٠٢٠ بوو. لە ٧ی ئابی ٢٠١٦ لەیەکەم یاری فەرمی لەگەڵ یانەکەی یاری کۆتایی جامی یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلیزی بردەوە دوای ئەوەی لەیانەی لیستەر سیتی بردەوە بەئەنجامی ٢-١. == سەرژمێری و ڕیکۆردەکان == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan=2! width=100|تیپ !rowspan=2! width=50|وڵات !rowspan=2! width=90|دەستپێک !rowspan=2! width=90|کۆتایی ھاتن لە ئەرکی ڕاھێنەرایەتی !colspan=8|ڕێکۆردەکان |- !width=30|یاری !width=30|بردنەوە !width=30|بەرامبەربوون !width=30|شکست !width=50|ڕێژەی سەرکەوتن % !width=40|گۆلکردن !width=40|گۆلیان لێ کراوە !width=40|ڕێژەی جیاوازیان |- |align=left|[[یانەی بەنفیکا]] |{{flagicon|Portugal}} |align=left|٢٠ی سێپتمبەری ٢٠٠٠ |align=left|٥ی دێسمبەر ساڵی ٢٠٠٠ | ١١ || ٦ || ٣ || ٢ || {{#expr: 6/11 * 100 round 2}} ||١٧||٩||+٨ |- |align=left|[[یانەی یۆنایۆ دی لێریا]] |{{flagicon|Portugal}} |align=left|١٤ەی ئەپڕێلی ٢٠٠١ |align=left|٢٠ی جانێوەری ٢٠٠٢ | ٢٠ || ١١ || ٥ || ٤ || {{#expr: 11/20 * 100 round 2}} ||٤٧||٢٨||+١٩ |- |align=left|[[یانەی پۆرتۆ]] |{{flagicon|Portugal}} |align=left|٢٣ی جانێوەری ٢٠٠٢ |align=left|26 May 2004 | ١٢٧ || ٨٨ || ٢٤ || ١٥ || {{#expr: 88/127 * 100 round 2}} ||٢٢٢||٧٩||+١٤٣ |- |align=left|[[یانەی چێڵسی]] |{{flagicon|England}} |align=left|٢ی جوونی ٢٠٠٤ |align=left|٢٠ی سێپتمبەری ٢٠٠٧ | ١٨٥ || ١٣١ || ٣٦ || ١٨ || {{#expr: 131/185 * 100 round 2}} ||٣٣٠||١١٩||+٢١١ |- |align=left|[[یانەی ئینتەرناسیۆنالێ]] |{{flagicon|Italy}} |align=left|٢ی جونی ٢٠٠٨ |align=left|٢٨ی مەی ٢٠١٠ | ١٠٨ || ٦٨ || ٢٥ || ١٥ || {{#expr: 68/108 * 100 round 2}} ||١٨٥||٩٤||+٩١ |- |align=left|[[ڕیال مەدرید]] |{{flagicon|Spain}} |align=left|٣١ی مەی ٢٠١٠ |align=left|''بەردەوامە'' | ١١٤ || ٨٧ || ١٦ || ١١ || {{#expr: 87/114 * 100 round 2}} ||٣١٣||٩٤||+٢١٩ |- ! colspan=4 style="text-align:center; vertical-align:middle;"|کۆی گشتی ! ٥٦٤!! ٣٩١!! ١٠٩!! ٦٥!! {{#expr: 391/564 * 100 round 2}}!!١١١٥!!٤٣٤!!+٦٩١ |} == سەرچاوە == {{Commons|Category:José Mourinho}} * [https://web.archive.org/web/20120421122102/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1330006474519/contenido/Entrenador/Jose_Mourinho.htm پڕۆفایلی مۆرینیۆ | ماڵپەڕی سەرەکی ڕیال مەدرید] * [http://www.bdfutbol.com/en/l/l3685.html پڕۆفایلی مۆرینیۆ لە ماڵپەڕی bdfutbol] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئیسپانیا|پورتوگال}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:ڕاهێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:براوەکانی گۆڵدن گڵۆبس (پورتوگال)]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێ]] 62l6zhrggeywfxlzr766n06mmae1trl 0 13751 1585454 1585426 2026-05-20T12:01:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585454 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = قەرەکۆسە | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣١٫١٠٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٨]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤٧٢(٩٠+) | وێبگە = }} '''قەرەکۆسە''' یان '''ئاگری''' (بە [[کورمانجی]]: Qerekose یان Qerekilîs یان Qerekîs، بە [[تورکی]]: Ağrı)، شارێکی [[باکووری کوردستان]]ە لە [[پارێزگای ئاگری]] ھەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ağrı {{!}} Turkey|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Agri-Turkey|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> بەپێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠٠٨]] ژمارەی دانیشتووانی ١٣١،١٠٤ کەس بووە، کە نزیکەی ٩١،٨١٧ کەسیان لە بەشی ناوەندی نیشتەجێن. و ٩٥٪ دانیشتووانی کوردن.{{ژێدەر}} ==مێژوو== ئاگری نیشتەجێبوونی کۆنی ھەیە وەک دووگوبایەزید و پاتنۆس، کە بنەچەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەکانی ناوین و سەردەمی ئیسلامی. لە ماوەیەکی درێژخایەندا، ناوچەکە بوو بە بەشێک لە [[ئورارتوو|ئوورارتووییەکان]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]، [[مەقدۆنیا (پاشایەتیی کۆن)|ئیمپراتۆریەتیی مەقدۆنی]] کە لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]] دامەزرا، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سڵووکییەکان]]، و [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنی]]، کە بۆ ساڵانێکی زۆر دانیان بە دەسەڵاتی فارسی و ڕۆمانیدا نا. بە فەتحە ئیسلامییەکان کە دوای مردنی [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] لە ساڵی ٦٣٢ دەستی پێ کرد، ناوچەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی موسڵمانان. موسڵمانان ئەم ناوچەیەیان لە [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|ئەرمەنییەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئێرانییەکان (ئیمپراتۆریەتیی ساسانی)]] وەرگرت و لکاندیان بە خەلافەتی خۆیانەوە، و توانییان بۆ ماوەیەکی درێژ لە ناوچەکەدا خاوەن بڕیار بن. یەکەم موسڵمانەکان کە لە ناوچەکەدا جێگیر بوون لە ساڵی ٨٧٢ و لە سەردەمی [[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]] بوو. شارەکە بۆ ماوەیەکی کورت دوای [[شەڕی کاپێترۆن|شەڕی کاپێرتۆن]] لە ساڵی ١٠٤٨ لە ژێر دەسەڵاتی بیزەنتینەوە کەوتە ژێر دەسەڵاتی سەلجووقییەکان. مەغۆلەکان لە [[شەڕی کۆسەداغ|شەڕی کۆسەداغ]] لە ساڵی ١٢٤٣دا تەواوی ئەنادۆڵیان داگیر کرد، لەنێویاندا ئاگری، و شارەکە دواتر خرایە ناو [[ئیلخانی|ئیلخانات]] کە لە ١٢٥٦دا دامەزرا. [[پەڕگە:Ehmed Xani türbe.jpg|وێنۆک|مەزارگەی [[ئەحمەدی خانی]]]] [[ئیسماعیلی یەکەم|شا ئیسماعیل]] لە ساڵی ١٥٠١دا [[دەوڵەتی سەفەوی]] دامەزراند و لە ھەڵمەتی ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]] لە ساڵی ١٥٠٣دا ئاگری و دەوروبەری داگیر کرد. [[شەڕی چاڵدێران|بە شەڕی چاڵدێران لە ساڵی ١٥١٤دا]]، شارەکە کە لەژێر کۆنترۆڵی سەفەوییەکاندا بوو، کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[عوسمانی]]. لە سەدەی ١٧دا، [[ئەستێرەناس]]، [[جوگرافیاناس]]، [[فەیلەسووف]] و زانای ئیسلامیی بەناوبانگی [[کورد]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانی]] ھاتە ئەم شارە. ئەو لە [[کۆشکی ئیسحاق پاشا|کۆشکی بەیەزید]] خوێندنی تەواو کرد و لەوێ بیرۆکەکانی گەشە پێ دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Gurbuz-Kucuksari |یەکەم=Gulcin |ساڵ=٢٠٢٠|سەردێڕ=Between being 'Irticaci' and 'Kafir': the Kurdish Ulama, Shaykhs and Kurdish historiography |journal=Middle Eastern Studies |بەرگ=٥٦|issue=4 |پەڕەکان=٥٤٩–٥٦٣|doi=10.1080/00263206.2020.1716345}}</ref> [[پەڕگە:DefenceOfBayazet.jpg|وێنۆک|بەرگری لە دووگوبایەزید لە کاتی [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)]] لەلایەن لێڤ لاگۆریۆ]] ناوچەی دووگوبایەزید لە سەدەی ١٩دا شارۆچکەکە شاھیدی ململانێکانی [[شەڕی عوسمانی و سەفەوی (١٨٢١–١٨٢٣)|شەڕی عوسمانی و فارس]] بوو، کاتێک عەباس میرزا، فەرماندەی گشتیی [[ئێران لە سەردەمی قاجاڕەکان|قاجاڕەکان]]، لە ساڵی ١٨٢١دا شارۆچکەکەی داگیر کرد، و دواتر لە ساڵی ١٨٥٦دا، کاتێک لەلایەن ڕووسیاوە ھێرشی کرایە سەر و لە کاتی [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)]] لەلایەن ڕووسەکانەوە گیرا. کاتێک ڕووسەکان کشانەوە، زۆربەی ئەرمەنییە ناوخۆیییەکان لەگەڵیاندا ڕۆیشتن بۆ دروستکردنی یەنی بەیەزید (ئێستا [[گاڤار]] لە ئەرمەنستان) لە کەنارەکانی دەریاچەی سێڤان.<ref name=":0" /> ناوەندی ئێستای شارەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٨٦٠ لەلایەن گرووپێک لە بازرگانانی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[بدلیس]]ەوە بە ناوی قەرەکلیسا ({{lang|ota|قره‌کلیسا}}، {{Literal translation|کڵێسا ڕەشەکە}}) دامەزرا کە لەلایەن دانیشتووانی ناوخۆیییەوە بە قەرەکیسە ناسراوە، و ئەم وەشانە لە سەرەتای سەردەمی کۆماری بە فەرمی گۆڕدرا بۆ قەرەکۆسە. ئەم ناوە تا ساڵی ١٩٤٦ گۆڕدرا بۆ ئاگری.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Çakır |یەکەم=Bülent |ساڵ=٢٠١٤|chapter=Crafting symbolic geographies in modern Turkey: Kurdish assimilation and the politics of (re)naming |سەردێڕ=Conflict, Peace, Security and Development |بڵاوکەرەوە=Routledge}}</ref> لە ساڵانی ١٩٢٧–١٩٣١، ناوچەکە لە ژێر داگیرکاریی بزووتنەوە جوداخوازە [[کورد|کوردییەکان]] بوو، کە توانییان دەوڵەتێکی دانپێدانەنراو بە ناوی [[کۆماری ئارارات]] دابمەزرێنن کە لەلایەن چەند سەرکردەیەکی [[کورد|کوردەوە]] سەرکردایەتی دەکرا، ھەندێک لە سەرەکییەکان [[ئیبراھیم حەسکی]] و [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dahlman |یەکەم=Carl |ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=The political geography of Kurdistan |journal=Eurasian Geography and Economics |بەرگ=٤٣|issue=4 |پەڕەکان=٢٧١–٢٩٩|doi=10.2747/1538-7216.43.4.271}}</ref> لە سەدەی ناوەڕاستدا، ناوەندی کارگێڕیی ناوچەکە لە [[ئەلەشکیرت]] بوو، کە سەردەمانێک شارێکی گرینگ بوو. «قەرەکلیسا» یان «کڵێسای ڕەش» کە ناوەکەی بە شارۆچکەکە بەخشیوە، کڵێسایەکی ئەرمەنیی سەدەکانی ناوین بوو. لە ساڵی ١٨٩٥دا [[ئێچ. ئێف. بی. لینچ]] لە قەرەکلیسا مایەوە و نووسی کە لە نێوان ١٥٠٠ بۆ ٢٠٠٠ دانیشتووانی ھەیە، نزیکەی دوو لەسەر سێی ئەرمەنی بوون، و پادگانێک بۆ [[حەمیدییە (سوارچاک)|فەوجێکی حەمیدییەی کوردی]] کە لە ناوخۆدا وەرگیرابوون، بەم دواییانە لە شارۆچکەکەدا جێگیر کرابوو.<ref>H. F. B. Lynch, "Armenia, Travels and Studies, volume 2, pages 3 - 9.</ref> دانیشتووانی ئەرمەنیی شارەکە و دۆڵەکانی دەوروبەری لەلایەن سەربازانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]، بە ھاوکاریی [[کورد|کوردە]] ھۆزەکییەکان لە کاتی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژیی ئەرمەن]] کۆمەڵکوژ کران: ڕاپۆرتێکی «نیویۆرک تایمز» لە ئازاری ١٩١٥دا باس لەوە دەکات کە دۆڵی ئەلەشکیرت بە تەرمی پیاوان، ژنان و منداڵان داپۆشراوە.<ref>''Turks and Kurds Reported to have Massacred Men, Women, and Children'' [https://www.nytimes.com/1915/03/20/archives/whole-plain-strewn-by-armenian-bodies-turks-and-kurds-reported-to.html], New York Times, 20 March 1915. [https://fundamentalarmenology.am/datas/pdfs/44.pdf Archive]</ref> == ئابووری و ژێرخان == ئاگری زۆربەی پیشەسازیی لە پارێزگای ئاگریدا لەخۆ دەگرێت، کە چالاکیی ئابووریی سەرەکی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە. کارگەی گۆشت و شیری ئاگری لێیە. کارگەی پێستی ELDESAN یەکێکە لە گەورەترینەکان لە ناوچەکەدا. ھەروەھا کارگەی شەکر، کارگەی پێڵاو، ئاشەکانی ئارد، شوێنەکانی بەرھەمھێنانی کەرەستەی کشتوکاڵی، کارگەی خشت، کارگەی قەسڵ، کارگەی مۆبیلیات، کارگەی [[شیرەمەنی]] و کارگەکانی ڕستن و چنین ھەن.<ref> [http://agrirehberi.com/yasam/yasam.html Ağrı sosyal yaşam<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130119085547/http://agrirehberi.com/yasam/yasam.html |date=January 19, 2013 }}</ref> لە باکووری ئاگری، وێستگەیەکی پەخشی شەپۆل درێژ بە دوو دۆڵەپای بەرزی ٢٥٠ مەترییەوە ھەیە، کە بە فریکوێنسیی ١٦٢ کیلۆھێرتز و ١٠٠٠ کیلۆوات پەخش دەکات. ئەمە ناوچەیەکی زۆر ھەژارە بە زستانی زۆر ساردەوە. زۆربەی خەڵک بە لەوەڕاندنی ئاژەڵ لە بناری چیاکاندا دەژین. سەرەڕای ئەوەی شوێنی [[زانکۆی ئیبراھیم چێچەنی ئاگری|زانکۆ]]یەکە، کەسانێکی کەم دەتوانن تێیدا بخوێنن؛ خەڵک مەیلیان بەرەو ئەوەیە لە تەمەنی مێردمنداڵیدا ھاوسەرگیری بکەن، و خێزانەکانی خاوەن دە منداڵ یان زیاتر باون. نوێنەری پەرلەمانی ناوخۆیی [[فاتما سەلمان کۆتان]] لەسەر پێویستیی تێکشکاندنی سروشتی باوکسالاریی کۆمەڵگە لە ناوچەکەدا نووسیوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=232137 |سەردێڕ=Radikal-çevrimiçi / Politika / Bir vekilin öyküsü doğu kadınının dramı<!-- Bot generated title --> |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070930204625/http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=232137 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دیمۆگرافیا == لە بەرەبەیانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی یەکەمی جیھانی]]دا، ٨،١٨٠ [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] لە [[قەزا]]ی قەرەکلیسا دەژیان. شارەکە خۆی کۆی گشتیی ٤،٥٠٠ دانیشتووانی ھەبوو، کە نیوەیان ئەرمەنی بوون. شارۆچکەکە دوو خوێندنگەی ئەرمەنیی ھەبوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sancak Beyazıt / Payazat / Դարոյնք - Daruynk' / Daryunk' |ناونیشان=https://virtual-genocide-memorial.de/region/the-six-provinces/erzurum-vilayet/sancak-beyazit-%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%B5%D5%B6%D6%84-daruynk-daryunk/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Virtual Genocide Memorial |زمان=en-US}}</ref> ئاگری و پارێزگاکەی دەوروبەری بە زۆری بە زمانی [[کوردی]] دەدوێن. ئەو زانایانەی لێکۆڵینەوە لە دیمۆگرافیای ناوچە کوردنشینەکانی ڕۆژھەڵاتی تورکیا دەکەن، پارێزگای ئاگرییان وەک یەکێک لەو ناوچانە دەستنیشان کردووە کە زۆرترین چڕیی ئاخێوەرانی کوردی تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Zeyneloğlu |یەکەم=Sinan |دوایین٢=Sirkeci |یەکەم٢=Ibrahim |دوایین٣=Civelek |یەکەم٣=Yusuf |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Language shift among Kurds in Turkey: A spatial and demographic analysis |journal=Kurdish Studies |بەرگ=٤|issue=1 |پەڕەکان=٢٥–٥٠|doi=10.33182/ks.v4i1.432}}</ref> زمانی سەرەکیی ئاخێوەرانی پارێزگاکە کرمانجییە ([[کوردیی باکوور]])، کە بەربڵاوترین شێوەزاری کوردییە لە [[تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sevgi |یەکەم=Mehmet Ali |دوایین٢=Yulu |یەکەم٢=Arzu |ساڵ=٢٠٢٥|سەردێڕ=The old rains are gone, so are we: Kurdish Nomads of Mount Ağrı (Ararat) |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |doi=10.1080/13530194.2024.2366775}}</ref> == کەشوھەوا == ئاگری خاوەنی کەشوھەوایەکی [[کەشوھەوای کیشوەریی شێدار|کیشوەریی شێداری]] ھاوین-گەرمی کاریگەر بە [[دەریای ناوەڕاست]]ە (Dsb) لە ژێر پۆلێنکردنی [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|کۆپن]] و کەشوھەوایەکی کیشوەریی ھاوین-گەرم (Dcb) لە ژێر پۆلێنکردنی [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای تریوارتا|تریوارتا]]. ھاوینەکان بە گشتی کورتن بەڵام گەرم بە شەوانی فێنکەوە. تێکڕای پلەی گەرمی بەرز لە ئابدا نزیکەی {{convert|30|°C|°F|lk=on|abbr=on}}ـە. زستانەکان زۆر ساردن. تێکڕای پلەی گەرمی نزم لە کانوونی دووەمدا {{convert|-16|°C|°F|lk=on|abbr=on}}ـە. لە زستاندا بەفرێکی زۆر دەبارێت، کە بە تێکڕا بۆ ماوەی چوار مانگ لە شارەکەدا دەمێنێتەوە. بەرزترین پلەی گەرمی تۆمارکراو {{convert|39.9|°C|°F|lk=on|abbr=on}} بووە لە ١٠ی ئابی ١٩٦١. نزمترین پلەی گەرمی تۆمارکراو لە ئاگری {{convert|-45.6|°C|°F|lk=on|abbr=on}} بووە لە ٢٠ی [[کانوونی دووەم]]ی ١٩٧٢. شارەکە بە تێکڕا ٥٣٧ [[ملیمەتر]] باران لە ساڵێکدا وەردەگرێت. باراناویترین مانگەکان [[نیسان]] و [[ئایار]]ن، لەکاتێکدا وشکترین مانگ [[ئاب]]ە. بەرزترین ئەستووریی بەفری تۆمارکراو ٢٢٥ سم (٨٨.٦ ئینچ) بووە لە ٢١ی [[شوبات]]ی ١٩٨٥. {{Weather box | location = ئاگری (١٩٩١–٢٠٢٠، ئەوپەڕەکان ١٩٤٠–٢٠٢٣) (بەرزی: ١٦٤٦ مەتر) | metric first = Yes | single line = Yes | collapsed = y | Jan record high C = 9.6 | Feb record high C = 13.0 | Mar record high C = 21.5 | Apr record high C = 27.2 | May record high C = 32.7 | Jun record high C = 37.9 | Jul record high C = 39.8 | Aug record high C = 39.9 | Sep record high C = 35.3 | Oct record high C = 29.2 | Nov record high C = 19.8 | Dec record high C = 16.0 | year record high C = 39.9 | Jan high C = -4.6 | Feb high C = -2.6 | Mar high C = 3.7 | Apr high C = 12.9 | May high C = 18.8 | Jun high C = 24.9 | Jul high C = 29.8 | Aug high C = 30.8 | Sep high C = 25.7 | Oct high C = 18.0 | Nov high C = 8.2 | Dec high C = -1.1 | year high C = 13.7 | Jan mean C = -10.0 | Feb mean C = -8.6 | Mar mean C = -1.7 | Apr mean C = 6.7 | May mean C = 11.9 | Jun mean C = 16.9 | Jul mean C = 21.3 | Aug mean C = 21.8 | Sep mean C = 16.7 | Oct mean C = 9.8 | Nov mean C = 1.5 | Dec mean C = -6.0 | year mean C = 6.7 | Jan low C = -14.8 | Feb low C = -13.8 | Mar low C = -6.4 | Apr low C = 1.4 | May low C = 5.5 | Jun low C = 8.9 | Jul low C = 12.9 | Aug low C = 13.0 | Sep low C = 7.8 | Oct low C = 2.9 | Nov low C = -3.7 | Dec low C = -10.2 | year low C = 0.3 | Jan record low C = -45.6 | Feb record low C = -42.8 | Mar record low C = -39.6 | Apr record low C = -22.2 | May record low C = -9.0 | Jun record low C = -3.0 | Jul record low C = 1.7 | Aug record low C = 0.0 | Sep record low C = -4.1 | Oct record low C = -13.0 | Nov record low C = -31.6 | Dec record low C = -39.8 | year record low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 166.1 | Feb precipitation mm = 144.8 | Mar precipitation mm = 170.5 | Apr precipitation mm = 75.1 | May precipitation mm = 76.4 | Jun precipitation mm = 42.8 | Jul precipitation mm = 22.6 | Aug precipitation mm = 13.7 | Sep precipitation mm = 20.9 | Oct precipitation mm = 51.5 | Nov precipitation mm = 120.0 | Dec precipitation mm = 178.2 | year precipitation mm = 1.082,6 | Jan precipitation days = 10.9 | Feb precipitation days = 10.67 | Mar precipitation days = 11.97 | Apr precipitation days = 15.23 | May precipitation days = 16.23 | Jun precipitation days = 9.87 | Jul precipitation days = 6.90 | Aug precipitation days = 4.73 | Sep precipitation days = 4.8 | Oct precipitation days = 9.2 | Nov precipitation days = 7.43 | Dec precipitation days = 10.87 | year precipitation days = 118.8 | Jan snow days = 10.1 | Feb snow days = 8.4 | Mar snow days = 6.3 | Apr snow days = 1.3 | May snow days = 0.1 | Jun snow days = 0 | Jul snow days = 0 | Aug snow days = 0 | Sep snow days = 0 | Oct snow days = 0 | Nov snow days = 1.5 | Dec snow days = 6.6 | year snow days = | Jan humidity = 78.3 | Feb humidity = 78.4 | Mar humidity = 76 | Apr humidity = 69.4 | May humidity = 66.6 | Jun humidity = 60 | Jul humidity = 53.7 | Aug humidity = 50 | Sep humidity = 52.9 | Oct humidity = 64.6 | Nov humidity = 72.8 | Dec humidity = 79.5 | year humidity = 66.8 | Jan sun = 65.1 | Feb sun = 86.6 | Mar sun = 129.1 | Apr sun = 168.6 | May sun = 229.2 | Jun sun = 279.4 | Jul sun = 312.2 | Aug sun = 301.6 | Sep sun = 268.2 | Oct sun = 206.8 | Nov sun = 134.3 | Dec sun = 57.9 | year sun = 2239.0 | Jand sun = 2.3 | Febd sun = 3.2 | Mard sun = 4.3 | Aprd sun = 5.7 | Mayd sun = 7.4 | Jund sun = 9.4 | Juld sun = 10.1 | Augd sun = 9.9 | Sepd sun = 9.0 | Octd sun = 6.8 | Novd sun = 4.6 | Decd sun = 2.3 | yeard sun = 6.2 | source 1 = [[دەزگای کەشناسیی دەوڵەتی تورکیا]]<ref name=eather1> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=AGRI |سەردێڕ= Resmi İstatistikler: İllerimize Ait Mevism Normalleri (1991–2020) |بڵاوکەرەوە= دەزگای کەشناسیی دەوڵەتی تورکیا |زمان= tr |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> | source 2 = [[NOAA]] (شێ، خۆر ١٩٩١–٢٠٢٠)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Turkiye/CSV/Agri_17099.csv |سەردێڕ=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Agri |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ncei.noaa.gov |بڵاوکەرەوە=[[NOAA|National Oceanic and Atmosoheric Administration]] |no-pp=y |format=CSV |وتەگێڕانەوە=WMO Station Number: 17099}}</ref> Meteomanz (ڕۆژانی بەفر ٢٠٠٨–٢٠٢٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.meteomanz.com/sy3?l=1&cou=6290&ind=17099&m1=01&y1=2000&m2=12&y2=2023 |سەردێڕ=AGRI - Weather data by months |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=meteomanz}}</ref> | date = January 2016 | source = }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ağrı|قەرەکۆسە}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|ئەرمەنستان|تورکیا}} [[پۆل:قەرەکۆسە]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئاگری]] [[پۆل:شارەکانی باکووری کوردستان]] bgauk904wmhhmjnhrw9q5xi1eknn3nh 0 19283 1585616 1531910 2026-05-20T12:56:29Z MFTG 21816 1585616 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشەکەڵ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشكل}}<br>{{lang-en| Rashakal}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.58969| 44.75089}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشەکەڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58969| 44.75089 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٨٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشەکەڵ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] h2cdtmfhftxaunavtajl3o32kisoywc 0 19284 1585608 1526312 2026-05-20T12:39:22Z MFTG 21816 1585608 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پاشکۆز | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| باشکوز}}<br>{{lang-en| Pashkoz}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.59831| 44.72988}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی پاشکۆز''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59831| 44.72988 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٣٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پاشکۆز''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] sqs6jzprm0byiz3w53lwerzt65p167w 0 19285 1585622 614116 2026-05-20T13:08:13Z MFTG 21816 1585622 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوکێلەکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوکیلکان}}<br>{{lang-en| Nawkelakan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.60065| 44.73709}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ناوکێلەکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.60065| 44.73709 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٥٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناوکێلەکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] o6xcia558tqe5dgjilhwkammtuxkhin 0 19286 1585463 1585389 2026-05-20T12:02:47Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585463 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئۆمەراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| أومراوة}}<br>{{lang-en| Omarawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.58155| 44.76664}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئۆمەراوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58155| 44.76664 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئۆمەراوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] 372omghibrv6ncr9aytpnpxyj632fje 0 19287 1585615 614118 2026-05-20T12:53:06Z MFTG 21816 1585615 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەزان مەلا براییم | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رزان ملا برایم}}<br>{{lang-en| Razan Mala Braim}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.58857| 44.79459}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەزان مەلا براییم''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58857| 44.79459 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٧٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٧٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەزان مەلا براییم''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] f7pf5qceyyxxriphby0ljxhflgab15b 0 19288 1585618 1533596 2026-05-20T13:02:06Z MFTG 21816 1585618 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کانی سماق | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کاني سماق}}<br>{{lang-en| Kani Smaq}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.59727| 44.77979}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کانی سماق''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59727| 44.77979 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کانی سماق''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] bdeho6erw3pfrsxsxraz2hzd7a7ekcf 0 19289 1585617 1533595 2026-05-20T12:59:17Z MFTG 21816 1585617 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کانی زیل | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کاني زيل}}<br>{{lang-en| Kani Zil}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.60205| 44.78253}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کانی زیل''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.60205| 44.78253 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کانی زیل''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] inykm8yssxr5f28yowqthxw930opwjd 0 19290 1585611 1501431 2026-05-20T12:41:57Z MFTG 21816 MFTG پەڕەی [[دارسلام]]ی گواستەوە بۆ [[داروسەلام]] 1501431 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دارسلام''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] سەربە قەزای [[چۆمان]] لە پارێزگای [[ھەولێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = وڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] {{گوندەکانی چۆمان}} swlpu3ojet9exlh1af3uep1kejshjyb 1585614 1585611 2026-05-20T12:45:48Z MFTG 21816 1585614 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = داروسەلام | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دارالسلام}}<br>{{lang-en| Darusalam}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.60709| 44.75687}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی داروسەلام''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.60709| 44.75687 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''داروسەلام''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] 1dkk8x3wct5al6dxxebv4qotspri2zo 0 19291 1585620 787043 2026-05-20T13:04:55Z MFTG 21816 1585620 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوێزان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کویزان}}<br>{{lang-en| Gwezan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.62114| 44.75603}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوێزان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.62114| 44.75603 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٠٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوێزان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] czuj09s7vgvufa33atszkhm427hbzcr 0 19292 1585607 1494008 2026-05-20T12:36:04Z MFTG 21816 1585607 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێرەش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیرش}}<br>{{lang-en| Berash}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.62302| 44.75845}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بێرەش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.62302| 44.75845 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گەڵاڵە|گەڵاڵە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێرەش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گەڵاڵە]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی گەڵاڵە]] aw40rabahd2vwpeik5003hr303fjz4n 0 19323 1585475 1585363 2026-05-20T12:04:47Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585475 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەڵات | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| قلات}}<br>{{lang-en| Qalat}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.50176| 44.87524}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی قەڵات''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50176| 44.87524 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قەڵات''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] 2fwfd2ixfu1bhaig98az6j9wy808hmv 0 19324 1585472 1585369 2026-05-20T12:04:16Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585472 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆیلە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کویلة}}<br>{{lang-en| Koila}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.51638| 44.90236}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆیلە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.51638| 44.90236 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆیلە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] lncxuvq8tunhhak6aphsl3z8bu5jato 0 19325 1585471 1585370 2026-05-20T12:04:06Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585471 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ماکۆسان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ماکوسان}}<br>{{lang-en| Makosan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.56449| 44.81593}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ماکۆسان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.56449| 44.81593 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ماکۆسان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] jjrj2kqx3znyjn3b6zdx7mkf47hzswu 0 19326 1585470 1585371 2026-05-20T12:03:56Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585470 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ماونان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ماونان}}<br>{{lang-en| Mawnan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.50097| 44.89674}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ماونان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50097| 44.89674 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٥٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ماونان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] 32k804hb8ekzzb98sef98roefyuwzbe 0 19327 1585469 1585372 2026-05-20T12:03:47Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585469 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرکة}}<br>{{lang-en| Merga}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.59167| 44.83784}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59167| 44.83784 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] qvx5kk2xkknxkbomxzi41rnfcct6436 0 19328 1585467 1585376 2026-05-20T12:03:26Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585467 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = نێوخانان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| نیوخانان}}<br>{{lang-en| Newkhanan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.51208| 44.90494}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی نێوخانان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.51208| 44.90494 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''نێوخانان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] hsszvyknfm14zp8ic9qgmw4r6ekxj85 0 19330 1585464 1585384 2026-05-20T12:02:56Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585464 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = وەڵزە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ولزة}}<br>{{lang-en| Walza}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.54956| 44.85896}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی وەڵزە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.54956| 44.85896 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٥٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''وەڵزە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] r9q1iyq92kgpno6dwlvg9j0vjbp14ch 0 19331 1585465 1585383 2026-05-20T12:03:06Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585465 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = وەڵاش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ولاش}}<br>{{lang-en| Walash}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.57806| 44.85361}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی وەڵاش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.57806| 44.85361 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٨٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''وەڵاش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] c76l6gxvbdgr51ehkcblrwscm7gfx1w 0 19335 1585468 1585375 2026-05-20T12:03:36Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585468 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مێرگەی خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| میرکة السفلى}}<br>{{lang-en| Lower Merga}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.59506| 44.82252}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مێرگەی خواروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.59506| 44.82252 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٢٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مێرگەی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] jy9yml0rd95nsgey4q7r6h9bqs7bfw9 0 19336 1585474 1585367 2026-05-20T12:04:36Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585474 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کاولان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کاولان}}<br>{{lang-en| Kawlan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.50889| 44.89966}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کاولان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.50889| 44.89966 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥١١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کاولان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] mzw7cw0xap50e94pah68gpq62wi8h1c 0 19381 1585778 1490487 2026-05-21T08:24:36Z MFTG 21816 1585778 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = برایەتی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| برایتي}}<br>{{lang-en| Braiati}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68458| 44.74531}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی برایەتی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68458| 44.74531 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٧٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''برایەتی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] ad1dzwwgpxybdgweta7htql3fioh3gj 0 19384 1585776 1484685 2026-05-21T08:20:34Z MFTG 21816 1585776 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاشی بێکۆرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| آشي بیکورة}}<br>{{lang-en| Ashi Bekora}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69792| 44.766}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاشی بێکۆرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69792| 44.766 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٢٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاشی بێکۆرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] dvbqyzehdykjz4n7m3licunt3ouluv8 0 19392 1585624 1484546 2026-05-20T13:16:56Z MFTG 21816 1585624 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئازادی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| آزادي}}<br>{{lang-en| Azadi}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68239| 44.98455}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئازادی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68239| 44.98455 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئازادی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] o0fb0zizwceumknmrb015a0ja2tng4u 0 19393 1585708 1484684 2026-05-20T20:43:37Z MFTG 21816 1585708 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاشی بڕەگوێز | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| آشي برةكويز}}<br>{{lang-en| Ashi Bragwez}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.65491| 44.90687}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاشی بڕەگوێز''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65491| 44.90687 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاشی بڕەگوێز''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 631e6npc7x0kvg5vbn9vzg9xute5amh 0 19395 1585710 1490088 2026-05-20T20:51:09Z MFTG 21816 1585710 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باوەکراوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| باوةکراوة}}<br>{{lang-en| Bawakrawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67608| 44.97374}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی باوەکراوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67608| 44.97374 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باوەکراوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] n7nfibjcx27wxjom86z9uc8fk5i392j 0 19396 1585762 1519377 2026-05-21T07:17:41Z MFTG 21816 1585762 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = واشانکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| واشانکة}}<br>{{lang-en| Washanka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.63611| 45.01717}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی واشانکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.63611| 45.01717 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''واشانکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 0dl8jyspzwyo5410xpd5irn0zy8ptqp 0 19397 1585712 1501186 2026-05-20T20:58:49Z MFTG 21816 1585712 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = خەلان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| خلان}}<br>{{lang-en| Khalan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69283| 44.98127}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی خەلان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69283| 44.98127 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''خەلان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] izmpwvs8s1idcq015fhkmxlyvmcy5hd 0 19398 1585714 1503431 2026-05-20T21:02:11Z MFTG 21816 1585714 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دەربەندی ڕایات | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دربندرایات}}<br>{{lang-en| Darband Raiat}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.66308| 44.92608}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دەربەندی ڕایات''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.66308| 44.92608 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٩٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دەربەندی ڕایات''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] p5l439cy1izs0yy5ga461de7kcp3jdt 0 19399 1585748 1502837 2026-05-21T06:20:03Z MFTG 21816 1585748 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دۆڵەبۆن | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دولةبون}}<br>{{lang-en| Darband Raiat}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68504| 44.91006}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دۆڵەبۆن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68504| 44.91006 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دۆڵەبۆن''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] p9jdgpi1a0xlch1ywhza8edamk52dyl 0 19400 1585751 1529821 2026-05-21T06:23:15Z MFTG 21816 1585751 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕایات | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رایات}}<br>{{lang-en| Raiat}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68419| 44.97157}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕایات''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68419| 44.97157 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٧٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣١٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕایات''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] ps5q8zzbyd2a89o7w1zh6dn11jjv4qz 0 19401 1585752 1531913 2026-05-21T06:28:25Z MFTG 21816 1585752 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕەشەھەرمێیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| رشةهرمیان}}<br>{{lang-en| Rasha Harmeyan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69994| 44.97760}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕەشەھەرمێیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69994| 44.97760 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەشەھەرمێیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] dkrcg6db0a8eddb6y8yzcmevnb4beln 0 19402 1585753 1504829 2026-05-21T06:31:34Z MFTG 21816 1585753 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زینوێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| زینوي}}<br>{{lang-en| Zinwe}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69143| 45.00753}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی زینوێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69143| 45.00753 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٤٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زینوێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] myzipxznlczqpelhetbz3z4kzh5w508 0 19403 1585754 1508324 2026-05-21T06:33:42Z MFTG 21816 1585754 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەیداوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سیداوة}}<br>{{lang-en| Saidawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67139| 45.04912}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەیداوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67139| 45.04912 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٥٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەیداوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] es2f8v5t9reh8qgarloanykjbkw97qk 0 19404 1585773 1559175 2026-05-21T08:08:27Z MFTG 21816 /* top */ 1585773 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شۆرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شوره}}{{ھن}}{{lang-en| Shora}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = گوندی شۆرە Shora Village.jpg | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70622| 44.91335}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شۆرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70622| 44.91335 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزراوە | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٨٠٠]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = موختار | ناوی_سەرۆک = عوسمان ئیبراهيم عوسمان شۆرەیی | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧١٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = شۆرەیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شۆرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == جوگرافیا == شوێنی جوگرافی گوندەکە دەکەوێتە سنووری زنجیرە چیاکانی زاگۆرس لە بناری چیای ھەڵگورد، کە بە ساردترین گوندی [[هەرێمی کوردستان]] دادەندرێت، ھاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانی: [[دەربەندی ڕایات]]، [[دۆڵەبۆن]]، [[ناوەندە]]، گوندەژۆر، [[گەلەژێر]]، دووری نێوان [[چۆمان]] و گوندی شۆرە نزیکەی ١٢ کیلۆمەترە، گوندی شۆرێ دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی هەیە لە هەر چوار وەرزەکەی ساڵدا، لە وەرزی [[بەھار|بەھاردا]] بە گژوگیای وەک [[ڕێواس]]، [[کەنگر]]، ستلێرک، کوارگ، [[کاردی]]، لوشکە، و چەندین گیای تر کە بە کەڵکی خواردنی مرۆڤ و گیانلەبەر دێن دەوڵەمەندە. لەڕووی ئاستی دەریاوە بەرزییەکەی دەگاتە ٢٢٠٠ مەتر، کە ئەم بەرزاییە وایکردووە کەشوهەوایەکی دڵڕفێنی هەبێت و زستانەکانی ساردە و هاوینانیش فێنک، [[بەفر]] بۆ چەند مانگێک لە ساڵدا ناوچەکە دەگرێتەوە و سەهۆڵبەندانەکان لەسەر لوتکەکانی نزیک هەڵگورد تا [[هاوین]] بەردەوامن. گوندی شۆرێ بەناوبانگە بە دارگوێز، کە ڕێژەیەکی زۆری گوێز بەرهەمدەهێنن، جگە لەوەش چەندین گیانداری کێوی بوونی هەیە لەم ناوچەیە وەکو: [[سمۆرە]]، [[ھەڵۆ|هەڵۆ]]، [[کەو]]، [[ورچ]]، [[بەراز]]، [[ڕێوی]]، [[گورگ]]، هتد. بەهۆی سەختی ناوچەکە و زۆری بوونی چیا و شاخی بەرز و مەترسیدار، گەشتیاران ناتوانن سەردانی بکەن، وە گوندی شۆرە بۆ گەشتیاری گونجاو نیە. == دانیشتوان == شۆرەییەکان نزیکەی ٢٠٠ ساڵە نیشتەجێی دەڤەری [[باڵەکایەتی]]ن و لە سنووری ھەکاریەوە ھاتوون بۆ ئەو ناوچەیە و تاوەکو ئێستاش نیشتەجێن و گوندەکەیان ئاوەدانە، شۆرەییەکان لە ناوچەی ھەکاری نیشتەجێبوون و لە کوێستانەکانی [[شەمزینان]] ھاتوون بەرەو کوێستانەکانی باڵەکایەتی، لە نزیک سنووری [[تورکیا]] و [[عێراق|عێڕاق]]، لە ساڵانی نێوان ١٧٠٠ بۆ ١٨٠٠ کۆچیان کردووە و ھاتوونەتە خوارەوە بۆ گوندی شۆرە، کە بەپێی داتا تۆمارکراوەکانی دەوڵەتی عوسمانی خەڵکی ئەو گوندە زۆر گەرمیان و کوێستانیان دەکرد بەر لەوەی بێن بۆ ناوچەی [[باڵەکایەتی]]، لە ساڵەکانی ١٧٠٠ تا ١٨٠٠ دەگەڕان بەناو کوێستانەکانی [[شەمزینان]]، پاشان لەبەر ھەڕەشەی دەوڵەتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] نەیانتوانی لە زێدی خۆیان بمێننەوە و ناچارکران کۆچ بکەن بەرەو کوێستانەکانی دەورووبەری چیای [[ھەڵگورد]]، کە تاوەکو ئێستاش ھەر لەوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=The Spirit of Kurdistan|ناونیشان=http://archive.org/details/the-history-of-the-shora-sore-people|سەردێڕ=The History Of The Shora (Şore) People|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ottoman Tax Registers |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ناونیشان=https://digitalcommons.lib.uconn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1295&context=econ_wpapers}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rich|یەکەم=Cladius James|ناونیشان=http://archive.org/details/narrativeofresid01richuoft|سەردێڕ=Narrative of a residence in Koordistan: and on the site of ancient Nineveh; with journal of a voyage down the Tigris to Bagdad and an account of a visit to Shirauz and Persepolis|ڕێکەوت=١٨٣٦|بڵاوکەرەوە=London: Duncan|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> شۆرەییەکان لە گوندی سەلارانی شەمزینان ھاتوونە بۆ ئەو ناوچەیە، ھەندێک لە خزمەکانیان ھەر لە ناوچەی برادۆست مانەوە، ھەندێکیشیان چوون بۆ ورمێی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ھەندێکیش ھاتن بۆ بناری چیای ھەڵگورد، کە تەنھا ٧ یان ٨ ماڵ بوون، دوو بەرەبابیان سەرەتا چوون بۆ ناوچەی نزیک قەسرێ، پاشان گەڕانەوە بۆ بناری چیای ھەڵگورد و لە گوندی شۆرێ ڕەگ و ڕیشەیان داکوتی و جێگیربوون لەگەڵ خزمەکانیان تاوەکو ئێستاش، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی [[ھەرکی]] و بەشێکن لەوان، وە لەناو هۆزی هەرکی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ خێڵی مەندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kurdistan |یەکەم=The Spirit of |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=The History of the Shora (Şore) People |ناونیشان=https://www.academia.edu/144262415/The_History_of_the_Shora_Şore_People |journal=The Spirit of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Layard|یەکەم=Austen Henry|ناونیشان=http://archive.org/details/HHaAntigua90435LAYDis|سەردێڕ=Discoveries in the ruins of Nineveh and Babylon: with travels in Armenia, Kurdistan and the desert: being the result of a second expedition|ڕێکەوت=١٨٥٣|بڵاوکەرەوە=New York: G. P. Putnam and Co.|ئەوانی تر=Biblioteca de la Universidad de Sevilla}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sykes|یەکەم=Mark|ناونیشان=http://archive.org/details/darulislamrecord00sykeuoft|سەردێڕ=Dar-ul-Islam: a record of a journey through ten of the Asiatic provinces of Turkey|ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=London: Bickers|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> دوای ھاتنیان بۆ بناری چیای ھەڵگورد و مانەوەیان بۆ چەندین ساڵ، ڕژێم ماڵەکانی سووتاند و ناچارکران گوندەکەیان جێبھێڵن و ئاوارەبن بەرەو شوێنەکانی تر. خەڵکی شۆرە ھەمووکات پشتگیری شۆڕشەکانی کوردستانی کردووە و خەڵکێکی کوردپەروەری تێدا ھەڵکەوتووە، بەشێکی زۆری خەڵکی شۆرە خزمی یەکترن و دەگەڕێنەوە بۆ یەک پشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Britain’s Kurdish Policy and Kurdistan 1918–1923 |ڕێکەوت=٢٠١٨|ناونیشان=https://ueaeprints.uea.ac.uk/id/eprint/69191/1/ILHAN_KILIC-NOVEMBER_2018_MPhil_-HISTORY-THESIS_FULL.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora People by The Spirit of Kurdistan |ناونیشان=https://www.slideshare.net/slideshow/the-history-of-the-shora-people-by-the-spirit-of-kurdistan/283867757 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Slideshare |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora (Shore) People {{!}} PDF |ناونیشان=https://www.scribd.com/document/935810078/The-History-of-the-Shora-Shore-People |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Scribd |زمان=en}}</ref> شۆرەییەکان زیاتر کاری مەڕ و ماڵات و کشتوکاڵیان کردووە و کەمتر تێکەڵ بە شارەکان بوونە و لە کوێستانەکانی ناوچەی شەمزینان ژیاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia |ڕێکەوت=١٨٥٨|ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/369142834_The_1858_tax_reform_and_the_'other_nomads'_in_Ottoman_Asia|سەردێڕ=(PDF) The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia}}</ref> ئێستا زۆربەی خەڵکەکە لە سەنتەری شاری [[چۆمان]] نیشتەجێن و لە بەھارانەوە تاوەکو پاییزان دەچنەوە بۆ شۆرێ و ھەندێکیشیان لە پارێزگای ھەولێر نیشتەجێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History Of The Shora (Shore) People |ناونیشان=https://www.calameo.com/books/00806953665161036dc75 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=calameo.com |زمان=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" !زانیاری ورد !ئەنجام |- |ناوی ناوچە |شۆرە - شۆرێ |- |ناوچە |زنجیرە چیاکانی زاگرۆس |- |شوێن |بناری [[ھەڵگورد|چیای ھەڵگورد]] |- |شوێنی سەرھەڵدانیان |کوێستانەکانی [[شەمزینان]] - ناوچەی ھەکاری |- |ڕەچەڵەکی شێوەزار |[[بادینی]] |- |شێوەزاری ئێستا |سورمانجی (تێکەڵەیەکە لە سۆرانی و بادینی) بەھۆی تێکەڵبوونیان لەگەڵ میرنشینی سۆران |- |ئایین |[[ئیسلام]] (سوننە) |- |شێوازی جل و بەرگ پێش ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |شەل و شەپک |- |شێوازی جل و بەرگ دوای ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |جل و بەرگی مۆدێرنی کوردی |- |پاشگری ناو |شۆرەیی (شەمزینی) Shorayi - Shamzini |} == ڕیشەو واتای ناوی گوندی شۆرە (شۆرێ) == دەکرێت شۆرە، شوورە بوو بێت، ئەمەش لەبەر ھەڵکەوتەی شوێنەکەی کە بە چەند چیایەک دەورە دراوە وەکوو شوورە، بۆیە پێیگۆترایە شوورە و بەپێی تێپەڕینی کات بووە بە شۆرە. یاخود خودی وشەی شۆرە کە بەواتای ماددەی باڕووت دێت، وشەی شوور یان شۆر چەند واتایەک دەگەینێت وەکوو: سوێر، شەڕ، شمشێر، کەڵەکیوی و ناوی گوڵێکی کیویە. لەکۆتاییدا ئەگەرەکی دی ھەیە دەشێت پیتگۆڕکێ ڕوویدابێت بەسەر ناوەکە بەپێی تێپەڕینی کات ئەمیش بەم شێوەیە، شۆرە، شورە، شوورە، سوورە. '''ناوی ھەندێک لە کانیاوەکانی:''' کانی شێخ تەھا، کانی سنجانێ، کانی مشکێ، کانی سارکێ، کانی دڕیلان، کانی چیسەڵان، کانی مێرگێ سپیندارێ، کانیێ ژنان، کانی ناوسەڵۆتیان، کانی شینکان، کانیێ سایێ، کانیێ .. '''ناوی ھەندێک لە زەوی و تەختایییەکانی:''' شندەش (گەورەو کچکە)، سپیندار، بیش، سەرلێڕ، دەراش، کەندەباو، گوند، سێڵان، شیوە ڕەزی مەلایان، زەوییە درێژ، زەوییە ڕێ، ناوسەڵۆتیان، ڕێیە گوڵ، سایە، گۆڕان، زەوییە جۆن، کۆلک، کۆراف، زەویێ ماشان، زەویێ بەبۆرژان، سەربینۆک، … '''ناوی ھەندێک لە گردەکانی:''' سەرگرد، گردی خڕیلە، گردی ساکووەتە، گردی سپیندار،.. '''ناوی ھەندێک لە بەردەکانی:''' بەردەقووچ، بەردی مام زەین، بەردەکەلاشکە، بەردی بزنان… '''ناوی ھەندێک لە شوێنە بەرزەکانی:''' کاڵیدەر، تاقی شیوێ کەندوان، ھەوێزێ کاوڕان، سۆڵینێ بەردەقووچی، بن بەری کێلی، خڕۆم، سێوۆک، بەستە چەورگە… '''ناوی ھەندێک لە قەبرستانەکانی:''' قەبری چاکی شۆرێ، قەبرستانێ زینی شۆرێ، قەبرستانێ قەمتەرێ، قەبرستانێ دەراشی… '''ناوی ھەندێک لە کەندەکانی:''' کەندێ پیرە خەجانێ، کەندەباو، کەندێ شیوەڕەشێ، کەندێ ئاڵەکانێ، دۆڵێ مێرگان، کەندێ شیوانێ... '''ناوی ھەندێک لە دارەکانی:''' گاتووێ گۆڕخیلانێ، گاتووێ شندەشێ(گاتووێ ئەحمەد عەزۆی)، تووێ ڕەجەبی، تووینە چاکی، گاتوێ کەندەباوێ، تووێ وردیلە، جویزێ شنۆیی، جویزێ پەلک پیواز… == ڕاگواستن و دەربەدەرکردنی شۆرەییەکان و گوندەکانی دەورووبەری == گوندی شۆرێ بوبە قوربانی حەزە شەرانگێزییەكانی رژێمی بەعس، ئەو گوندە كە هێشتا ئازارەكانی نسكۆی شۆرشی ئەیلولی بەرنەدابوو رووبەرووی ئازاری تەخت كردنی لەگەڵ زەوی كرا، ١٩ ی ٧ ی ١٩٨٣ لە مێژووی یادەوەری ئەو گوندە و ئاوارە كردنی خەڵكەكەی بۆ ماوەی هەشت ساڵ هەرگیز ناسڕێتەوە. == گوندی شۆرە (شۆرێ) بە وێنە == <gallery showfilename="yes" caption="وێنەکانی کوێستان و گوندی شۆرێ (شۆرە)"> پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Gundi Shore.jpg پەڕگە:Shore - Shora Village in Halgurd.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village - Shora.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - شۆرێ Shore or Shora Village.jpg پەڕگە:بەردەقوچ لە شۆرێ Sar-i Bardaquch.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shore Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرێ - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە - شۆرێ.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ هەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ بناری هەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - شۆرە.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 848z63t92n6i6my221n4k45wxshwchh 1585774 1585773 2026-05-21T08:09:42Z MFTG 21816 /* سەرچاوەکان */ 1585774 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شۆرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شوره}}{{ھن}}{{lang-en| Shora}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = گوندی شۆرە Shora Village.jpg | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70622| 44.91335}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شۆرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70622| 44.91335 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزراوە | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٨٠٠]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = موختار | ناوی_سەرۆک = عوسمان ئیبراهيم عوسمان شۆرەیی | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧١٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = شۆرەیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شۆرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == جوگرافیا == شوێنی جوگرافی گوندەکە دەکەوێتە سنووری زنجیرە چیاکانی زاگۆرس لە بناری چیای ھەڵگورد، کە بە ساردترین گوندی [[هەرێمی کوردستان]] دادەندرێت، ھاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانی: [[دەربەندی ڕایات]]، [[دۆڵەبۆن]]، [[ناوەندە]]، گوندەژۆر، [[گەلەژێر]]، دووری نێوان [[چۆمان]] و گوندی شۆرە نزیکەی ١٢ کیلۆمەترە، گوندی شۆرێ دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی هەیە لە هەر چوار وەرزەکەی ساڵدا، لە وەرزی [[بەھار|بەھاردا]] بە گژوگیای وەک [[ڕێواس]]، [[کەنگر]]، ستلێرک، کوارگ، [[کاردی]]، لوشکە، و چەندین گیای تر کە بە کەڵکی خواردنی مرۆڤ و گیانلەبەر دێن دەوڵەمەندە. لەڕووی ئاستی دەریاوە بەرزییەکەی دەگاتە ٢٢٠٠ مەتر، کە ئەم بەرزاییە وایکردووە کەشوهەوایەکی دڵڕفێنی هەبێت و زستانەکانی ساردە و هاوینانیش فێنک، [[بەفر]] بۆ چەند مانگێک لە ساڵدا ناوچەکە دەگرێتەوە و سەهۆڵبەندانەکان لەسەر لوتکەکانی نزیک هەڵگورد تا [[هاوین]] بەردەوامن. گوندی شۆرێ بەناوبانگە بە دارگوێز، کە ڕێژەیەکی زۆری گوێز بەرهەمدەهێنن، جگە لەوەش چەندین گیانداری کێوی بوونی هەیە لەم ناوچەیە وەکو: [[سمۆرە]]، [[ھەڵۆ|هەڵۆ]]، [[کەو]]، [[ورچ]]، [[بەراز]]، [[ڕێوی]]، [[گورگ]]، هتد. بەهۆی سەختی ناوچەکە و زۆری بوونی چیا و شاخی بەرز و مەترسیدار، گەشتیاران ناتوانن سەردانی بکەن، وە گوندی شۆرە بۆ گەشتیاری گونجاو نیە. == دانیشتوان == شۆرەییەکان نزیکەی ٢٠٠ ساڵە نیشتەجێی دەڤەری [[باڵەکایەتی]]ن و لە سنووری ھەکاریەوە ھاتوون بۆ ئەو ناوچەیە و تاوەکو ئێستاش نیشتەجێن و گوندەکەیان ئاوەدانە، شۆرەییەکان لە ناوچەی ھەکاری نیشتەجێبوون و لە کوێستانەکانی [[شەمزینان]] ھاتوون بەرەو کوێستانەکانی باڵەکایەتی، لە نزیک سنووری [[تورکیا]] و [[عێراق|عێڕاق]]، لە ساڵانی نێوان ١٧٠٠ بۆ ١٨٠٠ کۆچیان کردووە و ھاتوونەتە خوارەوە بۆ گوندی شۆرە، کە بەپێی داتا تۆمارکراوەکانی دەوڵەتی عوسمانی خەڵکی ئەو گوندە زۆر گەرمیان و کوێستانیان دەکرد بەر لەوەی بێن بۆ ناوچەی [[باڵەکایەتی]]، لە ساڵەکانی ١٧٠٠ تا ١٨٠٠ دەگەڕان بەناو کوێستانەکانی [[شەمزینان]]، پاشان لەبەر ھەڕەشەی دەوڵەتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] نەیانتوانی لە زێدی خۆیان بمێننەوە و ناچارکران کۆچ بکەن بەرەو کوێستانەکانی دەورووبەری چیای [[ھەڵگورد]]، کە تاوەکو ئێستاش ھەر لەوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=The Spirit of Kurdistan|ناونیشان=http://archive.org/details/the-history-of-the-shora-sore-people|سەردێڕ=The History Of The Shora (Şore) People|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ottoman Tax Registers |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ناونیشان=https://digitalcommons.lib.uconn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1295&context=econ_wpapers}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rich|یەکەم=Cladius James|ناونیشان=http://archive.org/details/narrativeofresid01richuoft|سەردێڕ=Narrative of a residence in Koordistan: and on the site of ancient Nineveh; with journal of a voyage down the Tigris to Bagdad and an account of a visit to Shirauz and Persepolis|ڕێکەوت=١٨٣٦|بڵاوکەرەوە=London: Duncan|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> شۆرەییەکان لە گوندی سەلارانی شەمزینان ھاتوونە بۆ ئەو ناوچەیە، ھەندێک لە خزمەکانیان ھەر لە ناوچەی برادۆست مانەوە، ھەندێکیشیان چوون بۆ ورمێی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ھەندێکیش ھاتن بۆ بناری چیای ھەڵگورد، کە تەنھا ٧ یان ٨ ماڵ بوون، دوو بەرەبابیان سەرەتا چوون بۆ ناوچەی نزیک قەسرێ، پاشان گەڕانەوە بۆ بناری چیای ھەڵگورد و لە گوندی شۆرێ ڕەگ و ڕیشەیان داکوتی و جێگیربوون لەگەڵ خزمەکانیان تاوەکو ئێستاش، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی [[ھەرکی]] و بەشێکن لەوان، وە لەناو هۆزی هەرکی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ خێڵی مەندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kurdistan |یەکەم=The Spirit of |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=The History of the Shora (Şore) People |ناونیشان=https://www.academia.edu/144262415/The_History_of_the_Shora_Şore_People |journal=The Spirit of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Layard|یەکەم=Austen Henry|ناونیشان=http://archive.org/details/HHaAntigua90435LAYDis|سەردێڕ=Discoveries in the ruins of Nineveh and Babylon: with travels in Armenia, Kurdistan and the desert: being the result of a second expedition|ڕێکەوت=١٨٥٣|بڵاوکەرەوە=New York: G. P. Putnam and Co.|ئەوانی تر=Biblioteca de la Universidad de Sevilla}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sykes|یەکەم=Mark|ناونیشان=http://archive.org/details/darulislamrecord00sykeuoft|سەردێڕ=Dar-ul-Islam: a record of a journey through ten of the Asiatic provinces of Turkey|ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=London: Bickers|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> دوای ھاتنیان بۆ بناری چیای ھەڵگورد و مانەوەیان بۆ چەندین ساڵ، ڕژێم ماڵەکانی سووتاند و ناچارکران گوندەکەیان جێبھێڵن و ئاوارەبن بەرەو شوێنەکانی تر. خەڵکی شۆرە ھەمووکات پشتگیری شۆڕشەکانی کوردستانی کردووە و خەڵکێکی کوردپەروەری تێدا ھەڵکەوتووە، بەشێکی زۆری خەڵکی شۆرە خزمی یەکترن و دەگەڕێنەوە بۆ یەک پشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Britain’s Kurdish Policy and Kurdistan 1918–1923 |ڕێکەوت=٢٠١٨|ناونیشان=https://ueaeprints.uea.ac.uk/id/eprint/69191/1/ILHAN_KILIC-NOVEMBER_2018_MPhil_-HISTORY-THESIS_FULL.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora People by The Spirit of Kurdistan |ناونیشان=https://www.slideshare.net/slideshow/the-history-of-the-shora-people-by-the-spirit-of-kurdistan/283867757 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Slideshare |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora (Shore) People {{!}} PDF |ناونیشان=https://www.scribd.com/document/935810078/The-History-of-the-Shora-Shore-People |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Scribd |زمان=en}}</ref> شۆرەییەکان زیاتر کاری مەڕ و ماڵات و کشتوکاڵیان کردووە و کەمتر تێکەڵ بە شارەکان بوونە و لە کوێستانەکانی ناوچەی شەمزینان ژیاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia |ڕێکەوت=١٨٥٨|ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/369142834_The_1858_tax_reform_and_the_'other_nomads'_in_Ottoman_Asia|سەردێڕ=(PDF) The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia}}</ref> ئێستا زۆربەی خەڵکەکە لە سەنتەری شاری [[چۆمان]] نیشتەجێن و لە بەھارانەوە تاوەکو پاییزان دەچنەوە بۆ شۆرێ و ھەندێکیشیان لە پارێزگای ھەولێر نیشتەجێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History Of The Shora (Shore) People |ناونیشان=https://www.calameo.com/books/00806953665161036dc75 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=calameo.com |زمان=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" !زانیاری ورد !ئەنجام |- |ناوی ناوچە |شۆرە - شۆرێ |- |ناوچە |زنجیرە چیاکانی زاگرۆس |- |شوێن |بناری [[ھەڵگورد|چیای ھەڵگورد]] |- |شوێنی سەرھەڵدانیان |کوێستانەکانی [[شەمزینان]] - ناوچەی ھەکاری |- |ڕەچەڵەکی شێوەزار |[[بادینی]] |- |شێوەزاری ئێستا |سورمانجی (تێکەڵەیەکە لە سۆرانی و بادینی) بەھۆی تێکەڵبوونیان لەگەڵ میرنشینی سۆران |- |ئایین |[[ئیسلام]] (سوننە) |- |شێوازی جل و بەرگ پێش ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |شەل و شەپک |- |شێوازی جل و بەرگ دوای ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |جل و بەرگی مۆدێرنی کوردی |- |پاشگری ناو |شۆرەیی (شەمزینی) Shorayi - Shamzini |} == ڕیشەو واتای ناوی گوندی شۆرە (شۆرێ) == دەکرێت شۆرە، شوورە بوو بێت، ئەمەش لەبەر ھەڵکەوتەی شوێنەکەی کە بە چەند چیایەک دەورە دراوە وەکوو شوورە، بۆیە پێیگۆترایە شوورە و بەپێی تێپەڕینی کات بووە بە شۆرە. یاخود خودی وشەی شۆرە کە بەواتای ماددەی باڕووت دێت، وشەی شوور یان شۆر چەند واتایەک دەگەینێت وەکوو: سوێر، شەڕ، شمشێر، کەڵەکیوی و ناوی گوڵێکی کیویە. لەکۆتاییدا ئەگەرەکی دی ھەیە دەشێت پیتگۆڕکێ ڕوویدابێت بەسەر ناوەکە بەپێی تێپەڕینی کات ئەمیش بەم شێوەیە، شۆرە، شورە، شوورە، سوورە. '''ناوی ھەندێک لە کانیاوەکانی:''' کانی شێخ تەھا، کانی سنجانێ، کانی مشکێ، کانی سارکێ، کانی دڕیلان، کانی چیسەڵان، کانی مێرگێ سپیندارێ، کانیێ ژنان، کانی ناوسەڵۆتیان، کانی شینکان، کانیێ سایێ، کانیێ .. '''ناوی ھەندێک لە زەوی و تەختایییەکانی:''' شندەش (گەورەو کچکە)، سپیندار، بیش، سەرلێڕ، دەراش، کەندەباو، گوند، سێڵان، شیوە ڕەزی مەلایان، زەوییە درێژ، زەوییە ڕێ، ناوسەڵۆتیان، ڕێیە گوڵ، سایە، گۆڕان، زەوییە جۆن، کۆلک، کۆراف، زەویێ ماشان، زەویێ بەبۆرژان، سەربینۆک، … '''ناوی ھەندێک لە گردەکانی:''' سەرگرد، گردی خڕیلە، گردی ساکووەتە، گردی سپیندار،.. '''ناوی ھەندێک لە بەردەکانی:''' بەردەقووچ، بەردی مام زەین، بەردەکەلاشکە، بەردی بزنان… '''ناوی ھەندێک لە شوێنە بەرزەکانی:''' کاڵیدەر، تاقی شیوێ کەندوان، ھەوێزێ کاوڕان، سۆڵینێ بەردەقووچی، بن بەری کێلی، خڕۆم، سێوۆک، بەستە چەورگە… '''ناوی ھەندێک لە قەبرستانەکانی:''' قەبری چاکی شۆرێ، قەبرستانێ زینی شۆرێ، قەبرستانێ قەمتەرێ، قەبرستانێ دەراشی… '''ناوی ھەندێک لە کەندەکانی:''' کەندێ پیرە خەجانێ، کەندەباو، کەندێ شیوەڕەشێ، کەندێ ئاڵەکانێ، دۆڵێ مێرگان، کەندێ شیوانێ... '''ناوی ھەندێک لە دارەکانی:''' گاتووێ گۆڕخیلانێ، گاتووێ شندەشێ(گاتووێ ئەحمەد عەزۆی)، تووێ ڕەجەبی، تووینە چاکی، گاتوێ کەندەباوێ، تووێ وردیلە، جویزێ شنۆیی، جویزێ پەلک پیواز… == ڕاگواستن و دەربەدەرکردنی شۆرەییەکان و گوندەکانی دەورووبەری == گوندی شۆرێ بوبە قوربانی حەزە شەرانگێزییەكانی رژێمی بەعس، ئەو گوندە كە هێشتا ئازارەكانی نسكۆی شۆرشی ئەیلولی بەرنەدابوو رووبەرووی ئازاری تەخت كردنی لەگەڵ زەوی كرا، ١٩ ی ٧ ی ١٩٨٣ لە مێژووی یادەوەری ئەو گوندە و ئاوارە كردنی خەڵكەكەی بۆ ماوەی هەشت ساڵ هەرگیز ناسڕێتەوە. == گوندی شۆرە (شۆرێ) بە وێنە == <gallery showfilename="yes" caption="وێنەکانی کوێستان و گوندی شۆرێ (شۆرە)"> پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Gundi Shore.jpg پەڕگە:Shore - Shora Village in Halgurd.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village - Shora.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - شۆرێ Shore or Shora Village.jpg پەڕگە:بەردەقوچ لە شۆرێ Sar-i Bardaquch.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shore Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرێ - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە - شۆرێ.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ هەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ بناری هەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - شۆرە.jpg </gallery> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] ncuka516f9n710pw5udmzeospekqt2k 1585775 1585774 2026-05-21T08:10:16Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1585775 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شۆرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شورھ}}{{ھن}}{{lang-en| Shora}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = گوندی شۆرە Shora Village.jpg | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70622| 44.91335}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شۆرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70622| 44.91335 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزراوە | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٨٠٠]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = موختار | ناوی_سەرۆک = عوسمان ئیبراھیم عوسمان شۆرەیی | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧١٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = شۆرەیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شۆرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == جوگرافیا == شوێنی جوگرافی گوندەکە دەکەوێتە سنووری زنجیرە چیاکانی زاگۆرس لە بناری چیای ھەڵگورد، کە بە ساردترین گوندی [[ھەرێمی کوردستان]] دادەندرێت، ھاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانی: [[دەربەندی ڕایات]]، [[دۆڵەبۆن]]، [[ناوەندە]]، گوندەژۆر، [[گەلەژێر]]، دووری نێوان [[چۆمان]] و گوندی شۆرە نزیکەی ١٢ کیلۆمەترە، گوندی شۆرێ دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی ھەیە لە ھەر چوار وەرزەکەی ساڵدا، لە وەرزی [[بەھار|بەھاردا]] بە گژوگیای وەک [[ڕێواس]]، [[کەنگر]]، ستلێرک، کوارگ، [[کاردی]]، لوشکە، و چەندین گیای تر کە بە کەڵکی خواردنی مرۆڤ و گیانلەبەر دێن دەوڵەمەندە. لەڕووی ئاستی دەریاوە بەرزییەکەی دەگاتە ٢٢٠٠ مەتر، کە ئەم بەرزاییە وایکردووە کەشوھەوایەکی دڵڕفێنی ھەبێت و زستانەکانی ساردە و ھاوینانیش فێنک، [[بەفر]] بۆ چەند مانگێک لە ساڵدا ناوچەکە دەگرێتەوە و سەھۆڵبەندانەکان لەسەر لوتکەکانی نزیک ھەڵگورد تا [[ھاوین]] بەردەوامن. گوندی شۆرێ بەناوبانگە بە دارگوێز، کە ڕێژەیەکی زۆری گوێز بەرھەمدەھێنن، جگە لەوەش چەندین گیانداری کێوی بوونی ھەیە لەم ناوچەیە وەکو: [[سمۆرە]]، [[ھەڵۆ|ھەڵۆ]]، [[کەو]]، [[ورچ]]، [[بەراز]]، [[ڕێوی]]، [[گورگ]]، ھتد. بەھۆی سەختی ناوچەکە و زۆری بوونی چیا و شاخی بەرز و مەترسیدار، گەشتیاران ناتوانن سەردانی بکەن، وە گوندی شۆرە بۆ گەشتیاری گونجاو نیە. == دانیشتوان == شۆرەییەکان نزیکەی ٢٠٠ ساڵە نیشتەجێی دەڤەری [[باڵەکایەتی]]ن و لە سنووری ھەکاریەوە ھاتوون بۆ ئەو ناوچەیە و تاوەکو ئێستاش نیشتەجێن و گوندەکەیان ئاوەدانە، شۆرەییەکان لە ناوچەی ھەکاری نیشتەجێبوون و لە کوێستانەکانی [[شەمزینان]] ھاتوون بەرەو کوێستانەکانی باڵەکایەتی، لە نزیک سنووری [[تورکیا]] و [[عێراق|عێڕاق]]، لە ساڵانی نێوان ١٧٠٠ بۆ ١٨٠٠ کۆچیان کردووە و ھاتوونەتە خوارەوە بۆ گوندی شۆرە، کە بەپێی داتا تۆمارکراوەکانی دەوڵەتی عوسمانی خەڵکی ئەو گوندە زۆر گەرمیان و کوێستانیان دەکرد بەر لەوەی بێن بۆ ناوچەی [[باڵەکایەتی]]، لە ساڵەکانی ١٧٠٠ تا ١٨٠٠ دەگەڕان بەناو کوێستانەکانی [[شەمزینان]]، پاشان لەبەر ھەڕەشەی دەوڵەتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] نەیانتوانی لە زێدی خۆیان بمێننەوە و ناچارکران کۆچ بکەن بەرەو کوێستانەکانی دەورووبەری چیای [[ھەڵگورد]]، کە تاوەکو ئێستاش ھەر لەوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=The Spirit of Kurdistan|ناونیشان=http://archive.org/details/the-history-of-the-shora-sore-people|سەردێڕ=The History Of The Shora (Şore) People|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ottoman Tax Registers |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ناونیشان=https://digitalcommons.lib.uconn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1295&context=econ_wpapers}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rich|یەکەم=Cladius James|ناونیشان=http://archive.org/details/narrativeofresid01richuoft|سەردێڕ=Narrative of a residence in Koordistan: and on the site of ancient Nineveh; with journal of a voyage down the Tigris to Bagdad and an account of a visit to Shirauz and Persepolis|ڕێکەوت=١٨٣٦|بڵاوکەرەوە=London: Duncan|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> شۆرەییەکان لە گوندی سەلارانی شەمزینان ھاتوونە بۆ ئەو ناوچەیە، ھەندێک لە خزمەکانیان ھەر لە ناوچەی برادۆست مانەوە، ھەندێکیشیان چوون بۆ ورمێی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ھەندێکیش ھاتن بۆ بناری چیای ھەڵگورد، کە تەنھا ٧ یان ٨ ماڵ بوون، دوو بەرەبابیان سەرەتا چوون بۆ ناوچەی نزیک قەسرێ، پاشان گەڕانەوە بۆ بناری چیای ھەڵگورد و لە گوندی شۆرێ ڕەگ و ڕیشەیان داکوتی و جێگیربوون لەگەڵ خزمەکانیان تاوەکو ئێستاش، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی [[ھەرکی]] و بەشێکن لەوان، وە لەناو ھۆزی ھەرکی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ خێڵی مەندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kurdistan |یەکەم=The Spirit of |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=The History of the Shora (Şore) People |ناونیشان=https://www.academia.edu/144262415/The_History_of_the_Shora_Şore_People |journal=The Spirit of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Layard|یەکەم=Austen Henry|ناونیشان=http://archive.org/details/HHaAntigua90435LAYDis|سەردێڕ=Discoveries in the ruins of Nineveh and Babylon: with travels in Armenia, Kurdistan and the desert: being the result of a second expedition|ڕێکەوت=١٨٥٣|بڵاوکەرەوە=New York: G. P. Putnam and Co.|ئەوانی تر=Biblioteca de la Universidad de Sevilla}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sykes|یەکەم=Mark|ناونیشان=http://archive.org/details/darulislamrecord00sykeuoft|سەردێڕ=Dar-ul-Islam: a record of a journey through ten of the Asiatic provinces of Turkey|ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=London: Bickers|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> دوای ھاتنیان بۆ بناری چیای ھەڵگورد و مانەوەیان بۆ چەندین ساڵ، ڕژێم ماڵەکانی سووتاند و ناچارکران گوندەکەیان جێبھێڵن و ئاوارەبن بەرەو شوێنەکانی تر. خەڵکی شۆرە ھەمووکات پشتگیری شۆڕشەکانی کوردستانی کردووە و خەڵکێکی کوردپەروەری تێدا ھەڵکەوتووە، بەشێکی زۆری خەڵکی شۆرە خزمی یەکترن و دەگەڕێنەوە بۆ یەک پشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Britain’s Kurdish Policy and Kurdistan 1918–1923 |ڕێکەوت=٢٠١٨|ناونیشان=https://ueaeprints.uea.ac.uk/id/eprint/69191/1/ILHAN_KILIC-NOVEMBER_2018_MPhil_-HISTORY-THESIS_FULL.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora People by The Spirit of Kurdistan |ناونیشان=https://www.slideshare.net/slideshow/the-history-of-the-shora-people-by-the-spirit-of-kurdistan/283867757 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Slideshare |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora (Shore) People {{!}} PDF |ناونیشان=https://www.scribd.com/document/935810078/The-History-of-the-Shora-Shore-People |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Scribd |زمان=en}}</ref> شۆرەییەکان زیاتر کاری مەڕ و ماڵات و کشتوکاڵیان کردووە و کەمتر تێکەڵ بە شارەکان بوونە و لە کوێستانەکانی ناوچەی شەمزینان ژیاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia |ڕێکەوت=١٨٥٨|ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/369142834_The_1858_tax_reform_and_the_'other_nomads'_in_Ottoman_Asia|سەردێڕ=(PDF) The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia}}</ref> ئێستا زۆربەی خەڵکەکە لە سەنتەری شاری [[چۆمان]] نیشتەجێن و لە بەھارانەوە تاوەکو پاییزان دەچنەوە بۆ شۆرێ و ھەندێکیشیان لە پارێزگای ھەولێر نیشتەجێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History Of The Shora (Shore) People |ناونیشان=https://www.calameo.com/books/00806953665161036dc75 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=calameo.com |زمان=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" !زانیاری ورد !ئەنجام |- |ناوی ناوچە |شۆرە - شۆرێ |- |ناوچە |زنجیرە چیاکانی زاگرۆس |- |شوێن |بناری [[ھەڵگورد|چیای ھەڵگورد]] |- |شوێنی سەرھەڵدانیان |کوێستانەکانی [[شەمزینان]] - ناوچەی ھەکاری |- |ڕەچەڵەکی شێوەزار |[[بادینی]] |- |شێوەزاری ئێستا |سورمانجی (تێکەڵەیەکە لە سۆرانی و بادینی) بەھۆی تێکەڵبوونیان لەگەڵ میرنشینی سۆران |- |ئایین |[[ئیسلام]] (سوننە) |- |شێوازی جل و بەرگ پێش ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |شەل و شەپک |- |شێوازی جل و بەرگ دوای ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |جل و بەرگی مۆدێرنی کوردی |- |پاشگری ناو |شۆرەیی (شەمزینی) Shorayi - Shamzini |} == ڕیشەو واتای ناوی گوندی شۆرە (شۆرێ) == دەکرێت شۆرە، شوورە بوو بێت، ئەمەش لەبەر ھەڵکەوتەی شوێنەکەی کە بە چەند چیایەک دەورە دراوە وەکوو شوورە، بۆیە پێیگۆترایە شوورە و بەپێی تێپەڕینی کات بووە بە شۆرە. یاخود خودی وشەی شۆرە کە بەواتای ماددەی باڕووت دێت، وشەی شوور یان شۆر چەند واتایەک دەگەینێت وەکوو: سوێر، شەڕ، شمشێر، کەڵەکیوی و ناوی گوڵێکی کیویە. لەکۆتاییدا ئەگەرەکی دی ھەیە دەشێت پیتگۆڕکێ ڕوویدابێت بەسەر ناوەکە بەپێی تێپەڕینی کات ئەمیش بەم شێوەیە، شۆرە، شورە، شوورە، سوورە. '''ناوی ھەندێک لە کانیاوەکانی:''' کانی شێخ تەھا، کانی سنجانێ، کانی مشکێ، کانی سارکێ، کانی دڕیلان، کانی چیسەڵان، کانی مێرگێ سپیندارێ، کانیێ ژنان، کانی ناوسەڵۆتیان، کانی شینکان، کانیێ سایێ، کانیێ .. '''ناوی ھەندێک لە زەوی و تەختایییەکانی:''' شندەش (گەورەو کچکە)، سپیندار، بیش، سەرلێڕ، دەراش، کەندەباو، گوند، سێڵان، شیوە ڕەزی مەلایان، زەوییە درێژ، زەوییە ڕێ، ناوسەڵۆتیان، ڕێیە گوڵ، سایە، گۆڕان، زەوییە جۆن، کۆلک، کۆراف، زەویێ ماشان، زەویێ بەبۆرژان، سەربینۆک، … '''ناوی ھەندێک لە گردەکانی:''' سەرگرد، گردی خڕیلە، گردی ساکووەتە، گردی سپیندار،.. '''ناوی ھەندێک لە بەردەکانی:''' بەردەقووچ، بەردی مام زەین، بەردەکەلاشکە، بەردی بزنان… '''ناوی ھەندێک لە شوێنە بەرزەکانی:''' کاڵیدەر، تاقی شیوێ کەندوان، ھەوێزێ کاوڕان، سۆڵینێ بەردەقووچی، بن بەری کێلی، خڕۆم، سێوۆک، بەستە چەورگە… '''ناوی ھەندێک لە قەبرستانەکانی:''' قەبری چاکی شۆرێ، قەبرستانێ زینی شۆرێ، قەبرستانێ قەمتەرێ، قەبرستانێ دەراشی… '''ناوی ھەندێک لە کەندەکانی:''' کەندێ پیرە خەجانێ، کەندەباو، کەندێ شیوەڕەشێ، کەندێ ئاڵەکانێ، دۆڵێ مێرگان، کەندێ شیوانێ... '''ناوی ھەندێک لە دارەکانی:''' گاتووێ گۆڕخیلانێ، گاتووێ شندەشێ(گاتووێ ئەحمەد عەزۆی)، تووێ ڕەجەبی، تووینە چاکی، گاتوێ کەندەباوێ، تووێ وردیلە، جویزێ شنۆیی، جویزێ پەلک پیواز… == ڕاگواستن و دەربەدەرکردنی شۆرەییەکان و گوندەکانی دەورووبەری == گوندی شۆرێ بوبە قوربانی حەزە شەرانگێزییەکانی رژێمی بەعس، ئەو گوندە کە ھێشتا ئازارەکانی نسکۆی شۆرشی ئەیلولی بەرنەدابوو رووبەرووی ئازاری تەخت کردنی لەگەڵ زەوی کرا، ١٩ ی ٧ ی ١٩٨٣ لە مێژووی یادەوەری ئەو گوندە و ئاوارە کردنی خەڵکەکەی بۆ ماوەی ھەشت ساڵ ھەرگیز ناسڕێتەوە. == گوندی شۆرە (شۆرێ) بە وێنە == <gallery showfilename="yes" caption="وێنەکانی کوێستان و گوندی شۆرێ (شۆرە)"> پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Gundi Shore.jpg پەڕگە:Shore - Shora Village in Halgurd.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village - Shora.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - شۆرێ Shore or Shora Village.jpg پەڕگە:بەردەقوچ لە شۆرێ Sar-i Bardaquch.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shore Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرێ - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە - شۆرێ.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ ھەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ بناری ھەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - شۆرە.jpg </gallery> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] ay3kmakbqh9qrxdcz4skv7642q23t67 0 19405 1585755 1430572 2026-05-21T06:37:37Z MFTG 21816 1585755 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شیوەڕەش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شیوةرش}}<br>{{lang-en| Shiwarash}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67105| 45.0563}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شیوەڕەش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67105| 45.0563 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شیوەڕەش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] iwtxubypnfa2hdfnkuccmc2gi6hril9 0 19406 1585711 1529283 2026-05-20T20:55:46Z MFTG 21816 1585711 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چیکان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جیکان}}<br>{{lang-en| Chikan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67806| 44.98528}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چیکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67806| 44.98528 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چیکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] hzhfg4osjyqncy1a8rpk62mxvn7oo32 0 19455 1585756 1538626 2026-05-21T06:44:31Z MFTG 21816 1585756 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەلەژێر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کلةزیر}}<br>{{lang-en| Galazher}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.71939| 44.91915}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گەلەژێر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.71939| 44.91915 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٩٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەلەژێر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] sk1go2i5ml7i8nu7a7pmo1kdi80sloc 0 19456 1585757 614113 2026-05-21T06:46:45Z MFTG 21816 1585757 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوندەژۆر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوندةزور}}<br>{{lang-en| Gundazhur}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.7237| 44.92021}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوندەژۆر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.7237| 44.92021 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٨٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوندەژۆر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 6ilo80pbrz41k9rnmo38ah2g4prxmoe 0 19457 1585758 1514876 2026-05-21T06:52:34Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1585758 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ماوەتان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ماوەتان}}<br>{{lang-en| Mawatan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.66462| 45.0506}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ماوەتان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.66462| 45.0506 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٦٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ماوەتان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] '''ماوەتان''' یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی [[حاجی ئۆمەران]] سەربە قەزای [[چۆمان]] لە پارێزگای [[ھەولێر]].خە لکی ئە م ناوچە یە بە کشتوکال و ئاژە لداری خە ریکن بە تایبە تی لە کوتایی وە رزی بە ھار تاوە کوناوە راستی وە رزی پایز.. چە ند جوریک لە بە روبومی کشتوکالی پیویست لە وە رزی ھاوین لە و ناوچە یە بە رھە م دە ھینری .. پشت بە سە رچاوە ی ئاوی رووبار و کانیاوە کان دە بە ستی .. لە ناوە راستی وە رزی پایز دانیشتوانە کە ی رووە و شارە کان کوچ دە کە ن چونکە لە زستان دا ژیان لە م ناوچە یە کە میک ئە ستە مە بە ھوی بارینی بە فریکی زور وە زستانیکی سە ختی ھە یە و خزمە تگوزاری وە ک جادە و کارە با و پیداویستیە کان نە گە یشتونە ئە م ناوچە یە. cog3afg0i94qzdnrsres6qxut8f3rsy 1585759 1585758 2026-05-21T07:02:43Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1585759 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ماوەتان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ماوەتان}}<br>{{lang-en| Mawatan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.66462| 45.0506}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ماوەتان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.66462| 45.0506 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٦٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ماوەتان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. خەلکی ئەم ناوچەیە بە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری خەریکن بە تایبەتی لە کوتایی وەرزی [[بەھار]] تاوەکو ناوەڕاستی وەرزی [[پایز]]. چەند جۆرێک لە بەروبومی کشتوکاڵی پێویست لە وەرزی [[ھاوین]] لەو ناوچەیە بەرھەم دەھێنرێت. پشت بە سەرچاوەی ئاوی ڕووبار و کانیاوەکان دەبەستی. لە ناوەڕاستی وەرزی [[پایز]] دانیشتوانەکەی ڕووە و شارەکان کۆچ دەکەن لەبەرئەوەی لە [[زستان]]دا ژیان لەم ناوچەیە کەمێک ئەستەمە بەھۆی بارینی [[بەفر]]ێکی زۆروە [[زستان]]ێکی سەختی ھەیە و خزمەتگوزاری وەک جاددە و کارەبا و پێداویستیەکان نەگەیشتونە ئەم ناوچەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 6tiyuz9bx87uwewf0zo564lkwnujqjn 0 19458 1585760 1133113 2026-05-21T07:07:26Z MFTG 21816 1585760 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوەندە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوندة}}<br>{{lang-en| Nawanda}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67602| 44.8901}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ناوەندە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67602| 44.8901 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٨٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناوەندە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] ڕووبەری گوندی ناوەندە نزیکەی ٣٦ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە و زۆربەی ناوچەی شاخاوییە ھەروەھا زەوی کشتوکاڵی و باخچەی زۆرە، سەنتەری گوند لە نزیکەی ٨٠ ماڵ پێکھاتووە، قوتابخانەی تایبەت بەخۆی ھەیە کە لە پۆلی ١ تا ٩ ی بنەڕەتی تێدایە. داھاتی ئەو گوندە بریتییە لە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، جگە لە خەڵکی گوندەکە ساڵانە بەتایبەت لە سەرەتای وەرزی بەھار تاکو ناوەڕاست و کۆتایی وەرزی پاییز چەندین کەس لە شوێنە جیاوازەکانی کوردستان بە مەبەستی گەشتیاری و بێستان و ئاژەڵداری سەردانی گوندەکە دەکەن. سەرچاوەی ئاوی گوندەکە چیای ھەڵگۆردە کە زیاد لە پێویست ئاوی گوندەکەی دابین دەکات بەو ھۆیە ئاوی زیاد بۆ چەند گوندێک دەڕوات وەکو وەردە و شۆرە و دەربەند. fntkjfgspuq7ysq5dnvi3xsawbrgxwh 1585761 1585760 2026-05-21T07:10:04Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1585761 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوەندە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوندة}}<br>{{lang-en| Nawanda}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67602| 44.8901}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ناوەندە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67602| 44.8901 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٨٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناوەندە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ڕووبەری گوندی ناوەندە نزیکەی (٣٦ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە) و زۆربەی ناوچەی شاخاوییە ھەروەھا زەوی کشتوکاڵی و باخچەی زۆرە، سەنتەری گوند لە نزیکەی ٨٠ ماڵ پێکھاتووە، قوتابخانەی تایبەت بەخۆی ھەیە کە لە پۆلی ١ تا ٩ ی بنەڕەتی تێدایە. داھاتی ئەو گوندە بریتییە لە کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، جگە لە خەڵکی گوندەکە ساڵانە بەتایبەت لە سەرەتای وەرزی [[بەھار]] تاکو ناوەڕاست و کۆتایی وەرزی [[پایز]] چەندین کەس لە شوێنە جیاوازەکانی [[ھەرێمی کوردستان]] بە مەبەستی گەشتیاری و بێستان و ئاژەڵداری سەردانی گوندەکە دەکەن. سەرچاوەی ئاوی گوندەکە چیای ھەڵگوردە کە زیاد لە پێویست ئاوی گوندەکەی دابین دەکات بەو ھۆیە ئاوی زیاد بۆ چەند گوندێک دەڕوات وەکو وەردە و شۆرە و دەربەند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] bqoihzcbijk7fg58zoub588o0asvy9j 10 19688 1585613 1585331 2026-05-20T12:42:32Z MFTG 21816 1585613 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = گوندەکانی قەزای چۆمان | title = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[قەزای چۆمان]] | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|ناوەند]] | list1 = * '''[[چۆمان]]''' | group2 = [[ناحیە]]کان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] | list1 = '''[[چۆمان]]''' * [[ئێنێ]] * [[باسان]] * [[بندایزان]] * [[خۆشکان، چۆمان|خۆشکان]] * [[دێڵزێ]] * [[سەکران]] * [[سینگۆرە]] * [[شیخ وەتمان]] * [[شیوەڵۆک]] * [[شێخان، چۆمان|شێخان]] * [[قەڵاتەبۆر]] * [[کانی سپی، چۆمان|کانی سپی]] * [[کەوەرتە]] * [[کۆسرەتان]] * [[کۆنەخانان]] * [[گۆرۆنێ]] * [[مژدەنیان]] * [[مەران]] * [[مەمی خەلان]] * [[ناوبەرگە]] * [[ناوپردان]] * [[وەردێ]] * [[وێزێ]] | group2 = [[ناحیەی قەسرێ]] | list2 = '''[[قەسرێ]]''' * [[ئیسکاو]] * [[بنەڵە]] * [[بەردەڕەشان، چۆمان|بەردەڕەشان]] * [[بەستێ]] * [[بوران]] * [[پردی زەرد]] * [[چۆمساک]] * [[چۆمە]] * [[خەزێنە، چۆمان|خەزێنە]] * [[داڵکان]] * [[دیلمان]] * [[ڕەزمیر]] * [[ڕەزوێکە]] * [[ڕەژدوور]] * [[زەنگەڵین]] * [[زێوکان]] * [[سایە]] * [[سمۆرە، چۆمان|سمۆرە]] * [[سەرکان، قەسرێ|سەرکان]] * [[سەرنێڵ]] * [[سۆرەبان]] * [[شیناوە]] * [[شیوێ گوڵان]] * [[قەڵات، چۆمان|قەڵات]] * [[کاولان، قەسرێی چۆمان|کاولان]] * [[کۆیلە، چۆمان|کۆیلە]] * [[ماکۆسان]] * [[ماونان]] * [[مێرگە]] * [[مێرگەی خواروو]] * [[نێوخانان]] * [[وەسان]] * [[وەڵاش]] * [[وەڵزە]] | group3 = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] | list3 = '''[[حاجی ئۆمەران]]''' * [[ئازادی، چۆمان|ئازادی]] * [[ئاشی بڕەگوێز]] * [[ئاڵانە، چۆمان|ئاڵانە]] * [[باوەکراوە]] * [[چیکان]] * [[خەلان، چۆمان|خەلان]] * [[دەربەندی ڕایات]] * [[دۆڵەبۆن]] * [[ڕایات]] * [[ڕەشەھەرمێیان]] * [[زینوێ]] * [[سەیداوە، چۆمان|سەیداوە]] * [[شۆرە]] * [[شیوەڕەش]] * [[گەلەژێر]] * [[گوندەژۆر]] * [[ماوەتان]] * [[ناوەندە|ناوەندە]] * [[واشانکە]] | group4 = [[ناحیەی سمێلان]] | list4 = '''[[سمێلان]]''' * [[ئاشی بێکۆرە]] * [[برایەتی، چۆمان|برایەتی]] * [[بێشە]] * [[بێولە]] * [[پیرۆمەر]] * [[جاوەکە]] * [[چۆمانی سمایل ئاغا]] * [[چۆمباڵۆک]] * [[چۆمبرس]] * [[دارەگرد]] * [[درێشک]] * [[دزووک]] * [[دۆلانە]] * [[دۆڵبالیس]] * [[دێگە، چۆمان]] * [[ڕوست]] * [[سرێشمە، چۆمان|سرێشمە]] * [[سەری مارساوا]] * [[شلان]] * [[شلۆک]] * [[شیوەچنار]] * [[شیوەماوان]] * [[شێرکاوە]] * [[کاولان، سمیلانی چۆمان|کاولان]] * [[گرتک]] * [[گزرە]] * [[گەزنە، چۆمان|گەزنە]] * [[گوڵان، چۆمان|گوڵان]] * [[گوێزلینگە]] * [[مامەخەتیبیان]] * [[ماوان]] * [[نزاری]] * [[ھەبلەسان]] * [[ھەوێزە بۆر]] * [[ھۆرێ]] | group5 = [[ناحیەی گەڵاڵە]] | list5 = '''[[گەڵاڵە، چۆمان|گەڵاڵە]]''' * [[ئۆمەراوە]] * [[بێرەش]] * [[پاشکۆز]] * [[داروسەلام]] * [[ڕەزان مەلا براییم]] * [[ڕەشەکەڵ]] * [[کانی زیل]] * [[کانی سماق]] * [[گوێزان، چۆمان|گوێزان]] * [[ناوکێلەکان]] |below = ناوەند: [[چۆمان]]، شارۆچکەکان: [[گەڵاڵە، چۆمان|گەڵاڵە]] و [[سمێلان]] و [[حاجی ئۆمەران]] و [[قەسرێ]] }}}}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەولێر]] </noinclude> itr7ifpsbpyd10g9907k1w4gh0m68t6 1585763 1585613 2026-05-21T07:22:32Z MFTG 21816 1585763 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = گوندەکانی قەزای چۆمان | title = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[قەزای چۆمان]] | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|ناوەند]] | list1 = * '''[[چۆمان]]''' | group2 = [[ناحیە]]کان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] | list1 = '''[[چۆمان]]''' * [[ئێنێ]] * [[باسان]] * [[بندایزان]] * [[خۆشکان، چۆمان|خۆشکان]] * [[دێڵزێ]] * [[سەکران]] * [[سینگۆرە]] * [[شیخ وەتمان]] * [[شیوەڵۆک]] * [[شێخان، چۆمان|شێخان]] * [[قەڵاتەبۆر]] * [[کانی سپی، چۆمان|کانی سپی]] * [[کەوەرتە]] * [[کۆسرەتان]] * [[کۆنەخانان]] * [[گۆرۆنێ]] * [[مژدەنیان]] * [[مەران]] * [[مەمی خەلان]] * [[ناوبەرگە]] * [[ناوپردان]] * [[وەردێ]] * [[وێزێ]] | group2 = [[ناحیەی قەسرێ]] | list2 = '''[[قەسرێ]]''' * [[ئیسکاو]] * [[بنەڵە]] * [[بەردەڕەشان، چۆمان|بەردەڕەشان]] * [[بەستێ]] * [[بوران]] * [[پردی زەرد]] * [[چۆمساک]] * [[چۆمە]] * [[خەزێنە، چۆمان|خەزێنە]] * [[داڵکان]] * [[دیلمان]] * [[ڕەزمیر]] * [[ڕەزوێکە]] * [[ڕەژدوور]] * [[زەنگەڵین]] * [[زێوکان]] * [[سایە]] * [[سمۆرە، چۆمان|سمۆرە]] * [[سەرکان، قەسرێ|سەرکان]] * [[سەرنێڵ]] * [[سۆرەبان]] * [[شیناوە]] * [[شیوێ گوڵان]] * [[قەڵات، چۆمان|قەڵات]] * [[کاولان، قەسرێی چۆمان|کاولان]] * [[کۆیلە، چۆمان|کۆیلە]] * [[ماکۆسان]] * [[ماونان]] * [[مێرگە]] * [[مێرگەی خواروو]] * [[نێوخانان]] * [[وەسان]] * [[وەڵاش]] * [[وەڵزە]] | group3 = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] | list3 = '''[[حاجی ئۆمەران]]''' * [[ئازادی، چۆمان|ئازادی]] * [[ئاشی بڕەگوێز]] * [[ئاڵانە، چۆمان|ئاڵانە]] * [[باوەکراوە]] * [[بەردەسپیان، چۆمان|بەردەسپیان]] * [[چیکان]] * [[خەلان، چۆمان|خەلان]] * [[دەربەندی ڕایات]] * [[دۆڵەبۆن]] * [[ڕایات]] * [[ڕەشەھەرمێیان]] * [[زینوێ]] * [[سەرسول، چۆمان|سەرسول]] * [[سەیداوە، چۆمان|سەیداوە]] * [[شۆرە]] * [[شیوەڕەش]] * [[گەلەژێر]] * [[گوندەژۆر]] * [[ماوەتان]] * [[ناوڕۆین]] * [[ناوەندە|ناوەندە]] * [[وارگورگ]] * [[واشانکە]] | group4 = [[ناحیەی سمێلان]] | list4 = '''[[سمێلان]]''' * [[ئاشی بێکۆرە]] * [[برایەتی، چۆمان|برایەتی]] * [[بێشە]] * [[بێولە]] * [[پیرۆمەر]] * [[جاوەکە]] * [[چۆمانی سمایل ئاغا]] * [[چۆمباڵۆک]] * [[چۆمبرس]] * [[دارەگرد]] * [[درێشک]] * [[دزووک]] * [[دۆلانە]] * [[دۆڵبالیس]] * [[دێگە، چۆمان]] * [[ڕوست]] * [[سرێشمە، چۆمان|سرێشمە]] * [[سەری مارساوا]] * [[شلان]] * [[شلۆک]] * [[شیوەچنار]] * [[شیوەماوان]] * [[شێرکاوە]] * [[کاولان، سمیلانی چۆمان|کاولان]] * [[گرتک]] * [[گزرە]] * [[گەزنە، چۆمان|گەزنە]] * [[گوڵان، چۆمان|گوڵان]] * [[گوێزلینگە]] * [[مامەخەتیبیان]] * [[ماوان]] * [[نزاری]] * [[ھەبلەسان]] * [[ھەوێزە بۆر]] * [[ھۆرێ]] | group5 = [[ناحیەی گەڵاڵە]] | list5 = '''[[گەڵاڵە، چۆمان|گەڵاڵە]]''' * [[ئۆمەراوە]] * [[بێرەش]] * [[پاشکۆز]] * [[داروسەلام]] * [[ڕەزان مەلا براییم]] * [[ڕەشەکەڵ]] * [[کانی زیل]] * [[کانی سماق]] * [[گوێزان، چۆمان|گوێزان]] * [[ناوکێلەکان]] |below = ناوەند: [[چۆمان]]، شارۆچکەکان: [[گەڵاڵە، چۆمان|گەڵاڵە]] و [[سمێلان]] و [[حاجی ئۆمەران]] و [[قەسرێ]] }}}}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەولێر]] </noinclude> rq34ls0mj77dp871md86gczbllrjfak 0 20270 1585544 1584478 2026-05-20T12:16:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585544 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Hitachi, Ltd.<br/>株式会社日立製作所 | logo = Hitachi inspire the next-Logo.svg | image = File:Nippon Life Insurance Company,Marunouchi.JPG | image_caption = Hitachi Headquarters in Chiyoda, Tokyo | type = [[کۆمپانیای گشتی|گشتی]] ([[Kabushiki gaisha|K.K]]) | traded_as = {{TYO|٦٥٠١}}<br/>[[TOPIX]] Core 30 Component | foundation = {{start date and age|١٩١٠}}<br/>[[ھیتاچی, ئیباراکی]], ژاپۆن | founder = [[نامیھی ئۆدیرا]] | location_city = [[چیۆدا, تۆکیۆ]] | location_country = ژاپۆن | area_served = Worldwide | key_people = [[ھیرۆئاکی ناکانیشی]]<br/>{{small|(Chairman)}}<br/>تاشاکی ھیگاشیھارا<br/>{{small|(President and CEO)}} | revenue = {{decrease}} {{JPY|9.162 trillion|link=yes}} (٢٠١٧)<ref name="10K">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hitachi.com/IR-e/library/integrated/2017/ar2017e.pdf|سەردێڕ=Hitachi Financial Statements|بڵاوکەرەوە=Hitachi|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417024138/http://www.hitachi.com/IR-e/library/integrated/2017/ar2017e.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | operating_income = {{increase}} {{JPY|541.4 billion}} (٢٠١٧)<ref name="10K" /> | net_income = {{increase}} {{JPY|231.2 billion}} (٢٠١٧)<ref name="10K" /> | assets = {{decrease}} {{JPY|9.663 trillion}} (٢٠١٧)<ref name="10K" /> | equity = {{increase}} {{JPY|2.967 trillion}} (٢٠١٧)<ref name="10K" /> | num_employees = ٣٠٣٬٨٨٧ (٢٠١٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hitachi.com/about/corporate/index.html|سەردێڕ=Corporate Profile|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190305070058/http://www.hitachi.com/about/corporate/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | industry = [[Conglomerate (company)|Conglomerate]] | products = {{unbulleted list |[[ئەلەکترۆنیک]]|[[کردنەوە|ئامرازەکانی کردنەوە]]|[[دوورپەیوەندی|ئامرازەکانی دوورپەیوەندی]][[سیستمی زانیاری|سیستمەکانی زانیاری]]}} | services = {{hlist |Consulting |[[Financial service]]s}} | homepage = {{URL|www.hitachi.com}}}} [[پەڕگە:Hitachi, Ltd. (Former head office 1).jpg|260px|وێنۆک|چەپ|باڵەخانەی هیتاچی لە [[چیۆدا، تۆکیۆ]]]] '''ھیتاچی''' یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بواری [[تەکنۆلۆژیا]] لە [[ژاپۆن]]. لە بوارەکانی [[ئەندازیاری]]، دروستکردنی ئامرازە ئەلەکترۆنییەکان، [[ڕەقامێر|ڕەقامێرەکان]]، [[سیستمی زانیاری|سیستمەکانی زانیاری]] و [[دوورپەیوەندی]]، [[وێستگەی وزەی ناوکی|ئامرازەکانی وزەی ناوکی]]، ھەروەھا لە بواری دروستکردن و داڕشتنی [[پیشەسازی|ئامرازەکانی پیشەسازی]] چالاکی دەکات. کۆمپانیای ھیتاچی ساڵی ١٩١٠ لەلایەن [[نامیھی ئۆدیرا]] لە شاری [[ھیتاچی، ئیباراکی]] دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2012/full_list/ |سەردێڕ=Fortune Global 500 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210221030452/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2012/full_list/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == وشەکە == وشەی '''ھیتاچی''' لە زمانی [[ژاپۆن]]یدا لە دوو بەش پێکھاتووە. '''ھی''': بەواتای [[خۆر]] و '''تاچی''': بەواتای ھەڵھاتن، بە گشتی وشەکە لە زمانی کوردیدا دەبێتە: '''خۆڕھەڵات''' یان '''ڕۆژھەڵات'''. ئەم وشەیە ئاماژە دەکات بە، [[ئاڵای ڕۆژی تابان]] واتە ئاڵای نیزامیی [[ئیمپراتۆری ژاپۆن]]. == پێشانگا== <gallery> File:Hitachi Zaxis 470LCH p2.JPG File:Hitachi p3.JPG File:Site of Bolingbroke Castle and Rout Yard, Old Bolingbroke - geograph.org.uk - 1534174.jpg File:JGSDF Type92 Mine clearing vehicle 20120408-03.JPG File:Tama Monorail with Hitachi ad 20060604.jpg File:Excavator owned by Loon op Zand pic2.JPG File:Kiso River Electric Power Museum Tsumago hydroelectric power station Hitachi Pelton turbine.jpg File:Hitachi FLORA 270GX NW2.jpg File:Hitachi camera SK-H5000 of NHK.jpg File:Taiwan Hitachi separated aircon outside unit.jpg File:HK Yuen Long 元朗 千色廣場 Citimall interior Hitachi Escalator.jpg File:HITACHI, Magnetic Resonance Imaging System, ECHELON OVAL,.jpg File:Hitachi, Ultrasound Diagnostic Scanner, Noblus,.jpg File:Hitachi VHS Recorder.JPG File:Hitachi RA-71BQ.jpg File:2008 Hitachi aircon outdoor unit RAM-5DNS.jpg </gallery> == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Hitachi|سەردێڕ = Hitachi|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٤ی شوباتی ٢٠١٩}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{official website}} {{تووڵی دەروازە|زانست|تەکنۆلۆژیا|ژاپۆن|کۆمپانیا|تۆکیۆ|مۆسیقا}} {{کۆمپانیا سەرەکییەکانی تەکنۆلۆژیای زانیاری}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Hitachi}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٠ لە ژاپۆن]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٠]] [[پۆل:ھیتاچی]] [[پۆل:کارگەکانی موبایل]] [[پۆل:تۆپیکس ١٠٠]] [[پۆل:بڕاندە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:پێشکەشکردنە سەرەتایییە گشتییەکانی دەیەی ١٩٤٠]] 76mvpb4t3ciijd7exnfrytruikteian 0 20556 1585530 1584895 2026-05-20T12:13:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585530 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|براد بێرد}} {{Infobox person |name = براد پیت |image = BradPittBAR08.jpg |imagesize = 215px |alt = A Caucasian with light brown hair, blue eyes, and a mustache and short brown beard, in front of a turquoise background. He is wearing a white shirt and white hat. |caption = براد پیت لە ٢٠٠٨ |birth_name = ویلیم برادلی پیت |birth_date = {{Birth date and age|١٩٦٣|١٢|١٨|mf=yes}} |birth_place = [[Shawnee, Oklahoma]], U.S. |alma_mater = [[University of Missouri]] |occupation =ئەکتەر، بەرھەم ھێنەر |spouse =|[[جنێفەر ئەنیستۆن]] |partner = [[ئەنجلینا جۆولی]] (٢٠٠٥–٢٠١٦) |children = ٦|religion=[[بێخوایی]] (پێشتر)}} '''ڤیلیام بردلی''' ناسراوبە '''براد پیت''' ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Brad Pitt) ئەکتەری ئەمریکی لەدایک بووی ١٨ی دێسمبەری ساڵی ١٩٦٣ لە (شەون) ی (ئۆکۆلاھاما) لە دایکبووە. ناوبراو ئەکتەرێکی ناوداری بواری سینەمایە لە ([[ھۆلیوود]])دا. بەڕەچەڵەک خەڵکی ([[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]])یە. ئەو برا و خوشکەکەی (داوپیت) و (جولیپیتن) لە (شپرینگ فیلد، میسور) ی گەورە بوون. دایکی ڕاوێژکاری خوێندنگە و باوکیشی بەڕێوبەری کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی [[ئۆتۆمۆبیل|ئۆتۆمبیل]] بووە. پیت ھەروەھا [[ڤیگنیزم|ڤیگنە]]. == خەڵاتەکان == === ئۆسکار === * باشتری ئەکتەری سەرەکی بەھۆی فیلمی The Curious Case of Benjamin Button لە ساڵی ٢٠٠٩ * باشترین ئەکتەری یاریدەدەر لە فیلمی 12Monkeys لە ساڵی ١٩٩٥ === گۆلدین گلۆب === * باشترین ئەکتەر لە فیلمی The Curious Case of Benjamin Button لە ساڵی ٢٠٠٩ * باشترین ئەکتەر لە فیلمی Babel لە ساڵی ٢٠٠٧ * باشترین ئەکتەر لە فیلمی Twelve Monkeys لە ساڵی ١٩٩٦ * باشترین ئەکتەر لە فیلمی Legends of the Fall لە ساڵی ١٩٩٥ باشترین ئەکتەر لە فیلمی Troy لە ساڵی ٢٠٠٤ == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |ناونیشان ! rowspan="2" |ساڵ ! colspan="2" |بەشدار کرد وەک ! rowspan="2" |ڕۆڵ ! rowspan="2" |تێبینی ! rowspan="2" |سەچاوە |- !ئەکتەر !بەرھەمھێنەر |- !گەورە |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |پیاوەکەی کەنار دەریاکە کە خواردنەوەیەکی ھەیە |باسنەکراو |<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Schaberg|یەکەم١=Christopher|دوایین٢=Bennett|یەکەم٢=Robert|سەردێڕ=Deconstructing Brad Pitt|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Bloomsbury Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٣٥٦-١٩٣-٢|پەڕە=٢٣١}}</ref> |- !ھیچ ڕێگایەک نییە بۆ دەرەوە |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |میوانی ئاھەنگەکە کە بۆینباغێکی ڕەشی ھەیە |باسنەکراو |<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Schaberg|یەکەم١=Christopher|دوایین٢=Bennett|یەکەم٢=Robert|سەردێڕ=Deconstructing Brad Pitt|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Bloomsbury Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٣٥٦-١٩٣-٢|پەڕە=٢٣١}}</ref> |- !زەوی ھیچ کەسێک |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |شاگردەکە |باسنەکراو |<ref name="roles">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brad Pitt Filmography, Biography|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/2006/05/11/brad-pitt-filmography-biography.html?sPage=fnc/entertainment/celebrity/pitt|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> |- !کەمتر لە سفر |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |میوانی ئاھەنگەکە/ پرێپئ |باسنەکراو |<ref name="roles2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brad Pitt Filmography, Biography|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/2006/05/11/brad-pitt-filmography-biography.html?sPage=fnc/entertainment/celebrity/pitt|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> |- !لایەنە تاریکەکەی ڕۆژ |١٩٨٨ |بەڵێ |نەخێر |ریک | |<ref name="roles3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brad Pitt Filmography, Biography|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/2006/05/11/brad-pitt-filmography-biography.html?sPage=fnc/entertainment/celebrity/pitt|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> |- !دڵخۆش پێکەوە |١٩٨٩ |بەڵێ |نەخێر |برایەن | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Happy Together (1989)|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movies/movie/21495/Happy-Together/overview|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> |- !بڕینی شووشە |١٩٨٩ |بەڵێ |نەخێر |دوایت ئینگاڵس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Brad Pitt in pictures|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/picturegalleries/celebritynews/9042167/Brad-Pitt-in-pictures.html?image=1|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph}}</ref> |- !جێپێی ئەوبەر |١٩٩١ |بەڵێ |نەخێر |ژۆ ماڵۆنی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=On the Run With 2 Buddies And a Gun|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CE1DA1F3CF937A15756C0A967958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩١}}</ref> |- !سێلما و لویس |١٩٩١ |بەڵێ |نەخێر |. ج. د | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=On the Run With 2 Buddies And a Gun|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CE1DA1F3CF937A15756C0A967958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩١}}</ref> |- !جۆنی سوید |١٩٩١ |بەڵێ |نەخێر |جۆنی سوید | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=On the Run With 2 Buddies And a Gun|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CE1DA1F3CF937A15756C0A967958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩١}}</ref> |- !پەیوەندی |١٩٩٢ |بەڵێ |نەخێر |جۆکس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cool World|ناونیشان=http://www.tvguide.com/movies/cool-world/review/128871/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[TV Guide]]}}</ref> |- !جیھانێکی خۆش |١٩٩٢ |بەڵێ |نەخێر |فرانک ھاریس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=James|یەکەم١=Caryn|سەردێڕ=Film View; Redford Lands the Big One|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9e0ce1dc143cf93ba25753c1a964958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢}}</ref> |- !ڕووبارێک بەناوی دا دەڕوا |١٩٩٢ |بەڵێ |نەخێر |پۆڵ ماکلین | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Review/Film; A Tour of Homicidal America|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F0CEEDA1730F930A3575AC0A965958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ١٩٩٣}}</ref> |- !کالیفۆرنیا |١٩٩٣ |بەڵێ |نەخێر |ئێرلی گرەیس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Reviews/Film; Desperadoes, Young at Heart With Gun in Hand|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE3D9123AF933A2575AC0A965958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ١٩٩٣}}</ref> |- !دڵداری ڕاستەقینە |١٩٩٣ |بەڵێ |نەخێر |فڵۆید | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Pierson|یەکەم١=Melissa|سەردێڕ=The Favor|ناونیشان=http://www.ew.com/article/1994/11/11/movie-review-favor|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924024728/http://www.ew.com/article/1994/11/11/movie-review-favor|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !دڵخواز |١٩٩٤ |بەڵێ |نەخێر |ئێلیۆت فاولەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McCarthy|یەکەم١=Todd|سەردێڕ=Review: ‘Interview with the Vampire’|ناونیشان=https://variety.com/1994/film/reviews/interview-with-the-vampire-1200439504/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤}}</ref> |- !چاوپێکەوتن لەگەڵ خوێن مژەکە |١٩٩٤ |بەڵێ |نەخێر |لویس دی پۆینت دوو لاک | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Film Review; Grit vs. Good Looks In the American West|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9A04E1DF1F38F930A15751C1A962958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤}}</ref> |- ![[ئەفسانەکانی پاییز]] |١٩٩٤ |بەڵێ |نەخێر |تریستن لودلەو | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hilditch|یەکەم١=Nick|سەردێڕ=12 Monkeys (1995)|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/films/2001/11/05/12_monkeys_1995_review.shtml|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !حەوت |١٩٩٥ |بەڵێ |نەخێر |دەیڤد میلس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Artificiality Vanquishes An Authenticity Issue|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9502E6DF1331F93BA25753C1A960958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦}}</ref> |- !١٢ مەیموون |١٩٩٥ |بەڵێ |نەخێر |جێفری گۆینس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Devil's Own|ناونیشان=http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ١٩٩٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924030248/http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !نووستووەکان |١٩٩٦ |بەڵێ |نەخێر |مایکل سولیڤان | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Elley|یەکەم١=Derek|سەردێڕ=Review: ‘Seven Years in Tibet’|ناونیشان=https://variety.com/1997/film/reviews/seven-years-in-tibet-1117329440/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ١٩٩٧}}</ref> |- !خاوەنی شەیتان |١٩٩٧ |بەڵێ |نەخێر |ڕۆری دیڤانی (فرانسس ئۆستن مککوایەر) | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Film Review; When Death Comes to Call, Serve Peanut Butter|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9B0CE7DB1431F930A25752C1A96E958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨}}</ref> |- !حەوت ساڵ لە تیبێت |١٩٩٧ |بەڵێ |نەخێر |ھێینرک ھارێر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Film Review; When Death Comes to Call, Serve Peanut Butter|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9B0CE7DB1431F930A25752C1A96E958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨}}</ref> |- !جۆو بلاک بناسە |١٩٩٨ |بەڵێ |نەخێر |جۆ بلاک | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bradshaw|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Fight Club|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/News_Story/Critic_Review/Guardian_review/0,4267,102483,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩}}</ref> |- !''[[یانەی شەڕ]]'' |١٩٩٩ |بەڵێ |نەخێر |[[گێڕەرەوە (یانەی شەڕ)|تایلەر دێردن]] | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Westbrook|یەکەم١=Caroline|سەردێڕ=Surreal body-swap comedy|ناونیشان=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=5612|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[Empire (film magazine)|Empire]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924135902/http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=5612}}</ref> |- !بوون بە ژۆن مالکۆڤیچ |١٩٩٩ |بەڵێ |نەخێر |خۆی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Mitchell|یەکەم١=Elvis|سەردێڕ=Film Review; Man, All They Wanted Was to Go Buy a Trailer|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=940DE2DD163CF93AA25752C0A9679C8B63|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !رفاندن |٢٠٠٠ |بەڵێ |نەخێر |میکی ئۆ'نێیل | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Mexican|ناونیشان=http://www.ew.com/article/2001/03/09/movie-review-mexican|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924045202/http://www.ew.com/article/2001/03/09/movie-review-mexican|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !مەکسیکییەکە |٢٠٠١ |بەڵێ |نەخێر |جێری وێلباک | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bradshaw|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Spy Game|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2001/nov/23/culture.peterbradshaw2|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !''[[یاریی سیخوڕی]]'' |٢٠٠١ |بەڵێ |نەخێر |تۆم بیشۆپ | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bradshaw|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Spy Game|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2001/nov/23/culture.peterbradshaw2|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !یازدەی زەریاکە |٢٠٠١ |بەڵێ |نەخێر |ڕایەنی ژەنگاوی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Travers|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Ocean's Eleven|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Rolling Stone|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !دانپێدانانی بیرێکی ترسناک |٢٠٠٢ |بەڵێ |نەخێر |براد |دەرکەوتنی تایبەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Travers|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Ocean's Eleven|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Rolling Stone|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !سینباد: ئەفسانەی حەفت دەریاکە |٢٠٠٣ |بەڵێ |نەخێر |سینباد |دەنگ |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Robey|یەکەم١=Tim|سەردێڕ=Troy, review: original Telegraph review|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/10484545/Troy-review-original-Telegraph-review.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> |- !ترۆی |٢٠٠٤ |بەڵێ |نەخێر |ئارکیلیس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Robey|یەکەم١=Tim|سەردێڕ=Troy, review: original Telegraph review|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/10484545/Troy-review-original-Telegraph-review.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> |- !دوازدەی زەریاکە |٢٠٠٤ |بەڵێ |نەخێر |ڕایەنی ژەنگاوی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohila|سەردێڕ=Well, the Gang's All Here, Why Not Another Caper?|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/12/10/movies/10twel.html?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤}}</ref> |- !مامۆستا و خاتوو سمیس |٢٠٠٥ |بەڵێ |نەخێر |جۆن سمیس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=For Better or Worse, Even on a Battlefield|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2005/06/10/movies/for-better-or-worse-even-on-a-battlefield.html?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٥}}</ref> |- !خوا گەورەبوو لێمان بێزاربوو |٢٠٠٦ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McGavin|یەکەم١=Patrick Z|سەردێڕ=God Grew Tired Of Us|ناونیشان=http://www.screendaily.com/god-grew-tired-of-us/4025939.article|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[Screen International]]|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- !دوورخراوەکە |٢٠٠٦ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=Scorsese’s Hall of Mirrors, Littered With Bloody Deceit|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/10/06/movies/06depa.html?pagewanted=all&_r=0|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- !ڕاکردن بە مەقەس |٢٠٠٦ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Scott|یەکەم١=A. O.|سەردێڕ=Mom’s Wacky, Dad’s Distracted, Son Survives|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/10/20/movies/20scis.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- ![[بابل (فیلم)]] |٢٠٠٦ |بەڵێ |نەخێر |ریچارد | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Scott|یەکەم١=A. O.|سەردێڕ=Emotion Needs No Translation|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/10/27/movies/27babe.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- !پڕۆژەی تیھواکان |٢٠٠٧ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=De Leon|یەکەم١=Kris|سەردێڕ=What Are They Up To? Esai Morales of Vanished|ناونیشان=http://www.buddytv.com/articles/vanished/what-are-they-up-to-esai-moral-7153.aspx|بڵاوکەرەوە=[[BuddyTV]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723220401/http://www.buddytv.com/articles/vanished/what-are-they-up-to-esai-moral-7153.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=mdy-all}}</ref> |- !ساڵی سەگێک |٢٠٠٧ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manhola|سەردێڕ=In a Lonely Place, Saved by Puppies|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/04/13/movies/13dog.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> |- !دڵێکی گەورە |٢٠٠٧ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=French|یەکەم١=Philip|سەردێڕ=A Mighty Heart|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2007/sep/23/thriller.drama|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> |- !سێزدەی زەریاکە |٢٠٠٧ |بەڵێ |نەخێر |ڕایەنی ژەنگاوی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=They Always Come Out Ahead; Bet on It|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/06/08/movies/08ocea.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> |- !ڕەشکووژییەکەی جێسی جەیمس لەلایەن ڕۆبێرت فۆردی گەمژە |٢٠٠٧ |بەڵێ |بەڵێ |جێسی جەیمس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=Good, Bad or Ugly: A Legend Shrouded in Gunsmoke Remains Hazy|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/21/movies/21assa.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> |- !سووتان دوای خوێندنەوە |٢٠٠٨ |بەڵێ |نەخێر |چاد فێلدھایمەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Corliss|یەکەم١=Richard|سەردێڕ=Baffled by Burn After Reading|ناونیشان=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1837730,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Time|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723223730/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1837730,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !کەیسە سەیرەکەی بێنیامین بەتن |٢٠٠٨ |بەڵێ |نەخێر |مینیامین بەتەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Lawrence|یەکەم١=Will|سەردێڕ=Why Cate Blanchett will never work with Brad Pitt again|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/4245149/Why-Cate-Blanchett-will-never-work-with-Brad-Pitt-again.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- !''[[زۆڵە بێشکۆکان|زۆڵە بێ شکۆکان]]'' |٢٠٠٩ |بەڵێ |نەخێر |لت. ئالدۆ ڕەین | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Fleming|یەکەم١=Michael|سەردێڕ=Quentin Tarantino seeks ‘Bastards’|ناونیشان=https://variety.com/2008/film/features/quentin-tarantino-seeks-bastards-1117988993/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref> |- !ژنەکەی کات کۆتچکردووەکە |٢٠٠٩ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|سەردێڕ=Rubin rewriting ‘Time’|ناونیشان=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/rubin-rewriting-time-2-1117956555/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- !ژیانە کەسییەکانی پیپا لی |٢٠٠٩ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Simon|یەکەم١=Alissa|سەردێڕ=Review: ‘The Private Lives of Pippa Lee’|ناونیشان=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/the-private-lives-of-pippa-lee-1200473749/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> |- !مێگامایند |٢٠١٠ |بەڵێ |نەخێر |پیاوی میترۆ |دەنگ |<ref name="superherohype">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=SuperHeroHype|ناونیشان=http://www.superherohype.com/news/99311-ferrell-pitt-and-hill-to-voice-oobermind|سەردێڕ=Ferrell, Pitt and Hill to voice Oobermind|بڵاوکەرەوە=[[Superhero Hype!]]|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- !نایابەکە |٢٠١٠ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Brad Pitt in London for Kick-Ass movie premiere|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7500123/Brad-Pitt-in-London-for-Kick-Ass-movie-premiere.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> |- !خواردن، نوێژ، خۆشەویستی |٢٠١٠ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Balinese villagers angry over Julia Roberts film Eat, Pray, Love|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/6434475/Balinese-villagers-angry-over-Julia-Roberts-film-Eat-Pray-Love.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- !داری ژیان |٢٠١١ |بەڵێ |بەڵێ |ئۆ'برایەن | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Rose|یەکەم١=Steve|سەردێڕ=Brad Pitt talks about Terrence Malick and The Tree of Life|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2011/jun/30/brad-pitt-interview-terrence-malick|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> |- !تۆپەپارە |٢٠١١ |بەڵێ |بەڵێ |بیلی بین | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Block|یەکەم١=Alex Ben|سەردێڕ=Brad Pitt Reveals What He, Sony Did to Save 'Moneyball'|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/moneyball-making-brad-pitt-bennett-miller-274738|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- !قاچی دڵخۆش: ٢ |٢٠١١ |بەڵێ |بەڵێ |ویلی ڕۆبیان |دەنگ |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McCarthy|یەکەم١=Todd|سەردێڕ=Even with the addition of new characters, such as the ones voiced by Brad Pitt and Matt Damon, George Miller's animated sequel just isn't very funny|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/movie/happy-feet-two/review/260990|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> |- !ئەوان بکووژین بە نەرمانە |٢٠١٢ |بەڵێ |بەڵێ |جاکی کۆگان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Finke|یەکەم١=Nikki|سەردێڕ=Brad Pitt’s ‘Killing Them Softly’ Dies With ‘F’ CinemaScore As Twilight Saga, James Bond, And ‘Lincoln’ Dominate Box Office Yet Again|ناونیشان=http://deadline.com/2012/12/brad-pitts-killing-them-softly-dies-as-twilight-saga-james-bond-and-steven-spielberg-dominate-again-380679/|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> |- !جەنگی جیھانی زی |٢٠١٣ |بەڵێ |بەڵێ |گێری لەین | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Finke|یەکەم١=Nikki|سەردێڕ=Brad Pitt’s ‘Killing Them Softly’ Dies With ‘F’ CinemaScore As Twilight Saga, James Bond, And ‘Lincoln’ Dominate Box Office Yet Again|ناونیشان=http://deadline.com/2012/12/brad-pitts-killing-them-softly-dies-as-twilight-saga-james-bond-and-steven-spielberg-dominate-again-380679/|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> |- !نایابەکە ٢ |٢٠١٣ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Rothman|یەکەم١=Lily|سەردێڕ=Jim Carrey Distances Himself from Kick Ass 2—A New Kind of Actor Protest?|ناونیشان=http://entertainment.time.com/2013/06/25/jim-carrey-distances-himself-from-kick-ass-2-a-new-kind-of-actor-protest/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Time|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723215458/http://entertainment.time.com/2013/06/25/jim-carrey-distances-himself-from-kick-ass-2-a-new-kind-of-actor-protest/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !پیاوی گەورەکانە |٢٠١٣ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی دۆکیومێنتاری |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Jagernauth|یەکەم١=Kevin|سەردێڕ=Review: Big Oil & ‘Big Men’ Collide In Brad Pitt-Produced Documentary About African Oil|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/|وێبگە=IndieWire|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190215215802/https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !١٢ ساڵ بوون بە کۆیلە |٢٠١٣ |بەڵێ |بەڵێ |ساموێل باس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hayden|یەکەم١=Erik|سەردێڕ=Brad Pitt: '12 Years a Slave' Win Significant for Making Sense of History|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/brad-pitt-12-years-a-685418|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Macnab|یەکەم١=Geoffrey|سەردێڕ=12 Years A Slave, review: 'Steve McQueen forces us to confront the brutality of slavery'|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/12-years-a-slave-film-review-steve-mcqueen-forces-us--to-confront-the-brutality-of-slavery-9046111.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150724222305/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/12-years-a-slave-film-review-steve-mcqueen-forces-us--to-confront-the-brutality-of-slavery-9046111.html}}</ref> |- !ڕاوێژکارەکە |٢٠١٣ |بەڵێ |نەخێر |وێسترەی | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 5 Most WTF Moments From 'The Counselor'|ناونیشان=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Indiewire]]|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723221153/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ![[تووڕەیی (فیلمی ٢٠١٤)|''تووڕەیی'' (فیلمی ٢٠١٤)]] |٢٠١٤ |بەڵێ |بەڵێ |دۆن «پیاویجەنگ» کۆلییەر |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Denby|یەکەم١=David|سەردێڕ=War Is Almost Over|ناونیشان=http://www.newyorker.com/magazine/2014/10/27/war-almost|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The New Yorker]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> |- !سێڵما |٢٠١٤ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Patches|یەکەم١=Matt|سەردێڕ=Riding Selma praise, PGA will honor Brad Pitt's Plan B Entertainment|ناونیشان=http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award|بڵاوکەرەوە=[[HitFix]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723231310/http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !چیڕۆکی ڕاستەقینە |٢٠١٥ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Warner|یەکەم١=Kara|سەردێڕ=Sony’s CinemaCon Panel Offers First Look at Brad Pitt’s WWII Epic, ‘Fury’|ناونیشان=https://www.yahoo.com/movies/bp/sony-cinemacon-panel-offers-first-look-brad-pitt-134624459.html|بڵاوکەرەوە=[[Yahoo!]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> |- !گوێلێبوونەکە |٢٠١٥ |بەڵێ |بەڵێ |خۆی |کورتە فیلم |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vanityfair.com/hollywood/2015/10/leonardo-dicaprio-robert-de-niro-martin-scorsese-casino|سەردێڕ=Why Leonardo DiCaprio, Robert De Niro, and Martin Scorsese Convened in a Macau Casino|دوایین=Miller|یەکەم=Julie|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> |- !لەلای دەریاوە |٢٠١٥ |بەڵێ |بەڵێ |ڕۆلاند | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McClintock|یەکەم١=Pamela|سەردێڕ=Angelina Jolie and Brad Pitt's 'By the Sea' Gets Fall 2015 Release|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/angelina-jolie-brad-pitts-by-794280|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- !گەیشتن بە لووتکە |٢٠١٥ |نەخێر |بەڵێ |خوێنەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=de Semlyen|یەکەم١=Phil|سەردێڕ=New Trailer For MotoGP Doc Hitting The Apex|ناونیشان=http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=45185|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=Empire|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150905081956/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=45185}}</ref> |- !شۆڕتە گەورەکە |٢٠١٥ |بەڵێ |بەڵێ |بێن ڕیکێرت | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kroll|یەکەم١=Justin|سەردێڕ=Brad Pitt, Christian Bale and Ryan Gosling to Star in Financial Drama ‘The Big Short’ (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/news/brad-pitt-christian-bale-and-ryan-gosling-to-star-in-financial-drama-the-big-short-exclusive-1201404038/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- !ڕووناکی مانگ |٢٠١٦ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|سەردێڕ=A24 Teams With Brad Pitt’s Plan B for ‘Moonlight’|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/news/moonlight-a24-brad-pitt-plan-b-1201577142/|وێبگە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !گەشتی دەریایی کات |٢٠١٦ |بەڵێ |بەڵێ |خوێنەر |دۆکیومێنتاری دەنگی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Han|یەکەم=Angie|سەردێڕ=Terrence Malick Prepping ‘The Tree of Life’ Director’s Cut; ‘Voyage of Time’ Coming in 2014|ناونیشان=http://www.slashfilm.com/terrence-malick-prepping-the-tree-of-life-directors-cut-voyage-of-time-coming-in-2014/|بڵاوکەرەوە=[[Slash Film]]|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- !ھاوپەیمان |٢٠١٦ |بەڵێ |نەخێر |ماکس ڤاتان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-3517642/Brad-Pitt-plays-doting-dad-alongside-Marion-Cotillard-films-scenes-London-new-spy-drama-Five-Seconds-Silence.html|سەردێڕ=Brad Pitt plays a doting dad alongside Marion Cotillard|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Mail Online}}</ref> |- !شارە ونبووەکەی زی |٢٠١٦ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ew.com/article/2010/11/05/brad-pitt-drops-out-lost-city-of-z|سەردێڕ=Brad Pitt no longer starring in 'Lost City of Z. ' Who should take his place?|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=Entertainment Weekly|یەکەم=Kate|دوایین=Ward|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150216053303/http://www.ew.com/article/2010/11/05/brad-pitt-drops-out-lost-city-of-z|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/lost-city-z-begins-filming-6287695|سەردێڕ=The Lost City of Z begins filming in Northern Ireland as Sienna Miller arrives in country|ئیش=[[Daily Mirror]]|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|یەکەم=Carl|دوایین=Greenwood}}</ref> |- ![[ئۆکجا (فیلم)]] |٢٠١٧ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Jafaar|یەکەم١=Ali|سەردێڕ=Netflix, Plan B Board Jake Gyllenhaal-Starrer ‘Okja’ From ‘Snowpiercer’ Director Bong Joon-Ho|ناونیشان=http://deadline.com/2015/11/netflix-plan-b-brad-pitt-jake-gyllenhaal-okja-snowpiercer-korea-tilda-swinton-1201616686/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !مەکینەی جەنگ |٢٠١٧ |بەڵێ |بەڵێ |گێن. گلێن مکماھۆن | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Han|یەکەم=Angie|سەردێڕ=Terrence Malick Prepping ‘The Tree of Life’ Director’s Cut; ‘Voyage of Time’ Coming in 2014|ناونیشان=http://www.slashfilm.com/terrence-malick-prepping-the-tree-of-life-directors-cut-voyage-of-time-coming-in-2014/|بڵاوکەرەوە=[[Slash Film]]|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- !باری براد |٢٠١٧ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|سەردێڕ=Amazon Backing and Releasing Ben Stiller’s Dramedy ‘Brad’s Status’|ناونیشان=https://variety.com/2016/film/news/ben-stiller-brads-status-amazon-1201905296/|وێبگە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !دێدپووڵ ٢ |٢٠١٨ |بەڵێ |نەخێر |ونبووەکە |دەرکەوتنی تایبەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Zuckerman|یەکەم١=Esther|سەردێڕ=Brad Pitt's Split Second Deadpool 2 Cameo: How to Not Miss the Surprise Guests in the Movie|ناونیشان=https://www.wmagazine.com/story/brad-pitt-deadpool-2-cameo-surprises|وێبگە=[[W (magazine)|W]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180625021542/https://www.wmagazine.com/story/brad-pitt-deadpool-2-cameo-surprises|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !کوڕێکی جوان |٢٠١٨ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/sundance-breakout-timothee-chalamet-joining-steve-carell-beautiful-boy-971156|سەردێڕ=Sundance Breakout Timothee Chalamet Joining Steve Carell in 'Beautiful Boy' (Exclusive)|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|یەکەم=Rebecca|دوایین=Ford|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> |- !پێپچۆک |٢٠١٨ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Kroll|یەکەم١=Justin|سەردێڕ=Christian Bale, Steve Carell, and Amy Adams Circling Adam McKay’s Dick Cheney Biopic|ناونیشان=https://variety.com/2017/film/news/christian-bale-steve-carell-amy-adams-dick-cheney-biopic-adam-mckay-1202009749/|وێبگە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !کۆتا پیاوی [[ڕەشپێست]] لە سان فرانسیسکۆ |٢٠١٩ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/05/a24-plan-b-the-last-black-man-in-san-francisco-movie-jonathan-majors-jimmie-fails-1202381182/|سەردێڕ=A24, Plan B Team On ‘The Last Black Man in San Francisco’ With Jonathan Majors & Jimmie Fails Starring|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|یەکەم=Amanda|دوایین=N'Duka|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- !''[[ڕۆژێک لە ڕۆژان لە ھۆڵیوود]]'' |٢٠١٩ |بەڵێ |نەخێر |کلیف بووس | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know-2018-3|سەردێڕ=quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know|بڵاوکەرەوە=businessinsider.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> |- ![[ئاد ئاسترا]] |٢٠١٩ |بەڵێ |بەڵێ |ڕۆی مکبراید |دوای بەرھەمھێنان |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know-2018-3|سەردێڕ=quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know|بڵاوکەرەوە=businessinsider.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> |- !پاشاکە |٢٠١٩ |نەخێر |بەڵێ |— |دوای بەرھەمھێنان |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://deadline.com/2018/02/timothee-chalamet-the-king-henry-v-david-michod-directing-netflix-call-me-by-your-name-1202282669/|سەردێڕ=Timothee Chalamet To Play King Henry V In David Michôd Netflix Film ‘The King|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|یەکەم=Mike|دوایین=Fleming Jr|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> |- !دەوڵەمەند |٢٠١٩ |نەخێر |بەڵێ |— |دوای بەرھەمھێنان |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/evan-rachel-wood-gina-rodriguez-star-miranda-july-heist-feature-1098359|سەردێڕ=Evan Rachel Wood, Gina Rodriguez to Star in Miranda July Heist Feature (Exclusive)|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|یەکەم١=Borys|دوایین١=Kit|یەکەم٢=Mia|دوایین٢=Galuppo|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ئەفریقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ھونەرەکان|کالیفۆڕنیا|کۆمیدیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Brad Pitt}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر]] [[پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرهەمهێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بافتا]] [[پۆل:براوەکانی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی گۆڵدن گڵۆب (فیلم)]] [[پۆل:براوەکانی جامی ڤۆڵپی بۆ باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:نمایشکردنی نایاب لەلایەن ئەکتەرە پیاوەکان لە ڕۆلی پشتگریکار لەسەر شاشە و براوەی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەران]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرانی پاڵپشتی براوەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] qkxux28q1igxkqehp242er4vglrja1c 0 23683 1585503 1585102 2026-05-20T12:09:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585503 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''بازاڕی گووگڵ''' (بە [[ئینگلیزی]]: Google Shopping) یەکێکە لە خزمەتگوزاریەکانی [[گووگڵ]] بەکارھێنەرانی دەتوانن شتوومەک بفرۆشن یان بکڕن بەھۆی ھەژماری بانکییەوە، پێشتر ناوی ئەم خزمەگوزاریە '''گەڕانکاری بەرھەمەکانی گووگڵ''' بوو بەڵام لەساڵی ٢٠١٢ەوە بۆ ھەموو شتێک خرایە بەردەست بەکارھێنەرانی. == تایبەتمەندییەکان == لە وێبەکەدا، کڕیاران دەتوانن یان بچنە سەر پەڕەی سەرەکەیی «گەڕانی گووگڵ» بۆ ئەوەی پرسارێکی گەڕان بنووسن و پاشان تاب یان بەشی «شۆپینگ» لەژێر شریتی ڕێدۆزییەکەدا ھەڵبژێرن، یان ڕاستەوخۆ بچنە سەر ماڵپەڕی «گووگڵ شۆپینگ» بۆ گەڕان بەدوای شتومەکی دیاریکراودا، گەڕان لە نێو بەشەکاندا، و بینینی شتە باوەکان و پێشنیارە بانگەشەیییەکان. بەرنامەی مۆبایلی «گووگڵ شۆپینگ» ڕاستەوخۆ لەسەر پەڕەی سەرەکەیی کڕین دەکرێتەوە، کە کڕیاران دەتوانن بە ھەمان شێوە گەڕان یان گەڕان لە نێو بەشەکاندا بکەن، و دەستیان بگات بە پێڕستەکانی کڕینیان، مێژووی داواکاری و ڕێکخستنەکانی ئاگادارکردنەوە. لە ئێستادا، پێڕستی بەرھەمە بەردەستەکان لەسەر بەرنامەکە کەمترە لەوەی کە لە وێبەکەدا بەردەستە، چونکە لە ئێستادا ئەو شتانە نیشان دەدات کە کڕیاران تەنھا دەتوانن ڕاستەوخۆ لە گووگڵ بیکڕن. جگە لە کڕین لە فرۆشگا ئۆنلاینە ناسراوەکان، بەکارھێنەران دەتوانن بە دڵنیایییەوە لەو فرۆشگا ئۆنلاینانەی کە کەمتر ناسراون بکڕن کاتێک ھەڵدەبژێرن ڕاستەوخۆ لە گووگڵ بیکڕن، کە گەرەنتییەکی پشتگیریکراو لەلایەن گووگڵ لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shopping.google.com/u/0/about?ved=0CBIQ7coCKAhqFwoTCIygg9z---QCFcZRYgod_P8P6hAC|سەردێڕ=Google Shopping}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> گەرەنتییەکە پشتگیریی کڕیارانی گووگڵ لەخۆدەگرێت، کە ٧ ڕۆژی ھەفتە بەردەستە، و ھاوکاریی زیاتر ئەگەر داواکارییەکە دواکەوت، ئەگەر کێشەیەک لە ناردنەکەدا ھەبوو، و بۆ سادەکردنەوەی پرۆسەی گێڕانەوە و گەڕاندنەوەی پارە - بەبێ گوێدانە ئەوەی کێ فرۆشیارەکەیە. لە کاتی بەکارھێنانی وێبەکەدا، کڕیاران دەتوانن ئەو بەرھەمانەی کە دەتوانن لە گووگڵ بیکڕن بناسنەوە، یان بە گەڕان بەدوای ئایکۆنی عارەبانەی ڕەنگاوڕەنگ لە ناو وێنەی بەرھەمەکەدا، یان بە ھەڵبژاردنی فلتەری «کڕین لە گووگڵ». گەیاندنی بێبەرانبەر بۆ ئەو داواکارییانە بەردەستە کە بڕی کەمترین داواکاریی فرۆشگاکە پڕ دەکەنەوە. کڕیاران دەتوانن پێشنیاری کەسیی بۆ بەرھەمەکان و پێشنیارە بانگەشەیییەکان لەسەر پەڕەی سەرەکەیی «گووگڵ شۆپینگ» ببینن، ئەمەش بەپێی ڕێکخستنەکانی ھەژماری گووگڵیان دەگۆڕێت. تایبەتمەندییەکانی تریش کە ئامانجیان یارمەتیدانی کڕیارانە بۆ دۆزینەوەی باشترین نرخ و شوێن بۆ کڕین، ئەمانە لەخۆدەگرن: توانای شوێنکەوتنی نرخی بەرھەمێک، بەراوردکردنی تێچووی گشتیی داواکاری لە فرۆشگا ئۆنلاینەکان یان فرۆشگاکانی نزیک، و دەستگەیشتن بە پێداچوونەوەی بەرھەمەکان و ناوەڕۆکی ڤیدیۆیی پەیوەندیدار. == مێژوو == === فرووگڵ (٢٠٠٢–٢٠٠٧) === لەلایەن [[کرایگ نێڤیڵ-مانینگ]]<ref name="ViseMalseed2006">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4appEmPMdF8C&pg=PA137|سەردێڕ=The Google Story|دوایین١=Vise|یەکەم١=David A.|دوایین٢=Malseed|یەکەم٢=Mark|بڵاوکەرەوە=Delta Trade Paperbacks|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٠٥٥٣٣٨٣٦٦٩|پەڕەکان=١٣٧–|oclc=٨٩٨٦٨٩٦٣٣}}</ref> دروست کرا و لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢دا بڵاوکرایەوە، فرووگڵ جیاواز بوو لە زۆربەی [[خزمەتگوزاریی بەراوردکردنی نرخ]]ەکانی تر بەوەی کە [[خشۆکەی وێب]]ی گووگڵی بەکاردەھێنا بۆ پێڕستکردنی زانیاریی بەرھەمەکان لە ماڵپەڕی فرۆشیارەکانەوە لەبری بەکارھێنانی پێشکەشکردنی پارەدار. ھەروەک «گەڕانی گووگڵ»، فرووگڵ لەبری ئەوە لە ڕێگەی پلاتفۆرمی ڕیکلامی کلیلیی [[ئەدوۆردز]]ی گووگڵەوە پارەی لێ پەیدا دەکرا.<ref name=cnet-frooglelaunch>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Google searches out an e-tail niche|ناونیشان=http://news.cnet.com/Google-searches-out-an-e-tail-niche/2100-1017_3-977042.html|بڵاوکەرەوە=CNET|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref><ref name="bw-froogle">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessweek.com/stories/2003-01-13/will-froogle-be-a-google-for-shoppers|سەردێڕ=Will Froogle Be a Google for Shoppers?|دوایین=Salkever|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|وێبگە=Businessweek|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130608154527/http://www.businessweek.com/stories/2003-01-13/will-froogle-be-a-google-for-shoppers|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> === گەڕانی بەرھەمی گووگڵ (٢٠٠٧–٢٠١٣) === لەگەڵ گۆڕینی براندەکەی لە نیسانی ٢٠٠٧ بۆ '''«گەڕانی بەرھەمی گووگڵ»'''، خزمەتگوزارییەکە دەستکاری کرا بۆ جەختکردنەوە لەسەر تێکەڵبوون لەگەڵ [[گەڕانی گووگڵ]]؛ پێڕستەکانی خزمەتگوزارییەکە ئێستا دەتوانن لە تەنیشت ئەنجامەکانی گەڕانی وێب دەربکەون.<ref name="cnet-pun" /> گووگڵ لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ەوە لە ئەڵمانیا و شانشینی یەکگرتوو بە شێوەیەکی بەرچاو ئەنجامی خزمەتگوزارییەکەی لە [[گەڕانی گووگڵ]]دا نیشان دا. دواتر لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ بۆ فەڕەنسا، لە ئایاری ٢٠١١ بۆ ئیتاڵیا، ھۆڵەندا و ئیسپانیا، لە شوباتی ٢٠١٣ بۆ کۆماری چیک و لە تشرینی دووەمی ٢٠١٣ بۆ نەمسا، بەلجیکا، دانمارک، نەرویژ، پۆڵەندا و سوید فراوانی کرد.<ref name="rapid-1784">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=European Commission - PRESS RELEASES - Press release - Antitrust: Commission fines Google €2.42 billion for abusing dominance as search engine by giving illegal advantage to own comparison shopping service |ناونیشان=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-1784_en.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=europa.eu |زمان=en}}</ref> لە بنەڕەتدا، خزمەتگوزارییەکە ئەو نرخانەی پێڕست دەکرد کە لەلایەن بازرگانەکانەوە پێشکەش دەکران، و وەک خزمەتگوزارییەکانی تری گووگڵ لە ڕێگەی ڕیکلامی [[ئەدوۆردز]]ەوە پارەی لێ پەیدا دەکرا. بەڵام لە ئایاری ٢٠١٢، گووگڵ ڕای گەیاند کە خزمەتگوزارییەکە (کە دەستبەجێ ناوی گۆڕدرا بۆ «گووگڵ شۆپینگ») لە کۆتاییی ٢٠١٢دا دەگۆڕێت بۆ مۆدێلێکی پارەدار کە تێیدا دەبێت بازرگانەکان پارە بە کۆمپانیاکە بدەن بۆ ئەوەی بەرھەمەکانیان لە خزمەتگوزارییەکەدا پێڕست بکەن.<ref name="Google Commerce: Building a better shopping experience" /><ref name="wsj-p2p">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Efrati |یەکەم=Amir |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Google to Require Retailers to Pay |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304821304577438614258563608 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٢|ئیش=Wall Street Journal |زمان=en-US |issn=0099-9660}}</ref> == ناونان == «گووگڵ شۆپینگ» لە بنەڕەتدا بە «فرووگڵ» دەناسرا، کە کایەیەکی وشەیی بوو لەسەر زاراوەی «[[دەستپێوەگرتن|فرووگاڵ]]». لە ١٨ی نیسانی ٢٠٠٧دا، ناوی بەرھەمەکە گۆڕدرا بۆ «گەڕانی بەرھەمی گووگڵ»؛ ناوی ڕەسەنەکە لابرا بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە نێونەتەوەییبوون، تێنەگەیشتنی خەڵک لە کایە وشەیییەکە یان تێنەگەیشتن لەوەی کە خزمەتگوزارییەکە لە ڕاستیدا چییە، و نیگەرانییەکانی پەیوەست بە داوای یاسایی کۆمپانیاکە بۆ پێشێلکردنی نیشانەی بازرگانی دژی ماڵپەڕی ڕکابەری «فرووگڵس».<ref name=cnet-pun>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Google takes the pun out of shopping|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://news.cnet.com/2100-1038_3-6177393.html|بڵاوکەرەوە=CNET|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> لە ٣١ی ئایاری ٢٠١٢دا، بەرھەمەکە ناوی گۆڕدرا بۆ «گووگڵ شۆپینگ».<ref name="Google Commerce: Building a better shopping experience"/> ناونیشانی «froogle.com» وەک ڕەوانەکەرێک بۆ ماڵپەڕی «گووگڵ شۆپینگ» دەمێنێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== *[http://www.google.com/shopping بازاڕی گووگل] {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|گووگڵ}} [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی گووگڵ]] [[پۆل:ئەو موڵکانەی ئینتەرنێت کە لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە دامەزراون]] c32x7fz94hsbyul62cwmwn4u49lgw0z 0 24915 1585478 1585346 2026-05-20T12:05:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585478 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = سیامەند رەحمان | وێنە = Siamand Rahman - 2016.jpg | شوێنی لەدایکبوون = [[شنۆ]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{Birth date|١٩٨٨|٣|٢١|df=y}} |ڕێکەوتی مردن = {{Death date and age|٢٠٢٠|٠٣|١|١٩٨٨|٣|٢١|df=y}} | نیشتەجێ =[[شنۆ]] | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = یاریزانی کێشھەڵگر | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = ١٦٩+ | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = کاک سیامەند | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = زیاتر لە ١٠ میداڵی زێڕ و ٢ دانە میداڵی زێو. |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = بەھێزترین پاڵەوانی جیھان لە ٢٠٠٨ەوە تا ئێستا }} '''سیامەند ڕەحمان''' (٢١ی ئازاری ١٩٨٨، [[شنۆ]] – ١ی ئازاری ٢٠٢٠) کێشھەڵگرێکی [[کورد]] بوو. سیامەند ڕەحمان لە کێبەرکێکانی پارالیمپیکی ٢٠١٢ی لەندەن و ٢٠١٦ی [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ|ڕیۆ]] توانی خەڵاتی زێڕ مسۆگر بکات و ڕێکۆردی پارالیمپیک بشکێنێت.<ref>http://rudaw.net/sorani/sports/1701201714</ref> سیامەند لە ١ی ئازاری ٢٠٢٠ بەھۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵدەی دڵ]] مرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Paralympian Siamand Rahman Has Passed Away At Age 31|ناونیشان=https://barbend.com/siamand-rahman-obituary/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=BarBend|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200303182906/https://barbend.com/siamand-rahman-obituary/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tokyo Olympics rocked by gold medallist's sudden death at 32|ناونیشان=https://au.sports.yahoo.com/siamand-rahman-death-iran-weightlifter-paralympics-tokyo-235023431.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=au.sports.yahoo.com|زمان=en-AU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200307065004/https://au.sports.yahoo.com/siamand-rahman-death-iran-weightlifter-paralympics-tokyo-235023431.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == میداڵەکان == {| class="wikitable" ! میداڵی زێڕ !! میداڵی زێو |- |یارییەکانی پارالیمپیک ھاوینەی ٢٠١٢ لە لەندەن || مالزیا ٢٠١٠ |- |یارییەکانی پارالیمپیک ھاوینەی ٢٠١٦ لە ریۆ || لیبیا ٢٠١٠ |- |ئەمریکا ٢٠٠٨ |- |مالزیا ٢٠١٠ |- |ئیمارات ٢٠١١ |- |ئیمارات ٢٠١٤ |- |یارییەکانی ئاسیایی ٢٠١٠ لە گوانگژۆ |- |یارییەکانی ئاسیایی ٢٠١٤ لە ئینچئۆن |- | لیبیا ٢٠١٠ |- |ئۆردن ٢٠١١ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|ئێران|کوردستان|موکریان|ئۆڵۆمپیاد}} {{پۆلی کۆمنز|Siamand Rahman}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی شنۆ]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:مردووان بەھۆی جەڵدەی دڵ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] ehilb2gqp0tedr0c2avuzwev0ozgcc4 0 33827 1585489 1585246 2026-05-20T12:07:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585489 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:GoldCalf.jpg|300px|وێنۆک|چەپ|پەرستنی گای زێڕین لە لایەن [[جوو]]ەکانەوە لە نەبوونی [[مووسا]]دا.]] '''بتپەرستی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Idolatry، بە [[عەرەبی]]: عبادة الأصنام) [[ئایین]]ێکە کە تێیدا مرۆڤ وێنەیەک لە شتێک دەکات بە [[خودا]]ی خۆی و دەیپەرستێت. ==شارستانییەتە پێش مێژوویی و دێرینەکان== پێشووترین ئەو پەیکەرانەی کە بە [[پەیکەری ڤینوس]] ناودەبرێن، مێژووەکەیان بۆ سەردەمی پێش مێژووی [[پالیۆلیتیکی سەروو]] (٣٥–٤٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەرەوە) دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://www.smithsonianmag.com/history/the-cave-art-debate-100617099/ |سەردێڕ=The Cave Art Debate | magazine =Smithsonian Magazine |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٢}}</ref> بەڵگە شوێنەوارییەکان لە دوورگەکانی [[دەریای ئێژە]] پەیکەرە [[ھونەری سیکلادی|سیکلادییەکانی]] سەردەمی نیۆلیتیکیان لە ھەزارەی چوارەم و سێیەمی پێش زایین دەرخستووە، بتەکان لە شێوازی «[[ناماستێ]]» لە شوێنەوارەکانی [[شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس]] لە ھەزارەی سێیەمی [[پێش زایین]]، و [[نەخشەبەردینە]] زۆر کۆنترەکان لە دەوروبەری جیھان ئەوە نیشان دەدەن کە مرۆڤەکان دەستیان کردووە بە بەرھەمھێنانی وێنەی ئاڵۆز.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Richard G. Lesure|سەردێڕ=Interpreting Ancient Figurines: Context, Comparison, and Prehistoric Art|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WyW9RK6l8b0C&pg=PA11 |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٤٩٦١٥-٥|پەڕەکان=١١–١٢}}</ref><ref>National Museum, [http://nationalmuseumindia.gov.in/prodCollections.asp?pid=36&id=1&lk=dp1 Seated Male in Namaskar pose], New Delhi, Government of India;<br />S Kalyanaraman (2007), Indus Script Cipher: Hieroglyphs of Indian Linguistic Area, Motilal Banarsidass, {{ISBN|978-0982897102}}, pages 234–236</ref> بەڵام، بەھۆی نەبوونی دەقە مێژووییەکان کە وەسفی ئەمانە بکەن، ڕوون نییە کە ئەم پەیکەرانە چ جۆرە پەیوەندییەکیان، ئەگەر ھەبێت، بە بیروباوەڕە ئایینییەکانەوە ھەبووە،<ref name="Moorey2003p1"/> یان ئایا واتا و بەکارھێنانی دیکەیان ھەبووە، تەنانەت وەک یاریچکە.<ref>S. Diamant (1974), [https://www.jstor.org/stable/30103292 A Prehistoric Figurine from Mycenae], The Annual of the British School at Athens, Vol. 69 (1974), pages 103–107</ref><ref>JÜRGEN THIMME (1965), [https://www.jstor.org/stable/41319151 DIE RELIGIÖSE BEDEUTUNG DER KYKLADENIDOLE], Antike Kunst, 8. Jahrg., H. 2. (1965), pages 72–86 (in German)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Colin Beckley|نووسەر٢=Elspeth Waters|سەردێڕ=Who Holds the Moral High Ground?|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eT3XAAAAMAAJ|ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Societas Imprint Academic|ژپنک=٩٧٨-١-١٤٥٤٠-١٠٣-٠|پەڕەکان=١٠–١١}}</ref> زووترین تۆمارە مێژووییەکان کە بتەکان پشتڕاست دەکەنەوە، ھی شارستانییەتی [[میسری کۆن]]ن، لەوە بەدواوە پەیوەندییان بە شارستانییەتی یۆنانییەوە ھەیە.<ref name="Johnson2010p50">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Barbara Johnson|سەردێڕ=Moses and Multiculturalism |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xcuKoT9OhrIC&pg=PA50 |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٦٢٥٤-٦|پەڕەکان=٥٠–٥٢}}</ref> تا ھەزارەی دووەمی پێش زایین دوو شێوەی بەرفراوانی وێنەی پەرستن دەردەکەون، لە یەکێکیاندا وێنەکان زۆمۆرفیکن (خودا لە شێوەی [[ئاژەڵ]] یان ئاوێتەی ئاژەڵ–[[مرۆڤ]]) و لە یەکێکی تریشدا ئەنترۆپۆمۆرفیکن (خودا لە شێوەی مرۆڤ).<ref name="Moorey2003p1">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Peter Roger Stuart Moorey|سەردێڕ=Idols of the People: Miniature Images of Clay in the Ancient Near East|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sPuDxBBoHEQC&pg=PA1 |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٧٢٦٢٨٠-١|پەڕەکان=١–١٥}}</ref> ئەوی یەکەمیان زیاتر لەو بیروباوەڕانەدا دەبینرێتەوە کە میسری کۆن کاریگەریی لەسەر ھەبووە، لەکاتێکدا وێنە ئەنترۆپۆمۆرفیکەکان زیاتر لە [[چاند]]ە [[زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان|ھیندۆئەورووپاییەکاندا]] دەبینرێنەوە.<ref name="Johnson2010p50"/><ref name="Adams1997p44">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Douglas Q. Adams|سەردێڕ=Encyclopedia of Indo-European Culture|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-٨٨٤٩٦٤-٩٨-٥|پەڕەکان=٤٤, ١٢٥–١٣٣, ٥٤٤–٥٤٥}}</ref> ھێماکانی سروشت، ئاژەڵە بەسوودەکان یان ئاژەڵە ترسناکەکان لەوانەیە لەلایەن ھەردووکیشیانەوە بگونجێنرێن. ئەو [[کێلەبەرد|کێلەبەردانەی]] کە لە سەردەمی ٤،٠٠٠ بۆ ٢،٥٠٠ی پێش زایین لە [[فەڕەنسا]]، [[ئیرلەندا]] تا [[ئۆکرانیا]]، و لە [[ئاسیای ناوەڕاست]] تا [[باشووری ئاسیا]] دۆزراونەتەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە پەیکەرە ئەنترۆپۆمۆرفیکە دێرینەکان مۆتیڤە زۆمۆرفیکەکانیان لەخۆگرتبوو.<ref name="Adams1997p44"/> لە نۆردیک و [[نیمچەکیشوەری ھیندی|نیمچەکیشوەری ھیندستان]]، بۆ نموونە مۆتیڤ یان پەیکەری [[مانگا]] (یان [[گا]]) باو بوون.<ref name="Sax2001p48">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Boria Sax|سەردێڕ=The Mythical Zoo: An Encyclopedia of Animals in World Myth, Legend, and Literature|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y3Gr7qTarfIC|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٦٠٧-٦١٢-٥|پەڕەکان=٤٨–٤٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Douglas Q. Adams|سەردێڕ=Encyclopedia of Indo-European Culture|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-٨٨٤٩٦٤-٩٨-٥|پەڕەکان=١٢٤, ١٢٩–١٣٠, ١٣٤, ١٣٧–١٣٨}}</ref> لە ئیرلەندا، وێنە ئایکۆنییەکان [[بەراز]]یان لەخۆگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=James Bonwick|سەردێڕ=Irish Druids and Old Irish Religions|ناونیشان=https://archive.org/details/irishdruidsando01bonwgoog |ساڵ=١٨٩٤|بڵاوکەرەوە=Griffith, Farran|پەڕەکان=[https://archive.org/details/irishdruidsando٠١bonwgoog/page/n٢٤٣ ٢٣٠]–٢٣١}}</ref> [[ئایینی میسری کۆن]] فرەخودایی بوو، خاوەنی بتگەلێکی گەورە بوو کە یان [[ئاژەڵ]] بوون یان پارچەی ئاژەڵیان تێدا بوو. شارستانییەتی [[یۆنانی کۆن]] شێوە مرۆییەکانی پەسەند دەکرد، بە ڕێژەی نموونەیی، بۆ نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان.<ref name="Johnson2010p50"/> [[کەنعان|کەنعانییەکانی]] [[ڕۆژاوای ئاسیا]] گوێرەکەیەکی زێڕینیان خستە ناو پانتێۆنەکەیانەوە.<ref name=johnson21>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Barbara Johnson|سەردێڕ=Moses and Multiculturalism |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=xcuKoT9OhrIC |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٦٢٥٤-٦|پەڕەکان=٢١–٢٢, ٥٠–٥١}}</ref> فەلسەفە و کارە دێرینەکانی یۆنانییەکان، و دواتر ڕۆمانییەکان، پڕ بوون لە بتپەرستیی فرەخودایی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Sylvia Estienne|editor=[[Rubina Raja]] and Jörg Rüpke|سەردێڕ=A Companion to the Archaeology of Religion in the Ancient World|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=iOldBgAAQBAJ&pg=PA379 |ساڵ=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٤٣-٥٠٠٠-٥|پەڕەکان=٣٧٩–٣٨٤}}</ref><ref name="Urbano2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Arthur P. Urbano|سەردێڕ=The Philosophical Life|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xZ8TAQAAQBAJ&pg=PA213 |ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Catholic University of America Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٢-٢١٦٢-٥|پەڕەکان=٢١٢–٢١٣ with footnotes ٢٥–٢٦}}</ref> ئەوان مشتومڕیان دەکرد لەسەر ئەوەی وێنە چییە و ئایا بەکارھێنانی وێنە گونجاوە. بە بۆچوونی [[ئەفلاتوون]]، وێنەکان دەتوانن [[دەرمان]] یان [[ژەھر]] بن بۆ ئەزموونی مرۆڤ.<ref name="Dawson2008"/> بە وتەی پۆڵ کوگلەر، بۆ [[ئەرستۆ]]، وێنەیەک ناوەندێکی دەروونی گونجاوە کە «پردێکە لە نێوان جیھانی ناوەوەی [[عەقڵ]] و جیھانی دەرەوەی واقیعی ماددی»، وێنەکە ئامرازێکە لە نێوان ھەست و ژیریدا. بتەکان کاتالیستی دەروونی بەسوودن، داتاکانی ھەست و ھەستە ناوەکییە پێشوەختەکان ڕەنگ دەدەنەوە. ئەوان نە سەرچاوە و نە مەبەستی بیرکردنەوەن، بەڵکو ناوەندێک بوون لە گەشتی ناوەوەی مرۆڤدا.<ref name="Dawson2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Paul Kugler|editor1-link=Polly Young-Eisendrath|editor1=Polly Young-Eisendrath |editor2=Terence Dawson|سەردێڕ=The Cambridge Companion to Jung |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=5dZUM7ogtQYC&pg=PA78 |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٨٢٧٩٨-٠|پەڕەکان=٧٨–٧٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Christopher Norris|سەردێڕ=New Idols of the Cave: On the Limits of Anti-realism|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NRfpAAAAIAAJ&pg=PA106 |ساڵ=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Manchester University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٩٠-٥٠٩٣-٠|پەڕەکان=١٠٦–١١٠}}</ref> دژایەتییەکی توند بۆ بتپەرستیی یۆنانییەکان و ڕۆمانییەکان لەلایەن [[مەسیحییەتی سەرەتایی]] و دواتر [[ئیسلام]]ەوە ھەبوو، وەک بەڵگەی ئەو بێڕێزی و تێکدانە بەرفراوانەی پەیکەرە دێرینەکانی یۆنانی و ڕۆمانی کە تا سەردەمی نوێ ماونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=David Sansone|سەردێڕ=Ancient Greek Civilization|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cVUWDQAAQBAJ&pg=PA275|ساڵ=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Wiley|ژپنک=٩٧٨-١-١١٩-٠٩٨١٤-٠|پەڕەکان=٢٧٥–٢٧٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Sidney H. Griffith|سەردێڕ=The Church in the Shadow of the Mosque: Christians and Muslims in the World of Islam |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-p66UJWB3WIC&pg=PA143 |ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٨-٣٤٠٢-٠|پەڕەکان=١٤٣–١٤٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=King |یەکەم=G. R. D. |سەردێڕ=Islam, iconoclasm, and the declaration of doctrine | journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |بەرگ=٤٨| issue=2 |ساڵ=١٩٨٥|پەڕە=٢٦٧| doi=10.1017/s0041977x00033346 | s2cid=162882785}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [//en.wikipedia.org/wiki/Idolatry ویکیپیدیای ئینگلیزی] * فەرھەنگی لارووس بەرگی یەکەم {{پۆلی کۆمنز|Idolatry|بتپەرستی}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ئیسلام|مەسیحییەت|جوویەتی}} [[پۆل:بتپەرستی| ]] k3gvnj4t96r9l0uxmat5y7ik8w11x4f 0 37447 1585566 1584296 2026-05-20T12:19:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585566 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو =ڕەوشەن بەدرخان | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١١ تەممووزی ١٩٠٩ | شوێنی لەدایکبوون =[[پارێزگای قەیسەری]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ =١ی حوزەیرانی ١٩٩٢ | شوێنی مەرگ =[[دیمەشق]] | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[نووسەر]]، [[وەرگێڕ]]، [[مامۆستا]]، [[ڕووناکبیری|ڕووناکبیر]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر =[[جەلادەت عالی بەدرخان]] | یار = | مناڵەکان =[[سینەم خان بەدرخان]]، جەمشید | باوان = | دایک = | باوک =مەحموود ساڵح بەدرخان | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڕەوشەن بەدرخان''' (بە بەدرخانی Rewşen Bedirxan) (١٩٠٩ لە [[پارێزگای قەیسەری|قەیسەری]] – ١٩٩٢ لە [[دیمەشق]]) [[مامۆستا]] و [[نووسەر]] و [[وەرگێڕ]] و [[ڕووناکبیری|ڕووناکبیر]]ێکی [[کورد]] و برازای [[بەدرخان بەگ]] و ھاوسەری [[جەلادەت عالی بەدرخان]] بوو، ھەروەھا ڕەوشەن خان جێگەیەکی تایبەتی ھەبوو لە مێژووی ژنانی کورد لە سەدەی بیستەمدا. == ژیان == ڕەوشەن بەدرخان لە ١١ تەممووزی ١٩٠٩ لە شاری قەیسەری لە دایک بووە؛ ئەو کاتە ساڵح بەدرخانی باوکی دوور خرابۆوە بۆ ئەو شارە، تەمەنی دوو ساڵانە بووە کە چوونەتە [[ئەستەمبوڵ]]، چوار ساڵی تەمەنی منداڵیی خۆی، لەوێ بردووەتە سەر. لە ساڵی ١٩١٣دا بەدرخانییەکان جارێکی تر کەوتوونەتە بەر شاڵاوی کاربەدەستانی [[تورکەلاوەکان]] و دوور خراونەتەوە. ڕەوشەن بەدرخان لەگەڵ باوکیدا لە دیمەشق گیرساونەوە، کەمتر لە شەش ساڵ بووە کە باوکی کۆچی دوایی کردووە (٣٠ی ئازاری ١٩١٥). دوای مردنی باوکی دایکی پێی خوێندووە و دوای تەواوکردنی قۆناغی سەرتایی لە قوتابخانەی مامۆستایان (دارولموعەلیمات) خوێندوویەتی و لە دواییدا بووە بە یەکێک لە مامۆستا پێشەنگەکانی ژن لە ھەموو وڵاتی [[سووریا]]دا. ساڵی ١٩٢٥ ڕووی لە [[ئوردن]] کردووە و لەوێ بووەتە بە بەرپرسی قوتابخانە، ساڵی ١٩٢٨ گەڕاوەتەوە [[دیمەشق]] و لەوێش کراوەتە مامۆستای زمانی عەرەبی و بەرپرسی چەندین قوتابخانە. ساڵی ١٩٣٤ بووە بە ئەندامی یەکییەتیی ژنان لە سووریا. ٢٢ی شوباتی ساڵی ١٩٣٥ بووە بە ھاوسەری [[میر جەلادەت بەدرخان]] و ھەڤدە ساڵ پێکەوە ژیانیان بەسەر بردووە. کاتێک ساڵی ١٩٥١ جەلادەت کۆچی دوایی کردووە، ڕەوشەن بەدرخانی بە دوو منداڵەوە بەجێ ھێشتووە. ساڵی ١٩٣٤ بووەتە ئەندامی یەکیەتیی ئافرەتانی سووری و ساڵی ١٩٤٤یش وەک نوێنەری ئەو ڕێکخراوەیە، بەشداری کردووە لە «کۆنگرەی جیھانیی ئافرەتان» لە وڵاتی میسر. ڕەوشەن بەدرخان لە بزاڤی ژناندا گەلێک چالاک بووە و ھەوڵی داوە، جگە لەوەش لە بواری نووسین و وەرگێرانیشدا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبووە، زیاتر لە دە کتێبی کە یا بۆخۆی نوسیویەتی یا وەریگێڕاون لە بوارە جیاوازەکانی پەروەردە و ئەدەب و مێژوودا بڵاو کردووەتەوە. ڕەوشەن خان بەسەر پێبج زماناندا زاڵ بووە: کوردی، عەرەبی، فەرانسەوی، تورکی و ئینگلیزی. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٦٥ خانەنشین کراوە، تا ساڵی ١٩٧٢ لە دیمەشق بووە، دوا ساڵەکانی ژیانی لە [[بانیاس]] نیشتەجێ بووە و لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٢ کۆچی دوایی کردووە و لەسەر داخوازی خۆی لە گۆڕستانی شێخ خالیدی نەقشبەندی لە دیمەشق، لەکن مێردکەی و بەدرخان بەگ بە خاک سپێردراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بزاڤی ژنان لە مێژووی نەتەوەی کورددا|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=41162|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211125230842/https://kurdistanukurd.com/?p=41162}}</ref> == ڕەوشەن خان و بزافی کورد == ڕەوشەن بەدرخان ژنەکوردێکی چالاک و ڕووناکبیر بووە، لە دەرکردنی گۆڤارەکانی [[ھاوار (کۆوار)|ھاوار]] و [[ڕۆناھی (کۆوار)|ڕۆناھی]] یارمەتیی مێردەکەی جەلادەت بەدرخانی داوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕەوشەن بەدرخان|ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/03/09/ڕەوشەن-بەدرخان/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref> ڕەوشەن خان یەکەم ژنی کوردە کە لە گۆڤاری ھاوار بە کوردیی کورمانجی و ئەلفوبێی لاتین وتاری نووسیبێت؛ جیا لە نووسین بە زمانی کوردی، چەندین وتاریشی لەسەر کورد بە عەرەبی نووسیوە. ساڵی ١٩٥٦ لەگەڵ دوکتور نووری دێرسمی، حەسەن ھۆشیار، حەیدەر حەیدەری و عوسمان ئەفەندی لە شاری [[حەلەب]]، [[کۆمەڵەی زانست و ڕۆشەنبیری]]یان دامەزراندووە.{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}} ساڵی ١٩٥٧ لە کۆنگرەی دژی کۆلۆنیالیزم لە [[ئەتینا]] نوێنەرایەتیی گەڵی کوردی لە ئەستۆ بووە و بە توندی ئیدابەی دابەشکردنی کوردستانی کردووە؛ ئەوە یەکەم جار بووە ژنێکی کورد لە کۆنگرەیەکی جیھانی بەشدار بێت. ڕەوشەن بەدرخان لەسەر داخوازی [[مەلا مستەفا بارزانی]] سەردانی [[باشووری کوردستان]]ی کردووە و لە ساڵی ١٩٧١دا لە [[حاجی ئۆمەران]]، [[یەکیەتیی ئافرەتانی کورد]]ی دامەزراندووە؛ ھەر لەو سالەیشدا وەک ئەندامی [[کۆڕی زانیاریی کورد]] وەرگیراوە و لەسەر داخوزی ئەوان چووەتە ئەستەمبوڵ تاوەکوو کتێب و دەستنووسە کوردییەکان لە ئارشیڤ و کتێبخانەکانی تورکیا خڕکاتەوە. ڕەوشەن بەدرخان ساڵی ١٩٧٢ لە سێھەمین کۆنگرەی یەکیەتیی ئافرەتانی کورد بەشدار بووە کە لە باشوور بەڕێوە چووە. ڕەوشەن خان بەدرخان پێی وا بووە ئەرکی ژنی کورد تەنیا کابانییەتی و منداڵبوون نییە، بەڵکوو کاری ھەرە گرینگی ئەوان بەربەرەکانی لەگەڵ نەزانین و پەروەردەکردنی منداڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕەوشەن بەدرخان|ناونیشان=https://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2220|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=www.khaktv.net|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211125230838/https://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2220}}</ref> == بەرھەمەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شازادە ڕەوشەن ئەو ژنەی یەکەم ھاواری بۆ بەرگری کردن بوو لە کورد|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=35436&Jor=17|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> == === بەرھەمە چاپکراوەکان === * بیرەوەرییەکانی ژنێک (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥١ * بیرەوەرییەکانی ژنێک (بەشی دووەم) * ئەوینی من و دەردی من (چێرۆک-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٣ * بیرەوەرییەکانی مامۆستایەک (لە سێ کتێبدا-وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤ * پەیامی خەڵکی کورد (ھەڵبەست و گۆرانی- لە کوردییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٥٤ (بەھۆی بارودۆخی سیاسی نێوی ڕەوشەن خان لەسەر کتێبەکە نەنووسراوە) * لاپەڕەکانی وێژەی کوردی ١٩٥٤ * نامەیەک لە میرجەلادەت بەردخانەوە بۆ مستەفا کەماڵ پاشا (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) ١٩٩١ * بیرەوەرییەکانی من-سەلاح بەدرخان (وەرگێڕان لە تورکییەوە بۆ عەرەبی) === بەرھەمە چاپنەکراوەکان === * بیرەوەرییەکانی من (دەستنووس) * بابم عەبدولحەمید (لە نووسینی عایشێ، کچی سوڵتان عەبدولحەمید) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|سیاسەت|کوردستان|وێژەی کوردی}} [[پۆل:کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٩]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]] p28amn2qh2778eit90zvzbkvomarp52 0 38263 1585739 1565825 2026-05-21T05:15:35Z 1silent scientist 51740 /* ژیاننامە */ 1585739 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''بێنیامین نێتانیاھوو''' ({{بە عیبری|בנימין נתניהו}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩ لە [[تێل ئاڤیڤ]]) سیاسەتوانێکی [[ئیسرائیل]]ییە<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/409922/Benjamin-Netanyahu</ref> کە لە ئێستادا وەک [[سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] کار دەکات. ئەو لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٦ ھەتا ٦ی تەممووزی ١٩٩٩ بۆ جاری یەکەم، ٣١ی ئازاری ٢٠٠٩ ھەتا ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بۆ جاری دووەم و ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەتا ئێستا بۆ جاری سێیەم پۆستی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە. نێتانیاھو سکرتێری گشتیی پارتی ڕاستڕەوی [[لیکوود]]ە.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/340938/Likud</ref><ref>https://www.likud.org.il/en/members-of-the-knesset/benjamin-netanyahu/benjamin-netanyahu-articles/836-statements-made-by-prime-minister-benjamin-netanyahu-and-us-secretary-of-defense-chuck-hagel</ref> ئەو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی لەدایکبووی وڵاتی ئیسرائیلە و ھەروەھا لە مێژووی ئەو وڵاتەدا زۆرترین ماوەی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Heller|یەکەم١=Aron|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Netanyahu makes history as Israel's longest-serving leader|ناونیشان=https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Williams|یەکەم١=Dan|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Bruised but driven, Netanyahu becomes Israel's longest-serving PM|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=Reuters}}</ref> == ژیاننامە == بێنیامین نێتانیاھوو لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، لە [[تێل ئەڤیڤ]] لە دایک و باوکێکی [[جوو]] لەدایک بوو. ئەو لە [[ئورشەلیم]] گەورە بووە و دواتر چووە [[فیلادێلفیا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. نێتانیاھوو لە ساڵی ١٩٦٧دا گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل، لە وڵاتەکەی چووە ناو [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل]] و لەوێدا خزمەتی کرد. دوای خزمەتی سەربازی و بەرزبوونەوەی پلەکانی، بووە کاپتنی گرووپی ھێزە تایبەتییەکانی ئیسرائیل.<ref>Heller, Jeffrey (31 March 2009). "[https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 Netanyahu sworn in as Israeli prime minister]". ''Reuters''. Archived from [https://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 the original] on 24 September 2015. Retrieved 10 March 2013.</ref> == ژیانی پیشەییی پێشوەختەی == نەتانیاھوو بۆ کارکردن وەک ڕاوێژکارێکی ئابووری لە [[گرووپی ڕاوێژکاریی بۆستن]] لە بۆستن ھەڵبژێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu's rhetoric brings same old message - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|سەردێڕ= https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=www.al-monitor.com|تاريخ=2014-09-30|مؤلف=York|الأول=Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu refers to a photograph as he addresses the 69th United Nations General Assembly at UN headquarters in New|لغة=en|مؤلف2=Sept. 29|مؤلف3=McDermid|الأول3=2014-REUTERS/Brendan|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231018144018/https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|سەردان=2023-10-18}}</ref> بۆیە لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٧٨ لە کۆمپانیاکەدا کاری کرد. لە ماوەی کارکردنیدا لە کۆمپانیاکە بوو بە ھاوکاری [[میت ڕۆمنی]]، کە پەیوەندییەکی کار و دۆستایەتی درێژخایەنی لەگەڵیدا دروست کرد. ڕۆمنی لەو کاتەدا نەتانیاھووی وەک «کەسایەتییەکی بەھێز کە خاوەن دیدگایەکی جیاوازە» وەسف کرد، و وتی: «دەتوانین بە کورتی قسە بکەین، ئێمە ئەزموونی ھاوبەش ئاڵوگۆڕ دەکەین و ڕوانگە و بنەمای ھاوشێوەمان ھەیە».<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|مؤلف=Barbaro|الأول=Michael|تاريخ=2012-04-08|لغة=en-US|صحيفة=The New York Times|issn=0362-4331|عنوان=A Friendship Dating to 1976 Resonates in 2012|تاريخ الوصول=2023-11-05|تاريخ أرشيف=7 ديسمبر 2023|سەردێڕ =https://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20231207032312/https://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html}}</ref> نەتانیاھوو لە لایەن خۆیەوە «ئاسانی گەیاندن»ی بۆ ئەنجامی کەمپە ڕاھێنانە فکرییە توندەکەی سەر بە گرووپی بۆستن گەڕاندەوە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٧٨، نەتانیاھوو لە تەلەڤیزیۆنی ناوخۆییی [[بۆستن]] دەرکەوت، ناوی ڕەمزی «بن نیتای» بەکارھێنا، کە وتی: «جەوھەری ڕاستەقینەی ململانێکان بریتییە لە ڕەتکردنەوەی جێی داخی عەرەب بۆ قبووڵکردنی دەوڵەتی ئیسرائیل ... بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ عەرەبەکان دەستیان بەسەر کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززەدا گرتبوو، ئەگەر بڕیاردانی چارەنووس، وەک ئێستا دەیڵێن، جەوھەری ململانێکە بوایە، دەیانتوانی بە ئاسانی دەوڵەتێکی فەلەستینی دابمەزرێنن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Who is Ben Nitay, and why does he look so much like Binyamin Netanyahu?|سەردێڕ= أرشيف=http://web.archive.org/web/20241208172900/ أرشيف=2024-12-08}}</ref> و لە ساڵی ١٩٧٨ نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٨–١٩٨٠، پەیمانگەی جۆناتان نەتانیاھووی بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بەڕێوە برد،<ref>{{بیرخستەوەی ھەواڵ|مؤلف=Ynetnews|تاريخ=2012-02-10|عنوان=Prime Minister Benjamin Netanyahu|لغة=en|صحيفة=Ynetnews|سەردێڕ= https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4187902,00.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20230521143802/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4187902,00.html|سەردان=2023-05-21}}</ref> کە ڕێکخراوێکی ناحکومییە و تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە تیرۆر؛ پەیمانگاکە ژمارەیەک کۆنفرانسی نێونەتەوەییی ئەنجامدا کە سەرنجیان لەسەر تاوتوێکردنی تیرۆری نێونەتەوەیی بوو. و لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ نەتانیاھوو پایەی بەڕێوەبەری بەبازاڕکردنی لە کۆمپانیای ڕیم بۆ پیشەسازی لە قودس وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Warshaw|الأول=Shirley Anne|سەردێڕ= http://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|عنوان=The Co-Presidency of Bush and Cheney|تاريخ=2009-01-01|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-7118-4|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20230416023722/https://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|سەردان=2023-04-16}}</ref> لەم ماوەیەدا، نەتانیاھوو یەکەم پەیوەندییەکانی لەگەڵ زۆرێک لە ڕامیارانی ئیسرائیل ئەنجامدا، لەوانەش وەزیر [[مۆشێ ئارنز]]. ئارنز وەک جێگری سەرۆکی نێردەی باڵوێزخانەی ئیسرائیل لە واشینگتن دی سی دیاری کرد لە ماوەی کارکردنی وەک باڵوێز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە ئەو پایەیەی لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٤ لە ئەستۆ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> لە کاتی [[جەنگی لوبنانی ١٩٨٢]]، نەتانیاھوو بۆ خزمەتی یەدەگ لە سایێریت مەتکال بانگھێشت کرا بەڵام داوای لێخۆشبوونی لە خزمەتەکە کرد، و پێی باشتر بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بمێنێتەوە و وەک ئاخێوەر بەناوی ئیسرائیل کار بکات لە دوای ڕەخنە نێونەتەوەیییە توندەکانی جەنگەکە. ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە خستنەڕووی دۆزی ئیسرائیل بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە کاتی جەنگەکەدا و سیستمێکی پەیوەندییە گشتییەکانی زۆر کارامەی لە باڵوێزخانەی ئیسرائیل دامەزراند. لە نێوان ساڵانی ١٩٨٤–١٩٨٨، نەتانیاھوو پایەی باڵوێزی ئیسرائیلی لە نەتەوە یەکگرتووەکان وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Caspit|الأول=Ben|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=The Netanyahu Years|تاريخ=2017-07-11|بڵاوکەرەوە=Macmillan|لغة=en|isbn=978-1-250-08706-5|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122933/https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&amp;pg=PA57&amp;redir_esc=y|سەردان=2023-11-05|حالة المسار=live}}</ref> لەم ماوەیەدا نەتانیاھوو لە ژێر کاریگەریی حاخام [[مناحیم مەندل شنێرسۆن]]دا بوو کە لە ماوەی ھەشتاکاندا پەیوەندی لەگەڵدا دروست کردبوو، و ئاماژەی بەوە کردبوو کە شنێرسۆن «کاریگەرترین پیاوی سەردەمی ئێمەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Singer|الأول=David|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&pg=PA133&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=American Jewish Year Book 1998|تاريخ=1998|بڵاوکەرەوە=VNR AG|لغة=en|isbn=978-0-87495-113-4|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122952/https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&amp;pg=PA133&amp;redir_esc=y|سەردان=2023-11-05|حالة المسار=live}}</ref> جگە لەوەش، نەتانیاھوو بوو بە دۆستی [[فرێد ترامپ]]، باوکی سەرۆکی داھاتووی ئەمریکا [[دۆناڵد ترامپ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|صحيفة=Intelligencer|تاريخ=2016-06-01|مؤلف=Sherman|الأول=Gabriel|لغة=en|عنوان=Trump Is Considering a Pre-Convention Visit to Israel|تاريخ الوصول=2023-11-05|تاريخ أرشيف=5 نوفمبر 2023|سەردێڕ =https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20231105122252/https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html}}</ref> نەتانیاھوو پایەی نوێنەری ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (١٩٨٤–١٩٨٨) وەرگرت و جێگری سەرۆکی نێردەی دیپلۆماسی بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان (١٩٨٢–١٩٨٤). لە ساڵی ١٩٨٤، نەتانیاھوو ئەندامی یەکەم وەفدی ئیسرائیل بوو بۆ گفتوگۆ [[ستراتیژی|ستراتیژییەکانی]] ئەمریکا و ئیسرائیل. و جێگری وەزیری دەرەوە (١٩٨٨–١٩٩١) و جێگری وەزیر بوو لە [[دیوان (ڕوونکردنەوە)|دیوانی]] سەرۆک وەزیران (١٩٩١–١٩٩٢)، و ئەندام بوو لە وەفدی ئیسرائیل بۆ [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی ئاشتیی مەدرید]] لە ساڵی ١٩٩١ و بۆ گفتوگۆکانی ئاشتی لە واشینگتن کە دوای ئەم کۆنفرانسە ھاتن، و لە ساڵی ١٩٨٨ەوە ئەندامی [[کنێسێت]] بووە، و لە خولی ١٣ی [[کنێسێت]] (١٩٩٢–١٩٩٦)، ھەروەھا ئەندامی لیژنە پەرلەمانییەکانی دەرەوە و ئاسایش و [[دەستوور]] و [[یاسا]] و [[دادوەری]] بووە. == سەرۆکی ئۆپۆزیسیۆن (١٩٩٣–١٩٩٦) == نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل و پەیوەندی بە پارتی لێکودەوە کرد پێش ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٨، و لە ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکانی پارتی لێکود، نەتانیاھوو پلەی پێنجەمی لە پێڕستی پارتەکەدا بەدەستھێنا. دواتر وەک ئەندامی کنێسێت لە خولی دوازدەمدا ھەڵبژێردرا، و وەک جێگری وەزیری دەرەوە [[مۆشێ ئارنز]]، پاشان دەیڤد لێڤی دەستنیشانکرا. نەتانیاھوو و لێڤی ھاوکارییان نەکرد، و دواتر کێبڕکێی نێوانیان توندتر بوو. لە کاتی جەنگی کەنداو لە سەرەتای ساڵی ١٩٩١، نەتانیاھوو کە بە ڕەوانی بە ئینگلیزی قسەی دەکرد، وەک ئاخێوەری سەرەکی بەناوی ئیسرائیل لە چاوپێکەوتنە میدیایییەکان لە کەناڵی سی ئێن ئێن و دەزگاکانی تری ڕاگەیاندن دەرکەوت. لە کاتی [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١]] نەتانیاھوو ئەندامی وەفدی ئیسرائیل بوو بە سەرۆکایەتی ئیسحاق شامیر. دوای کۆنفرانسی مەدرید نەتانیاھوو وەک جێگری وەزیر لە نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-09|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> دوای شکستی پارتی لێکود لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٩٢، پارتی لێکود لە ساڵی ١٩٩٣ ھەڵبژاردنی سەرکردایەتی پارتەکەی ئەنجامدا، نەتانیاھوو سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەسەر [[بێنی بیگن]]، کوڕی سەرۆک وەزیرانی کۆچکردوو [[مناحیم بیجن|مناحیم بیگن]]، و [[دەیڤد لێڤی (ڕامیار)|دەیڤد لێڤی]] ڕامیاری دێریندا سەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu wins battle for leadership of Likud|سەردێڕ= https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|تاريخ الوصول=2023-11-20|صحيفة=The Independent|تاريخ=1993-03-26|لغة=en|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231013113355/https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|سەردان=2023-10-13}}</ref> (شارۆن لە سەرەتادا ھەوڵی سەرکردایەتی پارتی لێکودیشی دا، بەڵام زۆری نەخایاند پاشەکشەی کرد کاتێک دەرکەوت کە کەمترین پاڵپشتی بەدەستھێناوە). شامیر دوای ماوەیەکی کەم لە شکستی لێکود لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩٢ وازی لە ڕامیاری ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Yitzhak Shamir, Former Israeli Prime Minister, Dies at 96|سەردێڕ=yitzhak-shamir-former-prime-minister-of-israel-dies-at-96.html}}</ref> == سەرۆک وەزیران (١٩٩٦–١٩٩٩) == === یەکەم حکوومەتی نەتانیاھوو === {{وردەکاری|حکوومەتی بیست و حەوتەمی ئیسرائیل}} دوای وەرگرتنی سەرۆکایەتی [[لێکود|پارتی لێکود]] لە ساڵی ١٩٩٣، بنیامین نەتانیاھوو لە پایەی سەرۆک وەزیرانی [[ئیسرائیل|دەوڵەتی ئیسرائیل]] لە ئایاری ١٩٩٦ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی وەزیران کە لە ئیسرائیل ئەنجامدرا ھەڵبژێردرا، کە تێیدا بەسەر ڕکابەرەکەی [[شیمۆن پێرێس]] سەرکەوت. نەتانیاھوو وەک گەنجترین سەرۆک حکوومەت لە مێژووی دەوڵەتی ئیسرائیلدا سەرۆکایەتی وەزیرانی وەرگرت، لەگەڵ [[یاسر عەرەفات]] وتووێژی کرد لە وتووێژە بەناوبانگەکانی <small>وتووێژەکانی</small> '''[[ڕێککەوتنامەی وای ڕیڤەر|وای ڕیڤەر]]''' کە ھەندێک پێیان وایە ھەوڵی داوە ڕێگری لە ھەر پێشکەوتنێک بکات لە ڕەوتی وتووێژەکاندا بە پێچەوانەی سەرۆکایەتی وەزیرانی پێش خۆی و دوای خۆی، چونکە ئەو حکوومەتانە پێشکەوتنی بەرچاویان بەراورد بە سەردەمی ئەو بەدەستھێنابوو. سەردەمی ئەو بە ئارامییەکی ڕێژەیی جیا دەکرایەوە جگە لە ھەندێک کردەی خۆکوژی [[فەلەستین|فەلەستینی]] لە ناوخۆی [[ئیسرائیل]]. لە ساڵی ١٩٩٦ لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی [[قودس]] ڕێککەوت لەسەر بەردەوامبوون لە تونێلی دیواری ڕۆژاوای [[مزگەوتی ئەقسا|مزگەوتی ئەقسا]] کە بووە ھۆی ھەڵگیرسانی پڕووشکێکی [[فەلەستین]]ی کە ٣ ڕۆژی خایاند و لەو ماوەیەدا کوژراوان لە ھەردوو لایەنی [[فەلەستین|فەلەستینی]] و [[ئیسرائیل|ئیسرائیلی]] کەوتنەوە. و دوای شکستی لەسەر دەستی ڕکابەرەکەی [[ئیھود باراک]] لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٩ بۆ ماوەیەکی کاتی وازی لە کاری ڕامیاری ھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Benjamin Netanyahu}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسرائیل}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئیسرائیل]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:وەزیرانی دارایی ئیسرائیل]] 9o9f7d0pre0l0i9cv1utab02vwgatmh 1585740 1585739 2026-05-21T05:43:33Z 1silent scientist 51740 /* ژیانی پیشەییی پێشوەختەی */ 1585740 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''بێنیامین نێتانیاھوو''' ({{بە عیبری|בנימין נתניהו}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩ لە [[تێل ئاڤیڤ]]) سیاسەتوانێکی [[ئیسرائیل]]ییە<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/409922/Benjamin-Netanyahu</ref> کە لە ئێستادا وەک [[سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] کار دەکات. ئەو لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٦ ھەتا ٦ی تەممووزی ١٩٩٩ بۆ جاری یەکەم، ٣١ی ئازاری ٢٠٠٩ ھەتا ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بۆ جاری دووەم و ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەتا ئێستا بۆ جاری سێیەم پۆستی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە. نێتانیاھو سکرتێری گشتیی پارتی ڕاستڕەوی [[لیکوود]]ە.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/340938/Likud</ref><ref>https://www.likud.org.il/en/members-of-the-knesset/benjamin-netanyahu/benjamin-netanyahu-articles/836-statements-made-by-prime-minister-benjamin-netanyahu-and-us-secretary-of-defense-chuck-hagel</ref> ئەو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی لەدایکبووی وڵاتی ئیسرائیلە و ھەروەھا لە مێژووی ئەو وڵاتەدا زۆرترین ماوەی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Heller|یەکەم١=Aron|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Netanyahu makes history as Israel's longest-serving leader|ناونیشان=https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Williams|یەکەم١=Dan|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Bruised but driven, Netanyahu becomes Israel's longest-serving PM|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=Reuters}}</ref> == ژیاننامە == بێنیامین نێتانیاھوو لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، لە [[تێل ئەڤیڤ]] لە دایک و باوکێکی [[جوو]] لەدایک بوو. ئەو لە [[ئورشەلیم]] گەورە بووە و دواتر چووە [[فیلادێلفیا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. نێتانیاھوو لە ساڵی ١٩٦٧دا گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل، لە وڵاتەکەی چووە ناو [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل]] و لەوێدا خزمەتی کرد. دوای خزمەتی سەربازی و بەرزبوونەوەی پلەکانی، بووە کاپتنی گرووپی ھێزە تایبەتییەکانی ئیسرائیل.<ref>Heller, Jeffrey (31 March 2009). "[https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 Netanyahu sworn in as Israeli prime minister]". ''Reuters''. Archived from [https://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 the original] on 24 September 2015. Retrieved 10 March 2013.</ref> == ژیانی پیشەییی پێشوەختەی == نەتانیاھوو بۆ کارکردن وەک ڕاوێژکارێکی ئابووری لە [[گرووپی ڕاوێژکاریی بۆستن]] لە [[بۆستن]] ھەڵبژێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu's rhetoric brings same old message - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|سەردێڕ= https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=www.al-monitor.com|تاريخ=2014-09-30|مؤلف=York|الأول=Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu refers to a photograph as he addresses the 69th United Nations General Assembly at UN headquarters in New|لغة=en|مؤلف2=Sept. 29|مؤلف3=McDermid|الأول3=2014-REUTERS/Brendan|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231018144018/https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|سەردان=2023-10-18}}</ref> بۆیە لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٧٨ لە کۆمپانیاکەدا کاری کرد. لە ماوەی کارکردنیدا لە کۆمپانیاکە بوو بە ھاوکاری [[میت ڕۆمنی]]، کە پەیوەندییەکی کار و دۆستایەتی درێژخایەنی لەگەڵیدا دروست کرد. ڕۆمنی لەو کاتەدا نەتانیاھووی وەک «کەسایەتییەکی بەھێز کە خاوەن دیدگایەکی جیاوازە» وەسف کرد، و وتی: «دەتوانین بە کورتی قسە بکەین، ئێمە ئەزموونی ھاوبەش ئاڵوگۆڕ دەکەین و ڕوانگە و بنەمای ھاوشێوەمان ھەیە». لە ساڵی ١٩٧٨، نەتانیاھوو لە تەلەڤیزیۆنی ناوخۆییی [[بۆستن]] دەرکەوت، ناوی ڕەمزی «بن نیتای» بەکارھێنا، کە وتی: «جەوھەری ڕاستەقینەی ململانێکان بریتییە لە ڕەتکردنەوەی جێی داخی عەرەب بۆ قبووڵکردنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] ... بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ عەرەبەکان دەستیان بەسەر [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]]دا گرتبوو، ئەگەر بڕیاردانی چارەنووس، وەک ئێستا دەیڵێن، جەوھەری ململانێکە بوایە، دەیانتوانی بە ئاسانی دەوڵەتێکی فەلەستینی دابمەزرێنن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Who is Ben Nitay, and why does he look so much like Binyamin Netanyahu?|سەردێڕ= أرشيف=http://web.archive.org/web/20241208172900/ أرشيف=2024-12-08}}</ref> و لە ساڵی ١٩٧٨ نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٨–١٩٨٠، پەیمانگەی جۆناتان نەتانیاھووی بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بەڕێوە برد، کە ڕێکخراوێکی ناحکومییە و تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە تیرۆر؛ پەیمانگاکە ژمارەیەک کۆنفرانسی نێونەتەوەییی ئەنجامدا کە سەرنجیان لەسەر تاوتوێکردنی تیرۆری نێونەتەوەیی بوو. و لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ نەتانیاھوو پایەی بەڕێوەبەری بەبازاڕکردنی لە کۆمپانیای ڕیم بۆ پیشەسازی لە [[ئورشەلیم]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Warshaw|الأول=Shirley Anne|سەردێڕ= http://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|عنوان=The Co-Presidency of Bush and Cheney|تاريخ=2009-01-01|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-7118-4|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20230416023722/https://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|سەردان=2023-04-16}}</ref> لەم ماوەیەدا، نەتانیاھوو یەکەم پەیوەندییەکانی لەگەڵ زۆرێک لە [[ڕامیار]]انی ئیسرائیل ئەنجامدا، لەوانەش وەزیر [[مۆشێ ئارنز]]. ئارنز وەک جێگری سەرۆکی نێردەی باڵوێزخانەی ئیسرائیل لە واشینگتن دی سی دیاری کرد لە ماوەی کارکردنی وەک باڵوێز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە ئەو پایەیەی لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٤ لە ئەستۆ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> لە کاتی [[شەڕی لوبنان ١٩٨٢]]، نەتانیاھوو بۆ خزمەتی یەدەگ لە سایێریت مەتکال بانگھێشت کرا بەڵام داوای لێخۆشبوونی لە خزمەتەکە کرد، و پێی باشتر بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بمێنێتەوە و وەک ئاخێوەر بەناوی ئیسرائیل کار بکات لە دوای ڕەخنە نێونەتەوەیییە توندەکانی جەنگەکە. ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە خستنەڕووی دۆزی ئیسرائیل بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە کاتی جەنگەکەدا و سیستمێکی پەیوەندییە گشتییەکانی زۆر کارامەی لە باڵوێزخانەی ئیسرائیل دامەزراند. لە نێوان ساڵانی ١٩٨٤–١٩٨٨، نەتانیاھوو پایەی باڵوێزی ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Caspit|الأول=Ben|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=The Netanyahu Years|تاريخ=2017-07-11|بڵاوکەرەوە=Macmillan|لغة=en|isbn=978-1-250-08706-5|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122933/https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&amp;pg=PA57&amp;redir_esc=y|سەردان=2023-11-05|حالة المسار=live}}</ref> لەم ماوەیەدا نەتانیاھوو لە ژێر کاریگەریی حاخام [[مناحیم مەندل شنێرسۆن]]دا بوو کە لە ماوەی ھەشتاکاندا پەیوەندی لەگەڵدا دروست کردبوو، و ئاماژەی بەوە کردبوو کە شنێرسۆن «کاریگەرترین پیاوی سەردەمی ئێمەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Singer|الأول=David|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&pg=PA133&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=American Jewish Year Book 1998|تاريخ=1998|بڵاوکەرەوە=VNR AG|لغة=en|isbn=978-0-87495-113-4|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122952/https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&amp;pg=PA133&amp;redir_esc=y|سەردان=2023-11-05|حالة المسار=live}}</ref> جگە لەوەش، نەتانیاھوو بوو بە دۆستی [[فرێد ترامپ]]، باوکی سەرۆکی داھاتووی ئەمریکا [[دۆناڵد ترامپ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|صحيفة=Intelligencer|تاريخ=2016-06-01|مؤلف=Sherman|الأول=Gabriel|لغة=en|عنوان=Trump Is Considering a Pre-Convention Visit to Israel|تاريخ الوصول=2023-11-05|تاريخ أرشيف=5 نوفمبر 2023|سەردێڕ =https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20231105122252/https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html}}</ref> نەتانیاھوو پایەی نوێنەری ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (١٩٨٤–١٩٨٨) وەرگرت و جێگری سەرۆکی نێردەی دیپلۆماسی بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان (١٩٨٢–١٩٨٤). لە ساڵی ١٩٨٤، نەتانیاھوو ئەندامی یەکەم وەفدی ئیسرائیل بوو بۆ گفتوگۆ [[ستراتیژی|ستراتیژییەکانی]] [[ئەمریکا]] و ئیسرائیل. و جێگری وەزیری دەرەوە (١٩٨٨–١٩٩١) و جێگری وەزیر بوو لە [[دیوان (ڕوونکردنەوە)|دیوانی]] سەرۆک وەزیران (١٩٩١–١٩٩٢)، و ئەندام بوو لە وەفدی ئیسرائیل بۆ [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی ئاشتیی مەدرید]] لە ساڵی ١٩٩١ و بۆ گفتوگۆکانی ئاشتی لە واشینگتن کە دوای ئەم کۆنفرانسە ھاتن، و لە ساڵی ١٩٨٨ەوە ئەندامی کنێسێت بووە، و لە خولی ١٣ی [[کنێسێت]] (١٩٩٢–١٩٩٦)، ھەروەھا ئەندامی لیژنە پەرلەمانییەکانی دەرەوە و ئاسایش و [[دەستوور]] و [[یاسا]] و [[دادوەری]] بووە. == سەرۆکی ئۆپۆزیسیۆن (١٩٩٣–١٩٩٦) == نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل و پەیوەندی بە پارتی لێکودەوە کرد پێش ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٨، و لە ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکانی پارتی لێکود، نەتانیاھوو پلەی پێنجەمی لە پێڕستی پارتەکەدا بەدەستھێنا. دواتر وەک ئەندامی کنێسێت لە خولی دوازدەمدا ھەڵبژێردرا، و وەک جێگری وەزیری دەرەوە [[مۆشێ ئارنز]]، پاشان دەیڤد لێڤی دەستنیشانکرا. نەتانیاھوو و لێڤی ھاوکارییان نەکرد، و دواتر کێبڕکێی نێوانیان توندتر بوو. لە کاتی جەنگی کەنداو لە سەرەتای ساڵی ١٩٩١، نەتانیاھوو کە بە ڕەوانی بە ئینگلیزی قسەی دەکرد، وەک ئاخێوەری سەرەکی بەناوی ئیسرائیل لە چاوپێکەوتنە میدیایییەکان لە کەناڵی سی ئێن ئێن و دەزگاکانی تری ڕاگەیاندن دەرکەوت. لە کاتی [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١]] نەتانیاھوو ئەندامی وەفدی ئیسرائیل بوو بە سەرۆکایەتی ئیسحاق شامیر. دوای کۆنفرانسی مەدرید نەتانیاھوو وەک جێگری وەزیر لە نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-09|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> دوای شکستی پارتی لێکود لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٩٢، پارتی لێکود لە ساڵی ١٩٩٣ ھەڵبژاردنی سەرکردایەتی پارتەکەی ئەنجامدا، نەتانیاھوو سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەسەر [[بێنی بیگن]]، کوڕی سەرۆک وەزیرانی کۆچکردوو [[مناحیم بیجن|مناحیم بیگن]]، و [[دەیڤد لێڤی (ڕامیار)|دەیڤد لێڤی]] ڕامیاری دێریندا سەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu wins battle for leadership of Likud|سەردێڕ= https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|تاريخ الوصول=2023-11-20|صحيفة=The Independent|تاريخ=1993-03-26|لغة=en|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231013113355/https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|سەردان=2023-10-13}}</ref> (شارۆن لە سەرەتادا ھەوڵی سەرکردایەتی پارتی لێکودیشی دا، بەڵام زۆری نەخایاند پاشەکشەی کرد کاتێک دەرکەوت کە کەمترین پاڵپشتی بەدەستھێناوە). شامیر دوای ماوەیەکی کەم لە شکستی لێکود لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩٢ وازی لە ڕامیاری ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Yitzhak Shamir, Former Israeli Prime Minister, Dies at 96|سەردێڕ=yitzhak-shamir-former-prime-minister-of-israel-dies-at-96.html}}</ref> == سەرۆک وەزیران (١٩٩٦–١٩٩٩) == === یەکەم حکوومەتی نەتانیاھوو === {{وردەکاری|حکوومەتی بیست و حەوتەمی ئیسرائیل}} دوای وەرگرتنی سەرۆکایەتی [[لێکود|پارتی لێکود]] لە ساڵی ١٩٩٣، بنیامین نەتانیاھوو لە پایەی سەرۆک وەزیرانی [[ئیسرائیل|دەوڵەتی ئیسرائیل]] لە ئایاری ١٩٩٦ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی وەزیران کە لە ئیسرائیل ئەنجامدرا ھەڵبژێردرا، کە تێیدا بەسەر ڕکابەرەکەی [[شیمۆن پێرێس]] سەرکەوت. نەتانیاھوو وەک گەنجترین سەرۆک حکوومەت لە مێژووی دەوڵەتی ئیسرائیلدا سەرۆکایەتی وەزیرانی وەرگرت، لەگەڵ [[یاسر عەرەفات]] وتووێژی کرد لە وتووێژە بەناوبانگەکانی <small>وتووێژەکانی</small> '''[[ڕێککەوتنامەی وای ڕیڤەر|وای ڕیڤەر]]''' کە ھەندێک پێیان وایە ھەوڵی داوە ڕێگری لە ھەر پێشکەوتنێک بکات لە ڕەوتی وتووێژەکاندا بە پێچەوانەی سەرۆکایەتی وەزیرانی پێش خۆی و دوای خۆی، چونکە ئەو حکوومەتانە پێشکەوتنی بەرچاویان بەراورد بە سەردەمی ئەو بەدەستھێنابوو. سەردەمی ئەو بە ئارامییەکی ڕێژەیی جیا دەکرایەوە جگە لە ھەندێک کردەی خۆکوژی [[فەلەستین|فەلەستینی]] لە ناوخۆی [[ئیسرائیل]]. لە ساڵی ١٩٩٦ لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی [[قودس]] ڕێککەوت لەسەر بەردەوامبوون لە تونێلی دیواری ڕۆژاوای [[مزگەوتی ئەقسا|مزگەوتی ئەقسا]] کە بووە ھۆی ھەڵگیرسانی پڕووشکێکی [[فەلەستین]]ی کە ٣ ڕۆژی خایاند و لەو ماوەیەدا کوژراوان لە ھەردوو لایەنی [[فەلەستین|فەلەستینی]] و [[ئیسرائیل|ئیسرائیلی]] کەوتنەوە. و دوای شکستی لەسەر دەستی ڕکابەرەکەی [[ئیھود باراک]] لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٩ بۆ ماوەیەکی کاتی وازی لە کاری ڕامیاری ھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Benjamin Netanyahu}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسرائیل}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئیسرائیل]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:وەزیرانی دارایی ئیسرائیل]] lpx5hk3j2kbzve6ckdbxphwy1efaxgg 1585741 1585740 2026-05-21T05:44:25Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1585741 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''بێنیامین نێتانیاھوو''' ({{بە عیبری|בנימין נתניהו}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩ لە [[تێل ئاڤیڤ]]) سیاسەتوانێکی [[ئیسرائیل]]ییە<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/409922/Benjamin-Netanyahu</ref> کە لە ئێستادا وەک [[سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] کار دەکات. ئەو لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٦ ھەتا ٦ی تەممووزی ١٩٩٩ بۆ جاری یەکەم، ٣١ی ئازاری ٢٠٠٩ ھەتا ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بۆ جاری دووەم و ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەتا ئێستا بۆ جاری سێیەم پۆستی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە. نێتانیاھو سکرتێری گشتیی پارتی ڕاستڕەوی [[لیکوود]]ە.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/340938/Likud</ref><ref>https://www.likud.org.il/en/members-of-the-knesset/benjamin-netanyahu/benjamin-netanyahu-articles/836-statements-made-by-prime-minister-benjamin-netanyahu-and-us-secretary-of-defense-chuck-hagel</ref> ئەو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی لەدایکبووی وڵاتی ئیسرائیلە و ھەروەھا لە مێژووی ئەو وڵاتەدا زۆرترین ماوەی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Heller|یەکەم١=Aron|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Netanyahu makes history as Israel's longest-serving leader|ناونیشان=https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Williams|یەکەم١=Dan|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Bruised but driven, Netanyahu becomes Israel's longest-serving PM|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=Reuters}}</ref> == ژیاننامە == بێنیامین نێتانیاھوو لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، لە [[تێل ئەڤیڤ]] لە دایک و باوکێکی [[جوو]] لەدایک بوو. ئەو لە [[ئورشەلیم]] گەورە بووە و دواتر چووە [[فیلادێلفیا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. نێتانیاھوو لە ساڵی ١٩٦٧دا گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل، لە وڵاتەکەی چووە ناو [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل]] و لەوێدا خزمەتی کرد. دوای خزمەتی سەربازی و بەرزبوونەوەی پلەکانی، بووە کاپتنی گرووپی ھێزە تایبەتییەکانی ئیسرائیل.<ref>Heller, Jeffrey (31 March 2009). "[https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 Netanyahu sworn in as Israeli prime minister]". ''Reuters''. Archived from [https://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 the original] on 24 September 2015. Retrieved 10 March 2013.</ref> == ژیانی پیشەییی پێشوەختەی == نەتانیاھوو بۆ کارکردن وەک ڕاوێژکارێکی ئابووری لە [[گرووپی ڕاوێژکاریی بۆستن]] لە [[بۆستن]] ھەڵبژێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu's rhetoric brings same old message - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|سەردێڕ= https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=www.al-monitor.com|تاريخ=2014-09-30|مؤلف=York|الأول=Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu refers to a photograph as he addresses the 69th United Nations General Assembly at UN headquarters in New|لغة=en|مؤلف2=Sept. 29|مؤلف3=McDermid|الأول3=2014-REUTERS/Brendan|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231018144018/https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|سەردان=2023-10-18}}</ref> بۆیە لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٧٨ لە کۆمپانیاکەدا کاری کرد. لە ماوەی کارکردنیدا لە کۆمپانیاکە بوو بە ھاوکاری [[میت ڕۆمنی]]، کە پەیوەندییەکی کار و دۆستایەتی درێژخایەنی لەگەڵیدا دروست کرد. ڕۆمنی لەو کاتەدا نەتانیاھووی وەک «کەسایەتییەکی بەھێز کە خاوەن دیدگایەکی جیاوازە» وەسف کرد، و وتی: «دەتوانین بە کورتی قسە بکەین، ئێمە ئەزموونی ھاوبەش ئاڵوگۆڕ دەکەین و ڕوانگە و بنەمای ھاوشێوەمان ھەیە». لە ساڵی ١٩٧٨، نەتانیاھوو لە تەلەڤیزیۆنی ناوخۆییی [[بۆستن]] دەرکەوت، ناوی ڕەمزی «بن نیتای» بەکارھێنا، کە وتی: «جەوھەری ڕاستەقینەی ململانێکان بریتییە لە ڕەتکردنەوەی جێی داخی عەرەب بۆ قبووڵکردنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] ... بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ عەرەبەکان دەستیان بەسەر [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]]دا گرتبوو، ئەگەر بڕیاردانی چارەنووس، وەک ئێستا دەیڵێن، جەوھەری ململانێکە بوایە، دەیانتوانی بە ئاسانی دەوڵەتێکی فەلەستینی دابمەزرێنن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Who is Ben Nitay, and why does he look so much like Binyamin Netanyahu?|سەردێڕ= أرشيف=http://web.archive.org/web/20241208172900/ أرشيف=2024-12-08}}</ref> و لە ساڵی ١٩٧٨ نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٨–١٩٨٠، پەیمانگەی جۆناتان نەتانیاھووی بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بەڕێوە برد، کە ڕێکخراوێکی ناحکومییە و تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە تیرۆر؛ پەیمانگاکە ژمارەیەک کۆنفرانسی نێونەتەوەییی ئەنجامدا کە سەرنجیان لەسەر تاوتوێکردنی تیرۆری نێونەتەوەیی بوو. و لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ نەتانیاھوو پایەی بەڕێوەبەری بەبازاڕکردنی لە کۆمپانیای ڕیم بۆ پیشەسازی لە [[ئورشەلیم]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Warshaw|الأول=Shirley Anne|سەردێڕ= http://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|عنوان=The Co-Presidency of Bush and Cheney|تاريخ=2009-01-01|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-7118-4|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20230416023722/https://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|سەردان=2023-04-16}}</ref> لەم ماوەیەدا، نەتانیاھوو یەکەم پەیوەندییەکانی لەگەڵ زۆرێک لە [[ڕامیار]]انی ئیسرائیل ئەنجامدا، لەوانەش وەزیر [[مۆشێ ئارنز]]. ئارنز وەک جێگری سەرۆکی نێردەی باڵوێزخانەی ئیسرائیل لە واشینگتن دی سی دیاری کرد لە ماوەی کارکردنی وەک باڵوێز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە ئەو پایەیەی لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٤ لە ئەستۆ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> لە کاتی [[شەڕی لوبنان ١٩٨٢]]، نەتانیاھوو بۆ خزمەتی یەدەگ لە سایێریت مەتکال بانگھێشت کرا بەڵام داوای لێخۆشبوونی لە خزمەتەکە کرد، و پێی باشتر بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بمێنێتەوە و وەک ئاخێوەر بەناوی ئیسرائیل کار بکات لە دوای ڕەخنە نێونەتەوەیییە توندەکانی جەنگەکە. ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە خستنەڕووی دۆزی ئیسرائیل بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە کاتی جەنگەکەدا و سیستمێکی پەیوەندییە گشتییەکانی زۆر کارامەی لە باڵوێزخانەی ئیسرائیل دامەزراند. لە نێوان ساڵانی ١٩٨٤–١٩٨٨، نەتانیاھوو پایەی باڵوێزی ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Caspit|الأول=Ben|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=The Netanyahu Years|تاريخ=2017-07-11|بڵاوکەرەوە=Macmillan|لغة=en|isbn=978-1-250-08706-5|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122933/https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&amp;pg=PA57&amp;redir_esc=y|سەردان=2023-11-05|حالة المسار=live}}</ref> لەم ماوەیەدا نەتانیاھوو لە ژێر کاریگەریی حاخام [[مناحیم مەندل شنێرسۆن]]دا بوو کە لە ماوەی ھەشتاکاندا پەیوەندی لەگەڵدا دروست کردبوو، و ئاماژەی بەوە کردبوو کە شنێرسۆن «کاریگەرترین پیاوی سەردەمی ئێمەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Singer|الأول=David|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&pg=PA133&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=American Jewish Year Book 1998|تاريخ=1998|بڵاوکەرەوە=VNR AG|لغة=en|isbn=978-0-87495-113-4|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122952/https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&amp;pg=PA133&amp;redir_esc=y|سەردان=2023-11-05|حالة المسار=live}}</ref> جگە لەوەش، نەتانیاھوو بوو بە دۆستی [[فرێد ترامپ]]، باوکی سەرۆکی داھاتووی ئەمریکا [[دۆناڵد ترامپ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|صحيفة=Intelligencer|تاريخ=2016-06-01|مؤلف=Sherman|الأول=Gabriel|لغة=en|عنوان=Trump Is Considering a Pre-Convention Visit to Israel|تاريخ الوصول=2023-11-05|تاريخ أرشيف=5 نوفمبر 2023|سەردێڕ =https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20231105122252/https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html}}</ref> نەتانیاھوو پایەی نوێنەری ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (١٩٨٤–١٩٨٨) وەرگرت و جێگری سەرۆکی نێردەی دیپلۆماسی بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان (١٩٨٢–١٩٨٤). لە ساڵی ١٩٨٤، نەتانیاھوو ئەندامی یەکەم وەفدی ئیسرائیل بوو بۆ گفتوگۆ [[ستراتیژی|ستراتیژییەکانی]] [[ئەمریکا]] و ئیسرائیل. و جێگری وەزیری دەرەوە (١٩٨٨–١٩٩١) و جێگری وەزیر بوو لە [[دیوان (ڕوونکردنەوە)|دیوانی]] سەرۆک وەزیران (١٩٩١–١٩٩٢)، و ئەندام بوو لە وەفدی ئیسرائیل بۆ [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی ئاشتیی مەدرید]] لە ساڵی ١٩٩١ و بۆ گفتوگۆکانی ئاشتی لە واشینگتن کە دوای ئەم کۆنفرانسە ھاتن، و لە ساڵی ١٩٨٨ەوە ئەندامی کنێسێت بووە، و لە خولی ١٣ی [[کنێسێت]] (١٩٩٢–١٩٩٦)، ھەروەھا ئەندامی لیژنە پەرلەمانییەکانی دەرەوە و ئاسایش و [[دەستوور]] و [[یاسا]] و [[دادوەری]] بووە. == سەرۆکی ئۆپۆزیسیۆن (١٩٩٣–١٩٩٦) == نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل و پەیوەندی بە پارتی لێکودەوە کرد پێش ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٨، و لە ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکانی پارتی لێکود، نەتانیاھوو پلەی پێنجەمی لە پێڕستی پارتەکەدا بەدەستھێنا. دواتر وەک ئەندامی کنێسێت لە خولی دوازدەمدا ھەڵبژێردرا، و وەک جێگری وەزیری دەرەوە [[مۆشێ ئارنز]]، پاشان دەیڤد لێڤی دەستنیشانکرا. نەتانیاھوو و لێڤی ھاوکارییان نەکرد، و دواتر کێبڕکێی نێوانیان توندتر بوو. لە کاتی جەنگی کەنداو لە سەرەتای ساڵی ١٩٩١، نەتانیاھوو کە بە ڕەوانی بە ئینگلیزی قسەی دەکرد، وەک ئاخێوەری سەرەکی بەناوی ئیسرائیل لە چاوپێکەوتنە میدیایییەکان لە کەناڵی سی ئێن ئێن و دەزگاکانی تری ڕاگەیاندن دەرکەوت. لە کاتی [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١]] نەتانیاھوو ئەندامی وەفدی ئیسرائیل بوو بە سەرۆکایەتی ئیسحاق شامیر. دوای کۆنفرانسی مەدرید نەتانیاھوو وەک جێگری وەزیر لە نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-09|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> دوای شکستی پارتی لێکود لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٩٢، پارتی لێکود لە ساڵی ١٩٩٣ ھەڵبژاردنی سەرکردایەتی پارتەکەی ئەنجامدا، نەتانیاھوو سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەسەر [[بێنی بیگن]]، کوڕی سەرۆک وەزیرانی کۆچکردوو [[مناحیم بیجن|مناحیم بیگن]]، و [[دەیڤد لێڤی (ڕامیار)|دەیڤد لێڤی]] ڕامیاری دێریندا سەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu wins battle for leadership of Likud|سەردێڕ= https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|تاريخ الوصول=2023-11-20|صحيفة=The Independent|تاريخ=1993-03-26|لغة=en|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231013113355/https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|سەردان=2023-10-13}}</ref> (شارۆن لە سەرەتادا ھەوڵی سەرکردایەتی پارتی لێکودیشی دا، بەڵام زۆری نەخایاند پاشەکشەی کرد کاتێک دەرکەوت کە کەمترین پاڵپشتی بەدەستھێناوە). شامیر دوای ماوەیەکی کەم لە شکستی لێکود لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩٢ وازی لە ڕامیاری ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Yitzhak Shamir, Former Israeli Prime Minister, Dies at 96|سەردێڕ=yitzhak-shamir-former-prime-minister-of-israel-dies-at-96.html}}</ref> == سەرۆک وەزیران (١٩٩٦–١٩٩٩) == === یەکەم حکوومەتی نەتانیاھوو === {{وردەکاری|حکوومەتی بیست و حەوتەمی ئیسرائیل}} دوای وەرگرتنی سەرۆکایەتی [[لێکود|پارتی لێکود]] لە ساڵی ١٩٩٣، بنیامین نەتانیاھوو لە پایەی سەرۆک وەزیرانی [[ئیسرائیل|دەوڵەتی ئیسرائیل]] لە ئایاری ١٩٩٦ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی وەزیران کە لە ئیسرائیل ئەنجامدرا ھەڵبژێردرا، کە تێیدا بەسەر ڕکابەرەکەی [[شیمۆن پێرێس]] سەرکەوت. نەتانیاھوو وەک گەنجترین سەرۆک حکوومەت لە مێژووی دەوڵەتی ئیسرائیلدا سەرۆکایەتی وەزیرانی وەرگرت، لەگەڵ [[یاسر عەرەفات]] وتووێژی کرد لە وتووێژە بەناوبانگەکانی <small>وتووێژەکانی</small> '''[[ڕێککەوتنامەی وای ڕیڤەر|وای ڕیڤەر]]''' کە ھەندێک پێیان وایە ھەوڵی داوە ڕێگری لە ھەر پێشکەوتنێک بکات لە ڕەوتی وتووێژەکاندا بە پێچەوانەی سەرۆکایەتی وەزیرانی پێش خۆی و دوای خۆی، چونکە ئەو حکوومەتانە پێشکەوتنی بەرچاویان بەراورد بە سەردەمی ئەو بەدەستھێنابوو. سەردەمی ئەو بە ئارامییەکی ڕێژەیی جیا دەکرایەوە جگە لە ھەندێک کردەی خۆکوژی [[فەلەستین|فەلەستینی]] لە ناوخۆی [[ئیسرائیل]]. لە ساڵی ١٩٩٦ لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی [[قودس]] ڕێککەوت لەسەر بەردەوامبوون لە تونێلی دیواری ڕۆژاوای [[مزگەوتی ئەقسا|مزگەوتی ئەقسا]] کە بووە ھۆی ھەڵگیرسانی پڕووشکێکی [[فەلەستین]]ی کە ٣ ڕۆژی خایاند و لەو ماوەیەدا کوژراوان لە ھەردوو لایەنی [[فەلەستین|فەلەستینی]] و [[ئیسرائیل|ئیسرائیلی]] کەوتنەوە. و دوای شکستی لەسەر دەستی ڕکابەرەکەی [[ئیھود باراک]] لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٩ بۆ ماوەیەکی کاتی وازی لە کاری ڕامیاری ھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Benjamin Netanyahu}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسرائیل}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئیسرائیل]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:وەزیرانی دارایی ئیسرائیل]] t45boetjnx6i420bxd35pbktikc4e9i 0 38835 1585573 1584210 2026-05-20T12:21:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585573 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ئیمپراتۆریەتیی سلووکی'''<ref>''Oxford English Dictionary'', {{nowrap|1st ed}}. "Seleucid, ''n.'' and ''adj.''" Oxford University Press, 1911.</ref> دەوڵەتێکی یۆنانی بوو<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Niknami |یەکەم١=Kamal-Aldin |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FDTnDwAAQBAJ |سەردێڕ=Archaeology of Iran in the Historical Period |دوایین٢=Hozhabri |یەکەم٢=Ali |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Springer |ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣٠-٤١٧٧٦-٥|پەڕە=viii |وتەگێڕانەوە=Most of the Asiatic occupations of Alexander, Iran as the core of them, were given to Seleucus I at first. Thus, Iran came under the ruling of the Seleucid. The Seleucid was a Greek state that commanded Western Asia between 312 and 64 BC. The Seleucid Empire was founded by Seleucus I.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eckstein |یەکەم=Arthur M. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=magwDwAAQBAJ |سەردێڕ=Mediterranean Anarchy, Interstate War, and the Rise of Rome |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=University of California Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٥٩٩٢-٨|پەڕەکان=١٠٦|وتەگێڕانەوە=By 201–200 it appeared that the old structure would be replaced by a expansion in the power of two already formidable Greek states–Antigonid Macedon and the Seleucid Empire–or perhaps even that one of these two formidable powers would emerge the sole victor.}}</ref> لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]] لە ماوەی [[سەردەمی ھێلینیستی]]دا. لە ساڵی ٣١٢ پێش زایین لەلایەن ژەنەڕاڵی مەقدۆنی [[سێلووکۆسی یەکەمی نیکاتۆر]]ەوە دامەزرا، بەدوای دابەشبوونی [[ئیمپراتۆریەتیی مەقدۆنی]] کە لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]]ەوە دامەزرابوو،<ref name="Jones, Kenneth Raymond 2006 174">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones |یەکەم=Kenneth Raymond |سەردێڕ=Provincial reactions to Roman imperialism: the aftermath of the Jewish revolt, A.D. 66–70, Parts 66–70 |بڵاوکەرەوە=University of California, Berkeley |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٤٢-٨٢٤٧٣-٩|پەڕە=١٧٤|وتەگێڕانەوە=... and the Greeks, or at least the Greco-Macedonian Seleucid Empire, replace the Persians as the Easterners.}}</ref><ref name="Society for the Promotion of Hellenic Studies (London) 1993 211">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Society for the Promotion of Hellenic Studies (London, England) |سەردێڕ=The Journal of Hellenic studies, Volumes 113–114 |بڵاوکەرەوە=Society for the Promotion of Hellenic Studies |ساڵ=١٩٩٣|پەڕە=٢١١|وتەگێڕانەوە=The Seleucid kingdom has traditionally been regarded as basically a Greco-Macedonian state and its rulers thought of as successors to Alexander.}}</ref><ref name="Baskin, Judith R.; Seeskin, Kenneth 2010 37">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baskin |یەکەم=Judith R. |سەردێڕ=The Cambridge Guide to Jewish History, Religion, and Culture |دوایین٢=Seeskin |یەکەم٢=Kenneth |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٨٩٧٤-٨|پەڕە=٣٧|وتەگێڕانەوە=The wars between the two most prominent Greek dynasties, the Ptolemies of Egypt and the Seleucids of Syria, unalterably change the history of the land of Israel...As a result the land of Israel became part of the empire of the Syrian Greek Seleucids.}}</ref><ref name="Glubb, Sir John Bagot 1967 34">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Glubb |یەکەم=John Bagot |سەردێڕ=Syria, Lebanon, Jordan |بڵاوکەرەوە=Thames & Hudson |ساڵ=١٩٦٧|پەڕە=٣٤|oclc=٥٨٥٩٣٩|وتەگێڕانەوە=In addition to the court and the army, Syrian cities were full of Greek businessmen, many of them pure Greeks from Greece. The senior posts in the civil service were also held by Greeks. Although the Ptolemies and the Seleucids were perpetual rivals, both dynasties were Greek and ruled by means of Greek officials and Greek soldiers. Both governments made great efforts to attract immigrants from Greece, thereby adding yet another racial element to the population.}}</ref> و لەلایەن بنەماڵەی سێلووکییەوە فەرمانڕەوایی دەکرا تا کاتی لکاندنی بە کۆماری ڕۆمەوە لەژێر دەستی پۆمپێی لە ساڵی ٦٣ پێش زایین. دواتر لە وەرگرتنی ناوچەکانی [[مێزۆپۆتامیا]]ی [[بابل]] و [[ئاشوور]] لە ٣٢١ پێش زایین، سێلووکۆسی یەکەم دەستی کرد بە فراوانکردنی دەسەڵاتەکانی بۆ ئەوەی ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی نزیک]] بگرێتەوە کە [[عێراق]]، [[ئێران]]، [[ئەفغانستان]]، [[سووریا]] و [[لوبنان]]ی مۆدێرن دەگرێتەوە، کە ھەموویان لەژێر کۆنتڕۆڵی مەقدۆنییەکاندا بوون دوای ڕووخانی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەخمەنی]] پێشوو. لە لووتکەی ئیمپراتۆریەتیی سلووکیدا، لە خاکێک پێکھاتبوو کە [[ئەنادۆڵ]]، [[فارس]]، [[شام]]، مێزۆپۆتامیا و ئەوەی ئێستا [[کووەیت]]، ئەفغانستان و بەشێک لە [[تورکمانستان]]ی مۆدێرنە، دەگرتەوە. ئیمپراتۆریەتیی سلووکی ناوەندێکی سەرەکیی کلتووری ھێلینی بوو. دابونەرێت و زمانی یۆنانی ئیمتیازیان پێدرابوو؛ جۆرە جیاوازەکانی نەریتە ناوخۆیییەکان بە گشتی لێبووردەیییان بەرامبەر کرابوو، لە کاتێکدا نوخبەیەکی یۆنانی شارنشین چینە ڕامیارییە باڵادەستەکەیان پێکھێنابوو و بەھۆی کۆچی بەردەوام لە یۆنانەوە بەھێزتر کرابوون.<ref name="Glubb, Sir John Bagot 1967 34" /><ref name="Steven C. Hause, William S. Maltby 2004 76">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Steven C. |دوایین=Hause |ناونیشان=https://archive.org/details/westerncivilizat0000haus |سەردێڕ=Western civilization: a history of European society |یەکەم٢=William S. |دوایین٢=Maltby |بڵاوکەرەوە=Thomson Wadsworth |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٣٤-٦٢١٦٤-٣|پەڕە=[https://archive.org/details/westerncivilizat٠٠٠٠haus/page/٧٦ ٧٦]|وتەگێڕانەوە=The Greco-Macedonian Elite. The Seleucids respected the cultural and religious sensibilities of their subjects but preferred to rely on Greek or Macedonian soldiers and administrators for the day-to-day business of governing. The Greek population of the cities, reinforced until the second century BC by immigration from Greece, formed a dominant, although not especially cohesive, elite. |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref><ref name="Victor, Royce M. 2010 55">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Victor |یەکەم=Royce M. |سەردێڕ=Colonial education and class formation in early Judaism: a postcolonial reading |بڵاوکەرەوە=Continuum |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٦٧-٢٤٧١٩-٣|پەڕە=٥٥|وتەگێڕانەوە=Like other Hellenistic kings, the Seleucids ruled with the help of their "friends" and a Greco-Macedonian elite class separate from the native populations whom they governed.}}</ref> ناوچەکانی ڕۆژاوای ئیمپراتۆریەتەکە [[جەنگەکانی سووریا|چەندین جار کێشەیان لەسەر بوو]] لەگەڵ [[میسری بەتلیمۆسی]]—دەوڵەتێکی ھێلینی ڕکابەر. بەرەو ڕۆژھەڵات، [[جەنگی سێلووکی-ماوریا|ململانێ]] لەگەڵ فەرمانڕەوای ھیندی [[چاندرەگووپتە ماوریا]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی ماوریا]] لە ٣٠٥ پێش زایین بووە ھۆی ھاوپەیمانییەکی ڕامیاری و وازھێنان لەو ناوچانەی لەلایەن ئەسکەندەرەوە لە درێژایی [[ڕووباری ئیندوس]]، لە ڕۆژھەڵاتی [[بەکتەریا]] داگیرکرابوون. لە سەرەتای سەدەی دووەمی پێش زایین، [[ئەنتیۆخۆسی سێیەمی مەزن]] ھەوڵی دا [[جەنگی ڕۆم-سێلووکی|دەسەڵات]] و شکۆی سێلووکی پەرە پێ بدات بۆ ناو [[یۆنانی ھێلینی]]، بەڵام ھەوڵەکانی [[جەنگی مەگنیسیا|پەکخران]] لەلایەن کۆماری ڕۆم و ھاوپەیمانە یۆنانییەکانی. سێلووکییەکان ناچار کران قەرەبووی تێچووی جەنگ بدەنەوە و ناچار بوون دەستبەرداری داواکارییە خاکی و ناوچەیییەکانی ڕۆژاوای [[چیاکانی تۆرۆس]] بن لە باشووری ئەنادۆڵ، کە نیشانەی داڕمانی پلەبەپلەی ئیمپراتۆریەتەکەیان بوو. [[میتریداتسی یەکەمی ئەشکانی]] زۆربەی زەوییە ڕۆژھەڵاتییەکانی ماوەی ئیمپراتۆریەتیی سێلووکی لە ناوەڕاستی سەدەی دووەمی پێش زایین داگیر کرد، لەوانە ئاشوور و ئەوەی پێشتر بابل بوو، لە کاتێکدا [[شانشینی یۆنانی-بەکتەری]] سەربەخۆ لە باکووری ڕۆژھەڵات بەردەوام بوو لە گەشەکردن. پاشاکانی سێلووکی دوای ئەوە کەمکرانەوە بۆ دەوڵەتێکی پاشماوە لە سووریا دوای جەنگێکی ناوخۆیی، تا داگیرکردنیان لەلایەن [[تیگرانی مەزن]]ی [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|ئەرمەنستان]] لە ٨٣ پێش زایین، و لە کۆتاییدا ڕووخانیان لەلایەن ژەنەڕاڵی ڕۆمانی [[پۆمپێی]] لە ٦٣ پێش زایین. == ناو == سەرچاوە ھاوچەرخەکان، وەک فەرمانێکی دڵسۆزانە بۆ ڕێزلێنان لە ئەنتیۆخۆسی یەکەم لە [[ئیلیۆم (ئیپیرۆس)|ئیلیۆم]]ەوە، بە زمانی یۆنانی دەوڵەتی سێلووکی ھەم وەک ئیمپراتۆریەتێک ({{lang|grc|ἀρχή}}، {{transliteration|grc|archḗ}}) و ھەم وەک شانشینێک ({{lang|grc|βασιλεία}}، {{transliteration|grc|basileía}}) پێناسە دەکەن. بە ھەمان شێوە، فەرمانڕەواکانی سێلووکی لە بابل بە پاشا وەسف دەکران.{{sfn|Sherwin-White|Kuhrt|1993|p=40}} فەرمانڕەواکان خۆیان وەک سەر بە ھیچ خاک یان گەلێکی تایبەت وەسف نەدەکرد، بەڵام لە دەسپێکی سەدەی دووەمی پێش زایینەوە، نووسەرە کۆنەکان وەک «پاشاکانی سووریا»، «پاشاکانی سووریا یان پاشای سوورییەکان»، «ئەو پاشایانەی لە سێلووکۆس نیکاتۆرەوە ھاتوون»، «پاشاکانی ئاسیا»، و ناوەکانی تر ناویان دەبردن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nigel Wilson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8pXhAQAAQBAJ&pg=PA652 |سەردێڕ=Encyclopedia of Ancient Greece |ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨١١٣٦٧٨٨٠٠٠|پەڕە=٦٥٢|بڵاوکەرەوە=Routledge}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ژیاننامە|ئێران|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|تورکیا|وڵاتەکان|سووریا|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Seleucids}} [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ٦٣ی پ.ز]] [[پۆل:مێژووی ئێران]] [[پۆل:مێژووی خەیبەر پەختوونخوا]] [[پۆل:مێژووی ئێرانی کەونار]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ١ەمی پ.ز]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٣١٢ی پ. ز]] [[پۆل:دامەزرانەکانی سەدەی ٤ەمی پ.ز]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ناوەڕاستی ئاسیا]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] qa2uw6gdj918pj2d0oxm9esv0t3kaq4 0 40690 1585768 1467446 2026-05-21T07:52:18Z 1silent scientist 51740 1585768 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاپا فرانسیس'''{{تێبینی|{{bulleted list| {{Langx|la|Franciscus}} | {{Langx|it|Francesco}} | {{Langx|es|Francisco}} }}}} (بە ناوی کاتی لەدایکبوونی '''خۆرخێ ماریۆ بێرگۆگلیۆ'''؛{{تێبینی|بە ئیسپانی بە {{IPA|es|ˈxoɾxe ˈmaɾjo βeɾˈɣoɣljo|}} و بە ئیتاڵی بە {{IPA|it|berˈɡɔʎʎo|}} دەخوێندرێتەوە.}} ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ – ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> لە ٢٠١٣ تا ٢٠٢٥ ڕێبەری [[کڵێسای کاتۆلیک]] و [[سەرۆکی دەوڵەت|سەرۆک]]ی [[ڤاتیکان]] بوو. لە [[عیساییەکان]]، [[ئەمریکاکان]] و [[نیوەگۆی باشوور]] یەکەم [[پاپا]] بوو، ھەروەھا دوای [[پاپا گریگۆریی سێیەم]]ی [[سوورییەکان]] لە سەدەی ھەشتەم یەکەم پاپا بووە کە لە دەرەوەی ئەورووپا لەدایک یان گەورە بووە. خۆرخێ لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ لە [[بوێنس ئایریس]]ی پایتەختی [[ئەرژەنتین]] لەدایک بوو.<ref name="directory">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Direttorju Ekklezjastiku 2016|ناونیشان=http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=The Church in Malta|زمان=mt, en|پەڕەکان=١–٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161122212612/http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فرانسیس یەکەمین کەسایەتیی کریستیانی [[ئەمریکای لاتینی]] بوو کە وەک ڕێبەری کاتۆلیکەکانی جیھان ھەڵبژێردرا. ئەو لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٣ وەک پاپای ڤاتیکان ھەڵبژێردرا و جێگەی [[پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم]]ی گرتەوە کە ناوبراو لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٣ دەستی لە کار کێشابووە، ئەمەش دوای ئەوەی سێ جار لەسەر یەک نشووستی ھێنا بۆ بوون بە پاپای ڤاتیکان. فرانسیس خاوەن پلەی ماستەر لە بواری فەلسەفە و [[خواناسی]] و ھەروەھا ماستەری زانستی کیمیا لە زانکۆی بوێنس ئایریسی ئەرژەنتیندا بوو.{{ژێدەر پێویستە}} == ژیان == پاپا فرەنسیس بە ناوی خۆرخی ماریۆ بێرگۆلیۆ لەدایکبووە،<ref>[http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html College of Cardinals Biographical notes] ({{WebCite|http://www.webcitation.org/6F64X6eRg}}) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730181542/http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html |date=30 يوليو 2017}}</ref> لە [[بوێنس ئایریس]] لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦،<ref name="directory">{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Direttorju Ekklezjastiku 2016|سەردێڕ=http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|تاريخ=30 June 2016|ناشر=The Church in Malta|لغة=mt, en|صفحات=1–2|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20161122212612/http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|تاريخ أرشيف=22 November 2016}}</ref> لە ماریۆ خۆسێ بێرگۆلیۆ و ڕیجینا سیڤۆری ماریا لە خێزانێک کە لە پێنج منداڵ پێکھاتبوو، ئەو لە ھەر چوار خوشک و براکەی گەورەتر بوو،<ref name=Garrido>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|الأخير=Garrido|الأول=J.|عنوان=Vida y trayectoria de Bergoglio en seis capítulos|سەردێڕ=http://diario.latercera.com/2013/03/16/01/contenido/reportajes/25-132222-9-vida-y-trayectoria-de-bergoglio-en-seis-capitulos.shtml|تاريخ الوصول=24 March 2013|ناشر=La Tercera|تاريخ=16 March 2013|لغة=es|تاريخ أرشيف=20 March 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130320040835/http://diario.latercera.com/2013/03/16/01/contenido/reportajes/25-132222-9-vida-y-trayectoria-de-bergoglio-en-seis-capitulos.shtml}}</ref> باوکی ژمێریارێکی کۆچبەر بوو لە ئیتاڵیاوە، بەڵام دایکی لە بوێنس ئایریس لە ئەرژەنتین لەدایکبووە بەڵام ئەویش لە بنەچەیەکی [[جەنەوا|ئیتاڵیی جەنەوایی]] بوو.<ref>[https://elaph.com/Web/news/2013/3/799224.html البابا فرنسيس، الكرادلة استدعوني من آخر أصقاع الأرض]، إيلاف، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404103459/http://elaph.com/Web/news/2013/3/799224.html |date=04 أبريل 2016}}</ref><ref>[https://arabic.euronews.com/2013/03/18/pope-s-family-origins-in-a-small-italian-village زيارة إلى قرية أجداد البابا]، أخبار أوربوا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024023551/http://arabic.euronews.com/2013/03/18/pope-s-family-origins-in-a-small-italian-village |date=24 أكتوبر 2016}}</ref> بە گوێرەی لێدوانێکی خوشکی پاپا، ھۆکاری سەرەکیی کۆچکردن لە ئیتاڵیاوە بۆ [[ئەرژەنتین]] ڕاکردن بوو لە [[فاشیزم|سیستمی فاشیست]] کە بەسەر [[ئیتاڵیا]]دا زاڵ بوو؛<ref>[https://arabic.euronews.com/tag/pope-francis البابا فرنسيس]، أخبار أوروبا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171214221041/http://arabic.euronews.com/tag/pope-francis |date=14 ديسمبر 2017}}</ref> خوشکی پاپا کە ناوی ماریا ئیلینایە تەنیا کەسی خێزانی پاپایە کە لە ژیاندا مابێت.<ref>[https://arabic.euronews.com/2013/03/19/sister-remembers-pope-when-they-were-young شقيقة البابا تعترف]، أخبار أوروبا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024023410/http://arabic.euronews.com/2013/03/19/sister-remembers-pope-when-they-were-young |date=24 أكتوبر 2016}}</ref> باوکی لە ھێڵی ئاسن کاری دەکرد بەڵام دایکی کابان بوو.<ref name="guardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rice-Oxley|الأول=Mark|ناونیشان=Pope Francis: the humble pontiff with practical approach to poverty|سەردێڕ=https://www.theguardian.com/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty|تاريخ الوصول=13 March 2013|صحيفة=The Guardian (UK)|تاريخ=13 March 2013| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20130725211736/http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty | تاريخ أرشيف = 25 يوليو 2013}}</ref> لە ماوەی مێردمنداڵیی پێشوەختەیدا پاپا توووشی ھەوکردنی سیی تووند بوو بەھۆی گواستنەوەی نەخۆشییەوە، کە دواتر کاریگەریی لەسەر تەندروستیی دەبێت و دەبێتە ھۆی لادانی سیی ڕاستی کاتێک قەشە بووە. لە منداڵی و گەنجییەوە، پاپا بە خولیای بۆ فیلم، و مۆسیقای فۆلکلۆری لە ئەرژەنتین و ئۆروگوای، و سەمای [[تانگۆ]]، و شوێنکەوتنی [[تۆپی پێ]]، و حەزی لە ھاندانی ناسراوە،<ref>[https://arabic.rt.com/news/610193-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7_%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%B3_%D8%B4%D8%AE%D8%B5_%D8%AC%D8%AF%D9%8A_%D9%88%D9%8A%D9%87%D9%88%D9%89_%D9%83%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%BA%D9%88/ البابا فرنسيس شخص جدي ويهوى كرة القدم]، روسيا اليوم، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130704233751/http://arabic.rt.com/news/610193-البابا_فرنسيس_شخص_جدي_ويهوى_كرة_القدم_والتانغو/ |date=07 2يناير3 }}</ref> بەتایبەت [[یانەی بارسێلۆنا]].<ref>[https://www.news.alkhabarnow.net/41173/2013/03/14/ البابا يعشق كرة القدم]، الخبر، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120010312/https://www.alkhabarnow.net/news/41173/2013/03/14/ |date=20 نوفمبر 2016}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-10-13|bot=JarBot}}</ref><ref>[https://www.alarab.com/Article/521059 راهبة: البابا كان شقيًا في الصغر، ومن مشجعي ميسي]، العرب نت، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602065359/http://www.alarab.net/Article/521059 |date=02 يونيو 2013}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-08-02|bot=JarBot}}</ref> پاپا خوێندنی سەرەتاییی لە خوێندنگەیەکی باوکانی سالیزیان لە یەکێک لە گەڕەکەکانی دەوروبەری بوێنس ئایریس وەرگرت، بەڵام خوێندنگەی ئامادەیییەکەی تایبەت بوو بە تەکنیکە کیمیایییەکان، و درێژەی بە خوێندنی زانکۆ دا و پلەی ماستەری لە [[کیمیا]] لە [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] بەدەستھێنا،<ref>[https://zenit.org/ar/articles/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%D9%8I-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B1 من هو البابا فرنسيس]، وكالة زينت، 9 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520125151/http://www.zenit.org/ar/articles/من-هو-البابا-الجديد-باختصار |date=05 2يناير3 }} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-10-13|bot=JarBot}}</ref><ref>[http://www.alwasatnews.com/news/746807.html البابا فرنسيس]، صحيفة الوسط، 9 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150918172048/http://www.alwasatnews.com/3842/news/read/746807/1.html |date=18 سبتمبر 2015}}</ref> و بۆ ماوەی سێ ساڵ لە بواری پسپۆڕییەکەیدا لە یەکێک لە تاقیگەکان لە پایتەختی ئەرژەنتین کاری کرد. ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کاتێکی دواتردا بڕوانامەی خوێندنی باڵای لە کیمیادا لە [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] بەدەستھێناوە، بەڵام لە تۆماری فەرمیی ژیانیدا کە ڤاتیکان بڵاوی کردووەتەوە ناوی [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] نەھێنراوە. لە گەنجییەوە پاپا لەگەڵ [[مەسیحییەتی ڕۆژھەڵات|ڕێوڕەسمە ڕۆژھەڵاتییەکان]] تێکەڵ بووە، لە ڕێگەی دۆستایەتییەک کە لەگەڵ یەکێک لەو قەشانەی کە پەیڕەوی لە ڕێوڕەسمی بیزەنتییان دەکرد کۆی کردنەوە.<ref>[http://coptcatholic.net/section.php?hash=aWQ9OTYx البابا يزور مجمع الكنائس الشرقية]، كنيسة الإسكندرية الكاثوليكية، 9 أبريل 2013. {{وصلة مكسورة|تاريخ= مايو 2019 |bot=JarBot}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406063718/http://coptcatholic.net/section.php?hash=aWQ9OTYx |date=6 أبريل 2020}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Franciscus}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئایین|مەسیحییەت|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین|ڤاتیکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:پاپا فرانسیس]] [[پۆل:ئارجەنتینییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مرۆڤدۆستانی مەسیحی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] k5gbj67soqhy5cp4flmp5t9mqhemyt7 1585769 1585768 2026-05-21T07:52:43Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1585769 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاپا فرانسیس'''{{تێبینی|{{bulleted list| {{Langx|la|Franciscus}} | {{Langx|it|Francesco}} | {{Langx|es|Francisco}} }}}} (بە ناوی کاتی لەدایکبوونی '''خۆرخێ ماریۆ بێرگۆگلیۆ'''؛{{تێبینی|بە ئیسپانی بە {{IPA|es|ˈxoɾxe ˈmaɾjo βeɾˈɣoɣljo|}} و بە ئیتاڵی بە {{IPA|it|berˈɡɔʎʎo|}} دەخوێندرێتەوە.}} ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ – ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> لە ٢٠١٣ تا ٢٠٢٥ ڕێبەری [[کڵێسای کاتۆلیک]] و [[سەرۆکی دەوڵەت|سەرۆک]]ی [[ڤاتیکان]] بوو. لە [[عیساییەکان]]، [[ئەمریکاکان]] و [[نیوەگۆی باشوور]] یەکەم [[پاپا]] بوو، ھەروەھا دوای [[پاپا گریگۆریی سێیەم]]ی [[سوورییەکان]] لە سەدەی ھەشتەم یەکەم پاپا بووە کە لە دەرەوەی ئەورووپا لەدایک یان گەورە بووە. خۆرخێ لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ لە [[بوێنس ئایریس]]ی پایتەختی [[ئەرژەنتین]] لەدایک بوو.<ref name="directory">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Direttorju Ekklezjastiku 2016|ناونیشان=http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=The Church in Malta|زمان=mt, en|پەڕەکان=١–٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161122212612/http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فرانسیس یەکەمین کەسایەتیی کریستیانی [[ئەمریکای لاتینی]] بوو کە وەک ڕێبەری کاتۆلیکەکانی جیھان ھەڵبژێردرا. ئەو لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٣ وەک پاپای ڤاتیکان ھەڵبژێردرا و جێگەی [[پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم]]ی گرتەوە کە ناوبراو لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٣ دەستی لە کار کێشابووە، ئەمەش دوای ئەوەی سێ جار لەسەر یەک نشووستی ھێنا بۆ بوون بە پاپای ڤاتیکان. فرانسیس خاوەن پلەی ماستەر لە بواری فەلسەفە و [[خواناسی]] و ھەروەھا ماستەری زانستی کیمیا لە زانکۆی بوێنس ئایریسی ئەرژەنتیندا بوو.{{ژێدەر پێویستە}} == ژیان == پاپا فرەنسیس بە ناوی خۆرخی ماریۆ بێرگۆلیۆ لەدایکبووە،<ref>[http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html College of Cardinals Biographical notes] ({{WebCite|http://www.webcitation.org/6F64X6eRg}}) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170730181542/http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html |date=30 يوليو 2017}}</ref> لە [[بوێنس ئایریس]] لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦،<ref name="directory">{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Direttorju Ekklezjastiku 2016|سەردێڕ=http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|تاريخ=30 June 2016|ناشر=The Church in Malta|لغة=mt, en|صفحات=1–2|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20161122212612/http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|تاريخ أرشيف=22 November 2016}}</ref> لە ماریۆ خۆسێ بێرگۆلیۆ و ڕیجینا سیڤۆری ماریا لە خێزانێک کە لە پێنج منداڵ پێکھاتبوو، ئەو لە ھەر چوار خوشک و براکەی گەورەتر بوو،<ref name=Garrido>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|الأخير=Garrido|الأول=J.|عنوان=Vida y trayectoria de Bergoglio en seis capítulos|سەردێڕ=http://diario.latercera.com/2013/03/16/01/contenido/reportajes/25-132222-9-vida-y-trayectoria-de-bergoglio-en-seis-capitulos.shtml|تاريخ الوصول=24 March 2013|ناشر=La Tercera|تاريخ=16 March 2013|لغة=es|تاريخ أرشيف=20 March 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130320040835/http://diario.latercera.com/2013/03/16/01/contenido/reportajes/25-132222-9-vida-y-trayectoria-de-bergoglio-en-seis-capitulos.shtml}}</ref> باوکی ژمێریارێکی کۆچبەر بوو لە ئیتاڵیاوە، بەڵام دایکی لە بوێنس ئایریس لە ئەرژەنتین لەدایکبووە بەڵام ئەویش لە بنەچەیەکی [[جەنەوا|ئیتاڵیی جەنەوایی]] بوو.<ref>[https://elaph.com/Web/news/2013/3/799224.html البابا فرنسيس، الكرادلة استدعوني من آخر أصقاع الأرض]، إيلاف، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404103459/http://elaph.com/Web/news/2013/3/799224.html |date=04 أبريل 2016}}</ref><ref>[https://arabic.euronews.com/2013/03/18/pope-s-family-origins-in-a-small-italian-village زيارة إلى قرية أجداد البابا]، أخبار أوربوا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024023551/http://arabic.euronews.com/2013/03/18/pope-s-family-origins-in-a-small-italian-village |date=24 أكتوبر 2016}}</ref> بە گوێرەی لێدوانێکی خوشکی پاپا، ھۆکاری سەرەکیی کۆچکردن لە ئیتاڵیاوە بۆ [[ئەرژەنتین]] ڕاکردن بوو لە [[فاشیزم|سیستمی فاشیست]] کە بەسەر [[ئیتاڵیا]]دا زاڵ بوو؛<ref>[https://arabic.euronews.com/tag/pope-francis البابا فرنسيس]، أخبار أوروبا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171214221041/http://arabic.euronews.com/tag/pope-francis |date=14 ديسمبر 2017}}</ref> خوشکی پاپا کە ناوی ماریا ئیلینایە تەنیا کەسی خێزانی پاپایە کە لە ژیاندا مابێت.<ref>[https://arabic.euronews.com/2013/03/19/sister-remembers-pope-when-they-were-young شقيقة البابا تعترف]، أخبار أوروبا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024023410/http://arabic.euronews.com/2013/03/19/sister-remembers-pope-when-they-were-young |date=24 أكتوبر 2016}}</ref> باوکی لە ھێڵی ئاسن کاری دەکرد بەڵام دایکی کابان بوو.<ref name="guardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rice-Oxley|الأول=Mark|ناونیشان=Pope Francis: the humble pontiff with practical approach to poverty|سەردێڕ=https://www.theguardian.com/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty|تاريخ الوصول=13 March 2013|صحيفة=The Guardian (UK)|تاريخ=13 March 2013| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20130725211736/http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty | تاريخ أرشيف = 25 يوليو 2013}}</ref> لە ماوەی مێردمنداڵیی پێشوەختەیدا پاپا توووشی ھەوکردنی سیی تووند بوو بەھۆی گواستنەوەی نەخۆشییەوە، کە دواتر کاریگەریی لەسەر تەندروستیی دەبێت و دەبێتە ھۆی لادانی سیی ڕاستی کاتێک قەشە بووە. لە منداڵی و گەنجییەوە، پاپا بە خولیای بۆ فیلم، و مۆسیقای فۆلکلۆری لە ئەرژەنتین و ئۆروگوای، و سەمای [[تانگۆ]]، و شوێنکەوتنی [[تۆپی پێ]]، و حەزی لە ھاندانی ناسراوە،<ref>[https://arabic.rt.com/news/610193-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7_%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%B3_%D8%B4%D8%AE%D8%B5_%D8%AC%D8%AF%D9%8A_%D9%88%D9%8A%D9%87%D9%88%D9%89_%D9%83%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%BA%D9%88/ البابا فرنسيس شخص جدي ويهوى كرة القدم]، روسيا اليوم، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130704233751/http://arabic.rt.com/news/610193-البابا_فرنسيس_شخص_جدي_ويهوى_كرة_القدم_والتانغو/ |date=07 2يناير3 }}</ref> بەتایبەت [[یانەی بارسێلۆنا]].<ref>[https://www.news.alkhabarnow.net/41173/2013/03/14/ البابا يعشق كرة القدم]، الخبر، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120010312/https://www.alkhabarnow.net/news/41173/2013/03/14/ |date=20 نوفمبر 2016}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-10-13|bot=JarBot}}</ref><ref>[https://www.alarab.com/Article/521059 راهبة: البابا كان شقيًا في الصغر، ومن مشجعي ميسي]، العرب نت، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602065359/http://www.alarab.net/Article/521059 |date=02 يونيو 2013}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-08-02|bot=JarBot}}</ref> پاپا خوێندنی سەرەتاییی لە خوێندنگەیەکی باوکانی سالیزیان لە یەکێک لە گەڕەکەکانی دەوروبەری بوێنس ئایریس وەرگرت، بەڵام خوێندنگەی ئامادەیییەکەی تایبەت بوو بە تەکنیکە کیمیایییەکان، و درێژەی بە خوێندنی زانکۆ دا و پلەی ماستەری لە [[کیمیا]] لە [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] بەدەستھێنا،<ref>[https://zenit.org/ar/articles/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%D9%8I-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B1 من هو البابا فرنسيس]، وكالة زينت، 9 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520125151/http://www.zenit.org/ar/articles/من-هو-البابا-الجديد-باختصار |date=05 2يناير3 }} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-10-13|bot=JarBot}}</ref><ref>[http://www.alwasatnews.com/news/746807.html البابا فرنسيس]، صحيفة الوسط، 9 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150918172048/http://www.alwasatnews.com/3842/news/read/746807/1.html |date=18 سبتمبر 2015}}</ref> و بۆ ماوەی سێ ساڵ لە بواری پسپۆڕییەکەیدا لە یەکێک لە تاقیگەکان لە پایتەختی ئەرژەنتین کاری کرد. ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کاتێکی دواتردا بڕوانامەی خوێندنی باڵای لە کیمیادا لە [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] بەدەستھێناوە، بەڵام لە تۆماری فەرمیی ژیانیدا کە ڤاتیکان بڵاوی کردووەتەوە ناوی [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] نەھێنراوە. لە گەنجییەوە پاپا لەگەڵ [[مەسیحییەتی ڕۆژھەڵات|ڕێوڕەسمە ڕۆژھەڵاتییەکان]] تێکەڵ بووە، لە ڕێگەی دۆستایەتییەک کە لەگەڵ یەکێک لەو قەشانەی کە پەیڕەوی لە ڕێوڕەسمی بیزەنتییان دەکرد کۆی کردنەوە.<ref>[http://coptcatholic.net/section.php?hash=aWQ9OTYx البابا يزور مجمع الكنائس الشرقية]، كنيسة الإسكندرية الكاثوليكية، 9 أبريل 2013. {{وصلة مكسورة|تاريخ= مايو 2019 |bot=JarBot}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406063718/http://coptcatholic.net/section.php?hash=aWQ9OTYx |date=6 أبريل 2020}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Franciscus}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئایین|مەسیحییەت|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین|ڤاتیکان}} [[پۆل:پاپا فرانسیس]] [[پۆل:ئارجەنتینییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مرۆڤدۆستانی مەسیحی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] mi09ct1docdqfj281s7k4o8jhezjn58 1585829 1585769 2026-05-21T11:19:47Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585829 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاپا فرانسیس'''{{تێبینی|{{bulleted list| {{Langx|la|Franciscus}} | {{Langx|it|Francesco}} | {{Langx|es|Francisco}} }}}} (بە ناوی کاتی لەدایکبوونی '''خۆرخێ ماریۆ بێرگۆگلیۆ'''؛{{تێبینی|بە ئیسپانی بە {{IPA|es|ˈxoɾxe ˈmaɾjo βeɾˈɣoɣljo|}} و بە ئیتاڵی بە {{IPA|it|berˈɡɔʎʎo|}} دەخوێندرێتەوە.}} ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ – ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> لە ٢٠١٣ تا ٢٠٢٥ ڕێبەری [[کڵێسای کاتۆلیک]] و [[سەرۆکی دەوڵەت|سەرۆک]]ی [[ڤاتیکان]] بوو. لە [[عیساییەکان]]، [[ئەمریکاکان]] و [[نیوەگۆی باشوور]] یەکەم [[پاپا]] بوو، ھەروەھا دوای [[پاپا گریگۆریی سێیەم]]ی [[سوورییەکان]] لە سەدەی ھەشتەم یەکەم پاپا بووە کە لە دەرەوەی ئەورووپا لەدایک یان گەورە بووە. خۆرخێ لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦ لە [[بوێنس ئایریس]]ی پایتەختی [[ئەرژەنتین]] لەدایک بوو.<ref name="directory">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Direttorju Ekklezjastiku 2016|ناونیشان=http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=The Church in Malta|زمان=mt, en|پەڕەکان=١–٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161122212612/http://ms.maltadiocese.org/WEBSITE/2016/DIRETTORJU2016.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فرانسیس یەکەمین کەسایەتیی کریستیانی [[ئەمریکای لاتینی]] بوو کە وەک ڕێبەری کاتۆلیکەکانی جیھان ھەڵبژێردرا. ئەو لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٣ وەک پاپای ڤاتیکان ھەڵبژێردرا و جێگەی [[پاپا بێنێدیکتی شازدەیەم]]ی گرتەوە کە ناوبراو لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٣ دەستی لە کار کێشابووە، ئەمەش دوای ئەوەی سێ جار لەسەر یەک نشووستی ھێنا بۆ بوون بە پاپای ڤاتیکان. فرانسیس خاوەن پلەی ماستەر لە بواری فەلسەفە و [[خواناسی]] و ھەروەھا ماستەری زانستی کیمیا لە زانکۆی بوێنس ئایریسی ئەرژەنتیندا بوو.{{ژێدەر پێویستە}} == ژیان == پاپا فرەنسیس بە ناوی خۆرخی ماریۆ بێرگۆلیۆ لەدایکبووە،<ref>[http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/cardinali_biografie/cardinali_bio_bergoglio_jm_en.html College of Cardinals Biographical notes]()</ref> لە [[بوێنس ئایریس]] لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٦،<ref name="directory"/> لە ماریۆ خۆسێ بێرگۆلیۆ و ڕیجینا سیڤۆری ماریا لە خێزانێک کە لە پێنج منداڵ پێکھاتبوو، ئەو لە ھەر چوار خوشک و براکەی گەورەتر بوو،<ref name=Garrido>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|الأخير=Garrido|الأول=J.|عنوان=Vida y trayectoria de Bergoglio en seis capítulos|سەردێڕ=http://diario.latercera.com/2013/03/16/01/contenido/reportajes/25-132222-9-vida-y-trayectoria-de-bergoglio-en-seis-capitulos.shtml|تاريخ الوصول=24 March 2013|ناشر=La Tercera|تاريخ=16 March 2013|لغة=es|تاريخ أرشيف=20 March 2013|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20130320040835/http://diario.latercera.com/2013/03/16/01/contenido/reportajes/25-132222-9-vida-y-trayectoria-de-bergoglio-en-seis-capitulos.shtml}}</ref> باوکی ژمێریارێکی کۆچبەر بوو لە ئیتاڵیاوە، بەڵام دایکی لە بوێنس ئایریس لە ئەرژەنتین لەدایکبووە بەڵام ئەویش لە بنەچەیەکی [[جەنەوا|ئیتاڵیی جەنەوایی]] بوو.<ref>[https://elaph.com/Web/news/2013/3/799224.html البابا فرنسيس، الكرادلة استدعوني من آخر أصقاع الأرض]، إيلاف، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404103459/http://elaph.com/Web/news/2013/3/799224.html |date=04 أبريل 2016}}</ref><ref>[https://arabic.euronews.com/2013/03/18/pope-s-family-origins-in-a-small-italian-village زيارة إلى قرية أجداد البابا]، أخبار أوربوا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024023551/http://arabic.euronews.com/2013/03/18/pope-s-family-origins-in-a-small-italian-village |date=24 أكتوبر 2016}}</ref> بە گوێرەی لێدوانێکی خوشکی پاپا، ھۆکاری سەرەکیی کۆچکردن لە ئیتاڵیاوە بۆ [[ئەرژەنتین]] ڕاکردن بوو لە [[فاشیزم|سیستمی فاشیست]] کە بەسەر [[ئیتاڵیا]]دا زاڵ بوو؛<ref>[https://arabic.euronews.com/tag/pope-francis البابا فرنسيس]، أخبار أوروبا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171214221041/http://arabic.euronews.com/tag/pope-francis |date=14 ديسمبر 2017}}</ref> خوشکی پاپا کە ناوی ماریا ئیلینایە تەنیا کەسی خێزانی پاپایە کە لە ژیاندا مابێت.<ref>[https://arabic.euronews.com/2013/03/19/sister-remembers-pope-when-they-were-young شقيقة البابا تعترف]، أخبار أوروبا، 2 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024023410/http://arabic.euronews.com/2013/03/19/sister-remembers-pope-when-they-were-young |date=24 أكتوبر 2016}}</ref> باوکی لە ھێڵی ئاسن کاری دەکرد بەڵام دایکی کابان بوو.<ref name="guardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rice-Oxley|الأول=Mark|ناونیشان=Pope Francis: the humble pontiff with practical approach to poverty|سەردێڕ=https://www.theguardian.com/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty|تاريخ الوصول=13 March 2013|صحيفة=The Guardian (UK)|تاريخ=13 March 2013| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20130725211736/http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/13/jorge-mario-bergoglio-pope-poverty | تاريخ أرشيف = 25 يوليو 2013}}</ref> لە ماوەی مێردمنداڵیی پێشوەختەیدا پاپا توووشی ھەوکردنی سیی تووند بوو بەھۆی گواستنەوەی نەخۆشییەوە، کە دواتر کاریگەریی لەسەر تەندروستیی دەبێت و دەبێتە ھۆی لادانی سیی ڕاستی کاتێک قەشە بووە. لە منداڵی و گەنجییەوە، پاپا بە خولیای بۆ فیلم، و مۆسیقای فۆلکلۆری لە ئەرژەنتین و ئۆروگوای، و سەمای [[تانگۆ]]، و شوێنکەوتنی [[تۆپی پێ]]، و حەزی لە ھاندانی ناسراوە،<ref>[https://arabic.rt.com/news/610193-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7_%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%B3_%D8%B4%D8%AE%D8%B5_%D8%AC%D8%AF%D9%8A_%D9%88%D9%8A%D9%87%D9%88%D9%89_%D9%83%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D9%85_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%BA%D9%88/ البابا فرنسيس شخص جدي ويهوى كرة القدم]، روسيا اليوم، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130704233751/http://arabic.rt.com/news/610193-البابا_فرنسيس_شخص_جدي_ويهوى_كرة_القدم_والتانغو/ |date=07 2يناير3 }}</ref> بەتایبەت [[یانەی بارسێلۆنا]].<ref>[https://www.news.alkhabarnow.net/41173/2013/03/14/ البابا يعشق كرة القدم]، الخبر، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120010312/https://www.alkhabarnow.net/news/41173/2013/03/14/ |date=20 نوفمبر 2016}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-10-13|bot=JarBot}}</ref><ref>[https://www.alarab.com/Article/521059 راهبة: البابا كان شقيًا في الصغر، ومن مشجعي ميسي]، العرب نت، 18 مارس 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602065359/http://www.alarab.net/Article/521059 |date=02 يونيو 2013}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-08-02|bot=JarBot}}</ref> پاپا خوێندنی سەرەتاییی لە خوێندنگەیەکی باوکانی سالیزیان لە یەکێک لە گەڕەکەکانی دەوروبەری بوێنس ئایریس وەرگرت، بەڵام خوێندنگەی ئامادەیییەکەی تایبەت بوو بە تەکنیکە کیمیایییەکان، و درێژەی بە خوێندنی زانکۆ دا و پلەی ماستەری لە [[کیمیا]] لە [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] بەدەستھێنا،<ref>[https://zenit.org/ar/articles/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%D9%8I-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B1 من هو البابا فرنسيس]، وكالة زينت، 9 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520125151/http://www.zenit.org/ar/articles/من-هو-البابا-الجديد-باختصار |date=05 2يناير3 }} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-10-13|bot=JarBot}}</ref><ref>[http://www.alwasatnews.com/news/746807.html البابا فرنسيس]، صحيفة الوسط، 9 أبريل 2013. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150918172048/http://www.alwasatnews.com/3842/news/read/746807/1.html |date=18 سبتمبر 2015}}</ref> و بۆ ماوەی سێ ساڵ لە بواری پسپۆڕییەکەیدا لە یەکێک لە تاقیگەکان لە پایتەختی ئەرژەنتین کاری کرد. ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کاتێکی دواتردا بڕوانامەی خوێندنی باڵای لە کیمیادا لە [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] بەدەستھێناوە، بەڵام لە تۆماری فەرمیی ژیانیدا کە ڤاتیکان بڵاوی کردووەتەوە ناوی [[زانکۆی بوێنس ئایریس]] نەھێنراوە. لە گەنجییەوە پاپا لەگەڵ [[مەسیحییەتی ڕۆژھەڵات|ڕێوڕەسمە ڕۆژھەڵاتییەکان]] تێکەڵ بووە، لە ڕێگەی دۆستایەتییەک کە لەگەڵ یەکێک لەو قەشانەی کە پەیڕەوی لە ڕێوڕەسمی بیزەنتییان دەکرد کۆی کردنەوە.<ref>[http://coptcatholic.net/section.php?hash=aWQ9OTYx البابا يزور مجمع الكنائس الشرقية]، كنيسة الإسكندرية الكاثوليكية، 9 أبريل 2013. {{وصلة مكسورة|تاريخ= مايو 2019 |bot=JarBot}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406063718/http://coptcatholic.net/section.php?hash=aWQ9OTYx |date=6 أبريل 2020}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Franciscus}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئایین|مەسیحییەت|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین|ڤاتیکان}} [[پۆل:پاپا فرانسیس]] [[پۆل:ئارجەنتینییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مرۆڤدۆستانی مەسیحی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای سەرۆککۆماری ئازادی]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] bz5jeujkvu1mq6gszfjt5ir4u184wuu 0 40916 1585742 1580763 2026-05-21T05:46:51Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1585742 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = بینیتۆ موسۆلینی | ناوی_خۆماڵی = Benito Amilcare Andrea Mussolini | زمانی_ناوی_خۆماڵی = [[ئیتالی]] | وێنە = Duce Benito Mussolini.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = بینیتۆ ئامیلکارێ ئدرێیا موسپلینی | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٩ی جانواری ١٨٨٣ | شوێنی لەدایکبوون = پرێداپیۆ، {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥ (٦١ ساڵ) | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[ئیتاڵی]] | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = دیکتاتۆری ئیتالیا، سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا | ساڵانی چالاکی = ١٩١٥ بۆ ١٩٤٣ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = [[شەڕی جیھانیی یەکەم]] {{-}} [[شەڕی جیھانیی دووەم]] | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = پارتی سۆسیالیستی ئیتالیا{{-}} پارتی کۆماریخوازی فاشیست {{-}} پارتی نیشتیمانی فاشیست | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکی ڕۆمی]] | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = [[دۆنا ڕاشێل موسۆلینی]]<ref>Rachele Mussolini</ref> (١٩٧٩–١٨٩٠){{-}} | یار = [[کلارا پێتاچی]]<ref>Clara Petacci</ref> {{-}} [[ئیدا دالسێر]] {{-}} [[مارگێریتا سارفاتی]] | منداڵەکان = بروونۆ (١٩٤١–١٩١٨)لە ڕاشێل {{-}} ڤیتۆریۆ<ref>Vittorio</ref>(١٩٩٧–١٩١٦)لە ڕاشێل{{-}}ڕۆمانۆ<ref>Romano</ref> (٢٠٠٦–١٩٢٧){{-}}ئێدا<ref>Edda</ref>(١٩٩٥–١٩١٠) | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Benito Mussolini Signature.svg | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = 100px | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''بینیتۆ ئەمیلکەیر ئاندریا موسۆلینی''' (ماوەی ژیان:٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ تا ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) کەسایەتی سیاسی ئیتالی بوو و ڕێبەر و سەرۆکی حیزبی نێونەتەوەی فاشیزمی بوو،<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Council_of_Fascism</ref> موسۆلینی فەرمانڕەوایی ئیتالیای کرد لەنێو ساڵانی ١٩٢٢ تاکوو ١٩٤٣، بەر لەوەی موسلینی بچێتە ناو سیاسەت خەریکی کاری ڕۆژنامەگەری بوو و سەرنووسەری ڕۆژنامەیەک بووە و باوکیشێ ئاسنگەر بووە، لەسەرەتای دەسەڵاتیدا موسۆلینی کەسایەتی و فەرمانەڕەوایی دەوڵەتی بەشێوازی [[سۆشیالیزم]] بوو بەڵام لەو کاتەی چووە ناو [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] موسۆلینی ئایدیای سۆشیالیزمی لە خۆیی و دەوڵەتەکەی لەت کرد و ئایدۆلۆژیای [[فاشیزم|فاشیسم]] لەجێگای دانا و کەدوور بوو لە [[ناسیۆنالیزم]] و سۆشیالیزم بەمەش موسۆلینی ئەوەی دەویست سەردەمی ئیتالیا بگەڕێنێتەوە بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆری ڕۆم]] بەوەی پەلاماری دوورگەی کۆرفوی دا لە [[یۆنان]] ئەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ بوو، موسۆلینی بەیەکێ لە گەورە دیکتاتۆرەکانی جیھانی چاو لێدەکرێت<ref>http://www.historylearningsite.co.uk/mussolini_dictatorship.htm</ref><ref>http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170113105138/http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> دیکتاتۆری ئیتالی (بەنیتۆ موسۆلینی) لە ٢٨ ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ ژنە دۆستەکەیدا کە ناوی [[کلارا پێتاچی]] بوو ھەردوکیان بەیەکەوە گوللە بارانکران و گاڵتەجاری بە لاشەکانیان کراو بۆئەوەی ببن بە عیبرەت بۆ ھەموو جیھان لاشەی ھەردوکیان لە بەنزینخانەی (ئیسسۆ) لە شاری (میلانۆ) لە ئیتالیا سەربەرەوخوار ھەڵواسێنران. لەدوا ڕۆژانی جەنگی جیھانی دووەم موسۆلینی لە ٢٥ ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ چاوەڕێی نێردراوەکانی ئەڵمان دەکات، بەڵام پێی سەیرە کەکەس نایەبەلایدا، لەوکاتەدا موسۆلینی دەڵێت (فریودراین جارێکیتر لەلایەن ئەڵمانەکانەوە فریودراین) موسۆلینی لە ٢٧ ی نیسانی ١٩٤٥ بە ماشینێکی تایبەتی خۆی و بەیاوەری ٢٥ ماشێنی سەربازییەوە کەوتە ڕێ، دەیویست خۆی بگەھێنێتە سویسراو لەوێشەوە بە فڕۆکەیەک بچێت بۆ ئیسپانیا، لەڕێگادا دەکەونە بۆسەی پارتیزانەکانی پارتێک کە ناوی (موسسۆ) بووە، دەکەونە شەڕەوە، دەرەنجام سەربازەکانی موسۆلینی خۆیان دەدەن بەدەستەوە بەڵام موسۆلینی دەتوانێت خۆی ڕزگار بکات، پاشان لە نزیک گوندێک بەناوی (دۆنگۆ) دەکەونە ناو خاڵی پشکنینی پارتیزانە کۆمۆنیستەکانەوە ئەم گرووپە لەلایەن وربانۆ لاززارۆ و فەرماندەیی کراوە، کاتێک پارتیزانەکان ماشێنەکە دەپشکنن دەبینن پیاوێک لە بەتانییەکەوە پێچراوە، ھەرچەندە کەسانی ناو ماشێنەکە وتویانە گوایە ئەم زەلامە سەرخۆشێکی بەسزمانە بەڵام پارتیزانەکان موسۆلینیان ناسیوەتەوە و دەستبەسەریان کردووە. دوای گرتنی موسۆلینی دەبرێتە گوندێک بەناوی (مێززەگرا) و لێرەدا دەیبەنە ماڵی خانەوادەیەک بەناوی (دیماریا)، بۆڕۆژی دوایی واتا ٢٨ ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ کۆمیتەی ڕزگاری نەتەوەیی بڕیاردەدات کە موسۆلینی بکوژن، ھەربۆیە یەکێک لە ئەفسەرەکانی پاریزانەکانی کۆمۆنیست بۆ ئەم کارە تەرخان دەکرێت کە نازناوی (کۆلۆننەللۆ ڤالەریۆ) بووە ناوە ڕاستەقینەکەشی (والتەر ئاودیسیۆ) بووە، ناوبراو ھەریەک لە موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی لەیەک شوێندا دەکوژێت، لە بەڵگە فەرمێکاندا ئەم کوشتنە بەم شێوەیە تۆمارکراوە .. پارتیزان (والتەر ئاودیسیۆ) دەچیتە ئەو ژوورەی کە موسۆلینی و خۆشەویستەکەی تێدا دەستبەسەر کرابوون، ناوبراو بە کورتی پێیانی وتوە کە ڕاسپێردراوم دەبێت جارێکی تر عەدالەتی نەتەوەیی بۆ گەلی ئیتالیا بەرجەستە بکەمەوە، فەرمانی پێکردوون کە ھەردوکیان بەچۆکدا بێن، بەڵام کلاریای دۆستی موسۆلینی ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و باوەشی بە موسۆلینیدا کردووە، سەرەتا چەکی دەستی ئاودیسیۆ چروکی کرد و تەقەی نەکرد، دووەمین چەکیش ھەر تەقەی نەکرد، ھەربۆیە ئاودیسیۆ بە ڕقداھات و چەکی یەکێک لە پاسەوانەکانی ھەڵگرت و لوولەی کردە ڕووی ھەردوکیان، ئاودیسیۆ سەرەتا تەقەی لە کلارا کردو کوشتی لەوکاتەدا موسۆلینی کراسەکەی خۆی دادڕی و سنگی دەرپەڕاند و ھاواری کرد من بکوژن، ئاودیسیۆ بەبێ ھیچ تەرەدودێک فیشەکی نا بە سنگی موسۆلینەوە و موسۆلینی بەلادا ھات، بەڵام ھێشتا گیانی دەرنەچوبو ھەناسەی دەدا پاشان ئەویش مرد. [[پەڕگە:Predappio house.JPG|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی مۆسولینی لە پرێداپیۆ کە ئێستا وەکوو مۆزھخانە بە کاردێت.]] {{multiple image |align=left|direction=horizontal|width=150 |image1=Alessandro Mussolini.jpg|12 |caption1=ئەلێساندرۆ باوکی موسۆلینی. |image2=Rosa Maltoni in Mussolini.jpg |caption2=ڕۆزا، دایکی موسۆلینی. }} [[پەڕگە:Margherita Sarfatti.jpg|وێنۆک|[[مارگێریتا سارفاتی]]، یەکێک لە یارەکانی مۆسولینی]] لەدوای کۆتایی جەنگی دووەمی جیھانی فەرماندەی پارتیزان (ئاودیسیۆ) لەبیرەوەرییەکانی خۆیدا بەم شێوەیە باس لەم مەسەلەیە دەکات (موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی ھەردوکیانم بە ٥ فیشەک کوشت) دوای کوشتی موسۆلینی وەزیر و بەڕێوبەرە باڵا دەستەکانی موسۆلینی ھەموویان بەیەکەوە و لەیەک کاتدا لەسێدارە دران، بۆ ڕۆژی دوایش لاشەی موسۆلینی و خۆشەویستەکەی و چەند کەسێکی باڵادەست نزیک لە موسۆلینی لە مەیدانی (لۆریتۆ) لە شاری (میلانۆ) لەسەر بەنزینخانەی (ئیسسۆ) سەربەرەو خوار ھەڵواسێنران، گەل تفیان لە لاشەی موسۆلینی دەکرد و شێواندیان، دوای ئەوەی لاشەکانیان بۆخەڵک نمایشکرد لەباکوری شاری (میلانۆ) لە گۆڕستانی (موسۆککۆ) خرایە چاڵێکەوە. [[پەڕگە:Benito Mussolini.gif|وێنۆک|موسۆلینی لە گەنجی دا]] [[پەڕگە:Benito Mussolini mugshot 1903.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی موسۆلینی کە لە ساڵی ١٩٠٣ لە کاتی دەستگیر کرانی لە لایان پۆلیسی [[سویس]] گیراوھ|250px|center]] [[پەڕگە:DeadMussolini.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] ١٩٤٥ دوای ھەڵواسرانیانو گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشاندانی بە خەڵک لە سارداخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]]|250px]] [[پەڕگە:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] لە تەنیشتی، کاتی ھەڵواسرانیان دوای تیر باران کردنیان.جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، بێنیتۆ مۆسولینی، [[کلارا پێتاچی]]، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی]] == پەراویزەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ئەورووپا|ڕۆژنامەوانی|مێژوو|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Benito Mussolini}} [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئیتالی]] [[پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ئیتالیا]] [[پۆل:مێژووناسانی فاشیزم]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانە ئیعدام کراوەکان]] [[پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:مێژووی ئیتالیا]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] [[پۆل:داگیرکاری]] [[پۆل:تەواوخوازی]] b7akofc4vbq527lkcyl5jvsrlfldqz3 1585744 1585742 2026-05-21T06:01:58Z 1silent scientist 51740 1585744 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = بینیتۆ موسۆلینی | ناوی_خۆماڵی = Benito Amilcare Andrea Mussolini | زمانی_ناوی_خۆماڵی = [[ئیتالی]] | وێنە = Duce Benito Mussolini.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = بینیتۆ ئامیلکارێ ئدرێیا موسپلینی | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[پرێداپیۆ]]، {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥ (٦١ ساڵ) | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[ئیتاڵی]] | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = دیکتاتۆری ئیتالیا، سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا | ساڵانی چالاکی = ١٩١٥ بۆ ١٩٤٣ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = [[شەڕی جیھانیی یەکەم]] {{-}} [[شەڕی جیھانیی دووەم]] | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = پارتی سۆسیالیستی ئیتالیا{{-}} پارتی کۆماریخوازی فاشیست {{-}} پارتی نیشتیمانی فاشیست | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکی ڕۆمی]] | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = [[دۆنا ڕاشێل موسۆلینی]]<ref>Rachele Mussolini</ref> (١٩٧٩–١٨٩٠){{-}} | یار = [[کلارا پێتاچی]]<ref>Clara Petacci</ref> {{-}} [[ئیدا دالسێر]] {{-}} [[مارگێریتا سارفاتی]] | منداڵەکان = بروونۆ (١٩٤١–١٩١٨)لە ڕاشێل {{-}} ڤیتۆریۆ<ref>Vittorio</ref>(١٩٩٧–١٩١٦)لە ڕاشێل{{-}}ڕۆمانۆ<ref>Romano</ref> (٢٠٠٦–١٩٢٧){{-}}ئێدا<ref>Edda</ref>(١٩٩٥–١٩١٠) | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Benito Mussolini Signature.svg | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = 100px | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''بینیتۆ ئەمیلکەیر ئاندریا موسۆلینی''' (٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ – ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) کەسایەتی [[ڕامیاری]] ئیتالی بوو و ڕێبەر و سەرۆکی حیزبی نێونەتەوەییی [[فاشیزم]]ی بوو،<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Council_of_Fascism</ref> موسۆلینی فەرمانڕەوایی ئیتالیای کرد لەنێو ساڵانی ١٩٢٢ تاکوو ١٩٤٣، بەر لەوەی بچێتە ناو ڕامیاری خەریکی کاری [[ڕۆژنامەگەری]] بوو و سەرنووسەری ڕۆژنامەیەک بووە و باوکیشی ئاسنگەر بووە، لەسەرەتای دەسەڵاتیدا موسۆلینی کەسایەتی و فەرمانەڕەوایی دەوڵەتی بەشێوازی [[سۆشیالیزم]] بوو بەڵام لەو کاتەی چووە ناو [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] موسۆلینی بیروباوەڕی سۆشیالیزمی لە خۆی و دەوڵەتەکەی لەت کرد و ئایدۆلۆژیای [[فاشیزم]] لەجێگای دانا و کە دوور بوو لە [[ناسیۆنالیزم]] و [[سۆشیالیزم]] بەمەش موسۆلینی دەیویست سەردەمی [[ئیتاڵیا]] بگەڕێنێتەوە بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]] بەوەی پەلاماری [[دوورگەی کۆرفوی]] دا لە [[یۆنان]] ئەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ بوو.<ref>http://www.historylearningsite.co.uk/mussolini_dictatorship.htm</ref><ref>http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170113105138/http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == مردن == لە ٢٨ ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ ژنە دۆستەکەیدا کە ناوی [[کلارا پێتاچی]] بوو ھەردووکیان بەیەکەوە گوللە بارانکران و گاڵتەجاری بە لاشەکانیان کراو بۆئەوەی ببن بە نموونە بۆ ھەموو جیھان لاشەی ھەردووکیان لە بەنزینخانەی (ئیسسۆ) لە شاری ([[میلانۆ]]) لە [[ئیتاڵیا]] سەر بەرەو خوار ھەڵواسێنران. لەدوا ڕۆژانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] موسۆلینی لە ٢٥ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ چاوەڕێی نێردراوەکانی ئەڵمان دەکات، بەڵام پێی سەیرە کە کەس نایەت بەلایدا، لەو کاتەدا موسۆلینی دەڵێت: «فریودراین جارێکی تر لەلایەن ئەڵمانەکانەوە فریودراین» موسۆلینی لە ٢٧ ی نیسانی ١٩٤٥ بە ئۆتۆمبێلێکی تایبەتی خۆی و بە یاوەری ٢٥ ئۆتۆمبێلی سەربازییەوە کەوتە ڕێ، دەیویست خۆی بگەیەنێتە [[سویسڕا]] و لەوێشەوە بە فڕۆکەیەک بچێت بۆ [[ئیسپانیا]]، لە ڕێگادا دەکەونە بۆسەی [[پارتیزان]]ەکانی [[پارت]]ێک کە ناوی (موسسۆ) بووە، دەکەونە شەڕەوە، دەرەنجام سەربازەکانی موسۆلینی خۆیان دەدەن بەدەستەوە بەڵام موسۆلینی دەتوانێت خۆی ڕزگار بکات، پاشان لە نزیک گوندێک بەناوی (دۆنگۆ) دەکەونە ناو خاڵی پشکنینی پارتیزانە کۆمۆنیستەکانەوە، ئەم گرووپە لەلایەن وربانۆ لازارۆ و فەرماندەیی کراوە، کاتێک پارتیزانەکان ئۆتۆمبێلەکە دەپشکنن دەبینن پیاوێک بە بەتانییەکەوە پێچراوە، ھەرچەندە کەسانی ناو ئۆتۆمبێلەکە گوتویانە گوایە ئەم زەلامە سەرخۆشێکی بەستەزمانە بەڵام پارتیزانەکان موسۆلینیان ناسیوەتەوە و دەستبەسەریان کردووە. دوای گرتنی موسۆلینی دەبرێتە گوندێک بەناوی (مێززەگرا) و لێرەدا دەیبەنە ماڵی خانەوادەیەک بەناوی (دیماریا)، بۆ ڕۆژی دواتر واتا ٢٨ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ کۆمیتەی ڕزگاریی نەتەوەیی بڕیاردەدات کە موسۆلینی بکوژن، ھەر بۆیە یەکێک لە ئەفسەرەکانی پاریزانەکانی کۆمۆنیست بۆ ئەم کارە تەرخان دەکرێت کە نازناوی (کۆلۆننەللۆ ڤالەریۆ) بووە ناوە ڕاستەقینەکەشی (والتەر ئاودیسیۆ) بووە، ناوبراو ھەر یەک لە موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی لەیەک شوێندا دەکوژێت، لە بەڵگە فەرمییەکاندا ئەم کوشتنە بەم شێوەیە تۆمارکراوە.. پارتیزان (والتەر ئاودیسیۆ) دەچێتە ئەو ژوورەی کە موسۆلینی و خۆشەویستەکەی تێدا دەستبەسەر کرابوون، ناوبراو بە کورتی پێیانی گوتووە کە ڕاسپێردراوم دەبێت جارێکی تر دادپەروەری نەتەوەیی بۆ گەلی [[ئیتاڵیا]] بەرجەستە بکەمەوە، فەرمانی پێ کردوون کە ھەردووکیان بەچۆکدا بێن، بەڵام کلاریای دۆستی موسۆلینی ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و باوەشی بە موسۆلینیدا کردووە، سەرەتا چەکی دەستی ئاودیسیۆ چرووکی کرد و تەقەی نەکرد، دووەمین چەکیش ھەر تەقەی نەکرد، ھەر بۆیە ئاودیسیۆ بە ڕقدا ھات و چەکی یەکێک لە پاسەوانەکانی ھەڵگرت و لوولەی کردە ڕووی ھەردووکیان، ئاودیسیۆ سەرەتا تەقەی لە کلارا کرد و کوشتی لەوکاتەدا موسۆلینی کراسەکەی خۆی دادڕی و سنگی دەرپەڕاند و ھاواری کرد من بکوژن، ئاودیسیۆ بەبێ ھیچ دوودڵییەک فیشەکی نا بە سینگی موسۆلینەوە و موسۆلینی بەلادا ھات، بەڵام ھێشتا گیانی دەرنەچوبوو ھەناسەی دەدا پاشان مرد. [[پەڕگە:Predappio house.JPG|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی مۆسۆلینی لە پرێداپیۆ کە ئێستا وەک مۆزەخانە بەکاردێت.]] {{multiple image |align=left|direction=horizontal|width=150 |image1=Alessandro Mussolini.jpg|12 |caption1=ئەلێساندرۆ باوکی موسۆلینی. |image2=Rosa Maltoni in Mussolini.jpg |caption2=ڕۆزا، دایکی موسۆلینی. }} [[پەڕگە:Margherita Sarfatti.jpg|وێنۆک|[[مارگێریتا سارفاتی]]، یەکێک لە یارەکانی مۆسۆلینی]] لەدوای کۆتایی جەنگی جیھانیی دووەم فەرماندەی پارتیزان (ئاودیسیۆ) لە بیرەوەرییەکانی خۆیدا بەم شێوەیە باس لەم بابەتەکە دەکات (موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی ھەردووکیانم بە ٥ فیشەک کوشت) دوای کوشتی موسۆلینی وەزیر و بەڕێوبەرە باڵا دەستەکانی موسۆلینی ھەموویان بەیەکەوە و لەیەک کاتدا لەسێدارە دران، بۆ ڕۆژی دوایش لاشەی موسۆلینی و خۆشەویستەکەی و چەند کەسێکی باڵادەست نزیک لە موسۆلینی لە مەیدانی (لۆریتۆ) لە شاری ([[میلانۆ]]) لەسەر بەنزینخانەی (ئیسسۆ) سەر بەرەو خوار ھەڵواسێنران، گەل تفیان لە لاشەی موسۆلینی دەکرد و شێواندیان، دوای ئەوەی لاشەکانیان بۆ خەڵک نمایش کرد لە باکووری شاری (میلانۆ) لە گۆڕستانی (موسۆککۆ) خرانە چاڵێکەوە. [[پەڕگە:Benito Mussolini.gif|وێنۆک|موسۆلینی بە گەنجی]] [[پەڕگە:Benito Mussolini mugshot 1903.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی موسۆلینی لە ساڵی ١٩٠٣ لە کاتی دەستگیر کرانی لە لایان پۆلیسی [[سویسڕا]] گیراوە|250px|center]] [[پەڕگە:DeadMussolini.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] ١٩٤٥ دوای ھەڵواسرانیان و گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشاندانی بە خەڵک لە سارداخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]]|250px]] [[پەڕگە:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] لە تەنیشتی، کاتی ھەڵواسرانیان دوای گوللە باران کردنیان.جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، بێنیتۆ مۆسۆلینی، [[کلارا پێتاچی]]، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی]] == پەراویزەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ئەورووپا|ڕۆژنامەوانی|مێژوو|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Benito Mussolini}} [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئیتالی]] [[پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ئیتالیا]] [[پۆل:مێژووناسانی فاشیزم]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانە ئیعدام کراوەکان]] [[پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:مێژووی ئیتالیا]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] [[پۆل:داگیرکاری]] [[پۆل:تەواوخوازی]] ch04jdmr7hz55wspi8a8qbhhsu7fqjs 1585745 1585744 2026-05-21T06:13:07Z 1silent scientist 51740 /* مردن */ 1585745 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = بینیتۆ موسۆلینی | ناوی_خۆماڵی = Benito Amilcare Andrea Mussolini | زمانی_ناوی_خۆماڵی = [[ئیتالی]] | وێنە = Duce Benito Mussolini.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = بینیتۆ ئامیلکارێ ئدرێیا موسپلینی | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[پرێداپیۆ]]، {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥ (٦١ ساڵ) | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[ئیتاڵی]] | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = دیکتاتۆری ئیتالیا، سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا | ساڵانی چالاکی = ١٩١٥ بۆ ١٩٤٣ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = [[شەڕی جیھانیی یەکەم]] {{-}} [[شەڕی جیھانیی دووەم]] | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = پارتی سۆسیالیستی ئیتالیا{{-}} پارتی کۆماریخوازی فاشیست {{-}} پارتی نیشتیمانی فاشیست | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکی ڕۆمی]] | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = [[دۆنا ڕاشێل موسۆلینی]]<ref>Rachele Mussolini</ref> (١٩٧٩–١٨٩٠){{-}} | یار = [[کلارا پێتاچی]]<ref>Clara Petacci</ref> {{-}} [[ئیدا دالسێر]] {{-}} [[مارگێریتا سارفاتی]] | منداڵەکان = بروونۆ (١٩٤١–١٩١٨)لە ڕاشێل {{-}} ڤیتۆریۆ<ref>Vittorio</ref>(١٩٩٧–١٩١٦)لە ڕاشێل{{-}}ڕۆمانۆ<ref>Romano</ref> (٢٠٠٦–١٩٢٧){{-}}ئێدا<ref>Edda</ref>(١٩٩٥–١٩١٠) | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Benito Mussolini Signature.svg | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = 100px | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''بینیتۆ ئەمیلکەیر ئاندریا موسۆلینی''' (٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ – ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) کەسایەتی [[ڕامیاری]] ئیتالی بوو و ڕێبەر و سەرۆکی حیزبی نێونەتەوەییی [[فاشیزم]]ی بوو،<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Council_of_Fascism</ref> موسۆلینی فەرمانڕەوایی ئیتالیای کرد لەنێو ساڵانی ١٩٢٢ تاکوو ١٩٤٣، بەر لەوەی بچێتە ناو ڕامیاری خەریکی کاری [[ڕۆژنامەگەری]] بوو و سەرنووسەری ڕۆژنامەیەک بووە و باوکیشی ئاسنگەر بووە، لەسەرەتای دەسەڵاتیدا موسۆلینی کەسایەتی و فەرمانەڕەوایی دەوڵەتی بەشێوازی [[سۆشیالیزم]] بوو بەڵام لەو کاتەی چووە ناو [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] موسۆلینی بیروباوەڕی سۆشیالیزمی لە خۆی و دەوڵەتەکەی لەت کرد و ئایدۆلۆژیای [[فاشیزم]] لەجێگای دانا و کە دوور بوو لە [[ناسیۆنالیزم]] و [[سۆشیالیزم]] بەمەش موسۆلینی دەیویست سەردەمی [[ئیتاڵیا]] بگەڕێنێتەوە بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]] بەوەی پەلاماری [[دوورگەی کۆرفوی]] دا لە [[یۆنان]] ئەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ بوو.<ref>http://www.historylearningsite.co.uk/mussolini_dictatorship.htm</ref><ref>http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170113105138/http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == ژیاننامە == === سەرەتای ژیانی === بینیتۆ موسۆلینی لە [[٢٩ی تەممووز|٢٩ی تەممووزی]] [[١٨٨٣]] لەدایکبووە و لە گوندی [[بریدابیۆ|دۆڤیا دی بریدابیۆ]] <ref>[https://www.biography.com/dictator/benito-mussolini Benito Mussolini Biography - Facts,Birthday,Life Story.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171222034554/https://www.biography.com/people/benito-mussolini-9419443 |date=22 ديسمبر 2017}}</ref> گەورە بووە، کە گوندێکی بچووکە و لە شاری [[فۆڕڵی]] لە ھەرێمی [[ئیمیلیا-ڕۆمانیا]] لە باکووری [[ئیتاڵیا]] ھەڵکەوتووە. موسۆلینی لە دایک و باوکێکی ئیتاڵی بە ناوەکانی ڕۆزا و [[ئالیساندرۆ مۆسۆلینی]] لەدایکبووە، و ناوی بینیتۆ لەسەر ناوی سەرۆکی چاکسازیخوازی مەکسیکی [[بینیتۆ خواریز]] نراوە، سەبارەت بە دوو ناوە ناوەندییەکەی، ئەندریا و ئەمیلکاری، ئەوا بۆ دوو سۆشیالیستە ئیتاڵییەکە [[ئەندریا کۆستا]] و ئەمیلکاری سیپریانی دەگەڕێنەوە <ref>Living History 2; Chapter 2: Italy under Fascism. ISBN 1-84536-028-1</ref>، بینیتۆ بە کوڕە گەورەی دایک و باوکی دادەنرێت و دوو خوشک و برای لە خۆی بچووکتری ھەیە کە ئەوانیش ئارناڵدۆ و ئیدڤیجن <ref>[https://geneall.net/it/name/283037/alessandro-mussolini/ "Alessandro Mussolini"]. GeneAll.net. 8 January 2008. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203000730/http://www.geneall.net/I/per_page.php?id=283037 |date=03 ديسمبر 2013}}</ref>، دایکی مامۆستا بووە لە [[خوێندنگە]]یەکی [[کاتۆلیک]]یدا <ref>"[http://www.grolier.com/wwii/wwii_mussolini.html Benito Mussolini ]". Grolier.com. 8 January 2008 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320232508/http://www.grolier.com/wwii/wwii_mussolini.html |date=20 مارس 2009}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-08-02|bot=JarBot}}</ref> بەڵام باوکی [[سۆشیالیزم|سۆشیالیست]] بووە و لە [[ئاسنگەری]]دا کاری کردووە.<ref name="Charles F. Delzel 1970, page 3">Mediterranean Fascism 1919–1945 Edited by Charles F. Delzel, Harper Rowe 1970, page 3</ref> خێزانەکەی وەک تەواوی خێزانەکانی خزم و دراوسێیانی ھەژار بوون، و لە سەردەمی منداڵیدا کەسێکی توندووتیژ و سەرکێش بووە. بەھۆی ڕەفتارە خراپەکانییەوە لە چوونە ناو [[کڵێسا]]ی دایکی قەدەغە کرا، چونکە بە بەرد ھێرشی دەکردە سەر سەردانیکەرانی کڵێساکە <ref>Mack Smith, Denis. '' Mussolini. '' New York: Knopf, 1982</ref>، بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ لێکتێگەیشتن لەنێوان خۆی و دایکیدا، ڕازی بوو بچێتە [[خوێندنگە]]یەکی ناوخۆیی کە لەلایەن [[قەشە]] [[سالیزییەکان]]ەوە بەڕێوە دەبرا، بە چوونە ناو [[خوێندنگە]]کە نمرەی باشی بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٠١دا بوو بە خاوەن بڕوانامە بۆ ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری [[خوێندنگە]]یەکی سەرەتایی. === کۆچکردن بۆ سویسڕا === لە ساڵی [[١٩٠٢]] بۆ ڕاکردن لە [[سەربازیی زۆرەملێ|خزمەتی سەربازی]] بەرەو [[سویسڕا]] کۆچی کرد.<ref name="Charles F. Delzel 1970, page 3"/> لەو ماوەیەدا نەیتوانی کارێکی بەردەوام لەوێ بدۆزێتەوە، و بە تۆمەتی بێماڵ و حاڵی دەستگیرکرا و بۆ شەوێک زیندانی کرا.<ref>Ridley, Jasper Godwin. '' Mussolini. '' New York: St. Martin's Press, 1998</ref> لە بەیانی ڕۆژی [[٢٤ی تەممووز|٢٤ی تەممووزی]] [[١٩٠٢]]، لەلایەن پۆلیسەوە لەژێر پردێکدا ڕاگیرا کە شەوەکەی لەوێ بەسەر بردبوو. لەو کاتەدا جگە لە [[پاسپۆرت|گەشتنامە]]یەک و بڕوانامەی دەرچوون لە [[خوێندنگە]]ی مامۆستایان و ١٥ سەنت، ھیچی تری پێ نەبوو. [[پەڕگە:Benito Mussolini mugshot 1903.jpg|وێنۆک|١٥٠پێکسڵ|موسۆلینی لە کاتی دەستگیرکردنیدا لەلایەن پۆلیسی [[سویسڕا]]وە]] وەک مامۆستایەکی کاتی بۆ قۆناغی سەرەتایی لە شارۆچکەی گواڵتیاری کاری کرد بەڵام گرێبەستی کارەکەی بۆ نوێ نەکرایەوە بەھۆی پەیوەندییەک کە لەگەڵ ژنێکدا دروستی کردبوو کە مێردەکەی بۆ ئەنجامدانی خزمەتی سەربازی لەوێ نەبوو.<ref>De Felice, Renzo (1965). ''Mussolini. Il Rivoluzionario,1883–1920'' (in Italian) (1 ed.). Torino: Einaudi.</ref> مۆسۆلینی مانگەکانی سەرەتای ساڵی [[١٩٠٤]]ی لە نێوان [[ژنێڤ]] و ئانماس (لە [[فەڕەنسا]]ی دراوسێ) بە بەستنی کۆبوونەوە و پێشکەشکردنی وانەگەلێکی خاوەن سیفەتی [[ڕامیاری]] و سەندیکایی جگە لە نامەنووسی ڕۆژنامەوانی لەگەڵ بڵاوکراوە و گۆڤارە [[سۆشیالیزم|سۆشیالیستی]] و [[ئەنارکیزم|ئەنارکیستییەکان]] بەسەر برد. لە مانگی نیسانی ساڵی [[١٩٠٤]]دا، – بەھۆی دەستێوەردانێکی یەکلاکەرەوەی دەسەڵاتدارانی [[کانتۆنی تیکینۆ]] – لە دوورخستنەوەی دووبارە بۆ [[ئیتاڵیا]] ڕزگاری بوو کە لەوێ بە تۆمەتی کەمتەرخەمی لە ئەنجامدانی ئەرکی سەربازی دادگایی کرابوو. پاشان ڕووی لە [[زانکۆی لۆزان]] کرد و لە کۆلێژی [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان]] ناوی خۆی تۆمار کرد و بۆ چەند مانگێک بەدواداچوونی بۆ وانەکانی زانای کۆمەڵناسی [[ڤیلفریدۆ پاریتۆ]] و فەیلەسووف [[فریدریش نیچە]]<ref> Golomb, Jacob; Wistrich, Robert S. 2002. Nietzsche, godfather of fascism?: on the uses and abuses of a philosophy. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. </ref> و جۆرج سۆرێل کرد، و دواتر بیرۆکەکانی [[مارکسیزم|مارکسیست]] چارڵز پیگوی کاریگەری لەسەر ھەندێک لە کارەکانی ھەبوو، کە تیشکی دەخستە سەر پێویستی ڕووخاندنی [[دیموکراسی]] [[لیبراڵیزم|لیبراڵ]] و [[سەرمایەداری]] لە ڕێگەی بەکارھێنانی توندووتیژییەوە، ئەمەش بە توندی سەرنجی مۆسۆلینی ڕاکێشا.<ref name="Charles F. Delzel 1970, page 3"/> == مردن == لە ٢٨ ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ ژنە دۆستەکەیدا کە ناوی [[کلارا پێتاچی]] بوو ھەردووکیان بەیەکەوە گوللە بارانکران و گاڵتەجاری بە لاشەکانیان کراو بۆئەوەی ببن بە نموونە بۆ ھەموو جیھان لاشەی ھەردووکیان لە بەنزینخانەی (ئیسسۆ) لە شاری ([[میلانۆ]]) لە [[ئیتاڵیا]] سەر بەرەو خوار ھەڵواسێنران. لەدوا ڕۆژانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] موسۆلینی لە ٢٥ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ چاوەڕێی نێردراوەکانی ئەڵمان دەکات، بەڵام پێی سەیرە کە کەس نایەت بەلایدا، لەو کاتەدا موسۆلینی دەڵێت: «فریودراین جارێکی تر لەلایەن ئەڵمانەکانەوە فریودراین» موسۆلینی لە ٢٧ ی نیسانی ١٩٤٥ بە ئۆتۆمبێلێکی تایبەتی خۆی و بە یاوەری ٢٥ ئۆتۆمبێلی سەربازییەوە کەوتە ڕێ، دەیویست خۆی بگەیەنێتە [[سویسڕا]] و لەوێشەوە بە فڕۆکەیەک بچێت بۆ [[ئیسپانیا]]، لە ڕێگادا دەکەونە بۆسەی [[پارتیزان]]ەکانی [[پارت]]ێک کە ناوی (موسسۆ) بووە، دەکەونە شەڕەوە، دەرەنجام سەربازەکانی موسۆلینی خۆیان دەدەن بەدەستەوە بەڵام موسۆلینی دەتوانێت خۆی ڕزگار بکات، پاشان لە نزیک گوندێک بەناوی (دۆنگۆ) دەکەونە ناو خاڵی پشکنینی پارتیزانە کۆمۆنیستەکانەوە، ئەم گرووپە لەلایەن وربانۆ لازارۆ و فەرماندەیی کراوە، کاتێک پارتیزانەکان ئۆتۆمبێلەکە دەپشکنن دەبینن پیاوێک بە بەتانییەکەوە پێچراوە، ھەرچەندە کەسانی ناو ئۆتۆمبێلەکە گوتویانە گوایە ئەم زەلامە سەرخۆشێکی بەستەزمانە بەڵام پارتیزانەکان موسۆلینیان ناسیوەتەوە و دەستبەسەریان کردووە. دوای گرتنی موسۆلینی دەبرێتە گوندێک بەناوی (مێززەگرا) و لێرەدا دەیبەنە ماڵی خانەوادەیەک بەناوی (دیماریا)، بۆ ڕۆژی دواتر واتا ٢٨ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ کۆمیتەی ڕزگاریی نەتەوەیی بڕیاردەدات کە موسۆلینی بکوژن، ھەر بۆیە یەکێک لە ئەفسەرەکانی پاریزانەکانی کۆمۆنیست بۆ ئەم کارە تەرخان دەکرێت کە نازناوی (کۆلۆننەللۆ ڤالەریۆ) بووە ناوە ڕاستەقینەکەشی (والتەر ئاودیسیۆ) بووە، ناوبراو ھەر یەک لە موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی لەیەک شوێندا دەکوژێت، لە بەڵگە فەرمییەکاندا ئەم کوشتنە بەم شێوەیە تۆمارکراوە.. پارتیزان (والتەر ئاودیسیۆ) دەچێتە ئەو ژوورەی کە موسۆلینی و خۆشەویستەکەی تێدا دەستبەسەر کرابوون، ناوبراو بە کورتی پێیانی گوتووە کە ڕاسپێردراوم دەبێت جارێکی تر دادپەروەری نەتەوەیی بۆ گەلی [[ئیتاڵیا]] بەرجەستە بکەمەوە، فەرمانی پێ کردوون کە ھەردووکیان بەچۆکدا بێن، بەڵام کلاریای دۆستی موسۆلینی ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و باوەشی بە موسۆلینیدا کردووە، سەرەتا چەکی دەستی ئاودیسیۆ چرووکی کرد و تەقەی نەکرد، دووەمین چەکیش ھەر تەقەی نەکرد، ھەر بۆیە ئاودیسیۆ بە ڕقدا ھات و چەکی یەکێک لە پاسەوانەکانی ھەڵگرت و لوولەی کردە ڕووی ھەردووکیان، ئاودیسیۆ سەرەتا تەقەی لە کلارا کرد و کوشتی لەوکاتەدا موسۆلینی کراسەکەی خۆی دادڕی و سنگی دەرپەڕاند و ھاواری کرد من بکوژن، ئاودیسیۆ بەبێ ھیچ دوودڵییەک فیشەکی نا بە سینگی موسۆلینەوە و موسۆلینی بەلادا ھات، بەڵام ھێشتا گیانی دەرنەچوبوو ھەناسەی دەدا پاشان مرد. [[پەڕگە:Predappio house.JPG|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی مۆسۆلینی لە پرێداپیۆ کە ئێستا وەک مۆزەخانە بەکاردێت.]] {{multiple image |align=left|direction=horizontal|width=150 |image1=Alessandro Mussolini.jpg|12 |caption1=ئەلێساندرۆ باوکی موسۆلینی. |image2=Rosa Maltoni in Mussolini.jpg |caption2=ڕۆزا، دایکی موسۆلینی. }} [[پەڕگە:Margherita Sarfatti.jpg|وێنۆک|[[مارگێریتا سارفاتی]]، یەکێک لە یارەکانی مۆسۆلینی]] لەدوای کۆتایی جەنگی جیھانیی دووەم فەرماندەی پارتیزان (ئاودیسیۆ) لە بیرەوەرییەکانی خۆیدا بەم شێوەیە باس لەم بابەتەکە دەکات (موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی ھەردووکیانم بە ٥ فیشەک کوشت) دوای کوشتی موسۆلینی وەزیر و بەڕێوبەرە باڵا دەستەکانی موسۆلینی ھەموویان بەیەکەوە و لەیەک کاتدا لەسێدارە دران، بۆ ڕۆژی دوایش لاشەی موسۆلینی و خۆشەویستەکەی و چەند کەسێکی باڵادەست نزیک لە موسۆلینی لە مەیدانی (لۆریتۆ) لە شاری ([[میلانۆ]]) لەسەر بەنزینخانەی (ئیسسۆ) سەر بەرەو خوار ھەڵواسێنران، گەل تفیان لە لاشەی موسۆلینی دەکرد و شێواندیان، دوای ئەوەی لاشەکانیان بۆ خەڵک نمایش کرد لە باکووری شاری (میلانۆ) لە گۆڕستانی (موسۆککۆ) خرانە چاڵێکەوە. [[پەڕگە:Benito Mussolini.gif|وێنۆک|موسۆلینی بە گەنجی]] [[پەڕگە:Benito Mussolini mugshot 1903.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی موسۆلینی لە ساڵی ١٩٠٣ لە کاتی دەستگیر کرانی لە لایان پۆلیسی [[سویسڕا]] گیراوە|250px|center]] [[پەڕگە:DeadMussolini.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] ١٩٤٥ دوای ھەڵواسرانیان و گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشاندانی بە خەڵک لە سارداخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]]|250px]] [[پەڕگە:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] لە تەنیشتی، کاتی ھەڵواسرانیان دوای گوللە باران کردنیان.جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، بێنیتۆ مۆسۆلینی، [[کلارا پێتاچی]]، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی]] == پەراویزەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ئەورووپا|ڕۆژنامەوانی|مێژوو|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Benito Mussolini}} [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئیتالی]] [[پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ئیتالیا]] [[پۆل:مێژووناسانی فاشیزم]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانە ئیعدام کراوەکان]] [[پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:مێژووی ئیتالیا]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] [[پۆل:داگیرکاری]] [[پۆل:تەواوخوازی]] edpaya8oi3s7ng09re68upncifs5wu9 1585746 1585745 2026-05-21T06:13:58Z 1silent scientist 51740 /* پەراویزەکان */ 1585746 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = بینیتۆ موسۆلینی | ناوی_خۆماڵی = Benito Amilcare Andrea Mussolini | زمانی_ناوی_خۆماڵی = [[ئیتالی]] | وێنە = Duce Benito Mussolini.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = بینیتۆ ئامیلکارێ ئدرێیا موسپلینی | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[پرێداپیۆ]]، {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥ (٦١ ساڵ) | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = {{ئاڵا|ئیتالیا}} | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[ئیتاڵی]] | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = دیکتاتۆری ئیتالیا، سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا | ساڵانی چالاکی = ١٩١٥ بۆ ١٩٤٣ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = [[شەڕی جیھانیی یەکەم]] {{-}} [[شەڕی جیھانیی دووەم]] | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = پارتی سۆسیالیستی ئیتالیا{{-}} پارتی کۆماریخوازی فاشیست {{-}} پارتی نیشتیمانی فاشیست | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکی ڕۆمی]] | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = [[دۆنا ڕاشێل موسۆلینی]]<ref>Rachele Mussolini</ref> (١٩٧٩–١٨٩٠){{-}} | یار = [[کلارا پێتاچی]]<ref>Clara Petacci</ref> {{-}} [[ئیدا دالسێر]] {{-}} [[مارگێریتا سارفاتی]] | منداڵەکان = بروونۆ (١٩٤١–١٩١٨)لە ڕاشێل {{-}} ڤیتۆریۆ<ref>Vittorio</ref>(١٩٩٧–١٩١٦)لە ڕاشێل{{-}}ڕۆمانۆ<ref>Romano</ref> (٢٠٠٦–١٩٢٧){{-}}ئێدا<ref>Edda</ref>(١٩٩٥–١٩١٠) | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Benito Mussolini Signature.svg | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = 100px | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''بینیتۆ ئەمیلکەیر ئاندریا موسۆلینی''' (٢٩ی تەممووزی ١٨٨٣ – ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) کەسایەتی [[ڕامیاری]] ئیتالی بوو و ڕێبەر و سەرۆکی حیزبی نێونەتەوەییی [[فاشیزم]]ی بوو،<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Grand_Council_of_Fascism</ref> موسۆلینی فەرمانڕەوایی ئیتالیای کرد لەنێو ساڵانی ١٩٢٢ تاکوو ١٩٤٣، بەر لەوەی بچێتە ناو ڕامیاری خەریکی کاری [[ڕۆژنامەگەری]] بوو و سەرنووسەری ڕۆژنامەیەک بووە و باوکیشی ئاسنگەر بووە، لەسەرەتای دەسەڵاتیدا موسۆلینی کەسایەتی و فەرمانەڕەوایی دەوڵەتی بەشێوازی [[سۆشیالیزم]] بوو بەڵام لەو کاتەی چووە ناو [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] موسۆلینی بیروباوەڕی سۆشیالیزمی لە خۆی و دەوڵەتەکەی لەت کرد و ئایدۆلۆژیای [[فاشیزم]] لەجێگای دانا و کە دوور بوو لە [[ناسیۆنالیزم]] و [[سۆشیالیزم]] بەمەش موسۆلینی دەیویست سەردەمی [[ئیتاڵیا]] بگەڕێنێتەوە بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]] بەوەی پەلاماری [[دوورگەی کۆرفوی]] دا لە [[یۆنان]] ئەمەش لە ساڵی ١٩٢٤ بوو.<ref>http://www.historylearningsite.co.uk/mussolini_dictatorship.htm</ref><ref>http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170113105138/http://europeanhistory.about.com/od/italyandthecitystates/p/prmussolini.htm |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == ژیاننامە == === سەرەتای ژیانی === بینیتۆ موسۆلینی لە [[٢٩ی تەممووز|٢٩ی تەممووزی]] [[١٨٨٣]] لەدایکبووە و لە گوندی [[بریدابیۆ|دۆڤیا دی بریدابیۆ]] <ref>[https://www.biography.com/dictator/benito-mussolini Benito Mussolini Biography - Facts,Birthday,Life Story.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171222034554/https://www.biography.com/people/benito-mussolini-9419443 |date=22 ديسمبر 2017}}</ref> گەورە بووە، کە گوندێکی بچووکە و لە شاری [[فۆڕڵی]] لە ھەرێمی [[ئیمیلیا-ڕۆمانیا]] لە باکووری [[ئیتاڵیا]] ھەڵکەوتووە. موسۆلینی لە دایک و باوکێکی ئیتاڵی بە ناوەکانی ڕۆزا و [[ئالیساندرۆ مۆسۆلینی]] لەدایکبووە، و ناوی بینیتۆ لەسەر ناوی سەرۆکی چاکسازیخوازی مەکسیکی [[بینیتۆ خواریز]] نراوە، سەبارەت بە دوو ناوە ناوەندییەکەی، ئەندریا و ئەمیلکاری، ئەوا بۆ دوو سۆشیالیستە ئیتاڵییەکە [[ئەندریا کۆستا]] و ئەمیلکاری سیپریانی دەگەڕێنەوە <ref>Living History 2; Chapter 2: Italy under Fascism. ISBN 1-84536-028-1</ref>، بینیتۆ بە کوڕە گەورەی دایک و باوکی دادەنرێت و دوو خوشک و برای لە خۆی بچووکتری ھەیە کە ئەوانیش ئارناڵدۆ و ئیدڤیجن <ref>[https://geneall.net/it/name/283037/alessandro-mussolini/ "Alessandro Mussolini"]. GeneAll.net. 8 January 2008. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203000730/http://www.geneall.net/I/per_page.php?id=283037 |date=03 ديسمبر 2013}}</ref>، دایکی مامۆستا بووە لە [[خوێندنگە]]یەکی [[کاتۆلیک]]یدا <ref>"[http://www.grolier.com/wwii/wwii_mussolini.html Benito Mussolini ]". Grolier.com. 8 January 2008 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320232508/http://www.grolier.com/wwii/wwii_mussolini.html |date=20 مارس 2009}} {{وصلة مكسورة|تاريخ=2020-08-02|bot=JarBot}}</ref> بەڵام باوکی [[سۆشیالیزم|سۆشیالیست]] بووە و لە [[ئاسنگەری]]دا کاری کردووە.<ref name="Charles F. Delzel 1970, page 3">Mediterranean Fascism 1919–1945 Edited by Charles F. Delzel, Harper Rowe 1970, page 3</ref> خێزانەکەی وەک تەواوی خێزانەکانی خزم و دراوسێیانی ھەژار بوون، و لە سەردەمی منداڵیدا کەسێکی توندووتیژ و سەرکێش بووە. بەھۆی ڕەفتارە خراپەکانییەوە لە چوونە ناو [[کڵێسا]]ی دایکی قەدەغە کرا، چونکە بە بەرد ھێرشی دەکردە سەر سەردانیکەرانی کڵێساکە <ref>Mack Smith, Denis. '' Mussolini. '' New York: Knopf, 1982</ref>، بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ لێکتێگەیشتن لەنێوان خۆی و دایکیدا، ڕازی بوو بچێتە [[خوێندنگە]]یەکی ناوخۆیی کە لەلایەن [[قەشە]] [[سالیزییەکان]]ەوە بەڕێوە دەبرا، بە چوونە ناو [[خوێندنگە]]کە نمرەی باشی بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٠١دا بوو بە خاوەن بڕوانامە بۆ ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری [[خوێندنگە]]یەکی سەرەتایی. === کۆچکردن بۆ سویسڕا === لە ساڵی [[١٩٠٢]] بۆ ڕاکردن لە [[سەربازیی زۆرەملێ|خزمەتی سەربازی]] بەرەو [[سویسڕا]] کۆچی کرد.<ref name="Charles F. Delzel 1970, page 3"/> لەو ماوەیەدا نەیتوانی کارێکی بەردەوام لەوێ بدۆزێتەوە، و بە تۆمەتی بێماڵ و حاڵی دەستگیرکرا و بۆ شەوێک زیندانی کرا.<ref>Ridley, Jasper Godwin. '' Mussolini. '' New York: St. Martin's Press, 1998</ref> لە بەیانی ڕۆژی [[٢٤ی تەممووز|٢٤ی تەممووزی]] [[١٩٠٢]]، لەلایەن پۆلیسەوە لەژێر پردێکدا ڕاگیرا کە شەوەکەی لەوێ بەسەر بردبوو. لەو کاتەدا جگە لە [[پاسپۆرت|گەشتنامە]]یەک و بڕوانامەی دەرچوون لە [[خوێندنگە]]ی مامۆستایان و ١٥ سەنت، ھیچی تری پێ نەبوو. [[پەڕگە:Benito Mussolini mugshot 1903.jpg|وێنۆک|١٥٠پێکسڵ|موسۆلینی لە کاتی دەستگیرکردنیدا لەلایەن پۆلیسی [[سویسڕا]]وە]] وەک مامۆستایەکی کاتی بۆ قۆناغی سەرەتایی لە شارۆچکەی گواڵتیاری کاری کرد بەڵام گرێبەستی کارەکەی بۆ نوێ نەکرایەوە بەھۆی پەیوەندییەک کە لەگەڵ ژنێکدا دروستی کردبوو کە مێردەکەی بۆ ئەنجامدانی خزمەتی سەربازی لەوێ نەبوو.<ref>De Felice, Renzo (1965). ''Mussolini. Il Rivoluzionario,1883–1920'' (in Italian) (1 ed.). Torino: Einaudi.</ref> مۆسۆلینی مانگەکانی سەرەتای ساڵی [[١٩٠٤]]ی لە نێوان [[ژنێڤ]] و ئانماس (لە [[فەڕەنسا]]ی دراوسێ) بە بەستنی کۆبوونەوە و پێشکەشکردنی وانەگەلێکی خاوەن سیفەتی [[ڕامیاری]] و سەندیکایی جگە لە نامەنووسی ڕۆژنامەوانی لەگەڵ بڵاوکراوە و گۆڤارە [[سۆشیالیزم|سۆشیالیستی]] و [[ئەنارکیزم|ئەنارکیستییەکان]] بەسەر برد. لە مانگی نیسانی ساڵی [[١٩٠٤]]دا، – بەھۆی دەستێوەردانێکی یەکلاکەرەوەی دەسەڵاتدارانی [[کانتۆنی تیکینۆ]] – لە دوورخستنەوەی دووبارە بۆ [[ئیتاڵیا]] ڕزگاری بوو کە لەوێ بە تۆمەتی کەمتەرخەمی لە ئەنجامدانی ئەرکی سەربازی دادگایی کرابوو. پاشان ڕووی لە [[زانکۆی لۆزان]] کرد و لە کۆلێژی [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان]] ناوی خۆی تۆمار کرد و بۆ چەند مانگێک بەدواداچوونی بۆ وانەکانی زانای کۆمەڵناسی [[ڤیلفریدۆ پاریتۆ]] و فەیلەسووف [[فریدریش نیچە]]<ref> Golomb, Jacob; Wistrich, Robert S. 2002. Nietzsche, godfather of fascism?: on the uses and abuses of a philosophy. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. </ref> و جۆرج سۆرێل کرد، و دواتر بیرۆکەکانی [[مارکسیزم|مارکسیست]] چارڵز پیگوی کاریگەری لەسەر ھەندێک لە کارەکانی ھەبوو، کە تیشکی دەخستە سەر پێویستی ڕووخاندنی [[دیموکراسی]] [[لیبراڵیزم|لیبراڵ]] و [[سەرمایەداری]] لە ڕێگەی بەکارھێنانی توندووتیژییەوە، ئەمەش بە توندی سەرنجی مۆسۆلینی ڕاکێشا.<ref name="Charles F. Delzel 1970, page 3"/> == مردن == لە ٢٨ ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ ژنە دۆستەکەیدا کە ناوی [[کلارا پێتاچی]] بوو ھەردووکیان بەیەکەوە گوللە بارانکران و گاڵتەجاری بە لاشەکانیان کراو بۆئەوەی ببن بە نموونە بۆ ھەموو جیھان لاشەی ھەردووکیان لە بەنزینخانەی (ئیسسۆ) لە شاری ([[میلانۆ]]) لە [[ئیتاڵیا]] سەر بەرەو خوار ھەڵواسێنران. لەدوا ڕۆژانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] موسۆلینی لە ٢٥ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ چاوەڕێی نێردراوەکانی ئەڵمان دەکات، بەڵام پێی سەیرە کە کەس نایەت بەلایدا، لەو کاتەدا موسۆلینی دەڵێت: «فریودراین جارێکی تر لەلایەن ئەڵمانەکانەوە فریودراین» موسۆلینی لە ٢٧ ی نیسانی ١٩٤٥ بە ئۆتۆمبێلێکی تایبەتی خۆی و بە یاوەری ٢٥ ئۆتۆمبێلی سەربازییەوە کەوتە ڕێ، دەیویست خۆی بگەیەنێتە [[سویسڕا]] و لەوێشەوە بە فڕۆکەیەک بچێت بۆ [[ئیسپانیا]]، لە ڕێگادا دەکەونە بۆسەی [[پارتیزان]]ەکانی [[پارت]]ێک کە ناوی (موسسۆ) بووە، دەکەونە شەڕەوە، دەرەنجام سەربازەکانی موسۆلینی خۆیان دەدەن بەدەستەوە بەڵام موسۆلینی دەتوانێت خۆی ڕزگار بکات، پاشان لە نزیک گوندێک بەناوی (دۆنگۆ) دەکەونە ناو خاڵی پشکنینی پارتیزانە کۆمۆنیستەکانەوە، ئەم گرووپە لەلایەن وربانۆ لازارۆ و فەرماندەیی کراوە، کاتێک پارتیزانەکان ئۆتۆمبێلەکە دەپشکنن دەبینن پیاوێک بە بەتانییەکەوە پێچراوە، ھەرچەندە کەسانی ناو ئۆتۆمبێلەکە گوتویانە گوایە ئەم زەلامە سەرخۆشێکی بەستەزمانە بەڵام پارتیزانەکان موسۆلینیان ناسیوەتەوە و دەستبەسەریان کردووە. دوای گرتنی موسۆلینی دەبرێتە گوندێک بەناوی (مێززەگرا) و لێرەدا دەیبەنە ماڵی خانەوادەیەک بەناوی (دیماریا)، بۆ ڕۆژی دواتر واتا ٢٨ی نیسانی ساڵی ١٩٤٥ کۆمیتەی ڕزگاریی نەتەوەیی بڕیاردەدات کە موسۆلینی بکوژن، ھەر بۆیە یەکێک لە ئەفسەرەکانی پاریزانەکانی کۆمۆنیست بۆ ئەم کارە تەرخان دەکرێت کە نازناوی (کۆلۆننەللۆ ڤالەریۆ) بووە ناوە ڕاستەقینەکەشی (والتەر ئاودیسیۆ) بووە، ناوبراو ھەر یەک لە موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی لەیەک شوێندا دەکوژێت، لە بەڵگە فەرمییەکاندا ئەم کوشتنە بەم شێوەیە تۆمارکراوە.. پارتیزان (والتەر ئاودیسیۆ) دەچێتە ئەو ژوورەی کە موسۆلینی و خۆشەویستەکەی تێدا دەستبەسەر کرابوون، ناوبراو بە کورتی پێیانی گوتووە کە ڕاسپێردراوم دەبێت جارێکی تر دادپەروەری نەتەوەیی بۆ گەلی [[ئیتاڵیا]] بەرجەستە بکەمەوە، فەرمانی پێ کردوون کە ھەردووکیان بەچۆکدا بێن، بەڵام کلاریای دۆستی موسۆلینی ئەمەی ڕەتکردووەتەوە و باوەشی بە موسۆلینیدا کردووە، سەرەتا چەکی دەستی ئاودیسیۆ چرووکی کرد و تەقەی نەکرد، دووەمین چەکیش ھەر تەقەی نەکرد، ھەر بۆیە ئاودیسیۆ بە ڕقدا ھات و چەکی یەکێک لە پاسەوانەکانی ھەڵگرت و لوولەی کردە ڕووی ھەردووکیان، ئاودیسیۆ سەرەتا تەقەی لە کلارا کرد و کوشتی لەوکاتەدا موسۆلینی کراسەکەی خۆی دادڕی و سنگی دەرپەڕاند و ھاواری کرد من بکوژن، ئاودیسیۆ بەبێ ھیچ دوودڵییەک فیشەکی نا بە سینگی موسۆلینەوە و موسۆلینی بەلادا ھات، بەڵام ھێشتا گیانی دەرنەچوبوو ھەناسەی دەدا پاشان مرد. [[پەڕگە:Predappio house.JPG|وێنۆک|شوێنی لەدایکبوونی مۆسۆلینی لە پرێداپیۆ کە ئێستا وەک مۆزەخانە بەکاردێت.]] {{multiple image |align=left|direction=horizontal|width=150 |image1=Alessandro Mussolini.jpg|12 |caption1=ئەلێساندرۆ باوکی موسۆلینی. |image2=Rosa Maltoni in Mussolini.jpg |caption2=ڕۆزا، دایکی موسۆلینی. }} [[پەڕگە:Margherita Sarfatti.jpg|وێنۆک|[[مارگێریتا سارفاتی]]، یەکێک لە یارەکانی مۆسۆلینی]] لەدوای کۆتایی جەنگی جیھانیی دووەم فەرماندەی پارتیزان (ئاودیسیۆ) لە بیرەوەرییەکانی خۆیدا بەم شێوەیە باس لەم بابەتەکە دەکات (موسۆلینی و ژنە دۆستەکەی ھەردووکیانم بە ٥ فیشەک کوشت) دوای کوشتی موسۆلینی وەزیر و بەڕێوبەرە باڵا دەستەکانی موسۆلینی ھەموویان بەیەکەوە و لەیەک کاتدا لەسێدارە دران، بۆ ڕۆژی دوایش لاشەی موسۆلینی و خۆشەویستەکەی و چەند کەسێکی باڵادەست نزیک لە موسۆلینی لە مەیدانی (لۆریتۆ) لە شاری ([[میلانۆ]]) لەسەر بەنزینخانەی (ئیسسۆ) سەر بەرەو خوار ھەڵواسێنران، گەل تفیان لە لاشەی موسۆلینی دەکرد و شێواندیان، دوای ئەوەی لاشەکانیان بۆ خەڵک نمایش کرد لە باکووری شاری (میلانۆ) لە گۆڕستانی (موسۆککۆ) خرانە چاڵێکەوە. [[پەڕگە:Benito Mussolini.gif|وێنۆک|موسۆلینی بە گەنجی]] [[پەڕگە:Benito Mussolini mugshot 1903.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی موسۆلینی لە ساڵی ١٩٠٣ لە کاتی دەستگیر کرانی لە لایان پۆلیسی [[سویسڕا]] گیراوە|250px|center]] [[پەڕگە:DeadMussolini.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] ١٩٤٥ دوای ھەڵواسرانیان و گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشاندانی بە خەڵک لە سارداخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]]|250px]] [[پەڕگە:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|وێنۆک|وێنەی موسۆلینی و یارەکەی [[کلارا پێتاچی]] لە تەنیشتی، کاتی ھەڵواسرانیان دوای گوللە باران کردنیان.جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، بێنیتۆ مۆسۆلینی، [[کلارا پێتاچی]]، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی]] == پەراویزەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ئەورووپا|ڕۆژنامەوانی|مێژوو|سیاسەت|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Benito Mussolini}} [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئیتالی]] [[پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ئیتالیا]] [[پۆل:مێژووناسانی فاشیزم]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیتالیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی کڵێسەی کاتۆلیک]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانە ئیعدام کراوەکان]] [[پۆل:ئەو سەرۆکانەی بە کودەتا لاکەوتوون]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:مێژووی ئیتالیا]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕزگاربووان لە ھەوڵی تیرۆرکردن]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] [[پۆل:داگیرکاری]] [[پۆل:تەواوخوازی]] o1gqkiuxw0q32nkekddq3abs4q723lm 0 43254 1585491 1585227 2026-05-20T12:07:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585491 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = سەید ڕووحوڵڵا خومەینی | ناوی_خۆماڵی = سید ڕوحاللە مصطفوی موسوی خمینی | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فارسی | وێنە =[[پەڕگە:Ruhollah_Khomeini_by_Jamaran_1.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = 230px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[خومەین]]، [[ئێران]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | شوێنی مردن = [[تاران]]، [[ئێران]] | ھۆکاری مردن = [[جەڵدەی دڵ]] | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = مەزارگەی خومەینی | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[فارس]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٩–١٩٨٩ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بەناوی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو =پۆستەکە دامەزرا -[[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] وەکوو شای ئێران | جێگر =[[عەلی خامنەیی]] | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = خەدیجە سەقەفی | یار = | منداڵەکان = ٧ لەوانە مستەفا ٬زەھرا، فەریدە و ئەحمەد | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Ruhollah Khomeini signature.png | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ ={{URL|imam-khomeini.ir}} }} '''سەید ڕووحوڵڵا موستەفەوی خومەینی''' ({{بە فارسی|سید ڕوحاللە موسوی خمینی}}؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ لە [[خومەین]] – ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ لە [[تاران]])، ناسراو بە '''ئایەتوڵڵا خومەینی''' یان '''ئیمام خومەینی'''، پێشەوا، نووسەر، شاعیر و مەرجەعێکی تەقلیدی [[شیعە]]ی ئێرانی بوو، کە وەکوو دامەزرێنەر و یەکەمین [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] ھەتا دواڕۆژی ژیانی لەسەر کار بوو. خومەینی یەکێک لە ڕێبەرانی جەماوەری ئێران بوو کە لە ڕووخانی [[شانشینی پەھلەوی|ڕژێمی پەھلەوی]] و سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]]دا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو.<ref>http://www.iranchamber.com/history/rkhomeini/ayatollah_khomeini.php</ref><ref>http://www.britannica.com/eb/article-32981</ref> خومەینی لە مەدرەسە فیقە و [[فەلسەفەی ئیسلامی]] و [[عیرفان]]ی خوێندووە و لە ساڵی ١٣١٣دا گەیشتووەتە ئیجتیھاد. بە گوتەی [[ساواک]] مۆڵەتی ئیجتیھادەکەی لە عەبدولکەریم حائری یەزدی وەرگرتووە بەپێی وەشانێکی دیکە نەیکردووە ئیجتیھاد لە ھیچ کەسێک داوای مۆڵەتی نەکردووە و مۆڵەتی لەو شێوەیەی بە کەس نەداوە. دژی سیاسەتەکانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] بەتایبەت [[شۆڕشی سپی]] و پێدانی مافی دەنگدان بە ژنان لەلایەن شاوە خەباتی کردووە و بەھۆی تۆمەتبارکردنی شا بە پەیڕەوکردنی سیاسەتەکانی [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە ساڵی ١٣٤٢، بۆ ماوەی ١٠ مانگ زیندانی کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=خبرگزاری باشگاە خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جھان ||دوایین١=YJC|سەردێڕ=از ماجرای دستگیری امام خمینی (ڕە) در 15 خرداد 42 تا قیامی کە ڕنگ خون گرفت|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/6115389/از-ماجرای-دستگیری-امام-خمینیرھ-در-15-خرداد-42-تا-قیامی-کھ-رنگ-خون-گرفت|وێبگە=yjc.ir/fa|شوێن=تاران|زمان=fa}}</ref> و ساڵی دواتر، بەھۆی وتارەکانی دژی تەسلیمبوون بە ڕاوێژکارە سەربازییەکانی ئەمریکا، دەربەدەر کرا، سەرکردایەتی ئیسلامییەکان و ئۆپۆزسیۆنی کرد و دەستی کرد بە داڕشتنی تیۆری دەسەڵاتی ئایینی - کە بنەماکانی تا شۆڕش بۆ خەڵک بە نادیاری مانەوە - لە ڕۆژانی کۆتاییدا کە بەرەو سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران، وەک ڕێبەرەکەی، شورای شۆڕشگێڕی و حکوومەتی کاتی پێکھێنا. لە ١٢ی ڕێبەندان ١٣٥٧، خومەینی گەڕایەوە بۆ ئێران و لە ٢٢ی ڕێبەندان شۆڕشەکە سەرکەوتنی بەدەستھێنا. == ساڵانی سەرەتایی == === پاشخان === ڕوحوڵڵا خومەینی لە ڕەچەڵەکی خاوەن زەوییە بچووکەکان و پیاوانی ئایینی و بازرگانەکانەوە ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Ervand |دوایین=Abrahamian |سەردێڕ=Radical Islam: The Iranian Mojahedin |ناونیشان=https://archive.org/details/radicalislamiran0000abra |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=١-٨٥٠٤٣-٠٧٧-٢|پەڕەکان=[https://archive.org/details/radicalislamiran٠٠٠٠abra/page/٢٠ ٢٠]}}</ref> باوباپیرانی بەرەو کۆتایی سەدەی ١٨ لە ماڵە ڕەسەنەکەیانەوە لە نیشاپور لە پارێزگای خۆراسان لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێران بۆ مانەوەیەکی کورت بۆ شانشینی ئاواد کە ناوچەیەکە لە ویلایەتی مۆدێرن ئۆتار پرادێش لە ھیندستان کە فەرمانڕەواکانی موسڵمانی [[شیعەی دوازدە ئیمام|شیعە دوازدە ئیمامی]] بە ڕەچەڵەک فارس بوون کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Algar|یەکەم١=Hamid|بەستەری نووسەر١=Hamid Algar|editor1-last=Koya|editor1-first=Abdar Rahman|سەردێڕ=Imam Khomeini: Life, Thought and Legacy|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Islamic Book Trust|ژپنک=٩٧٨–٩٦٧٥٠٦٢٢٥٤|پەڕە=١٩|chapter=A short biography}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=ntarP5hrza0C&dq=awadh+persian&pg=PA8 Sacred space and holy war: the politics, culture and history of Shi'ite Islam] by Juan Ricardo Cole</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=7BaVwfpWZgUC&dq=awadh+origin&pg=RA2-PA17 Art and culture: endeavours in interpretation] by Ahsan Jan Qaisar, Som Prakash Verma, Mohammad Habib</ref><ref name="Avadh">''Encyclopædia Iranica'', [http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i "Avadh"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517012521/http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i |date=17 May 2017}}, E. Yarshater</ref> لە ماوەی حوکمڕانییەکەیاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان بانگھێشتی ژمارەیەکی بەردەوام لە زانایانی فارسی، شاعیر، دادوەر، تەلارساز و وێنەکێشیان کرد.<ref name="Avadh"/> لە کۆتاییدا خێزانەکەی لە شارۆچکەیەکی بچووک لە کینتور، نزیک لوکناو پایتەختی ئاوەد نیشتەجێ بوون.<ref name="Hamid">Ruhollah Khomeini's brief biography by Hamid Algar</ref><ref name="Iranian">[http://www.iranian.com/Books/1999/June/Khomeini/index.html From Khomein, ''A biography of the Ayatollah''], 14 June 1999, The Iranian</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=rNrMilgHKKEC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA199 The Columbia world dictionary of Islamism] by Olivier Roy, Antoine Sfeir</ref><ref name="Moin1999">[https://books.google.com/books?id=B-ihPNR4iaoC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA2 Khomeini: life of the Ayatollah, Volume 1999] by Baqer Moin</ref> باپیرەی خومەینی، سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی، لە کینتوور لەدایکبووە.<ref name="Iranian"/><ref name="Moin1999"/> لە ساڵی ١٨٣٠ لێنۆی بەجێھێشت بۆ سەردان کردنی گۆڕی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] لە نەجەف، عێراقی عوسمانی (عێراقی ئێستا) و ھەرگیز نەگەڕایەوە. بە گوتەی مۆین ئەم کۆچکردنە بۆ دەربازبوون بوون لە بڵاوبوونەوەی دەسەڵاتی بەریتانیا لە ھیندستان بوو. لە ساڵی ١٨٣٤ سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی سەردانی ئێرانی کرد و لە ساڵی ١٨٣٩ لە خومەین نیشتەجێ بوو. ھەرچەندە لە ئێران مایەوە و نیشتەجێ بوو، بەڵام بەردەوام بە ناوی ھیندی ناسراوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ مانەوەی لە ھیندستان و تەنانەت ڕوحوڵڵا خومەینی لە ھەندێک لە غەزەلەکانیدا زمانی ھیندی وەک ناوی قەڵەم بەکارھێناوە. باپیری خومەینی، میرزا ئەحمەد موجتەھید خونساری، ئەو پیاوە ئایینییە بوو کە لە کاتی ناڕەزایەتی تووتندا فەتوای قەدەغەکردنی بەکارھێنانی [[تووتن]]ی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Staff writer |سەردێڕ=Imam Khomeini's Biography |ناونیشان=http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403160844/http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٧٩٠-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b2OL9IEXaAgC|orig-year=1999|ساڵ=٢٠٠٩}}</ref> === منداڵی === بەپێی بەڵگەنامەی لەدایکبوونی، ڕوحوڵڵا موسەوی خومەینی کە ناوی یەکەمی بە واتای «ڕۆحی خوا» دێت، لە ١٧ی گوڵانی ١٩٠٠ لە خومەین سەر بە [[پارێزگای مەرکەزی]] لەدایک بووە ھەرچەندە مورتەزای برای (دواتر بە ئایەتوڵڵا پەسەندی دە ناسراوە) ڕۆژی لەدایکبوونی خۆی لە ٢٤ی ڕەزبەری ١٩٠٢ ساڵیادی لەدایکبوونی کچی محمد، فاتیمە دادەنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Researcher's Note: Ruhollah Khomeini's birth date|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|وێبگە=[[Britannica.com]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230412021509/https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ayatollah Khomeini (1900–1989) |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/khomeini_ayatollah.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=BBC History}}</ref> دوای کوژرانی باوکی، زیاتر لە دوو ساڵ دوای لەدایکبوونی لە ساڵی ١٩٠٣، لەلایەن خاڵۆزایییەوە پەروەردە کزا. ڕووحوڵڵا لە تەمەنی شەش ساڵییەوە دەستی بە خوێندنی سەرەتایی قورئان و فارسی کرد. ساڵی دواتر دەستی کرد بە خوێندن لە قوتابخانەیەکی ناوچەکە، لەوێ فێری ئایین و نۆحە خانی (خوێندنەوەی ماتەمینی) و بابەتەکانی تری نەریتی بوو. بە درێژایی تەمەنی منداڵی بە ھاوکاری خزم و کەسوکاری لەوان جەعفەر ئامۆزای دایکی و مۆرتەزا پەسەندی دە برا گەورەکەی درێژە بە خوێندنی ئایینی دا. === پەروەردە و وانەوتنەوە === [[پەڕگە:خمینی و ھمدرسان.JPG|وێنۆک|خومەینی وەک خوێندکارێک لەگەڵ ھاوڕێکانی (دووەم لە ڕاستەوە)]] لەدوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]، ڕێکخستن کرا بۆ ئەوەی لە مەدرەسەی ئیسلامی لە [[ئەسفەھان]] بخوێنێت، بەڵام لەبری ئەوە چوو بۆ مەدرەسەی [[ئەراک]]. خرایە ژێر سەرکردایەتی ئایەتوڵڵا عەبدولکەریم حائری یەزدی. خومەینی لە ساڵی ١٩٢٠دا ڕووی لە شاری ئەراک کرد و دەستی بە خوێندن کرد. ساڵی دواتر ئایەتوڵڵا حانری یەزدی گواسترایەوە بۆ مەدرەسەی ئیسلامی لە شاری قوم لە باشووری ڕۆژاوای [[تاران]] و قوتابییەکانی بانگھێشت کرد بۆ شوێنکەوتن. خومەینی بانگھێشتەکەی قبوڵ کرد و لە قوتابخانەی دار ئەلشەفا لە [[قوم]] نیشتەجێ بوو. لێکۆڵینەوەکانی خومەینی بریتی بوون لە شەریعەتی ئیسلامی ([[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]]) و فیقھی ([[فیقھی ئیسلامی|فیقھ]])، بەڵام تا ئەو کاتە خومەینی حەزێکی لە شیعر و [[فەلسەفە]] ([[عیرفان]])یشی بەدەستھێنابوو. کەواتە خومەینی لەگەڵ گەیشتن بە قوم داوای ڕێنوێنی لە میرزا عەلی ئەکبەر یەزدی زانای فەلسەفە و عیرفان دەکات. یەزدی لە ساڵی ١٩٢٤ کۆچی دوایی کرد، بەڵام خومەینی لەگەڵ دوو مامۆستای دیکە بە ناوەکانی جەواد عەقا مەلەکی تەبریزی و ڕافیعی [[قەزوین]] بەردەوام بوو لە پەیڕەوکردنی حەز و ئارەزووی [[فەلسەفە]]؛ بەڵام ڕەنگە گەورەترین کاریگەری لەسەر خومەینی مامۆستایەکی دیکە بووبێت بە ناوی میرزا محمد عەلی شەھابادی و عیرفانی مێژوویی سۆفی، لەوانە مەلا سەدرا و [[ئیبن عەرەبی]]. خومەینی فەلسەفەی یۆنانی کۆنی خوێندووە و ھەم لەژێر کاریگەری ھەردوو فەلسەفەی ئەرستۆ کە بە دامەزرێنەری [[ژیربێژی (مەنتیق)|ژیربێژی]] سەیری دەکرد<ref name="imamreza">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Philosophy as Viewed by Ruhollah Khomeini |ناونیشان=http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110614032732/http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=www.imamreza.net}}</ref> و ھەم [[ئەفلاتوون]] کە بۆچوونەکانی «لە بواری خودایی» دا بە «گۆڕ و پتەو» دەزانی بە شێوەیەکی سەرەکی لەژێر کاریگەری [[ئیبن سینا]] و [[مەلا سەدرا]] بوو.<ref>Kashful-Asrar, p. 33 by Ruhollah Khomeini.</ref><ref name="imamreza"/> === لایەنە سیاسییەکان === زۆرجار وانەوتنەوەکانی لە مەدرەسەدا لەسەر گرنگی ئایین بۆ پرسە کۆمەڵایەتی و سیاسییە پراکتیکییەکانی ئەو سەردەمە بوو، ھەروەھا لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا دژی سیکولاریزم کاری دەکرد. خومەینی ھەروەھا بەھای دا بە ئامانجی ئیسلامییەکان وەک شێخ فەزلوڵڵا نوری و ئەبولقاسم کاشانی. خومەینی فەزلوڵڵا نوری وەک «کەسایەتییەکی پاڵەوان» دەبینی و ناڕەزایەتییەکانی خۆی بە دەستوور و دەسەڵاتی سیکولار لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی نوری دژی دەستووری ساڵی ١٩٠٧ دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=AJ6i2-s7hoQC&q=khomeini+pepsi+roast+in+the+fires+of+hell&pg=PT107 |سەردێڕ=Khomeini's Ghost: Iran since 1979|نووسەر=Con Coughlin |ڕێکەوت= ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Pan MacMillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٧٤٣١٠-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TteJzQyDS5kC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA45|سەردێڕ=Globalisation, Religion & Development |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=International Journal of Politics & Economics |پەڕە=٤٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٥٦٨٢٥٦-٠-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=OeqHjo6JkUsC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA159|سەردێڕ=A Social History of Iranian Cinema, Volume 3: The Islamicate Period, 1978–1984|نووسەر=Hamid Naficy |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Duke University Press Books |پەڕە=١٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٤٨٧٧-١}}</ref> == چالاکیی سیاسی سەرەتایی == === پاشبنەما === لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، پیاوانی ئایینی خۆیان بە ھێزێکی سیاسی بەھێز لە ئێراندا نیشان دابوو کە دژی ئیمتیازێک بۆ بەرژەوەندییەکی بیانی (بەریتانی)، دەستپێشخەری ناڕەزایەتی تووتنیان کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fischer|یەکەم١=Michael M. J.|سەردێڕ=Iran: From Religious Dispute to Revolution|ڕێکەوت=ی ی 2003|بڵاوکەرەوە=Univ of Wisconsin Press|شوێن=Wisconsin|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-١٨٤٧٣-٥|پەڕە=٣١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Iran.html?id=QzDMzTWRnFIC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە تەمەنی ٦١ ساڵیدا دوای مردنی ئایەتوڵڵا سەید حوسێن بۆروجێردی (١٩٦١)، پێشەنگی ئایینی شیعەگۆڕەپانی سەرکردایەتی بە کراوەیی بینی، ھەرچەندە بێدەنگ بوو؛ چینی ڕۆحانیی ھەر لە بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە کە مۆدێرنیزەری [[سیکولاریزم|سێکۆلار]] و دژە ڕۆحانیی [[ڕەزا شا|ڕەزاشا پەھلەوی]] ھاتە سەر دەسەڵات، لە دۆخی بەرگریدا بوو. [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەد ڕەزاشا]] کوڕی ڕەزا [[شۆڕشی سپی]] ڕێکخست کە ئەمەش بەرەنگاربوونەوەکی دیکە بوو بۆ [[مەلا]]کان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Musavi Khomeini, Ayatollah Summary|ناونیشان=http://www.bookrags.com/biography/ruhollah-musavi-khomeini-ayatollah/|وێبگە=bookrags.com|بڵاوکەرەوە=BookRags, Inc.|زمان=en}}</ref> === دژایەتی شۆڕشی سپی === شا لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٦٣ [[شۆڕشی سپی]] ڕاگەیاند، کە بەرنامەیەکی شەش خاڵیی چاکسازییە و داوای چاکسازی لە زەوی و زار و بە نیشتیمانیکردنی دارستانەکان و فرۆشتنی کارگە دەوڵەتییەکان بە بەرژەوەندییە تایبەتییەکان و گۆڕانکارییەکانی ھەڵبژاردن بۆ مافی مافی ژنان و ڕێگەدان بە غەیرە موسڵمانان دەکرد وەرگرتنی پۆست، ھاوبەشکردنی قازانج لە پیشەسازیدا، و ھەڵمەتێکی خوێندەواری لە قوتابخانەکانی وڵاتدا. ھەندێک لەو دەستپێشخەرییانە بە مەترسیدار سەیر دەکران، بەتایبەتی لەلایەن مەلا شیعەکانی (زانایانی ئایینی) بەھێز و ئیمتیازدارەوە، ھەروەھا وەک ڕەوتی ڕۆژاواییکردن لەلایەن نەریتخوازەکانەوە. خومەینی بە «ھێرشکردن بۆ سەر ئیسلام» سەیری ئەوانی دەکرد. خومەینی کۆبوونەوەی مەرجەعە باڵاکانی دیکەی [[قوم]] بانگھێشت کرد و ڕازییان کرد کە بڕیاری بایکۆتی ڕیفراندۆمی شۆڕشی سپی بدەن. خومەینی لە ٢٢ی ڕێبەندانی ١٩٦٣ بەیاننامەیەکی بە وشەی توند دەرکرد کە ھەم شا و ھەم پلانی چاکسازییەکەی شەرمەزار کرد. دوای دوو ڕۆژ شا ستوونێکی زرێپۆشی بردە قوم، وتارێکی پێشکەش کرد و بە توندی ھێرشی کردە سەر مەلاکان وەک چینێک. خومەینی درێژەی بە ئیدانەکردنی بەرنامەکانی شا دا و مانیفێستێکی دەرکرد کە واژووی ھەشت زانای ئایینی باڵای شیعەی دیکەی لەسەر بوو. لە مانیفێستەکەی خومەینیدا ئاماژە بەوە کراوە کە شا بە شێوەی جۆراوجۆر دەستووری پێشێل کردووە، ئەو تەشەنەسەندنی گەندەڵی ئەخلاقی لەو وڵاتەدا شەرمەزار دەکات و شای بە ملکەچبوون بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل تۆمەتبار کردووە. ھەروەھا فەرمانی دا کە ئاھەنگی نەورۆز بۆ ساڵی ١٣٤٢ی ئێران (کە کەوتە بەر ٢١ی ئازاری ١٩٦٣) وەک نیشانەی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتەکانی حکوومەت ھەڵبوەشێتەوە. پاشنیوەڕۆی ڕۆژی عاشورا (٣ی خەرمانانی ١٩٦٣) خومەینی لە مەدرەسەی فەیزییە وتارێکی پێشکەش کرد کە شای کێشا ھاوتەریبی خەلیفەی [[یەزید کوڕی معاویە|یەزید]] کە لەلایەن شیعەکانەوە وەک 'ستەمکار' ھەست پێدەکرێت و و شای بە "بەدبەخت، " پیاوی بەدبەخت" و ئاگادارکردنەوەی ئەوەی کە ئەگەر ڕێگاکانی نەگۆڕێت ڕۆژێک دێت کە خەڵک سوپاسی ڕۆشتنی لە وڵات دەکەن. ڕێکەوتی ٥ی خەرمانانی ١٣٥٧ی ھەتاوی (١٥ی خورداد) کاتژمێر ٣:٠٠ی سەرلەبەیانی، دوو ڕۆژ دوای ئەم ئیدانەکردنی ئاشکرای شا، خومەینی لە شاری قوم ڕاگیرا و بۆ تاران ڕاگوێزرا. دوابەدوای ئەم چالاکییە، سێ ڕۆژ ئاژاوەی گەورە لە سەرتاسەری ئێران ڕوویدا و نزیکەی ٤٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستدا. ئەو ڕووداوە ئێستا بە بزووتنەوەی ١٥ خورداد ناودەبرێت. خومەینی تا مانگی پووشپەڕ لەژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا مایەوە. == ژیان لە تاراوگەدا == [[پەڕگە:خمینی_در_ترکیه.JPG|وێنۆک|خومەینی لە دەربەدەری لە [[بورسا]]، تورکیا بەبێ جل و بەرگی مەلایەتی]] خومەینی زیاتر لە ١٤ ساڵ لە تاراوگەدا بەسەر بردووە و زۆربەیان لە [[نەجەف|شاری نەجەف]]ی عێراق بووە. سەرەتا لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ ڕەوانەی تورکیا کرا و لەوێ لە شاری [[بورسا]] لە ماڵی عەقید عەلی سێتینەری دەزگای زانیاری سەربازی [[تورکیا]] مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Elaine|دوایین١=Sciolino|سەردێڕ=The People's Shah|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E0D9153EF934A1575BC0A9669C8B63&sec=&pagewanted=all|وێبگە=The New York Times|زمان=en|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٠}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٥، دوای کەمتر لە ساڵێک، ڕێگەی پێدرا ڕوو لە نەجەف بکات، تا ساڵی ١٩٧٨ لەوێ مایەوە، دواتر لەلایەن [[سەددام حوسێن]] جێگری سەرۆکی ئەوکاتەوە دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fisk|یەکەم١=Robert|سەردێڕ=The Great War for Civilisation: The Conquest of the Middle East|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Knopf Doubleday Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٧-٤٢٨٧١-٤|پەڕە=١٦٢|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Great_War_for_Civilisation.html?id=jp2mZr7BoGsC|زمان=en}}</ref> لەم کاتەدا ناڕازیبوون لە شا خەریک بوو چڕتر بووەوە و خومەینی لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ بە [[ڤیزە]]ی گەشتیاری سەردانی نۆفلی شاتۆی کرد کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی [[پاریس]]ی فەرەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Revolution, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=http://www.britannica.com/eb/article-9045329/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> تا کۆتایییەکانی شەستەکان، خومەینی یەکێک بوو لە شەش مەرجەعی تەقلید (نموونە بۆ لاساییکردنەوە) بوو لە جیھانی شیعەدا بۆ «سەدان ھەزار» شیعە یان زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mottahedeh|یەکەم١=Roy P.|سەردێڕ=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|ڕێکەوت=ی ی 1985|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧١-٥٥١٩٧-١|پەڕە=٢٤٦|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_mantle_of_the_Prophet.html?id=KvprAAAAIAAJ|زمان=en}}</ref> لەکاتێکدا خومەینی لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بیرۆکەی دەسەڵاتی پاشایەتی سنوورداری لەژێر دەستووری ساڵی ١٩٠٦دا قبوڵ کرد – وەک لە کتێبەکەیدا کەشف ئەلئەسرار بەڵگەی لەسەرە – دوای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو ئەو بیرۆکەیەی ڕەتکردبووەوە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٠ خومەینی زنجیرەیەک وتاری لە نەجەف سەبارەت بە حکوومەتی ئیسلامی پێشکەش کرد، دواتر وەک کتێبێک بە ناوی جۆراوجۆر حکوومەتی ئیسلامی یان حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقیھ (حوکمەتی ئیسلامی: وەڵایەت فەقییە) بڵاوکرایەوە. ئەم پرەنسیپە، پێش شۆڕش بۆ خەڵک نەناسرابوو، لە دوای شۆڕشەوە بە دەستووری نوێی ئێرانەوە لکێنرا.<ref>Hamid Algar, "Development of the Concept of velayat-i faqih since the Islamic Revolution in Iran", paper presented at London Conference on vilayat al-faqih, in June 1988, quoted in "The Rule of the Religious Jurist in Iran" by Abdulaziz Sachedina, p. 133 in ''Iran at the Crossroads'', edited by John Esposito and R. K. Ramazani</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYU Law: A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran |ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120107082546/http://www.nyulawglobal.org/globalex/Iran.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Nyulawglobal.org}}</ref><ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 218</ref> [[پەڕگە:Khomeini's House in Iraq-Najaf Ashraf by Samenp.jpg|150px|وێنۆک|alt=دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف|دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف]] === وەڵایەتی فەقییە (دەستەڵاتی زانای ئایینی) === ئەمە ناسراوترین و کاریگەرترین کاری خومەینی بوو، و بیرۆکەکانی خۆی لەسەر دەسەڵاتداری (لەو کاتەدا) داڕشت: * یاساکانی کۆمەڵگا تەنھا دەبێت لە یاساکانی خودا (شەرع) پێک بھێنرێن، کە بەسە چونکە «ھەموو کاروباری مرۆڤایەتی» و «ڕێنمایی و دەستوور دابین دەکات ،» بۆ ھەر «بابەتێک» لە «ژیانی مرۆڤدا»<ref>''[[Islam and Revolution]]'' (1981), pp. 29–30.</ref> دادەمەزرێنێت. * لەبەر ئەوەی شەریعەت یاسایەکی گونجاوە، پێویستە ئەوانەی پۆستی حکومی دەگرن، زانیارییان لەسەر شەریعەت ھەبێت. بەو پێیەی زانایانی ئایینی ئیسلامی شارەزاترینن، فەرمانڕەوای وڵات دەبێ فەقیھێک بێت کە «لە زانست و دادپەروەری لە ھەموو ئەوانی تر بەرزتر بێت»،<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 59.</ref> (کە بە مەرجەع ناسراوە)، ھەروەھا ھەبوونی زیرەکی و توانای کارگێڕی. حوکمڕانی پاشا و یان کۆبوونەوەکان «ئەوانەی کە نوێنەری زۆرینەی خەڵک دەکەن» (واتە [[پەرلەمان]] و دەسەڵاتی ھەڵبژێردراوی یاسادانان) لەلایەن ئیسلامەوە بە «ھەڵە» ناسێنراوە.<ref>''Islam and Revolution'', (1981), pp. 31, 56.</ref> * ئەم سیستەمە دەسەڵاتدارییە بۆ ڕێگریکردن لە نادادپەروەری و گەندەڵی و چەوساندنەوەی دەسەڵاتداران بەسەر ھەژاران و لاوازەکان و کوفر و لادان لە ئیسلام و شەریعەت؛ ھەروەھا بۆ لەناوبردنی کاریگەری و پیلانەکانی دژە ئیسلام لەلایەن زلھێزە دەرەکییە غەیرە موسڵمانەکانەوە پێویستە.<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 54.</ref> === چالاکی سیاسی پێش شۆڕش === فۆرمێکی دەستکاریکراوی سیستەمی ویلایەتی فەقیھ دوای دەستبەکاربوونی خومەینی و شوێنکەوتووانی وەرگیرا و خومەینی یەکەمین «پاسەوان»یان «ڕێبەری مەزن»ی کۆماری ئیسلامی بوو؛ بەڵام لەم نێوەندەدا خومەینی تەنیا باسی «حکوومەتی ئیسلامی»ی دەکرد، ھەرگیز بە ڕستەیی نەیخستەڕوو کە بەڕاستی مانای چییە.<ref name="Schirazi"/> ڕەنگە ئەوانەی دەوروبەری ئاگاداری پێویستیی دەستەڵاتداری فەقیھ بووبن بەڵام «لە چاوپێکەوتن، وتارەکان، پەیام و فەتواکان لەو ماوەیەدا یەک ئاماژە بە ولایەتی فەقیھ نەکراوە.»<ref name="Schirazi">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Schirazi|یەکەم١=Asghar|سەردێڕ=The Constitution of Iran: Politics and the State in the Islamic Republic: Asghar Schirazi Translated by John O&#39;Kane|journal=Digest of Middle East Studies|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|ناونیشان=https://www.academia.edu/7644699|زمان=en|issn=1060-4367}}</ref> خومەینی ئاگادار بوو کە بیروبۆچوونەکانی بۆ دەستەڵاتی زانای ئایینیلە دەرەوەی تۆڕی ئیسلامی دژ بە شاکەی بڵاو نەکاتەوە و چینی مامناوەندی سێکۆلار لە بزووتنەوەکەی نەترسێنێت. بزووتنەوەکەی جەختی لە پۆپۆلیزم دەکرد، باسی لە شەڕکردن بۆ مۆستەزعەفین دەکرد، کە زاراوەیەکی قورئانییە بۆ چەوساوەکان یان بێبەشەکان، کە لەم چوارچێوەیەدا بە مانای «لە ئێران ھەمووان جگە لە شا و دیوانی شا» ھاتە ئاراوە.<ref name="Kepel">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kepel|یەکەم١=Gilles|سەردێڕ=جیھاد: شوێنپێی ئیسلامی سیاسی: Jihad: the trail of political Islam|ڕێکەوت=ی ی 2002|بڵاوکەرەوە=Cambridge, Mass. : Harvard University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٠٨٧٧-٩|پەڕە=١١١|ناونیشان=https://www.hup.harvard.edu/books/9780674010901|زمان=en}}</ref> لە ئێران، ژمارەیەک لە ھەنگاوە ھەڵەکانی شا، لەوانە سەرکوتکردنی ناڕەزایی دەربڕین، دژایەتی ڕژێمەکەی لێکەوتەوە. کۆپی کاسێتی وتارەکانی، کە بە توندی ئیدانەی شا دەکرد، بۆ نموونە "سیخوڕی جوولەکە، مارە ئەمریکییەکە کە دەبێت بە بەرد لە سەری بدرێت " بوو بە کاڵایەکی باو لە ئێراندا و یارمەتیدەر بوو بۆ لابردنی ئەفسانەی شا و شکۆمەندی دەسەڵاتی لەبەرچاوی خەڵکدا.<ref name="Kepel"/> === پەیوەندی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا === بەگوێرەی بی بی سی، پەیوەندییەکانی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا "بەشێکە لە کۆکراوەی بەڵگەنامەکانی حکومەتی ئەمەریکا کە تازە ئاشکرا کراون، وەک بروسکەی دیپلۆماسی، تێبینی سیاسی، تۆماری کۆبوونەوەکان". بەڵگەنامەکان ئەوە دەردەخەن کە ئیدارەی [[جیمی کارتەر|کارتەر]] یارمەتی خومەینی داوە بۆ گەڕانەوە بۆ ئێران بە ڕێگریکردن لە کودەتای سەربازی لەلایەن سوپای ئێرانەوە و خومەینی بە ئەمریکییەکانی لە فەڕەنسا وتووە پەیامێک بە [[واشینگتن دی سی|واشینگتن]] بگەیەنێت کە نابێت ترسی نەوتیان ھەبێت. ئەم بابەتە ڕاست نییە کە ئێمە بە ئەمریکا نەوت نافرۆشین."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Two Weeks in January: America's secret engagement with Khomeini-دوو ھەفتەی مانگی ژانویە: پەیوەندییە نھێنییەکانی ئەمریکا لەگەڵ خومەینی|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-36431160|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ئیش=BBC News|agency=بی بی سی|بڵاوکەرەوە=bbc.com|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|زمان=En}}</ref> == ڕێبەری مەزنی ئێران == === گەڕانەوە بۆ ئێران === [[پەڕگە:Imam Khomeini in Mehrabad.jpg|220px|وێنۆک|گەیشتنی خومەینی لە ١ی ڕەشەمەی ١٩٧٩ بە یاوەریی فڕۆکەوانێکی ئایر فرانس. کاتێک پرسیاری لەبارەی ھەستەکانی گەڕانەوەی لە دەربەدەری لە فڕۆکەکەدا لێکرا، وەڵامی ھیچ دایەوە؛ «ھیچ.»]] شا لە ١٦ی ژانویەی ١٩٧٩ وڵاتی بەجێھێشت بۆ چارەسەری پزیشکی (بە ڕواڵەت "لە پشوودا")، ھەرگیز نەگەڕایەوە. دوای دوو ھەفتە و لە ڕۆژی پێنجشەممە ١ی ڕەشەممەی ١٩٧٩ خومەینی بە سەرکەوتن گەڕایەوە بۆ ئێران و لەلایەن جەماوەرێکی دڵخۆشەوە پێشوازی لێکرا کە دەوترێت پێنج ملیۆن کەس بوون. لە گەشتە بەکرێگیراوەکەی ئایر فرانس بۆ گەڕانەوەی بۆ تاران، ١٢٠ ڕۆژنامەنووس یاوەری بوون کە سێیان ژن بوو. یەکێک لە ڕۆژنامەنووسەکان بە ناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: یەکێک لە ڕۆژنامەنووسان بەناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: ئایەتوڵڵا، ئایا دەتوانیت پێمان بڵێیت ھەستت چۆنە سەبارەت بە گەڕانەوە بۆ ئێران؟ خومەینی لە ڕێگەی سادق قوتبزادەی یاریدەدەرییەوە وەڵامی دایەوە: "ھیچی" (ھیچ). لێدوانەکەی - کە لەو کاتەدا زۆر باسی لێوەکرا و ھەروەھا لەو کاتەوە - لەلایەن ھەندێک کەسەوە بە ڕەنگدانەوەی بیروباوەڕە عیرفانییەکانی و وابەستەنەبوون بە خۆ دادەنرا. === شۆڕش === خومەینی بە توندی دژی حکوومەتی کاتی شاپوور بەختیار وەستایەوە و بەڵێنیدا «من بە دەمیاندا دەدەم، حکوومەت دادەمەزرێنم».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=متن، صوت و فیلم سخنرانی امام خمینی در 12 بھمن 57 - تسنیم|ناونیشان=https://tn.ai/650172|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم|شوێن=تاران|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://tn.ai/650172 |date=شوباتی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Taheri|یەکەم١=Amir|سەردێڕ=The Spirit of Allah: Khomeini and the Islamic Revolution|ڕێکەوت=ی ی 1986|بڵاوکەرەوە=Hutchinson|شوێن=Bethesda, Md|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٧٥٦١-٠٤-٧|پەڕە=٢٤١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/The_Spirit_of_Allah.html?id=SQYPAAAAMAAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە ١١ی بەفرانبار (٢٢ی بەھمەن) دا، [[مەھدی بازرگان]]، سەرۆک وەزیرانی کاتیی ڕکابەری خۆی بۆ خۆی دەستنیشان کرد و داوای کرد «بەو پێیەی من ئەوم داناوە، دەبێت گوێڕایەڵی بن». . ھۆشداریشی دا کە ئەوە «حکوومەتی خودایە»،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin|یەکەم١=Baqer|سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah|ڕێکەوت=ی ی 1999|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|شوێن=England|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-١٢٨-٢|پەڕە=٢٠٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Khomeini.html?id=b2OL9IEXaAgC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> و نافەرمانی دژی ئەو یان بازرگان بە «یاخیبوون لە خودا» دادەنرێت، و «یاخیبوون لە خودا کوفرە». لەگەڵ پەرەسەندنی بزووتنەوەی خومەینی، سەربازەکان دەستیان کرد بە لادان بۆ لای ئەو و خومەینی بەختی ناخۆشی لەسەر ئەو سەربازانە ڕاگەیاند کە خۆیان ڕادەست نەدەکرد. لە ١١ی ڕەشەممەدا لەگەڵ بڵاوبوونەوەی شۆڕش و دەستبەسەرداگرتنی چەکخانەکان، سوپا بێلایەنی ڕاگەیاند و ڕژێمی بەختیار ڕووخا. لە ١٢ی خاکەلێوە ٢٦٧٩ (٣٠ و ٣١ی ئازاری ١٩٧٩)دا ڕیفراندۆمێک بۆ جێگرتنەوەی دەسەڵاتی پاشایەتی بە کۆماری ئیسلامی- بە پرسیارێکەوە: "ئایا دەبێت دەسەڵاتی پاشایەتی لە بەرژەوەندی حکومەتێکی ئیسلامی ھەڵبوەشێتەوە؟"- بە دەنگی ٩٨٪ بە بەڵێ بۆ جێگرەوە تێپەڕی. === سەرەتای پتەوکردنی دەسەڵات === کاتێک خومەینی لە پاریس بوو، بەڵێنی «سیستەمێکی سیاسی دیموکراتی» بۆ ئێران دا، بەڵام کاتێک گەییشتە دەسەڵات، داکۆکی لە دروستکردنی دەوڵەتی ئایینی کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC News {{!}} Middle East {{!}} Analysis: The forces for change|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/269799.stm|وێبگە=news.bbc.co.uk|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> کە لەسەر بنەمای پارێزگای فەقییە وەرگیراوە. ئەم پرۆسەیە دەستی کرد بە سەرکوتکردنی گرووپەکانی ناو ھاوپەیمانێتییە فراوانەکە بەڵام لە دەرەوەی تۆڕەکەی کە ھیوایان بە خومەینی بەستبوو بەڵام چیتر خومەینی پێویستی بە پشتیوانی ئەوان نەبوو. ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی پاکتاوکردن یان گۆڕینی زۆرێک لە سیاسەتمەدارانی سێکۆلار لە ئێران و خومەینی و کەسە نزیکەکانی ئەم ھەنگاوانەی خوارەوەیان گرتەبەر:دامەزراندنی دادگاکانی شۆڕشی ئیسلامی؛ جێگرتنەوەی ھێزی سەربازی و پۆلیسی پێشوو؛ دانانی زانایانی باڵای دینی و ڕۆشنبیرانی ئیسلامی ئێران بە بەرپرسی نووسینی دەستوورێکی دینی، لەگەڵ ڕۆڵێکی ناوەندی بۆ دەسەڵاتی فەقییە؛ دروستکردنی پارتی کۆماری ئیسلامی لە ڕێگەی مۆتجاھیدەکانی خومەینی بە ئامانجی دامەزراندنی حکوومەتێکی دینی و ڕووخاندنی ھەر ئۆپۆزسیۆنێکی سێکۆلار؛ گۆڕینی ھەموو یاسا سێکۆلارەکان بە یاسای ئیسلامی؛ و بێلایەنکردن یان سزادانی ئیلاھیناسە باڵاکان ("ڕکابەرەکانی خومەینی لە پلەبەندی ئایینیدا")، کە بیرۆکەکانی لەگەڵ بیرۆکەکانی خومەینی ناکۆکی ھەبوو، لەوانە محەممەد کازم شەریعەتمەداری، حەسەن تەباتەبایی قۆمی و [[حوسێنعەلی مونتەزیری]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cloninger|یەکەم١=Susan C.|دوایین٢=Leibo|یەکەم٢=Steven A.|سەردێڕ=Understanding Angry Groups: Multidisciplinary Perspectives on Their Motivations and Effects on Society|ڕێکەوت=ی ی 2017|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|شوێن=Santa Barbara, California|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٣٣٥١-٩|پەڕەکان=٣٤٢–٣٥٣|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Understanding_Angry_Groups_Multidiscipli.html?id=PiwRDgAAQBAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> ھەندێک ڕۆژنامەکان داخران، ئەوانەی ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە داخستنی ڕۆژنامەکان ھێرشیان کرایە سەر.<ref>Moin ''Khomeini'', (2000), p.219</ref> گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی وەک بەرەی دیموکراسی نیشتمانی و پارتی کۆماریخوازی گەلی موسڵمان ھێرشیان کرایە سەر و دواجار قەدەغە کران.<ref>Bakhash, Shaul, ''The Reign of the Ayatollahs'', p.68–69</ref> === دەستووری ئیسلامی و بوون بە ڕێبەری مەزن === وەک بەشێک لە گواستنەوە لە سەرکردایەتی بزووتنەوەیەکی سیاسی بەرفراوان بۆ حوکومەتی توندوتیژی ئایینی، خومەینی بۆ یەکەم جار ڕای گەیاند کە پشتگیری لە دەستووری کاتی کۆماری ئیسلامی دەکات کە ھیچ پۆستێکی بۆ حوکمی باڵای زانای ئیسلامی تێدا نەبوو. دوای ئەوەی لایەنگرانی زۆرینەی ڕەھای کورسییەکانی ئەو لیژنەیەیان بەدەستھێنا کە گۆڕانکاریی کۆتاییان لە ڕەشنووسەکەدا (ئەنجومەنی شارەزایان)<ref>Schirazi, ''Constitution of Iran'' Tauris, 1997 p.22–23</ref> ئەنجامدا، دەستووری پێشنیارکراویان نووسییەوە بۆ ئەوەی [[شەرعزان]]ێکی باڵای ئیسلامی سەرکردایەتی وڵات بکات، ھەروەھا [[ئەنجومەنی پارێزەران]]ی بەھێزتر بۆ [[ڤیتۆ]]کردنی یاسا نائیسلامییەکان و پشکنینی کاندیدەکان بۆ پۆستەکان و دوورخستنەوەی ناموسڵمانان. ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە کتێبەکەیدا بە ناوی حکوومەتی ئیسلامی: وەڵایەتی فەقییە (حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقییە) لە ساڵی ١٩٧٠دا کە بەسەر لایەنگرانیدا دابەشکرابوو و لە خەڵک ڕاگیرابوو، لە نزیکەوە بەدواداچوونی بۆ بیرۆکەکانی خومەینی دەکرد بەڵام نە بە تەواوی. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٩ دەستووری نوێی کۆماری ئیسلامی بە ڕیفراندۆمی نەتەوەیی پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sial|یەکەم١=Omar|سەردێڕ=A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran|journal=GlobaLex {{!}} Foreign and International Law Research|ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm|بڵاوکەرەوە=New York University School of Law.|شوێن=New York|زمان=En}}</ref> خومەینی خۆی بە ڕێبەر دەستنیشان کرا و بە فەرمی بە «ڕێبەری شۆڕش» ناسێنرا. لە ٢ ی شوباتی ١٩٨١، [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]] وەک یەکەم سەرۆککۆماری ئێران ھەڵبژێردرا. ڕەخنەگران گلەییان لەوە دەکرد کە خومەینی بەڵێنەکەی بۆ ئامۆژگاریکردن لە جیاتی بەڕێوەبردنی وڵاتی شکاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Swenson|یەکەم١=Elmer|سەردێڕ=Khomeini's REVERSALS of Promises|journal=gemsofislamism.tripod.com|ناونیشان=http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_promises_kept.html|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=THE IRANIAN: Khomeini before & after revolution|ناونیشان=https://www.iranian.com/Opinion/2003/August/Khomeini/|وێبگە=www.iranian.com|زمان=en}}</ref> === قەیرانی دیل گرتن === [[پەڕگە:Iran hostage crisis - Iraninan students comes up U.S. embassy in Tehran.jpg|302px|وێنۆک|خوێندکارانی ئێرانی لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا، تاران داگیر دەکەن]] پێش پەسەندکردنی دەستوور، لە ٢٢ ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شای]] دوورخراو و نەخۆشی ھێنا بۆ وڵاتەکە بۆ چارەسەری شێرپەنجە. لە ئێران دەستبەجێ خۆپیشاندان دەستی پێکرد و خومەینی و گرووپە چەپەکان داوایان کرد شا بۆ دادگاییکردن و لەسێدارەدان بگەڕێتەوە بۆ ئێران. لە ٤ ی تشرینی دووەمدا، گرووپێک لە خوێندکارانی ئێرانی کە خۆیان بە خوێندکارانی موسڵمانی شوێنگری ھێڵی ئیمام ناودەبرد، کۆنتڕۆڵی باڵیۆزخانەی ئەمریکایان لە تاران گرتە دەست و ٥٢ کارمەندی باڵیۆزخانەکەیان بۆ ماوەی ٤٤٤ ڕۆژ بە دیلی گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠|سەردێڕ=The Mystic Who Lit The Fires of Hatred. 7 January 1980 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071023031644/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئەمریکا دیل گرتن وەک پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتی تەماشا دەکرا و توڕەیی توند و ھەستی دژە ئێرانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bowden|یەکەم١=Mark|سەردێڕ=Guests of the Ayatollah: The Iran Hostage Crisis: The First Battle in America's War with Militant Islam|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Open Road + Grove/Atlantic|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٥٨٤-٦٠٨-٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Guests_of_the_Ayatollah.html?id=5m0kyPc18l4C&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> === پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ئیسلامی === خومەینی باوەڕی بە یەکڕیزی موسڵمانان، بە ھەناردەکردنی شۆڕشەکەی بۆ سەرتاسەری جیھان و دواجاریش یەکێک لە «ئامانجە گەورەکانی شۆڕش» بە «دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی لەسەر ئاستی جیھان» بوو. ئەو پێیوابوو شیعە و موسڵمانانی سوننە کە ژمارەیان زیاترە، پێویستە «یەکگرتوو بن و بە توندی دژی [[زلھێز]]ە ڕۆژاوایی و خۆبەزلزانەکان بوەستن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Imam Emphasized Unity Between Shia and Sunni: Ayatollah Mousawi Jazayeri|ناونیشان=http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|وێبگە=Imam Khomeini|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208151025/http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەفتەی لەدایکبوونی [[محەممەد]] (ھەفتەی نێوان ١٢ تا ١٧ی ڕەبیع الاول)ی وەک ھەفتەی یەکگرتوویی و کۆتا ھەینی ڕەمەزانی وەک [[ڕۆژی قودس]] لە ساڵی ١٩٨١ ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |سەردێڕ=Iran's unfinished crisis Nazenin Ansari, 16–09–2009 |بڵاوکەرەوە=Opendemocracy.net |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141110165615/https://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شەڕی ئێران و عێراق === شەڕی ئێران و عێراق دوای ماوەیەکی کورت لە گەیشتنە دەسەڵات، خومەینی داوای شۆڕشی ئیسلامی لە سەرانسەری جیھانی ئیسلامی، وەکوو عێراق دراوسێی عەرەبی ئێران کرد. عێراق تاکە وڵاتی گەورەی دراوسێی ئێران بوو کە زۆرینەی دانیشتووانەکەی شیعە بوون.<ref>1980 April 8 – Broadcast call by Khomeini for the pious of Iraq to overthrow Saddam Hussein and his regime. Al-Dawa al-Islamiya party in Iraqi is the hoped for catalyst to start rebellion. From: Mackey, ''The Iranians'', (1996), p.317</ref>لە ھەمان کاتدا [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] سەرکردەی [[بەعسیزم|بەعسی عەرەبی عێراقی]] بە پەرۆش بوو بۆ سوود وەرگرتن لە لاوازی سوپای ئێران و ئاژاوەی شۆڕشگێڕانە بەتایبەت بۆ داگیرکردنی [[پارێزگای خووزستان]] کە دەوڵەمەندە بە [[نەوت]] و لاوازکردنی ھەوڵەکانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بۆ ھاندانی زۆرینەی شیعە لە وڵاتەکەیدا. لە ئەیلوولی ١٩٨٠، عێراق ھێرشێکی تەواوی کردە سەر ئێران و سەرەتای جەنگی ئێران و عێراق (ئەیلوولی ١٩٨٠ - ئابی ١٩٨٨). تێکەڵەیەک لە بەرھەڵستکاری توند و ناکارامەیی سەربازی ھێزە عێراقییەکان زوو پێشڕەوی عێراقیان وەستاند و سەرەڕای ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی بۆ بەکارھێنانی گازی ژەھراوی لەلایەن سەدامەوە، ئێران لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٢ نزیکەی ھەموو ناوچە لەدەستچووەکانی لە ھێرشەکەدا بەدەست ھێنایەوە. ئەم داگیرکارییە ئێرانییەکانی لە پشت ڕژێمی نوێوە کۆکردەوە، پێگەی خومەینی بەرز کردەوە و ڕێگەی دا سەرکردایەتی خۆی بەھێز بکات. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە ھەڵوێستدا، خومەینی پێشنیاری ئاگربەستی عێراقی ڕەتکردەوە و لە جیاتی ئەوە داوای قەرەبووکردنەوە و لابردنی سەدام حوسێنی لە دەسەڵات کرد.<ref>Wright, ''In the Name of God'' (1989), p.126</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Smith |یەکەم=William E. |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071015110904/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The $150 Billion Question |magazine=Time |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ١٩٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٢، کودەتایەکی سەربازی سەرنەکەوتوو لە دژی خومەینی ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRAN SAYS AN ATTEMPTED COUP BY ARMY GROUP WAS FOILED|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1982/06/28/world/iran-says-an-attempted-coup-by-army-group-was-foiled.html|وێبگە=The New York Times|بڵاوکەرەوە=nytimes.com|شوێن=New York|زمان=en}}</ref> ھەرچەندە ژمارەی دانیشتووان و ئابووری ئێران سێ ئەوەندەی عێراق بوو، بەڵام عێراق سوودی لە پشتیوانی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی دراوسێ و بلۆکی سۆڤیەت و وڵاتانی ڕۆژاوا وەرگرت. وڵاتانی عەرەبی [[کەنداوی فارس]] و ڕۆژاوا دەیانویست دڵنیا بن کە شۆڕشی ئیسلامی لە کەنداو بڵاو نەبێتەوە، لەکاتێکدا یەکێتی سۆڤیەت نیگەران بوو لە ھەڕەشەیەکی شاراوە کە ڕژێمەکەی لە ئاسیای ناوەڕاست لە باکوور دەخاتە مەترسییەوە. ھەرچەندە ئێران لە سەردەمی شادا بڕێکی زۆر چەک و تەقەمەنی ھەبوو کە لەلایەن ئەمریکاوە دابین دەکرا و سەرەڕای سیاسەتەکانی خومەینی دژ بە ڕۆژاوا ئەمریکا لە ساڵانی ھەشتاکان بە نھێنی و نایاسایی چەکی بۆ ئێران قاچاخ دەکرد. لە کاتی جەنگدا، ئێرانییەکان ھێرشی شەپۆلی مرۆڤیان بەکارھێنا (ئەو کەسانەی کە بە پێ دەڕۆیشتن بۆ مردنێکی دیاریکراو، سەربازانی منداڵیشیان لەخۆگرتبوو) و خومەینی بەڵێنی دا کە ئەگەر لە جەنگدا بمرن، خۆکارانە دەچنە بەھەشت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mohammadi|یەکەم١=Kamin|سەردێڕ=The Cypress Tree|ڕێکەوت=ی ی 2012|بڵاوکەرەوە=A&C Black|شوێن=London|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٨٨-٣٤٢٩-٩|ناونیشان=https://books.google.it/books?id=L_RqWaBZqLcC&q=would+be+used+in+human—wave+attacks,+used+to+walk+over+minefields,+giving+their+lives+for+Khomeini,+brainwashed+into+thinking+that+it+was+sweeter+to+die,&pg=PA205&redir_esc=y|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Carol|یەکەم١=Steven|سەردێڕ=Understanding the Volatile and Dangerous Middle East: A Comprehensive Analysis|ڕێکەوت=ی ی 2015|بڵاوکەرەوە=iUniverse|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩١٧-٦٦٥٨-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iIy5CgAAQBAJ&q=khomeini+human+wave+attack+promise+walking+to+certain+death&pg=PT872|زمان=en}}</ref> بەدواداچوونەکانی خومەینی بۆ سەرکەوتن دواجار بێھودە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Shane Harris and Matthew M.|دوایین١=Aid|سەردێڕ=Exclusive: CIA Files Prove America Helped Saddam as He Gassed Iran|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/articles/2013/08/25/secret_cia_files_prove_america_helped_saddam_as_he_gassed_iran|وێبگە=Foreign Policy|زمان=en|ڕێکەوت=18ی ئەیلوولی 2025}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Iranian Revolution, Family, Ayatollah, & Facts {{!}}|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316812/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|بڵاوکەرەوە=Britannica|زمان=en}}</ref> تا مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٤ دوو ملیۆن لە خوێندەوارترین ھاووڵاتیانی ئێران وڵاتیان بەجێھێشتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Ladan|دوایین١=Boroumand|سەردێڕ=Iranians Turn Away from the Islamic Republic|ناونیشان=https://www.journalofdemocracy.org/articles/iranians-turn-away-from-the-islamic-republic/|وێبگە=Journal of Democracy|بڵاوکەرەوە=journalofdemocracy.org|شوێن=Washington|زمان=en}}</ref> خومەینی لە مانگی گەلاوێژی ساڵی ١٩٨٨، بە وتەی خۆی، «کوپەکەی ژەھری خواردەوە» و ئاگربەستێکی بە ناوبژیوانی نەتەوە یەکگرتووەکان قبوڵ کرد. سەرەڕای تێچووی زۆری شەڕەکە کە ٤٥٠ بۆ ٩٥٠ ھەزار قوربانیی ئێرانی و ٣٠٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی بوو، بەڵام خومەینی پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە درێژکردنەوەی شەڕ بۆ ناو عێراق لە ھەوڵێکدا بۆ ڕووخاندنی سەدام ھەڵە نەبووە. لە "نامەیەکدا بۆ پیاوانی ئایینی" نووسیویەتی "تەوبە ناکەین، تەنانەت بۆ یەک ساتیش پەشیمان نابینەوە بۆ ئەدای کارکردنمان لە کاتی شەڕدا. ئایا لەبیرمان چووە کە شەڕمان کردووە بۆ جێبەجێکردنی ئەرکی ئایینی خۆمان و ئەنجامەکەی پرسێکی پەراوێزییە؟".<ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 285</ref> === فەتوای دژی چەکی کیمیایی === موحسین ڕەفیقدۆست فەرماندەی سوپای پاسداران لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٩ لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ گارێس پۆرتەر جەختی لەوە کردەوە کە خومەینی دژایەتی پێشنیازەکەی کردووە بۆ دەستپێکردنی کارکردن لەسەر [[چەکی ناوکی|چەکی ئەتۆمی]] و کیمیایی بە فەتوایەک کە وردەکارییەکانی سەبارەت بە کات و دەرکردنی ھەرگیز ئاشکرا نەکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Gareth|دوایین١=Porter|سەردێڕ=(کاتێک ئایەتوڵڵا وتی نەخێر بە ئەتۆم) When the Ayatollah Said No to Nukes|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2014/10/16/when-the-ayatollah-said-no-to-nukes/|وێبگە=Foreign Policy|بڵاوکەرەوە=Foreign Policy|شوێن=Washington|زمان=en|ڕێکەوت=2ی تشرینی یەکەمی 2025}}</ref> === فەتوا لە دژی کوردەکان === لە ١٩ی ئابی ١٩٧٩، خومەینی فەتوایەکی (بڕیاری شەرعی) دەرکرد و تێیدا جیھادی (شەڕی) دژ بە گرووپە یاخیبووەکانی کورد ڕاگەیاند، بەتایبەتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (KDPI) و کۆمەڵە. ئەم بڕیارە دوای [[شەڕی پاوە]] ھات، کە تێیدا چەکدارانی کورد گەمارۆی پێگەکانی حکوومەتیان دابوو. خومەینی یاخیبووەکانی وەک موحاریب (ئەوانەی شەڕ لە دژی خودا دەکەن) ناساند. دوای بڕیارەکە، دادوەری شۆڕش [[سادق خەڵخاڵی]] دادگاییکردنی خێرا و کورتکراوەی لە سنە، پاوە، مەریوان، سەقز و مەھاباد ئەنجامدا، کە بووە ھۆی لەسێدارەدانی سەدان کەس بە تۆمەتی چالاکی دژە شۆڕش. بەپێی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس لە کاتی ململانێ فراوانەکەدا (١٩٧٩–١٩٨٣) کوژراون، و ھەزاران کەسیش لە دادگاییکردنە خێراکاندا سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IHRDC |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Haunted Memories: The Islamic Republic’s Executions of Kurds in 1979 |ناونیشان=https://iranhrdc.org/haunted-memories-the-islamic-republics-executions-of-kurds-in-1979/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Iran Human Rights Documentation Center |زمان=en-US}}</ref> === ژیان لە سەردەمی خومەینیدا === لە وتارێکدا لە ١ی شوباتی ١٩٧٩، کە لەبەردەم ئاپۆرایەکی گەورەی جەماوەردا پاش گەڕانەوەی لە تاراوگە بۆ ئێران پێشکەشی کرد، خومەینی چەندین بەڵێنی بە ئێرانییەکان دا سەبارەت بە ڕژێمە ئیسلامییەکەی داھاتووی: حکوومەتێکی ھەڵبژێردراوی گەل کە نوێنەرایەتی خەڵکی ئێران بکات بێ ئەوەی پیاوانی ئایینی دەستوەردانی تێدا بکەن. ئەو بەڵێنیدا کە «نابێت ھیچ کەسێک لەم وڵاتەدا بێ ماڵ و حاڵ بمێنێتەوە»، ھەروەھا ئێرانییەکان لەبەردەم دەرگاکانیاندا خزمەتگوزارییەکانی تەلەفۆن، گەرمکەرەوە، کارەبا، پاس و نەوت بە بێبەرامبەر بەدەست دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: life of the Ayatollah |ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Thomas Dunne Books |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-١|پەڕە=٢٥٨|edition=First U.S. |ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/216746.Khomeini |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> لە سایەی دەسەڵاتی خومەینیدا، ئێران بەتەواوی بە ئیسلامی کرا. شەریعەتی ئیسلامی جێبەجێ کرا و پۆشاکی ئیسلامی بەسەر ژنان و پیاواندا لەلایەن سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و گرووپە ئیسلامییەکانی دیکەوە سەپێندرا. ژنان ناچار کران قژیان دابپۆشن، و پۆشینی شۆرت بۆ پیاوان قەدەغە کرا. خواردنەوە کحولییەکان، زۆربەی فیلمە ڕۆژاوایییەکان، و تێکەڵاوبوونی ژنان و پیاوان لە کاتی مەلەکردن یان خۆدانە بەر ھەتاو قەدەغە کران. پرۆگرامی خوێندنی ئێران لە سەرجەم قۆناغەکاندا لە ڕێگەی «شۆڕشی ڕۆشنبیریی ئیسلامی»یەوە بە ئیسلامی کرا؛ ئەم پرۆسەیەش بەوردی لەلایەن «لیژنەی بەئیسلامیکردنی زانکۆکان»ەوە جێبەجێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |سەردێڕ=Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. Brief history of the SCCR |بڵاوکەرەوە=Iranculture.org |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071230042759/http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە تەممووزی ١٩٧٩، خومەینی پەخشکردنی ھەر جۆرە مۆسیقایەکی لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی ئێراندا قەدەغە کرد،<ref name="ReferenceA"/> جگە لە مۆسیقای سەربازی و ئایینی. ئەم قەدەغەکردنە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ (واتە نزیکەی تا کۆتایی تەمەنی خومەینی) بەردەوام بوو.<ref>قەدەغەکردنەکە لە شۆڕشەوە دەستی پێکرد و ١٠ ساڵی خایاند. [http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ Hossein Shahidi. 'BBC Persian Service 60 years on.'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214010513/http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ |date=14 December 2021}} The Iranian. 24 September 2001</ref> بە وتەی جانێت ئافاری: «ڕژێمە تازە دامەزراوەکەی ئایەتوڵڵا خومەینی، بە خێرایی دەستی کرد بە سەرکوتکردنی فێمینیستەکان، کەمینە نەتەوەیی و ئایینییەکان، لیبراڵەکان و چەپڕەوەکان – ھەموو ئەمانەش لەپێناو و بە ناوی ئیسلامەوە بوو.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Janet |دوایین=Afari|سەردێڕ=Foucault and the Iranian Revolution: Gender and the Seductions of Islamism|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٠٧٨٦-١|پەڕە=١٦٣}}</ref> بەڵام لە ڕووی ئابوورییەوە، ئەو خزمەتگوزارییە خۆڕاییانەی بەڵێنیان لەسەر درابوو جێبەجێ نەکرا. لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخەکاندا، داھاتی ڕاستەقینەی ئێرانییەکان بۆ خوار ئاستی بژێویی چینی ناوەڕاست دابەزی، ئەمەش وای کرد خەڵک بە کردەیی ڕووبەڕووی ھەژاری ببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Tara |دوایین١=Rahmani |سەردێڕ=Life on the Ground in Iran: From the View of the People |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|journal=Wilson Center. MENA360 |ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/article/life-ground-iran-view-people |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === مافی ژنان و منداڵان === خومەینی لە کاتی ڕووخانی شا و گەڕانەوەی دواتری بۆ وڵات، پشتیوانییەکی بەرفراوان و چالاکانەی لە ژنان کرد، و داوای دەکرد ژنان بێنە ناو ھەموو بوارەکانی ژیانەوە، تەنانەت پێشبینی ئەوەشی دەکرد کە ژنێک ببێتە سەرۆکی دەوڵەت؛ بەڵام کاتێک گەڕایەوە، ھەڵوێستەکانی سەبارەت بە مافەکانی ژنان بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕانکارییان بەسەردا ھات. خومەینی یاسای جیابوونەوەی ساڵی ١٩٦٧ی ئێرانی ھەڵوەشاندەوە، و ھەر جیابوونەوەیەکی بەپێی ئەو یاسایە بە پووچەڵ دانا. سەرەڕای ئەوەش، خومەینی پشتیوانی لە مافی جیابوونەوەی ژنان دەکرد وەک ئەوەی لە شەریعەتی ئیسلامیدا ڕێگەی پێدراوە. خومەینی جەختی لەسەر ھەڵوێستی نەریتی دەستدرێژی سێکسی لە یاسای ئیسلامیدا کردەوە کە تێیدا دەستدرێژی سێکسی لەلایەن ھاوسەرەوە ھاوتای دەستدرێژی سێکسی یان زینا نەبوو لەژێر ھەندێک بارودۆخی دیاریکراودا. چەند فەتوایەکی ئەو سەبارەت بە پرسەکانی ژنان ئەمانە دەگرێتەوە: مەسەلەی ٢٤١٢ – ئەو ژنەی کە گرێبەستی ھاوسەرگیری ھەمیشەیی کردووە، نابێت بەبێ مۆڵەتی مێردەکەی لە ماڵ بچێتە دەرەوە، و دەبێت ڕازی بێت بە ھەر چێژێک کە ئەو دەیەوێت و بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لێ نەکات لە خەوتن لەگەڵیدا. ئەگەر لەم بابەتانەدا گوێڕایەڵی مێردەکەی بێت، ئەوا لەسەر مێردەکە پێویستە خواردن، جلوبەرگ، ماڵ و ئەو شتەکانی تری بۆ دابین بکات کە لە پەڕتووکەکاندا باسکراون، و ئەگەر دابینی نەکات، ئەوا قەرزارباری ژنەکەیە، چ توانای ھەبێت یان نەبێت. مەسەلەی ٢٤١٣ – ئەگەر ژن لەو بابەتانەی لە مەسەلەی پێشوودا باسکراون گوێڕایەڵی مێردەکەی نەکات، ئەوا گوناھبارە و مافی خواردن، جلوبەرگ، نیشتەجێبوون و پێکەوە خەوتنی نییە، بەڵام مارەیییەکەی لەدەست نادات. مەسەلەی ٢٤١٤ – پیاو مافی ئەوەی نییە ژنەکەی ناچار بکات خزمەتی ماڵ بکات. مەسەلەی ٢٤٢٠ – ئەگەر لە کاتی خوێندنەوەی مارەبڕینی ھەمیشەییدا کاتێکی دیاریکراویان بۆ پێدانی مارەیی دیاری نەکردبێت، ئەوا ژنەکە دەتوانێت ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە خەوتن لەگەڵیدا پێش وەرگرتنی مارەیییەکە، چ مێردەکە توانای پێدانی مارەیییەکەی ھەبێت یان نەبێت؛ بەڵام ئەگەر پێش وەرگرتنی مارەیی ڕازی بێت بە جووتبوون و مێردەکەش جووتبوونی لەگەڵدا بکات، ئیتر ناتوانێت بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە جووتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khomeini |یەکەم=Ruhollah |سەردێڕ=رساله توضیح المسائل حضرت آیةالله العظمی امام خمینی قدس سره |بڵاوکەرەوە=Imam Khomeini (PBUH) Editing and Publishing Institute |ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٣٥-٠٢٥-٣|edition=2nd |شوێن=Iran-Tehran |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2013–2014 |پەڕەکان=٤٣٠–٤٣١|زمان=Persian |trans-title=A treatise explaining the verdicts of Grand Ayatollah Imam Khomeini (Quds Sera)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mousavi Khomeini |یەکەم=Sayed Rohullah |سەردێڕ=the resale of Ayatollah Khomeini |ناونیشان=https://www.leader.ir/fa/book/2?sn=544 |وێبگە=2412 Sentence |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180225074639/https://www.leader.ir/fa/book/2?sn=544 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aghtaie|یەکەم=Nadia|سەردێڕ=Breaking the silence: rape law in Iran and controlling women's sexuality|chapter=Breaking the silence|ڕێکەوت=٢٠١١|زنجیرە=International Approaches to Rape|پەڕەکان=١٢١–١٤٦|editor-last=Westmarland|editor-first=Nicole|edition=1st|بڵاوکەرەوە=Bristol University Press|doi=10.2307/j.ctt9qgkd6.10|jstor=j.ctt9qgkd6.10|editor2-last=Gangoli|editor2-first=Geetanjali}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khomeini|یەکەم=Ruhollah|سەردێڕ=A Clarification of Questions: An Unabridged Translation of Resaleh Towzih al-Masael|پەڕەکان=١–٣٩٣|ساڵ=٢٠١٩|orig-year=1984|no-pp=yes|ئەوانی تر=foreword by Michael M. J. Fischer and Mehdi Abedi|chapter=Resaleh Towzih al-Masael |بڵاوکەرەوە=Routledge|doi=10.4324/9780429047114-1|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٩-٠٤٧١١-٤|s2cid=197985749|translator-last=Borujerdi|translator-first=J.}}</ref> === چەوساندنەوەی ھاوزایەندخوازان === ماوەیەکی کەم دوای گەیشتنی بە پۆستی ڕێبەری باڵا لە شوباتی ١٩٧٩دا، خومەینی سزای لەسێدارەدانی بەسەر [[ھاوزایەندخوازی|ھاوزایەندخواز]]اندا سەپاند. لە نێوان مانگەکانی شوبات و ئازاردا، ١٦ ئێرانی بەھۆی تاوانی پەیوەندیدار بە سەرپێچییە سێکسییەکانەوە لەسێدارە دران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Brian |دوایین=Whitaker |سەردێڕ=Unspeakable Love: Gay and Lesbian Life in the Middle East |بڵاوکەرەوە=Saqi Books|ساڵ=٢٠١١|ژپنک= ٩٧٨-٠-٨٦٣٥٦-٤٨٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=e0YhBQAAQBAJ&q=Soon+after+coming+to+power+in+1979,+Ayatollah+Khomeini+established+the+death+penalty+for+homosexuality.+In+February+and+March+1979+there+were+16+executions+for+crimes+related+to+sexual+violatio&pg=PT44}}</ref> ھەروەھا خومەینی [[دادگای شۆڕشی ئیسلامی|دادگای شۆڕش]]ی دامەزراند. بەپێی وتەی مێژوونووس ئێرڤاند ئەبراھامیان، خومەینی ھانی دادگا ئایینییەکانی دەدا بۆ بەردەوامبوون لە جێبەجێکردنی تێگەیشتنی خۆیان بۆ شەریعەت. وەک بەشێک لە ھەڵمەتی «پاککردنەوەی» کۆمەڵگا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Seliktar |یەکەم١=Ofira |سەردێڕ=Failing the Crystal Ball Test |بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٦٨٧٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LzjKeAekZL8C&q=%22Revolutionary+Tribunals%22+Khomeini+after+the+revolution&pg=PA135|ساڵ=٢٠٠٠|via=[[Google Books]]}}</ref> ئەم دادگایانە زیاتر لە ١٠٠ کەسیان لە ئالوودەبووانی ماددە ھۆشبەرەکان، لەشفرۆشان، ھاوڕەگەزخوازان، دەستدرێژیکاران و داوێنپیسان بە تۆمەتی «بڵاوکردنەوەی گەندەڵی لەسەر زەوی» لەسێدارە دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Ervand |دوایین=Abrahamian |سەردێڕ=Radical Islam: The Iranian Mojahedin |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٠٧٧-٣|پەڕەکان=٥٣}}</ref>بەپێی وتەی نووسەر ئارنۆ شمیت، "خومەینی جەختی لەوە کردەوە کە دەبێت 'ھاوڕەگەزخوازان' لەناو ببرێن، چونکە ئەوان [[مشەخۆری|مشەخۆر]] و تێکدەری نەتەوەن لە ڕێگەی بڵاوکردنەوەی 'پەڵەی خراپەکارییەوە'." لە ساڵی ١٩٧٩دا، ڕای گەیاندبوو کە لەسێدارەدانی ھاوڕەگەزخوازان (ھەروەھا [[لەشفرۆشی|لەشفرۆش]]ان و داوێنپیسانیش) لە شارستانییەتێکی ئەخلاقیدا کارێکی گونجاوە، ڕێک بە ھەمان مانای بڕین و لێکردنەوەی پێستی ڕزیو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Arno |دوایین=Schmid |سەردێڕ=Sexuality and Eroticism Among Males in Moslem Societies |بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٨٣٩٣-٩١-٣|پەڕەکان=١٨٥–١٨٦}}</ref> === مافی ڕەگەزگۆڕاوەکان === بەڵام، [[ترانسجێندەر]] بوون لەلایەن خومەینییەوە وەک نەخۆشییەک دەستنیشانکرا کە دەتوانرێت لە ڕێگەی نەشتەرگەریی پەسەندکردنی ڕەگەزەوە چارەسەر بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.spiegel.de/international/world/the-gay-sons-of-allah-wave-of-homophobia-sweeps-the-muslim-world-a-647913-2.html|سەردێڕ=The Gay Sons of Allah: Wave of Homophobia Sweeps the Muslim World|یەکەم١=Juliane von|دوایین١=Mittelstaedt|یەکەم٢=Daniel|دوایین٢=Steinvorth|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|newspaper=Spiegel Online|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181230071424/http://www.spiegel.de/international/world/the-gay-sons-of-allah-wave-of-homophobia-sweeps-the-muslim-world-a-647913-2.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، حکوومەتی ئێران ئەنجامدانی نەشتەرگەریی گۆڕینی ڕەگەزی (لەژێر ڕەزامەندی پزیشکیدا) و گۆڕینی بەڵگەنامە یاسایییە پەیوەندیدارەکانی بۆ پیشاندانی ڕەگەزە نوێیەکە یاسایی کردووە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، خومەینی فەتوایەکی دەرکرد کە تێیدا ڕێگەی بە نەشتەرگەرییەکانی گۆڕینی ڕەگەز دا وەک چارەسەرێک بۆ «ئەو کەسانەی وەک ترانسسێکسواڵ دەستنیشانکراون».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7259057.stm|سەردێڕ=Iran's 'diagnosed transsexuals'|دوایین=Barford|یەکەم=Vanessa|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080229004936/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7259057.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hays |یەکەم=Matthew |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Film – Iran's gay plan |ناونیشان=https://www.cbc.ca/news/entertainment/iran-s-gay-plan-1.729253 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100222091444/http://www.cbc.ca/arts/film/story/2008/08/26/f-homosexuality-iran-sex-change.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=CBC News}}</ref> === کۆچ و ئابووری === دەوترێت خومەینی جەختی لەسەر «لایەنی ڕۆحی بەسەر لایەنی ماددیدا» کردووەتەوە.<ref name="Sorenson"/><ref>(Brumberg, ''Reinventing Khomeini'' (2001), p. &nbsp;125)</ref> شەش مانگ دوای یەکەم وتاری، بێزاری خۆی لە سکاڵاکان سەبارەت بە دابەزینی بەرچاوی ئاستی بژێوی ژیان لە ئێران دەربڕی: «ناتوانم باوەڕ بەوە بکەم کە ئامانجی ھەموو ئەم قوربانیدانانە بۆ ئەوە بووبێت کاڵەک ھەرزانتر بێت.» لە بۆنەیەکی تردا کە جەختی لە گرنگی شەھیدبوون دەکردەوە بەسەر خۆشگوزەرانی ماددیدا، وتی: «ئایا کەسێک دەتوانێت ئاواتەخواز بێت منداڵەکەی شەھید بێت بۆ ئەوەی خانووێکی باش بەدەست بھێنێت؟ مەسەلەکە ئەمە نییە. مەسەلەکە جیھانێکی ترە.» ھەروەھا دەوترێت وەڵامی پرسیارێکی داوەتەوە سەبارەت بە سیاسەتە ئابوورییەکانی بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە 'ئابووری بۆ کەرە'. ئەم بێباکییەیە لە سیاسەتی ئابووری دەوترێت «یەکێکە لەو ھۆکارانەی کە ڕوونکردنەوە دەدات لەسەر ئاستی ناتەواوی ئابووری ئێران لە دوای شۆڕشەوە.»<ref name="Sorenson">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=Zrpmm4120OUC&q=%22economics+is+for+donkeys%22+khomeini&pg=PA206 |سەردێڕ= An Introduction to the Modern Middle East, By David S. Sorenson |ساڵ=٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ژپنک= ٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٣٩٩-٠|دوایین= Sorenson |یەکەم= David S. |بڵاوکەرەوە= Avalon}}{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> ھۆکارەکانی تر بریتین لە شەڕی درێژخایەن لەگەڵ عێراق، کە تێچووەکەی بووە ھۆی قەرزی حکوومەت و ھەڵاوسان، دابەزینی داھاتی کەسی و بێکاری بێپێشینە، ناکۆکی ئایدۆلۆژی سەبارەت بە ئابووری، و «گوشار و گۆشەگیری نێودەوڵەتی» وەک سزاکانی ئەمریکا دوای قەیرانی بارمتەکان.<ref name=Maloney->{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Maloney |یەکەم=Suzanne |سەردێڕ=The Iran Primer. The Revolutionary Economy |ناونیشان= http://iranprimer.usip.org/resource/revolutionary-economy |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20101028103217/http://iranprimer.usip.org/resource/revolutionary-economy |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[United States Institute of Peace]] |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ساڵ=٢٠١٠}}</ref> بەھۆی شەڕی ئێران-عێراقەوە، دەوترێت ھەژاری لە نزیکەی ٤٥٪ زیاد بووە لە ماوەی شەش ساڵی یەکەمی دەسەڵاتی خومەینی. کۆچکردن لە ئێرانیش گەشەی کردووە، بەپێی ڕاپۆرتەکان بۆ یەکەمین جار لە مێژووی وڵاتەکەدا. لە دوای شۆڕش و شەڕ لەگەڵ عێراقەوە، خەمینەیەک "دوو تا چوار ملیۆن کارئافرێن، پیشەیی، تەکنیکی، و پیشەکار ماھر (لەگەڵ سەرمایەیانەوە)" کۆچیان کردووە بۆ وڵاتانی تر.<ref>However, a significant degree of this can be attributed to Iranians fleeing during the war.[http://www.washingtoninstitute.org/templateC04.php?CID=23 ''Iran's Economic Morass: Mismanagement and Decline under the Islamic Republic''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090617210433/http://www.washingtoninstitute.org/templateC04.php?CID=23 |date=17 June 2009}} {{ISBN|0-944029-67-1}}[https://archive.org/donate/ <nowiki> [Donate book to Archive.org]</nowiki>]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Harrison |یەکەم=Frances |ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6240287.stm |سەردێڕ=Huge cost of Iranian brain drain By Frances Harrison |بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091111081939/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6240287.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === سەرکوتکردنی ئۆپۆزیسیۆن === ستراتیژی خومەینی بۆ ڕووخاندنی شا بە کۆکردنەوەی ھاوپەیمانییەکی فراوان لە لایەنگرانی جیاواز (لیبراڵەکان، موسڵمانە میانڕەوەکان، موسڵمانە چەپەکان، [[مارکسیزم|مارکسییەکان]]، گەنجە ھەژارەکانی شار و ھتد) وەسف کراوە، بەبێ ئەوەی ھەرگیز بە تەواوی ڕوونی بکاتەوە کە دوای گەیشتن بە دەسەڵات چی دەکات، (و لە ڕاستیشدا بە پێدانی بەڵێنگەلێک کە نەیدەتوانی جێبەجێیان بکات). بەڵام دوای گرتنەدەستی دەسەڵات، نەک ھەر شا و دەزگاکانی دەسەڵاتەکەی لەناوبرد، بەڵکو دەستی کرد بە دوورخستنەوەی ھاوپەیمانە نەویستراو (و نەگونجاوەکانی)یەک لە دوای یەک (وەک بەرەی نەتەوەیی دیموکراتی، حکوومەتی کاتی، پاشان سەرۆک [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر]] و گەریلاکانی [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران|موجاھیدینی خەلق]] و ھتد)، بە بەکارھێنانی ھەرچەندە ھێزێک کە پێویست بوو. لە کۆتاییدا تەنھا یەک لایەن مایەوە—ئەویش بازرگانەکانی بازاڕ بوون، کە زۆرجار پەیوەست بوون بە پلەبەندی سیاسی-ئایینییەوە، و لە ڕووی دارایییەوە لە سیستەمە نوێیەکەدا گەشەیان دەکرد. لەم پرۆسەیەدا خەڵکێکی زۆر کوژران یان مافەکانی مرۆڤیان پێشێل کرا. === کەمینە نەتەوەیییەکان === لە وتارێکی ساڵی ١٩٧٩دا، خومەینی ئاماژەی بەوە کرد کە ھەڵوێستی حکوومەتی نوێ بەرامبەر بە نەتەوەکان لە ئێراندا، کەمکردنەوەی جیاوازییەکان بوو لەبری قبوڵکردنیان. لە خومەینییەوە گێڕدراوەتەوە کە وتویەتی: «ھەندێک جار وشەی کەمینەکان بەکاردێت بۆ ئاماژەدان بە خەڵکانێکی وەکو کورد، لوڕ، تورک، فارس، بەلۆچ و ھاوشێوەکانیان. ئەم کەسانە نابێت پێیان بوترێت کەمینە، چونکە ئەم دەستەواژەیە وا گریمانە دەکات کە جیاوازییەک لە نێوان ئەم برایانەدا ھەیە.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Castellino |یەکەم١=Joshua |دوایین٢=Cavanaugh |یەکەم٢=Kathleen A. |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٣|chapter=Identities in the Middle East: Ethno-national and Other Minorities |سەردێڕ=Minority Rights in the Middle East |ناونیشان=https://academic.oup.com/book/6843/chapter/151042892 |زمان=en |پەڕە=١٦٣|doi=10.1093/acprof:oso/9780199679492.003.0003 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٦٧٩٤٩-٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240605024120/https://academic.oup.com/book/6843/chapter/151042892 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٩دا، پێش ئەوەی خومەینی دەسەڵاتی خۆی بچەسپێنێت، شاندێکی کوردی سەردانی شاری قومیان کرد بۆ ئەوەی داواکارییەکانی کورد پێشکەش بە خومەینی بکەن. داواکارییەکانیان مافی زمانەوانی و دابینکردنی ئاستێک لە خۆبەڕێوەبەریی سیاسی (ئۆتۆنۆمی) لەخۆدەگرت. خومەینی لە وەڵامدا وتی کە ئەم جۆرە داواکارییانە جێگەی قبوڵ نین، چونکە دەبنە ھۆی دابەشبوونی نەتەوەی ئێران.<ref name="Chaliand">Gérard Chaliand, ''A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan'', Interlink Books, 1993. (p. 212–213)</ref> لە مانگەکانی دواتردا، چەندین پێکدادان لە نێوان گرووپە چەکدارە کوردییەکان و سوپای پاسداران ڕوویاندا. ڕیفراندۆم لەسەر کۆماری ئیسلامی لە کوردستاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان بایکۆت کرا، بە جۆرێک مەزەندە دەکرا ٨٥ بۆ ٩٠٪ی دەنگدەران بەشدارییان تێدا نەکردبێت. دواتر لە ھەمان ساڵدا، خومەینی فەرمانی بە ھێرشی زیاتر دا، و تا مانگی ئەیلوول زۆربەی ناوچەکانی کوردستانی ئێران (ڕۆژھەڵاتی کوردستان) کەوتە ژێر حوکمی ڕاستەوخۆی سەربازی (حوکمی عورفی). === کەمینە ئایینییەکان === زەردەشتی، جوولەکە و مەسیحییەکان بە فەرمی لەلایەن حکوومەتەوە ناسێنراون و پارێزراون. ماوەیەکی کەم دوای گەڕانەوەی خومەینی لە تاراوگە لە ساڵی ١٩٧٩دا، فەتوایەکی دەرکرد و تێیدا فەرمانی دا کە بەباشی مامەڵە لەگەڵ جوولەکەکان و کەمینەکانی تر (جگە لە پەیڕەوانی ئایینی بەھائی) بکرێت.<ref>Wright, ''Last Revolution'' (2000), p.207</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sephardicstudies.org/iran.html |سەردێڕ=Iran: Life of Jews Living in Iran |بڵاوکەرەوە=Sephardicstudies.org |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090114102928/http://www.sephardicstudies.org/iran.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کاتی دەسەڵاتیدا، خومەینی جیاوازی دەکرد لە نێوان زایۆنیزم وەک بزووتنەوەیەکی [[دنیاخوازی|سێکۆلار]] سیاسی کە ھێما و ئامانجە جوولەکەیییەکان بەکاردەھێنێت، لەگەڵ یەھودییەت وەک ئایینی موسا پێغەمبەر. پۆستە باڵاکانی حکوومەت تەنھا بۆ موسڵمانان تەرخان کرابوون. ئەو قوتابخانانەی کە لەلایەن جوولەکە، مەسیحی و زەردەشتییەکانەوە دادەمەزران، دەبوایە لەلایەن بەڕێوەبەری موسڵمانەوە بەڕێوەببرێن. ھاندان ھەبوو بۆ چوونە ناو ئایینی ئیسلام لە ڕێگەی پێدانی مافی ئەوەی ئەو کەسەی دەبێتە موسڵمان تەواوی پشکی میراتی دایک و باوکی یان تەنانەت مامی بەربکەوێت، ئەگەر خوشک و برا یان ئامۆزاکانیان بە ناموسڵمانی بمێننەوە. ژمارەی دانیشتووانە ناموسڵمانەکەی ئێران کەمی کردووە. بۆ نموونە، ژمارەی دانیشتووانی جوولەکە لە ئێران لە ٨٠ ھەزارەوە بۆ ٣٠ ھەزار کەسی کەمی کرد. ژمارەی زەردەشتییەکانیش کەمی کردووە، ئەمەش بەھۆی چەشتنی ئازار لە چەوساندنەوەی نوێ و زیندووکردنەوەی جیاکارییە یاسایییەکانی نێوان موسڵمان و زەردەشتییەکان، کە ڕەنگدانەوەی ئەو یاسایانەیە کە زەردەشتییەکان لە سەردەمی ڕژێمە ئیسلامییەکانی پێشوودا ئەزموونیان کردبوو. ھەروەھا ئەو بۆچوونەش کە زەردەشتییەکان بە «نەجس» (پیس) دەزانێت، نوێکرایەوە. بەپێی ئەو دەستوورە ئیسلامییەی کە خومەینی سەرپەرشتی دەکرد، چوار کورسی لە کۆی ٢٧٠ کورسییەکەی پەرلەمان بۆ ھەر سێ ئایینە کەمینە ناموسڵمانەکە تەرخان کرابوو. خومەینی ھەروەھا داوای یەکڕیزیی نێوان موسڵمانانی سوننە و شیعەی دەکرد. موسڵمانانی سوننە ٩٪ی کۆی گشتی دانیشتووانە موسڵمانەکەی ئێران پێکدەھێنن. === کەمینە نەتەوەیییەکان === لە وتارێکی ساڵی ١٩٧٩دا، خومەینی ئاماژەی پێدا کە دیدگای حکوومەتی نوێ دەربارەی نەتەوەیەتی لە ئێران ئەوە بوو کە جیاوازییەکان بکرێتە کەم بەجای وەکگرتنیان. خومەینی ئەمەی گوتووە: «ئەوکاتانە پەیڤی کەمینە بەکاردەھێنرێت بۆ ئاماژەپێکردن بە خەڵکانێکی وەک کوردەکان، لورەکان، تورکەکان، فارسەکان، بەلووچەکان، و ھەمانەندەیان. ئەم خەڵکانە نابێت کەمینە بووخوێنرێنەوە، چونکە ئەم پەیڤە وا دەگومانێنێت کە جیاوازییەک ھەیە لە نێوان ئەم برایانەدا.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Castellino |یەکەم١=Joshua |دوایین٢=Cavanaugh |یەکەم٢=Kathleen A. |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٣|chapter=Identities in the Middle East: Ethno-national and Other Minorities |سەردێڕ=Minority Rights in the Middle East |ناونیشان=https://academic.oup.com/book/6843/chapter/151042892 |زمان=en |پەڕە=١٦٣|doi=10.1093/acprof:oso/9780199679492.003.0003 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٦٧٩٤٩-٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240605024120/https://academic.oup.com/book/6843/chapter/151042892 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === سەرچاوەکان === {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Ansari |یەکەم= Hamid |ناونیشان= http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |سەردێڕ= The Narrative of Awakening |بڵاوکەرەوە= The Institute for Compilation and publication of the work of Imam Khomeini|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150514145122/http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی ئایاری ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bakhash |یەکەم= Shaul |سەردێڕ= The Reign of the Ayatollahs: Iran and the Islamic Revolution |بڵاوکەرەوە=Basic Books |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Brumberg |یەکەم= Daniel |سەردێڕ= Reinventing Khomeini: The Struggle for Reform in Iran |بڵاوکەرەوە= University of Chicago Press |ژپنک= ٠-٢٢٦-٠٧٧٥٨-٦|ساڵ= ٢٠٠١}} * {{cite encyclopedia |title = Zoroastrianism ii. Historical Review: from the Arab Conquest to Modern Times |last = Choksy |first = Jamsheed K. |author-link = Jamsheed Choksy |url = http://www.iranicaonline.org/articles/zoroastrianism-02-arab-conquest-to-modern |encyclopedia = Encyclopaedia Iranica |year = 2015}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=sTFdNNQP4ewC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Dabashi |یەکەم= Hamid |سەردێڕ= Theology of Discontent: The Ideological Foundation of the Islamic Revolution in Iran|ساڵ= ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers |ژپنک=١-٤١٢٨-٠٥١٦-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Daniel |یەکەم= Elton L. |سەردێڕ= The History of Iran |ناونیشان= https://archive.org/details/historyofiran0000dani |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٣٠٧٣١-٨|ساڵ=٢٠٠١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= DeFronzo |یەکەم=James |سەردێڕ= Revolutions And Revolutionary Movements |بڵاوکەرەوە=Westview Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٣٥٤-٩|ساڵ=٢٠٠٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان= https://archive.org/details/revolutionsrevol0000defr_m6p2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Harney |یەکەم= Desmond |سەردێڕ= The priest and the king: an eyewitness account of the Iranian revolution |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ساڵ=١٩٩٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=bxJgsRRtDsoC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Hoveyda |یەکەم= Fereydoun |سەردێڕ= The Shah and the Ayatollah: Iranian Mythology and Islamic Revolution |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Praeger/Greenwood|ژپنک=٠-٢٧٥-٩٧٨٥٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Karsh |یەکەم= Efraim |سەردێڕ=Islamic Imperialism: A History |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٠٠-١٢٢٦٣-٣|ساڵ=٢٠٠٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Keddie |یەکەم=Nikkie R. |سەردێڕ= Modern Iran: Roots and Results of Revolution |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٠-٣٠٠-٠٩٨٥٦-١|ساڵ=٢٠٠٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Khomeini |یەکەم١= Ruhollah |دوایین٢=Algar |یەکەم٢=Hamid |سەردێڕ= Islamic Government: Governance of the Jurist |بڵاوکەرەوە=Alhoda UK |ژپنک= ٩٦٤-٣٣٥-٤٩٩-٧|ساڵ=٢٠٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini |یەکەم= Ruhollah |editor = Algar, Hamid (translator and editor) |سەردێڕ= Islam and Revolution: Writing and Declarations of Imam Khomeini |ناونیشان= https://archive.org/details/islamrevolutionw00khom |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Mizan Press |شوێن=Berkeley, CA |ساڵ=١٩٨١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini, Ruhollah |سەردێڕ= Sayings of the Ayatollah Khomeini: political, philosophical, social, and religious |بڵاوکەرەوە=Bantam |ساڵ=١٩٨٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=XgoNAAAAIAAJ&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Lee |یەکەم= James |سەردێڕ= The Final Word!: An American Refutes the Sayings of Ayatollah Khomeini |ساڵ=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Philosophical Library|ژپنک=٠-٨٠٢٢-٢٤٦٥-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Mackey |یەکەم= Sandra |سەردێڕ= The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation |بڵاوکەرەوە=Dutton |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک= ٠-٥٢٥-٩٤٠٠٥-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Milani |یەکەم= Mohsen M. |سەردێڕ=The Making of Iran's Islamic Revolution: From Monarchy to Islamic Republic |بڵاوکەرەوە=Westview Press|ژپنک=٠-٨١٣٣-٨٤٧٦-١|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Moin |یەکەم= Baqer |سەردێڕ= Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |ژپنک= ٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-٩|ساڵ=٢٠٠٠|ناونیشان= https://archive.org/details/khomeinilifeofay00moin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Molavi, Afshin |سەردێڕ= The Soul of Iran: a Nation's Journey to Freedom |بڵاوکەرەوە= Norton paperbacks |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Rāhnamā |یەکەم= 'Ali |سەردێڕ= Pioneers of Islamic Revival |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک= ١-٨٥٦٤٩-٢٥٤-٠|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Reich |یەکەم= Bernard |سەردێڕ=Political Leaders of the Contemporary Middle East and North Africa: A Biographical Dictionary |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٢٦٢١٣-٦|ساڵ=١٩٩٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Schirazi, Asghar |سەردێڕ= The Constitution of Iran |بڵاوکەرەوە=Tauris |شوێن=New York |ساڵ=١٩٩٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Taheri |یەکەم= Amir |سەردێڕ= The Spirit of Allah |بڵاوکەرەوە=Adler & Adler |ساڵ=١٩٨٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=4Qt-zJ7V0v8C&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Willett|یەکەم= Edward C. |سەردێڕ=Ayatollah Khomeini |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=The Rosen Publishing Group|ژپنک=٠-٨٢٣٩-٤٤٦٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= In the Name of God: The Khomeini Decade |ناونیشان= https://archive.org/details/innameofgodkhome00wrig |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٧١-٦٧٢٣٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= The Last Revolution |بڵاوکەرەوە=Knopf |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٠}} {{refend}} {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before = ناونیشانی نوێ}} {{S-ttl|title = [[Supreme Leader of Iran]]|years=١٩٧٩–١٩٨٩}} {{S-aft|after = [[عەلی خامنەیی]]}} {{s-mil}} {{S-bef|before=[[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]]}} {{S-ttl|title=[[فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئێران]]|years=١٩٨١–١٩٨٩}} {{S-aft|after=[[عەلی خامنەیی]]}} {{S-end}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{کەسایەتیی ساڵی گۆڤاری تایم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت|ئیسلام|شیعە|شەڕی سارد|ھیندستان|تۆپی پێ|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ruhollah Khomeini}} [[پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی|ڕووحوڵڵا خومەینی]] [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 9ughtk66mw9k2rf4cbhj05nolpr6ctb 14 84456 1585668 1147026 2026-05-20T17:43:52Z Hivja 64112 /* */ 1585668 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Physicists from England|فیزیکزانانی ئینگلیز}} [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:زانایانی ئینگلیز]] slqnpg99i66zmrd0kger9empg9npgcn 14 84459 1585674 1147028 2026-05-20T17:44:57Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[پۆل:فیزیکزانانی بریتانی]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] 1147028 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Physicists from the United Kingdom|فیزیکزانانی بریتانی}} [[پۆل:زانایانی بریتانی]] 98lzxj2g6xmd93l2inmqr14ylzxekyu 0 98798 1585673 1514920 2026-05-20T17:44:43Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:فیزیکزانانی بریتانی]] بۆ [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585673 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Max Born.jpg|200px|وێنۆک|چەپ|ماکس بۆرن]] '''ماکس بۆرن''' (بە [[ئینگلیزی]]: Max Born) ([[١١ی کانوونی یەکەم]]ی ١٨٨٢ - [[٥ی کانوونی دووەم]]ی ١٩٧٠) [[فیزیکزان|فیزیکزانێکی]] [[ئەڵمانی]] بوو، کە لە ساڵی ١٩٥٤ [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت. == ئەمانەش ببینە == * [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] * [[خەڵاتی نۆبێل]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == [https://en.wikipedia.org/wiki/Max_Born ویکی ئینگلیزی] {{وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|ئەڵمانیا|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ماتماتیک}} {{پۆلی کۆمنز|Max Born}} [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:جووە ئاڵمانییەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئاڵمانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەڵمانی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەڵمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھایدلبێرگ]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:فیزیکزانانی جوو]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] bpo0w2d5njoc97a8g09az6v6jud29co 0 99035 1585631 1445977 2026-05-20T15:09:14Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585631 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لیۆن کووپەر''' ({{بە ئینگلیزی|Leon Cooper}}؛ ٢٨ی شوباتی ١٩٣٠ – ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤)<ref name = McClain>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McClain |یەکەم=Dylan Loeb |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Leon Cooper Dies at 94; Nobelist Unlocked Secrets of Superconductivity |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/10/25/science/leon-cooper-dead.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The New York Times}}</ref> [[فیزیکزان]]ێکی ئەمریکی بوو، کە لە ساڵی ١٩٧٢دا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Superconductivity|ناونیشان=http://home.web.cern.ch/about/engineering/superconductivity|وێبگە=CERN official website|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=CERN|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923073333/http://home.web.cern.ch/about/engineering/superconductivity|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Weinberg|یەکەم١=Steven|سەردێڕ=From BSC to the LHC|journal=CERN Courier|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٨|بەرگ=٤٨|issue=1|پەڕەکان=١٧–٢١|ناونیشان=https://cds.cern.ch/record/1734155}}</ref> == ئەمانەش ببینە == *[[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] *[[خەڵاتی نۆبێل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Leon Cooper}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 43iv2e4qvy3uqhgisv5tj7klc2mtdg7 0 100967 1585726 1490853 2026-05-21T00:59:14Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585726 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Standard Model of Elementary Particles.svg|چەپ|300px|وێنۆک|مۆدێلی ستانداردی بنوردیلەکان]] جیھان گەورەترین کۆمەڵەیە کە لە بنپارولەکان یان بنوردیلەکان (بە [[ئینگلیسی]]: Elementary particle) پێک ھاتووە. ئەم بنوردیلانە بە ھۆی ھێزەکانی [[ھێزی ڕاکێشان|ڕاکێشان]]، [[ھێزی ئێلێکترۆمەگنەتیک|ئێلێکترۆمەگنەتیک]] و [[ھێزی ناوکی|ناوکی]] پێکەوە بەسراونەتەوە. لێکدانەوەی پێکھاتە و گوورانی جیھان بە یارمەتی تایبەتمەندی و کارلێکەکانی بنوردیلەکان بووز دەخوا. ماکی جیھان لە بنوردیلەکان پێکھاتووە. ھەموو شتەکان، [[لەشی مرۆڤ]]، [[ئەستێرە|ئەستێرەکان]] و… کۆمەڵەیەکی پێکەوەبەسراوی وردیلەکانن کە لە ژمارە و شێوەی جفت و جۆر بوونیاندا لێک جیاواز دەبن. فیزیکی بنوردیلەکان تێگەیشتنی قووڵتر و ڕوانینێکی بەرزتر لە پێکھاتە و گوورانی [[ئەتۆم|ئەتۆمەکان]]، [[مولکوول|مولکوولەکان]]، [[بلۆر]]ەکان، [[گاشەبەرد|گاشەبەردەکان]]، [[ئەستێرە|ئەستێرەکان]]، [[گەلەستێر|گەلەستێرەکان]] و جیھان بەگشتی، پێشکەش دەکا. بۆیە لێکۆڵینەوە لە بنوردیلەکان لە فیزیکی ھاوچەرخدا و بەتایبەت فیزیکی ئەستێرە و [[گەردوونناسی|گەردوون ناسی]] گرنگی زۆری پەیدا کردووە. == تایبەتمەندی == بنوردیلەکان نابینرێن. == تەنی بنوردیلەکان == تەنی بنوردیلەکان زۆر بچووکە، بەم بۆنەوە دەکرێ خێراییەکەیان زۆر بەرز بکرێتەوە. وەک [[فۆتۆن|فۆتۆنەکان]] کە تەنیان نییە و تا بەرزترین خێرایی (واتە خێرایی نوور) دەڕۆن. سووکترین وردیلەی تەندار، [[ئێلێکترۆن]]ە بە کێشی نزیک بە me = 9x10-28 gr. کێشی [[پرۆتۆن]] mp=1836me و کێشی [[نۆترۆن]] mn=1838.6me ە. == پوختەی بابەت == بنوردیلەکان یەکەی سەرەکی پێکھێنەری جیھانن. بە پێی کێشی تەنی نەجمیان بە سێ دەستە دابەش دەبن: [[باریۆن|باریۆنەکان]] (وردیلە قورسەکان)، [[نێپتۆن|نێپیۆنەکان]] (وردیلە سووکەکان) و [[مێزۆن|مێزۆنەکان]] (وردیلە مامناوەندییەکان). * زۆربەی بنوردیلەکان لە ئەنجامی بوونی [[وزە]] بە [[ماک]] دروست بوون. کەمترین وزە بۆ دروست بوونی گرووپێک لە وردیلەکان لە [[لاکێشەی وزەی ئەنشتاین]] بە دەست دێ. * لە چڕی زۆردا، وردیلە بێ سەقامەکان «نۆترۆن، ھایپرۆن و مێزۆنەکان» سەقامگیر دەبن. ورەدیلە سەقامگیرەکانیش «ئێلێکترۆن و پرۆتۆنەکان» لەوانەیە بەھۆی پێکداداندا تیابچن. ئەگەر بێتو بنوردیلە سەقامگیرەکان، مسۆگەر نەبن، ھیچ شتێک لە جیھاندا مسۆگەر نابێ. == سەرچاوەکان == * [//fa.wikipedia.org/wiki/ذرات_بنیادی ویکی فارسی]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|گەردوون|کیمیا}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Elementary particles}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:فیزیک]] [[پۆل:فیزیکی کوانتۆمی]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان]] t9t6asxif1kmbae551jwfpw6qim6nmb 1585783 1585726 2026-05-21T09:03:18Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585783 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Standard Model of Elementary Particles.svg|چەپ|300px|وێنۆک|مۆدێلی ستانداردی بنوردیلەکان]] جیھان گەورەترین کۆمەڵەیە کە لە بنپارولەکان یان بنوردیلەکان (بە [[ئینگلیسی]]: Elementary particle) پێک ھاتووە. ئەم بنوردیلانە بە ھۆی ھێزەکانی [[ھێزی ڕاکێشان|ڕاکێشان]]، [[ھێزی ئێلێکترۆمەگنەتیک|ئێلێکترۆمەگنەتیک]] و [[ھێزی ناوکی|ناوکی]] پێکەوە بەسراونەتەوە. لێکدانەوەی پێکھاتە و گوورانی جیھان بە یارمەتی تایبەتمەندی و کارلێکەکانی بنوردیلەکان بووز دەخوا. ماکی جیھان لە بنوردیلەکان پێکھاتووە. ھەموو شتەکان، [[لەشی مرۆڤ]]، [[ئەستێرە|ئەستێرەکان]] و… کۆمەڵەیەکی پێکەوەبەسراوی وردیلەکانن کە لە ژمارە و شێوەی جفت و جۆر بوونیاندا لێک جیاواز دەبن. فیزیکی بنوردیلەکان تێگەیشتنی قووڵتر و ڕوانینێکی بەرزتر لە پێکھاتە و گوورانی [[ئەتۆم|ئەتۆمەکان]]، [[مولکوول|مولکوولەکان]]، [[بلۆر]]ەکان، [[گاشەبەرد|گاشەبەردەکان]]، [[ئەستێرە|ئەستێرەکان]]، [[گەلەستێر|گەلەستێرەکان]] و جیھان بەگشتی، پێشکەش دەکا. بۆیە لێکۆڵینەوە لە بنوردیلەکان لە فیزیکی ھاوچەرخدا و بەتایبەت فیزیکی ئەستێرە و [[گەردوونناسی|گەردوون ناسی]] گرنگی زۆری پەیدا کردووە. == تایبەتمەندی == بنوردیلەکان نابینرێن. == تەنی بنوردیلەکان == تەنی بنوردیلەکان زۆر بچووکە، بەم بۆنەوە دەکرێ خێراییەکەیان زۆر بەرز بکرێتەوە. وەک [[فۆتۆن|فۆتۆنەکان]] کە تەنیان نییە و تا بەرزترین خێرایی (واتە خێرایی نوور) دەڕۆن. سووکترین وردیلەی تەندار، [[ئێلێکترۆن]]ە بە کێشی نزیک بە me = 9x10-28 gr. کێشی [[پرۆتۆن]] mp=1836me و کێشی [[نۆترۆن]] mn=1838.6me ە. == پوختەی بابەت == بنوردیلەکان یەکەی سەرەکی پێکھێنەری جیھانن. بە پێی کێشی تەنی نەجمیان بە سێ دەستە دابەش دەبن: [[باریۆن|باریۆنەکان]] (وردیلە قورسەکان)، [[نێپتۆن|نێپیۆنەکان]] (وردیلە سووکەکان) و [[مێزۆن|مێزۆنەکان]] (وردیلە مامناوەندییەکان). * زۆربەی بنوردیلەکان لە ئەنجامی بوونی [[وزە]] بە [[ماک]] دروست بوون. کەمترین وزە بۆ دروست بوونی گرووپێک لە وردیلەکان لە [[لاکێشەی وزەی ئەنشتاین]] بە دەست دێ. * لە چڕی زۆردا، وردیلە بێ سەقامەکان «نۆترۆن، ھایپرۆن و مێزۆنەکان» سەقامگیر دەبن. ورەدیلە سەقامگیرەکانیش «ئێلێکترۆن و پرۆتۆنەکان» لەوانەیە بەھۆی پێکداداندا تیابچن. ئەگەر بێتو بنوردیلە سەقامگیرەکان، مسۆگەر نەبن، ھیچ شتێک لە جیھاندا مسۆگەر نابێ. == سەرچاوەکان == * [//fa.wikipedia.org/wiki/ذرات_بنیادی ویکی فارسی]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|گەردوون|کیمیا}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Elementary particles}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:چەمکە فیزیکییەکان]] [[پۆل:فیزیک]] [[پۆل:فیزیکی کوانتۆمی]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان]] [[پۆل:تیۆریی بواری کوانتۆمی]] p28kpe8s5fvrd2onwsro69zvyngudy8 0 101104 1585543 1584487 2026-05-20T12:16:07Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ پارامەترە دووبارەکان کە ھەمان نرخیان ھەیە لابران (بێجگە لە کۆتا دانە) (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585543 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ھێنری ھەشتەم''' (١٤٩١–١٥٤٧) پاشای [[ئینگلتەرا]] و دواتر [[ئیرلەند]] بوو. شەش جار ھاوسەرگیری کرد و دوو لە ژنەکانی لە دوای جیابوونەوە لەسێدارە دا. ھێنری ئایینی فەرمیی ئینگلتەرای لە [[کاتۆلیک]]ەوە گۆڕی بۆ [[پڕۆتێستانت]] و لەمەودوا کڵێسای ئانگلیکان بوو بە ھێزی یەکەمی ئایینیی ئینگلتەرا. کە ئەم کارە بەھرەی زۆری بۆ وڵاتی ئینگلتەرا ھەبوو، چونکە ئیتر دەسەڵاتی [[کڵێسای کاتۆلیک]] لەسەر وڵات لاچوو و ئەو پارە زۆرە کە ھەموو ساڵیک لە سەر [[بوودجە]]ی وڵات ڕەوانەی [[واتیکان]] دەکرا بۆ وڵات و کاروباری ناوخۆ گەڕایەوە. ھێنری لەژێر کاریگەری [[چاند]]ی [[ڕێنێسانس]]دا بوو و ھەر ئەمە بووە ھۆکاری پێشکەوتنی چاندی ئینگلتەرا لە سەردەمی ئەودا.<ref>http://books.google.com/books?id=p2MOt53sCCgC</ref><ref>http://books.google.com/books?id=Ji_FpxQ4--QC</ref> == سەرەتای ژیانی (١٤٩١–١٥٠٩) == [[پەڕگە:Michel Sittow 002.jpg|وێنۆک|چەپ|بێوژنی گەنج [[کاترین ئارگۆن|کاترین ئارگۆن]]، بە دەستی وێنەکێشی کۆشک [[ھێنری حەوتەم (پاشای ئینگلتەرا)|ھێنری حەوتەم]] [[مایکڵ سیتۆ]]، نزیکەی ساڵی ١٥٠٢.]] ھێنری ھەشتەم لە [[کۆشکی پلاسێنتیا|کۆشکی گرینویچ]] لەدایکبووە، کە کوڕی سێیەمی پاشا ھێنری حەوتەم و شاژن [[ئێلیزابێسی یۆرک|ئێلیزابێس]] بوو.<ref name="Crofton">Crofton, p.128</ref> لە نێوان حەوت منداڵەکەی ھێنری حەوتەمدا، تەنھا سێ خوشک و برای ھێنری ھەشتەم مانەوە: [[ئارسەر شازادەی وێڵز|ئارسەر]] و [[مارگرێت تیودۆر|مارگرێت]] و [[ماری تیودۆر شاژنی فەڕەنسا|ماری]]. لە ساڵی ١٤٩٣دا، کاتێک تەمەنی دوو ساڵ بوو، وەک بەرپرسی ئاسایش لە [[قەڵای دۆڤەر]] و سەرپەرشتیاری زیندانی [[بەندەرەکانی سینک]] دەستنیشان کرا. لە ساڵی ١٤٩٤دا، وەک [[دووکاڵ]]ی [[یۆرک]] دەستنیشان کرا، پاشان کرا بە ئێرڵ مارشاڵی ئینگلتەرا، و نوێنەری پاشا و سەرۆکی ئەنجومەنی جێبەجێکردنی ئیرلەندا. ھێنری پەروەردەیەکی نایابی لەلایەن مامۆستاکانییەوە وەرگرت، ھەر بۆیە شارەزایی لە [[زمانی لاتینی|لاتینی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] و [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]دا پەیدا کرد.<ref name="Crofton, p.129">Crofton, p.129</ref> لەبەر ئەوەی چاوەڕوان دەکرا تەختی پاشایەتی بۆ شازادە ئارسەر -برای گەورەی ھێنری- بگوازرێتەوە، ھێنری بۆ ژیانی کڵێسایی ئامادە دەکرا. کاتێک تەمەنی یازدە ساڵ بوو، دایکی، ئێلیزابێس، کۆچی دوایی کرد.<ref>Churchill, p.29</ref> ===کۆچی دوایی شازادە ئارسەر=== شازادە ئارسەر جێنشینی پاشا ھێنری حەوتەم و برای گەورەی ھێنری ھەشتەم، لە ساڵی ١٥٠٢دا کۆچی دوایی کرد لە کاتێکدا تەمەنی پازدە ساڵ بوو، ئەمەش نزیکەی بیست ھەفتە دوای ھاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ [[کاترین ئارگۆن|کاترین ئارگۆن]] بوو. بە مردنی ئارسەر، ھەموو بەرپرسیارێتییەکانی کەوتە ئەستۆی برا بچووکەکەی، ھێنری؛ بەم شێوەیە بوو بە شازادەی [[وێڵز]]. ھێنری حەوتەم ھەوڵیدا ھەوڵەکانی بۆ ھاوپەیمانی نێوان [[ئینگلتەرا]] و [[ئیسپانیا]] لە ڕێگەی ژن و ژنخوازییەوە زیندوو بکاتەوە؛ پێشنیاری ھاوسەرگیری ھێنری شازادەی وێڵزی لەگەڵ بێوژنەکەی برای، شازادە ئارسەر، کرد کە شازادەی ئیسپانی کاترین بوو، بچووکترین منداڵی ھەردوو پاشا [[فەردیناندی دووەم|فەردیناندی دووەم]] پاشای [[ئارگۆن|ئارگۆن]] و [[ئیزابێلای یەکەم شاژنی کاستیا|ئیزابێلای یەکەم]] شاژنی [[کاستیا (ڕوونکردنەوە)|کاستیا]].<ref>Crofton, p.126</ref> ئەم ھاوسەرگیرییە پێویستی بە وەرگرتنی ڕەزامەندی پاپا ھەبوو بۆ لابردنی ڕێگرییەکانی ھاوسەرگیری شازادەی وێڵز لەگەڵ بێوژنەی براکەی؛ بەھۆی بوونی دەقێک لە [[پەرتووکی لێڤییەکان]] «ئەگەر پیاوێک ژنی براکەی بھێنێت، ئەوە گڵاوییە، عەورەتی براکەی دەرخستووە، بێ منداڵ دەبن»، لە لایەکی ترەوە کاترین سوێندی خوارد کە ھاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ شازادە ئارسەر ھەرگیز تەواو نەکراوە. نەمانی ئارامی شاژن [[ئیزابێلای یەکەم شاژنی کاستیل|ئیزابێلای یەکەم]] -دایکی کاترین- وای لە پاپا [[یولیوسی دووەم]] کرد کە لێخۆشبوونێکی پاپایی لە شێوەی مەرسوومێکی پاپاییدا ببەخشێت. بەم شێوەیە، چواردە مانگ دوای مردنی ھاوسەرە گەنجەکە، کاترین خۆی بینییەوە کە دەستگیرانی برا بچووکەکەی، ھێنرییە. تا ساڵی ١٥٠٥، ھێنری حەوتەم چیتر حەزی بە ھاوپەیمانی لەگەڵ [[ئیسپانیا]] نەما، پاشان ھێنری کوڕ ڕای گەیاند کە ئەو دەستگیرانییە بەبێ ڕەزامەندی ئەو ڕێک خراوە. بەڵام مانۆڕە دیپلۆماسییەکان دەربارەی چارەنووسی ھاوسەرگیرییە پێشنیارکراوەکە تا کۆچی دوایی ھێنری حەوتەم لە ساڵی ١٥٠٩دا بەردەوام بوون. کاتێک شازادە ھێنری گەیشتە تەمەنی حەفدە ساڵان، لە ١١ی حوزەیرانی ١٥٠٩دا ھاوسەرگیری لەگەڵ کاترین کرد، و لە ٢٤ی حوزەیرانی ١٥٠٩دا، ھەردوو پاشا نوێیەکە لە [[دێری وێستمینستەر]] تاجیان لەسەر نرا. == سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی (١٥٠٩–١٥٢٥) == [[پەڕگە:HenryVIII 1509.jpg|وێنۆک|ھێنریی ھەشتەم لە تەمەنی ھەژدە ساڵیدا لە کاتی تاجنانی لە ساڵی ١٥٠٩.]] دوای دوو ڕۆژ لە تاجنانی، فەرمانی دەستگیرکردنی دوو لە وەزیرەکانی باوکی دەرکرد کە جەماوەرێکی زۆریان نەبوو، سێر [[ڕیچارد ئیمپسۆن]] و [[ئیدمۆند دادلی]]، پاشان بە [[ناپاکی گەورە]] تۆمەتبار کران و لە ساڵی ١٥١٠دا لەسێدارە دران. ئەمە یەکەمین تاکتیکی ئەو بوو بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ئەوانەی لەسەر ڕێگای وەستابوون.<ref>Crofton p,128</ref> ھێنری وەک [[سەردەمی ڕێنسانس|پیاوی سەردەمی ڕێنسانس]] دەرکەوت، و کۆشکەکەی بووە ڕووگەی داھێنەرانی زانایان و ھونەرمەندان. ھێنری لە ڕاستیدا مۆسیقاژەن و دانەر و شاعیر بوو، بەناوبانگترین بەرھەمی مۆسیقای «[[ڕابواردن لەگەڵ ھاوڕێیان]]» بوو. ھەروەھا خولیای یاریی [[تەختەنەرد|نەرد]] و [[قومار]] بوو، و لە وەرزشیشدا لێھاتوو بوو بەتایبەت، شمشێربازی و ڕاوکردن و تێنس. جگە لەوەش، ھێنریی ھەشتەم بە دڵسۆزییەکەی لە بەرگریکردن لە بیروباوەڕە ئایینییە مەسیحییەکان دەناسرا.<ref name="Crofton, p.129"/> ===فەڕەنسا و [[ھابسبۆرگ]]=== لە ساڵی ١٥١١، پاپا [[جۆلیۆسی دووەم]] ھاوپەیمانییەکی پیرۆزی دژی [[شانشینی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] ڕای گەیاند. ھاوپەیمانییە نوێیەکە تەنھا ئیسپانیا و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز]]ی نەدەگرتەوە، بەڵکوو [[ئینگلتەرا]]شی لەخۆ دەگرت. ھێنری ئەو بۆنەیەی کردە بیانوو بۆ فراوانکردنی مەودای دەسەڵاتی لە باکووری [[فەڕەنسا]]؛ پەیماننامەی وێستمینستەری لە تشرینی دووەمی ١٥١١ واژوو کرد – کە جەختی لەسەر پشتگیریی دوولایەنە لەگەڵ [[ئیسپانیا]] دژی فەڕەنسا دەکردەوە – پاشان ئامادەکاریی کرد بۆ بەشداریکردن لە [[جەنگی کۆمەڵەی کامبرا|جەنگی کۆمەڵەی پیرۆز]]. لە ١٦ی ئابی ١٥١٣، ھێنری ھێرشی کردە سەر فەڕەنسا، و ھێزەکانی سوپای فەڕەنسییان لە [[جەنگی گوینگێت (١٥١٣)|جەنگی سپێرز]] تێکشکاند. لەکاتێکدا ھاوسەری خوشکەکەی [[جەیمسی چوارەمی سکۆتلەندا|جەیمسی چوارەمی پاشای سکۆتلەندا]] بە داوای [[لویسی دوازدەیەم|لویسی دوازدەیەم پاشای فەڕەنسا]] ھێرشی کردە سەر ئینگلتەرا،<ref>Guicciardini, ''History of Italy'', 280.</ref> بەڵام لە کاتی سووربوونی ھێنری لەسەر داگیرکردنی فەڕەنسا شکستی ھێنا. شاژنە کاترینی ئاراگۆن وەک جێگری پاشا لە کاتی غیابیدا سەرکردایەتیی سوپای ئینگلیزی کرد، بۆ ئەوەی لە ٩ی ئەیلوولی ١٥١٣دا شکستێکی گەورە بە سکۆتلەندییەکان لە [[جەنگی فلۆدن]] بھێنێت، جەیمسی چوارەم خۆی لە نێوان کوژراوەکاندا بوو، بۆ ئەوەی شەڕەکە کۆتایی بە دەستێوەردانی کورتی سکۆتلەندییەکان بھێنێت لەم جەنگەدا. لە ١٨ی شوباتی ١٥١٦، کاترینی ھاوسەری یەکەم منداڵی خۆی کە لە ژیاندا مابووەوە [[ماریی یەکەمی ئینگلتەرا|شازادە ماری]] بوو. (کاترین لە ساڵی ١٥١١دا کوڕێکی بۆ بوو بە ناوی «ھێنری دووکی کۆرنوا»، کە چەند ھەفتەیەک دوای لەدایکبوونی کۆچی دوایی کرد). == ساڵانی کۆتایی (١٥٤٠–١٥٤٧) == [[پەڕگە:Holbein, Hans (II) - Henry VIII - Galleria Nazionale d'Arte Antica, Rome.jpg|وێنۆک|تابلۆیەکی کێشراوی ھێنریی ھەشتەم لە نێوان ساڵانی ١٥٣٩–١٥٤٠.]] لە ساڵی ١٥٤٠دا، ھێنری ڕەزامەندیی دا لەسەر تێکدانی مەزارگەکانی پیرۆزکراوان. لە ھەمان کاتدا، حەزی بە ھاوسەرگیرییەکی تر دەکرد، بۆ ئەوەی دەستەبەری لەدایکبوونی میراتگرێکی بکات. تۆماس کرۆمێڵ پێشنیاری ھاوسەرگیریی «[[ئان لە کلیڤز|ئان]]» خوشکی دووکی کلیڤزی پرۆتێستانتی بۆ کرد، کە ھێنری وەک ھاوپەیمانێکی گرنگ دەیبینی لە ئەگەری ڕووبەڕووبوونەوەی ئینگلتەرا بۆ ھێرشی ڕۆمانە کاتۆلیکەکان، بۆیە [[ھانس ھۆڵباینی بچووک]]ی نارد بۆ کێشانی وێنەی ئان تا نیشانی پاشای بدات. دوای ئەوەی ھێنری سەیری ئەو وێنەیەی کرد کە ھۆڵباین کێشابووی، و ئەو ستایشەی کە پیاوانی دەربارەکەی بۆ ئانیان کردبوو، وێڕای ڕەتکردنەوەی ژمارەیەک لەو خانمە دەستبژێرانەی کە ھۆڵباین وێنەی کێشابوون بۆ ھاوسەرگیری لەگەڵ ھێنری، ھێنری ڕەزامەندیی لەسەر ھاوسەرگیری لەگەڵ ئان دا. دوای ئەوەی ئان گەیشتە ئینگلتەرا، ھێنری بە ھیچ شێوەیەک بە لایەوە سەرنجڕاکێش نەبوو، بۆیە بە شێوەیەکی تایبەت ناوی نابوو «مایینی فلاندرز». لەکاتێکدا ھیچ بۆچوونێکی تۆمارکراوی ئانمان دەست ناکەوێت سەبارەت بە ھاوسەرە نوێیە یەکجار قەڵەوەکەی.<ref>Lindsey, Karen (1995). "Divorced, Beheaded, Survived", pp.136–157. Addison-Wesley Publishing Co., Reading, MA. ISBN 0-201-60895-2.</ref> [[پەڕگە:Anne of Cleves, by Hans Holbein the Younger.jpg|ڕاست|وێنۆک|وێنەی [[ئان لە کلیڤز]] لەلایەن وێنەکێش [[ھانس ھۆڵباینی بچووک]] لە ساڵی ١٥٣٩.]] ھێنری ویستی ئەم ھاوسەرگیرییە ھەڵبوەشێنێتەوە تا ھاوسەرگیری لەگەڵ یەکێکی تردا بکات. بەو شێوەیە دووکی کلیڤز تێوەگلا لە ململانێ لەگەڵ ئیمپراتۆری ڕۆمیی پیرۆز، لەکاتێکدا ھێنری ھیچ ئارەزوویەکی بۆ ململانێ نەبوو. ئان بەو ڕادەیە ژیر بوو کە ڕێگری لە ھەوڵەکانی ھێنری نەکات بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ھاوسەرگیرییەکەیان؛ کاتێک پرسیاری لێ کرا کە ئایا سێکسی لەگەڵ ھاوسەرەکەیدا کردووە، شایەتیی دا کە ھاوسەرگیرییەکەیان ھەرگیز تەواو نەبووە؛ چونکە ھێنری ھەموو شەوێک دەچووە ژووری بووکەکەی، ماچێکی لە نێوچەوانی دەدا، پاشان دەچووەوە سەر جێگای خۆی. بەم شێوەیە، ھیچ ڕێگرییەک لەبەردەم ھەڵوەشاندنەوەی ھاوسەرگیرییەکەدا نەما. بەو شێوەیە، ھاوسەرگیرییەکە ھەڵوەشایەوە و ئان نازناوی «خوشکی پاشا»ی پێ بەخشرا، و [[قەڵای ھێڤەر]]ی پێ درا، کە شوێنی نیشتەجێبوونی پێشووی بنەماڵەی بۆلین بوو. لە ھەمان کاتدا، کرۆمێڵ متمانەی پاشای لەدەست دا بەھۆی ڕۆڵی لە ڕێکخستنی ئەم ھاوسەرگیرییەدا، و دواتر لە پلە و پۆستەکانی داماڵدرا، پاشان سەری بڕدرا. [[پەڕگە:HowardCatherine02.jpeg|وێنۆک|وێنەی [[کاترین ھاوارد]] لەلایەن وێنەکێش ھانس ھۆڵباینی بچووک لە ساڵی ١٥٤٠.]] لە ٢٨ی تەممووزی ١٥٤٠ – کە ھەمان ئەو ڕۆژە بوو کە کرۆمێڵی تێدا لەسێدارە درا – ھێنری ھاوسەرگیریی لەگەڵ [[کاترین ھاوارد]]ی گەنج کرد، کە کچی مامی ئان بۆلین و یەکێک لە کارەکەرەکانی بوو.<ref>Farquhar, Michael (2001). ''A Treasure of Royal Scandals'', p.75. Penguin Books, New York. ISBN 0-7394-2025-9.</ref> ھێنری زۆر دڵخۆش بوو بە ھاوسەرە نوێیەکەی. سەرەڕای ئەوەش، دوای ماوەیەکی کورت لە ھاوسەرگیرییەکەیان، شاژن لەگەڵ [[تۆماس کالبێپەر]] – یەکێک لە ئەندامانی دەربار – پەیوەندییەکی خۆشەویستیی دروست کرد، ھەروەھا [[فرانسیس دێرھام]]ی وەک سکرتێری خۆی دانا، کە پێش ھاوسەرگیری دەستگیرانی بوو و پەیوەندیی سۆزداریی نافەرمییان پێش ھاوسەرگیری ھەبوو. [[تۆماس کرانمەر]] – کە دژی دەسەڵاتی بنەماڵەی ھاواردە کاتۆلیکەکان بوو – بە بەڵگەوە سەرنجی پاشای بۆ ڕەفتارەکانی شاژن کاترین ڕاکێشا. پاشا لە سەرەتادا ڕەتی کردەوە بڕوا بەم بانگەشانە بکات، بەڵام ڕێگەی بە کرانمەر دا کە لێکۆڵینەوە لەم بابەتەدا بکات، کە بووە ھۆی سەلماندنی تێوەگلانی شاژن. لە کاتی لێپرسینەوە لە شاژن، دەیتوانی بەڵگەنامەی ھاوسەرگیریی پێشووی لەگەڵ دێرھام نیشان بدات، کە وای دەکرد ھاوسەرگیرییەکەی لەگەڵ ھێنری پووچەڵ بێتەوە، بەڵام لەجیاتی ئەوە، بانگەشەی ئەوەی کرد کە دێرھام ناچاری کردووە پەیوەندییەکی نایاسایی لەگەڵدا ببەستێت. لە ھەمان کاتدا، دێرھام پەیوەندیی کاترینی لەگەڵ تۆماس کالبێپەر ئاشکرا کرد. کاترین ھاوارد تاوانبار کرا و لە ١٣ی شوباتی ١٥٤٢دا لەسێدارە درا. لە ھەمان ساڵدا، ھەموو [[دێر]]ەکان ھەڵوەشێنرانەوە و موڵک و ماڵەکانیان بۆ تاجی پاشایەتی گواسترانەوە. ھەروەھا سەرۆکی دێرەکان کورسییەکانیان لە [[ئەنجومەنی لۆردەکان]] لەدەست دا، و تەنھا سەرۆک قەشەکان و کاھینەکان ئەندامێتییان لە ئەنجومەنەکەدا پاراست، بۆ ئەوەی بۆ یەکەمجار ژمارەی ئەندامە قەشەکان لە ژمارەی ئەندامانی ناقەشە لە ئەنجومەنەکەدا کەمتر بێت. [[پەڕگە:Catherine Parr from NPG.jpg|وێنۆک|[[کاترین پار]] ھاوسەری شەشەم و کۆتاییی ھێنری.]] ھێنری کۆتا ھاوسەرگیریی خۆی لەگەڵ بێوەژنە دەوڵەمەند [[کاترین پار]] لە ساڵی ١٥٤٣دا ئەنجام دا. لەگەڵ ھێنریدا باسی پرسی ئاینیان کرد؛ دەرکەوت کە ئەو لە چاکسازیخوازانە، لەکاتێکدا ئەو لە پارێزگاران بوو، ئەوەش ناسازانی ئەو بۆ پاشا چەسپاند، بەڵام بە نیشاندانی ملکەچی بۆ ئەو، خۆی ڕزگار کرد. کاترین یارمەتیی ھێنریی دا لە چاککردنەوەی پەیوەندیی نێوان خۆی و ھەردوو کچەکەی، ماری و ئێلیزابێس. لە ساڵی ١٥٤٤دا، پەرلەمان یاسایەکی دەرکرد کە ھەردوو شازادەکەی بۆ زنجیرەی جێنشینی گەڕاندەوە، دوای شازادە [[ئێدواردی شەشەمی ئینگلتەرا|ئێدوارد]]ی شازادەی وێڵز، سەرەڕای ئەوەی ھێشتا وەک منداڵی نایاسایی دەمانەوە. ھەروەھا ئەم یاسایە ڕێگەی بە ھێنری دا کە جێنشینی زیاتر بۆ تەخت لە وەسیەتنامەکەیدا دیاری بکات. سەردەمی ھێنریی ھەشتەم شەپۆلێک لە لەسێدارەدانی ڕامیاریی بەخۆیەوە بینی، کە بە لەسێدارەدانی [[ئیدمۆند دی لا پۆلی]] لە ساڵی ١٥١٣ دەستی پێ کرد، تا بە لەسێدارەدانی [[ھێنری ھاوارد]] لە کانوونی دووەمی ١٥٤٧ کۆتایی ھات. سەرەڕای ئەوەی ھەندێک سەرچاوە لە پیاوی ئایینی ویلیام ھاریسۆنەوە گواستوویانەتەوە، کە ژمارەی لەسێدارەدانەکان لەم سەردەمەدا گەیشتووەتە ٧٢،٠٠٠ حاڵەت، بەڵام ئاماژەیان بەوە کردووە کە ژمارەکە دزە گەورەکان و دزە بچووکەکان و فێڵبازەکانیش دەگرێتەوە. ھاریسۆن ئەم ژمارە زیادەڕۆییپێکراوەی لە [[جیرۆلامۆ کاردانۆ]]وە گواستووەتەوە، ئەویش لە قەشەی لیسیۆی کاتۆلیکییەوە گواستوویەتەوە.<ref>Harrison, William; Georges Edelen ''The Description of England: Classic Contemporary Account of Tudor Social Life' Dover Publications Inc.; New edition edition (Feb 1995) originally published 1557 ISBN 978-0-486-28275-6 p.193 <!--[http://books.google.co.uk/books?id=4qwDICPz6OoC&pg=PA193&dq=%22Bishop+of+Lisieux%22+Henry+VIII+%22William+Harrison%22&ei=KY-ySsWdB5iwMoDIndcD#v=onepage&q&f=false Books.google.co.uk] -->'' {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=نسخة مؤرشفة|سەردێڕ=http://books.google.co.uk/books?id=4qwDICPz6OoC&pg=PA193&dq=%22Bishop+of+Lisieux%22+Henry+VIII+%22William+Harrison%22&ei=KY-ySsWdB5iwMoDIndcD|تاريخ الوصول=25 أكتوبر 2017|تاريخ أرشيف=4 يونيو 2020|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> === کۆچی دوایی و جێنشینەکانی === [[پەڕگە:The Old Palace of Whitehall by Hendrik Danckerts.jpg|وێنۆک|کۆشکی وایت ھۆڵ کە پاشا ھێنریی ھەشتەم لە ساڵی ١٥٤٧دا تێیدا کۆچی دوایی کرد.]] لە کاتی کۆچی دوایی نزیک دەبووەوە، کێشی ھێنری بە شێوەیەکی زۆر زیادیکرد؛ تا وای لێھات دەوری کەمەری گەیشتە ١٣٧ سم، و چیتر نەدەیتوانی بجووڵێت مەگەر بە ھاوکاریی ئامێرەکان نەبێت. ھەروەھا زیپکەی کێمداری پڕ لە ئازار بە جەستەیدا بڵاوبووەوە، و پێدەچێت بەدەست [[نەقرس|نەقرس]]ەوە دەیناڵاندبێت. ھێنری دەستی بە ناڵاندن بەدەست [[قەڵەوی|قەڵەوی]] و کێشە پزیشکییەکانی تر کرد دوای ئەو ڕووداوەی کە لە ساڵی ١٥٣٦دا لە کاتی شمشێربازیدا قاچی بریندار بوو. ڕووداوەکە بووە ھۆی نوێبوونەوەی برینێکی کۆن کە ھێنری ساڵانێک بوو پێوەی دەیناڵاند، تا وای لێھات پزیشکەکان لە چارەسەرکردنی بێئومێد بوون. برینەکە بۆ ماوەی تەمەنی کە مابووی کێمی دەکرد، و بەو ھۆیەوە ڕێگری لێ کرد کە ھەمان ئاستی چالاکیی جەستەیی پێشتری ھەبێت. ڕووداوی شمشێربازییەکە بووە ھۆی گۆڕانی میزاجی ھێنری، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر کەسایەتی و میزاجی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/jousting-accident-turned-henry-viii-tyrant-1670421.html |ناونیشان=The jousting accident that turned Henry VIII into a tyrant&nbsp;— This Britain, UK |عمل=The Independent |مكان=UK |تاريخ=18 April 2009 |تاريخ الوصول=25 August 2010| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180126234114/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/the-jousting-accident-that-turned-henry-viii-into-a-tyrant-1670421.html | تاريخ أرشيف = 26 يناير 2018 }}</ref> ئەو بیردۆزەی دەڵێت ھێنری بەدەست [[سیفلیس|سیفلیس]]ەوە دەیناڵاند لەلایەن زۆرێک لە مێژوونووسانەوە ڕەت کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= http://books.google.com/?id=AJReBNnOoL8C&pg=PA68&dq=syphilis+henry+viii#v=onepage&q=syphilis%20henry%20viii&f=false|ناونیشان= The burdens of disease: epidemics and human response in western history|الأول=J. N.|الأخير= Hays|ناشر=Rutgers University Press|سنة= 2010|صفحة=68|ردمك=978-0-8135-4613-1|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20200527120341/https://books.google.com/books?id=AJReBNnOoL8C&pg=PA68&dq=syphilis+henry+viii&hl=en#v=onepage&q=syphilis%20henry%20viii&f=false|تاريخ أرشيف=2020-01-23}}</ref> سەرەڕای ئەوەی نەخۆشیی سیفلیس لە سەردەمی ھێنریدا ناسراو بوو، بەڵام پزیشکەکانی ھێنری ھیچ ئاماژەیەکیان بۆ تووشبوونی بەم نەخۆشییە تۆمار نەکردووە. بیردۆزێکی نوێی پەسەندتر ھەیە کە ئاماژە بەوە دەکات نیشانە پزیشکییەکانی ھێنری، کە خوشکە گەورەکەی [[مارگرێت تیودۆر|مارگرێت]]یش پێوەی دەیناڵاند، نیشانەکانی [[شەکرەی جۆری دووەم|نەخۆشیی شەکرەی جۆری دووەم]]ن. بەپێی توێژینەوەیەک کە لە ئاداری ٢٠١١دا بڵاوکراوەتەوە، بارودۆخی سکپڕیی ھاوسەرەکانی و تێکچوونی ھێزی عەقڵی، ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕەنگە پاشا بەدەست [[سیستمی دژەتەنی کێڵ|کێڵ پۆزەتیڤ]] و [[کۆنیشانەی ماکلوید]]ەوە دەیناڵاندبێت.<ref name=kell1>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | مسار = http://news.discovery.com/history/henry-viii-blood-disorder-110311.html | ناونیشان = King Henry VIII's Madness Explained|سەردێڕ=Introduction 11 | الأخير = Sohn | الأول = Emily |تاريخ = 11 March 2011 | ناشر=discovery.com | تاريخ الوصول =25 March 2011| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20121117045039/http://news.discovery.com/history/henry-viii-blood-disorder-110311.html | تاريخ أرشيف = 17 نوفمبر 2012}}</ref><ref name=kell2>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | مسار = https://www.sciencedaily.com/releases/2011/03/110303153114.htm | ناونیشان = Solving the Puzzle of Henry VIII|سەردێڕ=Contents |تاريخ = 3 March 2011 | ناشر=sciencedaily.com | تاريخ الوصول =25 March 2011| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20170818082721/https://www.sciencedaily.com/releases/2011/03/110303153114.htm | تاريخ أرشيف = 18 أغسطس 2017}}</ref> شارەزایانی قەڵەوی لە [[کۆلێژی ئیمپریال لە لەندەن|کۆلێژی ئیمپریال لە لەندەن]] مێژووی ھێنریی ھەشتەم و [[مۆرفۆلۆژیای جەستەی|مۆرفۆلۆژیای جەستەیان]] شیکردەوە بۆ دیاریکردنی ئەوەی ئایا پێکانێکی مێشک دوای ڕووداوی شمشێربازیی ١٥٣٦، بووەتە ھۆی تێکچوونی ھۆرمۆنی دەماری کە بووەتە ھۆی قەڵەوییەکەی. ئەم شیکارییە کەمیی [[ھۆرمۆنی گەشە]]ی وەک سەرچاوەی زیادبوونی قەڵەوییەکەی دیاری کردووە، و تەنانەت گۆڕانکارییە ڕەفتارییە گەورەکانیش – وەک ھاوسەرگیریی فرە و جەنگ لەگەڵ فەڕەنسا – لە ساڵانی کۆتایی تەمەنیدا.<ref>{{استشهاد بدورية محكمة|مؤلف=Ashrafian, Hutan.|ناونیشان= Henry VIII's obesity following traumatic brain injury|صحيفة= Endocrine|سنة=2011|doi= 10.1007/s12020-011-9581-z|سەردێڕ= http://www.bioportfolio.com/resources/pmarticle/267683/Henry-Viii-s-Obesity-Following-Traumatic-Brain-Injury.html|.|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20170705025431/http://www.bioportfolio.com/resources/pmarticle/267683/Henry-Viii-s-Obesity-Following-Traumatic-Brain-Injury.html|تاريخ أرشيف=2017-07-05}}</ref> نەخۆشیی قەڵەوی بووە ھۆی کۆچی دواییی ھێنری لە تەمەنی پەنجا و پێنج ساڵیدا، ئەوەش لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٥٤٧ لە [[کۆشکی وایت ھۆڵ]] ڕووی دا، کە ھاوکات بوو لەگەڵ نەوەدەمین ساڵیادی لەدایکبوونی باوکی، و دوا وشەکانی ئەمانە بوون: «قەشەکان! قەشەکان! قەشەکان!»<ref>Davies, p. 687.</ref> ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ئەو قەشانەی کە بووە ھۆی دەرکردنیان بە ھەڵوەشاندنەوەی دێرەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= http://books.google.co.uk/books?id=bq0aJ5qKoOYC&pg=PA130|ناونیشان=The Last Words of Distinguished Men and Women: Collected from Various Sources |الأول=Frederic|الأخير=Marvin|عمل=books.google.co.uk |سنة=2010 (Reprint)|ISBN=978-1-4400-6608-5|تاريخ الوصول=14 March 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20140930034751/http://books.google.co.uk/books?id=bq0aJ5qKoOYC | تاريخ أرشيف = 30 سبتمبر 2014 }}</ref> ھێنریی ھەشتەم لە کڵێسای قەشە جۆرج لە [[قەڵای ویندسۆر]] لە تەنیشت جەین سیمۆری ھاوسەری نێژرا.<ref>''Early Tudor Tombs and the Rise and Fall of Anglo-Italian Relations'', in ''[http://books.google.com/books?id=rYB_HYPsa8gC&source=gbs_slider_thumb The The evolution of the grand tour:Anglo-Italian cultural relations since the Renaissance]'' by Edward Chaney (Routledge 2000). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170424002021/https://books.google.com/books?id=rYB_HYPsa8gC&source=gbs_slider_thumb |date=24 أبريل 2017}}</ref> دوای زیاتر لە سەد ساڵ، پاشا [[چارڵزی یەکەم (پاشای ئینگلتەرا)|چارڵزی یەکەم]] لە ھەمان گۆڕدا نێژرا. دوای کۆچی دوایی، ئێدوارد کوڕە تاقانە شەرعییەکەی لەژێر ناوی [[ئێدواردی شەشەمی پاشای ئینگلتەرا|ئێدواردی شەشەم]] بووە جێنشینی. و لەبەر ئەوەی ئێدوارد لە تەمەنی نۆ ساڵیدا بوو، توانای بەدەستەوەگرتنی دەسەڵاتی نەبوو. ھێنری وەسیەتی بە ئەنجومەنێک کرد کە لە ١٦ وەسی پێکدێت بۆ بەڕێوەبردنی حوکمڕانی تا ئەو کاتەی ھێنری دەگاتە تەمەنی ھەژدە ساڵی. وەسییەکان [[ئێدوارد سیمۆر]] خاڵی پاشایان ھەڵبژارد بۆ ئەوەی ببێتە پارێزەری تەخت. وەک نەریت، ھێنری وەسیەتی کرد کە جێنشینی ئێدوارد مافی ماری خوشکی و نەوەکانی بێت، و ئەگەر نەوەی نەبوو تەختەکە بۆ ئێلیزابێسی خوشکیان و نەوەکانی بێت. لە کۆتاییدا، ئەگەر ئێلیزابێس پاشکۆی نەبوو، تەختەکە بۆ نەوەی [[ماری تیودۆر|ماری]] خوشکە بچووکەکەی دەبێت، بەوەش نەوەی خوشکەکەی [[مارگرێت تیودۆر|مارگرێت]]ی لە جێنشینیکردنی دوورخستەوە، بەپێی ئەو وەسیەتنامەیە. بەڵام بابەتەکە شکستی ھێنا، چونکە دوای کۆچی دواییی ئێلیزابێسی کچی، [[جەیمسی شەشەم و یەکەم|جەیمسی چوارەمی پاشای سکۆتلەندا]] کە نەوەی مارگرێتی خوشکی بوو، بووە جێنشینی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پاشاکانی ئینگلتەرا، سکۆتلەندا، بەریتانیا}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئینگلتەرا|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Henry VIII of England}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٩١]] [[پۆل:مردووانی ١٥٤٧]] [[پۆل:پاشا ئینگلیزەکان]] [[پۆل:نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:ئەنگلیکانەکانی ئینگلیز]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە برینێکی زەبراویی مێشکیان ھەیە]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی دینەکان]] [[پۆل:کاسۆلیکە ڕۆمانیەکانی پێشوو]] 9d5uivfylgyerx5ta6wqr76hjyfdvrl 0 103683 1585540 1584714 2026-05-20T12:15:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585540 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەبدوڵڵا ئیسحاقی | وێنە = Ebduĺĺa Îshaqî (Ehmed Tofîq).jpg | قەبارەی وێنە = 200px | شوێنی لەدایکبوون = [[مەھاباد]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٣١]] | ڕێکەوتی مردن = [[١٩٧٣]] | شوێنی مردن = [[بەغدا]] | ھۆکاری مردن = مەرگ لەژێر ئەشکەنجەی [[ڕژێمی بەعس]] | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = ئەحمەد تۆفیق | نەژاد = | ھاووڵاتی = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = [[١٩٤١]] - [[١٩٧٣]] | خاوەنکار = | شار = [[مەھاباد]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = پێشمەرگایەتی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] | سەرناو = ئەندامانی ڕێبەرایەتی کاتیی حیزب لە کۆنفرانسی یەکەم | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | ھاوسەر = ھەرگیز نەیبووە | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} '''عەبدوڵڵا ئیسحاقی''' ناسراو بە '''ئەحمەد تۆفیق''' (١٩٣١ لە [[مەھاباد]] - ١٩٧٣ لە [[بەغدا]])، سیاسەتوانی [[کورد]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و ئەندامی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] بوو کە بە دەستی [[ڕژێمی بەعس]]ی [[عێراق]] لە [[زیندانی ئەبووغرێب]] لەژێر ئەشکەنجەدا کوژرا.<ref>ژیان و تێکۆشانی ئەحمەد تۆفیق، دکتۆر یاسین سەردەشتی، چاپخانەی شڤان ٢٠٠٧</ref> == ژیان == عەبدوڵڵا ئیسحاقی کورِی سەید حەمەدەمینی ئیسحاقی، لە ساڵی ١٩٣١ لە گەڕەکی ھەرمەنیانی [[مەھاباد]] لەدایک بوو. لە ساڵی ١٩٣٨ لە خوێندنگای سەرەتایی پەھلەوی لە مەھاباد، دەخرێتە بەر خوێندن. ڕووداوەکانی ١٩٤١–١٩٤٦ی مەھاباد، کاریگەریی گەورەی لەسەر دادەنێت و ئەم ساڵانە وەک دەسپێکی تێکۆشانی [[سیاسەت|سیاسی]] ئەحمەد تۆفیق دەژمێردرێن و خۆیان لە ڕێکخستنەکانی لاوانی ئەوکاتدا دەبینێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=جوڵانەوەی ٤٦–٤٧ – پەڕە 8 – شەھید |ناونیشان=https://shehid.com/?cat=76&paged=8 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250912131609/https://shehid.com/?cat=76&paged=8 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=لەسەر ئەحمەد تۆفیق (سەید عەبدوڵای ئیسحاقی) بەشی یەکەم |ناونیشان=https://giareng.com/?p=13939 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Giareng}}</ref> ئەحمەد تۆفیق لاوترین ئەندامی کۆمیتەی مەھابادی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] دەبێت و لە سەرجەم چالاکییەکانی حزب لەو شارەدا لە ڕیزی پێشەوە دەبێت و خۆی دەنوێنێ.<ref>https://raprsi.com/so/kesayetisiasi/ahmadtofiq</ref> پاش ھەڵگیرساندنی [[شۆڕشی ئەیلوول]] لە ساڵی ١٩٦١ بە سەرکردایەتی [[مەلا مستەفا بارزانی]] و پەیوەستبوونی ئەحمەد تۆفیق بەو شۆڕشە، ناوبراو داوای لە خزمانی کرد بۆ بەشداریکردن لە شۆڕش خۆیان بگەیەننە باشووری کوردستان. ئەوە بوو سەید حەسەن کوڕی سەید حوسێنی برای و دوو خوشکەزای دیکەی بە ناوەکانی مەلا غەفوور و حەسەن ئیبراھیمی بۆ پێشمەرگایەتی ڕوویان لە [[باشووری کوردستان]] کرد. ئەحمەد تۆفیق تا ئەو کاتەی گیان لەدەست دەدات، بە ڕەبەنی دەمێنێتەوە و ژن ناھێنێت. ڕۆژنامەنوسێک بەناوی شمیت دەڵێت: «لەژیانیدا زۆر کەس پێیان خۆش بوو خزمایەتی لەگەڵدا بکەن، بەڵام ئەحمەد بڕیاری ھاوسەرگیری ھەمیشەیی لەگەڵ وڵاتەکەی دابوو». ساڵی ١٩٧٣ ئەندامانی [[ڕژێمی بەعس]] و بە فەرمانی نازم گزاری بەرِێوەبەری دەزگای ئەمنی عێراق دەستبەسەر کراو لە زیندانی (ئەبوغرێب) لەژێر ئەشکەنجەدا کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=ئەندامێکی دێرینی حیزبی دێموکرات لە دزەی مەرگەوەڕ کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2023/04/30 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com) |زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ژیاننامە|کوردستان|ئێران}} [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:خەڵکی مەھاباد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] oz4fy4gc4jcys44ndy61rulpbiabapk 0 103919 1585792 1549405 2026-05-21T09:23:35Z 1silent scientist 51740 1585792 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کلارا پێتاچی |image = DeadMussolini.jpg | alt = | caption = وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارا پێتاچی و یارەکەی [[بینیتۆ موسۆلینی]]١٩٤٥ دوای ھەڵواسران و گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشان دانی بە خەڵک لە ساردخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1912|02|28}} | birth_place = [[ڕۆما]], {{ئاڵا|ئیتالیا}} | death_date ={{Death date and age|1945|04|28|1912|02|28}} |death_place = گیوولینۆ دی مێزێگرا, {{ئاڵا|ئیتالیا}} | nationality = [[ئیتاڵی]] | other_names = Claretta Petacci، کلارێتا پێتاچی | occupation = | known_for = بوو بە یار و خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی]] | relatives = [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]], (خووشکی) {{-}} '''مارسێلۆ پێتاچی، (برای) }} '''کلارا پێتاچی''' یان '''کلارێتا پێتاچی''' ( بە [[ئیتاڵی]] :(klaˈretta peˈtattʃi) (٢٨ی [[شوبات]] ١٩٤٥ - ٢٨ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥) خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی|دیکتاتۆری ئیتاڵی بینیتۆ موسۆلینی]] بوو کە ٢٨ ساڵ لە کلارا گەورەتر بوو. لە ٢٧ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و پێتاچی لەلایەن پارتیزانە کۆمۆنیستەکان و لە کاتێکدا لەگەڵ کاروانێکی ئەندامانی کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتاڵی خەریکی ڕاکردن بوون، دەستگیر کران. لە ٢٨ی [[نیسان]]، پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرانە ''مێزاگێرا'' و تیرباران کران. لە ڕۆژی دواتر دا، ٢٩ی [[نیسان]]، تەرمی پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرا بۆ [[پیزالێ لۆرێتۆ]]ی [[میلان|شاری میلان]] و بەرانبەر بە وێستگەیەکی پێترۆل بە سەراوبنی ھەڵواسران. تەرمەکان وێنەیان گیراو خەڵک ڕقی خۆیانیان لەسەر دەرکردن و تەرمەکانیان زۆر شێواندن. [[File:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|thumb|وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و یارەکەی کلارا پێتاچی لە تەنیشتی، کاتی لە ھەڵواسرانیان دوای گووللە باران کردنیان.:جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]]، کلارا پێتاچی، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی|400px|center]] ھەندێک کەسی تریش لەگەڵیان تیرباران کران و ھەڵواسران کە بەو دوو کەسەوە لە چەپ بۆ ڕاستەوە بریتی بوون لە: * '''نیکۆلا بامباچی''' * [[بینیتۆ موسۆلینی]] * کلارا پێتاچی * '''ئالێساندرۆ پاڤۆلینی''' * '''ئاکیلی ستاراچی''' ==سەرەتای ژیان== کچی پێرسیچێتی (١٨٨٨–١٩٦٢) و [[پزیشک]] فرانچێسکۆ ساڤێریۆ پێتاچی (١٨٨٣–١٩٧٠)، کلارا پێتاچی لە خێزانێکی دەوڵەمەند و ئایینی لە [[ڕۆما]] لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە.<ref>{{Cite web |last=Barber |first=Tony |date=17 February 2017 |title=Claretta by RJB Bosworth — Mussolini's last lover |url=https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170218133059/https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |archive-date=2017-02-18 |access-date=2021-04-02 |website=www.ft.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Downing |first=Ben |date=24 March 2017 |title=In Bed With Il Duce |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/in-bed-with-il-duce-1490382122 |url-access=subscription |access-date=2021-04-02 |issn=0099-9660}}</ref> باوکی (پزیشکێکی [[کۆشکی نێردراو|کۆشکە پیرۆزەکانی نێردراو]]<ref>De Felice (1981) p. 278</ref> کە بۆ چەندین ساڵ نۆژینگەی تایبەتی خۆی ھەبوو بە ناوی «لا کلینیکا دێل سۆلێ») بوو بە لایەنگری [[فاشیزم]]. منداڵ بوو کاتێک مۆسۆلینی لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا گەیشتە دەسەڵات، کلارا پێتاچی لە تەمەنێکی بچووکەوە ئەوی پەرستووە. دوای ئەوەی [[ڤایۆلێت گیبسن]] لە نیسانی ١٩٢٦دا ھەوڵی کوشتنی دیکتاتۆرەکەی دا، پێتاچیی تەمەن ١٤ ساڵ بۆی نووسی و گوتی: «ئەی دووچێ، بۆچی من لەگەڵت نەبووم؟ ... ئایا نەدەبوو ئەو ژنە بکوژەم بخنکاندایە؟»<ref> {{Cite web |last=Thomson|first=Ian|date=25 February 2017|title=The Ben and Clara affair|url= https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair|url-status=live|access-date=2021-04-02 |website= www.spectator.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825021748/https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair |archive-date=2020-08-25 }} </ref> کلارا موزیکی خوێند و خوێندکاری کەمانچەژەن [[کۆرادۆ ئارکیبوگی]] بوو، کە ھاوڕێی دایک و باوکی بوو.<ref>As recalled by the son, Franco, of Maestro Archibugi in Francesco Bucimann, ''Il violino Storioni'', Rome, private printing, 1985.</ref> ==پەیوەندی لەگەڵ مۆسۆلینی== پێتاچی پەیوەندییەکی لەمێژینەی لەگەڵ مۆسۆلینی ھەبوو لەو کاتەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ڕاکێل مۆسۆلینی]] کردبوو. پێتاچی ٢٨ ساڵ لە مۆسۆلینی گەنجتر بوو.<ref>{{in lang|es}} Giuseppina Persichetti, ''La enamorada de Mussolini'', Madrid, Ediciones Caballero Audaz, 1947.</ref> بۆ یەکەمجار لە نیسانی ١٩٣٢دا یەکتریان بینی کاتێک مۆسۆلینی لەگەڵ یاریدەدەرێکدا بەرەو ئۆستیا دەڕۆیشت، پێشی ئۆتۆمبێلێکی کەوت کە پێتاچیی بیست ساڵان و ئەندامانی خێزانەکەی تێیدا بوون. ئەو ھاواری کرد: «دووچێ! دووچێ!» و کاتێک وەستا، پێی گوت کە لە سەرەتای مێردمنداڵییەوە نامەی بۆ دەنووسێت.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|page=216|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٤دا، پێتاچی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەفسەری ھێزی ئاسمانی ئیتاڵی ڕیکاردۆ فێدێریچی کرد، بەڵام کاتێک ھاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٣٦دا وەک پاشکۆی ئاسمانی ڕەوانەی [[تۆکیۆ]] کرا، لە یەکتر جیا بوونەوە.<ref>{{cite book|last=Bosworth|first=R. J. B.|title=Mussolini|year=2010|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]}}</ref> پاشان پێتاچی بوو بە دڵبەندەکەی مۆسۆلینیی تەمەن پەنجا و سێ ساڵ، و سەردانی بارەگا گەورەکەی دەکرد لە [[پالازۆ ڤێنێزیا]]، کە شوقەیەکی تایبەتی بۆ تەرخان کرابوو. شەیدابوونی ئەو بۆ مۆسۆلینی وا دەردەکەوێت کە ڕاستەقینە و ھەمیشەیی بووبێت. پەیوەندییەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسرا و ئەندامانی خێزانی پێتاچی، بە تایبەتی براکەی، [[مارچێلۆ پێتاچی|مارچێلۆ]]، توانییان لە ڕووی دارایی و پیشەییەوە لە ڕێگەی فرۆشتنی دەسەڵاتەوە سوودمەند بن.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|pages=270–271|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> کلارا خولیای وێنەکێشانی ھەبوو. ئەو ڕۆڵی ھاوەڵی نھێنی مۆسۆلینی گرتە ئەستۆ، بەشداری تاریکترین ساتەکانی و چارەنووسی کۆتاییی کرد، بەبێ ئەوەی دیار بێت کە ھەرگیز داوای لێ کردبێت واز لە ڕاکێلی ھاوسەری بھێنێت لەپێناو ئەودا.<ref>Roberto Festorazzi, ''Claretta Petacci: la donna che morì per amore di Mussolini'', Bologna, Minerva, 2012, ISBN 978-88-7381-405-4.</ref> بەشێک لە نامەگۆڕینەوەکانی پێتاچی و مۆسۆلینی لەسەر بنەمای تایبەتێتی بڵاو نەکراونەتەوە.<ref>{{in lang|it}} Giampiero Buonomo, [https://www.academia.edu/11435982/Ricerca_storiografica_e_diritto_alla_riservatezza {{lang|it|Quel carteggio tra Mussolini e la Petacci. Storici sacrificati sull’altare della privacy}}, in Diritto e giustizia, 16 luglio 2005].</ref> === گەشەی کۆمەڵایەتیی خێزانی پێتاچی === بەرەو کۆتاییی ساڵی ١٩٣٩، خێزانی پێتاچی لە شوێنی نیشتەجێبوونی چینی ناوەندی خۆیان لە ڤیا لازارۆ سپالانزانی (تەنیشت [[ڤێلا تۆرڵۆنیا، ڕۆما|ڤێلا تۆرڵۆنیا]]) گواستیانەوە بۆ «ڤێلا کامیلوچیا»ی شکۆدار (کە لەسەر لێوارەکانی [[مۆنتی ماریۆ]] ھەڵکەوتووە، کە ئەو کات لە جێوارەکانی شارەکە بوو)، کە لەلایەن تەلارسازان [[ڤینچێنزۆ مۆناکۆ]] و [[ئەمێدیۆ لوچیچێنتی]] دیزاین کرابوو. ئەمە نموونەیەکی [[تەلارسازیی فاشیستی|ھونەری فاشیستی]] بوو، کە وەک [[ڕاسیۆنالیزم]]ی ئیتاڵی پێناسە دەکرێت.<ref>Paolo Melis, 2011; Amedeo Luccichenti e Vincenzo Monaco, ''Villa Petacci alla Camilluccia'', Rome, 1937-1939; ''Un limpido volume di travertino e di cristallo con scale audaci e pronunciate cavità'', Milan, Casabella, 2011.</ref> لە باڵی ڕاستی نھۆمی زەمینیدا (پێدەچێت لەبەر ھۆکاری تەناھی بێت، بەھۆی نزیکیی پێویست لە پەناگەکە) [[گۆشەی نیشتەجێبوون (تەلارسازی)|گۆشەی نیشتەجێبوون]]ی کلارێتا و بێنیتۆ ھەڵکەوتبوو. پێکھاتبوو لە [[ژووری نووستن|ژوورێکی نووستن]] کە دیوار و بانەکەی بە ئاوێنە داپۆشرابوو و بە مۆبیلیاتی پەمەیی ڕازاوەتەوە، لەگەڵ [[ژووری خۆشۆردن]]ێک کە بە [[مەڕمەڕ]]ی ڕەش ڕووپۆش کرابوو.<ref>[[Renzo De Felice]], Mussolini l'alleato, I, vol. 2, L'Italia in guerra (1940-43). Crisi e agonia del Regime, Einaudi, Turin 1996, [https://web.uniroma1.it/qart/una-visita-alla-villa-petacci-del-generale-giacomo-carboni-15-luglio-1943/una-visita-alla-villa Appendix, pp. 1536-37. ''Rapporto sulle ultime vicende della relazione tra Mussolini e la Petacci trasmesso, dopo la liberazione di Roma, dal generale Giacomo Carboni all'OSS''].</ref> ==بنەماڵه== * خووشکی کلارا ئەکتەری سینەما بوو، ئەو ناوی [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]] بوو (٣١ی [[ئایار]]ی ١٩٢٣ &ndash; ٢٤ی [[ئایار]]ی ١٩٩١) که بە '''میریام پێتاچی'''ش ناسرا بوو. *برای کلارا '''مارسێلۆ پێتاچی''' لەگەڵ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارا دا دەستگیر کرا بەڵام کاتێ ویستی ڕا بکات بە تیر پێکایان. ==سەرچاوه== *ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Clara_Petacci Clara Petacci] {{پۆلی کۆمنز|Clara Petacci|کلارا پێتاچی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] 7oncadzeh6xluwyxxl82pn8xb2na9fb 1585793 1585792 2026-05-21T09:25:22Z 1silent scientist 51740 /* بنەماڵه */ 1585793 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کلارا پێتاچی |image = DeadMussolini.jpg | alt = | caption = وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارا پێتاچی و یارەکەی [[بینیتۆ موسۆلینی]]١٩٤٥ دوای ھەڵواسران و گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشان دانی بە خەڵک لە ساردخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1912|02|28}} | birth_place = [[ڕۆما]], {{ئاڵا|ئیتالیا}} | death_date ={{Death date and age|1945|04|28|1912|02|28}} |death_place = گیوولینۆ دی مێزێگرا, {{ئاڵا|ئیتالیا}} | nationality = [[ئیتاڵی]] | other_names = Claretta Petacci، کلارێتا پێتاچی | occupation = | known_for = بوو بە یار و خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی]] | relatives = [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]], (خووشکی) {{-}} '''مارسێلۆ پێتاچی، (برای) }} '''کلارا پێتاچی''' یان '''کلارێتا پێتاچی''' ( بە [[ئیتاڵی]] :(klaˈretta peˈtattʃi) (٢٨ی [[شوبات]] ١٩٤٥ - ٢٨ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥) خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی|دیکتاتۆری ئیتاڵی بینیتۆ موسۆلینی]] بوو کە ٢٨ ساڵ لە کلارا گەورەتر بوو. لە ٢٧ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و پێتاچی لەلایەن پارتیزانە کۆمۆنیستەکان و لە کاتێکدا لەگەڵ کاروانێکی ئەندامانی کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتاڵی خەریکی ڕاکردن بوون، دەستگیر کران. لە ٢٨ی [[نیسان]]، پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرانە ''مێزاگێرا'' و تیرباران کران. لە ڕۆژی دواتر دا، ٢٩ی [[نیسان]]، تەرمی پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرا بۆ [[پیزالێ لۆرێتۆ]]ی [[میلان|شاری میلان]] و بەرانبەر بە وێستگەیەکی پێترۆل بە سەراوبنی ھەڵواسران. تەرمەکان وێنەیان گیراو خەڵک ڕقی خۆیانیان لەسەر دەرکردن و تەرمەکانیان زۆر شێواندن. [[File:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|thumb|وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و یارەکەی کلارا پێتاچی لە تەنیشتی، کاتی لە ھەڵواسرانیان دوای گووللە باران کردنیان.:جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]]، کلارا پێتاچی، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی|400px|center]] ھەندێک کەسی تریش لەگەڵیان تیرباران کران و ھەڵواسران کە بەو دوو کەسەوە لە چەپ بۆ ڕاستەوە بریتی بوون لە: * '''نیکۆلا بامباچی''' * [[بینیتۆ موسۆلینی]] * کلارا پێتاچی * '''ئالێساندرۆ پاڤۆلینی''' * '''ئاکیلی ستاراچی''' ==سەرەتای ژیان== کچی پێرسیچێتی (١٨٨٨–١٩٦٢) و [[پزیشک]] فرانچێسکۆ ساڤێریۆ پێتاچی (١٨٨٣–١٩٧٠)، کلارا پێتاچی لە خێزانێکی دەوڵەمەند و ئایینی لە [[ڕۆما]] لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە.<ref>{{Cite web |last=Barber |first=Tony |date=17 February 2017 |title=Claretta by RJB Bosworth — Mussolini's last lover |url=https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170218133059/https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |archive-date=2017-02-18 |access-date=2021-04-02 |website=www.ft.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Downing |first=Ben |date=24 March 2017 |title=In Bed With Il Duce |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/in-bed-with-il-duce-1490382122 |url-access=subscription |access-date=2021-04-02 |issn=0099-9660}}</ref> باوکی (پزیشکێکی [[کۆشکی نێردراو|کۆشکە پیرۆزەکانی نێردراو]]<ref>De Felice (1981) p. 278</ref> کە بۆ چەندین ساڵ نۆژینگەی تایبەتی خۆی ھەبوو بە ناوی «لا کلینیکا دێل سۆلێ») بوو بە لایەنگری [[فاشیزم]]. منداڵ بوو کاتێک مۆسۆلینی لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا گەیشتە دەسەڵات، کلارا پێتاچی لە تەمەنێکی بچووکەوە ئەوی پەرستووە. دوای ئەوەی [[ڤایۆلێت گیبسن]] لە نیسانی ١٩٢٦دا ھەوڵی کوشتنی دیکتاتۆرەکەی دا، پێتاچیی تەمەن ١٤ ساڵ بۆی نووسی و گوتی: «ئەی دووچێ، بۆچی من لەگەڵت نەبووم؟ ... ئایا نەدەبوو ئەو ژنە بکوژەم بخنکاندایە؟»<ref> {{Cite web |last=Thomson|first=Ian|date=25 February 2017|title=The Ben and Clara affair|url= https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair|url-status=live|access-date=2021-04-02 |website= www.spectator.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825021748/https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair |archive-date=2020-08-25 }} </ref> کلارا موزیکی خوێند و خوێندکاری کەمانچەژەن [[کۆرادۆ ئارکیبوگی]] بوو، کە ھاوڕێی دایک و باوکی بوو.<ref>As recalled by the son, Franco, of Maestro Archibugi in Francesco Bucimann, ''Il violino Storioni'', Rome, private printing, 1985.</ref> ==پەیوەندی لەگەڵ مۆسۆلینی== پێتاچی پەیوەندییەکی لەمێژینەی لەگەڵ مۆسۆلینی ھەبوو لەو کاتەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ڕاکێل مۆسۆلینی]] کردبوو. پێتاچی ٢٨ ساڵ لە مۆسۆلینی گەنجتر بوو.<ref>{{in lang|es}} Giuseppina Persichetti, ''La enamorada de Mussolini'', Madrid, Ediciones Caballero Audaz, 1947.</ref> بۆ یەکەمجار لە نیسانی ١٩٣٢دا یەکتریان بینی کاتێک مۆسۆلینی لەگەڵ یاریدەدەرێکدا بەرەو ئۆستیا دەڕۆیشت، پێشی ئۆتۆمبێلێکی کەوت کە پێتاچیی بیست ساڵان و ئەندامانی خێزانەکەی تێیدا بوون. ئەو ھاواری کرد: «دووچێ! دووچێ!» و کاتێک وەستا، پێی گوت کە لە سەرەتای مێردمنداڵییەوە نامەی بۆ دەنووسێت.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|page=216|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٤دا، پێتاچی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەفسەری ھێزی ئاسمانی ئیتاڵی ڕیکاردۆ فێدێریچی کرد، بەڵام کاتێک ھاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٣٦دا وەک پاشکۆی ئاسمانی ڕەوانەی [[تۆکیۆ]] کرا، لە یەکتر جیا بوونەوە.<ref>{{cite book|last=Bosworth|first=R. J. B.|title=Mussolini|year=2010|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]}}</ref> پاشان پێتاچی بوو بە دڵبەندەکەی مۆسۆلینیی تەمەن پەنجا و سێ ساڵ، و سەردانی بارەگا گەورەکەی دەکرد لە [[پالازۆ ڤێنێزیا]]، کە شوقەیەکی تایبەتی بۆ تەرخان کرابوو. شەیدابوونی ئەو بۆ مۆسۆلینی وا دەردەکەوێت کە ڕاستەقینە و ھەمیشەیی بووبێت. پەیوەندییەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسرا و ئەندامانی خێزانی پێتاچی، بە تایبەتی براکەی، [[مارچێلۆ پێتاچی|مارچێلۆ]]، توانییان لە ڕووی دارایی و پیشەییەوە لە ڕێگەی فرۆشتنی دەسەڵاتەوە سوودمەند بن.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|pages=270–271|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> کلارا خولیای وێنەکێشانی ھەبوو. ئەو ڕۆڵی ھاوەڵی نھێنی مۆسۆلینی گرتە ئەستۆ، بەشداری تاریکترین ساتەکانی و چارەنووسی کۆتاییی کرد، بەبێ ئەوەی دیار بێت کە ھەرگیز داوای لێ کردبێت واز لە ڕاکێلی ھاوسەری بھێنێت لەپێناو ئەودا.<ref>Roberto Festorazzi, ''Claretta Petacci: la donna che morì per amore di Mussolini'', Bologna, Minerva, 2012, ISBN 978-88-7381-405-4.</ref> بەشێک لە نامەگۆڕینەوەکانی پێتاچی و مۆسۆلینی لەسەر بنەمای تایبەتێتی بڵاو نەکراونەتەوە.<ref>{{in lang|it}} Giampiero Buonomo, [https://www.academia.edu/11435982/Ricerca_storiografica_e_diritto_alla_riservatezza {{lang|it|Quel carteggio tra Mussolini e la Petacci. Storici sacrificati sull’altare della privacy}}, in Diritto e giustizia, 16 luglio 2005].</ref> === گەشەی کۆمەڵایەتیی خێزانی پێتاچی === بەرەو کۆتاییی ساڵی ١٩٣٩، خێزانی پێتاچی لە شوێنی نیشتەجێبوونی چینی ناوەندی خۆیان لە ڤیا لازارۆ سپالانزانی (تەنیشت [[ڤێلا تۆرڵۆنیا، ڕۆما|ڤێلا تۆرڵۆنیا]]) گواستیانەوە بۆ «ڤێلا کامیلوچیا»ی شکۆدار (کە لەسەر لێوارەکانی [[مۆنتی ماریۆ]] ھەڵکەوتووە، کە ئەو کات لە جێوارەکانی شارەکە بوو)، کە لەلایەن تەلارسازان [[ڤینچێنزۆ مۆناکۆ]] و [[ئەمێدیۆ لوچیچێنتی]] دیزاین کرابوو. ئەمە نموونەیەکی [[تەلارسازیی فاشیستی|ھونەری فاشیستی]] بوو، کە وەک [[ڕاسیۆنالیزم]]ی ئیتاڵی پێناسە دەکرێت.<ref>Paolo Melis, 2011; Amedeo Luccichenti e Vincenzo Monaco, ''Villa Petacci alla Camilluccia'', Rome, 1937-1939; ''Un limpido volume di travertino e di cristallo con scale audaci e pronunciate cavità'', Milan, Casabella, 2011.</ref> لە باڵی ڕاستی نھۆمی زەمینیدا (پێدەچێت لەبەر ھۆکاری تەناھی بێت، بەھۆی نزیکیی پێویست لە پەناگەکە) [[گۆشەی نیشتەجێبوون (تەلارسازی)|گۆشەی نیشتەجێبوون]]ی کلارێتا و بێنیتۆ ھەڵکەوتبوو. پێکھاتبوو لە [[ژووری نووستن|ژوورێکی نووستن]] کە دیوار و بانەکەی بە ئاوێنە داپۆشرابوو و بە مۆبیلیاتی پەمەیی ڕازاوەتەوە، لەگەڵ [[ژووری خۆشۆردن]]ێک کە بە [[مەڕمەڕ]]ی ڕەش ڕووپۆش کرابوو.<ref>[[Renzo De Felice]], Mussolini l'alleato, I, vol. 2, L'Italia in guerra (1940-43). Crisi e agonia del Regime, Einaudi, Turin 1996, [https://web.uniroma1.it/qart/una-visita-alla-villa-petacci-del-generale-giacomo-carboni-15-luglio-1943/una-visita-alla-villa Appendix, pp. 1536-37. ''Rapporto sulle ultime vicende della relazione tra Mussolini e la Petacci trasmesso, dopo la liberazione di Roma, dal generale Giacomo Carboni all'OSS''].</ref> ==بنەماڵە== * خوشکی کلارا [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕ]]ی [[سینەما]] بوو، ئەو ناوی [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]] بوو (٣١ی [[ئایار]]ی ١٩٢٣ &ndash; ٢٤ی [[ئایار]]ی ١٩٩١) کە بە '''میریام پێتاچی'''ش ناسرا بوو. *برای کلارا '''مارسێلۆ پێتاچی''' لەگەڵ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارادا دەستگیرکرا بەڵام کاتێک ویستی ڕا بکات بە فیشەک پێکایان. ==سەرچاوه== *ویکی ئینگلیزی [https://en.wikipedia.org/wiki/Clara_Petacci Clara Petacci] {{پۆلی کۆمنز|Clara Petacci|کلارا پێتاچی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] 0rm1tpuzl2w03rr0h010trrghp9xsqu 1585796 1585793 2026-05-21T09:26:26Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوه */ 1585796 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کلارا پێتاچی |image = DeadMussolini.jpg | alt = | caption = وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارا پێتاچی و یارەکەی [[بینیتۆ موسۆلینی]]١٩٤٥ دوای ھەڵواسران و گووللە باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشان دانی بە خەڵک لە ساردخانەی [[میلان]]ی [[ئیتالیا]] | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1912|02|28}} | birth_place = [[ڕۆما]], {{ئاڵا|ئیتالیا}} | death_date ={{Death date and age|1945|04|28|1912|02|28}} |death_place = گیوولینۆ دی مێزێگرا, {{ئاڵا|ئیتالیا}} | nationality = [[ئیتاڵی]] | other_names = Claretta Petacci، کلارێتا پێتاچی | occupation = | known_for = بوو بە یار و خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی]] | relatives = [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]], (خووشکی) {{-}} '''مارسێلۆ پێتاچی، (برای) }} '''کلارا پێتاچی''' یان '''کلارێتا پێتاچی''' ( بە [[ئیتاڵی]] :(klaˈretta peˈtattʃi) (٢٨ی [[شوبات]] ١٩٤٥ - ٢٨ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥) خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی|دیکتاتۆری ئیتاڵی بینیتۆ موسۆلینی]] بوو کە ٢٨ ساڵ لە کلارا گەورەتر بوو. لە ٢٧ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و پێتاچی لەلایەن پارتیزانە کۆمۆنیستەکان و لە کاتێکدا لەگەڵ کاروانێکی ئەندامانی کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتاڵی خەریکی ڕاکردن بوون، دەستگیر کران. لە ٢٨ی [[نیسان]]، پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرانە ''مێزاگێرا'' و تیرباران کران. لە ڕۆژی دواتر دا، ٢٩ی [[نیسان]]، تەرمی پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرا بۆ [[پیزالێ لۆرێتۆ]]ی [[میلان|شاری میلان]] و بەرانبەر بە وێستگەیەکی پێترۆل بە سەراوبنی ھەڵواسران. تەرمەکان وێنەیان گیراو خەڵک ڕقی خۆیانیان لەسەر دەرکردن و تەرمەکانیان زۆر شێواندن. [[File:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|thumb|وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و یارەکەی کلارا پێتاچی لە تەنیشتی، کاتی لە ھەڵواسرانیان دوای گووللە باران کردنیان.:جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]]، کلارا پێتاچی، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی|400px|center]] ھەندێک کەسی تریش لەگەڵیان تیرباران کران و ھەڵواسران کە بەو دوو کەسەوە لە چەپ بۆ ڕاستەوە بریتی بوون لە: * '''نیکۆلا بامباچی''' * [[بینیتۆ موسۆلینی]] * کلارا پێتاچی * '''ئالێساندرۆ پاڤۆلینی''' * '''ئاکیلی ستاراچی''' ==سەرەتای ژیان== کچی پێرسیچێتی (١٨٨٨–١٩٦٢) و [[پزیشک]] فرانچێسکۆ ساڤێریۆ پێتاچی (١٨٨٣–١٩٧٠)، کلارا پێتاچی لە خێزانێکی دەوڵەمەند و ئایینی لە [[ڕۆما]] لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە.<ref>{{Cite web |last=Barber |first=Tony |date=17 February 2017 |title=Claretta by RJB Bosworth — Mussolini's last lover |url=https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170218133059/https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |archive-date=2017-02-18 |access-date=2021-04-02 |website=www.ft.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Downing |first=Ben |date=24 March 2017 |title=In Bed With Il Duce |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/in-bed-with-il-duce-1490382122 |url-access=subscription |access-date=2021-04-02 |issn=0099-9660}}</ref> باوکی (پزیشکێکی [[کۆشکی نێردراو|کۆشکە پیرۆزەکانی نێردراو]]<ref>De Felice (1981) p. 278</ref> کە بۆ چەندین ساڵ نۆژینگەی تایبەتی خۆی ھەبوو بە ناوی «لا کلینیکا دێل سۆلێ») بوو بە لایەنگری [[فاشیزم]]. منداڵ بوو کاتێک مۆسۆلینی لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا گەیشتە دەسەڵات، کلارا پێتاچی لە تەمەنێکی بچووکەوە ئەوی پەرستووە. دوای ئەوەی [[ڤایۆلێت گیبسن]] لە نیسانی ١٩٢٦دا ھەوڵی کوشتنی دیکتاتۆرەکەی دا، پێتاچیی تەمەن ١٤ ساڵ بۆی نووسی و گوتی: «ئەی دووچێ، بۆچی من لەگەڵت نەبووم؟ ... ئایا نەدەبوو ئەو ژنە بکوژەم بخنکاندایە؟»<ref> {{Cite web |last=Thomson|first=Ian|date=25 February 2017|title=The Ben and Clara affair|url= https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair|url-status=live|access-date=2021-04-02 |website= www.spectator.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825021748/https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair |archive-date=2020-08-25 }} </ref> کلارا موزیکی خوێند و خوێندکاری کەمانچەژەن [[کۆرادۆ ئارکیبوگی]] بوو، کە ھاوڕێی دایک و باوکی بوو.<ref>As recalled by the son, Franco, of Maestro Archibugi in Francesco Bucimann, ''Il violino Storioni'', Rome, private printing, 1985.</ref> ==پەیوەندی لەگەڵ مۆسۆلینی== پێتاچی پەیوەندییەکی لەمێژینەی لەگەڵ مۆسۆلینی ھەبوو لەو کاتەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ڕاکێل مۆسۆلینی]] کردبوو. پێتاچی ٢٨ ساڵ لە مۆسۆلینی گەنجتر بوو.<ref>{{in lang|es}} Giuseppina Persichetti, ''La enamorada de Mussolini'', Madrid, Ediciones Caballero Audaz, 1947.</ref> بۆ یەکەمجار لە نیسانی ١٩٣٢دا یەکتریان بینی کاتێک مۆسۆلینی لەگەڵ یاریدەدەرێکدا بەرەو ئۆستیا دەڕۆیشت، پێشی ئۆتۆمبێلێکی کەوت کە پێتاچیی بیست ساڵان و ئەندامانی خێزانەکەی تێیدا بوون. ئەو ھاواری کرد: «دووچێ! دووچێ!» و کاتێک وەستا، پێی گوت کە لە سەرەتای مێردمنداڵییەوە نامەی بۆ دەنووسێت.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|page=216|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٤دا، پێتاچی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەفسەری ھێزی ئاسمانی ئیتاڵی ڕیکاردۆ فێدێریچی کرد، بەڵام کاتێک ھاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٣٦دا وەک پاشکۆی ئاسمانی ڕەوانەی [[تۆکیۆ]] کرا، لە یەکتر جیا بوونەوە.<ref>{{cite book|last=Bosworth|first=R. J. B.|title=Mussolini|year=2010|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]}}</ref> پاشان پێتاچی بوو بە دڵبەندەکەی مۆسۆلینیی تەمەن پەنجا و سێ ساڵ، و سەردانی بارەگا گەورەکەی دەکرد لە [[پالازۆ ڤێنێزیا]]، کە شوقەیەکی تایبەتی بۆ تەرخان کرابوو. شەیدابوونی ئەو بۆ مۆسۆلینی وا دەردەکەوێت کە ڕاستەقینە و ھەمیشەیی بووبێت. پەیوەندییەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسرا و ئەندامانی خێزانی پێتاچی، بە تایبەتی براکەی، [[مارچێلۆ پێتاچی|مارچێلۆ]]، توانییان لە ڕووی دارایی و پیشەییەوە لە ڕێگەی فرۆشتنی دەسەڵاتەوە سوودمەند بن.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|pages=270–271|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> کلارا خولیای وێنەکێشانی ھەبوو. ئەو ڕۆڵی ھاوەڵی نھێنی مۆسۆلینی گرتە ئەستۆ، بەشداری تاریکترین ساتەکانی و چارەنووسی کۆتاییی کرد، بەبێ ئەوەی دیار بێت کە ھەرگیز داوای لێ کردبێت واز لە ڕاکێلی ھاوسەری بھێنێت لەپێناو ئەودا.<ref>Roberto Festorazzi, ''Claretta Petacci: la donna che morì per amore di Mussolini'', Bologna, Minerva, 2012, ISBN 978-88-7381-405-4.</ref> بەشێک لە نامەگۆڕینەوەکانی پێتاچی و مۆسۆلینی لەسەر بنەمای تایبەتێتی بڵاو نەکراونەتەوە.<ref>{{in lang|it}} Giampiero Buonomo, [https://www.academia.edu/11435982/Ricerca_storiografica_e_diritto_alla_riservatezza {{lang|it|Quel carteggio tra Mussolini e la Petacci. Storici sacrificati sull’altare della privacy}}, in Diritto e giustizia, 16 luglio 2005].</ref> === گەشەی کۆمەڵایەتیی خێزانی پێتاچی === بەرەو کۆتاییی ساڵی ١٩٣٩، خێزانی پێتاچی لە شوێنی نیشتەجێبوونی چینی ناوەندی خۆیان لە ڤیا لازارۆ سپالانزانی (تەنیشت [[ڤێلا تۆرڵۆنیا، ڕۆما|ڤێلا تۆرڵۆنیا]]) گواستیانەوە بۆ «ڤێلا کامیلوچیا»ی شکۆدار (کە لەسەر لێوارەکانی [[مۆنتی ماریۆ]] ھەڵکەوتووە، کە ئەو کات لە جێوارەکانی شارەکە بوو)، کە لەلایەن تەلارسازان [[ڤینچێنزۆ مۆناکۆ]] و [[ئەمێدیۆ لوچیچێنتی]] دیزاین کرابوو. ئەمە نموونەیەکی [[تەلارسازیی فاشیستی|ھونەری فاشیستی]] بوو، کە وەک [[ڕاسیۆنالیزم]]ی ئیتاڵی پێناسە دەکرێت.<ref>Paolo Melis, 2011; Amedeo Luccichenti e Vincenzo Monaco, ''Villa Petacci alla Camilluccia'', Rome, 1937-1939; ''Un limpido volume di travertino e di cristallo con scale audaci e pronunciate cavità'', Milan, Casabella, 2011.</ref> لە باڵی ڕاستی نھۆمی زەمینیدا (پێدەچێت لەبەر ھۆکاری تەناھی بێت، بەھۆی نزیکیی پێویست لە پەناگەکە) [[گۆشەی نیشتەجێبوون (تەلارسازی)|گۆشەی نیشتەجێبوون]]ی کلارێتا و بێنیتۆ ھەڵکەوتبوو. پێکھاتبوو لە [[ژووری نووستن|ژوورێکی نووستن]] کە دیوار و بانەکەی بە ئاوێنە داپۆشرابوو و بە مۆبیلیاتی پەمەیی ڕازاوەتەوە، لەگەڵ [[ژووری خۆشۆردن]]ێک کە بە [[مەڕمەڕ]]ی ڕەش ڕووپۆش کرابوو.<ref>[[Renzo De Felice]], Mussolini l'alleato, I, vol. 2, L'Italia in guerra (1940-43). Crisi e agonia del Regime, Einaudi, Turin 1996, [https://web.uniroma1.it/qart/una-visita-alla-villa-petacci-del-generale-giacomo-carboni-15-luglio-1943/una-visita-alla-villa Appendix, pp. 1536-37. ''Rapporto sulle ultime vicende della relazione tra Mussolini e la Petacci trasmesso, dopo la liberazione di Roma, dal generale Giacomo Carboni all'OSS''].</ref> ==بنەماڵە== * خوشکی کلارا [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕ]]ی [[سینەما]] بوو، ئەو ناوی [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]] بوو (٣١ی [[ئایار]]ی ١٩٢٣ &ndash; ٢٤ی [[ئایار]]ی ١٩٩١) کە بە '''میریام پێتاچی'''ش ناسرا بوو. *برای کلارا '''مارسێلۆ پێتاچی''' لەگەڵ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارادا دەستگیرکرا بەڵام کاتێک ویستی ڕا بکات بە فیشەک پێکایان. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [https://en.wikipedia.org/wiki/Clara_Petacci Clara Petacci] {{پۆلی کۆمنز|Clara Petacci|کلارا پێتاچی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن|ئیتالیا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] 35lo49hxhacf4xpqaugdg0z1hnwbor3 1585805 1585796 2026-05-21T09:29:55Z 1silent scientist 51740 1585805 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کلارا پێتاچی |image = DeadMussolini.jpg | alt = | caption = وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارا پێتاچی و یارەکەی [[بینیتۆ موسۆلینی]] دوای ھەڵواسران و [[گوللە]] باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشان دانی بە خەڵک لە ساردخانەی [[میلان]]ی [[ئیتاڵیا]] (١٩٤٥) | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1912|02|28}} | birth_place = [[ڕۆما]], {{ئاڵا|ئیتالیا}} | death_date ={{Death date and age|1945|04|28|1912|02|28}} |death_place = گیوولینۆ دی مێزێگرا, {{ئاڵا|ئیتالیا}} | nationality = [[ئیتاڵی]] | other_names = Claretta Petacci، کلارێتا پێتاچی | occupation = | known_for = بوو بە یار و خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی]] | relatives = [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]], (خووشکی) {{-}} '''مارسێلۆ پێتاچی، (برای) }} '''کلارا پێتاچی''' یان '''کلارێتا پێتاچی''' ( بە [[ئیتاڵی]] :(klaˈretta peˈtattʃi) (٢٨ی شوباتی ١٩١٢ – ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی|دیکتاتۆری ئیتاڵی بینیتۆ موسۆلینی]] بوو کە ٢٨ ساڵ لە کلارا گەورەتر بوو. لە ٢٧ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و پێتاچی لەلایەن پارتیزانە کۆمۆنیستەکان و لە کاتێکدا لەگەڵ کاروانێکی ئەندامانی کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتاڵی خەریکی ڕاکردن بوون، دەستگیر کران. لە ٢٨ی [[نیسان]]، پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرانە ''مێزاگێرا'' و تیرباران کران. لە ڕۆژی دواتر دا، ٢٩ی [[نیسان]]، تەرمی پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرا بۆ [[پیزالێ لۆرێتۆ]]ی [[میلان|شاری میلان]] و بەرانبەر بە وێستگەیەکی پێترۆل بە سەراوبنی ھەڵواسران. تەرمەکان وێنەیان گیراو خەڵک ڕقی خۆیانیان لەسەر دەرکردن و تەرمەکانیان زۆر شێواندن. [[File:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|thumb|وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و یارەکەی کلارا پێتاچی لە تەنیشتی، کاتی لە ھەڵواسرانیان دوای گووللە باران کردنیان.:جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]]، کلارا پێتاچی، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی|400px|center]] ھەندێک کەسی تریش لەگەڵیان تیرباران کران و ھەڵواسران کە بەو دوو کەسەوە لە چەپ بۆ ڕاستەوە بریتی بوون لە: * '''نیکۆلا بامباچی''' * [[بینیتۆ موسۆلینی]] * کلارا پێتاچی * '''ئالێساندرۆ پاڤۆلینی''' * '''ئاکیلی ستاراچی''' ==سەرەتای ژیان== کچی پێرسیچێتی (١٨٨٨–١٩٦٢) و [[پزیشک]] فرانچێسکۆ ساڤێریۆ پێتاچی (١٨٨٣–١٩٧٠)، کلارا پێتاچی لە خێزانێکی دەوڵەمەند و ئایینی لە [[ڕۆما]] لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە.<ref>{{Cite web |last=Barber |first=Tony |date=17 February 2017 |title=Claretta by RJB Bosworth — Mussolini's last lover |url=https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170218133059/https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |archive-date=2017-02-18 |access-date=2021-04-02 |website=www.ft.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Downing |first=Ben |date=24 March 2017 |title=In Bed With Il Duce |language=en-US |work=Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/in-bed-with-il-duce-1490382122 |url-access=subscription |access-date=2021-04-02 |issn=0099-9660}}</ref> باوکی (پزیشکێکی [[کۆشکی نێردراو|کۆشکە پیرۆزەکانی نێردراو]]<ref>De Felice (1981) p. 278</ref> کە بۆ چەندین ساڵ نۆژینگەی تایبەتی خۆی ھەبوو بە ناوی «لا کلینیکا دێل سۆلێ») بوو بە لایەنگری [[فاشیزم]]. منداڵ بوو کاتێک مۆسۆلینی لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا گەیشتە دەسەڵات، کلارا پێتاچی لە تەمەنێکی بچووکەوە ئەوی پەرستووە. دوای ئەوەی [[ڤایۆلێت گیبسن]] لە نیسانی ١٩٢٦دا ھەوڵی کوشتنی دیکتاتۆرەکەی دا، پێتاچیی تەمەن ١٤ ساڵ بۆی نووسی و گوتی: «ئەی دووچێ، بۆچی من لەگەڵت نەبووم؟ ... ئایا نەدەبوو ئەو ژنە بکوژەم بخنکاندایە؟»<ref> {{Cite web |last=Thomson|first=Ian|date=25 February 2017|title=The Ben and Clara affair|url= https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair|url-status=live|access-date=2021-04-02 |website= www.spectator.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825021748/https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair |archive-date=2020-08-25 }} </ref> کلارا موزیکی خوێند و خوێندکاری کەمانچەژەن [[کۆرادۆ ئارکیبوگی]] بوو، کە ھاوڕێی دایک و باوکی بوو.<ref>As recalled by the son, Franco, of Maestro Archibugi in Francesco Bucimann, ''Il violino Storioni'', Rome, private printing, 1985.</ref> ==پەیوەندی لەگەڵ مۆسۆلینی== پێتاچی پەیوەندییەکی لەمێژینەی لەگەڵ مۆسۆلینی ھەبوو لەو کاتەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ڕاکێل مۆسۆلینی]] کردبوو. پێتاچی ٢٨ ساڵ لە مۆسۆلینی گەنجتر بوو.<ref>{{in lang|es}} Giuseppina Persichetti, ''La enamorada de Mussolini'', Madrid, Ediciones Caballero Audaz, 1947.</ref> بۆ یەکەمجار لە نیسانی ١٩٣٢دا یەکتریان بینی کاتێک مۆسۆلینی لەگەڵ یاریدەدەرێکدا بەرەو ئۆستیا دەڕۆیشت، پێشی ئۆتۆمبێلێکی کەوت کە پێتاچیی بیست ساڵان و ئەندامانی خێزانەکەی تێیدا بوون. ئەو ھاواری کرد: «دووچێ! دووچێ!» و کاتێک وەستا، پێی گوت کە لە سەرەتای مێردمنداڵییەوە نامەی بۆ دەنووسێت.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|page=216|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٤دا، پێتاچی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەفسەری ھێزی ئاسمانی ئیتاڵی ڕیکاردۆ فێدێریچی کرد، بەڵام کاتێک ھاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٣٦دا وەک پاشکۆی ئاسمانی ڕەوانەی [[تۆکیۆ]] کرا، لە یەکتر جیا بوونەوە.<ref>{{cite book|last=Bosworth|first=R. J. B.|title=Mussolini|year=2010|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]}}</ref> پاشان پێتاچی بوو بە دڵبەندەکەی مۆسۆلینیی تەمەن پەنجا و سێ ساڵ، و سەردانی بارەگا گەورەکەی دەکرد لە [[پالازۆ ڤێنێزیا]]، کە شوقەیەکی تایبەتی بۆ تەرخان کرابوو. شەیدابوونی ئەو بۆ مۆسۆلینی وا دەردەکەوێت کە ڕاستەقینە و ھەمیشەیی بووبێت. پەیوەندییەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسرا و ئەندامانی خێزانی پێتاچی، بە تایبەتی براکەی، [[مارچێلۆ پێتاچی|مارچێلۆ]]، توانییان لە ڕووی دارایی و پیشەییەوە لە ڕێگەی فرۆشتنی دەسەڵاتەوە سوودمەند بن.<ref>{{cite book|first=Max|last=Gallo|pages=270–271|title=Mussolini's Italy|date=1974 |publisher=Abelard-Schuman |isbn=0-200-72140-2}}</ref> کلارا خولیای وێنەکێشانی ھەبوو. ئەو ڕۆڵی ھاوەڵی نھێنی مۆسۆلینی گرتە ئەستۆ، بەشداری تاریکترین ساتەکانی و چارەنووسی کۆتاییی کرد، بەبێ ئەوەی دیار بێت کە ھەرگیز داوای لێ کردبێت واز لە ڕاکێلی ھاوسەری بھێنێت لەپێناو ئەودا.<ref>Roberto Festorazzi, ''Claretta Petacci: la donna che morì per amore di Mussolini'', Bologna, Minerva, 2012, ISBN 978-88-7381-405-4.</ref> بەشێک لە نامەگۆڕینەوەکانی پێتاچی و مۆسۆلینی لەسەر بنەمای تایبەتێتی بڵاو نەکراونەتەوە.<ref>{{in lang|it}} Giampiero Buonomo, [https://www.academia.edu/11435982/Ricerca_storiografica_e_diritto_alla_riservatezza {{lang|it|Quel carteggio tra Mussolini e la Petacci. Storici sacrificati sull’altare della privacy}}, in Diritto e giustizia, 16 luglio 2005].</ref> === گەشەی کۆمەڵایەتیی خێزانی پێتاچی === بەرەو کۆتاییی ساڵی ١٩٣٩، خێزانی پێتاچی لە شوێنی نیشتەجێبوونی چینی ناوەندی خۆیان لە ڤیا لازارۆ سپالانزانی (تەنیشت [[ڤێلا تۆرڵۆنیا، ڕۆما|ڤێلا تۆرڵۆنیا]]) گواستیانەوە بۆ «ڤێلا کامیلوچیا»ی شکۆدار (کە لەسەر لێوارەکانی [[مۆنتی ماریۆ]] ھەڵکەوتووە، کە ئەو کات لە جێوارەکانی شارەکە بوو)، کە لەلایەن تەلارسازان [[ڤینچێنزۆ مۆناکۆ]] و [[ئەمێدیۆ لوچیچێنتی]] دیزاین کرابوو. ئەمە نموونەیەکی [[تەلارسازیی فاشیستی|ھونەری فاشیستی]] بوو، کە وەک [[ڕاسیۆنالیزم]]ی ئیتاڵی پێناسە دەکرێت.<ref>Paolo Melis, 2011; Amedeo Luccichenti e Vincenzo Monaco, ''Villa Petacci alla Camilluccia'', Rome, 1937-1939; ''Un limpido volume di travertino e di cristallo con scale audaci e pronunciate cavità'', Milan, Casabella, 2011.</ref> لە باڵی ڕاستی نھۆمی زەمینیدا (پێدەچێت لەبەر ھۆکاری تەناھی بێت، بەھۆی نزیکیی پێویست لە پەناگەکە) [[گۆشەی نیشتەجێبوون (تەلارسازی)|گۆشەی نیشتەجێبوون]]ی کلارێتا و بێنیتۆ ھەڵکەوتبوو. پێکھاتبوو لە [[ژووری نووستن|ژوورێکی نووستن]] کە دیوار و بانەکەی بە ئاوێنە داپۆشرابوو و بە مۆبیلیاتی پەمەیی ڕازاوەتەوە، لەگەڵ [[ژووری خۆشۆردن]]ێک کە بە [[مەڕمەڕ]]ی ڕەش ڕووپۆش کرابوو.<ref>[[Renzo De Felice]], Mussolini l'alleato, I, vol. 2, L'Italia in guerra (1940-43). Crisi e agonia del Regime, Einaudi, Turin 1996, [https://web.uniroma1.it/qart/una-visita-alla-villa-petacci-del-generale-giacomo-carboni-15-luglio-1943/una-visita-alla-villa Appendix, pp. 1536-37. ''Rapporto sulle ultime vicende della relazione tra Mussolini e la Petacci trasmesso, dopo la liberazione di Roma, dal generale Giacomo Carboni all'OSS''].</ref> ==بنەماڵە== * خوشکی کلارا [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕ]]ی [[سینەما]] بوو، ئەو ناوی [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]] بوو (٣١ی [[ئایار]]ی ١٩٢٣ &ndash; ٢٤ی [[ئایار]]ی ١٩٩١) کە بە '''میریام پێتاچی'''ش ناسرا بوو. *برای کلارا '''مارسێلۆ پێتاچی''' لەگەڵ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارادا دەستگیرکرا بەڵام کاتێک ویستی ڕا بکات بە فیشەک پێکایان. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [https://en.wikipedia.org/wiki/Clara_Petacci Clara Petacci] {{پۆلی کۆمنز|Clara Petacci|کلارا پێتاچی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن|ئیتالیا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] itpeg531aucpgmmgk8aieeppboubvq5 0 116783 1585731 1290043 2026-05-21T00:59:16Z Hivja 64112 لابردن لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585731 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hydrogen Density Plots.png|وێنۆک|upright=1.3|چەپ]] '''میکانیکی کوانتۆم''' یان '''میکانیکی پەرەمە''' لقێکە لە زانستی [[فیزیا]]ی نوێ کە باس لە تەنۆلکە بچوکەکان دەکات کە قەبارەکەیان بەقەدەر گەردیلەیەکە و کاریگەریەکانی کوانتەم لە ١٠ نانۆ بەرەوخوار دەست پێدەکات. میکانیکی کوانتەم لقێکی نوێی فیزیایەکە لە سەدەی بیست سەریھەڵدا و چەندین فیزیایی بەناوبانگی وەک [[ماکس پلانک]] و [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاین]]، شڕۆدینگەر، ھایزێنبێرگ، دیراک، نێلز بۆڕ و ھتد دەستێکی باڵایان ھەبوو لەم بیردۆزە.<ref>Chester, Marvin (1987) Primer of Quantum Mechanics. John Wiley. ISBN 0-486-42878-8</ref> == مێژوو == سەرەتای سەرھەڵدانی ئەم بیردۆزە بۆ سەرەتای سەدەی بیست دەگەڕێتەوە. کاتێک لە کۆتایی سەدەی نۆزدە فیزیای کلاسیک نەیتوانی ڕاڤەی چەند دیاردەیەکی فیزیایی بکات (وەک تیشک دانەوەی [[تەنی ڕەش]]) زانایان بیریان لە جێگرەوەیەک کردەوە. ماکس پلانک توانی بە شێوەی تاقیکردنەوە بگات بە ھاوکێشەیەک کە بە تەواوی تەریب بوو لەگەڵ داتا تاقیگەییەکان. بەڵام ھاوکۆلکەیەک لە ھاوکێشەکەی دا بوو کە پێویستی بە ڕاڤە کردن بوو لەڕێی ماتماتیکیەوە. لە کۆتایی دا ئەم ھاوکۆلکەیە ناوی لێنرا بە [[نەگۆڕی پلانک]]. یەکێک لەم شتە جیاوازانەی کە پلانک لە ڕاڤە ماتماتیکیەکەی دا بانگەشەی بۆ دەکرد ئەوە بوو کە تەنانەت ووزەی دەردراو بەشێوە شەپۆلی کارۆموگناتیسی لەلایەن تەنی ڕەشەوە لە یەکەی یەکپارچە پێک ھاتوە کە پێی دەگوترێ کوانتا (Quanta). دواتر بەسود وەرگرتن لەم بیردۆزە نوێیە ئەڵبێرت ئەنیشتاین لە ساڵی ١٩٠٥ توانی ڕاڤەی ماتماتیکی بۆ دیاردەی [[دیاردەی کاریگەری کارۆڕووناکی|کارۆڕوناکی]] (photoelectric effect) بکات.<ref>Einstein, A. (1905). Ist die Trägheit eines Körpers von seinem Energieinhalt abhängig?. ''Annalen der Physik'', ''323''(13), 639-641.</ref> کوانتای ڕووناکیش ناوی لێنرا [[فۆتۆن]]. دواتر لە ڕێی ھەندێ تاقیکردنەوەی تر و سود وەرگرتن لە بیردۆزی کوانتەم چەندین نەھێنی تر دۆزرانەوە. بۆ نمونە پەیکەری گەردی و پێکھاتەکانی و چەندین سیفاتی نوێی [[ئەلێکتڕۆن]] و [[پرۆتۆن|پڕۆتۆن]] و [[نیۆتڕۆن]] دۆزرانەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Quantum mechanics}} {{لقەکانی فیزیک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ماتماتیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] 3xzj5qra35waybhvsdinrycaxznj2rb 0 117093 1585709 1485431 2026-05-20T20:47:20Z MFTG 21816 1585709 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاڵانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| آلانة}}<br>{{lang-en| Allana}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70871| 44.97999}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاڵانە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70871| 44.97999 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاڵانە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] jeoqejoempt6vn2b2fz77o7sj5ld1rb 0 117115 1585725 1489780 2026-05-21T00:59:14Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585725 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''باری زەمینی''' ([[ئینگلیزی]]: Ground state) لە فیزیکدا، باری نزمترین [[وزە]]یە بۆ سیتمێکی بڕبڕکراو. ==سەرچاوە== * پەرتووکی فیزیا ١٢، چاپی دووەم - ٢٠١٢، «وەزارەتی پەروەردەی ھەرێمی کوردستان». {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] ad45n0bj76ndytdn43yyxtzkuyx04uh 0 118051 1585654 1585428 2026-05-20T17:04:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1585654 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} '''پارتی پارێزگارانی کوردستان''' پارتێکە لە [[باشووری کوردستان]] کە لە ساڵی ١٩٩١ دامەزراوە و لەلایەن [[نەجات سوورچی]] سەرکردایەتی دەکردرێت. پارتەکە لەلایەن ھۆزی [[سوورچی]]یەوە بەڕێوەدەبردرێت،{{ژێدەر پێویستە}} لە ١٦ی حوزەیرانی ١٩٩٦دا، [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] لەگەڵ ھۆزی سوورچی دەبێتە شەڕ لە نێوانیان، لە ماوەیەکی کورتی ئەم ناکۆکییەدا، [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] پشتگیریی ھۆزی سوورچی و پارتی پارێزگارانی کوردستانی کرد. بۆ یەکەمجار پارتی پارێزگاران لە ساڵی ٢٠٠٩دا بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی [[پەرلەمانی کوردستان]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1408201717|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] [[پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] 93gbsbpdwmiz8bkwd92ct2dn373r0t1 0 118209 1585484 1585290 2026-05-20T12:06:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585484 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = بەنداوی مووسڵ | image =Mosul Dam USACE NWD.jpg | image_caption = | name_official = | location_map = Iraq | location_map_size = | location_map_caption = | location_map_alt = | lat_d = 36 | lat_m = 37 | lat_s = 49 | lat_NS = N | long_d = 42 | long_m = 49 | long_s = 23 | long_EW = E | coordinates_type = type:landmark_region:IQ-BG | coordinates_display = inline,title | dam_crosses = [[دیجلە]] | res_name = | location = [[پارێزگای مووسڵ]] | dam_operator = وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوی عێراق | dam_length = 3.4 km | dam_height = ١١٣ مەتر | dam_width_base = | construction_began = ١٩٨٠ | opening = ١٩٨٦ | closed = | cost = ١.٥ ملیار دۆلار | spillway_count = ٢ | spillway_type = Service: Controlled chute<br>Emergency: Fuse-plug ogee | spillway_capacity = Service: 13000 m3/s<br>Emergency: 4000 m3/s | res_capacity_total = 11,100,000,000 m3 | res_capacity_active = 8,100,000,000 m3 | res_catchment = | res_surface = | res_elevation = 300 m | plant_commission = مووسڵ١: ١٩٨٦<br>مووسڵ٢: ١٩٨٥<br>مووسڵ٣: ١٩٨٩ | plant_turbines = مووسڵ١: ٤ x 187.5 MW Francis-type<br>مووسڵ٢: 4 x 15.5 MW Kaplan-type<br>مووسڵ٣: 2 x 120 MW Francis pump-turbine | plant_capacity = 1052 MW | plant_annual_gen = 3420 GWh | extra = }} '''بەنداوی مووسڵ''' ({{langx|ar|سد الموصل}})، کە پێشتر بە '''بەنداوی سەددام''' ({{lang|ar|سد صدام}}) دەناسرا، گەورەترین [[بەنداو]]ە لە [[عێراق]]. ئەم بەنداوە لەسەر ڕووباری [[دیجلە]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە ڕۆژاوا، لە سەرووی شاری [[مووسڵ]] ھەڵکەوتووە. بەنداوەکە بۆ بەرھەمھێنانی کارەبای ئاوی و دابینکردنی ئاو بۆ ئاودێریی خوارووی ڕووبارەکە بەکاردێت. لە کاتی پڕبوونی تەواویدا، ئەم پێکھاتەیە نزیکەی ١١.١ کم٣ [[ئاو]] دەگرێت و [[کارەبا]] بۆ ١.٧ ملیۆن دانیشتووانی [[مووسڵ]] دابین دەکات. وێستگەی سەرەکیی کارەبای بەنداوەکە کە تواناکەی {{convert|٧٥٠|MW|adj=on}}، چوار مۆلیدەی تۆرباینی «فرانسیس»ی {{convert|١٨٧.٥|MW|adj=on}} لەخۆدەگرێت. وێستگەیەکی کارەبای ئاوی کۆگای پەمپی بە توانای {{convert|٢٥٠|MW}} و بەنداوێکی ڕێکخستنی خوارووی ڕووبارەکە بە توانای {{convert|٦٢|MW|adj=on}} ھەر بەشێکن لە پڕۆژەی «بەنداوی مووسڵ». ئەمە چوارەم گەورەترین بەنداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، کە بە توانای یەدەگ دەپێورێت، و ئاوی بەفرەواوەکانی [[تورکیا]] کۆدەکاتەوە، کە نزیکەی {{convert|٧٠|mi}} لە باکوورەوەیە.<ref name=ENR>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://enr.cbonstruction.com/news/Front2003/archives/030505.asp |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030808092931/http://enr.construction.com/news/front2003/archives/030505.asp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Iraqi Dam Has Experts On Edge Until Inspection Eases Fears |دوایین=Wright |یەکەم=Andrew G. |ئیش=[[Engineering News-Record]]|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٠٣}}</ref> لە ساڵانی ١٩٨٠کاندا لەسەر بناغەیەکی [[کارست]] دروست کراوە، نیگەرانییەکان سەبارەت بە ناسەقامگیریی بەنداوەکە بوونەتە ھۆی ھەوڵی گەورەی چاکسازی و نۆژەنکردنەوە لە دوای [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە لە ٢٠٠٣]]. == تایبەتمەندییەکان == «بەنداوی مووسڵ» جۆری بەنداوی خۆڵە بە بەرزیی {{convert|١١٣|m|abbr=on}} و درێژیی {{convert|٣.٤|km|abbr=on}}، کە چەقەکەی لە قوڕ دروست کراوە. پانیی لوتکەکەی {{convert|١٠|m|abbr=on}}. لە بەرزیی {{convert|٣٣٠|m|abbr=on}} لە ئاستی دەریاوە، حەوزەکەی کە ناوی «دەریاچەی دھۆک»ە، {{convert|١١١٠٠٠٠٠٠٠٠|m3|acre.ft||abbr=on|sigfig=3}} ئاو دەگرێت. لەو توانایە {{convert|٨١٠٠٠٠٠٠٠٠|m3|acre.ft||abbr=on|sigfig=2}} کۆگای چالاکە (یان بۆ کارەبا و بەردانەوەی ئاو بۆ خواروو بەسوودە) و {{convert|٢٩٥٠٠٠٠٠٠٠|m3|acre.ft||abbr=on|sigfig=3}} کۆگای ناچالاکە (مردوو). لە لای ڕۆژھەڵاتی بەنداوەکە [[سەرڕێژ|سەرڕێژی]] خزمەتگوزاری ھەیە کە لەلایەن پێنج [[دەروازەی تیشکی|دەروازەی تیشکییەوە]] کۆنتڕۆڵ دەکرێت و زۆرترین توانای بەردانەوەی {{convert|١٣٠٠٠|m3/s|ft3/s|abbr=on|sigfig=2}} ھەیە. زیاتر بەرەو ڕۆژھەڵات سەرڕێژێکی فریاگوزاریی کۆنتڕۆڵکراو بە [[فیووز پلەک|فیووز پلەگ]] بە توانای {{convert|٤٠٠٠|m3/s|ft3/s|abbr=on|sigfig=2}} ھەیە. لە بناری بەنداوەکە لە لای ڕۆژاوای، وێستگەی سەرەکیی کارەبای ئاوی (مووسڵ ١) ھەیە. چوار مۆلیدەی [[تۆرباینی فرانسیس|تۆرباینی فرانسیسی]] {{convert|١٨٧.٥|MW|abbr=on|sigfig=4}} لەخۆدەگرێت بۆ توانایەکی دامەزراوی ٧٥٠ مێگاوات. لە پشتی وێستگەی کارەباکەدا چوار [[تانکی شەپۆل|تانکی شەپۆل]] ھەن. لە خوارووی بەنداوەکە بەنداوی ڕێکخستنی مووسڵ ھەیە، کە بۆ ڕێکخستنی ئاوەکانی بەنداوی سەرەکی و ھەروەھا بۆ بەرھەمھێنانی کارەبا بەکاردێت. وێستگەی کارەبای ئاوی (مووسڵ ٢) توانای ٦٢ مێگاواتی دامەزراوی ھەیە بە چوار مۆلیدەی ١٥.٥ مێگاواتیی [[تۆرباینی کاپلان|تۆرباینی کاپلان]]. ڕاستەوخۆ لە سەرووی بەنداوەکەوە وێستگەی کارەبای ٢٤٠ مێگاواتیی [[کۆگای پەمپی]] (مووسڵ ٣) ھەیە. وەک [[وێستگەی کارەبای لوتکە]] کاردەکات بە پەمپکردنی ئاو بۆ حەوزێکی بچووک لە سەرووی دەریاچەی دھۆک، کۆگاکردنی، پاشان بەردانەوەی ئاوەکە بۆ دوو تۆرباینی فرانسیسی گەڕۆکی ١٢٠ مێگاواتی لە کاتی زۆرترین بەکارھێنانی وزەدا. تەواوی پڕۆژەی فرەمەبەستی مووسڵ توانایەکی دامەزراوی ١،٠٥٢ مێگاواتی ھەیە. == ناسەقامگیری و چاکسازی == [[پەڕگە:Mosul Dam Lake 2019.jpg|وێنۆک|263x263px|دەریاچەی بەنداوی مووسڵ لە ٢٠١٩]] بەنداوی خاکیی [[بەنداوی جۆری بەربەست|جۆری بەربەست]] لەسەر کانیی [[گیپسم|گێچ (گیپسم)]] ھەڵکەوتووە، کە کانزایەکی نەرمە و لە کاتی بەرکەوتن بە ئاو دەتوێتەوە. چاکسازیی بەردەوام پێویستە بۆ گرتنی، یان «[[چیمەنتۆکاری|چیمەنتۆکاری (گراوت)]]»، دزەکردنە نوێیەکان بە شلەیەکی تواوەی چیمەنتۆ و ماددە زیادکراوەکانی تر.<ref>[http://www.defendamerica.mil/articles/sep2005/a090905ms3.html "Mosul Dam Repairs Benefit Tigris Basins"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071101034648/http://www.defendamerica.mil/articles/sep2005/a090905ms3.html |date=2007-11-01 }}, defendamerica.mil, September 2005</ref> زیاتر لە {{convert|٥٠٠٠٠|t}} ماددە لە ناو بەنداوەکە پڕ کراوەتەوە لەو کاتەوەی کە دزەکردنەکان کەمێک دوای پڕکردنی حەوزەکە لە ١٩٨٦ دەستیان پێ کرد، و ئێستا ٢٤ ئامێر بە بەردەوامی گراوت دەپەمپێننە ناو بنکەی بەنداوەکە. لە نێوان ١٩٩٢–١٩٩٨ چوار چاڵەزەوی لە خوارووی بەنداوەکە دروست بوون و پێنجەم چاڵەزەویش لە ڕۆژھەڵاتی بەنداوەکە لە شوباتی ٢٠٠٣ دروست بوو کە چەندین جار پڕ کرایەوە. لە ئابی ٢٠٠٥ چاڵەزەوییەکی تر لە ڕۆژھەڵات دروست بوو. [[پەڕگە:Mosul Dam sinkhole.jpg|وێنۆک|[[چاڵەزەوی|چاڵەزەوییەک]] لە باشووری بەنداوەکە لە ٢٠٠٧]] ڕاپۆرتێکی ئەیلوولی ٢٠٠٦ لەلایەن [[فەرماندەیی ئەندازیارانی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ئاماژەی بەوە کردووە، «لە ڕووی پۆتانشێلی داخورانی ناوەکیی بناغەکەیەوە، بەنداوی مووسڵ مەترسیدارترین بەنداوە لە جیھاندا». ڕاپۆرتەکە زیاتر خراپترین سیناریۆی خستووەتە ڕوو، کە تێیدا ڕووخانی لەناکاوی بەنداوەکە دەبێتە ھۆی ژێرئاوکەوتنی مووسڵ لە ژێر {{convert|٦٥|ft}} ئاو و [[بەغدا]]، شارێکی ٧ ملیۆن کەسی، بۆ {{convert|١٥|ft}}، بە ژمارەی قوربانیانی خەمڵێندراوی ٥٠٠،٠٠٠ کەس.<ref name=wapo>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/29/AR2007102902193.html?hpid=topnews "Iraqi Dam Seen In Danger of Deadly Collapse"] by Amit R. Paley, ''[[The Washington Post]]'', October 30, 2007</ref> ڕاپۆرتێکی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ لەلایەن پشکێنەری گشتیی تایبەتی [[ئەمریکا]] بۆ ئاوەدانکردنەوەی عێراق (SIGIR) ڕای گەیاند کە ئەگەری ھەیە بناغەکانی بەنداوەکە لە ھەر ساتێکدا بڕووخێن.<ref name=bbcmosuladam1>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7070706.stm "Iraq dismisses Mosul Dam warnings"] BBC news, October 31, 2007</ref> بە گوێرەی گۆڤاری ''[[زە ئیکۆنۆمیست]]''، «خوێندنەوەیەک دەڵێت ئەگەر بەنداوەکە بڕووخێت، مووسڵ لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا نوقم دەبێت». یەکێکی تر ھۆشداری دەدات کە لەوانەیە نیو ملیۆن عێراقی بەھۆی لافاوەکەوە بکوژرێن، و زیاتر لە ملیۆنێکیش ناچار بن ماڵ و حاڵیان جێبھێڵن. نەخۆشی و تاڵانی کاتێک لافاوەکە بە ناو [[بێجی، عێراق|بێجی]]، [[تکریت]]، [[سامەڕا]] و تەنانەت بەشێک لە [[بەغدا]]دا تێپەڕ دەبێت، ئەو سیناریۆ ترسناکە تەواو دەکەن. نەزیر ئەنساری، ئەندازیارێک کە بەشدار بووە لە دروستکردنی بەنداوەکە و ئێستا پڕۆفیسۆری ئەندازیارییە لە [[زانکۆی لولیای تەکنەلۆژی]] لە سوید، وتی کە لافاوەکە چوار کاتژمێری پێ دەچێت تا دەگاتە مووسڵ و ٤٥ کاتژمێر بۆ گەیشتن بە بەغدا، و زیاتر لە ملیۆنێک کەس دەکوژرێن ئەگەر «پلانێکی باشی چۆڵکردن» لە ئارادا نەبێت.<ref name="graun2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Borger|یەکەم١=Julian|سەردێڕ=Mosul dam engineers warn it could fail at any time, killing 1&nbsp;m people|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2016/mar/02/mosul-dam-engineers-warn-it-could-fail-at-any-time-killing-1m-people|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٦|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> لە ٢٠٠٤، بەڕێوەبەری بەنداوەکە عەبدولخالق سەنوون ئەییووب فەرمانی دا ئاستی ئاوی بەنداوەکە، کە دەتوانێت بگاتە {{convert|٣٣٠|m|ft|0}} لە سەرووی ئاستی دەریا، زۆرترین ئاستی {{convert|٣١٩|m}} بێت، بەمەش پەستان لەسەر پێکھاتەکە کەم دەکرێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا، بەرپرسانی عێراق پێداگری لەسەر ئەوە دەکەن کە حکوومەتی ئەمریکا زیادەڕۆیی لە مەترسییەکەدا دەکات. فەرماندەیی ئەندازیارانی سوپا پێشنیاری کردووە کە [[بەنداوی بادووش]] لە خوارووی ڕووبارەکە تەواو بکرێت بۆ ئەوەی خزمەت بە ئامانجەکەی بکات کە ڕێگریگرتنە لەو شەپۆلە گەورەیەی کە لە ئەنجامی ڕووخانی بەنداوی مووسڵ دروست دەبێت. ئەمە لەلایەن بەرپرسانی عێراقەوە ڕەت کراوەتەوە، کە ئاماژە بەوە دەکەن پلانی ئێستای بەنداوی بادووش ٣٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکییە بۆ دابینکردنی کارەبای ئاوی و یارمەتیدانی ئاودێری، لەکاتێکدا فراوانکردنە پێشنیارکراوەکە تێچووی ١٠ ملیار دۆلار دەبێت.<ref name=wapo /> لە ٢٠٠٧، [[فەرماندەیی ئەندازیارانی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پلانێکی ٢٧ ملیۆن دۆلارییان پەرەپێدا و جێبەجێیان کرد بۆ یارمەتیدانی بەردەوامبوونی چاکسازی و چاککردنەوەی بەنداوەکە لە ماوەیەکی کورتدا. ھەروەھا پێشنیاری چارەسەرێکی درێژخایەن بۆ حکوومەتی عێراق کرا کە دروستکردنی دیوارێک بە قووڵایی {{Convert|٦٧|m|ft|-deep|adj=mid}} لە دەوری بناغەی بەنداوەکە لەخۆدەگرێت. پڕۆژەکە تێچووی ٤ ملیار دۆلار دەبێت و نزیکەی چوار تا پێنج ساڵی پێ دەچێت تا تەواو دەبێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|وزە|ئاو|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Mosul Dam}} [[پۆل:عێراق لە دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:جوگرافیای عێراق]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] jzb5fb2n8ly1v1elt0ewo634dvaj79k 0 121770 1585585 1584170 2026-05-20T12:23:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585585 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''پارکی نەتەوەییی ھەڵگورد-سەکران''' دامەزراوەیەکی سەربەخۆی نیشتمانیی ژینگەپارێزی و کولتورییە، دەکەوێتەی ناوچەی [[باڵەکایەتی]]ی [[قەزای چۆمان]]، لە باکووری [[پارێزگای ھەولێر]]. دامەزراوەکە لەپێناو پەرەدان بە ژینگەپارێزی و پاراستنی سامانی نیشتمانی کاردەکات و لەڕێگەی بەشەکانییەوە بایەخ بە چاککردن و پاراستنی ژینگەی سروشتی، ھۆشیاریی ژینگەیی و بواری کولتووری دەدات. ئەم دامەزراوەیە بەشداری بە [[ھەرێمی کوردستان]] دەکات بۆ چاککردن و پاراستنی ژینگەی جیھان و ڕووبەڕووبوونەوەی [[گەرمبوونی زەوی|دیاردەی پەنگخواردنی گەرمی]] و دیاردەی [[قڕبوونی ئاژەڵان]]. پڕۆژەکە لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٤ وەک بیرۆکە ھاتە ئاراوە، لە ڕێکەوتی ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠ بە پاڵپشتی و ھاوکاریی [[ئەنیستۆتی نەمساوی بۆ تەکنۆلۆژیا]] و حکوومەتی ھەرێمی کوردستان، لە لایەن پارێزگاری ھەولێر گرێبەستی جێبەجێکردنی واژووکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | ناونیشان = http://www.chra.tv/web3/----/8052-2011-11-28-01-18-43.html | سەردێڕ = لە پرێس کۆنفرانسێکدا ھەنگاوەکانی دەستپێکردنی ناشناڵ پارکی ھەڵگورد-سەکران ڕاگەیەنرا | ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئابی ٢٠١٥ | نووسەر = توانا تەھا | بڵاوکەرەوە = chra.tv | زمان = کوردی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی ئابی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150811215300/http://www.chra.tv/web3/----/8052-2011-11-28-01-18-43.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/HalgordSakranNationalPark ناشناڵ پارکی ھەڵگورد-سەکران لە فەیسبووک] [[پۆل:پارکە نەتەوەیییەکان]] [[پۆل:پارکە نەتەوەیییەکانی کوردستان]] [[پۆل:قەزای چۆمان]] tru9wbjskursf0bjcn5t4nwtphtn1wh 0 126227 1585669 1498279 2026-05-20T17:44:41Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:فیزیکزانانی بریتانی]] بۆ [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585669 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی زانا |ناو = جۆن داڵتۆن |وێنە = Dalton_John_desk.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = (٦ی سیپتێمبەری۱۷٦٦) [[بەریتانیا]] |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = (۲۷ی جولای ۱۸٤٤) لەتەمەنی (۷۷) |شوێنی مردن = [[مانچستەر]]،[[بەریتانیا]] |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = [[بەریتانی]] |بواری زانستی = |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابییە دیارەکان = (جەیمس پریسکۆت جوڵی) |ناسراو بەهۆی = بۆچونەکانی جۆن داڵتۆن ، بیردۆزی گەردیلەیی ، داڵتۆنیسم. |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = ([[Royal medal]]) |ئیمزا = John_Dalton_signature.svg |لێدوانی ئیمزا = |ماڵپەر = |تێبینی = |خێزان = }} '''جۆن داڵتۆن''' (بە[[ئینگلیزی]]|John Dalton); لە (٦ی سێپتێمبەر) ۱۰ساڵ بەر لەڕاگەیاندنی سەربەخۆیی [[ئەمریکا]] لە [[بەریتانیا]] ساڵی (۱۷٦٦) لەدایک بووە. بنەماڵەکەی بنەماڵەیەکی گوندنشین بوون کەلە کەلاوەییەکدا دەژیان. == ژیانی == === منداڵی === جۆن لە سەردەمی منداڵیدا هاوڕێ لەگەڵ براکەی هاوڕێ وبراکانی لە کێڵگەیەکدا کاریان کرووە و لە دوکانی باوکیان لەچینینی جلوبەرگدا یارمەتی ئەویشیان دەدا. سەرەڕای دابینبوونی ڕێژەیەکی کەم لەپێداویستیە سەرەتاییەکانی ژیان، ئەوان بنەماڵەیەکی هەژاربوون، زۆربەی کوڕانی هەژار لەم سەردەمەدا لە [[خوێندن]] بێبەشبوون، بەڵام جۆن توانی بە خۆش سانسی لە خوێندنگەیەکی نزیک لە شوێنی لەدایکبوونی بخوێنێت. ئەو زۆر هۆگری فێربوون بوو. مامۆستاکانیش ئەویان بۆ ئەو کارە هاندەدا. لەتەمەنی ۱۲ساڵیدا ناوبراو یەکەمین خوێندنگەی خۆی لەشارێکی نزیکی نیشتەجێ بونەکەی کردوە بەڵام بەهۆی کەمبونی پارەکەی ناچاربووە دایبخات و لە مەزراری پوری (خوشکی باوکی)دا کاربکات. ۲ساڵ دواتر هاوڕێ لەگەڵ براگەورەکەی و یەکێک لە دۆستەکانی خوێندنگەکەیان لە ("کەنداڵ")ی [[بریتانیا]] کردووە و دەستی کرد وتنەوەی زمانی [[ئینگلیزی]] ، [[یۆنانی]] ، [[فەرەنسی]] و ۲۱ تەوەرەی [[زانست]]ی و [[بیرکاری]]. === کارەکانی === جۆن خەریکی ناسینی [[سروشت]] و [[کەشوھەوا]]ی دەورووبەری خۆی بوو و خەریکی کۆکردنەوەی [[پەپولە]]کان بووە. جۆن واستۆن هەستی بەوەکردوە کە ناتوانێ [[رەنگ]]ەکان لێک جیابکاتەوە و تایبەتی چوو بۆ [[مانچستەر]] و لە کۆلێژێکی نوێ دەست بەکار بوو، هەرلەوێ لەگەڵ جموجۆڵی [[گاز]]ەکان ئاشنابوو. ئەو بیری لە[[توخم]] و پێکهاتە جۆراوجۆرەکان و چۆنیەتی دروستبوونیان دەکردەوە. جۆن بۆچونێکی هەبوو کەبە پێی ئەو بۆچوونە هەر توخمێک لەئەتۆم(گەردیلە)ی جیاواز پێکهاتووە و زۆربەی توخمەکان لەگەڵ یەکتری جیاوازییان هەیە، چونکە ئەتۆمەکانی بونیات نەری هەر کەمێکیان، لەگەڵ ئەوەی دی جیاوازە. ئەو بیری دکردەوە کە هەرتوخمێک کێشێکی تایبەتی هەیە، چونکە لە ئەتۆمی جۆراوجۆر (گەردیلەی جیاواز)پێکهاتووە. لە ساڵی (۱۸۰۸) جۆن داڵتۆن کتێبێکی بەناوی "[[سیستەمێکی نوێ لەکیمیا]]" دا بڵاوکردەوە کەلەودا کێشی زۆربەی [[گەردیلە]] ناسراوەکانی کۆکردبوەوە. ئەو ڕێژەیە کە جۆن حسابی کردبوو ، زۆر دروست نەبوو، بەڵام بنەمایەک بوو بۆ خشتەیەکی پێشکەوتوو. ==سەرچاوە== کتێبی ژیاننامەی ناوداران. {{پۆلی کۆمنز|John Dalton}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک|کیمیا|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانست}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٦٦]] [[پۆل:زانایانی ئینگلیز]] [[پۆل:مردووانی ١٨٤٤]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] pt5m5bui18v29vf3nkc4tx12yshtnov 0 129745 1585581 1584178 2026-05-20T12:22:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585581 wikitext text/x-wiki {{وەسف|وێبگەیەک کە تۆڕێنت و بەستەری موگناتیزی دابین دەکات}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox website | name = پایرەت بەی | logo = The Pirate Bay logo.svg | logo_size = 200px | logo_alt = Drawing of a 3-masted sailing ship with 'Home Taping Is Killing Music' cassette & crossbones | url = https://thepiratebay.org | commercial = | type = پێرستی تۆڕێنت، دابین کەری لینکی موگناتیسی | registration = ئارەزوومەندانەیە، ئازاد | language = ٣٥ زمان بەردەستە، ئینگلیزی و سوێدی زمانی سەرەکیین | programming_language = [[ئێچ تی ئێم ئێڵ|ئەیچ تی ئێم ئێڵ]]، [[جاڤاسکریپت]] و [[پی ئەیچ پی]] | author = {{plainlist| * گۆتفرید سڤارتھۆڵم * فرێدریک نێی * پیتەر سوندێ}} * | revenue = ڕێکلامەکان، بەخشینەکان، کەل و پەل، بیت کۆین * | alexa = {{Decrease}} ٣٠٥ ({{as of|٢٠٢٠|٨|٢٧|alt=ئابی ٢٠٢٠}})<ref name="alexa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.alexa.com/siteinfo/thepiratebay.org |سەردێڕ=زانیاری وێبگەی thepiratebay.org |ئیش=[[ئەلێکسا ئینتەرنێت|ئەلێکسا]] |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111213044810/http://www.alexa.com/siteinfo/thepiratebay.org |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * | launch_date = {{Start date and age|df=yes|٢٠٠٣|٩|١٥}} * | current_status = چالاک * }} '''پایرەت بەی''' ({{ئینگ|The Pirate Bay}})، وێبگەیەکی [[سوێد]]یە کە ھەڵدەستێت بە ھاوبەش پێکردنی بەرگەپەرە ئەلیکترۆنییەکانی تۆڕێنت.<ref name="jxDGr">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7219802.stm|سەردێڕ=Pirate Bay hit with legal action|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=[[BBC News]]}}</ref> پایرت بەی بەیەکێک لە هەرە بەربڵاوترین تۆڕەکانی تۆرێنت دادەنرێت.<ref name="xsWzr">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Van Der Sar|یەکەم=Ernesto|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Pirate Bay is The King of Torrents Once Again|ناونیشان=https://torrentfreak.com/pirate-bay-king-torrents-160814/|وێبگە=[[TorrentFreak]]}}</ref> لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ بەرێوەبەرانی وێبگەکە کەوتنە ناو ڕێزبەندی ڕەش لەلایەن پۆلیسی سوێدییەوە، بەڵام لە ١ی شوباتی ٢٠١٥ وێبگەکە بەکارکەوتەوە بە وەرزێکی نوێ و فراوانترەوە. ئەم وێبگەیە دامەزرا لە ئەلیوولی ٢٠٠٣ لەلایان دژەتاوانی سەربە ڕێکخراوی پاراستنی مافی داھێنان و بڵاوکردنەوەی سوێدی Piratbyrån،<ref name="pX7ry">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://techland.time.com/2013/08/12/how-the-pirate-bays-anti-censorship-piratebrowser-works/|سەردێڕ=How The Pirate Bay's Anti-Censorship 'PirateBrowser' Works|دوایین١=Peckham|یەکەم١=Matt|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٣|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211106080704/https://techland.time.com/2013/08/12/how-the-pirate-bays-anti-censorship-piratebrowser-works/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام کارکردن و چالاکیان وەک ڕێکخراوێکی سەربەخۆ دەگەڕێتەوە بۆ تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤، بەرێوەبردنی ئەم وێبگەیە لەلایەن گۆتفرید سڤارتھۆڵم، فرێدریک نێی، و پیتەر سوندێ بوو کە ھەرسێکیان تاوەنبارکران بە ھاوکاریکردنی پایرەت بەی بۆ خواردنی مافی داھێنان و بڵاوکردنەوەی بەرھەمە کەسییەکان. == دادگایی == لە ٣١ی ئایاری ٢٠٠٦ پۆلیسی [[ستۆکھۆڵم]] ھێرشی کردە سەر بەرێوەبەرانی وێبگەکە و فەرمانی ڕاگرتنی وێبگەکەیان دەرکرد بۆماوەی سێ ڕۆژ، بەگوێرەی مانشێتێکی ڕۆژنامەی [[لۆس ئانجلەس تایمز]] پایرەت بەی «یەکێکە لە ھەرە وێبگەگەورەکانی جیھانە بۆ بارکردنی زانیارییە نایاسایییەکان»، و لایەن لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ناڕەزاییان نیشان دا بەرامبەر پاراستنی بەھای داھێنان و پاراستنی بڵاوکراوەکان، لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ پایرەت بەی ڕایگەیان کە نزیکەی ٢٥ میلیۆن ھاوبەشیان ھەیە، لە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ لە ئاھەنگێکی یادکردنەوەیاندا ڕایان گەیاند کە تەنھا ٤ میلیۆن کەس ناوی خۆی تۆمارکردووە لە ھاوبەشەکانیان «بۆداگرتنی ھەر زانیارییەک پێویستی بە ناو تۆمارکردن نییە لە وێبگەکەیان» و لەھەمان ساڵ شێوەی پەخشی وێبگەکەیان گۆڕی بۆ شێوازە کۆنەکەی (شێوازی ٢٠٠٣)، لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ وێبگەکە کەوتە ناو لیستی ڕەشەوە ئەمیش دوای ھێرشی پۆلیسی سوێدی بۆسەر بارەگاکەیان، کە بووە ھۆی خەمباری و پەڕۆشی بەرێوەبەران و ھاوبەشەکانیان، دواھەمین وڵات کە چاڵاکییەکانی ئەم وێبگەیەی قەدەغەکرد لە سنووری وڵاتەکەیان ھەریەکە لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] و [[ئینگلتەرا]] بوون دواتر ھاوبەشگا [[گووگڵ|کۆمپانیای گووگڵ]] ھەموو زانیارییەکان و پەیرەوکارییەکانی پەیوەست بە پایرەت بەی سڕییەوە و قەدەغەی کرد لە کۆگای گووگڵ.<ref name="H63kD">[http://www.dailytech.com/Google+Joins+Piracy+Purge+ProPirate+Bay+Apps+Booted+From+Play+Store/article36971.htm Google Joins Piracy Purge, Pro-Pirate Bay Apps Booted From Play Store] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150816045114/http://www.dailytech.com/Google+Joins+Piracy+Purge+ProPirate+Bay+Apps+Booted+From+Play+Store/article36971.htm|date=16 August 2015}}. Retrieved 9 December 2014.</ref> پایرەت بەی بەشداری چەندین دانیشتنی دادگای کرد، دادگا بڕیاری دانیشتنەکانی بە زیانی پایرەت بەی کۆتایی پێ ھێنا لە ١٧ی نیسانی ٢٠٠٩ بەدەرکردنی بڕیاری بەنکردنی ساڵێک و پێژماردنی ٣٠ میلیۆن کڕۆنی سوێدی (٣٦٢٠٠٠٠ دۆلاری ئەمریکی) بۆ ھەرسێ بەرێوەبەرەکە،<ref name="TNtie">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.usatoday.com/tech/news/2009-04-17-pirate-bay_N.htm|دوایین=Ritter|یەکەم=Karl|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٩|agency=[[Associated Press]]|سەردێڕ=4 convicted in Pirate Bay file-sharing trial|ئیش=[[USA Today]]}}</ref> بەڵام دوای تێپەربوونی حەوت ڕۆژ لە بڕیاری دادگا لەلایەن ھەرێکیانەوە تانە لەبڕیارەکانی دادگا درا و داوای ھەموارکردنەوەی بڕیارەکەیان کرد، پاشان دادگا پێداچوونەوەی بە بڕیارەکانی کرد و سزای بەندکردنەکانیان بۆ کەمکردەوە.<ref name="localretrial">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Pirate Bay lawyer calls for retrial|ناونیشان=http://www.thelocal.se/19028/20090423/|ئیش=[[The Local]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130724023631/http://www.thelocal.se/19028/20090423/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="ddF35">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Jenselius|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Pirate Bay-rättegången över&nbsp;– dom i november|ناونیشان=http://www.idg.se/2.1085/1.346725/pirate-bay-rattegangen-over---dom-i-november|ئیش=IDG.se|بڵاوکەرەوە=[[International Data Group]]|زمان=sv|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140421082111/http://www.idg.se/2.1085/1.346725/pirate-bay-rattegangen-over---dom-i-november|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، هەر سێ دامەزرێنەرەکە ئازادکران لەدوای تەواوکردنی ماوەی زیندانیان.<ref name="theguardian June 2, 2015">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2015/jun/02/last-remaining-pirate-bay-founder-freed-from-jail-fredrik-neij|سەردێڕ=Last remaining Pirate Bay founder freed from jail|دوایین=Gibbs|یەکەم=Samuel|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=[[گاردیان|The Guardian]]}}</ref> == دەستکەوتە ئابورییەکانی == پیتەر نێڵسن کە پاڵێوراوێکی ڕامیاری بوو، بڕی ٣٥٠٠٠ کرۆنی سوێدی (٣٨٠٠ دۆلاری ئەمریکی) بەخشی بە وێبگەکە، سەرمایەکانی تریان لە ڕێگای پروپاگەندەوە دەستدەکەوت کە بەگوێرەی ھەڵسەنگاندنی سڤێنسکا داگبلادێت داھاتی مانگانەی وێبگەکە نزیکەی ٦ میلیۆن کڕۆنی سوێدی (٦٥ ھەزار دۆلاری ئەمریکی) بووە، بەڵام بەگوێرەی ھەڵسەنگاندنی پۆلیسی سوێدی داھاتی وێبگەکە زیکەی ١٬٢ میلیۆن کڕۆنی سوێدی (١٥٠ ھەزار دۆلاری ئەمریکی) بووە لە ساڵێکدا، دادگاش سەرمایەی وێبگەکەی بە ١٠ میلیۆن کڕۆنی سوێدی خەمڵاند(١٬٢ میلیۆن دولاری ئەمریکی). لە ساڵی ٢٠١٣، ماڵپەڕەکە ئەدرەسی [[بیتکۆین|بیتکۆینی]] بڵاوکردەوە کە خەڵک دەتوانن لەو ڕێیەوە بە تۆڕەکە ببەخشن،<ref name="TWQHX">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Warr|یەکەم=Philippa|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=The Pirate Bay now accepting Bitcoin donations|ناونیشان=https://www.wired.co.uk/news/archive/2013-04/23/bitcoin-pirate-bay|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140422031450/http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-04/23/bitcoin-pirate-bay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ئیش=[[Wired (magazine)|Wired]]}}</ref> جگە لەوەش دواتر لیتکۆینیش زیادکرا.<ref name="pZNCj">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Pirate Bay|ناونیشان=https://thepiratebay.se/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121205141332/http://thepiratebay.se/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}} homepage.</ref> == ئاستەنگەکانی وێبگەکە == وێبگەکە ئاستەنگێکی زۆری لەبەردەم بوو بەھۆی ئەو ھەموو زانیارییە نایاساییانەی کە ھەڵیگرتبوون، بەمە زۆرینەی وڵاتان بۆ پاراستنی مافی بەرھەمی داھێنەرانیان ئاستەنگیان خستبووە بەردەم ھاوبەشەکانی وێبگەکە، لەگەڵ ئەمەش ژمارەی سەردانیکەرانی وێبگەکە ڕوو لە ھەڵکشان بوو تەنانەت لە وڵاتە ئاستەنگەکانیش کە ھاوبەشەکان زۆڕ ڕێگایان دۆزیبووەوە تا سەردانی بکەن وەک پڕۆکسی یان بەڕێگای بەستەری جۆربەجۆری تر کە بەسترابووەوە بە دەستپێکی [[وێبگە]]کە. == پاشکۆ دادییەکان == بەھۆی پێشێلکردنی مافی پاراستنی بەرھەمە ھیزرییەکان پۆلیسی سوێد ھەڵمەتێکی دژی وێبگەکە ئەنجام دا لە ٣١ی ئایاری ٢٠٠٦، وە لە ٢٠٠٩ بڕیاری کۆتایی دادگای بۆ دەرچوو کە بریتی بوو بە داخستنی وێبگەکە و بەندکردنی بەرێوەبەرانی، بەڵام دواتر لەڕێگای خزمەتگوزاری ترەوە بەکارکەوتنەوە و بەردەوام بوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[ویکیپیدیای عەرەبی]] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|The Pirate Bay|پایرەت بەی}} * {{وێبگەی فەرمی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|دەیەی ٢٠٠٠|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:چەتەکان]] [[پۆل:سانسۆری ئینتەرنێت]] [[پۆل:وێبگە سوێدییەکان]] [[پۆل:وێبگەکان]] 2aot7j3m6j3husksbfkszjx0xztxbgw 10 131189 1585834 1436987 2026-05-21T11:30:21Z Aram 25981 Aram پەڕەی [[داڕێژە:شریتی دەروازە]] گواستەوە بۆ [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: تووڵ کوردییە و یانی شتێکی باریکی درێژ؛ شریت عەرەبییە. ژێرپەڕەکانیش بەجێ مابوون. 1417734 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="تووڵی دەروازە/styles.css"/><includeonly>{{#invoke:Portal|hPortal}}<!-- تهدف هذه الإضافة لمعرفة الصفحات التي لا يوجد لها ارتباط في ويكي بيانات وكذلك معرفة البوابات المرتبطة بها لتحديد نوعها مثلاً جغرافيا أو أعلام أو ماشابه -->{{#invoke:Finditem|find|{{Main other|[[پۆل:وتارەکان بەبێ بەندی ویکیدراوە]]}}}}<!-- --></includeonly><noinclude> [[پۆل:ھەڵاواردە لە چاپ]] {{بەڵگەنامە}} </noinclude> 7890tlwlv92wmuprajt0r31gzxyeosm 0 131430 1585588 1584157 2026-05-20T12:23:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585588 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نەوید محەممەدزادە | image = Navid Mohammadzadeh 1.jpg | image_size = 200px | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٠٤|٦}} | birth_place = [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |residence = [[تاران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=mp4|ناونیشان=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743/گفتگوی-شنیدنی-فریدون-جیرانی-و-نوید-محمدزاده-35|سەردێڕ=گفتگوی شنیدنی فریدون جیرانی و نوید محمدزاده ۳۵ -اشاره به زادگاه و اصالت در دقیقه ۲۴}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743%2F%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-35 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | death_date = | death_place = | birth_name = نەوید محەممەدزادە | height = ١٫٧٠ م {{پێڕستی ئاسۆیی|ئەکتەر|پێشکەشکار}} | years_active = ٢٠٠٨–ئێستا }}'''نەوید محەممەدزادە''' ({{بە فارسی|نوید محمدزاده}}؛ لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) ئەکتەرێکی فیلم و شانۆی [[کورد]]ی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/review/just-65-1205431|سەردێڕ=Payman Maadi ('A Separation') and Navid Mohammadzadeh ('Sheeple') square off as a tough narcotics cop and drug trafficker in a tense Iranian action film that has become a box office megahit. _hollywoodreporter}}</ref> ڕۆڵەکەی لە فیلمی ''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' لەلایەن زۆر لە ڕەخنەگرانەوە ستایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۴ | سەردێڕ=درخشش «نوید محمدزاده» در جشنواره فیلم فجر | بڵاوکەرەوە=ایسنا | ناونیشان=http://ilam.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=9334}}</ref> نەوید محەممەدزادە لە ٧٤مین «فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی [[لانتووری]] بینی کە توانی داھاتێکی باش لە نێوخۆی ئێران کۆبکاتەوە. == ژیاننامە == لە ١٧ی نیسانی ١٩٨٦ لە ئیلام لە دایکبووە و منداڵی دوانزدەیەمی خێزانێکی کوردی ڕۆژھەڵاتە کە لە ساڵی ٢٠٠٣وە ھاتووەتە ناو کاری شانۆ و نواندنەوە. نەوید محەممەدزادە ئێستا ئەکتەرێکی سینەمایی ناسراوە و لە ماوەیەکی کەمدا ناوبانگێکی باشی لە بواری سینەما و شانۆی ئێرانی و لەسەر ئاستی جیھان پەیدا کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" ! width="170" |ناونیشان ! width="100" |دەرھێنەر ! width="50" |ساڵ !ڕۆڵ |- |[[مەتری شەش و نیو]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٩ |ناسر خاکزاد |- |[[سوورپێست (فیلم)|سوورپێست]] |[[نیما جاویدی]] |٢٠١٩ |ڕائید نیعمەت جاھید |- |[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]] |[[ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٨ |شاھین |- |[[خەفەگی (فیلم)|خەفەگی]] |[[فەرەیدوون جیرانی]] |٢٠١٧ |مەسعوود سازگار |- |[[بێ مێژوو، بێ واژوو]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inn.ir/News/255508.html|سەردێڕ=تمجید مجله ورایتی از بازی نوید محمدزاده در فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»|بڵاوکەرەوە=ایران آنلاین|ڕێکەوت=۱۲ شهریور ۱۳۹۶|بازبینی=۲۵ اسفند ۱۳۹۶|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316214554/http://www.inn.ir/News/255508.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |[[وەحید جەلیلوەند]] |٢٠١٧ |موسێ |- |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٦ |موحسین |- |[[تووڕەیی و ھەرا]] |[[ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٦ |خوسرەو پارسا |- |[[لانتووری]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٦ |پاشا |- |[[ناھید (فیلم ٢٠١٤)|ناھید]] |[[ئایدا پەناھەندە]] |٢٠١٥ |ئەحمەد |- |[[سێزدە (فیلم)|سێزدە]] |[[ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٤ |مەجید |- |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٤ |نەوید |- |[[لرزانندە چربی]] |[[محەممەد شیروانی]] |٢٠١٣ | - |- |[[لەنێوان ھەورەکاندا]] |[[ڕووحوڵڵا حیجازی]] |٢٠٠٨ |باقر |} === تەلەڤیزیۆن === {|class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! دەرھێنەر ! ساڵ ! ڕۆڵ ! class="unsortable"| تێبینییەکان |- | ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' | [[ھوومەن سەیدی]] | ٢٠٢٠– | نووری | لەلایەن [[ناماڤا]] بڵاوکراوەتەوە |- |} == خەڵاتەکانی نێودەوڵەتی لەسەر ئاستی جیھان == * لە ٧٤مین «فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> == پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران لە ٢٠١٩ == نەوید محەممەدزادە ئەکتەرێکی بە ناوبانگی کورد بە ٣٢ ملیارد تمەن بوو بە پڕ داھات ترین ئەکتەری [[سینەمای ئێران]] لە ٢٠١٩. محەممەد زادە لە وەرزی بەھاری ئەمساڵدا لە فیلمی سینەمایی مەترێ شەش و نیو ٢٧ ملیارد تمەن و لە فیلمی سوورپێست ٥ ملیارد تمەن داھاتی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|سەردێڕ=کوردێک بوو بە پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140559/https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان == نەوید محەممەدزادە لە سێیمین فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی [[سلێمانی]] لە ھەرێمی [[کوردستان]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا و لە کاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی [[کورد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/BpAgMHRn_1H/?taken-by=rudaw|سەردێڕ=نەوید محەممەدزادە ئەکتەرە کوردە بەناوبانگەکەی سینەمای ئێران، لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی کورد _ تۆڕی میدیایی ڕووداو}}</ref> == خەڵاتەکانی ناوخۆی ئێران == نەوید محەممەدزادە لە سیو دوەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] وەکو باشترین ئەکتەری پاڵپشتی دیاریکرا بەڕای داوەرانی فێستیڤاڵەکە بەڵام بەھۆی فشاری دەرەکییەوە خەڵاتەکەی پێنەدراو خەڵاتەکە درایە [[ڕەزا عەتاران]]. ڕەزا لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ کافە سینەما وتی: ئەو خەڵاتەی من وەرم گرتووە ھی نەوید محەممەدزادەیە و بۆیە من بە خەڵاتی خۆمی نازانم.<ref>[http://caffecinema.com/رضا-عطاران-در-گفتگو-با-کافە-سینما-سیمرغ-بلورینی-کە-بە-من-دادند-متعلق-بە-بازیگر-عصبانی-نیستم!-است-اعلان-جسورانە-بازیگر-منتخب-جشنوارە-فجر-پس-از-انتشار-گفتگوی-فرامرز-قریبیان-داور-جشنوارە-با ڕەزا عەتاران لەگەڵ کافە سینەما] فارسی - دوایین سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> محەممەدزادە لە سیو چوارەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی [[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پالپشتی دەستەبەر بکات.<ref>[https://www.salamcinama.ir/news/4146/معرفی-فیلم-ابد-و-یک-روز-عکس-ھای-فیلم-پشت-صحنە-پوستر-و-آنونس ناساندنی فیلمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ - سەلام سینەما] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809075031/https://www.salamcinama.ir/news/4146/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%DB%95-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date= ٩ی ئابی ٢٠٢٠ }} - کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> لە سیو پێنجەمین خولی ھەمان [[فێستیڤاڵی فەجر|فێستیڤاڵیش]] توانی بۆ دووەمین جار لەسەریەک خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەرێتەوە بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی بێ مێژوو بێ نیشانە.<ref>[http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/لیست-برندگان-جشنوارە-فیلم-فجر-95-فیلم-و-عکس براوەکانی سیو پێنجەمین خولی فەجر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}- کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Navid Mohammadzadeh|نەوید محەممەدزادە}} * {{IMDb name|5457207}} * {{ئینستاگرام|navidmohamadzadeh}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|کوردستان|ئەکتەران|ئێران}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی مێھران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] httyvzjzp8gm3e92p0ra670ezvnr8ke 0 136492 1585487 1585262 2026-05-20T12:06:46Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585487 wikitext text/x-wiki ''ئەم ئامێرە نزیکەی مۆدێلی ٢٠١٧یە، بۆ مۆدێلەکانی تر [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٥)]] و [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٦)]] ببینە. '' {{Infobox mobile phone | name = سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧) | logo = | logosize = | image = | imagesize = 200px | caption = | slogan = ''Same Galaxy DNA, different attitude'' | brand = [[سامسۆنگ گالاکسی]] | manufacturer = [[زانستی ئەلیکترۆنیی سامسۆنگ]] | series = [[زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی|زنجیرەی گالاکسی ئەی]] | modelnumber = SM-A320x (Last letter varies by carrier & international models) | networks = ٢جی، ٣جی (یوو ئێم تی ئێس/ئەی چ ئێس پی ئەی)، ٤جی (ئێڵ تی ئی) | released = {{start date and age|٢٠١٧|١|٢}} | available = | predecessor = [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٦)]] | related = [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٧)]]<br/>[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٧)]]<br/>[[سامسۆنگ گالاکسی نۆت ٧]]<br/>[[سامسۆنگ گالاکسی جەی ١ مینی پڕایم]] |type = [[مۆبایلی ژیر]]ی [[مۆبایلی تەختەبەردین|سکرین دەستلێدان]] | form = [[مۆبایلی تەختەبەردین|تەختەبەردین]] (slate) | size = ١٣٥٫٤ x ٦٦٫٢ x ٧٫٩ مم | weight = ١٣٥ گم | operatingsystem = [[ئەندرۆید (سیستەمی کارپێکردن)|ئەندرۆید]] ٦٫٠٫١ [[ئەندرۆید مارشمالۆو|"مارشمالۆو"]] بەرزکردنەوە بۆ ئەندرۆید ٧٫٠ "نووگت" | soc = Samsung Exynos 7 Octa 7870 | cpu = Octa-Core 1.6 GHz | gpu = Mali-T830 | memory = ٢ گ. ب ڕام | storage = ١٦ گ. ب | memory_card = ٢٥٦ گ. ب لە توانایدایە | battery = ٢٣٥٠ میللی ئەمپێر لە کاتژمێر (non-removable) لەگەڵ [[بارگاویکەری خێرا|بارگاویکردنەوەی خێرا]] | input = {{Collapsible list | title = | [[فرە-دەستلێدان]] [[فراوانیی سکرین دەستلێدان]] | [[ھەستەوەری جێپەنجە]] (سواربووی ڕووکار) | ٣ [[دوگمەی فشار]] (ەکان) | [[Assisted GPS|aGPS]] | [[GLONASS]] | [[ئێکسێلڕامیتەر|توندی پێو]] (تاودان) | [[بارۆمەتر|پاڵەپەستۆی ھەوا پێو]] (کەش) | [[جیرۆسکۆپ|خول پێو]] (خۆسەقامگیری) | [[موگناتیسی پێو|قیبلەنمای ژمارەیی]]}} | display = 4٫٧" (١٢٠مم) Super AMOLED HD display with {{nowrap|Corning Gorilla Glass 4,}} ١٢٨٠x٧٢٠ pixel | rear_camera = ١٣ م. پ | front_camera = ٨ م. پ | media_formats = • MP4/WMV/H.264 player • MP3/WAV/WMA/eAAC+/FLAC player | ringtone = Vibration; MP3, WAV ringtones | connectivity = 802.11 a/b/g/n/ac, Wi-Fi hotspot; Bluetooth v4.2, A2DP, EDR; USB Type-C v1.0 reversible connector}} '''سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧)''' مۆبایلێکی ژیری ئەندرۆیدە، کە بەرھەمھێنرا لەلایەن زانستیی ئەلیکترۆنی سامسۆنگ. ولە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا ڕایگەیاند، لەگەڵ [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٧)]] و [[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٧)]]. ئەم جووڵەیە دەستپێکردنی یەکەم بەرھەمی سامسۆنگ نیشان دەکات لەوەتەی گەڕانەوەی دابڕینەکەی [[سامسۆنگ گالاکسی نۆت ٧|گالاکسی نۆت ٧]] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Larson|یەکەم١=Selena|سەردێڕ=Samsung unveils first smartphones since Note 7 debacle|ناونیشان=http://money.cnn.com/2017/01/02/technology/samsung-galaxy-a-2017-new/|بڵاوکەرەوە=[[CNN]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170113113240/http://money.cnn.com/2017/01/02/technology/samsung-galaxy-a-2017-new/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧) کاردەکات لەسەر ئەندرۆید ٦٫٠٫١ مارشماڵۆو وەستاوە لە دەرەوەی سندووقەکە، وە کاردەکات لەسەر بەستەری (Grace UX). ئامێرە ژیرەکە جیاکەرەوەیەکی [https://en.wikipedia.org/wiki/Exynos Exynos 7870] [https://en.wikipedia.org/wiki/System_on_a_chip سیستەم لەسەر چیپ] پێکدێت لە ٨ [https://en.wikipedia.org/wiki/ARM_Holdings ARM] [https://en.wikipedia.org/wiki/ARM_Cortex-A53 Cortex-A53] پشتگیرکراوە لەلایەن [https://en.wikipedia.org/wiki/Mali_(GPU) Mali-T830] جی پی یوو و تەواوی ٢ گێگابایت لە ڕام و ١٦ گێگابایت لە کۆگەی ناوەکی، وە دەتوانێت فراوان بێت تا ٢٥٦ [[گێگابایت]] بەھۆی کونی کۆگە لێکردنەوەیییەکە کە ھەروەھا دەتوانێت بەکاربێت بۆ [[دووانە سیم|سیمکارتی دووەم]]. ئامێرەکە (non-removable battery)یێک ھەڵدەگرێ وەک پێشینەکەی، تێکڕا ٢٣٥٠ میللی ئەمپێرە لە کاتژمێرێکدا لەگەڵ تواناکانی خێرا-بارگاویکردنەوە. سەرباری جیاکەرەوەکانی، چوونیەکە بۆ کەشتییە جەنگییەکانی ٢٠١٦ی سامسۆنگ [https://en.wikipedia.org/wiki/IP_Code IP68] دەگرێتەوە کە بەرگری ئاو دەکات، ھەمووکاتێ-لەسەر پیشاندانە، وە ناوپۆشە بە شووشەی سێ ڕەھەندی [[شووشەی گۆرێلا|شووشەی گۆرێلا ٤]]. "ھەمووکاتێ لەسەر پیشاندان" نوێیە فرمانە پیشاندانەکان: کاتژمێر، ساڵنامە، وە وریاکەرەوەکان لەسەر شاشە کاتێک ئامێرەکە لە ئامادەبوونە بۆ ئیش.<ref>https://news.samsung.com/global/samsung-introduces-stylish-powerful-and-practical-galaxy-a-2017-with-enhanced-camera</ref> == بەردەستبوون == ئاشکراکردنی شوێنکەوتن، [[سامسۆنگ]] ڕایگەیاند کە ئەوان لە توانایاندایە ٢٠ میلیۆن مۆبایلی ژیر بفرۆشن، ئامانج لێی خۆرئاوایی و خۆرھەڵاتیی [[ئەوروپا]]، [[ئەفریقا]]، [[ئاسیا]] و [[ئەمریکای لاتین]]. بە تەواوی ھاوتای پێشینەکانیاننن، گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٧) نابێت بێتە [[وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[چین]] و [[ھیندستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shipment goals for new Samsung Galaxy A and J series revealed|ناونیشان=http://www.phonearena.com/news/Shipment-goals-for-new-Samsung-Galaxy-A-and-J-series-revealed_id89787|بڵاوکەرەوە=PhoneArena|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> == ئەمانەش ببینە == نموونەی مۆبایلە پەیوەندەکانی سامسۆنگ گالاکسی: * [[سامسۆنگ گالاکسی ئەلفا|گالاکسی ئەلفا]] {| border=0 style="margin-left:6px;" |- |style="padding-right:4px;"|• ||[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٥)|گالاکسی ئەی ٣ (٢٠١٥)]] ||&nbsp; || |- |style="padding-right:4px;"|• ||[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٥)|گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٥)]] ||&nbsp; ||[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٦)|گالاکسی ئەی ٥ (٢٠١٦)]] |- |style="padding-right:4px;"|• ||[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٥)|گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٥)]] ||&nbsp; ||[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٦)|گالاکسی ئەی ٧ (٢٠١٦)]] |- |style="padding-right:4px;"|• ||[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٨|گالاکسی ئەی ٨]] ||&nbsp; || |- |style="padding-right:4px;"| || ||&nbsp; ||[[سامسۆنگ کالاکسی ئەی ٩ (٢٠١٦)|گالاکسی ئەی ٩ (٢٠١٦)]]<br/>[[سامسۆنگ گالاکسی ئەی ٩ پڕۆ|گالاکسی ئەی ٩ پڕۆ]] |- |} == پەڕاوێزەکان == {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی |بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Samsung_Galaxy_A3_(2017) |سەردێڕ = Samsung Galaxy A3 (2017) |زمان = ئینگلیزی |سەردان = ١٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Samsung Galaxy A3 (2017)|سامسۆنگ گالاکسی ئەی٣ (٢٠١٧)}} [[پۆل:ئامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:زنجیرەی سامسۆنگ گالاکسی ئەی]] [[پۆل:سامسۆنگ گالاکسی]] [[پۆل:تەلەفۆنە زیرەکەکان]] [[پۆل:مۆبایلەکانی سامسۆنگ]] h4pa70s5nggt8lre5m1zpian989g7bs 3 136591 1585621 1585436 2026-05-20T13:06:15Z Hivja 64112 /* IP */ وەڵامدانەوە 1585621 wikitext text/x-wiki {{#babel:ckb-0|en-N}} {{clear}} == Links == *:[[:{{NAMESPACE:Category:{{int:Deprecated-self-close-category}}}}:{{MediaWiki:Deprecated-self-close-category}}]] == Welcome! == Hello {{و|Xaosflux}} and welcome to the Central Kurdish Wikipedia! You recently fixed one of the HTML errors, we hope that you could help with the others as well! Thank you so much.– [[user:Épine|Épine]] == IP == Hello dear user, my friend Haryad [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Global_permissions HERE] asked you on my behalf to exempt my IP from being blocked due to the forced use of VPN, but I think you refused. I can't even talk outside of here, otherwise I would have made this request to you myself. The problem is that I desperately need the Wikimedia page and other Wikipedia and Wikiculture pages, for example, I can't even create another account (I want to create an account for my own bot) or, most importantly, I can't link the Kurdish Wikipedia pages to the meta page and I use the method from ten years ago, which really doesn't work most of the time. I also liked that the Internet was free now and I had free and easy access to all Wiki pages, but this is an unwanted problem for me and millions of other people! Thank you for accepting our request, because I really need this global exemption, otherwise without it I would be like a prisoner in solitary confinement and I can't even link the Kurdish Wikipedia pages to the meta. Thank you. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٤٢، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{وب|Xaosflux}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٤٣، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) : https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%95_%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86?username=&groups%5B%5D=sysop&wpFormIdentifier=specialactiveusers: The project administrators here on your project should be able to help you see this list: [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] برا وەک ئەدمینێک بزانە چیت بۆ دەکرێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٤١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::Hello @[[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]]: I am an administrator on the Kurdish Wikipedia (ckbwiki). I can confirm that [[User:Hivja]] is a very trusted and active user on our project, holding several rights like Patroller and Reviewer. He needs the Global IP block exemption to perform his tasks across projects (like linking to Meta and bot works) due to the internet restrictions and the necessity of using a VPN. We fully support his request for a Global IPBE. Best regards. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::The prior request said this was needed for here on ckbwiki, and it looks like they already have an exemption? It appears they are now able to edit again ([[تایبەت:بەشدارییەکان/Hivja]]). [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ٠٩:٥٣، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::Thank you, @[[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]]. Yes, the local exemption is active now. However, he specifically needs the Global IPBE because he is still unable to edit other projects (like Meta-Wiki and Wikidata) due to the same VPN/IP restrictions. As a trusted local patroller, we would appreciate it if the global exemption could be granted so he can perform his cross-wiki tasks. Thanks for your help! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٩، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::Those projects may also offer local exemptions, according to their policies. A local exemption for meta-wiki was already added. [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٠:٠٥، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: هیچ کێشەیەک هەیە؟ سەیرێک بکەوە بزانە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:١٥، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستییەکەی لە ویکیمیدیا کێشەم نییە شکور، بەڵام لە ویکیمێتاش ئەو مافەم زۆر پێویستە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: خۆت هیچ تێ دەگەیت لەو گفتوگۆیانە؟ چیت دەوێت من پێی بڵێم ئێستا؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٤١، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] نەوەڵا، ئەو کابرایە ھی ویکیمیدیایە خۆی ئەوەندەی پێی کرا لە ویکیمیدیا مافەکەی پێدام بەڵام وتی چۆن زۆر لە شوێنەکانی تر چالاک نیت ئەوە سەرانسەری مافەکەت پێ نادرێ. ئەگەر ھی ویکیمێتاشم پێویست بوو ئەوە لەوێ داوای دەکەم، ئەو کابرایەش ھەر وتی ھی ھەر شوێنێک لەوێ داوا بکە. دەستت خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئێ تەواو وای وت ئەویش. ئەی ئێستا چی دەکەن لەگەڵ هەریاد؟ قسەتان نەکردووە لەسەری؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤١، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستییەکەی من سەرەتا ئەو مافەم بۆ سازکردنی بۆت زۆر پێویست بوو، نازانم دەزانی یان نا بەڵام هەریاد خۆی بۆتی خۆی ساز کرد و بەڵێنی یارمەتیدانی کۆمەڵە وتارەکانی پێدام بەڵام دوای ماوەیەکی تر. بۆیە زۆرم پێویست نییە، بۆ گرێدانی وتارەکانیش هەر بە شێوەی چاخی بەردین گرێیان دەدەم بە ویکیداتا :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٦، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) qo9rq3hmc1dc8c7c31crbtswjo7uhem 1585623 1585621 2026-05-20T13:15:11Z Xaosflux 15912 /* IP */ 1585623 wikitext text/x-wiki {{#babel:ckb-0|en-N}} {{clear}} == Links == *:[[:{{NAMESPACE:Category:{{int:Deprecated-self-close-category}}}}:{{MediaWiki:Deprecated-self-close-category}}]] == Welcome! == Hello {{و|Xaosflux}} and welcome to the Central Kurdish Wikipedia! You recently fixed one of the HTML errors, we hope that you could help with the others as well! Thank you so much.– [[user:Épine|Épine]] == IP == Hello dear user, my friend Haryad [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Global_permissions HERE] asked you on my behalf to exempt my IP from being blocked due to the forced use of VPN, but I think you refused. I can't even talk outside of here, otherwise I would have made this request to you myself. The problem is that I desperately need the Wikimedia page and other Wikipedia and Wikiculture pages, for example, I can't even create another account (I want to create an account for my own bot) or, most importantly, I can't link the Kurdish Wikipedia pages to the meta page and I use the method from ten years ago, which really doesn't work most of the time. I also liked that the Internet was free now and I had free and easy access to all Wiki pages, but this is an unwanted problem for me and millions of other people! Thank you for accepting our request, because I really need this global exemption, otherwise without it I would be like a prisoner in solitary confinement and I can't even link the Kurdish Wikipedia pages to the meta. Thank you. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٤٢، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{وب|Xaosflux}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٤٣، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) : https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%95_%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86?username=&groups%5B%5D=sysop&wpFormIdentifier=specialactiveusers: The project administrators here on your project should be able to help you see this list: [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] برا وەک ئەدمینێک بزانە چیت بۆ دەکرێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٤١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::Hello @[[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]]: I am an administrator on the Kurdish Wikipedia (ckbwiki). I can confirm that [[User:Hivja]] is a very trusted and active user on our project, holding several rights like Patroller and Reviewer. He needs the Global IP block exemption to perform his tasks across projects (like linking to Meta and bot works) due to the internet restrictions and the necessity of using a VPN. We fully support his request for a Global IPBE. Best regards. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::The prior request said this was needed for here on ckbwiki, and it looks like they already have an exemption? It appears they are now able to edit again ([[تایبەت:بەشدارییەکان/Hivja]]). [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ٠٩:٥٣، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::Thank you, @[[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]]. Yes, the local exemption is active now. However, he specifically needs the Global IPBE because he is still unable to edit other projects (like Meta-Wiki and Wikidata) due to the same VPN/IP restrictions. As a trusted local patroller, we would appreciate it if the global exemption could be granted so he can perform his cross-wiki tasks. Thanks for your help! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٩، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::Those projects may also offer local exemptions, according to their policies. A local exemption for meta-wiki was already added. [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٠:٠٥، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: هیچ کێشەیەک هەیە؟ سەیرێک بکەوە بزانە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:١٥، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستییەکەی لە ویکیمیدیا کێشەم نییە شکور، بەڵام لە ویکیمێتاش ئەو مافەم زۆر پێویستە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: خۆت هیچ تێ دەگەیت لەو گفتوگۆیانە؟ چیت دەوێت من پێی بڵێم ئێستا؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٤١، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] نەوەڵا، ئەو کابرایە ھی ویکیمیدیایە خۆی ئەوەندەی پێی کرا لە ویکیمیدیا مافەکەی پێدام بەڵام وتی چۆن زۆر لە شوێنەکانی تر چالاک نیت ئەوە سەرانسەری مافەکەت پێ نادرێ. ئەگەر ھی ویکیمێتاشم پێویست بوو ئەوە لەوێ داوای دەکەم، ئەو کابرایەش ھەر وتی ھی ھەر شوێنێک لەوێ داوا بکە. دەستت خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئێ تەواو وای وت ئەویش. ئەی ئێستا چی دەکەن لەگەڵ هەریاد؟ قسەتان نەکردووە لەسەری؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤١، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستییەکەی من سەرەتا ئەو مافەم بۆ سازکردنی بۆت زۆر پێویست بوو، نازانم دەزانی یان نا بەڵام هەریاد خۆی بۆتی خۆی ساز کرد و بەڵێنی یارمەتیدانی کۆمەڵە وتارەکانی پێدام بەڵام دوای ماوەیەکی تر. بۆیە زۆرم پێویست نییە، بۆ گرێدانی وتارەکانیش هەر بە شێوەی چاخی بەردین گرێیان دەدەم بە ویکیداتا :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٦، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: *I am ckb-0, please continue this elsewhere. [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٣:١٥، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 0cm5jc3mi8behu7afkxyzp6f3qccmd2 1585630 1585623 2026-05-20T14:42:48Z Hivja 64112 /* IP */ وەڵامدانەوە 1585630 wikitext text/x-wiki {{#babel:ckb-0|en-N}} {{clear}} == Links == *:[[:{{NAMESPACE:Category:{{int:Deprecated-self-close-category}}}}:{{MediaWiki:Deprecated-self-close-category}}]] == Welcome! == Hello {{و|Xaosflux}} and welcome to the Central Kurdish Wikipedia! You recently fixed one of the HTML errors, we hope that you could help with the others as well! Thank you so much.– [[user:Épine|Épine]] == IP == Hello dear user, my friend Haryad [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Global_permissions HERE] asked you on my behalf to exempt my IP from being blocked due to the forced use of VPN, but I think you refused. I can't even talk outside of here, otherwise I would have made this request to you myself. The problem is that I desperately need the Wikimedia page and other Wikipedia and Wikiculture pages, for example, I can't even create another account (I want to create an account for my own bot) or, most importantly, I can't link the Kurdish Wikipedia pages to the meta page and I use the method from ten years ago, which really doesn't work most of the time. I also liked that the Internet was free now and I had free and easy access to all Wiki pages, but this is an unwanted problem for me and millions of other people! Thank you for accepting our request, because I really need this global exemption, otherwise without it I would be like a prisoner in solitary confinement and I can't even link the Kurdish Wikipedia pages to the meta. Thank you. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٤٢، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{وب|Xaosflux}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٥:٤٣، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) : https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1%DB%95_%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86?username=&groups%5B%5D=sysop&wpFormIdentifier=specialactiveusers: The project administrators here on your project should be able to help you see this list: [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] برا وەک ئەدمینێک بزانە چیت بۆ دەکرێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٤١، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::Hello @[[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]]: I am an administrator on the Kurdish Wikipedia (ckbwiki). I can confirm that [[User:Hivja]] is a very trusted and active user on our project, holding several rights like Patroller and Reviewer. He needs the Global IP block exemption to perform his tasks across projects (like linking to Meta and bot works) due to the internet restrictions and the necessity of using a VPN. We fully support his request for a Global IPBE. Best regards. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::The prior request said this was needed for here on ckbwiki, and it looks like they already have an exemption? It appears they are now able to edit again ([[تایبەت:بەشدارییەکان/Hivja]]). [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ٠٩:٥٣، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::Thank you, @[[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]]. Yes, the local exemption is active now. However, he specifically needs the Global IPBE because he is still unable to edit other projects (like Meta-Wiki and Wikidata) due to the same VPN/IP restrictions. As a trusted local patroller, we would appreciate it if the global exemption could be granted so he can perform his cross-wiki tasks. Thanks for your help! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٩، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::Those projects may also offer local exemptions, according to their policies. A local exemption for meta-wiki was already added. [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٠:٠٥، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: هیچ کێشەیەک هەیە؟ سەیرێک بکەوە بزانە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:١٥، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستییەکەی لە ویکیمیدیا کێشەم نییە شکور، بەڵام لە ویکیمێتاش ئەو مافەم زۆر پێویستە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: خۆت هیچ تێ دەگەیت لەو گفتوگۆیانە؟ چیت دەوێت من پێی بڵێم ئێستا؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٤١، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] نەوەڵا، ئەو کابرایە ھی ویکیمیدیایە خۆی ئەوەندەی پێی کرا لە ویکیمیدیا مافەکەی پێدام بەڵام وتی چۆن زۆر لە شوێنەکانی تر چالاک نیت ئەوە سەرانسەری مافەکەت پێ نادرێ. ئەگەر ھی ویکیمێتاشم پێویست بوو ئەوە لەوێ داوای دەکەم، ئەو کابرایەش ھەر وتی ھی ھەر شوێنێک لەوێ داوا بکە. دەستت خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئێ تەواو وای وت ئەویش. ئەی ئێستا چی دەکەن لەگەڵ هەریاد؟ قسەتان نەکردووە لەسەری؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤١، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستییەکەی من سەرەتا ئەو مافەم بۆ سازکردنی بۆت زۆر پێویست بوو، نازانم دەزانی یان نا بەڵام هەریاد خۆی بۆتی خۆی ساز کرد و بەڵێنی یارمەتیدانی کۆمەڵە وتارەکانی پێدام بەڵام دوای ماوەیەکی تر. بۆیە زۆرم پێویست نییە، بۆ گرێدانی وتارەکانیش هەر بە شێوەی چاخی بەردین گرێیان دەدەم بە ویکیداتا :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٦، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::: *I am ckb-0, please continue this elsewhere. [[بەکارھێنەر:Xaosflux|Xaosflux]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaosflux|لێدوان]]) ١٣:١٥، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::The discussion is over. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٢، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) b229bksqann1m0vc1besoa7tii5hca6 8 137268 1585830 1577809 2026-05-21T11:21:01Z Aram 25981 Fixed creator notifications in the Speedy Deletion module and added further CSD localization. New repository ownership: https://github.com/KurdishWikipedia/twinkle-ckbwiki 1585830 javascript text/javascript /* _______________________________________________________________________________ * | | * | === WARNING: GLOBAL GADGET FILE === | * | Changes to this page affect many users. | * | Please discuss changes on the talk page or on [[WT:Gadget]] before editing. | * |_______________________________________________________________________________| * * Built from source code at GitHub repository [https://github.com/KurdishWikipedia/twinkle-ckbwiki] * All changes should be made in the repository. Please do not attempt to edit this file directly. * This build was generated from the source files at the repository as of the commit * 10a8e141354dfe24e8756f92782fbfc745a7c0eb. You can browse the repo at that point in time using this link: * https://github.com/KurdishWikipedia/twinkle-ckbwiki/tree/10a8e141354dfe24e8756f92782fbfc745a7c0eb * Changes between two commits of Twinkle can be compared using * https://github.com/KurdishWikipedia/twinkle-ckbwiki/compare/COMMIT_HASH_1..COMMIT_HASH_2 */ /* <nowiki> */ (()=>{var e={193:function(e){e.exports=function(){"use strict";class e{constructor(e){this.locale=e}convertPlural(t,a){var i=new RegExp("\\d+=","i");if(!a||0===a.length)return"";for(let e=0;e<a.length;e++){let r=a[e];if(i.test(r)){if(parseInt(r.slice(0,r.indexOf("=")),10)===t)return r.slice(r.indexOf("=")+1);a[e]=void 0}}a=a.filter((e=>!!e));let r=e.pluralRules[this.locale];r||(r={one:"i = 1 and v = 0"});let o=this.getPluralForm(t,r);return o=Math.min(o,a.length-1),a[o]}getPluralForm(e,t){const a=["zero","one","two","few","many","other"];let i=0;const r=mw.libs.pluralRuleParser;for(let o=0;o<a.length;o++)if(t[a[o]]){if(r(t[a[o]],e))return i;i++}return i}convertNumber(e,t){let a=this.digitTransformTable(this.locale),i=String(e),r="";if(!a)return e;if(t){if(parseFloat(e,10)===e)return e;let t=[];for(let e in a)t[a[e]]=e;a=t}for(let e=0;e<i.length;e++)a[i[e]]?r+=a[i[e]]:r+=i[e];return t?parseFloat(r,10):r}convertGrammar(e,t){return e}gender(e,t){if(!t||0===t.length)return"";for(;t.length<2;)t.push(t[t.length-1]);return"male"===e?t[0]:"female"===e?t[1]:3===t.length?t[2]:t[0]}digitTransformTable(t){return!!e.digitTransforms[t]&&e.digitTransforms[t].split("")}}e.pluralRules={},e.digitTransforms={};var t={bs:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"instrumental":e="s "+e;break;case"lokativ":e="o "+e}return e}},default:e,dsb:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"instrumental":e="z "+e;break;case"lokatiw":e="wo "+e}return e}},fi:class extends e{convertGrammar(e,t){let a=e.match(/[aou][^\xe4\xf6y]*$/i),i=e;switch(e.match(/wiki$/i)&&(a=!1),e.match(/[bcdfghjklmnpqrstvwxz]$/i)&&(e+="i"),t){case"genitive":e+="n";break;case"elative":e+=a?"sta":"st\xe4";break;case"partitive":e+=a?"a":"\xe4";break;case"illative":e+=e.slice(-1)+"n";break;case"inessive":e+=a?"ssa":"ss\xe4";break;default:e=i}return e}},ga:class extends e{convertGrammar(e,t){if("ainmlae"===t)switch(e){case"an Domhnach":e="D\xe9 Domhnaigh";break;case"an Luan":e="D\xe9 Luain";break;case"an Mh\xe1irt":e="D\xe9 Mh\xe1irt";break;case"an Ch\xe9adaoin":e="D\xe9 Ch\xe9adaoin";break;case"an D\xe9ardaoin":e="D\xe9ardaoin";break;case"an Aoine":e="D\xe9 hAoine";break;case"an Satharn":e="D\xe9 Sathairn"}return e}},he:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"prefixed":case"\u05ea\u05d7\u05d9\u05dc\u05d9\u05ea":"\u05d5"===e.slice(0,1)&&"\u05d5\u05d5"!==e.slice(0,2)&&(e="\u05d5"+e),"\u05d4"===e.slice(0,1)&&(e=e.slice(1)),(e.slice(0,1)<"\u05d0"||e.slice(0,1)>"\u05ea")&&(e="\u05be"+e)}return e}},hsb:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"instrumental":e="z "+e;break;case"lokatiw":e="wo "+e}return e}},hu:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"rol":e+="r\xf3l";break;case"ba":e+="ba";break;case"k":e+="k"}return e}},hy:class extends e{convertGrammar(e,t){return"genitive"===t&&("\u0561"===e.slice(-1)?e=e.slice(0,-1)+"\u0561\u0575\u056b":"\u0578"===e.slice(-1)?e=e.slice(0,-1)+"\u0578\u0575\u056b":"\u0563\u056b\u0580\u0584"===e.slice(-4)?e=e.slice(0,-4)+"\u0563\u0580\u0584\u056b":e+="\u056b"),e}},la:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"genitive":e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=e.replace(/u[ms]$/i,"i")).replace(/ommunia$/i,"ommunium")).replace(/a$/i,"ae")).replace(/libri$/i,"librorum")).replace(/nuntii$/i,"nuntiorum")).replace(/tio$/i,"tionis")).replace(/ns$/i,"ntis")).replace(/as$/i,"atis")).replace(/es$/i,"ei");break;case"accusative":e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=e.replace(/u[ms]$/i,"um")).replace(/ommunia$/i,"am")).replace(/a$/i,"ommunia")).replace(/libri$/i,"libros")).replace(/nuntii$/i,"nuntios")).replace(/tio$/i,"tionem")).replace(/ns$/i,"ntem")).replace(/as$/i,"atem")).replace(/es$/i,"em");break;case"ablative":e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=(e=e.replace(/u[ms]$/i,"o")).replace(/ommunia$/i,"ommunibus")).replace(/a$/i,"a")).replace(/libri$/i,"libris")).replace(/nuntii$/i,"nuntiis")).replace(/tio$/i,"tione")).replace(/ns$/i,"nte")).replace(/as$/i,"ate")).replace(/es$/i,"e")}return e}},os:class extends e{convertGrammar(e,t){var a,i,r,o;switch(a="\u043c\xe6",i="",r="",o="",e.match(/\u0442\xe6$/i)?(e=e.slice(0,-1),a="\xe6\u043c"):e.match(/[\u0430\xe6\u0435\u0451\u0438\u043e\u044b\u044d\u044e\u044f]$/i)?i="\u0439":e.match(/\u0443$/i)?e.slice(-2,-1).match(/[\u0430\xe6\u0435\u0451\u0438\u043e\u044b\u044d\u044e\u044f]$/i)||(i="\u0439"):e.match(/[\u0431\u0432\u0433\u0434\u0436\u0437\u0439\u043a\u043b\u043c\u043d\u043e\u043f\u0440\u0441\u0442\u0444\u0445\u0446\u0447\u0448\u0449\u044c\u044a]$/i)||(r="-"),t){case"genitive":o=r+i+"\u044b";break;case"dative":o=r+i+"\xe6\u043d";break;case"allative":o=r+a;break;case"ablative":o="\u0439"===i?r+i+"\xe6":r+i+"\xe6\u0439";break;case"superessive":o=r+i+"\u044b\u043b";break;case"equative":o=r+i+"\u0430\u0443";break;case"comitative":o=r+"\u0438\u043c\xe6"}return e+o}},ru:class extends e{convertGrammar(e,t){return"genitive"===t&&("\u044c"===e.slice(-1)?e=e.slice(0,-1)+"\u044f":"\u0438\u044f"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u0438\u0438":"\u043a\u0430"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u043a\u0438":"\u0442\u0438"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u0442\u0435\u0439":"\u0434\u044b"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u0434\u043e\u0432":"\u043d\u0438\u043a"===e.slice(-3)&&(e=e.slice(0,-3)+"\u043d\u0438\u043a\u0430")),e}},sl:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"mestnik":e="o "+e;break;case"orodnik":e="z "+e}return e}},uk:class extends e{convertGrammar(e,t){switch(t){case"genitive":"\u044c"===e.slice(-1)?e=e.slice(0,-1)+"\u044f":"\u0456\u044f"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u0456\u0457":"\u043a\u0430"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u043a\u0438":"\u0442\u0438"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u0442\u0435\u0439":"\u0434\u044b"===e.slice(-2)?e=e.slice(0,-2)+"\u0434\u043e\u0432":"\u043d\u0438\u043a"===e.slice(-3)&&(e=e.slice(0,-3)+"\u043d\u0438\u043a\u0430");break;case"accusative":"\u0456\u044f"===e.slice(-2)&&(e=e.slice(0,-2)+"\u0456\u044e")}return e}}};const a=new RegExp("(?:([A-Za-z\xaa\xb5\xba\xc0-\xd6\xd8-\xf6\xf8-\u02b8\u02bb-\u02c1\u02d0\u02d1\u02e0-\u02e4\u02ee\u0370-\u0373\u0376\u0377\u037a-\u037d\u037f\u0386\u0388-\u038a\u038c\u038e-\u03a1\u03a3-\u03f5\u03f7-\u0482\u048a-\u052f\u0531-\u0556\u0559-\u055f\u0561-\u0587\u0589\u0903-\u0939\u093b\u093d-\u0940\u0949-\u094c\u094e-\u0950\u0958-\u0961\u0964-\u0980\u0982\u0983\u0985-\u098c\u098f\u0990\u0993-\u09a8\u09aa-\u09b0\u09b2\u09b6-\u09b9\u09bd-\u09c0\u09c7\u09c8\u09cb\u09cc\u09ce\u09d7\u09dc\u09dd\u09df-\u09e1\u09e6-\u09f1\u09f4-\u09fa\u0a03\u0a05-\u0a0a\u0a0f\u0a10\u0a13-\u0a28\u0a2a-\u0a30\u0a32\u0a33\u0a35\u0a36\u0a38\u0a39\u0a3e-\u0a40\u0a59-\u0a5c\u0a5e\u0a66-\u0a6f\u0a72-\u0a74\u0a83\u0a85-\u0a8d\u0a8f-\u0a91\u0a93-\u0aa8\u0aaa-\u0ab0\u0ab2\u0ab3\u0ab5-\u0ab9\u0abd-\u0ac0\u0ac9\u0acb\u0acc\u0ad0\u0ae0\u0ae1\u0ae6-\u0af0\u0af9\u0b02\u0b03\u0b05-\u0b0c\u0b0f\u0b10\u0b13-\u0b28\u0b2a-\u0b30\u0b32\u0b33\u0b35-\u0b39\u0b3d\u0b3e\u0b40\u0b47\u0b48\u0b4b\u0b4c\u0b57\u0b5c\u0b5d\u0b5f-\u0b61\u0b66-\u0b77\u0b83\u0b85-\u0b8a\u0b8e-\u0b90\u0b92-\u0b95\u0b99\u0b9a\u0b9c\u0b9e\u0b9f\u0ba3\u0ba4\u0ba8-\u0baa\u0bae-\u0bb9\u0bbe\u0bbf\u0bc1\u0bc2\u0bc6-\u0bc8\u0bca-\u0bcc\u0bd0\u0bd7\u0be6-\u0bf2\u0c01-\u0c03\u0c05-\u0c0c\u0c0e-\u0c10\u0c12-\u0c28\u0c2a-\u0c39\u0c3d\u0c41-\u0c44\u0c58-\u0c5a\u0c60\u0c61\u0c66-\u0c6f\u0c7f\u0c82\u0c83\u0c85-\u0c8c\u0c8e-\u0c90\u0c92-\u0ca8\u0caa-\u0cb3\u0cb5-\u0cb9\u0cbd-\u0cc4\u0cc6-\u0cc8\u0cca\u0ccb\u0cd5\u0cd6\u0cde\u0ce0\u0ce1\u0ce6-\u0cef\u0cf1\u0cf2\u0d02\u0d03\u0d05-\u0d0c\u0d0e-\u0d10\u0d12-\u0d3a\u0d3d-\u0d40\u0d46-\u0d48\u0d4a-\u0d4c\u0d4e\u0d57\u0d5f-\u0d61\u0d66-\u0d75\u0d79-\u0d7f\u0d82\u0d83\u0d85-\u0d96\u0d9a-\u0db1\u0db3-\u0dbb\u0dbd\u0dc0-\u0dc6\u0dcf-\u0dd1\u0dd8-\u0ddf\u0de6-\u0def\u0df2-\u0df4\u0e01-\u0e30\u0e32\u0e33\u0e40-\u0e46\u0e4f-\u0e5b\u0e81\u0e82\u0e84\u0e87\u0e88\u0e8a\u0e8d\u0e94-\u0e97\u0e99-\u0e9f\u0ea1-\u0ea3\u0ea5\u0ea7\u0eaa\u0eab\u0ead-\u0eb0\u0eb2\u0eb3\u0ebd\u0ec0-\u0ec4\u0ec6\u0ed0-\u0ed9\u0edc-\u0edf\u0f00-\u0f17\u0f1a-\u0f34\u0f36\u0f38\u0f3e-\u0f47\u0f49-\u0f6c\u0f7f\u0f85\u0f88-\u0f8c\u0fbe-\u0fc5\u0fc7-\u0fcc\u0fce-\u0fda\u1000-\u102c\u1031\u1038\u103b\u103c\u103f-\u1057\u105a-\u105d\u1061-\u1070\u1075-\u1081\u1083\u1084\u1087-\u108c\u108e-\u109c\u109e-\u10c5\u10c7\u10cd\u10d0-\u1248\u124a-\u124d\u1250-\u1256\u1258\u125a-\u125d\u1260-\u1288\u128a-\u128d\u1290-\u12b0\u12b2-\u12b5\u12b8-\u12be\u12c0\u12c2-\u12c5\u12c8-\u12d6\u12d8-\u1310\u1312-\u1315\u1318-\u135a\u1360-\u137c\u1380-\u138f\u13a0-\u13f5\u13f8-\u13fd\u1401-\u167f\u1681-\u169a\u16a0-\u16f8\u1700-\u170c\u170e-\u1711\u1720-\u1731\u1735\u1736\u1740-\u1751\u1760-\u176c\u176e-\u1770\u1780-\u17b3\u17b6\u17be-\u17c5\u17c7\u17c8\u17d4-\u17da\u17dc\u17e0-\u17e9\u1810-\u1819\u1820-\u1877\u1880-\u18a8\u18aa\u18b0-\u18f5\u1900-\u191e\u1923-\u1926\u1929-\u192b\u1930\u1931\u1933-\u1938\u1946-\u196d\u1970-\u1974\u1980-\u19ab\u19b0-\u19c9\u19d0-\u19da\u1a00-\u1a16\u1a19\u1a1a\u1a1e-\u1a55\u1a57\u1a61\u1a63\u1a64\u1a6d-\u1a72\u1a80-\u1a89\u1a90-\u1a99\u1aa0-\u1aad\u1b04-\u1b33\u1b35\u1b3b\u1b3d-\u1b41\u1b43-\u1b4b\u1b50-\u1b6a\u1b74-\u1b7c\u1b82-\u1ba1\u1ba6\u1ba7\u1baa\u1bae-\u1be5\u1be7\u1bea-\u1bec\u1bee\u1bf2\u1bf3\u1bfc-\u1c2b\u1c34\u1c35\u1c3b-\u1c49\u1c4d-\u1c7f\u1cc0-\u1cc7\u1cd3\u1ce1\u1ce9-\u1cec\u1cee-\u1cf3\u1cf5\u1cf6\u1d00-\u1dbf\u1e00-\u1f15\u1f18-\u1f1d\u1f20-\u1f45\u1f48-\u1f4d\u1f50-\u1f57\u1f59\u1f5b\u1f5d\u1f5f-\u1f7d\u1f80-\u1fb4\u1fb6-\u1fbc\u1fbe\u1fc2-\u1fc4\u1fc6-\u1fcc\u1fd0-\u1fd3\u1fd6-\u1fdb\u1fe0-\u1fec\u1ff2-\u1ff4\u1ff6-\u1ffc\u200e\u2071\u207f\u2090-\u209c\u2102\u2107\u210a-\u2113\u2115\u2119-\u211d\u2124\u2126\u2128\u212a-\u212d\u212f-\u2139\u213c-\u213f\u2145-\u2149\u214e\u214f\u2160-\u2188\u2336-\u237a\u2395\u249c-\u24e9\u26ac\u2800-\u28ff\u2c00-\u2c2e\u2c30-\u2c5e\u2c60-\u2ce4\u2ceb-\u2cee\u2cf2\u2cf3\u2d00-\u2d25\u2d27\u2d2d\u2d30-\u2d67\u2d6f\u2d70\u2d80-\u2d96\u2da0-\u2da6\u2da8-\u2dae\u2db0-\u2db6\u2db8-\u2dbe\u2dc0-\u2dc6\u2dc8-\u2dce\u2dd0-\u2dd6\u2dd8-\u2dde\u3005-\u3007\u3021-\u3029\u302e\u302f\u3031-\u3035\u3038-\u303c\u3041-\u3096\u309d-\u309f\u30a1-\u30fa\u30fc-\u30ff\u3105-\u312d\u3131-\u318e\u3190-\u31ba\u31f0-\u321c\u3220-\u324f\u3260-\u327b\u327f-\u32b0\u32c0-\u32cb\u32d0-\u32fe\u3300-\u3376\u337b-\u33dd\u33e0-\u33fe\u3400-\u4db5\u4e00-\u9fd5\ua000-\ua48c\ua4d0-\ua60c\ua610-\ua62b\ua640-\ua66e\ua680-\ua69d\ua6a0-\ua6ef\ua6f2-\ua6f7\ua722-\ua787\ua789-\ua7ad\ua7b0-\ua7b7\ua7f7-\ua801\ua803-\ua805\ua807-\ua80a\ua80c-\ua824\ua827\ua830-\ua837\ua840-\ua873\ua880-\ua8c3\ua8ce-\ua8d9\ua8f2-\ua8fd\ua900-\ua925\ua92e-\ua946\ua952\ua953\ua95f-\ua97c\ua983-\ua9b2\ua9b4\ua9b5\ua9ba\ua9bb\ua9bd-\ua9cd\ua9cf-\ua9d9\ua9de-\ua9e4\ua9e6-\ua9fe\uaa00-\uaa28\uaa2f\uaa30\uaa33\uaa34\uaa40-\uaa42\uaa44-\uaa4b\uaa4d\uaa50-\uaa59\uaa5c-\uaa7b\uaa7d-\uaaaf\uaab1\uaab5\uaab6\uaab9-\uaabd\uaac0\uaac2\uaadb-\uaaeb\uaaee-\uaaf5\uab01-\uab06\uab09-\uab0e\uab11-\uab16\uab20-\uab26\uab28-\uab2e\uab30-\uab65\uab70-\uabe4\uabe6\uabe7\uabe9-\uabec\uabf0-\uabf9\uac00-\ud7a3\ud7b0-\ud7c6\ud7cb-\ud7fb\ue000-\ufa6d\ufa70-\ufad9\ufb00-\ufb06\ufb13-\ufb17\uff21-\uff3a\uff41-\uff5a\uff66-\uffbe\uffc2-\uffc7\uffca-\uffcf\uffd2-\uffd7\uffda-\uffdc]|\ud800[\udc00-\udc0b]|\ud800[\udc0d-\udc26]|\ud800[\udc28-\udc3a]|\u{1003c}|\u{1003d}|\ud800[\udc3f-\udc4d]|\ud800[\udc50-\udc5d]|\ud800[\udc80-\udcfa]|\u{10100}|\u{10102}|\ud800[\udd07-\udd33]|\ud800[\udd37-\udd3f]|\ud800[\uddd0-\uddfc]|\ud800[\ude80-\ude9c]|\ud800[\udea0-\uded0]|\ud800[\udf00-\udf23]|\ud800[\udf30-\udf4a]|\ud800[\udf50-\udf75]|\ud800[\udf80-\udf9d]|\ud800[\udf9f-\udfc3]|\ud800[\udfc8-\udfd5]|\ud801[\udc00-\udc9d]|\ud801[\udca0-\udca9]|\ud801[\udd00-\udd27]|\ud801[\udd30-\udd63]|\u{1056f}|\ud801[\ude00-\udf36]|\ud801[\udf40-\udf55]|\ud801[\udf60-\udf67]|\u{11000}|\ud804[\udc02-\udc37]|\ud804[\udc47-\udc4d]|\ud804[\udc66-\udc6f]|\ud804[\udc82-\udcb2]|\u{110b7}|\u{110b8}|\ud804[\udcbb-\udcc1]|\ud804[\udcd0-\udce8]|\ud804[\udcf0-\udcf9]|\ud804[\udd03-\udd26]|\u{1112c}|\ud804[\udd36-\udd43]|\ud804[\udd50-\udd72]|\ud804[\udd74-\udd76]|\ud804[\udd82-\uddb5]|\ud804[\uddbf-\uddc9]|\u{111cd}|\ud804[\uddd0-\udddf]|\ud804[\udde1-\uddf4]|\ud804[\ude00-\ude11]|\ud804[\ude13-\ude2e]|\u{11232}|\u{11233}|\u{11235}|\ud804[\ude38-\ude3d]|\ud804[\ude80-\ude86]|\u{11288}|\ud804[\ude8a-\ude8d]|\ud804[\ude8f-\ude9d]|\ud804[\ude9f-\udea9]|\ud804[\udeb0-\udede]|\ud804[\udee0-\udee2]|\ud804[\udef0-\udef9]|\u{11302}|\u{11303}|\ud804[\udf05-\udf0c]|\u{1130f}|\u{11310}|\ud804[\udf13-\udf28]|\ud804[\udf2a-\udf30]|\u{11332}|\u{11333}|\ud804[\udf35-\udf39]|\ud804[\udf3d-\udf3f]|\ud804[\udf41-\udf44]|\u{11347}|\u{11348}|\ud804[\udf4b-\udf4d]|\u{11350}|\u{11357}|\ud804[\udf5d-\udf63]|\ud805[\udc80-\udcb2]|\u{114b9}|\ud805[\udcbb-\udcbe]|\u{114c1}|\ud805[\udcc4-\udcc7]|\ud805[\udcd0-\udcd9]|\ud805[\udd80-\uddb1]|\ud805[\uddb8-\uddbb]|\u{115be}|\ud805[\uddc1-\udddb]|\ud805[\ude00-\ude32]|\u{1163b}|\u{1163c}|\u{1163e}|\ud805[\ude41-\ude44]|\ud805[\ude50-\ude59]|\ud805[\ude80-\udeaa]|\u{116ac}|\u{116ae}|\u{116af}|\u{116b6}|\ud805[\udec0-\udec9]|\ud805[\udf00-\udf19]|\u{11720}|\u{11721}|\u{11726}|\ud805[\udf30-\udf3f]|\ud806[\udca0-\udcf2]|\u{118ff}|\ud806[\udec0-\udef8]|\ud808[\udc00-\udf99]|\ud809[\udc00-\udc6e]|\ud809[\udc70-\udc74]|\ud809[\udc80-\udd43]|\ud80c[\udc00-\udfff]|\ud80d[\udc00-\udc2e]|\ud811[\udc00-\ude46]|\ud81a[\udc00-\ude38]|\ud81a[\ude40-\ude5e]|\ud81a[\ude60-\ude69]|\u{16a6e}|\u{16a6f}|\ud81a[\uded0-\udeed]|\u{16af5}|\ud81a[\udf00-\udf2f]|\ud81a[\udf37-\udf45]|\ud81a[\udf50-\udf59]|\ud81a[\udf5b-\udf61]|\ud81a[\udf63-\udf77]|\ud81a[\udf7d-\udf8f]|\ud81b[\udf00-\udf44]|\ud81b[\udf50-\udf7e]|\ud81b[\udf93-\udf9f]|\u{1b000}|\u{1b001}|\ud82f[\udc00-\udc6a]|\ud82f[\udc70-\udc7c]|\ud82f[\udc80-\udc88]|\ud82f[\udc90-\udc99]|\u{1bc9c}|\u{1bc9f}|\ud834[\udc00-\udcf5]|\ud834[\udd00-\udd26]|\ud834[\udd29-\udd66]|\ud834[\udd6a-\udd72]|\u{1d183}|\u{1d184}|\ud834[\udd8c-\udda9]|\ud834[\uddae-\udde8]|\ud834[\udf60-\udf71]|\ud835[\udc00-\udc54]|\ud835[\udc56-\udc9c]|\u{1d49e}|\u{1d49f}|\u{1d4a2}|\u{1d4a5}|\u{1d4a6}|\ud835[\udca9-\udcac]|\ud835[\udcae-\udcb9]|\u{1d4bb}|\ud835[\udcbd-\udcc3]|\ud835[\udcc5-\udd05]|\ud835[\udd07-\udd0a]|\ud835[\udd0d-\udd14]|\ud835[\udd16-\udd1c]|\ud835[\udd1e-\udd39]|\ud835[\udd3b-\udd3e]|\ud835[\udd40-\udd44]|\u{1d546}|\ud835[\udd4a-\udd50]|\ud835[\udd52-\udea5]|\ud835[\udea8-\udeda]|\ud835[\udedc-\udf14]|\ud835[\udf16-\udf4e]|\ud835[\udf50-\udf88]|\ud835[\udf8a-\udfc2]|\ud835[\udfc4-\udfcb]|\ud836[\udc00-\uddff]|\ud836[\ude37-\ude3a]|\ud836[\ude6d-\ude74]|\ud836[\ude76-\ude83]|\ud836[\ude85-\ude8b]|\ud83c[\udd10-\udd2e]|\ud83c[\udd30-\udd69]|\ud83c[\udd70-\udd9a]|\ud83c[\udde6-\ude02]|\ud83c[\ude10-\ude3a]|\ud83c[\ude40-\ude48]|\u{1f250}|\u{1f251}|[\ud840-\ud868][\udc00-\udfff]|\ud869[\udc00-\uded6]|\ud869[\udf00-\udfff]|[\ud86a-\ud86c][\udc00-\udfff]|\ud86d[\udc00-\udf34]|\ud86d[\udf40-\udfff]|\ud86e[\udc00-\udc1d]|\ud86e[\udc20-\udfff]|[\ud86f-\ud872][\udc00-\udfff]|\ud873[\udc00-\udea1]|\ud87e[\udc00-\ude1d]|[\udb80-\udbbe][\udc00-\udfff]|\udbbf[\udc00-\udffd]|[\udbc0-\udbfe][\udc00-\udfff]|\udbff[\udc00-\udffd])|([\u0590\u05be\u05c0\u05c3\u05c6\u05c8-\u05ff\u07c0-\u07ea\u07f4\u07f5\u07fa-\u0815\u081a\u0824\u0828\u082e-\u0858\u085c-\u089f\u200f\ufb1d\ufb1f-\ufb28\ufb2a-\ufb4f\u0608\u060b\u060d\u061b-\u064a\u066d-\u066f\u0671-\u06d5\u06e5\u06e6\u06ee\u06ef\u06fa-\u0710\u0712-\u072f\u074b-\u07a5\u07b1-\u07bf\u08a0-\u08e2\ufb50-\ufd3d\ufd40-\ufdcf\ufdf0-\ufdfc\ufdfe\ufdff\ufe70-\ufefe]|\ud802[\udc00-\udd1e]|\ud802[\udd20-\ude00]|\u{10a04}|\ud802[\ude07-\ude0b]|\ud802[\ude10-\ude37]|\ud802[\ude3b-\ude3e]|\ud802[\ude40-\udee4]|\ud802[\udee7-\udf38]|\ud802[\udf40-\udfff]|\ud803[\udc00-\ude5f]|\ud803[\ude7f-\udfff]|\ud83a[\udc00-\udccf]|\ud83a[\udcd7-\udfff]|\ud83b[\udc00-\uddff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\udf00-\udfff]|\ud83b[\ude00-\udeef]|\ud83b[\udef2-\udeff]))");class i{constructor(e){this.locale=e,this.language=new(t[e]||t.default)(e)}emit(e,t){let a,i,o;switch(typeof e){case"string":case"number":a=e;break;case"object":i=e.slice(1).map((e=>this.emit(e,t))),o=e[0].toLowerCase(),a="function"==typeof this[o]?this[o](i,t):"{{"+new r(this.locale).simpleParse(e[0],t)+i.map((e=>"|"+e))+"}}";break;case"undefined":a="";break;default:throw new Error("unexpected type in AST: "+typeof e)}return a}concat(e){let t="";return e.forEach((e=>{t+=e})),t}replace(e,t){let a=parseInt(e[0],10);return a<t.length?t[a]:"$"+(a+1)}plural(e){let t=parseFloat(this.language.convertNumber(e[0],10)),a=e.slice(1);return a.length?this.language.convertPlural(t,a):""}gender(e){let t=e[0],a=e.slice(1);return this.language.gender(t,a)}grammar(e){let t=e[0],a=e[1];return a&&t&&this.language.convertGrammar(a,t)}bidi(e){var t=function(e){var t=e.match(a);return t?void 0===t[2]?"ltr":"rtl":null}(e[0]);return"ltr"===t?"\u202a"+e[0]+"\u202c":"rtl"===t?"\u202b"+e[0]+"\u202c":e[0]}formatnum(e){let t=!!e[1]&&"R"===e[1],a=e[0];return"string"==typeof a||"number"==typeof a?this.language.convertNumber(a,t):a}}class r{constructor(e){this.locale=e,this.emitter=new i(this.locale)}parse(e,t){if(e.includes("{{")){const a=function(e){let t,a,i,r,o,s,n,l=0;function c(e){return()=>{for(let t=0;t<e.length;t++){const a=e[t]();if(null!==a)return a}return null}}function d(e){const t=l,a=[];for(let i=0;i<e.length;i++){const r=e[i]();if(null===r)return l=t,null;a.push(r)}return a}function p(e,t){return()=>{const a=l,i=[];let r=t();for(;null!==r;)i.push(r),r=t();return i.length<e?(l=a,null):i}}function u(t){const a=t.length;return()=>{let i=null;return e.slice(l,l+a)===t&&(i=t,l+=a),i}}function m(t){return()=>{const a=e.slice(l).match(t);return null===a?null:(l+=a[0].length,a[0])}}const g=u("|"),h=u(":"),b=u("\\"),f=m(/^./),v=u("$"),k=m(/^\d+/),y=m(/^[^{}$\\]/),w=m(/^[^{}$\\|]/);function x(){const e=d([b,f]);return null===e?null:e[1]}function T(){const e=d([v,k]);return null===e?null:["REPLACE",parseInt(e[1],10)-1]}var P,N;function R(){const e=d([g,p(0,s)]);if(null===e)return null;const t=e[1];return t.length>1?["CONCAT"].concat(t):t[0]}function C(){const e=d([r,h,T]);return null===e?null:[e[0],e[2]]}function M(){const e=d([r,h,s]);return null===e?null:[e[0],e[2]]}t=c([x,w]),a=c([x,y]),P=m(/^[ !"$&'()*,./0-9;=?@A-Z^_`a-z~\x80-\xFF+-]+/),N=function(e){return e.toString()},r=()=>{const e=P();return null===e?null:N(e)},i=c([function(){const e=d([c([C,M]),p(0,R)]);return null===e?null:e[0].concat(e[1])},function(){const e=d([r,p(0,R)]);return null===e?null:[e[0]].concat(e[1])}]);const E=u("{{"),A=u("}}");function $(){const e=d([E,i,A]);return null===e?null:e[1]}if(o=c([$,T,function(){const e=p(1,a)();return null===e?null:e.join("")}]),s=c([$,T,function(){const e=p(1,t)();return null===e?null:e.join("")}]),n=function(){const e=p(0,o)();return null===e?null:["CONCAT"].concat(e)}(),null===n||l!==e.length)throw new Error("Parse error at position "+l.toString()+" in input: "+e);return n}(e);return this.emitter.emit(a,t)}return this.simpleParse(e,t)}simpleParse(e,t){return e.replace(/\$(\d+)/g,((e,a)=>{let i=parseInt(a,10)-1;return void 0!==t[i]?t[i]:"$"+a}))}}class o{constructor(e){this.sourceMap=new Map}load(e,t){if("object"!=typeof e)throw new Error("Invalid message source. Must be an object");if(t){if(!/^[a-zA-Z0-9-]+$/.test(t))throw new Error(`Invalid locale ${t}`);for(let a in e)if(0!==a.indexOf("@")){if("object"==typeof e[a])return this.load(e);if("string"!=typeof e[a])throw new Error(`Invalid message for message ${a} in ${t} locale.`);break}this.sourceMap.has(t)?this.sourceMap.set(t,Object.assign(this.sourceMap.get(t),e)):this.sourceMap.set(t,e)}else for(t in e)this.load(e[t],t)}getMessage(e,t){let a=this.sourceMap.get(t);return a?a[e]:null}hasLocale(e){return this.sourceMap.has(e)}}return class{constructor(e,t){let{finalFallback:a="en",messages:i}=void 0===t?{}:t;this.locale=e,this.parser=new r(this.locale),this.messageStore=new o,i&&this.load(i,this.locale),this.fallbackLocales=[],this.finalFallback=a}load(e,t){return this.messageStore.load(e,t||this.locale)}i18n(e){for(var t=arguments.length,a=new Array(t>1?t-1:0),i=1;i<t;i++)a[i-1]=arguments[i];return this.parser.parse(this.getMessage(e),a)}setLocale(e){this.locale=e,this.parser=new r(this.locale)}getFallbackLocales(){return[...this.fallbackLocales,this.finalFallback]}setFallbackLocales(e){this.fallbackLocales=e}setPluralRules(t,a){e.pluralRules[t]=a}setDigitTransforms(t,a){e.digitTransforms[t]=a}getMessage(e){let t=this.locale,a=0;const i=this.getFallbackLocales();for(;t;){let r=t.split("-"),o=r.length;do{let t=r.slice(0,o).join("-"),a=this.messageStore.getMessage(e,t);if("string"==typeof a)return a;o--}while(o);t=i[a],a++}return e}registerParserPlugin(e,t){i.prototype[e]=t}}}()}},t={};function a(i){var r=t[i];if(void 0!==r)return r.exports;var o=t[i]={exports:{}};return e[i].call(o.exports,o,o.exports,a),o.exports}a.n=e=>{var t=e&&e.__esModule?()=>e.default:()=>e;return a.d(t,{a:t}),t},a.d=(e,t)=>{for(var i in t)a.o(t,i)&&!a.o(e,i)&&Object.defineProperty(e,i,{enumerable:!0,get:t[i]})},a.o=(e,t)=>Object.prototype.hasOwnProperty.call(e,t);var i={};(()=>{"use strict";var e;!function(e){e.scriptName="Twinkle",e.userAgent="Twinkle ("+mw.config.get("wgWikiID")+")",e.changeTags="",e.summaryAd=` (${e.scriptName})`,e.preModuleInitHooks=[],e.preModuleInitHooksWithConfig=[],e.registeredModules=[],e.activeSpecialPages=["Block","Contributions","Recentchanges","Recentchangeslinked"].concat(Morebits.userIsSysop?["DeletedContributions","Prefixindex"]:[]),e.messageOverrides={},e.extraMwMessages=[]}(e||(e={}));let t=mw.config.get("wgNamespaceIds");const r=t[""],o=(t.talk,t.special,t.file,t.template),s=(t.category,t.project),n=(t.user,t.user_talk);var l;!function(e){e.botUsernameRegex=/bot\b/i,e.flaggedRevsNamespaces=[r,s],e.permalinkSpecialPageName="Special:PermanentLink",e.redirectTagAliases=["#REDIRECT"],e.signatureTimestampFormat=null}(l||(l={}));var c=a(193),d=a.n(c);class p extends Error{}function u(e){return e?Array.isArray(e)?e:[e]:[]}function m(e){var t=mw.Title.newFromUserInput(e);return t?t.getNameText():e}function g(e,t,a){return`<a target="_blank" href="${mw.util.getUrl(t,a)}">${e}</a>`}function h(e,t){return e.ns-t.ns||(e.title>t.title?1:-1)}function b(e){var t=Morebits.htmlNode("a"," >");t.setAttribute("class","tw-arrowpage-link"),t.setAttribute("href",mw.util.getUrl(e.value)),t.setAttribute("target","_blank"),e.nextElementSibling.append(t)}function f(e){var t=$(e),a=Morebits.htmlNode("a",t.val());a.setAttribute("class","tw-batchpage-link"),a.setAttribute("href",mw.util.getUrl(t.val())),a.setAttribute("target","_blank"),t.next().prepend([a," "])}function v(e,t){let a=y(t).filter((([e,t])=>!!t)).map((([e,t])=>`|${e}=${t}`)).join("");return"{{"+e+a+"}}"}function k(e){return Object.values?Object.values(e):Object.keys(e).map((t=>e[t]))}function y(e){return Object.entries?Object.entries(e):Object.keys(e).map((t=>[t,e[t]]))}function w(e,t){return String.prototype.startsWith?e.startsWith(t):0===e.indexOf(t)}class x extends Morebits.wiki.api{constructor(t,a,i){super(t,a=$.extend({action:"query",format:"json",formatversion:"2",uselang:C,errorlang:C,errorsuselocal:!0,tags:e.changeTags},a),null,i,null)}post(t){return t||(t={}),t.headers||(t.headers={}),t.headers["Api-User-Agent"]=e.userAgent,super.post(t)}}let T;const P=["colon-separator","semicolon-separator","word-separator","comma-separator","and","parentheses","percent","blanknamespace","protectlogpage","stable-logpage","duration-hours","duration-days","duration-weeks","duration-years","protect-expiry-indefinite","group-autoconfirmed","group-sysop","protectexpiry","restriction-edit","restriction-move","restriction-create","restriction-level-autoconfirmed","restriction-level-sysop","block-expiry","blocklogpage","period-am","period-pm","january","jan","february","feb","march","mar","april","apr","may_long","may","june","jun","july","jul","august","aug","september","sep","october","oct","november","nov","december","dec","sunday","sun","monday","mon","tuesday","tue","wednesday","wed","thursday","thu","friday","fri","saturday","sat","sunday","sun"],N=JSON.parse('{"@metadata":{"authors":["SD0001"]},"tooltip-mark":"?","relative-today":"[Today at] h:mm A","relative-prevday":"[Yesterday at] h:mm A","relative-nextday":"[Tomorrow at] h:mm A","relative-thisweek":"dddd [at] h:mm A","relative-pastweek":"[Last] dddd [at] h:mm A","relative-other":"YYYY-MM-DD","done":"Done","api-error":"$1 \\"$2\\" occurred while contacting the API.","invalid-token-retrying":"Invalid token. Getting a new token and retrying...","getting-token":"Retrieving token...","opening-page":"Opening page \\"$1\\"","retrieving-page":"Retrieving page...","protected-edit-warning":"You are about to make an edit to the fully protected page \\"$1\\" (protection expiring {{date:$1|relative|utc}} (UTC)).\\n\\nClick OK to proceed with the edit, or Cancel to skip this edit.","protected-indef-edit-warning":"You are about to make an edit to the fully protected page \\"$1\\" (protected indefinitely).\\n\\nClick OK to proceed with the edit, or Cancel to skip this edit.","protected-aborted":"Edit to fully protected page was aborted.","saving-page":"Saving page...","getting-creator":"Retrieving page creation information","token-fetch-fail":"Failed to retrieve edit token.","invalid-title":"The page title is invalid: $1","cross-redirect-abort":"$1 is a cross-namespace redirect to $2, aborted","redirected":"Redirected from $1 to $2","redirect-resolution-fail":"Could not resolve redirects for: $1","api-error-unknown":"Unknown error received from API while saving page","editconflict-purging":"Edit conflict detected, purging server cache","editconflict-retrying":"Edit conflict detected, reapplying edit","save-failed-retrying":"Save failed, retrying in $1 seconds ...","moving-page":"moving page...","batch-starting":"Performing batch operation","batch-no-pages":"no pages specified","batch-done-page":"completed ([[$1]])","batch-progress":"Done ($1/$2 actions completed successfully)","submit":"Submit Query","bullet-separator":" \u2022&#32;","revert-mismatch":"The retrieved revision does not match the requested revision.","revert-curid-fail":"Failed to retrieve current revision ID.","revert-user-fail":"Failed to retrieve user who made the revision.","revert-summary":"Restored revision $1 by $2","hidden-user":"an unknown user","querying-user":"Querying user \\"$1\\"","fetching-userinfo":"Retrieving user information...","failed-timestamp":"Failed to retrieve current timestamp.","failed-token":"Failed to retrieve token.","failed-userinfo":"Failed to retrieve user info for $1.","already-blocked-indef":"$1 is already blocked (indefinitely; by $2), would you like to override the block?","already-blocked":"$1 is already blocked (until {{date:$2|relative}}; by $3), would you like to override the block?","reblock-aborted":"Reblock aborted","invalid-block-expiry":"You must provide a valid block expiration.","ip-indef-confirm":"$1 is an IP address, do you really want to block it indefinitely? \\n\\nClick OK to proceed with the block, or Cancel to abort.","ip-indef-aborted":"Indefinite block of IP address was aborted.","admin-block-confirm":"$1 is an administrator, are you sure you want to block them? \\n\\nClick OK to proceed with the block, or Cancel to abort.","admin-block-aborted":"Block of administrator was aborted.","partial-usertalk":"Partial blocks cannot prevent talk page access unless also restricting {{ns:3}} namespace.","blocking":"blocking user...","not-blocked":"User is not blocked.","indirect-block":"User is not directly blocked, but rather $1 is.","unblocking":"unblocking user...","notify-fail-iprange":"Cannot notify IP ranges","notify-self-skip":"You ($1) created this page; skipping user notification","notify-fail-noexist":"Cannot notify the user because the user does not exist.","notify-fail-template":"User talk page transcludes {{$1}}, aborting notification","notify-fail-optout":"User has opted out of this notification, aborting","notify-fail-bot":"User is a bot, aborting notification","notify-fail-blocked":"User is indefinitely blocked, aborting notification","notifying-user":"Notifying $1","watching-user":"Watching user page...","info":"Info","note":"Note","error":"Error","link-rollback":"rollback","link-vandalism":"vandalism","link-goodfaith-rollback":"rollback (AGF)","restore-revision":"restore this version","fetching-data":"Grabbing data of earlier revisions","saving-reverted":"Saving reverted contents","prompt-reason-restore":"Please specify a reason for the revert: ","reversion-complete":"Reversion completed","cant-edit-protected":"Unable to edit the page, it\'s probably protected.","no-revisions":"We have less than one additional revision, thus impossible to revert.","bad-revid":"The most recent revision ID received from the server, <strong>$1</strong>, is less than the ID of the displayed revision. This could indicate that the current revision has been deleted, the server is lagging, or that bad data has been received. Stopping revert.","revid-mismatch":"Latest revision <strong>$1</strong> doesn\'t equal our revision <strong>$2</strong>","latest-rev-same-user":"Latest revision was also made by <strong>$1</strong>. As we assume vandalism, we will proceed to revert.","latest-rev-same-64":"Latest revision was made by <strong>$1</strong>, which is on the same /64 subnet. As we assume vandalism, we will proceed to revert.","latest-rev-other-user-goodfaith":"Latest revision was made by <strong>$1</strong>. As we assume good faith, we will stop the revert, as the problem might have been fixed.","latest-rev-other-user":"Latest revision was made by <strong>$1</strong>, but we will stop the revert.","latest-rev-bot":"Latest revision was made by <strong>$1</strong>, a trusted bot, and the revision before was made by our vandal, so we will proceed with the revert.","latest-rev-reverted":"Latest revision was made by <strong>$1</strong>, so it might have already been reverted, we will stop the revert.","bot-revert":"Vandalism revert was chosen on <strong>$1</strong>. As this is a trusted bot, we assume you wanted to revert vandalism made by the previous user instead.","bot-revert-goodfaith":"Good faith revert was chosen on <strong>$1</strong>. This is a trusted bot and thus AGF rollback will not proceed.","bot-revert-prompt":"Normal revert was chosen, but the most recent edit was made by a trusted bot ($1). Do you want to revert the revision before instead?","bot-revert-previous":"Normal revert was chosen on <strong>$1</strong>. This is a trusted bot, and per confirmation, we\'ll revert the previous revision instead.","bot-revert-selected":"Normal revert was chosen on <strong>$1</strong>. This is a trusted bot, but per confirmation, revert on selected revision will proceed.","ipv6-same-user":"Treating consecutive IPv6 addresses in the same /64 as the same user","no-previous-revision":"No previous revision found. Perhaps <strong>$1</strong> is the only contributor, or they have made more than {{formatnum:$2}} edits in a row.","no-edits-revert":"As it is not possible to revert zero revisions, we will stop this revert. It could be that the edit has already been reverted, but the revision ID was still the same.","revert-multiple-prompt":"$1 has made {{formatnum:$2}} edits in a row. Are you sure you want to revert them all?","stopping":"Stopping revert.","revision-age":" revision <strong>$1</strong> that was made <strong>{{formatnum:$2}}</strong> revisions ago by $3","summary-prompt":"An optional comment for the edit summary: ","user-aborted":"Aborted by user.","restore-summary":"Restored revision $1 by %USER%","goodfaith-summary":"Reverted good faith edits by %USER%","vandalism-summary":"Reverted {{formatnum:$1}} {{plural:$1|edit|edits}} by %USER% to last revision by $2","normal-summary":"Reverted {{formatnum:$1}} {{plural:$1|edit|edits}} by %USER%","revert-confirm":"Reverting page: are you sure?","revert-complete":"Reversion completed","opening-talk":"Opening user talk page edit form for user <strong>$1</strong>","pcreview-comment":"Automatically reviewing reversion","pcreview-accepting":"Automatically accepting your changes","diff-last":"Last","diff-last-tooltip":"Show most recent diff","diff-since":"Since","diff-since-tooltip":"Show difference between last diff and the revision made by previous user","diff-sincemine":"Since mine","diff-sincemine-tooltip":"Show difference between last diff and my last revision","diff-current":"Current","diff-current-tooltip":"Show difference to current revision","diff-error":"no suitable earlier revision found, or $1 is the only contributor. Aborting.","reason":"Reason:","reason-tooltip":"You can use wikimarkup in your reason. Twinkle will automatically sign your post.","loading":"Loading...","select-all":"Select All","deselect-all":"Deselect All","fetching-list":"Grabbing list of pages","option-delete":"Delete pages","option-talks":"Delete associated talk pages (except user talk pages)","option-redirects":"Delete redirects to deleted pages","option-subpages":"Delete subpages of deleted pages","option-subpage-talks":"Delete talk pages of deleted subpages","option-subpage-redirects":"Delete redirects to deleted subpages","option-subpage-unlink":"Unlink backlinks to each deleted subpage (in Main and Portal namespaces only)","option-unlink":"Unlink backlinks to each page (in Main and Portal namespaces only)","option-unlink-file":"Remove usages of each file (in all namespaces)","pages-label":"Pages to delete","complete":"Batch deletion is now complete","confirm-protected":"You are about to delete {{formatnum:$1}} fully protected page(s). Are you sure?","dbatch-give-reason":"You need to give a reason, you cabal crony!","dbatch-no-pages":"nothing to delete, aborting","deleting":"Deleting pages","starting":"Initiating requested tasks","deleting-page":"Deleting page $1","deleting-subpages":"Deleting subpages","deleting-subpage":"Deleting subpage $1","fetching-backlinks":"Grabbing backlinks","fetching-filelinks":"Grabbing file links","fetching-redirects":"Grabbing redirects","check-talk":"Checking whether talk page exists","deleting-redirects":"Deleting redirects to $1","delete-redirect-summary":"Redirect to deleted page \\"$1\\"","deleting-talk":"Deleting talk page of page $1","delete-talk-summary":"Talk page of deleted page \\"$1\\"","unlink-page":"Unlinking backlinks to $1","unlink-on":"Unlinking on $1","unlink-summary":"Removing link(s) to deleted page $1","unlink-img-on":"Removing file usages on $1","img-comment":"Commented out because image was deleted","unlink-img-summary":"Removing instance of file $1 that has been deleted because \\"$2\\"","undbatch-restore-talks":"Restore talk pages of undeleted pages if they existed","undbatch-pages-label":"Pages to undelete","undbatch-complete":"Batch undeletion is now complete","undbatch-confirm-protected":"You are about to undelete {{formatnum:$1}} fully create protected page(s). Are you sure?","undbatch-no-pages":"nothing to undelete, aborting","undeleting":"Undeleting pages","undeleting-page":"Undeleting page $1","check-talk-deleted":"Checking talk page for deleted revisions","undeleting-talk-status":"Undeleting talk page of $1","undeleting-talk-summary":"Undeleting talk page of \\"$1\\"","create-protected-indef":"(fully create protected indefinitely)","create-protected":"(fully create protected, expires $1 (UTC))","unlink-title":"Unlinking backlinks","unlink-title-file":"Unlinking backlinks and file usages","unlink-intro":"This tool allows you to unlink all incoming links (\\"backlinks\\") that point to this page. For instance, <code>[[$1|link text]]</code> would become <code>link text</code> and <code>[[$1]]</code> would become <code>$1</code>. Use it with caution.","unlink-intro-file":"This tool allows you to unlink all incoming links (\\"backlinks\\") that point to this page and/or hide all inclusions of this file by wrapping them in &lt;!-- --&gt; comment markup. For instance, <code>[[:$1|link text]]</code> would become <code>link text</code> and <code>[[$1]]</code> would become <code>&lt;!-- [[$1]] --&gt;</code>. Use it with caution.","unlink-give-reason":"You must specify a reason for unlinking.","unlink-select-one":"You must select at least one item to unlink.","unlink-status-links-files":"Unlinking backlinks and instances of file usage","unlink-status-links":"Unlinking backlinks","unlink-status-files":"Unlinking instances of file usage","unlink-in":"Unlinking in page \\"$1\\"","no-file-usage":"No instances of file usage found.","file-usage":"File usage","first-n-files":"First {{formatnum:$1}} file usages shown.","backlinks":"Backlinks","no-backlinks":"No backlinks found.","first-n-links":"First {{formatnum:$1}} backlinks shown.","change-twpref":"You can change this with your Twinkle preferences, linked at the bottom of this Twinkle window","selected-namespaces":"Selected namespaces: {{list:$1}}","commented-out":"Commented out","no-links-files-found":"Didn\'t find any backlinks or file usages on the page.","no-links-found":"Didn\'t find any backlinks on the page.","no-files-found":"Didn\'t find any file usages on the page.","summary-links-files":"Commenting out use(s) of file / Removing link(s) to \\"$1\\"","summary-links":"Removing link(s) to \\"$1\\"","summary-files":"Commenting out use(s) of file to \\"$1\\"","protect-action-type":"Type of action","protect-protect-label":"Protect page","protect-protect-tooltip":"Apply actual protection to the page.","protect-tag-label":"Tag page with protection template","protect-tag-tooltip":"If the protecting admin forgot to apply a protection template, or you have just protected the page without tagging, you can use this to apply the appropriate protection tag.","protect-request-label":"Request page protection","protect-request-tooltip":"If you want to request protection via WP:RPP.","protect-request-sysop-tooltip":"If you want to request protection via WP:RPP instead of doing the protection by yourself.","preset":"Preset","choose-preset":"Choose a preset:","prev-protections":"Previous protections","past-protected":"This page has been protected in the past","sysops-contacted":"Have you attempted to contact the protecting admins ({{list:$1}}) first?","unprotected-time":"unprotected {{date:$1|relative|utc}}","expired-time":"expired {{date:$1|relative|utc}}","expires-time":"expires {{date:$1|relative|utc}}","reset-time":"reset {{date:$1|relative|utc}}","duration-months":"$1 {{plural:$1|month|months}}","protect-options":"Protection options","protect-edit-modify":"Modify edit protection","protect-edit-modify-tooltip":"If this is turned off, the edit protection level, and expiry time, will be left as is.","protect-edit-label":"Edit protection:","protect-move-modify":"Modify move protection","protect-move-modify-tooltip":"If this is turned off, the move protection level, and expiry time, will be left as is.","protect-move-label":"Move protection:","protect-stable-modify":"Modify pending changes protection","protect-stable-modify-tooltip":"If this is turned off, the pending changes level, and expiry time, will be left as is.","protect-stable-label":"Pending changes:","protect-create-label":"Create protection:","protect-reason":"Reason (for protection log):","protect-current-label":"Current protection level","protect-current-none":"<b>no protection</b>","protect-current":"<b>$1: $2</b>","protect-current-cascading":"<b>$1: $2 (cascading)</b>","protect-current-stable":"<b>Pending changes: $1</b>","protect-cascade-from":"<b>Cascading protection</b> from [[$1]]","by-sysop":"by [[{{ns:3}}:$1|$1]]","duration-label":"Duration:","protect-notes-label":"Notes:","note-requested-label":"$1 request","note-requested-tooltip":"Add a note to the protection log that this was requested at $1","note-requested":"requested at $1","request-revid-label":"$1 revision ID","request-revid-tooltip":"Optional revision ID of the $1 page where protection was requested.","protect-select-tag":"Choose protection template:","protect-tag-small-label":"Iconify","protect-tag-small-tooltip":"Will use the |small=yes feature of the template, and only render it as a keylock","protect-tag-noinclude-label":"Wrap protection template with &lt;noinclude&gt;","protect-tag-noinclude-tooltip":"Will wrap the protection template in &lt;noinclude&gt; tags, so that it won\'t transclude","protect-request-preset-label":"Type of protection","protect-request-type-label":"Type and reason:","temporary":"Temporary","custom-expiry-prompt":"Enter a custom expiry time. \\nYou can use relative times, like \\"1 minute\\" or \\"19 days\\", or absolute timestamps, \\"yyyymmddhhmm\\" (e.g. \\"200602011405\\" is Feb 1, 2006, at 14:05 UTC).","all-users":"All","custom-expiry-label":"Custom...","protect-request-exists":"There is already a protection request for this page at [[$1]], aborting.","protect-tag-adding":"Applying protection template","protect-tag-none-status":"nothing to do","protect-tag-exists-prompt":"{{$1}} was found on the page. \\nClick OK to remove it, or click Cancel to leave it there.","protect-tag-removing":"Removing protection template","protect-tag-abort":"Redirect category shell present","nothing-to-do":"nothing to do","block-window-title":"Block or issue block template to $1","block-self-warn":"You are about to block yourself! Are you sure you want to proceed?","block-action":"Block user","block-action-tooltip":"Block the relevant user with the given options. If partial block is unchecked, this will be a sitewide block.","block-partial":"Partial block","block-partial-tooltip":"Enable partial blocks and partial block templates.","block-tag":"Add block template to user talk page","block-tag-tooltip":"Add block template to user talk page","block-64-field-label":"Convert to /64 rangeblock","block-64-help":"It\'s usually fine, if not better, to block the /64 range ([[Special:Contributions/$1|$1]]).","block-64-label":"Block the /64 instead","block-64-template":"Any template issued will go to the original IP: $1","block-tag-options":"Template options","block-block-options":"Block options","block-expiry-indefinite":"indefinite","unblock-label":"Unblock this user","block-custom-expiry":"Custom expiry","block-custom-expiry-tooltip":"You can use relative times, like \\"1 minute\\" or \\"19 days\\", or absolute timestamps, \\"yyyymmddhhmm\\" (e.g. \\"200602011405\\" is Feb 1, 2006, at 14:05 UTC).","fetching-userinfo-error":"Error fetching user info","block-prior-label":"Prior block settings","block-pages-label":"Specific pages to block from editing","block-pages-tooltip":"10 page max.","block-namespaces-label":"Namespace blocks","block-namespaces-tooltip":"Block from editing these namespaces.","block-nocreate-label":"Block account creation","block-noemail-label":"Block user from sending email","block-disabletalk-label":"Prevent this user from editing their own talk page while blocked","block-partial-disabletalk-tooltip":"If issuing a partial block, this MUST remain unchecked unless you are also preventing them from editing User talk space","block-auto-label":"Autoblock any IP addresses used (hardblock)","block-hard-label":"Block logged-in users from using this IP address (hardblock)","block-watch-label":"Watch user and user talk pages","block-reason-label":"Reason (for block log):","block-reason-tooltip":"Consider adding helpful details to the default message.","block-see-label":"See also:","block-see-tooltip":"Insert a \\"see also\\" message to indicate whether the filter log or deleted contributions played a role in the decision to block.","block-see-filter":"Filter log","block-see-deleted":"Deleted contribs","block-tag-template":"Choose talk page template:","block-linked-label":"Linked page","block-linked-tooltip":"A page can be linked within the notice, perhaps if it was the primary target of disruption. Leave empty for no page to be linked.","block-partial-area-label":"Area blocked from","block-partial-area-tooltip":"Optional explanation of the pages or namespaces the user was blocked from editing.","block-tag-expiry":"Period of blocking:","block-tag-expiry-tooltip":"The period the blocking is due for, for example 24 hours, 2 weeks, indefinite etc...","block-tag-reason-label":"You have been blocked for ...","block-tag-reason-tooltip":"An optional reason, to replace the default generic reason. Only available for the generic block templates.","block-tag-noexpiry-label":"Do not include expiry in template","block-tag-noexpiry-tooltip":"Instead of including the duration, make the block template read \\"You have been blocked temporarily...\\"","block-tag-notalk-label":"Talk page access disabled","block-tag-notalk-tooltip":"Make the block template state that the user\'s talk page access has been removed","block-tag-noemail-label":"User blocked from sending email","block-tag-noemail-tooltip":"If the area is not provided, make the block template state that the user\'s email access has been removed","block-tag-nocreate-label":"User blocked from creating accounts","block-tag-nocreate-tooltip":"If the area is not provided, make the block template state that the user\'s ability to create accounts has been removed","select2-badsearch":"Incomplete or invalid search term","block-namespaces-placeholder":"Select namespaces to block user from","block-pages-placeholder":"Select pages to block user from","block-current-partial":"$1 is partially blocked","block-current":"$1 is blocked sitewide","block-current-range":"$1 is blocked sitewide as a rangeblock","block-current-in-range":"$1 is blocked sitewide within a /$2 rangeblock ($3)","block-current-partial-range":"$1 is partially blocked as a rangeblock","block-current-partial-in-range":"$1 is partially blocked within a /$2 rangeblock ($3)","block-expiry-date":"expires {{date:$1|relative|utc}}","block-current-change":"This form will change the existing block.","block-current-add":"This form will add an additional block.","unblocked-ago":"unblocked {{date:$1|relative|utc}}","block-expired":"$1, expired {{date:$2|relative|utc}}","block-log-current":"Previous blocks","block-log-past":"This user has been blocked in the past","block-partial-blank":"No pages or namespaces were selected, nor were email or account creation restrictions applied; please select at least one option to apply a partial block!","block-warn-noexpiry":"Please provide an expiry!","block-warn-indef-ip":"Can\'t indefinitely block an IP address!","block-warn-noreason":"Please provide a reason for the block!","block-doing":"Executing block","block-warn-partial-usertalk":"Partial blocks cannot prevent talk page access unless also restricting them from editing User talk space!","block-conflict":"The block status of $1 has changed. Last block log entry:","block-conflict-block":"Blocked by $1 with comment \\"$2\\". Expiring {{date:$3|relative|utc}}. Do you want to override with your settings?","block-conflict-unblock":"Unblocked by $1 with comment \\"$2\\". ({{date:$3|relative|utc}}.) Do you want to override with your settings?","block-noop":"Please give Twinkle something to do!","block-complete":"Actions complete, loading user talk page in a few seconds","block-tagging-status":"User talk page modification","block-blank-talk":"Blanking talk page per preferences and creating a new talk page section for this month","block-new-section":"Will create a new talk page section for this month, as none was found","search-tags":"Filter tag list:","summary-added":"Added {{list:$1}} {{plural:$2|tag|tags}}","summary-removed":"Removed {{list:$1}} {{plural:$2|tag|tags}}","summary-added-removed":"Added {{list:$1}}; and removed {{list:$2}} {{plural:$3|tag|tags}}","status-added":"Added $1 {{plural:$1|tag|tags}}","status-removed":"Removed $1 {{plural:$1|tag|tags}}","status-added-removed":"Added $1 {{plural:$1|tag|tags}}; Removed $2 {{plural:$2|tag|tags}}","untag-from-read":"For removal of existing tags, please open Tag menu from the current version of article","tags-present-header":"Tags already present","mark-patrolled":"Mark the page as patrolled/reviewed","tag-complete":"Tagging complete, reloading $1 in a few seconds","select-one":"You must select at least one tag!","getting-redirects":"Getting template redirects","cant-reposition":"Failed to find {{$1}} on the page... skip repositioning","cant-remove":"Failed to find {{$1}} on the page... cannot remove","untagging":"Untagging","removing":"Already present tags: removing de-selected tags","resolved-redirect":"Resolved template redirect {{$1}} to {{$2}}","tagging-status":"Tagging $1","tag-fetching-redirects":"Getting redirects for {{list:$1}}","xfd-venue-label":"Deletion discussion venue:","xfd-venue-tooltip":"When activated, a default choice is made, based on what namespace you are in. This default should be the most appropriate.","notify-creator-label":"Notify page creator if possible","notify-creator-tooltip":"A notification template will be placed on the creator\'s talk page if this is true.","deletion-reason-here":"Your deletion rationale is provided below, which you can copy and paste into a new XFD dialog if you wish to try again:","looking-old-nominations":"Looking for prior nominations of this page","bad-venue":"Unrecognised venue: $1","nomination-complete-redirect":"Nomination complete, now redirecting to the discussion page","protected-no-editreq":"Page protected and nowhere to add an edit request, aborting","protected-editreq":"Page protected, requesting edit","posting-editreq":"Automatically posting edit request on talk page","xfd-editreq-title":"Edit request to complete $1 nomination","xfd-editreq-failed":"Unable to add edit request, the talk page may be protected","fetching-creator":"Finding page creator","notifying-creator":"Notifying initial contributor ($1)","pref-logxfdnominations-label":"Keep a log in userspace of all pages you nominate for a deletion discussion (XfD)","pref-logxfdnominations-tooltip":"The userspace log offers a good way to keep track of all pages you nominate for XfD using Twinkle.","pref-xfdlogpagename-label":"Keep the deletion discussion userspace log at this user subpage","pref-xfdlogpagename-tooltip":"Enter a subpage name in this box. You will find your XfD log at User:<i>username</i>/<i>subpage name</i>. Only works if you turn on the XfD userspace log.","pref-xfdwatchpage-label":"Add the nominated page to watchlist","pref-xfdwatchdiscussion-label":"Add the deletion discussion page to watchlist","pref-xfdwatchlist-label":"Add the daily log or list page to the watchlist","pref-xfdwatchlist-tooltip":"This only applies for venues where the discussion takes place on a newly-created page which is transcluded on to a log or list page.","pref-xfdwatchuser-label":"Add user talk page of initial contributor to watchlist (when notifying)"}');let R,C=(M="uselang",mw.util.getParamValue(M)||mw.config.get("wgContentLanguage"));var M;let E;const A={date(e){let t="function"==typeof e[0].getTime?new Morebits.date(e[0].getTime()):new Morebits.date(e[0]),a=e[1],i="utc"===e[2]?"utc":void 0;return"relative"===a?t.calendar(i):t.format(a,i)},int:e=>I(e[0],...e.slice(1)),ns(e){var t=String(e[0]).trim();return/^\d+$/.test(t)||(t=String(mw.config.get("wgNamespaceIds")[t.replace(/ /g,"_").toLowerCase()])),(t=mw.config.get("wgFormattedNamespaces")[t])||""},ucfirst:e=>Morebits.string.toUpperCaseFirstChar(e[0]),lcfirst:e=>Morebits.string.toLowerCaseFirstChar(e[0]),list(e){let t=e[0],a="";for(let e=0;e<t.length;e++)a+=t[e],t.length-2===e?a+=I("and")+I("word-separator"):t.length-1!==e&&(a+=I("comma-separator"));return a},sysop:e=>Morebits.userIsSysop?e[1]:e[2]};function S(e){R.load(e,C)}function I(e,...t){if(!R)throw new Error("Can't emit messages before initMessaging() has run!");return E?"("+e+")":R.i18n(e,...t)}let _,L=!0;function W(e,t){let a=[];for(let i=0;i<e.length;i+=50)a.push(T.getMessages(e.slice(i,i+50),{amlang:t,maxage:31536e3,smaxage:31536e3,uselang:"content"}).then((e=>{S(e)})));return Promise.all(a)}function O(e){if("en"===e&&L)return Promise.resolve();const t=`tw-i18n-${e}`,a=mw.storage.getObject(t);return a&&new Morebits.date(a["@timestamp"]).add(2,"days").isAfter(new Date)?(F(a),Promise.resolve()):$.get("https://gerrit.wikimedia.org/r/plugins/gitiles/mediawiki/gadgets/TwinkleCore/+/i18n/build-i18n/"+e+".json?format=text").then((e=>{let a=JSON.parse(decodeURIComponent(window.atob(e).split("").map((e=>"%"+("00"+e.charCodeAt(0).toString(16)).slice(-2))).join("")));a["@timestamp"]=(new Date).toISOString(),mw.storage.setObject(t,a),F(a)}),(e=>{mw.log.warn("[twinkle]: no messages loaded from gerrit.",e)}))}function F(e){R.setFallbackLocales(e["@fallbacks"]),delete e["@fallbacks"],delete e["@timestamp"];for(let[t,a]of y(e))a["@pluralrules"]&&R.setPluralRules(t,a["@pluralrules"]),a["@digittransforms"]&&R.setDigitTransforms(t,a["@digittransforms"]);R.load(e)}const U={optionsVersion:2,userTalkPageMode:"tab",dialogLargeFont:!1,disabledModules:[],disabledSysopModules:[],portletArea:null,portletId:null,portletName:null,portletType:null,portletNext:null,autolevelStaleDays:3,revertMaxRevisions:50,batchMax:5e3,batchChunks:50,summaryAd:" ([[WP:TW|TW]])",deletionSummaryAd:" ([[WP:TW|TW]])",protectionSummaryAd:" ([[WP:TW|TW]])",logXfdNominations:!1,xfdLogPageName:"XfD log",noLogOnXfdNomination:[],xfdWatchDiscussion:"default",xfdWatchList:"no",xfdWatchPage:"default",xfdWatchUser:"default",xfdWatchRelated:"default",markXfdPagesAsPatrolled:!0,autoMenuAfterRollback:!1,openTalkPage:["agf","norm","vand"],openTalkPageOnAutoRevert:!1,rollbackInPlace:!1,markRevertedPagesAsMinor:["vand"],watchRevertedPages:["agf","norm","vand","torev"],watchRevertedExpiry:"1 month",offerReasonOnNormalRevert:!0,confirmOnFluff:!1,confirmOnMobileFluff:!0,showRollbackLinks:["diff","others"],speedySelectionStyle:"buttonClick",watchSpeedyPages:["g3","g5","g10","g11","g12"],watchSpeedyExpiry:"1 month",markSpeedyPagesAsPatrolled:!1,defaultWarningGroup:"1",combinedSingletMenus:!1,showSharedIPNotice:!0,watchWarnings:"1 month",oldSelect:!1,customWarningList:[],spiWatchReport:"yes",topWelcomes:!1,watchWelcomes:"3 months",insertUsername:!0,quickWelcomeMode:"norm",quickWelcomeTemplate:"welcome",customWelcomeList:[],customWelcomeSignature:!0,markSharedIPAsMinor:!0,markTalkbackAsMinor:!0,insertTalkbackSignature:!0,talkbackHeading:"New message from "+mw.config.get("wgUserName"),mailHeading:"You've got mail!"};function q(e){e.forEach((e=>{U[e.name]=e.value}))}function D(e){return"object"==typeof _&&void 0!==_[e]?_[e]:"object"==typeof window.TwinkleConfig&&void 0!==window.TwinkleConfig[e]?window.TwinkleConfig[e]:"object"==typeof window.FriendlyConfig&&void 0!==window.FriendlyConfig[e]?window.FriendlyConfig[e]:U[e]}class B{static addGroup(e,t){B.sections[e]=t}static addPreference(e,t){B.sections[e].preferences.push(t)}static init(){if(mw.config.get("wgNamespaceNumber")===mw.config.get("wgNamespaceIds").project&&"Twinkle/Preferences"===mw.config.get("wgTitle")&&"view"===mw.config.get("wgAction")){if(!document.getElementById("twinkle-config"))return;document.getElementById("twinkle-config-titlebar").style.backgroundImage="url(%2FqqA%2BAAAAGXRFWHRTb2Z0d2FyZQBBZG9iZSBJbWFnZVJlYWR5ccllPAAAAEhQTFRFr73ZobTPusjdsMHZp7nVwtDhzNbnwM3fu8jdq7vUt8nbxtDkw9DhpbfSvMrfssPZqLvVztbno7bRrr7W1d%2Fs1N7qydXk0NjpkW7Q%2BgAAADVJREFUeNoMwgESQCAAAMGLkEIi%2FP%2BnbnbpdB59app5Vdg0sXAoMZCpGoFbK6ciuy6FX4ABAEyoAef0BXOXAAAAAElFTkSuQmCC)";var e=document.getElementById("twinkle-config-content");if(e.textContent="",window.TwinkleConfig||window.FriendlyConfig){var t=document.createElement("p");t.innerHTML='<table class="plainlinks ombox ombox-content"><tr><td class="mbox-image"><img alt="" src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Imbox_content.png" /></td><td class="mbox-text"><p><big><b>Before modifying your settings here,</b> you must remove your old Twinkle and Friendly settings from your personal skin JavaScript.</big></p><p>To do this, you can <a href="'+mw.util.getUrl("User:"+mw.config.get("wgUserName")+"/"+mw.config.get("skin")+".js",{action:"edit"})+'" target="_blank"><b>edit your personal skin javascript file</b></a> or <a href="'+mw.util.getUrl("User:"+mw.config.get("wgUserName")+"/common.js",{action:"edit"})+'" target="_blank"><b>your common.js file</b></a>, removing all lines of code that refer to <code>TwinkleConfig</code> and <code>FriendlyConfig</code>.</p></td></tr></table>',e.appendChild(t)}var a=document.createElement("div");a.className="toc",a.style.marginLeft="0.4em";var i=document.createElement("div");i.id="toctitle";var r=document.createElement("h2");r.textContent="Contents ",i.appendChild(r);var o=document.createElement("span");o.className="toctoggle",o.appendChild(document.createTextNode("["));var s=document.createElement("a");s.className="internal",s.setAttribute("href","#tw-tocshowhide"),s.textContent="hide",o.appendChild(s),o.appendChild(document.createTextNode("]")),i.appendChild(o),a.appendChild(i);var n=document.createElement("ul");s.addEventListener("click",(function(){var e=$(n);e.toggle(),e.find(":visible").length?s.textContent="hide":s.textContent="show"}),!1),a.appendChild(n),e.appendChild(a);var l=document.createElement("form");l.setAttribute("action","javascript:void(0)"),l.addEventListener("submit",B.save,!0),e.appendChild(l);var c=document.createElement("table");c.style.width="100%",l.appendChild(c),k(B.sections).forEach((e=>{if(e.hidden||e.adminOnly&&!Morebits.userIsSysop)return!0;var t=document.createElement("li");t.className="toclevel-1";var a=document.createElement("a");a.setAttribute("href","#"+e.module),a.appendChild(document.createTextNode(e.title)),t.appendChild(a),n.appendChild(t);var i=document.createElement("tr"),r=document.createElement("td");r.setAttribute("colspan","3");var o=document.createElement("h4");o.style.borderBottom="1px solid gray",o.style.marginTop="0.2em",o.id=e.module,o.appendChild(document.createTextNode(e.title)),r.appendChild(o),i.appendChild(r),c.appendChild(i);var s=1;return e.preferences.forEach((e=>{if(e.adminOnly&&!Morebits.userIsSysop)return!0;(i=document.createElement("tr")).style.marginBottom="0.2em",s++%2==0&&(i.style.backgroundColor="rgba(128, 128, 128, 0.1)"),r=document.createElement("td");var t,a,o=D(e.name);switch(e.type){case"boolean":r.setAttribute("colspan","2"),t=document.createElement("label"),(a=document.createElement("input")).setAttribute("type","checkbox"),a.setAttribute("id",e.name),a.setAttribute("name",e.name),!0===o&&a.setAttribute("checked","checked"),t.appendChild(a),t.appendChild(document.createTextNode(" "+e.label)),r.appendChild(t);break;case"string":case"integer":r.style.textAlign="right",r.style.paddingRight="0.5em",(t=document.createElement("label")).setAttribute("for",e.name),t.appendChild(document.createTextNode(e.label+":")),r.appendChild(t),i.appendChild(r),(r=document.createElement("td")).style.paddingRight="1em",(a=document.createElement("input")).setAttribute("type","text"),a.setAttribute("id",e.name),a.setAttribute("name",e.name),"integer"===e.type&&(a.setAttribute("size",6),a.setAttribute("type","number"),a.setAttribute("step","1")),o&&a.setAttribute("value",o),r.appendChild(a);break;case"enum":r.style.textAlign="right",r.style.paddingRight="0.5em",(t=document.createElement("label")).setAttribute("for",e.name),t.appendChild(document.createTextNode(e.label+":")),r.appendChild(t),i.appendChild(r),(r=document.createElement("td")).style.paddingRight="1em",(a=document.createElement("select")).setAttribute("id",e.name),a.setAttribute("name",e.name),$.each(e.enumValues,(function(e,t){var i=document.createElement("option");i.setAttribute("value",e),(o===e||"boolean"==typeof o&&(o&&"yes"===e||!o&&"no"===e))&&i.setAttribute("selected","selected"),i.appendChild(document.createTextNode(t)),a.appendChild(i)})),r.appendChild(a);break;case"set":r.setAttribute("colspan","2"),(t=document.createElement("label")).appendChild(document.createTextNode(e.label+":")),r.appendChild(t);var n=document.createElement("div");n.style.paddingLeft="1em";var l=function(t,a){var i=document.createElement("label");i.style.marginRight="0.7em",i.style.display="inline-block";var r=document.createElement("input");r.setAttribute("type","checkbox"),r.setAttribute("id",e.name+"_"+t),r.setAttribute("name",e.name+"_"+t),o&&-1!==o.indexOf(t)&&r.setAttribute("checked","checked"),"unlinkNamespaces"===e.name&&o&&-1!==o.indexOf(parseInt(t,10))&&r.setAttribute("checked","checked"),i.appendChild(r),i.appendChild(document.createTextNode(a)),n.appendChild(i)};e.setDisplayOrder?$.each(e.setDisplayOrder,(function(t,a){l(a,e.setValues[a])})):$.each(e.setValues,l),r.appendChild(n);break;case"customList":r.style.textAlign="right",r.style.paddingRight="0.5em",(t=document.createElement("label")).setAttribute("for",e.name),t.appendChild(document.createTextNode(e.label+":")),r.appendChild(t),i.appendChild(r),(r=document.createElement("td")).style.paddingRight="1em";var d=document.createElement("button");d.setAttribute("id",e.name),d.setAttribute("name",e.name),d.setAttribute("type","button"),d.addEventListener("click",G.display,!1),$(d).data({value:o,pref:e}),d.appendChild(document.createTextNode("Edit items")),r.appendChild(d);break;default:alert("twinkleconfig: unknown data type for preference "+e.name)}if(i.appendChild(r),(r=document.createElement("td")).style.fontSize="90%",r.style.color="gray",e.helptip&&(r.innerHTML=e.helptip.replace(/{{(.+?)}}/g,'{{<a href="'+mw.util.getUrl("Template:")+'$1" target="_blank">$1</a>}}')),"customList"!==e.type){var p=document.createElement("a");p.setAttribute("href","#tw-reset"),p.setAttribute("id","twinkle-config-reset-"+e.name),p.addEventListener("click",B.resetPrefLink,!1),p.style.cssFloat="right",p.style.margin="0 0.6em",p.appendChild(document.createTextNode("Reset")),r.appendChild(p)}return i.appendChild(r),c.appendChild(i),!0})),!0}));var d=document.createElement("div");d.setAttribute("id","twinkle-config-buttonpane"),d.style.backgroundColor="#BCCADF",d.style.padding="0.5em";var p=document.createElement("button");p.setAttribute("id","twinkle-config-submit"),p.setAttribute("type","submit"),p.appendChild(document.createTextNode("Save changes")),d.appendChild(p);var u=document.createElement("span");u.className="plainlinks",u.style.marginLeft="2.4em",u.style.fontSize="90%";var m=document.createElement("a");if(m.setAttribute("href","#tw-reset-all"),m.setAttribute("id","twinkle-config-resetall"),m.addEventListener("click",B.resetAllPrefs,!1),m.appendChild(document.createTextNode("Restore defaults")),u.appendChild(m),d.appendChild(u),l.appendChild(d),window.location.hash){var g=window.location.hash;window.location.hash="",window.location.hash=g}}else if(mw.config.get("wgNamespaceNumber")===mw.config.get("wgNamespaceIds").user&&0===mw.config.get("wgTitle").indexOf(mw.config.get("wgUserName"))&&".js"===mw.config.get("wgPageName").slice(-3)){var h=document.createElement("div");h.setAttribute("id","twinkle-config-headerbox");var b,f=mw.config.get("wgPageName").slice(mw.config.get("wgPageName").lastIndexOf("/")+1,mw.config.get("wgPageName").lastIndexOf(".js"));"twinkleoptions"===f?(h.setAttribute("class","config-twopt-box"),mw.config.get("wgArticleId")>0?h.appendChild(document.createTextNode("This page contains your Twinkle preferences. You can change them using the ")):h.appendChild(document.createTextNode("You can customize Twinkle to suit your preferences by using the ")),(b=document.createElement("a")).setAttribute("href",mw.util.getUrl(mw.config.get("wgFormattedNamespaces")[mw.config.get("wgNamespaceIds").project]+":Twinkle/Preferences")),b.appendChild(document.createTextNode("Twinkle preferences panel")),h.appendChild(b),h.appendChild(document.createTextNode(", or by editing this page.")),$(h).insertAfter($("#contentSub"))):-1!==["monobook","vector","cologneblue","modern","timeless","minerva","common"].indexOf(f)&&(h.setAttribute("class","config-userskin-box"),h.appendChild(document.createTextNode("If you want to set Twinkle preferences, you can use the ")),(b=document.createElement("a")).setAttribute("href",mw.util.getUrl(mw.config.get("wgFormattedNamespaces")[mw.config.get("wgNamespaceIds").project]+":Twinkle/Preferences")),b.appendChild(document.createTextNode("Twinkle preferences panel")),h.appendChild(b),h.appendChild(document.createTextNode(".")),$(h).insertAfter($("#contentSub")))}}static resetPrefLink(e){var t=e.target.id.substring(21);return k(B.sections).forEach((function(e){if(e.hidden||e.adminOnly&&!Morebits.userIsSysop)return!0;var a=!1;return e.preferences.forEach((e=>e.name!==t||(B.resetPref(e),a=!0,!1))),!a&&void 0})),!1}static resetPref(e){switch(e.type){case"boolean":document.getElementById(e.name).checked=U[e.name];break;case"string":case"integer":case"enum":document.getElementById(e.name).value=U[e.name];break;case"set":$.each(e.setValues,(function(t){let a=document.getElementById(e.name+"_"+t);a&&(a.checked=-1!==U[e.name].indexOf(t))}));break;case"customList":$(document.getElementById(e.name)).data("value",U[e.name]);break;default:alert("twinkleconfig: unknown data type for preference "+e.name)}}static resetAllPrefs(){return k(B.sections).forEach((function(e){return e.hidden||e.adminOnly&&!Morebits.userIsSysop||e.preferences.forEach((function(e){e.adminOnly&&!Morebits.userIsSysop||B.resetPref(e)})),!0})),!1}static save(e){Morebits.status.init(document.getElementById("twinkle-config-content"));var t=mw.config.get("wgFormattedNamespaces")[mw.config.get("wgNamespaceIds").user]+":"+mw.config.get("wgUserName")+"/twinkleoptions.js",a=new Morebits.wiki.page(t,"Saving preferences to "+t);return a.setCallbackParameters(e.target),a.load(B.writePrefs),!1}static writePrefs(t){var a=t.getCallbackParameters(),i={optionsVersion:2.1};k(B.sections).forEach((function(e){e.adminOnly&&!Morebits.userIsSysop||e.preferences.forEach((function(t){var r;if(!t.adminOnly||Morebits.userIsSysop)if(e.hidden)_&&(r=_[t.name]);else switch(t.type){case"boolean":r=a[t.name].checked;break;case"string":case"enum":r=a[t.name].value;break;case"integer":r=parseInt(a[t.name].value,10),isNaN(r)&&(Morebits.status.warn("Saving","The value you specified for "+t.name+" ("+a[t.name].value+") was invalid. The save will continue, but the invalid data value will be skipped."),r=null);break;case"set":r=[],t.setDisplayOrder?$.each(t.setDisplayOrder,(function(e,i){a[t.name+"_"+i].checked&&r.push(i)})):$.each(t.setValues,(function(e){a[t.name+"_"+e].checked&&r.push(e)}));break;case"customList":r=$(a[t.name]).data("value");break;default:alert("twinkleconfig: unknown data type for preference "+t.name)}void 0===r||function(e,t){if(Array.isArray(e)){if(e.length!==t.length)return!1;for(var a=e.sort(),i=t.sort(),r=0;a[r];++r){if("object"==typeof a[r]&&(a[r].label!==i[r].label||a[r].value!==i[r].value))return!1;if(a[r].toString()!==i[r].toString())return!1}return!0}return e===t}(r,U[t.name])||(i[t.name]=r)}))}));var r="// twinkleoptions.js: personal Twinkle preferences file\n//\n// NOTE: The easiest way to change your Twinkle preferences is by using the\n// Twinkle preferences panel, at [["+Morebits.pageNameNorm+']].\n//\n// This file is AUTOMATICALLY GENERATED. Any changes you make (aside from\n// changing the configuration parameters in a valid-JavaScript way) will be\n// overwritten the next time you click "save" in the Twinkle preferences\n// panel. If modifying this file, make sure to use correct JavaScript.\n// <no"+"wiki>\n\nwindow.Twinkle.prefs = ';r+=JSON.stringify(i,null,2),r+=";\n\n// </no"+"wiki>\n// End of twinkleoptions.js\n",t.setPageText(r),t.setEditSummary("Saving Twinkle preferences: automatic edit from [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]]"),t.setChangeTags(e.changeTags),t.setCreateOption("recreate"),t.save(B.saveSuccess)}static saveSuccess(e){e.getStatusElement().info("successful");var t=document.createElement("div");t.className="successbox",t.style.fontSize="100%",t.style.marginTop="2em",t.innerHTML='<p><b>Your Twinkle preferences have been saved.</b></p><p>To see the changes, you will need to <b>clear your browser cache entirely</b> (see <a href="'+mw.util.getUrl("WP:BYPASS")+'" title="WP:BYPASS">WP:BYPASS</a> for instructions).</p>',Morebits.status.root.appendChild(t);var a=document.createElement("br");a.style.clear="both",Morebits.status.root.appendChild(a)}}B.sections={general:{title:"General",module:"general",preferences:[{name:"userTalkPageMode",label:"When opening a user talk page, open it",type:"enum",enumValues:{window:"In a window, replacing other user talks",tab:"In a new tab",blank:"In a totally new window"},default:"tab"},{name:"dialogLargeFont",label:"Use larger text in Twinkle dialogs",type:"boolean",default:!1},{name:"disabledModules",label:"Turn off the selected Twinkle modules",helptip:"Anything you select here will NOT be available for use, so act with care. Uncheck to reactivate.",type:"set",setValues:{arv:"ARV",warn:"Warn",welcome:"Welcome",shared:"Shared IP",talkback:"Talkback",speedy:"CSD",prod:"PROD",xfd:"XfD",image:"Image (DI)",protect:"Protect (RPP)",tag:"Tag",diff:"Diff",unlink:"Unlink",fluff:"Revert and rollback"},default:[]},{name:"disabledSysopModules",label:"Turn off the selected admin-only modules",helptip:"Anything you select here will NOT be available for use, so act with care. Uncheck to reactivate.",adminOnly:!0,type:"set",setValues:{block:"Block",deprod:"DePROD",batchdelete:"D-batch",batchprotect:"P-batch",batchundelete:"Und-batch"},default:[]}]},hidden:{title:"Hidden",hidden:!0,preferences:[{name:"portletArea",type:"string"},{name:"portletId",type:"string"},{name:"portletName",type:"string"},{name:"portletType",type:"string"},{name:"portletNext",type:"string"},{name:"revertMaxRevisions",type:"integer",default:50},{name:"autolevelStaleDays",type:"integer",default:3},{name:"batchMax",type:"integer",adminOnly:!0,default:5e3},{name:"batchChunks",type:"integer",adminOnly:!0,default:50}]}},B.watchlistEnums={yes:"Add to watchlist (indefinitely)",no:"Don't add to watchlist",default:"Follow your site preferences","1 week":"Watch for 1 week","1 month":"Watch for 1 month","3 months":"Watch for 3 months","6 months":"Watch for 6 months"},B.commonSets={csdCriteria:{db:"Custom rationale ({{db}})",g1:"G1",g2:"G2",g3:"G3",g4:"G4",g5:"G5",g6:"G6",g7:"G7",g8:"G8",g10:"G10",g11:"G11",g12:"G12",g13:"G13",g14:"G14",a1:"A1",a2:"A2",a3:"A3",a5:"A5",a7:"A7",a9:"A9",a10:"A10",a11:"A11",u1:"U1",u2:"U2",u3:"U3",u5:"U5",f1:"F1",f2:"F2",f3:"F3",f7:"F7",f8:"F8",f9:"F9",f10:"F10",c1:"C1",r2:"R2",r3:"R3",r4:"R4",p1:"P1",p2:"P2"},csdCriteriaDisplayOrder:["db","g1","g2","g3","g4","g5","g6","g7","g8","g10","g11","g12","g13","g14","a1","a2","a3","a5","a7","a9","a10","a11","u1","u2","u3","u5","f1","f2","f3","f7","f8","f9","f10","c1","r2","r3","r4","p1","p2"],csdCriteriaNotification:{db:"Custom rationale ({{db}})",g1:"G1",g2:"G2",g3:"G3",g4:"G4",g6:'G6 ("copy-paste move" only)',g10:"G10",g11:"G11",g12:"G12",g13:"G13",g14:"G14",a1:"A1",a2:"A2",a3:"A3",a5:"A5",a7:"A7",a9:"A9",a10:"A10",a11:"A11",u3:"U3",u5:"U5",f1:"F1",f2:"F2",f3:"F3",f7:"F7",f9:"F9",f10:"F10",c1:"C1",r2:"R2",r3:"R3",r4:"R4",p1:"P1",p2:"P2"},csdCriteriaNotificationDisplayOrder:["db","g1","g2","g3","g4","g6","g10","g11","g12","g13","g14","a1","a2","a3","a5","a7","a9","a10","a11","u3","u5","f1","f2","f3","f7","f9","f10","c1","r2","r3","r4","p1","p2"],csdAndDICriteria:{db:"Custom rationale ({{db}})",g1:"G1",g2:"G2",g3:"G3",g4:"G4",g5:"G5",g6:"G6",g7:"G7",g8:"G8",g10:"G10",g11:"G11",g12:"G12",g13:"G13",g14:"G14",a1:"A1",a2:"A2",a3:"A3",a5:"A5",a7:"A7",a9:"A9",a10:"A10",a11:"A11",u1:"U1",u2:"U2",u3:"U3",u5:"U5",f1:"F1",f2:"F2",f3:"F3",f4:"F4",f5:"F5",f6:"F6",f7:"F7",f8:"F8",f9:"F9",f10:"F10",f11:"F11",c1:"C1",r2:"R2",r3:"R3",r4:"R4",p1:"P1",p2:"P2"},csdAndDICriteriaDisplayOrder:["db","g1","g2","g3","g4","g5","g6","g7","g8","g10","g11","g12","g13","g14","a1","a2","a3","a5","a7","a9","a10","a11","u1","u2","u3","u5","f1","f2","f3","f4","f5","f6","f7","f8","f9","f10","f11","c1","r2","r3","r4","p1","p2"],namespacesNoSpecial:{0:"Article",1:"Talk (article)",2:"User",3:"User talk",4:"Wikipedia",5:"Wikipedia talk",6:"File",7:"File talk",8:"MediaWiki",9:"MediaWiki talk",10:"Template",11:"Template talk",12:"Help",13:"Help talk",14:"Category",15:"Category talk",100:"Portal",101:"Portal talk",108:"Book",109:"Book talk",118:"Draft",119:"Draft talk",710:"TimedText",711:"TimedText talk",828:"Module",829:"Module talk"}};class G{static addRow(e,t,a){var i=document.createElement("tr"),r=document.createElement("td"),o=document.createElement("button");o.setAttribute("type","button"),o.addEventListener("click",(function(){$(i).remove()}),!1),o.textContent="Remove",r.appendChild(o),i.appendChild(r),r=document.createElement("td");var s=document.createElement("input");s.setAttribute("type","text"),s.className="twinkle-config-customlist-value",s.style.width="97%",t&&s.setAttribute("value",t),r.appendChild(s),i.appendChild(r),r=document.createElement("td"),(s=document.createElement("input")).setAttribute("type","text"),s.className="twinkle-config-customlist-label",s.style.width="98%",a&&s.setAttribute("value",a),r.appendChild(s),i.appendChild(r),e.appendChild(i)}static display(e){var t=$(e.target),a=t.data("value"),i=t.data("pref"),r=new Morebits.simpleWindow(720,400);r.setTitle(i.label),r.setScriptName("Twinkle preferences");var o=document.createElement("div"),s=document.createElement("table");s.className="wikitable",s.style.margin="1.4em 1em",s.style.width="auto";var n=document.createElement("tbody"),l=document.createElement("tr"),c=document.createElement("th");c.style.width="5%",l.appendChild(c),(c=document.createElement("th")).style.width="35%",c.textContent=i.customListValueTitle?i.customListValueTitle:"Value",l.appendChild(c),(c=document.createElement("th")).style.width="60%",c.textContent=i.customListLabelTitle?i.customListLabelTitle:"Label",l.appendChild(c),n.appendChild(l);var d=!1;$.each(a,(function(e,t){d=!0,G.addRow(n,t.value,t.label)})),d||G.addRow(n);var p=document.createElement("tfoot");l=document.createElement("tr");var u=document.createElement("td");u.setAttribute("colspan","3");var m=document.createElement("button");m.style.minWidth="8em",m.setAttribute("type","button"),m.addEventListener("click",(function(){G.addRow(n)}),!1),m.textContent="Add",u.appendChild(m),l.appendChild(u),p.appendChild(l),s.appendChild(n),s.appendChild(p),o.appendChild(s);var g=document.createElement("button");g.setAttribute("type","submit"),g.addEventListener("click",(function(){G.save(t,n),r.close()}),!1),g.textContent="Save changes",o.appendChild(g),(g=document.createElement("button")).setAttribute("type","submit"),g.addEventListener("click",(function(){G.reset(t,n)}),!1),g.textContent="Reset",o.appendChild(g),(g=document.createElement("button")).setAttribute("type","submit"),g.addEventListener("click",(function(){r.close()}),!1),g.textContent="Cancel",o.appendChild(g),r.setContent(o),r.display()}static reset(e,t){var a=$(e),i=a.data("pref"),r=a.data("value");B.resetPref(i),$(t).find("tr").slice(1).remove();var o=a.data("value");$.each(o,(function(e,a){G.addRow(t,a.value,a.label)})),a.data("value",r)}static save(e,t){var a=[],i={};$(t).find('input[type="text"]').each((function(e,t){$(t).hasClass("twinkle-config-customlist-value")?i={value:t.value}:(i.label=t.value,(i.value||i.label)&&a.push(i))})),$(e).data("value",a)}}function j(e,t,a,i){null!==D("portletArea")&&function(e,t,a,i,r){let o=document.getElementById(e)||document.querySelector(e);if(!o)return null;let s,n=document.getElementById(t);if(n)return n.parentNode&&n.parentNode===o?n:null;r&&(s=document.getElementById(r));let l,c,d=mw.config.get("skin");("vector"!==d||"left-navigation"!==e&&"right-navigation"!==e)&&(i=null);switch(d){case"vector":"portal"!==e&&"left-navigation"!==e&&"right-navigation"!==e&&(e="mw-panel"),l="mw-portlet vector-menu vector-menu-"+("mw-panel"===e?"portal":"menu"===i?"dropdown vector-menu-dropdown-noicon":"tabs"),c="vector-menu-content";break;case"modern":"mw_portlets"!==e&&"mw_contentwrapper"!==e&&(e="mw_portlets"),l="portlet";break;case"timeless":l="mw-portlet",c="mw-portlet-body";break;default:e="column-one",l="portlet"}let p=document.createElement("nav");p.setAttribute("aria-labelledby",t+"-label"),p.className=l+" emptyPortlet",p.id=t,s&&s.parentNode===o?o.insertBefore(p,s):o.appendChild(p);let u=document.createElement("h3");u.id=t+"-label";let m=document.createElement("ul");if("vector"===d){if(m.className="vector-menu-content-list",-1!==l.indexOf("vector-menu-dropdown")){let e=document.createElement("input");e.className="vector-menu-checkbox",e.setAttribute("type","checkbox"),e.setAttribute("aria-labelledby",t+"-label"),p.appendChild(e);let i=document.createElement("span");i.appendChild(document.createTextNode(a)),u.appendChild(i);let r=document.createElement("a");r.href="#",$(r).click((function(e){e.preventDefault()})),u.appendChild(r)}}else u.appendChild(document.createTextNode(a));if(p.appendChild(u),c){let e=document.createElement("div");e.className=c,e.appendChild(m),p.appendChild(e)}else p.appendChild(m)}(D("portletArea"),D("portletId"),D("portletName"),D("portletType"),D("portletNext"));let r=mw.util.addPortletLink(D("portletId"),"string"==typeof e?e:"#",t,a,i);return $(".client-js .skin-vector #p-cactions").css("margin-right","initial"),"function"==typeof e&&$(r).click((function(t){e(),t.preventDefault()})),$.collapsibleTabs&&$.collapsibleTabs.handleResize(),r}class z{constructor(){}static userPreferences(){}addPreference(e){B.addPreference(this.moduleName,e)}addMenu(){j((()=>this.makeWindow()),this.portletName,this.portletId||"twinkle-"+this.moduleName.toLowerCase(),this.portletTooltip)}makeWindow(){}}function V(t){let a=t.userPreferences();a&&(B.addGroup(t.moduleName,Object.assign(Object.assign({},a),{module:t.moduleName})),q(a.preferences.map((e=>({name:e.name,value:e.default}))))),H.includes(t.moduleName)||(e[t.moduleName.toLowerCase()]=new t)}let H=[];const Y=JSON.parse('{"@comment":"This file contains project-specific overrides for twinkle-core messages.","bullet-separator":" \u2022 "}');class J extends z{constructor(){super(),this.moduleName="fluff",this.skipTalk=null,this.rollbackInPlace=null,this.flaggedRevsEnabled=!!mw.loader.moduleRegistry["ext.flaggedRevs.basic"],this.linkBuilder={spanTag:(e,t)=>{var a=document.createElement("span");return a.style.color=e,a.appendChild(document.createTextNode(t)),a},buildLink:(e,t)=>{var a=document.createElement("a");return a.appendChild(this.linkBuilder.spanTag("Black","[")),a.appendChild(this.linkBuilder.spanTag(e,t)),a.appendChild(this.linkBuilder.spanTag("Black","]")),a.href="#",a},rollbackLinks:(e,t=!1,a,i)=>{e=e||null;var r=t?"span":"div",o=document.createElement(r);(a=parseInt(a,10))?o.setAttribute("id","tw-revert"+a):o.setAttribute("id","tw-revert");var s=document.createElement("strong"),n=document.createElement("strong"),l=this.linkBuilder.buildLink("SteelBlue",I("link-rollback")),c=this.linkBuilder.buildLink("Red",I("link-vandalism"));$(l).click((()=>{this.revert("norm",e,a,i),this.disableLinks(o)})),$(c).click((()=>{this.revert("vand",e,a,i),this.disableLinks(o)})),n.appendChild(c),s.appendChild(l);var d=t?" ":" || ";if(!t){var p=document.createElement("strong"),u=this.linkBuilder.buildLink("DarkOliveGreen",I("link-goodfaith-rollback"));$(u).click((()=>{this.revert("agf",e,a,i)})),p.appendChild(u),o.appendChild(p)}return o.appendChild(document.createTextNode(d)),o.appendChild(s),o.appendChild(document.createTextNode(d)),o.appendChild(n),o},restoreThisRevisionLink:(e,t=!1)=>{e="number"==typeof e?e:mw.config.get(e);var a=t?"span":"div",i=document.createElement(a);i.setAttribute("id","tw-revert-to-"+e),i.style.fontWeight="bold";var r=this.linkBuilder.buildLink("SaddleBrown",I("restore-revision"));return $(r).click((()=>{this.revertToRevision(e)})),t&&i.appendChild(document.createTextNode(" ")),i.appendChild(r),i}},this.addLinks={contributions:()=>{var e=!!$("#sp-contributions-footer-anon-range")[0];if(mw.config.exists("wgRelevantUserName")||e){var t=mw.config.get("wgRelevantUserName");if(-1!==D("showRollbackLinks").indexOf("contribs")||mw.config.get("wgUserName")!==t&&-1!==D("showRollbackLinks").indexOf("others")||mw.config.get("wgUserName")===t&&-1!==D("showRollbackLinks").indexOf("mine"))$("#mw-content-text").find("ul li:has(span.mw-uctop):has(.mw-changeslist-diff)").each(((a,i)=>{var r=$(i).find(".mw-contributions-title").text();e&&(t=$(i).find(".mw-userlink:not(.history-deleted)").text()),i.appendChild(this.linkBuilder.rollbackLinks(t,!0,i.dataset.mwRevid,r))}))}},recentchanges:()=>{if(-1!==D("showRollbackLinks").indexOf("recent")){var e=$(".mw-changeslist .mw-changeslist-last.mw-changeslist-src-mw-edit");(e=e.not(".mw-rcfilters-ui-highlights-enhanced-toplevel").find(".mw-changeslist-line-inner, td.mw-enhanced-rc-nested")).each(((e,t)=>{var a=$(t).find(".mw-userlink:not(.history-deleted)").text(),i=$(t).find(".mw-changeslist-diff").attr("href"),r=mw.util.getParamValue("diff",i),o=t.dataset.targetPage;t.appendChild(this.linkBuilder.rollbackLinks(a,!0,r,o))}))}},history:()=>{if(-1!==D("showRollbackLinks").indexOf("history")){var e=$("#pagehistory li").toArray();if(!$(".mw-firstlink").length)for(var t=e.shift(),a=$(t).find(".mw-userlink:not(.history-deleted)").text(),i=0;i<e.length;i++)if($(e[i]).find(".mw-userlink").text()!==a){t.appendChild(this.linkBuilder.rollbackLinks(a,!0));break}e.forEach((e=>{var t=e.querySelector(".mw-changeslist-date").href,a=parseInt(mw.util.getParamValue("oldid",t),10);isNaN(a)||e.appendChild(this.linkBuilder.restoreThisRevisionLink(a,!0))}))}},diff:()=>{var e=e=>{var t=$("#mw-diff-"+e+"2 .mw-usertoollinks a").first();if(t.length){var a="vanarticle="+mw.util.rawurlencode(Morebits.pageNameNorm)+"&noautowarn=true";a+="&vanarticlerevid=",a+="otitle"===e?mw.config.get("wgDiffOldId"):mw.config.get("wgDiffNewId");var i=t.attr("href");-1===i.indexOf("?")?t.attr("href",i+"?"+a):t.attr("href",i+"&"+a)}};if(e("otitle"),mw.config.get("wgDiffOldId")&&mw.config.get("wgDiffOldId")!==mw.config.get("wgDiffNewId")){var t=document.getElementById("mw-diff-otitle1").parentNode;t.insertBefore(this.linkBuilder.restoreThisRevisionLink("wgDiffOldId"),t.firstChild)}if(e("ntitle"),document.getElementById("differences-nextlink")){var a=document.getElementById("mw-diff-ntitle1").parentNode;a.insertBefore(this.linkBuilder.restoreThisRevisionLink("wgDiffNewId"),a.firstChild)}else if(-1!==D("showRollbackLinks").indexOf("diff")&&mw.config.get("wgDiffOldId")&&(mw.config.get("wgDiffOldId")!==mw.config.get("wgDiffNewId")||document.getElementById("differences-prevlink"))){var i=$("#mw-diff-ntitle2").find(".mw-userlink")[0].textContent,r=document.getElementById("mw-diff-ntitle1").parentNode;r.insertBefore(this.linkBuilder.rollbackLinks(i),r.firstChild)}},oldid:()=>{var e=document.getElementById("mw-revision-info").parentNode;e.insertBefore(this.linkBuilder.restoreThisRevisionLink("wgRevisionId"),e.firstChild)}},this.callbacks={toRevision:t=>{var a=prompt(I("prompt-reason-restore"),"");if(null!==a){var i=this.formatSummary(I("restore-summary",t.getRevisionID()),t.getRevisionUser(),a);t.setChangeTags(e.changeTags),t.setEditSummary(i),-1!==D("watchRevertedPages").indexOf("torev")&&t.setWatchlist(D("watchRevertedExpiry")),-1!==D("markRevertedPagesAsMinor").indexOf("torev")&&t.setMinorEdit(!0),Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=t.getPageName(),Morebits.wiki.actionCompleted.notice=I("reversion-complete"),t.revert()}else t.getStatusElement().error(I("user-aborted"))},main:t=>{var a=t.getResponse().query.pages[0];if(a.actions.edit){var i=t.statelem,r=t.params,o=parseInt(a.lastrevid,10),s=a.revisions;if(s.length<1)i.error(I("no-revisions"));else{var n=s[0],l=n.user;if(o<r.revid)Morebits.status.error("Error",I("bad-revid",o));else{var c=r.user||I("hidden-user"),d=1;if(r.revid!==o)if(Morebits.status.warn("Warning",I("revid-mismatch",o,r.revid)),l===r.user||mw.util.isIPv6Address(r.user)&&Morebits.ip.get64(l)===Morebits.ip.get64(r.user))switch(r.type){case"vand":l!==r.user?Morebits.status.info("Info",I("latest-rev-same-64",c)):Morebits.status.info("Info",I("latest-rev-same-user",c));break;case"agf":return void Morebits.status.warn("Warning",I("latest-rev-other-user-goodfaith",c));default:return void Morebits.status.warn("Notice",I("latest-rev-other-user",c))}else{if(!("vand"===r.type&&-1!==this.trustedBots.indexOf(n.user)&&s.length>1&&s[1].revid===r.revid))return void Morebits.status.error("Error",I("latest-rev-reverted",l));Morebits.status.info("Info",I("latest-rev-bot",l)),d=2}else r.user=l,c=r.user||I("hidden-user");if(-1!==this.trustedBots.indexOf(r.user))switch(r.type){case"vand":Morebits.status.info("Info",I("bot-revert",c)),d=2,r.user=s[1].user,r.userHidden=!!s[1].userhidden;break;case"agf":return void Morebits.status.warn("Notice",I("bot-revert-goodfaith",c));default:confirm(I("bot-revert-prompt"))?(Morebits.status.info("Info",I("bot-revert-previous",c)),d=2,r.user=s[1].user,r.userHidden=!!s[1].userhidden,c=r.user||I("hidden-user")):Morebits.status.warn("Notice",I("bot-revert-selected",c))}for(var p=!1,u=0,m=!1,g=d;g<s.length;++g)if(++u,s[g].user!==r.user){if(mw.util.isIPv6Address(s[g].user)&&Morebits.ip.get64(s[g].user)===Morebits.ip.get64(r.user)){m||(new Morebits.status("Note",I("ipv6-same-user")),m=!0);continue}p=g;break}if(p)if(u){var h,b,f=s[p],v=!1;if("vand"!==r.type&&u>1){if(!confirm(I("revert-multiple-prompt",c,u)))return void Morebits.status.info("Notice",I("stopping"));v=!0}switch(r.count=u,r.goodid=f.revid,r.gooduser=f.user,r.gooduserHidden=!!f.userhidden,i.status(I("revision-age",r.goodid,u,r.gooduserHidden?I("hidden-user"):r.gooduser)),r.type){case"agf":if(null===(b=prompt(I("summary-prompt"),"")))return void i.error(I("user-aborted"));v=!0,h=this.formatSummary(I("goodfaith-summary"),r.userHidden?null:r.user,b);break;case"vand":h=this.formatSummary(I("vandalism-summary",r.count,r.gooduserHidden?I("hidden-user"):r.gooduser),r.userHidden?null:r.user);break;default:if(D("offerReasonOnNormalRevert")){if(null===(b=prompt(I("summary-prompt"),"")))return void i.error(I("user-aborted"));v=!0}h=this.formatSummary(I("normal-summary",r.count),r.userHidden?null:r.user,b)}if(!(D("confirmOnFluff")||D("confirmOnMobileFluff")&&/Android|webOS|iPhone|iPad|iPod|BlackBerry|Mobile|Opera Mini/i.test(navigator.userAgent))||v||confirm(I("revert-confirm"))){this.skipTalk||-1===D("openTalkPage").indexOf(r.type)||r.userHidden||mw.config.get("wgUserName")===r.user||(r.notifyUser=!0,r.vantimestamp=n.timestamp),this.flaggedRevsEnabled&&(Morebits.userIsInGroup("reviewer")||Morebits.userIsSysop)&&a.flagged&&a.flagged.stable_revid>=r.goodid&&a.flagged.pending_since&&(r.reviewRevert=!0,r.csrftoken=t.getResponse().query.tokens.csrftoken);var k=new Morebits.wiki.page(r.pagename,I("saving-reverted"));k.setEditSummary(h),k.setChangeTags(e.changeTags),k.setOldID(r.goodid),k.setCallbackParameters(r),-1!==D("watchRevertedPages").indexOf(r.type)&&k.setWatchlist(D("watchRevertedExpiry")),-1!==D("markRevertedPagesAsMinor").indexOf(r.type)&&k.setMinorEdit(!0),this.rollbackInPlace||(Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=r.pagename),Morebits.wiki.actionCompleted.notice=I("revert-complete"),k.revert(this.callbacks.complete)}else i.error(I("user-aborted"))}else Morebits.status.error("Error",I("no-edits-revert"));else i.error(I("no-previous-revision",c,D("revertMaxRevisions")))}}}else t.statelem.error(I("cant-edit-protected"))},complete:t=>{var a=t.getCallbackParameters();if(a.notifyUser&&!a.userHidden){Morebits.status.info("Info",I("opening-talk",a.user));var i={title:"User talk:"+a.user,action:"edit",preview:"yes",vanarticle:a.pagename.replace(/_/g," "),vanarticlerevid:a.revid,vantimestamp:a.vantimestamp,vanarticlegoodrevid:a.goodid,type:a.type,count:a.count};switch(D("userTalkPageMode")){case"tab":window.open(mw.util.getUrl("",i),"_blank");break;case"blank":window.open(mw.util.getUrl("",i),"_blank","location=no,toolbar=no,status=no,directories=no,scrollbars=yes,width=1200,height=800");break;default:window.open(mw.util.getUrl("",i),"twinklewarnwindow"===window.name?"_blank":"twinklewarnwindow","location=no,toolbar=no,status=no,directories=no,scrollbars=yes,width=1200,height=800")}}if(a.reviewRevert){var r={action:"review",revid:t.getSaveResponse().edit.newrevid,token:a.csrftoken,comment:I("pcreview-comment")+e.summaryAd};new Morebits.wiki.api(I("pcreview-accepting"),r).post()}}},mw.config.get("wgIsProbablyEditable")?mw.config.get("wgDiffNewId")||mw.config.get("wgDiffOldId")?mw.hook("wikipage.diff").add((()=>{this.addLinks.diff()})):"view"===mw.config.get("wgAction")&&mw.config.get("wgRevisionId")&&mw.config.get("wgCurRevisionId")!==mw.config.get("wgRevisionId")?this.addLinks.oldid():"history"===mw.config.get("wgAction")&&mw.config.get("wgArticleId")&&this.addLinks.history():-1===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&(this.skipTalk=!D("openTalkPageOnAutoRevert"),this.rollbackInPlace=D("rollbackInPlace"),"Contributions"===mw.config.get("wgCanonicalSpecialPageName")?this.addLinks.contributions():"Recentchanges"!==mw.config.get("wgCanonicalSpecialPageName")&&"Recentchangeslinked"!==mw.config.get("wgCanonicalSpecialPageName")||mw.hook("wikipage.content").add((e=>{e.is("div")&&this.addLinks.recentchanges()})))}disableLinks(e){$(e).children().each(((e,t)=>{t.innerHTML=t.textContent,$(t).css("font-weight","normal").css("color","darkgray")}))}revert(e,t,a,i){mw.util.isIPv6Address(t)&&(t=Morebits.ip.sanitizeIPv6(t));var r=i||mw.config.get("wgPageName"),o=a||mw.config.get("wgCurRevisionId");if(this.rollbackInPlace){var s=document.createElement("span");mw.notify(s,{autoHide:!1,title:"Rollback on "+i,tag:"twinklefluff_"+a}),Morebits.status.init(s)}else Morebits.status.init(document.getElementById("mw-content-text")),$("#catlinks").remove();var n={type:e,user:t,userHidden:!t,pagename:r,revid:o},l={action:"query",prop:["info","revisions"].concat(this.flaggedRevsEnabled?"flagged":[]),titles:r,inprop:"watched",intestactions:"edit",rvlimit:D("revertMaxRevisions"),rvprop:["ids","timestamp","user"],curtimestamp:"",meta:"tokens",type:"csrf",format:"json"},c=new Morebits.wiki.api(I("fetching-data"),l);c.params=n,c.post().then((e=>this.callbacks.main(e)))}revertToRevision(e){Morebits.status.init(document.getElementById("mw-content-text"));var t=new Morebits.wiki.page(mw.config.get("wgPageName"),I("saving-reverted"));t.setOldID(e),t.load(this.callbacks.toRevision)}formatSummary(e,t,a){var i=e;if(a&&(i+=": "+Morebits.string.toUpperCaseFirstChar(a)),/%USER%/.test(e))if(t){var r=unescape(encodeURIComponent(i.replace("%USER%",""))).length,o="[[Special:Contributions/"+t+"|"+t+"]]",s=unescape(encodeURIComponent(o)).length;if(r+s<=499){var n=" ([[User talk:"+t+"|talk]])";i=r+s+unescape(encodeURIComponent(n)).length<=499?Morebits.string.safeReplace(i,"%USER%",o+n):Morebits.string.safeReplace(i,"%USER%",o)}else i=Morebits.string.safeReplace(i,"%USER%",t)}else i=Morebits.string.safeReplace(i,"%USER%",I("hidden-user"));return i}}J.moduleName="fluff";class X extends z{constructor(){super(),mw.config.get("wgNamespaceNumber")<0||!mw.config.get("wgArticleId")||(j(mw.util.getUrl(mw.config.get("wgPageName"),{diff:"cur",oldid:"prev"}),I("diff-last"),"twinkle-lastdiff",I("diff-last-tooltip")),mw.util.getParamValue("diff")&&(j((()=>this.evaluate(!1)),I("diff-since"),"tw-since",I("diff-since-tooltip")),j((()=>this.evaluate(!0)),I("diff-sincemine"),"tw-sincemine",I("diff-sincemine-tooltip")),j(mw.util.getUrl(mw.config.get("wgPageName"),{diff:"cur",oldid:/oldid=(.+)/.exec($("#mw-diff-ntitle1").find("strong a").first().attr("href"))[1]}),I("diff-current"),"tw-curdiff",I("diff-current-tooltip"))))}evaluate(e){var t;if(e)t=mw.config.get("wgUserName");else{var a=document.getElementById("mw-diff-ntitle2");if(!a)return;t=$(a).find("a").first().text()}Morebits.status.init(document.getElementById("mw-content-text"));var i=new x("Grabbing data of initial contributor",{prop:"revisions",action:"query",titles:mw.config.get("wgPageName"),rvlimit:1,rvprop:["ids","user"],rvstartid:mw.config.get("wgCurRevisionId")-1,rvuser:t,format:"json"});i.post().then((e=>{var a=e.getResponse().query.pages[0].revisions,i=a&&a[0].revid;i?window.location.href=mw.util.getUrl(mw.config.get("wgPageName"),{diff:mw.config.get("wgCurRevisionId"),oldid:i}):e.getStatusElement().error(I("diff-error",t))})),i.post()}}X.moduleName="Diff";class K extends Morebits.simpleWindow{constructor(t,a){super(t,a),this.setScriptName(e.scriptName)}setFooterLinks(e){e&&y(e).forEach((e=>{this.addFooterLink(e[0],e[1])}))}}class Q extends z{constructor(){super(),this.moduleName="batchdelete",this.portletName="D-batch",this.portletId="twinkle-batchdelete",this.portletTooltip="Delete pages found in this category/on this page",this.windowTitle="Batch deletion",this.unlinkCache={},this.callbacks={doExtras:e=>{var t,a,i=e.parent?e.parent.getCallbackParameters():e.getCallbackParameters();if(i.pageDeleter.workerSuccess(e),i.unlink_page&&(this.unlinkCache={},t={action:"query",list:"backlinks",blfilterredir:"nonredirects",blnamespace:[0,100],bltitle:i.page,bllimit:"max",format:"json"},(a=new Morebits.wiki.api(I("fetching-backlinks"),t,this.callbacks.unlinkBacklinksMain)).params=i,a.post()),i.unlink_file&&(t={action:"query",list:"imageusage",iutitle:i.page,iulimit:"max",format:"json"},(a=new Morebits.wiki.api(I("fetching-filelinks"),t,this.callbacks.unlinkImageInstancesMain)).params=i,a.post()),i.delete_page&&(i.delete_redirects&&(t={action:"query",titles:i.page,prop:"redirects",rdlimit:"max",format:"json"},(a=new Morebits.wiki.api(I("fetching-redirects"),t,this.callbacks.deleteRedirectsMain)).params=i,a.post()),i.delete_talk)){var r=mw.Title.newFromText(i.page);r&&r.namespace%2==0&&2!==r.namespace&&(r.namespace++,t={action:"query",titles:r.toText(),format:"json"},(a=new Morebits.wiki.api(I("check-talk"),t,this.callbacks.deleteTalk)).params=i,a.params.talkPage=r.toText(),a.post())}},deleteRedirectsMain:t=>{var a=t.getResponse().query.pages[0].redirects||[];if((a=a.map((e=>e.title))).length){var i=new Morebits.batchOperation(I("deleting-redirects",t.params.page));i.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),i.setPageList(a),i.run((a=>{var r=new Morebits.wiki.page(a,"Deleting "+a);r.setEditSummary(I("delete-redirect-summary",t.params.page)),r.setChangeTags(e.changeTags),r.deletePage(i.workerSuccess,i.workerFailure)}))}},deleteTalk:t=>{if(!t.getResponse().query.pages[0].missing){var a=new Morebits.wiki.page(t.params.talkPage,I("deleting-talk",t.params.page));a.setEditSummary(I("delete-talk-summary",t.params.page)),a.setChangeTags(e.changeTags),a.deletePage()}},unlinkBacklinksMain:e=>{var t=e.getResponse().query.backlinks||[];if((t=t.map((e=>e.title))).length){var a=new Morebits.batchOperation(I("unlink-page",e.params.page));a.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),a.setPageList(t),a.run((t=>{var i=new Morebits.wiki.page(t,I("unlink-on",t)),r=$.extend({},e.params);r.title=t,r.unlinker=a,i.setCallbackParameters(r),i.load(this.callbacks.unlinkBacklinks)}))}},unlinkBacklinks:t=>{var a=t.getCallbackParameters();if(t.exists()){var i,r=i=a.title in this.unlinkCache?this.unlinkCache[a.title]:t.getPageText();i=new Morebits.wikitext.page(i).removeLink(a.page).getText(),this.unlinkCache[a.title]=i,i!==r?(t.setEditSummary(I("unlink-summary",a.page)),t.setChangeTags(e.changeTags),t.setPageText(i),t.setCreateOption("nocreate"),t.setMaxConflictRetries(10),t.save(a.unlinker.workerSuccess,a.unlinker.workerFailure)):a.unlinker.workerSuccess(t)}else a.unlinker.workerSuccess(t)},unlinkImageInstancesMain:e=>{var t=e.getResponse().query.imageusage||[];if((t=t.map((e=>e.title))).length){var a=new Morebits.batchOperation(I("unlink-page",e.params.page));a.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),a.setPageList(t),a.run((t=>{var i=new Morebits.wiki.page(t,I("unlink-img-on",t)),r=$.extend({},e.params);r.title=t,r.unlinker=a,i.setCallbackParameters(r),i.load(this.callbacks.unlinkImageInstances)}))}},unlinkImageInstances:t=>{var a=t.getCallbackParameters();if(t.exists()){var i,r=a.page.replace(new RegExp("^"+Morebits.namespaceRegex(6)+":"),""),o=i=a.title in this.unlinkCache?this.unlinkCache[a.title]:t.getPageText();if(i=new Morebits.wikitext.page(i).commentOutImage(r,I("img-comment")).getText(),this.unlinkCache[a.title]=i,i===o)return t.getStatusElement().error("failed to unlink image "+r+" from "+t.getPageName()),void a.unlinker.workerFailure(t);t.setEditSummary(I("unlink-img-summary",r,a.reason)),t.setChangeTags(e.changeTags),t.setPageText(i),t.setCreateOption("nocreate"),t.setMaxConflictRetries(10),t.save(a.unlinker.workerSuccess,a.unlinker.workerFailure)}else a.unlinker.workerSuccess(t)}},Morebits.userIsSysop&&(mw.config.get("wgCurRevisionId")&&mw.config.get("wgNamespaceNumber")>0||"Prefixindex"===mw.config.get("wgCanonicalSpecialPageName"))&&this.addMenu()}makeWindow(){this.subpagesLoaded=!1;var e=new K(600,400);e.setTitle(this.windowTitle),e.setFooterLinks(this.footerLinks);var t=new Morebits.quickForm(this.evaluate.bind(this));t.append({type:"checkbox",list:[{label:I("option-delete"),name:"delete_page",value:"delete",checked:!0,subgroup:{type:"checkbox",list:[{label:I("option-talks"),name:"delete_talk",value:"delete_talk",checked:!0},{label:I("option-redirects"),name:"delete_redirects",value:"delete_redirects",checked:!0},{label:I("option-subpages"),name:"delete_subpages",value:"delete_subpages",checked:!1,event:this.toggleSubpages.bind(this),subgroup:{type:"checkbox",list:[{label:I("option-subpage-talks"),name:"delete_subpage_talks",value:"delete_subpage_talks"},{label:I("option-subpage-redirects"),name:"delete_subpage_redirects",value:"delete_subpage_redirects"},{label:I("option-subpage-unlink"),name:"unlink_subpages",value:"unlink_subpages"}]}}]}},{label:I("option-unlink"),name:"unlink_page",value:"unlink",checked:!1},{label:I("option-unlink-file"),name:"unlink_file",value:"unlink_file",checked:!0}]}),t.append({type:"input",name:"reason",label:I("reason"),size:60});var a={action:"query",prop:["revisions","info","imageinfo"],inprop:"protection",rvprop:["size","user"],format:"json"};if(14===mw.config.get("wgNamespaceNumber"))$.extend(a,{generator:"categorymembers",gcmtitle:mw.config.get("wgPageName"),gcmlimit:D("batchMax")});else if("Prefixindex"===mw.config.get("wgCanonicalSpecialPageName"))if($.extend(a,{generator:"allpages",gaplimit:D("batchMax")}),mw.util.getParamValue("prefix"))$.extend(a,{gapnamespace:mw.util.getParamValue("namespace"),gapprefix:mw.util.getParamValue("prefix")});else{var i=decodeURIComponent(location.pathname).split("/");if(i.length<3||"Special:PrefixIndex"!==i[2])return;var r=i[3].split(":");$.extend(a,{gapnamespace:mw.config.get("wgNamespaceIds")[r[0].toLowerCase()]}),r.length<2||void 0===a.gapnamespace?$.extend(a,{gapnamespace:0,gapprefix:i.splice(3).join("/")}):((i=i.splice(4)).splice(0,0,r.splice(1).join(":")),$.extend(a,{gapprefix:i.join("/")}))}else $.extend(a,{generator:"links",titles:mw.config.get("wgPageName"),gpllimit:D("batchMax")});var o=document.createElement("div");o.style.padding="15px",e.setContent(o),Morebits.status.init(o),e.display(),this.pages={};var s=new Morebits.status(I("fetching-list")),n=new Morebits.wiki.api("loading...",a,(e=>{var t=e.getResponse(),a=t.query&&t.query.pages||[];(a=a.filter((e=>!e.missing&&"shared"!==e.imagerepository))).sort(((e,t)=>e.ns-t.ns||(e.title>t.title?1:-1))),a.forEach((e=>{let t=this.getMetadata(e),a=e.protection.filter((e=>"edit"===e.type&&"sysop"===e.level)).length;var i=e.title;this.pages[i]={label:i+(t.length?" ("+t.join("; ")+")":""),value:i,checked:!0,style:a?"color: red":""}}));var i=e.params.form;i.append({type:"header",label:I("pages-label")}),i.append({type:"button",label:I("select-all"),event:()=>{$(r).find("input[name=pages]:not(:checked)").each(((e,t)=>{t.click()})),$('input[name="pages.subpages"]').prop("checked",!0)}}),i.append({type:"button",label:I("deselect-all"),event:()=>{$(r).find("input[name=pages]:checked").each(((e,t)=>{t.click()}))}}),i.append({type:"checkbox",name:"pages",id:"tw-dbatch-pages",shiftClickSupport:!0,list:$.map(this.pages,(e=>e))}),i.append({type:"submit"});var r=i.render();e.params.Window.setContent(r),Morebits.quickForm.getElements(r,"pages").forEach(b)}),s);n.params={form:t,Window:e},n.post()}generateNewPageList(e){var t=e.elements.pages;if(t instanceof NodeList)for(var a=0;a<t.length;++a)this.pages[t[a].value].checked=t[a].checked;else t instanceof HTMLInputElement&&(this.pages[t.value].checked=t.checked);return new Morebits.quickForm.element({type:"checkbox",name:"pages",id:"tw-dbatch-pages",shiftClickSupport:!0,list:$.map(this.pages,(e=>e))}).render()}toggleSubpages(e){var t,a=e.target.form;if(e.target.checked){if(a.delete_subpage_redirects.checked=a.delete_redirects.checked,a.delete_subpage_talks.checked=a.delete_talk.checked,a.unlink_subpages.checked=a.unlink_page.checked,this.subpagesLoaded)return $.each(this.pages,((e,t)=>{null===t.subgroup&&t.subgroup_&&(t.subgroup=t.subgroup_)})),t=this.generateNewPageList(a),$("#tw-dbatch-pages").replaceWith(t),Morebits.quickForm.getElements(t,"pages").forEach(b),void Morebits.quickForm.getElements(t,"pages.subpages").forEach(b);var i='<strong id="dbatch-subpage-loading">'+I("loading")+"</strong>";$(e.target).after(i);var r=$(a.pages).map(((e,t)=>t.value)).get(),o=new Morebits.batchOperation;o.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),o.setPageList(r),o.run((e=>{var t=mw.Title.newFromText(e);if([0,6,8].indexOf(t.namespace)>-1)o.workerSuccess();else{var a=new Morebits.wiki.api("Getting list of subpages of "+e,{action:"query",prop:"revisions|info|imageinfo",generator:"allpages",rvprop:"size",inprop:"protection",gapprefix:t.title+"/",gapnamespace:t.namespace,gaplimit:"max",format:"json"},(e=>{var t=e.getResponse(),a=t.query&&t.query.pages||[],i=[];if(a.sort(((e,t)=>e.ns-t.ns||(e.title>t.title?1:-1))),a.forEach((e=>{let t=this.getMetadata(e),a=e.protection.filter((e=>"edit"===e.type&&"sysop"===e.level)).length;var r=e.title;i.push({label:r+(t.length?" ("+t.join("; ")+")":""),value:r,checked:!0,style:a?"color: red":""})})),i.length){var r=e.params.pageNameFull;this.pages[r].subgroup={type:"checkbox",name:"subpages",className:"dbatch-subpages",shiftClickSupport:!0,list:i}}o.workerSuccess()}),null,(()=>{o.workerFailure()}));a.params={pageNameFull:e},a.post()}}),(()=>{t=this.generateNewPageList(a),$("#tw-dbatch-pages").replaceWith(t),Morebits.quickForm.getElements(t,"pages").forEach(b),Morebits.quickForm.getElements(t,"pages.subpages").forEach(b),this.subpagesLoaded=!0,$("#dbatch-subpage-loading").remove()}))}else e.target.checked||($.each(this.pages,((e,t)=>{t.subgroup&&(t.subgroup_=t.subgroup,t.subgroup=null)})),t=this.generateNewPageList(a),$("#tw-dbatch-pages").replaceWith(t),Morebits.quickForm.getElements(t,"pages").forEach(b))}getMetadata(e){return[]}evaluate(t){Morebits.wiki.actionCompleted.notice=I("complete");var a=t.target,i=$(Morebits.quickForm.getElements(a,"pages")).filter((function(e,t){return t.checked&&"red"===t.nextElementSibling.style.color})).length;if(!(i>0)||confirm(I("confirm-protected",i))){var r=Morebits.quickForm.getInputData(a);if(r.reason)if(Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(a),0!==r.pages.length){var o=new Morebits.batchOperation(r.delete_page?I("deleting"):I("starting"));o.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),o.setOption("preserveIndividualStatusLines",r.delete_page),o.setPageList(r.pages),o.run(function(t){var a={page:t,delete_page:r.delete_page,delete_talk:r.delete_talk,delete_redirects:r.delete_redirects,unlink_page:r.unlink_page,unlink_file:r.unlink_file&&new RegExp("^"+Morebits.namespaceRegex(6)+":","i").test(t),reason:r.reason,pageDeleter:o},i=new Morebits.wiki.page(t,I("deleting-page",t));i.setCallbackParameters(a),r.delete_page?(i.setEditSummary(r.reason),i.setChangeTags(e.changeTags),i.suppressProtectWarning(),i.deletePage(this.callbacks.doExtras,o.workerFailure)):this.callbacks.doExtras(i)}.bind(this),function(){if(r.delete_subpages&&r.subpages){var t=new Morebits.batchOperation(I("deleting-subpages"));t.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),t.setOption("preserveIndividualStatusLines",!0),t.setPageList(r.subpages),t.run((a=>{var i={page:a,delete_page:!0,delete_talk:r.delete_subpage_talks,delete_redirects:r.delete_subpage_redirects,unlink_page:r.unlink_subpages,unlink_file:!1,reason:r.reason,pageDeleter:t},s=new Morebits.wiki.page(a,I("deleting-subpage",a));s.setCallbackParameters(i),s.setEditSummary(r.reason),s.setChangeTags(e.changeTags),s.suppressProtectWarning(),s.deletePage(this.callbacks.doExtras,o.workerFailure)}))}}.bind(this))}else Morebits.status.error(I("error"),I("dbatch-no-pages"));else alert(I("dbatch-give-reason"))}}}Q.moduleName="batchdelete";class Z extends Morebits.wiki.page{constructor(t,a){if(super(t,a),e.changeTags.length)this.setChangeTags(e.changeTags);else{let t=this.setEditSummary.bind(this);this.setEditSummary=function(a){t(a+e.summaryAd)}}["load","lookupCreation","save","append","prepend","newSection","deletePage","undeletePage","protect","stabilize"].forEach((e=>{let t=this[e].bind(this);this[e]=function(e,a){let i=$.Deferred();return t((t=>{e&&e.call(this,this),i.resolve(t instanceof Morebits.wiki.api?t:this)}),(e=>{if(a&&a.call(this,this),e instanceof Morebits.wiki.api){var t=new p(e.getErrorCode()+": "+e.getErrorText());t.code=e.getErrorCode(),t.info=e.getErrorText(),t.response=e.getResponse(),i.reject(t)}else i.reject(new Error(e))})),i}}))}}class ee extends z{constructor(){super(),this.moduleName="batchundelete",this.portletName="Und-batch",this.portletId="twinkle-batchundelete",this.portletTooltip="Undelete 'em all",this.windowTitle="Batch undelete",Morebits.userIsSysop&&mw.config.get("wgArticleId")&&(mw.config.get("wgNamespaceNumber")===mw.config.get("wgNamespaceIds").user||mw.config.get("wgNamespaceNumber")===mw.config.get("wgNamespaceIds").project)&&this.addMenu()}makeWindow(){var e=new K(600,400);e.setTitle(this.windowTitle),e.setFooterLinks(this.footerlinks);var t=new Morebits.quickForm(this.evaluate.bind(this));t.append({type:"checkbox",list:[{label:I("undbatch-restore-talks"),name:"undel_talk",value:"undel_talk",checked:!0}]}),t.append({type:"input",name:"reason",label:"Reason: ",size:60});var a=document.createElement("div");a.style.padding="15px",e.setContent(a),Morebits.status.init(a),e.display();var i={action:"query",generator:"links",prop:"info",inprop:"protection",titles:mw.config.get("wgPageName"),gpllimit:D("batchMax"),format:"json"},r=new Morebits.status(I("fetching-list")),o=new x(I("loading"),i);o.setStatusElement(r),o.post().then((a=>{var i=a.getResponse(),r=i.query&&i.query.pages||[];r=r.filter((e=>e.missing));var o=[];r.sort(h),r.forEach((e=>{var t=e.protection.filter((e=>"create"===e.type&&"sysop"===e.level)).pop(),a=e.title;o.push({label:a+(t?I("word-separator")+("infinity"===t.expiry?I("create-protected-indef"):I("create-protected",new Morebits.date(t.expiry).calendar("utc"))):""),value:a,checked:!0,style:t?"color:red":""})})),t.append({type:"header",label:I("undbatch-pages-label")}),t.append({type:"button",label:I("select-all"),event:e=>{$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"pages")).prop("checked",!0)}}),t.append({type:"button",label:I("deselect-all"),event:e=>{$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"pages")).prop("checked",!1)}}),t.append({type:"checkbox",name:"pages",shiftClickSupport:!0,list:o}),t.append({type:"submit"});var s=t.render();e.setContent(s),Morebits.quickForm.getElements(s,"pages").forEach(b)}))}evaluate(e){let t=e.target;Morebits.wiki.actionCompleted.notice=I("undbatch-complete");var a=Morebits.quickForm.getElements(t,"pages").filter((e=>e.checked&&"red"===e.nextElementSibling.style.color)).length;if(!(a>0)||confirm(I("undbatch-confirm-protected",a))){var i=Morebits.quickForm.getInputData(t);if(!i.reason)return alert(I("dbatch-give-reason"));if(Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(t),i.pages&&i.pages.length){var r=new Morebits.batchOperation(I("undeleting"));r.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),r.setOption("preserveIndividualStatusLines",!0),r.setPageList(i.pages),r.run((e=>{var t={page:e,undel_talk:i.undel_talk,reason:i.reason,pageUndeleter:r},a=new Z(e,I("undeleting-page",e));a.setCallbackParameters(t),a.setEditSummary(i.reason),a.suppressProtectWarning(),a.setMaxRetries(3),a.undeletePage().then(this.doExtras.bind(this),r.workerFailure)}))}else Morebits.status.error(I("error"),I("undbatch-no-pages"))}}doExtras(e){var t,a,i=e.parent?e.parent.getCallbackParameters():e.getCallbackParameters();if(i.pageUndeleter.workerSuccess(e),i.undel_talk){var r=new mw.Title(i.page).getTalkPage().getPrefixedText();r!==i.page&&(t={action:"query",prop:"deletedrevisions",drvprop:"ids",drvlimit:1,titles:r,format:"json"},(a=new x(I("check-talk-deleted"),t)).params=i,a.params.talkPage=r,a.post().then((()=>this.undeleteTalk(a))))}}undeleteTalk(e){var t=e.getResponse().query.pages[0],a=!t.missing,i=t.deletedrevisions&&t.deletedrevisions[0].revid;if(!a&&i){var r=new Z(e.params.talkPage,I("undeleting-talk",e.params.page));r.setEditSummary(I("undeleting-talk-summary",e.params.page)),r.undeletePage()}}}ee.moduleName="batchundelete";class te extends Morebits.wiki.user{constructor(t,a){if(super(t,a),e.changeTags.length)this.setChangeTags(e.changeTags);else{let t=this.setReason.bind(this);this.setReason=function(a){t(a+e.summaryAd)}}["load","block","notify"].forEach((e=>{let t=this[e].bind(this);this[e]=function(e,a){let i=$.Deferred();return t((t=>{e&&e.call(this,this),i.resolve(t instanceof Morebits.wiki.api?t:this)}),(e=>{if(a&&a.call(this,this),e instanceof Morebits.wiki.api){var t=new p(e.getErrorCode()+": "+e.getErrorText());t.code=e.getErrorCode(),t.info=e.getErrorText(),t.response=e.getResponse(),i.reject(t)}else i.reject(new Error(e))})),i}}))}}var ae=Morebits.string.isInfinity;class ie extends z{constructor(){super(),this.moduleName="block",this.portletId="twinkle-block",this.portletName="\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646",this.portletTooltip="\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u0628\u06a9\u06d5",this.menuFormattedNamespaces=$.extend({},mw.config.get("wgFormattedNamespaces")),this.fetchedData={},this.defaultBlockTemplate="uw-block",this.defaultAnonBlockTemplate="uw-ablock",this.defaultIndefBlockTemplate="uw-blockindef",this.defaultPartialBlockTemplate="uw-pblock",this.defaultIndefPartialBlockTemplate="uw-pblockindef",this.ipBlockExpiryDefault="31 hours",this.seeAlsos=[],this.prev_template_expiry=null,this.menuFormattedNamespaces[0]=I("blanknamespace"),this.relevantUserName=mw.config.get("wgRelevantUserName"),Morebits.userIsSysop&&this.relevantUserName&&(!Morebits.ip.isRange(this.relevantUserName)||Morebits.ip.validCIDR(this.relevantUserName))&&this.addMenu()}makeWindow(){if(this.relevantUserName!==mw.config.get("wgUserName")||confirm(I("block-self-warn"))){this.currentBlockInfo=void 0,this.field_block_options={},this.field_template_options={};var e=new K(650,530);e.setTitle(I("block-window-title",this.relevantUserName)),e.setFooterLinks(this.footerlinks),e.addFooterLink(I("unblock-label"),`Special:Unblock/${this.relevantUserName}`,!0);var t=new Morebits.quickForm((e=>this.evaluate(e)));t.append({type:"field",label:"\u062c\u06c6\u0631\u06cc \u06a9\u0631\u062f\u06d5\u0648\u06d5"}).append({type:"checkbox",event:this.change_action.bind(this),list:[{label:I("block-action"),value:"block",name:"block",tooltip:I("block-action-tooltip"),checked:!0},{label:I("block-partial"),value:"partial",name:"partial",tooltip:I("block-partial-tooltip"),checked:D("defaultToPartialBlocks")},{label:I("block-tag"),value:"tag",name:"tag",tooltip:I("block-tag-tooltip"),checked:!Morebits.ip.isRange(this.relevantUserName),disabled:Morebits.ip.isRange(this.relevantUserName)}]});var a=Morebits.ip.get64(mw.config.get("wgRelevantUserName"));if(a&&a!==mw.config.get("wgRelevantUserName")){var i=t.append({type:"field",label:I("block-64-field-label"),name:"field_64"});i.append({type:"div",style:"margin-bottom: 0.5em",label:I("block-64-help",a)}),i.append({type:"checkbox",name:"block64",event:this.change_block64.bind(this),list:[{checked:this.relevantUserName!==mw.config.get("wgRelevantUserName"),label:I("block-64-label"),value:"block64",tooltip:Morebits.ip.isRange(mw.config.get("wgRelevantUserName"))?"":I("block-64-template",mw.config.get("wgRelevantUserName"))}]})}t.append({type:"field",label:I("preset"),name:"field_preset"}),t.append({type:"field",label:I("block-tag-options"),name:"field_template_options"}),t.append({type:"field",label:I("block-block-options"),name:"field_block_options"}),t.append({type:"submit"});var r=t.render();e.setContent(r),e.display(),r.root=r;var o=new te(this.relevantUserName,I("fetching-userinfo"));o.load().then((()=>{this.processUserInfo(o),this.blockedUserName===this.relevantUserName&&$(r.partial).prop("checked",this.currentBlockInfo.partial),this.transformBlockPresets();var e=document.createEvent("Event");e.initEvent("change",!0,!0),r.block.dispatchEvent(e)}),(()=>{Morebits.status.init($('div[name="currentblock"] span').last()[0]),Morebits.status.warn(I("error"),I("fetching-userinfo-error"))}))}}processUserInfo(e){var t=e.getBlockInfo();this.fetchedData[e.getUserName()]=e,this.isRegistered=!e.isIP(),this.userIsBot=e.isBot(),t&&(t.disabletalk=!t.allowusertalk,t.hardblock=!t.anononly),this.currentBlockInfo=t,this.blockedUserName=this.currentBlockInfo&&this.currentBlockInfo.user,$(".morebits-dialog-footerlinks a").first().toggle(this.blockedUserName===this.relevantUserName).next().toggle(this.blockedUserName===this.relevantUserName),this.hasBlockLog=e.hasBlockLog(),this.lastBlockLogEntry=e.getLastBlockLogEntry(),this.lastBlockLogId=!!this.hasBlockLog&&this.lastBlockLogEntry.logid}saveFieldset(e){return this[$(e).prop("name")]={},$(e).serializeArray().forEach((t=>{this[$(e).prop("name")][t.name]=t.value})),this[$(e).prop("name")]}change_block64(e){var t=e.target.form,a=$(e.target.form).find("[name=block64]"),i=this.relevantUserName;a.is(":checked")?this.relevantUserName=Morebits.ip.get64(mw.config.get("wgRelevantUserName")):this.relevantUserName=mw.config.get("wgRelevantUserName");var r=Morebits.ip.isRange(mw.config.get("wgRelevantUserName"));$(t.tag).prop("disabled",r).prop("checked",!r);var o=()=>{var a=document.querySelector(".ui-dialog-title").firstChild.nextSibling;a.nodeValue=a.nodeValue.replace(i,this.relevantUserName);var r=document.querySelector(".morebits-dialog-footerlinks a");r.href=r.href.replace(i,this.relevantUserName),r.title=r.title.replace(i,this.relevantUserName),$(t.partial).prop("checked",D("defaultToPartialBlocks")),this.blockedUserName===this.relevantUserName&&$(t.partial).prop("checked",this.currentBlockInfo.partial),this.change_action(e)};this.fetchedData[this.relevantUserName]?(this.processUserInfo(this.fetchedData[this.relevantUserName]),o()):new Morebits.wiki.user(this.relevantUserName,I("fetching-userinfo")).load((e=>{this.processUserInfo(e),o()}),(()=>{Morebits.status.init($('div[name="currentblock"] span').last()[0]),Morebits.status.warn(I("error"),I("fetching-userinfo-error"))}))}change_action(e){var t,a,i,r=e.target.form,o=$(e.target.form),s=Morebits.quickForm.getInputData(r),n=s.partial?this.blockGroupsPartial:this.blockGroups;$(r.partial).prop("disabled",!s.block&&!s.tag);var l,c={label:I("block-prior-label")};if(this.blockedUserName===this.relevantUserName?(this.blockPresetsInfo.prior=this.currentBlockInfo,c.list=[{label:I("block-prior-label"),value:"prior",selected:!0}],n.some((e=>e.label===c.label))||n.push(c),s.partial?this.blockPresetsInfo.prior.templateName=ae(this.currentBlockInfo.expiry)?this.defaultIndefPartialBlockTemplate:this.defaultPartialBlockTemplate:this.isRegistered?this.blockPresetsInfo.prior.templateName=ae(this.currentBlockInfo.expiry)?this.defaultIndefBlockTemplate:this.defaultBlockTemplate:this.blockPresetsInfo.prior.templateName=this.defaultAnonBlockTemplate):n=n.filter((e=>e.label!==c.label)),this.saveFieldset($("[name=field_block_options]")),this.saveFieldset($("[name=field_template_options]")),s.block&&((t=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:"\u062d\u0627\u0632\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",name:"field_preset"})).append({type:"select",name:"preset",label:I("choose-preset"),event:this.change_preset.bind(this),list:this.filtered_block_groups(n)}),(i=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:I("block-block-options"),name:"field_block_options"})).append({type:"div",name:"currentblock",label:" "}),i.append({type:"div",name:"hasblocklog",label:" "}),i.append({type:"select",name:"expiry_preset",label:I("block-expiry"),event:this.change_expiry.bind(this),list:[{label:I("block-custom-expiry"),value:"custom",selected:!0},{label:I("block-expiry-indefinite"),value:"infinity"},{label:I("duration-hours",3),value:"3 hours"},{label:I("duration-hours",12),value:"12 hours"},{label:I("duration-hours",24),value:"24 hours"},{label:I("duration-hours",31),value:"31 hours"},{label:I("duration-hours",36),value:"36 hours"},{label:I("duration-hours",48),value:"48 hours"},{label:I("duration-hours",60),value:"60 hours"},{label:I("duration-hours",72),value:"72 hours"},{label:I("duration-weeks",1),value:"1 week"},{label:I("duration-weeks",2),value:"2 weeks"},{label:I("duration-months",1),value:"1 month"},{label:I("duration-months",3),value:"3 months"},{label:I("duration-months",6),value:"6 months"},{label:I("duration-years",1),value:"1 year"},{label:I("duration-years",2),value:"2 years"},{label:I("duration-years",3),value:"3 years"}]}),i.append({type:"input",name:"expiry",label:I("block-custom-expiry"),tooltip:I("block-custom-expiry-tooltip"),value:this.field_block_options.expiry||this.field_template_options.template_expiry}),s.partial&&(i.append({type:"select",multiple:!0,name:"pagerestrictions",label:I("block-pages-label"),value:"",tooltip:I("block-pages-tooltip")}),i.append({type:"select",multiple:!0,name:"namespacerestrictions",label:I("block-namespaces-label"),value:"",tooltip:I("block-namespaces-tooltip"),list:y(this.menuFormattedNamespaces).filter((([e])=>e>=0&&!this.disablePartialBlockNamespaces.includes(e))).map((([e,t])=>({type:"option",label:t,value:e})))})),i.append({type:"checkbox",name:"blockoptions",list:[{checked:this.field_block_options.nocreate,label:I("block-nocreate-label"),name:"nocreate",value:"1"},{checked:this.field_block_options.noemail,label:I("block-noemail-label"),name:"noemail",value:"1"},{checked:this.field_block_options.disabletalk,label:I("block-disabletalk-label"),name:"disabletalk",value:"1",tooltip:s.partial?I("block-partial-disabletalk-tooltip"):""},this.isRegistered?{checked:this.field_block_options.autoblock,label:I("block-auto-label"),name:"autoblock",value:"1"}:{checked:this.field_block_options.hardblock,label:I("block-hard-label"),name:"hardblock",value:"1"},{checked:this.field_block_options.watchuser,label:I("block-watch-label"),name:"watchuser",value:"1"}]}),i.append({type:"textarea",label:I("block-reason-label"),name:"reason",tooltip:I("block-reason-tooltip"),value:this.field_block_options.reason}),i.append({type:"div",name:"filerlog_label",label:I("block-see-label"),style:"display:inline-block;font-style:normal !important",tooltip:I("block-see-tooltip")}),i.append({type:"checkbox",event:this.toggle_see_alsos.bind(this),style:"display:inline-block; margin-right:5px",list:[{label:I("block-see-filter"),name:"filter_see_also",value:"\u0644\u06c6\u06af\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u0648\u06ce\u0646\u06d5"}]}),i.append({type:"checkbox",event:this.toggle_see_alsos.bind(this),style:"display:inline-block",list:[{label:I("block-see-deleted"),name:"deleted_see_also",value:"\u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0633\u0695\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"}]}),this.blockedUserName===this.relevantUserName&&i.append({type:"hidden",name:"reblock",value:"1"})),s.tag){(a=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:I("block-tag-options"),name:"field_template_options"})).append({type:"select",name:"template",label:I("block-tag-template"),event:this.change_template.bind(this),list:this.filtered_block_groups(n,!0),value:this.field_template_options.template}),a.append({type:"input",name:"article",label:I("block-linked-label"),value:"",tooltip:I("block-linked-tooltip")}),a.append({type:"input",name:"area",label:I("block-partial-area-label"),value:"",tooltip:I("block-partial-area-tooltip")}),s.block||a.append({type:"input",name:"template_expiry",label:I("block-tag-expiry"),value:"",tooltip:I("block-tag-expiry-tooltip")}),a.append({type:"input",name:"block_reason",label:I("block-tag-reason-label"),tooltip:I("block-tag-reason-tooltip"),value:this.field_template_options.block_reason}),s.block?a.append({type:"checkbox",name:"blank_duration",list:[{label:I("block-tag-noexpiry-label"),checked:this.field_template_options.blank_duration,tooltip:I("block-tag-noexpiry-tooltip")}]}):a.append({type:"checkbox",list:[{label:I("block-tag-notalk-label"),name:"notalk",checked:this.field_template_options.notalk,tooltip:I("block-tag-notalk-tooltip")},{label:I("block-tag-noemail-label"),name:"noemail_template",checked:this.field_template_options.noemail_template,tooltip:I("block-tag-noemail-tooltip")},{label:I("block-tag-nocreate-label"),name:"nocreate_template",checked:this.field_template_options.nocreate_template,tooltip:I("block-tag-nocreate-tooltip")}]});var d=$('<a id="twinkleblock-preview-link">\u067e\u06ce\u0634\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u0646</a>');d.off("click").on("click",(()=>{this.preview(o[0])})),d.css({cursor:"pointer"}),a.append({type:"div",id:"blockpreview",label:[d[0]]}),a.append({type:"div",id:"twinkleblock-previewbox",style:"display: none"})}if(t?(l=o.find('fieldset[name="field_preset"]')[0]).parentNode.replaceChild(t.render(),l):o.find('fieldset[name="field_preset"]').hide(),i?((l=o.find('fieldset[name="field_block_options"]')[0]).parentNode.replaceChild(i.render(),l),o.find('fieldset[name="field_64"]').show(),o.find("[name=pagerestrictions]").select2({width:"100%",placeholder:I("block-pages-placeholder"),language:{errorLoading:()=>I("select2-badsearch")},maximumSelectionLength:10,minimumInputLength:1,ajax:{url:mw.util.wikiScript("api"),dataType:"json",delay:100,data:e=>{var t=mw.Title.newFromText(e.term);if(t)return{action:"query",format:"json",list:"allpages",apfrom:t.title,apnamespace:t.namespace,aplimit:"10"}},processResults:e=>({results:e.query.allpages.map((e=>{var t=mw.Title.newFromText(e.title,e.ns).toText();return{id:t,text:t}}))})},templateSelection:e=>$("<a>").text(e.text).attr({href:mw.util.getUrl(e.text),target:"_blank"})}),o.find("[name=namespacerestrictions]").select2({width:"100%",matcher:Morebits.select2.matchers.wordBeginning,language:{searching:()=>I("select2-badsearch")},templateResult:Morebits.select2.highlightSearchMatches,placeholder:I("block-namespaces-placeholder")}),mw.util.addCSS(".select2-results .select2-results__option { padding-top: 1px; padding-bottom: 1px; }.select2-container .select2-dropdown .select2-results { font-size: 13px; }.select2-container .selection .select2-selection__rendered { font-size: 13px; }.select2-container--default.select2-container--focus .select2-selection--multiple { border: 1px solid #aaa; }.select2-selection__choice__remove { font-size: 130%; }")):(o.find('fieldset[name="field_block_options"]').hide(),o.find('fieldset[name="field_64"]').hide(),o.find("[name=pagerestrictions]").val(null).trigger("change"),o.find("[name=namespacerestrictions]").val(null).trigger("change")),a?((l=o.find('fieldset[name="field_template_options"]')[0]).parentNode.replaceChild(a.render(),l),e.target.form.root.previewer=new Morebits.wiki.preview($(e.target.form.root).find("#twinkleblock-previewbox").last()[0])):o.find('fieldset[name="field_template_options"]').hide(),this.currentBlockInfo){var p=this.blockedUserName===this.relevantUserName;Morebits.status.init($('div[name="currentblock"] span').last()[0]);let t=this.currentBlockInfo.partial,a=this.currentBlockInfo.rangestart!==this.currentBlockInfo.rangeend,i="infinity"===this.currentBlockInfo.expiry,r=mw.util.getUrl("Special:Log",{page:this.blockedUserName,type:"block"}),o="";if(t)if(a)if(p)o=I("block-current-partial-range",this.relevantUserName);else{let e=this.blockedUserName.match(/\/(\d{1,3})$/)[1];o=I("block-current-partial-in-range",this.relevantUserName,e,`<a target="_blank" href="${r}">${this.blockedUserName}</a>`)}else o=I("block-current-partial",this.relevantUserName);else if(o=I("block-current",this.relevantUserName),a)if(p)o=I("block-current-range",this.relevantUserName);else{let e=this.blockedUserName.match(/\/(\d{1,3})$/)[1];o=I("block-current-in-range",this.relevantUserName,e,`<a target="_blank" href="${r}">${this.blockedUserName}</a>`)}o+=I("word-separator")+I("parentheses",i?I("block-expiry-indefinite"):new Morebits.date(this.currentBlockInfo.expiry).isValid()?I("block-expiry-date",this.currentBlockInfo.expiry):"");let s="";s=I(p?"block-current-change":"block-current-add"),Morebits.status.warn(o,s),this.update_form(e,this.currentBlockInfo)}if(this.hasBlockLog){var u=[];u.push(g(I("blocklogpage"),"Special:Log",{page:this.relevantUserName,type:"block"})),this.currentBlockInfo||("unblock"===this.lastBlockLogEntry.action?u.push(I("word-separator"),I("parentheses",I("unblocked-ago",this.lastBlockLogEntry.timestamp))):u.push(I("word-separator"),I("parentheses",I("block-expired",this.lastBlockLogEntry.params.duration,this.lastBlockLogEntry.timestamp)))),Morebits.status.init($('div[name="hasblocklog"] span').last()[0]),Morebits.status.warn(this.currentBlockInfo?I("block-log-current"):I("block-log-past"),u)}s.block?this.change_preset(e):s.tag&&this.change_template(e)}transformBlockPresets(){$.each(this.blockPresetsInfo,((e,t)=>{t.summary=t.summary||t.reason,t.sig=void 0!==t.sig?t.sig:"yes",t.indefinite=t.indefinite||ae(t.expiry),!this.isRegistered&&t.indefinite?t.expiry=this.ipBlockExpiryDefault:t.expiry=t.expiry||this.ipBlockExpiryDefault,this.blockPresetsInfo[e]=t}))}filtered_block_groups(e,t){return $.map(e,(e=>{var a=$.map(e.list,(e=>{switch(e.value){case"uw-talkrevoked":if(this.blockedUserName!==this.relevantUserName)return;break;case"rangeblock":if(!Morebits.ip.isRange(this.relevantUserName))return;e.selected=!Morebits.ip.get64(this.relevantUserName)}var a=this.blockPresetsInfo[e.value];if(!(a.requireGroup&&!Morebits.userIsInGroup(a.requireGroup)||a.forRegisteredOnly&&!this.isRegistered||a.forAnonOnly&&this.isRegistered||t&&a.templateName)){var i=a.templateName||e.value;return{label:(t?"{{"+i+"}}: ":"")+e.label,value:e.value,data:[{name:"template-name",value:i}],selected:!!e.selected,disabled:!!e.disabled}}}));if(a.length)return{label:e.label,list:a}}))}change_preset(e){var t=e.target.form,a=t.preset.value;a&&(this.update_form(e,this.blockPresetsInfo[a]),t.template&&(t.template.value=this.blockPresetsInfo[a].templateName||a,this.change_template(e)))}change_expiry(e){var t=e.target.form.expiry;"custom"===e.target.value?Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.parentNode,!0):(Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.parentNode,!1),t.value=e.target.value)}toggle_see_alsos(e){}update_form(e,t){var a=e.target.form,i=t.expiry;if(t.useInitialOptions||(Date.parse(i)?(i=new Date(i).toUTCString(),a.expiry_preset.value="custom"):a.expiry_preset.value=t.expiry||"custom",a.expiry.value=i,"custom"===a.expiry_preset.value?Morebits.quickForm.setElementVisibility(a.expiry.parentNode,!0):Morebits.quickForm.setElementVisibility(a.expiry.parentNode,!1)),this.userIsBot&&(t.autoblock=!1),$(a).find("[name=field_block_options]").find(":checkbox").each(((e,a)=>{if(!t.useInitialOptions||void 0!==t[a.name]){var i=""===t[a.name]||!!t[a.name];$(a).prop("checked",i)}})),t.prependReason&&t.reason?a.reason.value=t.reason+"\u061b "+a.reason.value:a.reason.value=t.reason||"",a.pagerestrictions){var r=$(a).find("[name=pagerestrictions]"),o=$(a).find("[name=namespacerestrictions]");if(t.useInitialOptions||(r.val(null).trigger("change"),o.val(null).trigger("change")),t.restrictions){if(t.restrictions.pages&&!r.val().length){var s=t.restrictions.pages.map((e=>e.title));s.forEach((e=>{if(!r.find("option[value='"+$.escapeSelector(e)+"']").length){var t=new Option(e,e,!0,!0);r.append(t)}})),r.val(r.val().concat(s)).trigger("change")}if(t.restrictions.namespaces){const e=t.restrictions.namespaces.map((e=>e.toString()));o.val(o.val().concat(e)).trigger("change")}}}}change_template(e){var t=e.target.form,a=t.template.value,i=this.blockPresetsInfo[a],r=Morebits.quickForm.getInputData(t);r.block?r.tag&&Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.blank_duration.parentNode,!i.indefinite&&!i.nonstandard):(i.indefinite||i.nonstandard?(null===this.prev_template_expiry&&(this.prev_template_expiry=t.template_expiry.value||""),t.template_expiry.parentNode.style.display="none",t.template_expiry.value="infinity"):"none"===t.template_expiry.parentNode.style.display&&(null!==this.prev_template_expiry&&(t.template_expiry.value=this.prev_template_expiry,this.prev_template_expiry=null),t.template_expiry.parentNode.style.display="block"),this.prev_template_expiry&&(t.expiry.value=this.prev_template_expiry),Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.notalk.parentNode,!i.nonstandard),Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.noemail_template.parentNode,r.partial),Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.nocreate_template.parentNode,r.partial)),Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.article.parentNode,i&&!!i.pageParam),Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.block_reason.parentNode,i&&!!i.reasonParam),Morebits.quickForm.setElementVisibility(t.area.parentNode,r.partial&&!r.block),t.root.previewer.closePreview()}preview(e){let t=Morebits.quickForm.getInputData(e);t.disabletalk=t.disabletalk||t.notalk,t.messageData=this.blockPresetsInfo[t.template];var a=this.getBlockNoticeWikitextAndSummary(t)[0];e.previewer.beginRender(a,"User_talk:"+this.relevantUserName)}evaluate(t){var a=t.target,i=$(t.target),r=a.block.checked,o=a.tag.checked,s=$(a.partial).is(":checked"),n={},l={};if(this.saveFieldset(i.find("[name=field_block_options]")),this.saveFieldset(i.find("[name=field_template_options]")),n=this.field_block_options,(l=this.field_template_options).disabletalk=!(!l.disabletalk&&!n.disabletalk),l.hardblock=!!n.hardblock,delete n.expiry_preset,s&&(n.partial=l.partial=!0),l.pagerestrictions=i.find("[name=pagerestrictions]").val()||[],l.namespacerestrictions=i.find("[name=namespacerestrictions]").val()||[],n.pagerestrictions=l.pagerestrictions.join("|"),n.namespacerestrictions=l.namespacerestrictions.map((e=>parseInt(e))),l.summary=l.summary||n.reason,l.expiry=l.template_expiry||n.expiry,r){if(n.partial){if(n.disabletalk&&!n.namespacerestrictions.includes(3))return alert(I("block-warn-partial-usertalk"));if(!n.namespacerestrictions&&!n.pagerestrictions){if(!n.noemail&&!n.nocreate)return alert(I("block-partial-blank"));if(("uw-epblock"!==l.template||"uw-epblock"!==i.find('select[name="preset"]').val())&&!confirm("\u062e\u06d5\u0631\u06cc\u06a9\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc\u062a \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06be\u06cc\u062c \u0633\u0646\u0648\u0648\u0631\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u0627\u0648\u060c \u062f\u06b5\u0646\u06cc\u0627\u06cc\u062a \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 \u0628\u06cc\u062a\u061f"))return}}if(!n.expiry)return alert(I("block-warn-noexpiry"));if(ae(n.expiry)&&!this.isRegistered)return alert(I("block-warn-indef-ip"));if(!n.reason)return alert("block-warn-noreason");Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(t.target);var c=new Morebits.wiki.user(this.relevantUserName,I("block-doing"));c.setChangeTags(e.changeTags),c.load((()=>{n.anononly=!n.hardblock,n.allowusertalk=!n.disabletalk,c.setExpiry(n.expiry),c.setWatchuser(n.watchuser),c.setReason(n.reason),c.setPartial(n.partial),c.setAllowusertalk(n.allowusertalk),c.setAnononly(n.anononly),c.setAutoblock(n.autoblock),c.setNocreate(n.nocreate),c.setNoemail(n.noemail),c.setReblock(n.reblock),n.partial&&(n.pagerestrictions&&c.setPartialPages(n.pagerestrictions),n.namespacerestrictions&&c.setPartialNamespaces(n.namespacerestrictions));var e=c.getBlockInfo(),t=c.getLastBlockLogEntry();if((null==t?void 0:t.logid)!==this.lastBlockLogId||!!e!=!!this.currentBlockInfo){let e=I("block-conflict",c.getUserName());if("block"===t.action||"reblock"===t.action?e+=I("block-conflict-block",t.user,t.comment,t.params.expiry):"unblock"===t.action&&(e+=I("block-conflict-unblock",t.user,t.comment,t.params.expiry)),!confirm(e))return void Morebits.status.info(I("block-doing"),I("user-aborted"));c.setReblock(!0)}c.block((()=>{o&&this.issue_template(l)}))}))}else{if(!o)return alert(I("block-noop"));Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(t.target),this.issue_template(l)}}issue_template(e){var t="User_talk:"+mw.config.get("wgRelevantUserName"),a=$.extend(e,{messageData:this.blockPresetsInfo[e.template],reason:this.field_template_options.block_reason,disabletalk:this.field_template_options.notalk,noemail:this.field_template_options.noemail_template,nocreate:this.field_template_options.nocreate_template});Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=t,Morebits.wiki.actionCompleted.notice=I("block-complete");var i=new Morebits.wiki.page(t,I("block-tagging-status"));i.setCallbackParameters(a),i.load((e=>this.main(e)))}main(t){var a,i=t.getCallbackParameters(),r=new Morebits.date(t.getLoadTime());if(i.indefinite=ae(i.expiry),i.indefinite&&D("blankTalkpageOnIndefBlock")&&"uw-lblock"!==i.template)Morebits.status.info(I("info"),I("block-blank-talk")),a=r.monthHeader()+"\n";else{a=t.getPageText();for(var o,s,n=r.monthHeaderRegex();null!==(o=n.exec(a));)s=o;var l=a.lastIndexOf("\n==")+1;a.length>0&&(a+="\n\n"),s&&s.index===l||(Morebits.status.info(I("info"),I("block-new-section")),a+=r.monthHeader()+"\n")}i.expiry=void 0!==i.template_expiry?i.template_expiry:i.expiry;let[c,d]=this.getBlockNoticeWikitextAndSummary(i);a+=c,t.setPageText(a),t.setEditSummary(d),t.setChangeTags(e.changeTags),t.setWatchlist(D("watchWarnings")),t.save()}}ie.moduleName="block";class re extends z{constructor(){super(),this.moduleName="deprod",this.portletName="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",this.portletTooltip="\u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0645 \u067e\u06c6\u0644\u06d5\u062f\u0627\u0646 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",this.portletId="twinkle-deprod",this.concerns={},Morebits.userIsSysop&&14===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&/proposed_deletion|\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc_\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u0627\u0648|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc_\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5/i.test(mw.config.get("wgPageName"))&&this.addMenu()}makeWindow(){var e=new Morebits.simpleWindow(800,400);e.setTitle("\u067e\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5"),e.setScriptName("\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5"),e.addFooterLink("\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u0627\u0648","\u0648\u067e:\u0633\u067e"),e.addFooterLink("\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5",":en:WP:TW/DOC#deprod"),e.addFooterLink("\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631","\u0644\u0648:\u062a\u0648");var t=new Morebits.quickForm((e=>this.evaluate(e))),a=document.createElement("div");a.style.padding="15px",e.setContent(a),Morebits.status.init(a),e.display();var i={action:"query",generator:"categorymembers",gcmtitle:mw.config.get("wgPageName"),gcmlimit:D("batchMax"),gcmnamespace:"0|108|2",prop:"info|revisions",rvprop:"content",inprop:"protection",format:"json"},r=new Morebits.status("\u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u06be\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),o=new Morebits.wiki.api("\u0628\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a...",i,(e=>{var t=e.getResponse(),a=t.query&&t.query.pages||[],i=[],r=/\{\{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5/;a.sort(h),a.forEach((e=>{var t=[],a=e.revisions[0].content,o=r.exec(a),s=e.title;if(o){var n=Morebits.wikitext.parseTemplate(a,o.index);this.concerns[s]=n.parameters.concern||"",t.push(this.concerns[s])}var l=e.protection.filter((e=>"edit"===e.type&&"sysop"===e.level)).pop();l&&t.push("\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648"+("\u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631"===l.expiry?" \u062a\u0627 \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u062f\u06cc\u0627\u0631":"\u060c \u0644\u06d5 "+l.expiry+" \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u0686\u06ce\u062a")),i.push({label:t.length?"("+t.join("\u061b ")+")":"",value:s,checked:""!==this.concerns[s],style:l?"color:red":""})})),e.params.form.append({type:"header",label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5"}),e.params.form.append({type:"button",label:"\u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648\u06cc \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06d5",event:e=>{$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"pages")).prop("checked",!0)}}),e.params.form.append({type:"button",label:"\u06be\u06cc\u0686\u06cc \u06be\u06d5\u06b5\u0645\u06d5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06d5",event:e=>{$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"pages")).prop("checked",!1)}}),e.params.form.append({type:"checkbox",name:"pages",list:i}),e.params.form.append({type:"submit"});var o=e.params.form.render();e.params.Window.setContent(o),Morebits.quickForm.getElements(o,"pages").forEach(f)}),r);o.params={form:t,Window:e},o.post()}deleteTalk(t){if(!t.getResponse().query.pages[0].missing){var a=new Morebits.wiki.page("Talk:"+t.params.page,"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc "+t.params.page+" \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");a.setEditSummary("[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#\u06af\u0668|\u06af\u0668]]: [[\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc:\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698|\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698]]\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u0627\u0648\u06d5\u06cc \xab"+t.params.page+"\xbb"),a.setChangeTags(e.changeTags),a.deletePage()}}deleteRedirects(t){(t.getResponse().query.pages[0].redirects||[]).forEach((a=>{var i=a.title,r=new Morebits.wiki.page(i,"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06cc "+i+" \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");r.setEditSummary("[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#\u06af\u0668|\u06af\u0668]]: \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u0627\u0648\u06d5\u06cc \xab"+t.params.page+"\xbb"),r.setChangeTags(e.changeTags),r.deletePage()}))}evaluate(t){var a=Morebits.quickForm.getInputData(t.target).pages;Morebits.status.init(t.target);var i=new Morebits.batchOperation("\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5");i.setOption("chunkSize",D("batchChunks")),i.setOption("preserveIndividualStatusLines",!0),i.setPageList(a),i.run((t=>{var a={page:t},r=new Morebits.wiki.api("\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u06be\u06ce\u0646\u062f\u0631\u06ce\u0646",{action:"query",titles:t,prop:"redirects",rdlimit:"max",format:"json"},this.deleteRedirects);r.params=a,r.post();var o=mw.Title.newFromText(t);o&&o.namespace%2==0&&2!==o.namespace&&(o.namespace++,(r=new Morebits.wiki.api("\u0628\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0626\u0627\u062e\u06c6 "+t+" \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u06be\u06d5\u06cc\u06d5",{action:"query",titles:o.toText(),format:"json"},this.deleteTalk)).params=a,r.post());var s=new Morebits.wiki.page(t,"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc "+t+" \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");s.setEditSummary("[[\u0648\u067e:\u067e\u0633|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5]]\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0648\u0648\u060c \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0628\u0648\u0648: "+this.concerns[t]),s.setChangeTags(e.changeTags),s.suppressProtectWarning(),s.deletePage(i.workerSuccess,i.workerFailure)}))}}re.moduleName="deprod";const oe="short description|\u0648\u06d5\u0633\u0641|hatnote|main|correct title|dablink|distinguish|\u062a\u06ce\u06a9 \u0646\u06d5\u0686\u06ce|for|\u0628\u06c6|further|\u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631|selfref|year dab|\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0633\u0627\u06b5|similar names|highway detail hatnote|broader|\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062f\u06cc\u06a9\u06d5|\u0634\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631|about(?:-distinguish| other people)?|other\\s?(?:hurricane(?: use)?s|people|persons|places|ships|uses(?: of)?)|redirect(?:-(?:distinguish|synonym|multi))?|(?:\u0626\u06d5\u0645\u0627\u0646\u06d5\u0634|\u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627) \u0628\u0628\u06cc\u0646\u06d5|see\\s?(?:wiktionary|also(?: if exists)?)";let se;const ne=["Template:Retired","Template:Deceased Wikipedian"];class le extends z{constructor(){super(),this.moduleName="prod",this.portletName="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5",this.portletId="twinkle-prod",this.portletTooltip="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0695\u06ce\u06af\u06d5\u06cc \u0648\u067e:\u0633\u067e \u0628\u06a9\u06d5",this.params={},this.defaultReason=D("prodReasonDefault"),(-1!==[0,6,108].indexOf(mw.config.get("wgNamespaceNumber"))||2===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&-1!==mw.config.get("wgCategories").indexOf("Wikipedia books (user books)"))&&mw.config.get("wgCurRevisionId")&&!Morebits.isPageRedirect()&&this.addMenu()}makeWindow(){switch(mw.config.get("wgNamespaceNumber")){case 0:this.namespace="\u0648\u062a\u0627\u0631";break;case 6:this.namespace="\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5";break;case 2:case 108:this.namespace="\u06a9\u062a\u06ce\u0628"}var e=new Morebits.simpleWindow(800,410);e.setTitle("\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 (\u067e\u0633)"),e.setScriptName("\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5");var t=new Morebits.quickForm(this.evaluate.bind(this));"\u0648\u062a\u0627\u0631"===this.namespace?(e.addFooterLink("\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5","\u0648\u067e:\u067e\u0633"),e.addFooterLink("\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0698\u06a9\u0632","\u0648\u067e:\u067e\u0633\u0698\u06a9\u0632")):"\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"===this.namespace?e.addFooterLink("\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5","\u0648\u067e:\u067e\u0633"):e.addFooterLink("\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 (\u0628\u06c6 \u06a9\u062a\u06ce\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0646)","WP:BOOKPROD");var a=t.append({type:"field",label:"\u062c\u06c6\u0631\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5",id:"prodtype_fieldset"});a.append({type:"div",label:"",id:"twinkle-prod-findsources",style:"margin-bottom: 5px; margin-top: -5px;"}),a.append({type:"radio",name:"prodtype",event:this.prodtypechanged.bind(this),list:[{label:"\u067e\u0633 (\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5)",value:"prod",checked:!0,tooltip:"\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0626\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u067e]]"},{label:"\u067e\u0633 \u0698\u06a9\u0632 (\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5)",value:"prodblp",tooltip:"\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u0646\u0648\u06ce\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5"}]}),t.append({type:"field",name:"parameters"}),e.addFooterLink("\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5","\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5/\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646#prod"),e.addFooterLink("\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5",":en:WP:TW/DOC#prod"),e.addFooterLink("\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631","\u0644\u0648:\u062a\u0648"),t.append({type:"submit",label:"\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5"});var i=t.render();e.setContent(i),e.display(),"\u0648\u062a\u0627\u0631"!==this.namespace&&$(i).find("#prodtype_fieldset").hide();var r=document.createEvent("Event");r.initEvent("change",!0,!0),i.prodtype[0].dispatchEvent(r)}prodtypechanged(e){var t=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0645\u06d5\u062a\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",name:"parameters"});switch(e.target.values){case"prod":t.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0644\u06d5 \u062a\u0648\u0627\u0646\u0627\u062f\u0627 \u0628\u0648\u0648",value:"notify",name:"notify",tooltip:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u062f\u06d5\u0646\u0631\u06ce\u062a \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06ce\u062a.",checked:!0}]}),t.append({type:"textarea",name:"reason",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631 \u0628\u06c6 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5:",value:this.defaultReason});break;case"prodblp":e.target.form.reason&&(this.defaultReason=e.target.form.reason.value),t.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0644\u06d5 \u062a\u0648\u0627\u0646\u0627\u062f\u0627 \u0628\u0648\u0648",value:"notify",name:"notify",tooltip:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5",checked:!0,disabled:!0}]});var a=document.createElement("b");a.appendChild(document.createTextNode("\u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc \u0628\u06a9\u06d5 \u06a9\u06d5 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0626\u06d5\u0645 \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06cc\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0628\u0646\u0631\u06ce\u062a \u0628\u06c6\u06cc\u06d5 \u0628\u06d5 \u062f\u06cc\u0642\u06d5\u062a \u0628\u06d5.")),t.append({type:"div",label:a})}!function(e){if($(e).length)if(se)$(e).html(se);else{var t=new Morebits.wiki.preview($(e)[0]);t.beginRender("({{\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u062f\u06c6\u0632\u06d5\u0648\u06d5|"+Morebits.pageNameNorm+"}})","\u0648\u067e:\u0648\u0628\u0633").then((function(){se=t.previewbox.innerHTML,$(e).removeClass("morebits-previewbox")}))}}("#twinkle-prod-findsources"),e.target.form.replaceChild(t.render(),$(e.target.form).find('fieldset[name="parameters"]')[0])}checkPriors(){var e=new mw.Title(mw.config.get("wgPageName")).getTalkPage().getPrefixedText();return new x("\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u06d5\u067e\u0634\u06a9\u0646\u0631\u06ce\u062a \u062a\u0627 \u0628\u0632\u0627\u0646\u0631\u06ce\u062a \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u0631\u0627\u0648\u06d5",{action:"query",titles:e,prop:"templates",tltemplates:"Template:Old XfD multi|Template:Old MfD|Template:Oldffdfull|Template:Oldpuffull|Template:Olddelrev|Template:Old prod",format:"json"}).post().then((e=>{var t=e.getStatusElement(),a=e.getResponse().query.pages[0].templates,i=a&&a.length;if(i){var r=a[0].title;if(1!==i||"Template:Old prod"!==r)return t.warn("\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0641\u06b5\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5\u060c \u062f\u06d5\u0648\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),$.Deferred().reject();this.params.oldProdPresent=!0}}))}fetchCreationInfo(){var e=this.params,t=new Z(mw.config.get("wgPageName"),"\u0628\u06c6 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u06af\u06d5\u0695\u06ce\u06cc\u0646");return t.setFollowRedirect(!0),t.setLookupNonRedirectCreator(!0),t.lookupCreation().then((()=>{e.initialContrib=t.getCreator(),e.creation=t.getCreationTimestamp(),t.getStatusElement().info("\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u060c "+e.initialContrib+" \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5")}))}taggingPage(){var e=$.Deferred(),t=this.params,a=new Z(mw.config.get("wgPageName"),"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a");return a.setFollowRedirect(!0),a.load().then((()=>{var i=a.getStatusElement();if(!a.exists())return i.error("\u0648\u0627 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u060c \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5"),e.reject();var r=a.getPageText();if(/{{(?:db-?|delete|article for deletion\/dated|AfDM|ffd\b)|#invoke:Redirect for discussion/i.test(r))return i.warn("\u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062a\u0627\u06af \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u060c \u062f\u06d5\u0648\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),e.reject();r=r.replace(/{{\s*(userspace draft|mtc|(copy|move) to wikimedia commons|(copy |move )?to ?commons)\s*(\|(?:{{[^{}]*}}|[^{}])*)?}}\s*/gi,"");var o,s=/{{\s*(?:Prod blp|Proposed deletion|book-prod)\/dated(?: files)?\s*\|(?:{{[^{}]*}}|[^{}])*}}/i;if(s.test(r)){if(/{{(?:Proposed deletion endorsed|prod-?2).*?}}/i.test(r))return i.warn("\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0628\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{proposed deletion}} \u0648 {{proposed deletion endorsed}} \u062a\u0627\u06af \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u060c \u06a9\u0631\u062f\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0648\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),e.reject();var n="\u062a\u0627\u06af\u06ce\u06a9\u06cc {{proposed deletion}} \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5. \n\u062d\u06d5\u0632 \u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u062a\u0627\u06af\u06cc {{proposed deletion endorsed}} \u0628\u06d5 \u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u0648\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a?";if(t.blp&&!/{{\s*Prod blp\/dated/.test(r)&&(n="\u062a\u0627\u06af\u06ce\u06a9\u06cc {{proposed deletion}}\u06cc \u063a\u06d5\u06cc\u0631\u06d5 \u0698\u06a9\u0632 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5.\n\u062d\u06d5\u0632 \u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u062a\u0627\u06af\u06cc {{proposed deletion endorsed}} \u0628\u06d5 \u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \xab\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06be\u06cc\u0686 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\xbb\u061f"),!confirm(n))return i.warn("\u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0648\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u0646\u0631\u0627"),e.reject();o="Endorsing proposed deletion per [[WP:"+(t.blp?"BLP":t.book?"BOOK":"")+"PROD]].",r=r.replace(s,r.match(s)+"\n{{Proposed deletion endorsed|1="+(t.blp?"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 [[WP:BLPPROD|\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06be\u06cc\u0686 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9]]":Morebits.string.formatReasonText(t.reason))+"}}\n"),t.logEndorsing=!0}else{if(t.oldProdPresent){if(!t.blp)return i.warn("\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u06a9\u0631\u062f\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0648\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),e.reject();if(!confirm("\u067e\u0627\u06b5\u0627\u0648\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5. \u06be\u06ce\u0634\u062a\u0627\u0634 \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u0628\u06d5\u0631\u062f\u0648\u0627\u0645 \u0628\u06cc\u062a \u0644\u06d5 \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc BLPPROD? "))return i.warn("\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0648\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u0646\u0631\u0627"),e.reject();i.info("\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a")}if(t.blp){var l=new Morebits.date(t.creation).add(3,"days").isAfter(new Date(a.getLoadTime()));if(!/\[\[\u067e\u06c6\u0644:\u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u0627\u0646\]\]/i.test(r)&&l&&!confirm("\u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc \u0628\u06a9\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u067e\u06c6\u0644:\u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u0627\u0646 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0648 \u0628\u06c6\u06cc\u06d5\u0634 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0648\u06d5\u06a9 BLPPROD \u0695\u06d5\u0686\u0627\u0648 \u0646\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a. \u062f\u06b5\u0646\u06cc\u0627\u06cc\u062a \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 \u0628\u06cc\u062a\u061f \n\n\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u062d\u06d5\u0632 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u067e\u06c6\u0644\u06d5\u06a9\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062f\u0631\u06ce\u0698\u06d5 \u0628\u062f\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u0645\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0645 \u062f\u0648\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5 \u0645\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5."))return e.reject()}var c;t.blp?(o="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc [[WP:BLPPROD]].",c="{{subst:prod blp"+(t.usertalk?"|help=off":"")+"}}"):t.book?(o="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06a9\u062a\u06ce\u0628 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc [[WP:BOOKPROD]].",c="{{subst:book-prod|1="+Morebits.string.formatReasonText(t.reason)+(t.usertalk?"|help=off":"")+"}}"):(o="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc "+this.namespace+" \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc [[\u0648\u067e:\u067e\u0633]].",c="{{subst:prod|1="+Morebits.string.formatReasonText(t.reason)+(t.usertalk?"|help=off":"")+"}}"),r=new Morebits.wikitext.page(r).insertAfterTemplates(c+"\n",oe).getText()}return D("markProdPagesAsPatrolled")&&a.triage(),a.setPageText(r),a.setEditSummary(o),a.setWatchlist(D("watchProdPages")),a.setCreateOption("nocreate"),a.save()}))}addOldProd(){if(this.params.oldProdPresent)return $.Deferred().resolve();var e="{{Old prod|nom="+mw.config.get("wgUserName")+"|nomdate={{subst:#time: d\u06cc F\u06cc Y}}}}\n",t=new mw.Title(mw.config.get("wgPageName")).getTalkPage().getPrefixedText(),a=new Z(t,"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc {{Old prod}} \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698");return a.setPrependText(e),a.setEditSummary("\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc {{Old prod}}"),a.setFollowRedirect(!0),a.setCreateOption("recreate"),a.prepend()}notifyAuthor(){var t=$.Deferred(),a=this.params;if(!a.blp&&!a.usertalk)return t.resolve();if(a.initialContrib===mw.config.get("wgUserName"))return Morebits.status.info("\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5","\u062a\u06c6 ("+a.initialContrib+") \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u062a \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5\u061b \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u067e\u06d5\u0695\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),t.resolve();var i,r="\n{{subst:"+(a.blp?"prodwarningBLP":a.book?"bprodwarning":"proposed deletion notify")+"|1="+Morebits.pageNameNorm+"|concern="+a.reason+"}} ~~~~",o=new Morebits.wiki.user(a.initialContrib,"\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u0645 \u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631 ("+a.initialContrib+") \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");return o.setMessage(r),o.setReason("\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]]."),o.setChangeTags(e.changeTags),a.blp?(o.setNotifyBots(!0),o.setNotifyIndef(!0)):o.setNotifySkips((i="prod")?"notwinkle.test/?module="+i:"",ne),o.notify((function(){a.logInitialContrib=a.initialContrib,t.resolve()}),t.resolve),t}addToLog(){if(!D("logProdPages"))return $.Deferred().resolve();var t=this.params,a=new Morebits.userspaceLogger(D("prodLogPageName"));a.initialText="\u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0644\u06c6\u06af\u06ce\u06a9\u06cc \u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648 \u0626\u06d5\u0648 \u062a\u0627\u06af\u06cc [[\u0648\u067e:\u067e\u0633|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5]] \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u0626\u06d5\u0645 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0645\u06c6\u062f\u06cc\u0648\u0648\u0644\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc [[\u0648\u067e:\u062a\u0648|\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5]] \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u0634\u062a\u06af\u0631\u06cc\u06cc \u0644\u06ce \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5.\n\n\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0686\u06cc\u062a\u0631 \u062d\u06d5\u0632 \u0646\u0627\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u0626\u06d5\u0645 \u0644\u06c6\u06af\u06d5\u062a \u06be\u06d5\u0628\u06ce\u062a\u060c \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5/\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646|\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5]] \u0628\u06cc\u06a9\u0648\u0698\u06ce\u0646\u06cc\u062a\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0648 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 [[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#\u0628\u0661|\u0628\u0661]] \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627 \u0628\u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06cc\u062a.\n";var i,r="# [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]]";return r+="\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"===this.namespace?" ([{{fullurl:Special:Log|page="+mw.util.wikiUrlencode(mw.config.get("wgPageName"))+"}} \u0644\u06c6\u06af]): ":": ",t.logEndorsing?(r+="endorsed "+(t.blp?"\u0698\u06a9\u0632 ":t.book?"\u06a9\u062a\u06ce\u0628":"")+"\u067e\u0633. ~~~~~",t.reason&&(r+="\n#* '''\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631''': "+t.reason+"\n"),i="Logging endorsement of PROD nomination of [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]]."):(r+=(t.blp?"\u0698\u06a9\u0632 ":t.book?"\u06a9\u062a\u06ce\u0628":"")+"\u067e\u0633",t.logInitialContrib&&(r+="\u061b {{user|"+t.logInitialContrib+"}} \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5"),r+=" ~~~~~\n",!t.blp&&t.reason&&(r+="#* '''\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631''': "+Morebits.string.formatReasonForLog(t.reason)+"\n"),i="\u067e\u0627\u06b5\u0627\u0648\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]] \u0644\u06c6\u06af \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a."),a.changeTags=e.changeTags,a.log(r,i)}evaluate(e){var t=e.target,a=Morebits.quickForm.getInputData(t);if(this.params={usertalk:a.notify||"prodblp"===a.prodtype,blp:"prodblp"===a.prodtype,book:"\u06a9\u062a\u06ce\u0628"===this.namespace,reason:a.reason||""},this.params.blp||this.params.reason||confirm("\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u062a\u0627\u06b5\u06cc \u0628\u06d5\u062c\u06ce \u06be\u06ce\u0634\u062a\u060c \u0628\u06d5\u0695\u0627\u0633\u062a\u06cc \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062f\u0627\u0628\u06cc\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 \u0628\u06cc\u062a\u061f")){Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(t);var i=new Morebits.taskManager(this);Morebits.wiki.numberOfActionsLeft=1e3,i.add(this.checkPriors,[]),i.add(this.fetchCreationInfo,[]),i.add(this.taggingPage,[this.checkPriors]),i.add(this.notifyAuthor,[this.fetchCreationInfo,this.taggingPage]),i.add(this.addOldProd,[this.taggingPage,this.checkPriors]),i.add(this.addToLog,[this.notifyAuthor,this.taggingPage]),i.execute().then((()=>{Morebits.status.actionCompleted("\u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648"),setTimeout((()=>{window.location.href=mw.util.getUrl(mw.config.get("wgPageName"))}),Morebits.wiki.actionCompleted.timeOut)}))}}}le.moduleName="prod";class ce extends z{constructor(){super(),this.moduleName="protect",this.portletName=Morebits.userIsSysop?"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5":"\u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0628\u06a9\u06d5",this.portletId="twinkle-protect",this.portletTooltip=Morebits.userIsSysop?"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u06d5":"\u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06a9\u06d5",this.windowTitle=Morebits.userIsSysop?"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u06d5\u060c \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u0628\u06a9\u06d5 \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u062a\u0627\u06af\u06cc \u0628\u06a9\u06d5":"\u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0628\u06a9\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u062a\u0627\u06af\u06cc \u0628\u06a9\u06d5",this.requestPageName="\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5",this.requestPageAcronym="RfPP",this.hasFlaggedRevs=mw.loader.getState("ext.flaggedRevs.review")&&l.flaggedRevsNamespaces.includes(mw.config.get("wgNamespaceNumber")),this.isTemplate=10===mw.config.get("wgNamespaceNumber")||828===mw.config.get("wgNamespaceNumber"),this.currentProtectionLevels={},this.formevents={editmodify(e){e.target.form.editlevel.disabled=!e.target.checked,e.target.form.editexpiry.disabled=!e.target.checked||"all"===e.target.form.editlevel.value,e.target.form.editlevel.style.color=e.target.form.editexpiry.style.color=e.target.checked?"":"transparent"},editlevel(e){e.target.form.editexpiry.disabled="all"===e.target.value},movemodify(e){e.target.form.movelevel.disabled&&!e.target.form.editlevel.disabled?(e.target.form.movelevel.value=e.target.form.editlevel.value,e.target.form.moveexpiry.value=e.target.form.editexpiry.value):e.target.form.editlevel.disabled&&(e.target.form.movelevel.value="sysop",e.target.form.moveexpiry.value="infinity"),e.target.form.movelevel.disabled=!e.target.checked,e.target.form.moveexpiry.disabled=!e.target.checked||"all"===e.target.form.movelevel.value,e.target.form.movelevel.style.color=e.target.form.moveexpiry.style.color=e.target.checked?"":"transparent"},movelevel(e){e.target.form.moveexpiry.disabled="all"===e.target.value},pcmodify(e){e.target.form.pclevel.disabled=!e.target.checked,e.target.form.pcexpiry.disabled=!e.target.checked||"none"===e.target.form.pclevel.value,e.target.form.pclevel.style.color=e.target.form.pcexpiry.style.color=e.target.checked?"":"transparent"},pclevel(e){e.target.form.pcexpiry.disabled="none"===e.target.value},createlevel(e){e.target.form.createexpiry.disabled="all"===e.target.value},tagtype(e){e.target.form.small.disabled=e.target.form.noinclude.disabled="none"===e.target.value||"noop"===e.target.value}},this.protectionPresetsInfo={},this.protectionTags=[],this.protectReasonAnnotations=[],this.existingTagRegex=null,this.disableTaggingOnRedirectTemplateRegex=null,this.existingRequestRegex=null,mw.config.get("wgNamespaceNumber")<0||8===mw.config.get("wgNamespaceNumber")||this.addMenu()}makeWindow(){var e=new K(620,530);e.setTitle(this.windowTitle),e.setFooterLinks(this.footerlinks);var t=new Morebits.quickForm(this.evaluate.bind(this));t.append({type:"field",label:I("protect-action-type")}).append({type:"radio",name:"actiontype",event:this.changeAction.bind(this),list:[{label:I("protect-protect-label"),value:"protect",tooltip:I("protect-protect-tooltip"),checked:!0,adminonly:!0},{label:I("protect-request-label"),value:"request",tooltip:Morebits.userIsSysop?I("protect-request-sysop-tooltip"):I("protect-request-tooltip"),checked:!Morebits.userIsSysop},{label:I("protect-tag-label"),value:"tag",tooltip:I("protect-tag-tooltip"),disabled:!this.canTag()}]}),t.append({type:"field",label:I("preset"),name:"field_preset"}),t.append({type:"field",label:"1",name:"field1"}),t.append({type:"field",label:"2",name:"field2"}),t.append({type:"submit"});var a=t.render();e.setContent(a),e.display();var i=document.createEvent("Event");i.initEvent("change",!0,!0),a.actiontype[0].dispatchEvent(i),this.fetchProtectionLevel()}fetchProtectingAdmin(e,t,a,i){return i=i||[],e.get({format:"json",action:"query",list:"logevents",letitle:t,letype:a}).then((t=>{var r=t.query?$.grep(t.query.logevents,(e=>-1===$.inArray(e.logid,i)))[0]:null;return r?"move_prot"===r.action||"move_stable"===r.action?this.fetchProtectingAdmin(e,"protect"===a?r.params.oldtitle_title:r.params.oldtitle,a,i.concat(r.logid)):r.user:null}))}fetchProtectionLevel(){var e=new mw.Api,t=[e.get({format:"json",indexpageids:!0,action:"query",list:"logevents",letype:"protect",letitle:mw.config.get("wgPageName"),prop:this.hasFlaggedRevs?"info|flagged":"info",inprop:"protection|watched",titles:mw.config.get("wgPageName")})];this.hasFlaggedRevs&&t.push(e.get({format:"json",action:"query",list:"logevents",letype:"stable",letitle:mw.config.get("wgPageName")})),$.when.apply($,t).done(((t,a)=>{var i,r=(t=$(t).toArray())[0].query.pageids[0],o=t[0].query.pages[r],s={};this.watched=o.watchlistexpiry||""===o.watched,$.each(o.protection,((t,a)=>{a.source?s.cascading={expiry:a.expiry,source:a.source,level:a.level}:(s[a.type]={level:a.level,expiry:a.expiry,cascade:""===a.cascade},i||(i=this.fetchProtectingAdmin(e,mw.config.get("wgPageName"),"protect")))})),o.flagged&&o.flagged.protection_level&&(s.stabilize={level:o.flagged.protection_level,expiry:o.flagged.protection_expiry},i=this.fetchProtectingAdmin(e,mw.config.get("wgPageName"),"stable")),this.hasProtectLog=!!t[0].query.logevents.length,this.protectLog=this.hasProtectLog&&t[0].query.logevents,this.hasStableLog=!!this.hasFlaggedRevs&&!!a[0].query.logevents.length,this.stableLog=this.hasStableLog&&a[0].query.logevents,this.currentProtectionLevels=s,i?i.done((e=>{e&&$.each(["edit","move","create","stabilize","cascading"],((t,a)=>{this.currentProtectionLevels[a]&&(this.currentProtectionLevels[a].admin=e)})),this.showLogAndCurrentProtectInfo()})):this.showLogAndCurrentProtectInfo()}))}showLogAndCurrentProtectInfo(){var e=!$.isEmptyObject(this.currentProtectionLevels);if(this.hasProtectLog||this.hasStableLog){var t=$("<span>");if(this.hasProtectLog){if(t.append($(g(I("protectlogpage"),"Special:Log",{action:"view",page:mw.config.get("wgPageName"),type:"protect"}))),!e||!this.currentProtectionLevels.edit&&!this.currentProtectionLevels.move){var a=this.protectLog[0];"unprotect"===a.action?t.append(I("word-separator"),I("parentheses",I("unprotected-time",a.timestamp))):t.append(I("word-separator"),I("parentheses",I("expired-time",a.params.details[0].expiry)))}t.append(this.hasStableLog?I("bullet-separator"):null)}if(this.hasStableLog&&(t.append($(g(I("stable-logpage"),"Special:Log",{action:"view",page:mw.config.get("wgPageName"),type:"stable"}))),!e||!this.currentProtectionLevels.stabilize)){var i=this.stableLog[0];"reset"===i.action?t.append(I("word-separator"),I("parentheses",I("reset-time",i.timestamp))):t.append(I("word-separator"),I("parentheses",I("expired-time",i.params.expiry)))}Morebits.status.init($('div[name="hasprotectlog"] span')[0]),Morebits.status.warn(I(e?"prev-protections":"past-protected"),t[0])}Morebits.status.init($('div[name="currentprot"] span')[0]);var r=[],o="info";e?($.each(this.currentProtectionLevels,((e,t)=>{"cascading"===e?r.push(I("protect-cascade-from",t.source)):"stabilize"===e?r.push(I("protect-current-stable",I("group-"+t.level))):(t.cascade&&r.push(I("protect-current-cascading",I("restriction-"+e),I("restriction-level-"+t.level))),r.push(I("protect-current",I("restriction-"+e),I("restriction-level-"+t.level)))),"infinity"===t.expiry?r.push(I("word-separator"),I("protect-expiry-indefinite"),I("word-separator")):r.push(I("word-separator"),I("parentheses",I("expires-time",t.expiry)),I("word-separator")),t.admin&&r.push(I("by-sysop",t.admin)),r.push(I("bullet-separator"))})),r=r.slice(0,-1),o="warn"):r.push(I("protect-current-none")),Morebits.status[o](I("protect-current-label"),r)}changeAction(e){let t,a,i,r=this.getProtectionLevels(),s=this.getProtectionLengths(),n=this.getProtectionPresets(),l=this.getCreateProtectionPresets();const c=(e,t)=>y(e).filter((([,e])=>e.types.includes(t)&&(void 0===e.applicable||"boolean"==typeof e.applicable&&e.applicable||"function"==typeof e.applicable&&e.applicable(t)))).sort(((e,t)=>e[1].weight<t[1].weight?-1:1)).map((([e,t])=>({label:t.label,value:e,selected:t.defaultSelected})));switch(e.target.values){case"protect":if(t=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:"\u062d\u0627\u0632\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",name:"field_preset"}),t.append({type:"select",name:"category",label:I("choose-preset"),event:this.changePreset.bind(this),list:mw.config.get("wgArticleId")?n:l}),i=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:I("protect-options"),name:"field2"}),i.append({type:"div",name:"currentprot",label:" "}),i.append({type:"div",name:"hasprotectlog",label:" "}),mw.config.get("wgArticleId")?(i.append({type:"checkbox",event:this.formevents.editmodify,list:[{label:I("protect-edit-modify"),name:"editmodify",tooltip:I("protect-edit-modify-tooltip"),checked:!0}]}),i.append({type:"select",name:"editlevel",label:I("protect-edit-label"),event:this.formevents.editlevel,list:c(r,"edit")}),i.append({type:"select",name:"editexpiry",label:I("protectexpiry"),event:e=>{"custom"===e.target.value&&this.doCustomExpiry(e.target)},list:s}),i.append({type:"checkbox",event:this.formevents.movemodify,list:[{label:I("protect-move-modify"),name:"movemodify",tooltip:I("protect-move-modify-tooltip"),checked:!0}]}),i.append({type:"select",name:"movelevel",label:I("protect-move-label"),event:this.formevents.movelevel,list:c(r,"move")}),i.append({type:"select",name:"moveexpiry",label:I("protectexpiry"),event:e=>{"custom"===e.target.value&&this.doCustomExpiry(e.target)},list:s}),this.hasFlaggedRevs&&(i.append({type:"checkbox",event:this.formevents.pcmodify,list:[{label:I("protect-stable-modify"),name:"pcmodify",tooltip:I("protect-stable-modify-tooltip"),checked:!0}]}),i.append({type:"select",name:"pclevel",label:I("protect-stable-label"),event:this.formevents.pclevel,list:c(r,"stable")}),i.append({type:"select",name:"pcexpiry",label:I("protectexpiry"),event:e=>{"custom"===e.target.value&&this.doCustomExpiry(e.target)},list:s}))):(i.append({type:"select",name:"createlevel",label:I("protect-create-label"),event:this.formevents.createlevel,list:c(r,"create")}),i.append({type:"select",name:"createexpiry",label:I("protectexpiry"),event:e=>{"custom"===e.target.value&&this.doCustomExpiry(e.target)},list:s})),i.append({type:"textarea",name:"protectReason",label:I("protect-reason")}),i.append({type:"div",name:"protectReason_notes",label:I("protect-notes-label"),style:"display:inline-block; margin-cd top:4px;",tooltip:I("note-requested-tooltip",this.requestPageAcronym)}),i.append({type:"checkbox",event:this.annotateProtectReason.bind(this),style:"display:inline-block; margin-top:4px;",list:[{label:I("note-requested-label",this.requestPageAcronym),name:"protectReason_notes_rfpp",checked:!1,value:I("note-requested",this.requestPageAcronym)}]}),i.append({type:"input",event:this.annotateProtectReason.bind(this),label:I("request-revid-label",this.requestPageAcronym),name:"protectReason_notes_rfppRevid",tooltip:I("request-revid-tooltip",this.requestPageAcronym)}),!this.canTag())break;case"tag":a=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:"\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646",name:"field1"}),a.append({type:"div",name:"currentprot",label:" "}),a.append({type:"div",name:"hasprotectlog",label:" "}),a.append({type:"select",name:"tagtype",label:I("protect-select-tag"),list:this.protectionTags,event:this.formevents.tagtype}),a.append({type:"checkbox",list:[{name:"small",label:I("protect-tag-small-label"),tooltip:I("protect-tag-small-tooltip"),checked:!0},{name:"noinclude",label:I("protect-tag-noinclude-label"),tooltip:I("protect-tag-noinclude-tooltip"),checked:mw.config.get("wgNamespaceNumber")===o}]});break;case"request":t=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:I("protect-request-preset-label"),name:"field_preset"}),t.append({type:"select",name:"category",label:I("protect-request-type-label"),event:this.changePreset.bind(this),list:mw.config.get("wgArticleId")?n:l}),a=new Morebits.quickForm.element({type:"field",label:"\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646",name:"field1"}),a.append({type:"div",name:"currentprot",label:" "}),a.append({type:"div",name:"hasprotectlog",label:" "}),a.append({type:"select",name:"expiry",label:I("duration-label"),list:[{label:"",selected:!0,value:""},{label:I("temporary"),value:"\u06a9\u0627\u062a\u06cc"},{label:I("protect-expiry-indefinite"),value:"\u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631"}]}),a.append({type:"textarea",name:"reason",label:I("reason")});break;default:alert("\u0634\u062a\u06ce\u06a9\u06cc \u0647\u06d5\u06b5\u06d5 \u0644\u06d5 twinkleprotect \u0647\u06d5\u06cc\u06d5")}var d;if(t?(d=$(e.target.form).find('fieldset[name="field_preset"]')[0]).parentNode.replaceChild(t.render(),d):$(e.target.form).find('fieldset[name="field_preset"]').css("display","none"),a?(d=$(e.target.form).find('fieldset[name="field1"]')[0]).parentNode.replaceChild(a.render(),d):$(e.target.form).find('fieldset[name="field1"]').css("display","none"),i?(d=$(e.target.form).find('fieldset[name="field2"]')[0]).parentNode.replaceChild(i.render(),d):$(e.target.form).find('fieldset[name="field2"]').css("display","none"),"protect"===e.target.values){var p=document.createEvent("Event");p.initEvent("change",!0,!0),e.target.form.category.dispatchEvent(p),$(e.target.form).find('fieldset[name="field2"] select').parent().css({display:"inline-block",marginRight:"0.5em"}),$(e.target.form).find('fieldset[name="field2"] input[name="protectReason_notes_rfppRevid"]').parent().css({display:"inline-block",marginLeft:"15px"}).hide()}this.showLogAndCurrentProtectInfo()}doCustomExpiry(e){var t=prompt(I("custom-expiry-prompt"));if(t){var a=document.createElement("option");a.setAttribute("value",t),a.textContent=t,e.appendChild(a),e.value=t}else e.selectedIndex=0}getProtectionLevels(){return{all:{label:I("all-users"),weight:0,types:["edit","move","create","stable"]},autoconfirmed:{label:I("group-autoconfirmed"),weight:10,types:["edit","create","stable"]},sysop:{label:I("group-sysop"),defaultSelected:!0,weight:40,types:["edit","move","create","stable"]}}}getProtectionLengths(){return[{label:I("duration-hours",1),value:"1 hour"},{label:I("duration-hours",2),value:"2 hours"},{label:I("duration-hours",3),value:"3 hours"},{label:I("duration-hours",6),value:"6 hours"},{label:I("duration-hours",12),value:"12 hours"},{label:I("duration-days",1),value:"1 day"},{label:I("duration-days",2),value:"2 days"},{label:I("duration-days",3),value:"3 days"},{label:I("duration-days",4),value:"4 days"},{label:I("duration-weeks",1),value:"1 week"},{label:I("duration-weeks",2),value:"2 weeks"},{label:I("duration-months",1),value:"1 month"},{label:I("duration-months",2),value:"2 months"},{label:I("duration-months",3),value:"3 months"},{label:I("duration-years",1),value:"1 year"},{label:I("protect-expiry-indefinite"),value:"infinity"},{label:I("custom-expiry-label"),value:"custom"}]}changePreset(e){for(var t,a=e.target.form,i=a.actiontype,r=0;r<i.length;r++)if(i[r].checked){t=i[r].values;break}if("protect"===t){var s=this.protectionPresetsInfo[a.category.value];mw.config.get("wgArticleId")?(s.edit?(a.editmodify.checked=!0,this.formevents.editmodify({target:a.editmodify}),a.editlevel.value=s.edit,this.formevents.editlevel({target:a.editlevel})):(a.editmodify.checked=!1,this.formevents.editmodify({target:a.editmodify})),s.move?(a.movemodify.checked=!0,this.formevents.movemodify({target:a.movemodify}),a.movelevel.value=s.move,this.formevents.movelevel({target:a.movelevel})):(a.movemodify.checked=!1,this.formevents.movemodify({target:a.movemodify})),a.editexpiry.value=a.moveexpiry.value=s.expiry||"2 days",a.pcmodify&&(s.stabilize?(a.pcmodify.checked=!0,this.formevents.pcmodify({target:a.pcmodify}),a.pclevel.value=s.stabilize,this.formevents.pclevel({target:a.pclevel})):(a.pcmodify.checked=!1,this.formevents.pcmodify({target:a.pcmodify})),a.pcexpiry.value=s.expiry||"1 month")):(s.create&&(a.createlevel.value=s.create,this.formevents.createlevel({target:a.createlevel})),a.createexpiry.value=s.expiry||"infinity");var n="protect"===t?a.protectReason:a.reason;s.reason?n.value=s.reason:n.value="",this.annotateProtectReason(e),this.canTag()&&("unprotect"===a.category.value?a.tagtype.value="none":a.tagtype.value=s.template?s.template:a.category.value,this.formevents.tagtype({target:a.tagtype}),"pp-template"===a.category.value?a.noinclude.checked=!0:mw.config.get("wgNamespaceNumber")!==o&&(a.noinclude.checked=!1))}else"unprotect"===a.category.value?(a.expiry.value="",a.expiry.disabled=!0):(a.expiry.value="",a.expiry.disabled=!1)}annotateProtectReason(e){var t=e.target.form,a=e.target,i=t.protectReason.value.replace(new RegExp("(?:"+I("semicolon-separator")+")?"+mw.util.escapeRegExp(this.protectReasonAnnotations.join(I("colon-separator")))),"");if("protectReason_notes_rfpp"===a.name)a.checked?(this.protectReasonAnnotations.push(a.value),$(t.protectReason_notes_rfppRevid).parent().show()):(this.protectReasonAnnotations=[],t.protectReason_notes_rfppRevid.value="",$(t.protectReason_notes_rfppRevid).parent().hide());else if("protectReason_notes_rfppRevid"===a.name&&(this.protectReasonAnnotations=this.protectReasonAnnotations.filter((e=>!w(e,"[["+l.permalinkSpecialPageName))),e.target.value.length)){var r="[["+l.permalinkSpecialPageName+"/"+e.target.value+"#"+Morebits.pageNameNorm+"]]";this.protectReasonAnnotations.push(r)}this.protectReasonAnnotations.length?t.protectReason.value=(i?i+I("semicolon-separator"):"")+this.protectReasonAnnotations.join(I("colon-separator")):t.protectReason.value=i}canTag(){return mw.config.get("wgArticleId")&&"Scribunto"!==mw.config.get("wgPageContentModel")}evaluate(t){var a,i=t.target,r=Morebits.quickForm.getInputData(i);switch(("tag"===r.actiontype||"protect"===r.actiontype&&this.canTag())&&(a={tag:r.tagtype,reason:("pp-protected"===r.tagtype||"pp-semi-protected"===r.tagtype||"pp-move"===r.tagtype)&&r.protectReason,small:r.small,noinclude:r.noinclude}),r.actiontype){case"protect":Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=mw.config.get("wgPageName"),Morebits.wiki.actionCompleted.notice="\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648";var o,s=!1,n=()=>{o&&o.getStatusElement().info("\u06a9\u0631\u0627"),a&&this.taggingPage(a)},c=t=>{if(o=new Morebits.wiki.page(mw.config.get("wgPageName"),"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5"),mw.config.get("wgArticleId")){if(r.editmodify&&o.setEditProtection(r.editlevel,r.editexpiry),r.movemodify){if(!r.movelevel)return void alert("\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0626\u0627\u0633\u062a\u06ce\u06a9\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06cc\u062a!");o.setMoveProtection(r.movelevel,r.moveexpiry)}o.setWatchlist(D("watchProtectedPages"))}else o.setCreateProtection(r.createlevel,r.createexpiry),o.setWatchlist(!1);r.protectReason?(o.setEditSummary(r.protectReason),!r.protectReason_notes_rfppRevid||/^\d+$/.test(r.protectReason_notes_rfppRevid)?(s||(Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(i),s=!0),o.setChangeTags(e.changeTags),o.protect(t)):alert("\u0646\u0627\u0633\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06ce\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u0627\u0628\u06cc\u0646\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u0633\u06d5\u0642\u06d5\u062a\u06d5. \u0628\u06c6 \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0686\u06c6\u0646\u06ce\u062a\u06cc\u06cc \u062f\u06c6\u0632\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a (\u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u06cc \u062f\u06d5\u0648\u062a\u0631\u06ce\u062a \xaboldid\xbb)\u060c \u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Permanent_link.")):alert("\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0647\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u062f\u0627\u062e\u06b5 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a\u06d5 \u0648\u06d5\u0633\u0641 \u0628\u06c6 \u0644\u06c6\u06af\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u06a9\u06d5.")},d=()=>{o&&o.getStatusElement().info("\u06a9\u0631\u0627"),(o=new Morebits.wiki.page(mw.config.get("wgPageName"),"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a")).setFlaggedRevs(r.pclevel,r.pcexpiry),r.protectReason?(o.setEditSummary(r.protectReason+e.summaryAd),s||(Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(i),s=!0),o.setWatchlist(D("watchProtectedPages")),o.stabilize(n,(e=>{"stabilize_denied"===e.errorCode&&o.getStatusElement().error("\u0644\u06d5 \u0647\u06d5\u0648\u06b5\u062f\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0633\u062a\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u0648\u0648 \u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u06cc\u0646\u060c \u0628\u06c6\u06cc \u0647\u06d5\u06cc\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06af\u06ce\u06a9\u06cc \u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u0648\u06cc\u06a9\u06cc \u0628\u0648\u0648\u0628\u06ce\u062a. \u06a9\u0631\u062f\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631 (\u0648\u06d5\u06a9 \u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0626\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc) \u0695\u06d5\u0646\u06af\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u06cc\u0627\u0646 \u06af\u0631\u062a\u0628\u06ce\u062a. \u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0648 \u0647\u06d5\u0648\u06b5 \u0628\u062f\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5.")}))):alert("\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0647\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u062f\u0627\u062e\u06b5 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a\u06d5 \u0648\u06d5\u0633\u0641 \u0628\u06c6 \u0644\u06c6\u06af\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u06a9\u06d5.")};r.editmodify||r.movemodify||!mw.config.get("wgArticleId")?r.pcmodify?c(d):c(n):r.pcmodify?d():alert("\u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u0634\u062a\u06ce\u06a9 \u0628\u062f\u06d5 \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5 \u062a\u0627 \u0628\u06cc\u06a9\u0627\u062a! \n\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u062a\u0627\u06af \u0644\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u062f\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06cc '\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u062a\u0627\u06af \u0628\u06a9\u06d5' \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06cc\u062a.");break;case"tag":Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(i),Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=mw.config.get("wgPageName"),Morebits.wiki.actionCompleted.followRedirect=!1,Morebits.wiki.actionCompleted.notice="\u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648",this.taggingPage(a);break;case"request":if("unprotect"===r.category){var p=$.map(this.currentProtectionLevels,(e=>!e.admin||l.botUsernameRegex.test(e.admin)?null:e.admin));if(p.length&&!confirm(I("sysops-contacted",Morebits.array.uniq(p))))return!1}Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(i),Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=this.requestPageName,Morebits.wiki.actionCompleted.notice="\u067e\u0627\u06b5\u0627\u0648\u062a\u0646 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648\u060c \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u06d5 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a";var u=new Z(this.requestPageName,"\u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5");u.setFollowRedirect(!0),u.load().then((()=>this.fileRequest(u,r)));break;default:alert("twinkleprotect: \u062c\u06c6\u0631\u06cc \u06a9\u0631\u062f\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0646\u06d5\u0646\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648")}}getTypeNameAndReason(e,t,a){for(let i of e)if(i.list){let e=this.getTypeNameAndReason(i.list,t,i.label);if(e)return e}else if(i.value===t)return[a||i.label,i.reason]}taggingPage(e){if("noop"!==e.tag){var t=new Z(mw.config.get("wgPageName"),I("protect-tag-adding"));return t.load().then((()=>{var a,i=t.getPageText();if(this.existingTagRegex){var r=this.existingTagRegex.exec(i);r&&("none"===e.tag||confirm(I("protect-tag-exists-prompt",r[1])))&&(i=i.replace(this.existingTagRegex,""))}if("none"===e.tag)a=I("protect-tag-removing");else{let t=v(e.tag,{reason:e.reason,small:e.small?"yes":null});if(function(e){return l.redirectTagAliases.map((e=>new RegExp("^\\s*"+e,"i"))).some((t=>t.test(e)))}(i)){if(this.disableTaggingOnRedirectTemplateRegex&&i.match(this.disableTaggingOnRedirectTemplateRegex))return Morebits.status.info(I("protect-tag-abort"),I("nothing-to-do")),$.Deferred().resolve();i=i.replace(/^\s*#(\w+) ?(\[\[.*?\]\])(.*)/i,"#$1 $2$3\n\n"+t)}else e.noinclude?t="<noinclude>"+t+"</noinclude>":t+="\n",i=this.insertTagIntoPage(i,t);a="\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc {{"+e.tag+"}}"}return t.setEditSummary(a),t.setWatchlist(D("watchPPTaggedPages")),t.setPageText(i),t.setCreateOption("nocreate"),t.suppressProtectWarning(),t.save()}))}Morebits.status.info(I("protect-tag-adding"),I("protect-tag-none-status"))}insertTagIntoPage(e,t){return t+"\n"+e}getRequestTextAndSummary(e){let[t,a]=this.getTypeNameAndReason(this.getProtectionPresets(),e.category);var i=a;e.reason&&(a&&(i+="\xa0\u2013 "),i+=e.reason),i&&!function(e,t){if(String.prototype.endsWith)return e.endsWith(t);{let a=e.lastIndexOf(t);return-1!==a&&a===e.length-t.length}}(i,".")&&(i+=".");var r="=== [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]] ===\n";r+="* {{pagelinks|1="+Morebits.pageNameNorm+"}}\n\n";var o=e.expiry?e.expiry+" ":""+t;return[r+="'''"+Morebits.string.toUpperCaseFirstChar(o)+(i?":''' "+Morebits.string.formatReasonText(i):".'''")+" ~~~~",`/* ${Morebits.pageNameNorm} */ \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc ${t}${"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"===t?" \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 [[:":" \u0628\u06c6 [[:"}${Morebits.pageNameNorm}]].`]}fileRequest(e,t){var a,i,r,o,s=e.getPageText(),n=e.getStatusElement();if(this.existingRequestRegex&&this.existingRequestRegex.exec(s))return void n.error(I("protect-request-exists",e.getPageName()));let[l,c]=this.getRequestTextAndSummary(t);var d=!1,p=this.protectionPresetsInfo[t.category];let u=this.getProtectionLevels();var m,g=(e,t)=>{var a=u[e||"all"].weight;return t&&(a?"autoconfirmed"===t.level&&(a+=2):a=u[t].weight/2),a},h=g(null===(a=this.currentProtectionLevels.edit)||void 0===a?void 0:a.level,null===(i=this.currentProtectionLevels.stabilize)||void 0===i?void 0:i.level);(g(p.edit,p.stabilize)>h||g(p.move)>g(null===(r=this.currentProtectionLevels.move)||void 0===r?void 0:r.level)||g(p.create)>g(null===(o=this.currentProtectionLevels.create)||void 0===o?void 0:o.level))&&(d=!0),m=d?/(\n==\s*\u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u06d5\u0645\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0626\u0627\u0633\u062a\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\s*==)/:/(\n==\s*\u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u0627\u0633\u062a\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\s*==)/;var b=s.length;if((s=s.replace(m,"\n"+l+"\n$1")).length!==b)return n.status("\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0648\u06ce..."),e.setEditSummary(c),e.setPageText(s),e.setCreateOption("recreate"),e.save().then((()=>{var e=D("watchRequestedPages");if("no"!==e&&("default"!==e||!!parseInt(mw.user.options.get("watchdefault"),10))){var t={action:"watch",titles:mw.config.get("wgPageName"),token:mw.user.tokens.get("watchToken"),expiry:!0!==this.watched&&"default"!==e&&"yes"!==e?e:void 0};return new x("\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06cc \u0686\u0627\u0648\u062f\u06ce\u0631\u06cc",t).post()}}));n.error("\u0646\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u0631\u0627 \u0633\u06d5\u0631\u062f\u06ce\u0695\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0648\u067e:\u062f\u067e\u067e \u0628\u062f\u06c6\u0632\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u0628\u06c6 \u0686\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u060c \u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 [[:en:Wikipedia:Twinkle/Fixing RPP|\u0686\u06c6\u0646\u06ce\u062a\u06cc\u06cc \u0686\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u067e\u067e]].")}}ce.moduleName="protect";class de extends z{constructor(){super(),this.portletName="\u067e\u0633\u062e",this.portletId="twinkle-csd",this.portletTooltip=Morebits.userIsSysop?"\u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5":"\u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627 \u0628\u06a9\u06d5",this.windowTitle="\u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627 \u0647\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06d5",this.addMenu()}makeWindow(){this.dialog=new K(D("speedyWindowWidth"),D("speedyWindowHeight")),this.dialog.setTitle(this.windowTitle),this.dialog.setFooterLinks(this.footerlinks),this.hasCSD=!!$("#delete-reason").length,this.makeFlatObject();let e=new Morebits.quickForm((e=>this.evaluate(e)),"radioClick"===D("speedySelectionStyle")?"change":null);if(this.form=e,Morebits.userIsSysop){e.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u062a\u0627\u06af\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u060c \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0645\u06d5\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",value:"tag_only",name:"tag_only",tooltip:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u062a\u0627\u06af \u0644\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u062f\u06d5\u06cc\u062a \u0628\u06d5\u062c\u06ce\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0644\u06d5 \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627\u062f\u0627",checked:!(this.hasCSD||D("deleteSysopDefaultToDelete")),event:e=>{let t=e.target.form,a=e.target.checked;t.deleteTalkPage&&(t.deleteTalkPage.checked=!a&&D("deleteTalkPageOnDelete")),t.deleteRedirects.checked=!a,t.delmultiple.checked=!1,t.notify.checked=a,t.warnusertalk.checked=!a&&!this.hasCSD,t.multiple.checked=!1,t.requestsalt.checked=!1,this.modeChanged(t),e.stopPropagation()}}]});let t=e.append({type:"div",name:"delete_options"});t.append({type:"header",label:"Delete-related options"}),mw.config.get("wgNamespaceNumber")%2!=0||2===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&!/\//.test(mw.config.get("wgTitle"))||t.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u06d5\u0634 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",value:"deleteTalkPage",name:"deleteTalkPage",tooltip:"\u0626\u06d5\u0645 \u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5\u0634 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u0668 (\u06af\u0648\u06ce\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06c6 \u06a9\u06c6\u0645\u0646\u0632) \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06cc\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u0626\u06d5\u0645 \u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5 \u0641\u06d5\u0631\u0627\u0645\u06c6\u0634 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a \u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u06d5 *\u0646\u0627\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5*.",checked:D("deleteTalkPageOnDelete"),event:e=>e.stopPropagation()}]}),t.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u0647\u06d5\u0645\u0648\u0648 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",value:"deleteRedirects",name:"deleteRedirects",tooltip:"\u0626\u06d5\u0645 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u06ce\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u0626\u06d5\u0645 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0695\u06ce\u0628\u0627\u0632\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 (\u0648\u06d5\u06a9\u060c \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5/\u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646) \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0645\u06d5\u06be\u06ce\u0646\u06d5.",checked:D("deleteRedirectsOnDelete"),event:e=>e.stopPropagation()},{label:"\u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 \u0628\u06cc\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",value:"delmultiple",name:"delmultiple",tooltip:"\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u062f\u0631\u0627\u060c \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0686\u06d5\u0646\u062f \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u062f\u06d5\u0628\u0646. \u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c \u06af\u0661\u0661 \u0648 \u0648\u0667 \u062a\u06cc\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u0627\u0648\u0646 \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646.",event:e=>{this.modeChanged(e.target.form),e.stopPropagation()}},{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062a\u0648\u0627\u0646\u0631\u0627",value:"warnusertalk",name:"warnusertalk",tooltip:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u062f\u06d5\u0646\u0631\u06ce\u062a\u060c \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u062a \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9 \u06a9\u0631\u062f\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u06b5\u06cc \u062f\u06d5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06cc\u062a \u0648 \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u0645\u0627\u0646 \u06a9\u0627\u062a\u062f\u0627 \u0626\u06d5\u0645 \u0633\u0646\u062f\u0648\u0648\u0642\u06d5\u0634\u062a \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u0628\u06ce\u062a. \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627 \u0695\u06d5\u0646\u06af\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u062e\u06ce\u0631\u06be\u0627\u062a\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a.",checked:!this.hasCSD,event:e=>e.stopPropagation()}]})}let t=e.append({type:"div",name:"tag_options"});Morebits.userIsSysop&&t.append({type:"header",label:"\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5 \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5 \u062a\u0627\u06af"}),t.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062a\u0648\u0627\u0646\u0631\u0627",value:"notify",name:"notify",tooltip:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u062f\u06d5\u0646\u0631\u06ce\u062a\u060c \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u062a \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9 \u06a9\u0631\u062f\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u06b5\u06cc \u062f\u06d5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06cc\u062a \u0648 \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u0645\u0627\u0646 \u06a9\u0627\u062a\u062f\u0627 \u0626\u06d5\u0645 \u0633\u0646\u062f\u0648\u0648\u0642\u06d5\u0634\u062a \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u0628\u06ce\u062a. \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627 \u0695\u06d5\u0646\u06af\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u062e\u06ce\u0631\u06be\u0627\u062a\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a.",checked:!Morebits.userIsSysop||!(this.hasCSD||D("deleteSysopDefaultToDelete")),event:e=>e.stopPropagation()},{label:"\u062a\u0627\u06af\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc\u0634\u06cc \u0644\u06ce \u0628\u062f\u06d5",value:"requestsalt",name:"requestsalt",tooltip:"\u06a9\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u062f\u0631\u0627\u060c \u062a\u0627\u06af\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af\u06cc {{\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646}} \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u062f\u06ce\u062a \u062f\u0627\u0648\u0627 \u0644\u06d5 \u0628\u06d5\u0695\u06ce\u0648\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc\u0634 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a. \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0626\u06d5\u0648 \u06a9\u0627\u062a\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u06cc \u0628\u0698\u06ce\u0631\u06d5 \u06a9\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u062c\u0627\u0631\u06ce \u0648 \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a.",event:e=>e.stopPropagation()},{label:"\u0628\u06d5 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 \u062a\u0627\u06af\u06cc \u0628\u06a9\u06d5",value:"multiple",name:"multiple",tooltip:"\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u062f\u0631\u0627\u060c \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0686\u06d5\u0646\u062f \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u062f\u06d5\u0628\u0646. \u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c \u06af\u0661\u0661 \u0648 \u0648\u0667 \u062a\u06cc\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u0627\u0648\u0646 \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646.",event:e=>{this.modeChanged(e.target.form),e.stopPropagation()}}]}),e.append({type:"div",id:"prior-deletion-count",style:"font-style: italic"}),e.append({type:"div",name:"work_area",label:"\u06a9\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5 \u0645\u06c6\u062f\u06cc\u0648\u0648\u0644\u06cc \u067e\u0633\u062e \u0634\u06a9\u0633\u062a\u06cc \u06be\u06ce\u0646\u0627. \u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0628\u0627\u0631\u06d5 \u06be\u06d5\u0648\u06b5 \u0628\u062f\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06af\u06d5\u06cc\u06d5\u0646\u06d5 \u06af\u06d5\u0634\u06d5\u067e\u06ce\u062f\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5."}),"radioClick"!==D("speedySelectionStyle")&&e.append({type:"submit",className:"tw-speedy-submit"}),this.result=e.render(),this.dialog.setContent(this.result),this.dialog.display(),this.modeChanged(this.result),this.priorDeletionCount()}priorDeletionCount(){let e={action:"query",format:"json",list:"logevents",letype:"delete",leaction:"delete/delete",letitle:mw.config.get("wgPageName"),leprop:"",lelimit:5};new x("Checking for past deletions",e).post().then((e=>{let t=e.getResponse(),a=t.query.logevents.length;if(a){let e=a+" \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631";a>1&&(e+="",t.continue&&(e="\u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0644\u06d5 "+e),a>=3&&$("#prior-deletion-count").css("color","red"));let i=Morebits.htmlNode("a","(\u0644\u06c6\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646)");i.setAttribute("href",mw.util.getUrl("Special:Log",{page:mw.config.get("wgPageName")})),i.setAttribute("target","_blank"),$("#prior-deletion-count").text(e+" "),$("#prior-deletion-count").append(i)}}))}getMode(){let e=this.result;return this.mode={isSysop:!!e.tag_only&&!e.tag_only.checked,isMultiple:e.tag_only&&!e.tag_only.checked?e.delmultiple.checked:e.multiple.checked,isRadioClick:"radioClick"===D("speedySelectionStyle")}}modeChanged(e){this.getMode(),$("[name=delete_options]").toggle(this.mode.isSysop),$("[name=tag_options]").toggle(!this.mode.isSysop),$("button.tw-speedy-submit").text(this.mode.isSysop?"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5":"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af \u0628\u06a9\u06d5");let t=new Morebits.quickForm.element({type:"div",name:"work_area"});if(this.mode.isMultiple&&this.mode.isRadioClick&&(t.append({type:"div",label:"\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648\u06cc\u062a\u060c \u06a9\u0631\u062a\u06d5 \u0628\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5:"}),t.append({type:"button",name:"submit-multiple",label:this.mode.isSysop?"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5":"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af \u0628\u06a9\u06d5",event:e=>{this.evaluate(e),e.stopPropagation()}})),this.appendCriteriaLists(t),$(e).find("[name=work_area]").replaceWith(t.render()),this.mode.isSysop&&this.hasCSD){let e=$("input[name=csd][value=reason]")[0];if(e){"radioClick"!==D("speedySelectionStyle")&&e.click();let t=decodeURIComponent($("#delete-reason").text()).replace(/\+/g," ");$('input[name="csd.reason_1"]').val(t)}}}appendCriteriaLists(e){this.namespace=mw.config.get("wgNamespaceNumber"),this.isRedirect=Morebits.isPageRedirect();let t=this.mode.isMultiple?"checkbox":"radio";this.criteriaLists.forEach((a=>{a.visible(this)&&(e.append({type:"header",label:a.label}),e.append({type:t,name:"csd",list:this.generateCsdList(a.list)}))}))}generateCsdList(e){let t=this.mode,a=e=>{$(e.target.form).find("input").prop("disabled",!0),$(e.target.form).children().css("color","gray"),$(e.target).parent().css("color","black").find("input").prop("disabled",!1),$(e.target).parent().find("input:text")[0].focus(),e.stopPropagation()},i=e=>{this[t.isSysop?"evaluateSysop":"evaluateUser"](e),e.stopPropagation()};return e.map((e=>{let r=$.extend({},e);if(t.isMultiple){if(r.hideWhenMultiple)return null;r.hideSubgroupWhenMultiple&&(r.subgroup=null)}else{if(r.hideWhenSingle)return null;r.hideSubgroupWhenSingle&&(r.subgroup=null)}if(t.isSysop){if(r.hideWhenSysop)return null;r.hideSubgroupWhenSysop&&(r.subgroup=null)}else{if(r.hideWhenUser)return null;r.hideSubgroupWhenUser&&(r.subgroup=null)}return Morebits.isPageRedirect()&&r.hideWhenRedirect||r.showInNamespaces&&r.showInNamespaces.indexOf(this.namespace)<0||r.hideInNamespaces&&r.hideInNamespaces.indexOf(this.namespace)>-1?null:(r.subgroup&&!t.isMultiple&&t.isRadioClick&&(r.subgroup=u(r.subgroup).concat({type:"button",name:"submit",label:t.isSysop?"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5":"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af \u0628\u06a9\u06d5",event:i}),r.event=a),r)})).filter((e=>e))}makeFlatObject(){this.flatObject={},this.criteriaLists.forEach((e=>{e.list.forEach((e=>{this.flatObject[e.value]=e}))}))}evaluate(e){if("checkbox"===e.target.type||"text"===e.target.type||"select"===e.target.type)return;if(this.params=Morebits.quickForm.getInputData(this.result),!this.params.csd||!this.params.csd.length)return alert("\u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5!");this.preprocessParams();let t=this.validateInputs();if(t)return alert(t);Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(this.result);let a=new Morebits.taskManager(this);a.add(this.fetchCreatorInfo,[]),this.mode.isSysop?(a.add(this.parseDeletionReason,[]),a.add(this.deletePage,[this.parseDeletionReason]),a.add(this.deleteTalk,[this.deletePage]),a.add(this.deleteRedirects,[this.deletePage]),a.add(this.noteToCreator,[this.deletePage,this.fetchCreatorInfo])):(a.add(this.checkPage,[]),a.add(this.tagPage,[this.checkPage]),a.add(this.patrolPage,[this.checkPage]),a.add(this.noteToCreator,[this.checkPage,this.fetchCreatorInfo]),a.add(this.addToLog,[this.noteToCreator])),a.execute().then((()=>{Morebits.status.actionCompleted(this.mode.isSysop?"\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648":"\u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648"),setTimeout((()=>{window.location.href=mw.util.getUrl(Morebits.pageNameNorm)}),5e4)}))}preprocessParams(){let e=this.params;e.csd=u(e.csd),e.normalizeds=e.csd.map((e=>this.flatObject[e].code)),this.getTemplateParameters(),this.getMode(),this.mode.isSysop?(e.promptForSummary=e.normalizeds.some((e=>-1!==D("promptForSpeedyDeletionSummary").indexOf(e))),e.warnUser=e.warnusertalk&&e.normalizeds.some(((t,a)=>-1!==D("warnUserOnSpeedyDelete").indexOf(t)&&!("g6"===t&&"copypaste"!==e.values[a])))):(e.notifyUser=e.notify&&e.normalizeds.some((function(t,a){return-1!==D("notifyUserOnSpeedyDeletionNomination").indexOf(t)&&!("g6"===t&&"copypaste"!==e.csd[a])})),e.redactContents=e.csd.some((e=>this.flatObject[e].redactContents))),e.watch=e.normalizeds.some((function(e){return-1!==D("watchSpeedyPages").indexOf(e)&&D("watchSpeedyExpiry")})),e.welcomeuser=(e.notifyUser||e.warnUser)&&e.normalizeds.some((e=>-1!==D("welcomeUserOnSpeedyDeletionNotification").indexOf(e))),this.preprocessParamInputs()}preprocessParamInputs(){}getTemplateParameters(){this.params.templateParams=new Array(this.params.csd.length),this.params.csd.forEach(((e,t)=>{let a=this.flatObject[e],i={};u(a.subgroup).forEach((e=>{e.parameter&&this.params[e.name]&&(i[e.parameter]=this.params[e.name])})),this.params.templateParams[t]=i}))}getTaggingCode(){let e=this.params,t="";return e.normalizeds.length>1?(t="{{db-multiple",e.normalizeds.forEach(((a,i)=>{t+="|"+a.toUpperCase(),y(e.templateParams[i]).forEach((([e,a])=>{parseInt(e,10)||(t+="|"+e+"="+a)}))})),t+="}}"):(t="{{db-"+e.csd[0],y(e.templateParams[0]).forEach((([e,a])=>{t+="|"+e+"="+a})),e.notifyUser&&(t+="|help=off"),t+="}}"),t}getUserTalkParameters(){let e={};this.params.csd.forEach((t=>{u(this.flatObject[t].subgroup).forEach(((t,a)=>{t.utparam&&this.params[t.name]&&(e["key"+(a+1)]=t.utparam,e["value"+(a+1)]=this.params[t.name],e[t.utparam]=this.params[t.name])}))})),this.params.utparams=e}getUserNotificationText(){let e=this.params,t="";return e.normalizeds.length>1?(t="\n{{subst:db-"+(e.warnUser?"deleted":"notice")+"-multiple|1="+Morebits.pageNameNorm,e.normalizeds.forEach((function(e,a){t+="|"+(a+2)+"="+e.toUpperCase()}))):"db"===e.normalizeds[0]?t="\n{{subst:db-reason-"+(e.warnUser?"deleted":"notice")+"|1="+Morebits.pageNameNorm:(t="\n{{subst:db-csd-"+(e.warnUser?"deleted":"notice")+"-custom|1=","copypaste"===e.csd[0]?t+=e.templateParams[0].sourcepage:t+=Morebits.pageNameNorm,t+="|2="+e.csd[0]),this.getUserTalkParameters(),y(e.utparams).forEach((([e,a])=>{t+="|"+e+"="+a})),t+=(e.welcomeuser?"":"|nowelcome=yes")+"}} ~~~~",t}fetchCreatorInfo(){if(!this.params.notifyUser&&!this.params.warnUser)return $.Deferred().resolve();let e=new Z(Morebits.pageNameNorm,"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u062f\u06c6\u0632\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");return e.lookupCreation().then((()=>{this.params.initialContrib=e.getCreator(),e.getStatusElement().info(e.getCreator()+" \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5")}))}patrolPage(){return D("markSpeedyPagesAsPatrolled")&&new Z(Morebits.pageNameNorm).triage(),$.Deferred().resolve()}checkPage(){let t=new Z(mw.config.get("wgPageName"),"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a");return t.setChangeTags(e.changeTags),t.load().then((()=>{let e=t.getStatusElement();if(!t.exists())return e.error("\u0648\u0627 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u061b \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5"),$.Deferred().reject();let a=t.getPageText();e.status("\u067e\u0634\u06a9\u0646\u06cc\u0646 \u0628\u06c6 \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a...");let i=/(?:\{\{\s*(\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627-.*?|\u0633\u062e|\u0633\u062e-.*?|\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5|db|delete|db-.*?|speedy deletion-.*?)(?:\s*\||\s*\}\}))/.exec(a);if(i&&!confirm("\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u0648\u0648\u062a\u0631 \u0628\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627\u06cc {{"+i[1]+"}} \u062a\u0627\u06af \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5. \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u067e\u0633\u062e \u062f\u0627\u0646\u06ce\u06cc\u062a\u061f"))return $.Deferred().reject();let r=/\{\{((?:article for deletion|\u0648\u062a\u0627\u0631 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5|proposed deletion|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5|prod blp|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632|template for discussion)\/(?:dated|\u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648)|[cfm]fd\b)/i.exec(a)||/#invoke:(RfD)/.exec(a);return r&&!confirm("\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 {{"+r[1]+"}} \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5. \u0647\u06ce\u0634\u062a\u0627\u0634 \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u067e\u0633\u062e \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u061f")?$.Deferred().reject():t}))}tagPage(t){let a,i=this.params,r=t.getPageText(),o=this.getTaggingCode();if(-1!==i.normalizeds.indexOf("g13")&&(o=o.replace("$TIMESTAMP",t.getLastEditTime())),i.requestsalt&&(o="{{\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646}}\n"+o),!t.canEdit()||-1===["wikitext","Scribunto","javascript","css","sanitized-css"].indexOf(t.getContentModel())){let a=new mw.Title(t.getPageName()).getTalkPage().toText();if(a===t.getPageName())return t.getStatusElement().error("\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0648 \u0647\u06cc\u0686 \u0634\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u06a9\u06cc\u0634 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u062a\u0627 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u060c \u0647\u06d5\u06b5\u062f\u06d5\u0648\u06d5\u0634\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5"),$.Deferred().reject();t.getStatusElement().warn("\u0646\u0627\u062a\u0648\u0627\u0646\u0631\u06ce \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u060c \u062a\u0627\u06af \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u0627\u062f\u06d5\u0646\u0631\u06ce\u062a");let r=new Z(a,"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062e\u06c6\u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u06d5");return r.setNewSectionTitle(t.getPageName()+" \u0628\u06c6 \u067e\u0633\u062e \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u0631\u0627\u060c \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5"),r.setNewSectionText(o+"\n\n\u0646\u06d5\u0645\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af \u0644\u06d5 "+t.getPageName()+"\u0628\u062f\u06d5\u0645 \u0628\u06c6\u06cc\u06d5 \u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u0628\u06cc\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5. ~~~~"),r.setCreateOption("recreate"),r.setFollowRedirect(!0),r.setWatchlist(i.watch),r.setChangeTags(e.changeTags),r.newSection()}if(r=r.replace(/\{\{\s*([Uu]serspace draft)\s*(\|(?:\{\{[^{}]*\}\}|[^{}])*)?\}\}\s*/g,""),6===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&(r=r.replace(/\{\{(mtc|(copy |move )?to ?commons|move to wikimedia commons|copy to wikimedia commons)[^}]*\}\}/gi,"")),10===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&(o="<noinclude>"+o+"</noinclude>"),"Scribunto"===mw.config.get("wgPageContentModel")){let e="";for(;-1!==o.indexOf("]"+e+"]");)e+="=";o="require('Module:Module wikitext')._addText(["+e+"["+o+"]"+e+"]);"}else-1!==["javascript","css","sanitized-css"].indexOf(mw.config.get("wgPageContentModel"))&&(o="/* "+o+" */");if("db"===i.normalizeds[0])a="\u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e|\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627]] \u0628\u06d5 \u0647\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc \xab"+i.templateParams[0][1]+"\xbb.";else{a="\u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627 ("+i.normalizeds.map((e=>"[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#"+e.toUpperCase()+"|\u067e\u0633\u062e "+e.toUpperCase()+"]]")).join("\u060c ")+")."}return r=i.redactContents?o:this.insertTagText(o,r),t.setPageText(r),t.setEditSummary(a),t.setWatchlist(i.watch),t.save()}insertTagText(e,t){return e+"\n"+t}noteToCreator(){let t=this.params,a=t.initialContrib;if(!a)return $.Deferred().resolve();if(a===mw.config.get("wgUserName")?(Morebits.status.warn("\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc","\u062a\u06c6 ("+a+") \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u062a \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5\u061b \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u067e\u06d5\u0695\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),a=null):a===mw.config.get("wgTitle")&&3===mw.config.get("wgNamespaceNumber")?(Morebits.status.warn("\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc","\u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5: \u0626\u06d5\u0645 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5 \u062e\u06c6\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06c6 \u062e\u06c6\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5\u061b \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u06d5\u067e\u06d5\u0695\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),a=null):"Cyberbot I"!==a&&"SoxBot"!==a||"f2"!==t.normalizeds[0]?this.hasCSD&&t.warnUser&&!confirm("\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06af\u06ce\u06a9\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06d5\u060c \u0648 \u0626\u0627\u0648\u0627\u0634 \u0628\u06ce\u062a \u0628\u06c6\u06cc \u0647\u06d5\u06cc\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627 \u06a9\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0645 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u0634 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u06d5\u0648\u06d5\u061f")&&(Morebits.status.info("\u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5","\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0647\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u067e\u0627\u0634\u06af\u06d5\u0632 \u0628\u0648\u0648\u06cc\u06d5\u0648\u06d5\u061b \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u06d5\u067e\u06d5\u0695\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a."),a=null):(Morebits.status.warn("\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc","\u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u0695\u06ce\u0628\u0627\u0632\u06cc \u0628\u06c6\u062a \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u061b \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u06d5\u067e\u06d5\u0695\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a"),a=null),!a)return t.initialContrib=null,$.Deferred().resolve();let i=new Z("User talk:"+a,"\u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc ("+a+") \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5"),r="\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u067e\u0627\u06b5\u0627\u0648\u062a\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627"+(t.warnUser,"");return t.redactContents?r+="\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0647\u06ce\u0631\u0634.":r+="\u06cc [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]].",i.setAppendText(this.getUserNotificationText()),i.setEditSummary(r),i.setChangeTags(e.changeTags),i.setCreateOption("recreate"),i.setFollowRedirect(!0,!1),i.append()}parseWikitext(e){let t=new Morebits.status("\u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a"),a=new x("\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0634\u06cc \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5",{action:"parse",prop:"text",pst:"true",text:e,contentmodel:"wikitext",title:mw.config.get("wgPageName"),disablelimitreport:!0,format:"json"});return a.setStatusElement(t),a.post().then((e=>{let a=decodeURIComponent($(e.getResponse().parse.text).find("#delete-reason").text()).replace(/\+/g," ");return a?t.info("\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648"):t.warn("\u0646\u0627\u062a\u0648\u0627\u0646\u0631\u06ce \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5 \u0644\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a"),a}))}parseDeletionReason(){let e=this.params;if(e.normalizeds.length||"db"!==e.normalizeds[0]){let t=this.getTaggingCode();return this.parseWikitext(t).then((t=>{e.promptForSummary&&(t=prompt("\u0628\u06c6 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646 \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u062e\u0644 \u0628\u06a9\u06d5\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u0646\u062c\u06d5 \u0628\u06d5 OK \u0628\u0646\u06ce \u062a\u0627 \u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062e\u06c6\u06af\u06d5\u0695 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u0628\u06a9\u06d5\u0631\u06ce\u062a.",t)),e.deleteReason=t}))}return e.deleteReason=prompt("\u0628\u06c6 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646 \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u062e\u0644 \u0628\u06a9\u06d5\u060c \u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u062e\u0631\u06ce\u062a\u06d5 \u0646\u0627\u0648 \u0644\u06c6\u06af\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5:",""),$.Deferred().resolve()}deletePage(){let t=this.params,a=new Z(mw.config.get("wgPageName"),"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");return null===t.deleteReason?(Morebits.status.error("\u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0647\u06c6\u06a9\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a","\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0647\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0647\u06d5\u06b5\u06cc \u0648\u06d5\u0634\u0627\u0646\u062f\u06d5\u0648\u06d5"),$.Deferred().reject()):t.deleteReason&&t.deleteReason.trim()?(a.setEditSummary(t.deleteReason),a.setChangeTags(e.changeTags),a.setWatchlist(t.watch),a.deletePage().then((()=>{a.getStatusElement().info("\u06a9\u0631\u0627")}))):(Morebits.status.error("\u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0647\u06c6\u06a9\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a","\u06be\u06cc\u0686 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u062a \u0646\u06d5\u062f\u0627\u0648\u06d5. \u0646\u0627\u0632\u0627\u0646\u0645... \u0626\u06d5\u0633\u06b5\u06d5\u0646 \u0628\u06d5\u0695\u06ce\u0648\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u0627\u0646 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc \u067e\u06ce \u0646\u0627\u062f\u06d5\u0646... \u0626\u06d5\u0648\u06d5 \u0647\u06d5\u0631 \u0648\u0627\u0632 \u062f\u06ce\u0646\u0645..."),$.Deferred().reject())}deleteTalk(){if(this.params.deleteTalkPage&&"new"!==document.getElementById("ca-talk").className){let t=new Z(new mw.Title(Morebits.pageNameNorm).getTalkPage().toText(),"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");return t.setEditSummary("[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#\u06af\u0668|\u06af\u0668]]: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc \xab"+Morebits.pageNameNorm+"\xbb"),t.setChangeTags(e.changeTags),t.deletePage().then((()=>{t.getStatusElement().info("done")}))}return $.Deferred().resolve()}deleteRedirects(){let t,a,i=$.Deferred();if(this.params.deleteRedirects){let t=new x("\u0647\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646...",{action:"query",titles:mw.config.get("wgPageName"),prop:"redirects",rdlimit:"max",format:"json"});t.setStatusElement(new Morebits.status("\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5")),t.post().then((t=>{let a=t.getResponse().query.pages[0].redirects||[],r=a.length,o=t.getStatusElement();if(!r)return void o.status("\u0647\u06cc\u0686 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 \u0646\u06d5\u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5");o.status("0%");let s=0,n=function(e){let t=Math.round(100*++s/r)+"%";o.update(t),e.getStatusElement().unlink(),s>=r&&(o.info(t+" (\u062a\u06d5\u0627\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648)"),i.resolve(),Morebits.wiki.removeCheckpoint())};Morebits.wiki.addCheckpoint(),a.forEach((function(t){let a=t.title,i=new Z(a,"\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631 \xab"+a+"\xbb \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");i.setEditSummary("[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#\u06af\u0668|\u06af\u0668]]: \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u0627\u0648\u06d5\u06cc \xab"+Morebits.pageNameNorm+"\xbb"),i.setChangeTags(e.changeTags),i.deletePage().then(n)}))}))}else i.resolve();let r=6===mw.config.get("wgNamespaceNumber");return t=$("<a>",{href:"#",text:"click here to go to the Unlink tool",css:{fontSize:"130%",fontWeight:"bold"},click:()=>{Morebits.wiki.actionCompleted.redirect=null,this.dialog.close()}}),a=$("<span>",{text:r?"To orphan backlinks and remove instances of file usage":"To orphan backlinks",css:{fontSize:"130%",fontWeight:"bold"}}),Morebits.status.info(a[0],t[0]),i}addToLog(){let t=this.params;if(!(D("logSpeedyNominations")&&t.normalizeds.some((function(e){return-1===D("noLogOnSpeedyNomination").indexOf(e)}))))return $.Deferred().resolve();let a=new Morebits.userspaceLogger(D("speedyLogPageName"));a.initialText="This is a log of all [[WP:CSD|speedy deletion]] nominations made by this user using [[WP:TW|Twinkle]]'s CSD module.\n\nIf you no longer wish to keep this log, you can turn it off using the [[Wikipedia:Twinkle/Preferences|preferences panel]], and nominate this page for speedy deletion under [[WP:CSD#U1|CSD U1]]."+(Morebits.userIsSysop?"\n\nThis log does not track outright speedy deletions made using Twinkle.":"");let i="",r=6===mw.config.get("wgNamespaceNumber")?" ([{{fullurl:Special:Log|page="+mw.util.wikiUrlencode(mw.config.get("wgPageName"))+"}} \u0644\u06c6\u06af])":"",o="\u0644\u06c6\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u0627\u0648\u062a\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",s="# [[:"+Morebits.pageNameNorm;if(t.redactContents?(s+="|\u0626\u06d5\u0645]] \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0647\u06ce\u0631\u0634\u06d5"+r+": ",o+="\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0647\u06ce\u0631\u0634."):(s+="]]"+r+": ",o+="\u06cc [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]]."),t.normalizeds.length>1){s+="\u0686\u06d5\u0646\u062f \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9 ("+t.normalizeds.map((e=>"[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#"+e.toUpperCase()+"|"+e.toUpperCase()+"]]")).join("\u060c ")+")"}else"db"===t.normalizeds[0]?s+="{{tl|db-reason}}":s+="[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#"+t.normalizeds[0].toUpperCase()+"|\u067e\u0633\u062e "+t.normalizeds[0].toUpperCase()+"]] ({{tl|db-"+t.csd[0]+"}})";return"db"===t.normalizeds[0]?i+=` {\u0647\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f: ${t.templateParams[0][1]}}`:t.csd.forEach((e=>{let a=this.flatObject[e],r=a.code.toUpperCase();u(a.subgroup).forEach((e=>{let a=t[e.name];if(a&&e.parameter){if(e.log)a=Morebits.string.safeReplace(e.log,/\$1/g,a);else if(null===e.log)return;i+=` {${r} ${e.parameter}: ${a}}`}}))})),t.requestsalt&&(s+="\u061b \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u06a9\u0631\u0627 ([[:en:WP:SALT|\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646 \u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646]])"),i&&(s+="\u061b \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631:"+i),t.initialContrib&&(s+="\u061b {{user|1="+t.initialContrib+"}} \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5"),s+=" ~~~~~\n",a.changeTags=e.changeTags,a.log(s,o)}validateInputs(){}userPreferences(){return{title:"CSD",preferences:[]}}}de.moduleName="CSD";class pe extends z{constructor(){super(),this.moduleName="Tag",this.portletName="Tag",this.portletId="twinkle-tag";for(let e of pe.modeList)if(e.isActive()){this.mode=new e;break}this.mode&&(this.portletTooltip=this.mode.getMenuTooltip(),this.addMenu())}makeWindow(){var e=new K(630,500);e.setFooterLinks(this.footerlinks),this.mode.makeForm(e),this.mode.formRender(),this.mode.postRender()}static userPreferences(){return{title:"Tag",preferences:[{name:"watchTaggedPages",label:"When tagging a page, how long to watch it for",type:"enum",enumValues:B.watchlistEnums,default:"no"},{name:"markTaggedPagesAsMinor",label:"Mark addition of tags as a minor edit",type:"boolean",default:!1},{name:"markTaggedPagesAsPatrolled",label:'Check the "mark page as patrolled/reviewed" box by default',type:"boolean",default:!0}]}}static makeArrowLinks(e){var t=Morebits.htmlNode("a",">");t.setAttribute("class","tag-template-link");var a=e.values;t.setAttribute("href",mw.util.getUrl((-1===a.indexOf(":")?"Template:":"")+(-1===a.indexOf("|")?a:a.slice(0,a.indexOf("|"))))),t.setAttribute("target","_blank"),$(e).parent().append("\xa0",t)}static makeEditSummary(e,t,a){let i,r=function(e){let t="{{[[";return-1!==e.indexOf("|")&&(e=e.slice(0,e.indexOf("|"))),t+=-1!==e.indexOf(":")?e:"Template:"+e+"|"+e,t+"]]}}"};return e.length&&t.length?i=I("summary-added-removed",e.map(r),t.map(r),e.length+t.length):e.length?i=I("summary-added",e.map(r),e.length):t.length&&(i=I("summary-removed",t.map(r),t.length)),a&&(i+=I("colon-separator")+a),i.length>499&&(i=i.replace(/\[\[[^|]+\|([^\]]+)\]\]/g,"$1")),i}}pe.moduleName="Tag";class ue{constructor(){this.existingTags=[],this.removalSupported=!1,this.groupTemplateName=null,this.groupMinSize=1,this.assumeUnknownTagsGroupable=!0}static isActive(){return!1}canRemove(){return this.removalSupported&&mw.config.get("wgCurRevisionId")===mw.config.get("wgRevisionId")&&!mw.config.get("wgDiffNewId")}getMenuTooltip(){return"Add maintenance tags to the page"}getWindowTitle(){return"Add maintenance tags"}makeForm(e){this.Window=e,this.Window.setTitle(this.getWindowTitle()),this.form=new Morebits.quickForm((()=>this.evaluate())),this.constructFlatObject(),this.form.append({type:"input",label:I("search-tags"),name:"quickfilter",size:"30px",event:me.onInputChange}),this.removalSupported&&!this.canRemove()&&this.form.append({type:"div",name:"untagnotice",label:Morebits.htmlNode("div",I("untag-from-read"))}),this.scrollbox=this.form.append({type:"div",id:"tagWorkArea",className:"morebits-scrollbox",style:"max-height: 28em"}),this.parseExistingTags(),this.makeExistingTagList(this.scrollbox),this.makeTagList(this.scrollbox);const t=D(this.getCustomTagPrefName());t&&t.length&&(this.scrollbox.append({type:"header",label:"Custom tags"}),this.scrollbox.append({type:"checkbox",name:"tags",list:t}))}getCustomTagPrefName(){return"custom"+Morebits.string.toUpperCaseFirstChar(this.name)+"TagList"}makeTagList(e){Array.isArray(this.tagList)?this.makeTagListGroup(this.tagList,e):$.each(this.tagList,((t,a)=>{if(e.append({type:"header",label:t}),Array.isArray(a))this.makeTagListGroup(a,e);else{let t=e.append({type:"div"});$.each(a,((e,a)=>{t.append({type:"div",label:[Morebits.htmlNode("b",e)]}),this.makeTagListGroup(a,t)}))}}))}makeTagListGroup(e,t){let a=new Set(this.existingTags.filter((e=>{var t;return!(null===(t=this.flatObject[e])||void 0===t?void 0:t.dupeAllowed)})));t.append({type:"checkbox",name:"tags",list:e.filter((e=>!a.has(e.tag))).map((e=>({label:"{{"+e.tag+"}}"+(e.description?": "+e.description:""),value:e.tag,subgroup:e.subgroup})))})}makeExistingTagList(e){if(!this.existingTags.length)return;e.append({type:"header",label:I("tags-present-header")});let t=this.existingTags.map((e=>this.flatObject[e]||{tag:e}));e.append({type:"checkbox",name:"existingTags",list:t.map((e=>({label:"{{"+e.tag+"}}"+(e.description?": "+e.description:""),value:e.tag,checked:!0,style:"font-style: italic"})))})}parseExistingTags(){}constructFlatObject(){this.flatObject={},Array.isArray(this.tagList)?this.tagList.forEach((e=>{this.flatObject[e.tag]=e})):k(this.tagList).forEach((e=>{k(e).forEach((e=>{Array.isArray(e)?e.forEach((e=>{this.flatObject[e.tag]=e})):this.flatObject[e.tag]=e}))}))}formAppendPatrolLink(){document.getElementsByClassName("patrollink").length&&this.form.append({type:"checkbox",list:[{label:I("mark-patrolled"),value:"patrol",name:"patrol",checked:D("markTaggedPagesAsPatrolled")}]})}formRender(){this.form.append({type:"submit",className:"tw-tag-submit"}),this.result=this.form.render(),this.Window.setContent(this.result),this.Window.display()}postRender(){me.init(this.result),Morebits.quickForm.getElements(this.result,"tags").forEach(pe.makeArrowLinks),Morebits.quickForm.getElements(this.result,"existingTags").forEach(pe.makeArrowLinks),$(this.scrollbox).find("h5").css({"font-size":"110%"}),$(this.scrollbox).find("h5:not(:first-child)").css({"margin-top":"1em"}),$(this.scrollbox).find("div").filter(":has(span.quickformDescription)").css({"margin-top":"0.4em"});let e=$("<small>").attr("id","tw-tag-status");e.insertAfter($("button.tw-tag-submit"));let t=0,a=0;$("[name=tags], [name=existingTags]").on("click",(i=>{let r=i.target;"tags"===r.name?t+=r.checked?1:-1:"existingTags"===r.name&&(a+=r.checked?-1:1);let o="";t&&a?o=I("status-added-removed",t,a):t?o=I("status-added",t):a&&(o=I("status-removed",a)),e.text(" "+o)}))}evaluate(){this.captureFormData();let e=this.checkInputs();if(e)return alert(e);this.preprocessParams(),Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(this.result),this.action().then((()=>{Morebits.status.actionCompleted(I("tag-complete",this.name)),setTimeout((()=>{window.location.href=mw.util.getUrl(Morebits.pageNameNorm,{redirect:"no"})}),1e9)}))}captureFormData(){this.params=Morebits.quickForm.getInputData(this.result),this.params.tagsToRemove=this.result.getUnchecked("existingTags"),this.params.tagsToRetain=this.params.existingTags||[]}checkInputs(){return 0!==this.params.tags.length||this.canRemove()&&0!==this.params.tagsToRemove.length?this.validateInput():I("select-one")}validateInput(){}preprocessParams(){this.getTemplateParameters()}getTemplateParameters(){this.templateParams={},this.params.tags.forEach((e=>{this.templateParams[e]={},u(this.flatObject[e]&&this.flatObject[e].subgroup).forEach((t=>{t.parameter&&(this.params[t.name]||t.required)&&(this.templateParams[e][t.parameter]=this.params[t.name]||"")}))}))}getTagRegex(e){return new RegExp("\\{\\{"+Morebits.pageNameRegex(e)+"\\s*(\\|[^}]*)?\\}\\}\\n?")}isGroupable(e){return this.flatObject[e]?!this.flatObject[e].excludeInGroup:this.assumeUnknownTagsGroupable}groupRegex(){let e="\\{\\{\\s*("+this.groupTemplateNameRegex+")\\s*(?:\\||\\}\\})";return new RegExp(e,this.groupTemplateNameRegexFlags)}getParameterText(e){return this.templateParams[e]?y(this.templateParams[e]).map((([e,t])=>`|${e}=${t}`)).join(""):(mw.log.warn("this.templateParams[tag] undefined"),"")}getTagText(e){return"{{"+(this.flatObject[e]&&this.flatObject[e].subst?"subst:":"")+e+this.getParameterText(e)+"}}"}makeTagSetText(e){return e.map((e=>this.getTagText(e)+"\n")).join("")}addTagsOutsideGroup(e){let t=this.makeTagSetText(e);this.pageText=this.insertTagText(t,this.pageText)}shiftTag(e){let t=!1;return this.pageText=this.pageText.replace(this.getTagRegex(e),(e=>(t=!0,this.params.groupableExistingTagsText+=e.trim()+"\n",""))),t}spliceGroupableExistingTags(){this.params.groupableExistingTagsText="";let e=this.params.groupableExistingTags.filter((e=>!this.shiftTag(e)));return 0===e.length?$.Deferred().resolve(this.params.groupableExistingTagsText):new x(I("getting-redirects"),this.getRedirectsQuery(e)).post().then((e=>(e.getResponse().query.pages.filter((function(e){return!e.missing&&!!e.linkshere})).forEach((e=>{let t=this.shiftTag(m(e.title));t||(t=e.linkshere.some((e=>{let t=m(e.title);return this.shiftTag(t)}))),t||new Morebits.status("Note",I("cant-reposition",m(e.title)))})),this.params.groupableExistingTagsText)))}removeTemplate(e){let t=!1;return this.pageText=this.pageText.replace(this.getTagRegex(e),(()=>(t=!0,""))),t}getRedirectsQuery(e){return{action:"query",prop:"linkshere",titles:e.map((e=>"Template:"+e)),redirects:1,lhnamespace:"10",lhshow:"redirect",lhlimit:"max",format:"json"}}removeTags(){let e=this.params;if(!e.tagsToRemove.length)return $.Deferred().resolve();Morebits.status.info(I("untagging"),I("removing"));let t=e.tagsToRemove.filter((e=>!this.removeTemplate(e)));return 0===t.length?$.Deferred().resolve():new x(I("tag-fetching-redirects",t.map((e=>"{{"+e+"}}"))),this.getRedirectsQuery(t)).post().then((e=>{let t=e.getResponse().query.pages.filter((e=>!e.missing&&!!e.linkshere||Morebits.status.warn(I("info"),I("cant-remove",m(e.title)))));(e.getResponse().query.redirects||[]).forEach((({from:e,to:t})=>{new Morebits.status("Note",I("resolved-redirect",m(e),m(t)))})),t.forEach((e=>{let t=this.removeTemplate(m(e.title));t||(t=e.linkshere.some((e=>{let t=m(e.title);return this.removeTemplate(t)}))),t||Morebits.status.warn(I("note"),I("cant-remove",m(e.title)))}))}))}initialCleanup(){}shouldAddGroup(){let e=this.params;return this.groupTemplateName&&!e.disableGrouping&&e.groupableExistingTags.length+e.groupableNewTags.length>=this.groupMinSize}addTagsIntoGroup(e){if(!e){if(void 0===e)throw new Error("tagText undefined");return}let t=this.groupRegex().exec(this.pageText),a=new RegExp("(\\{\\{\\s*"+t[1]+"\\s*(?:\\|(?:\\{\\{[^{}]*\\}\\}|[^{}])*)?)\\}\\}\\s*","im");this.pageText=this.pageText.replace(a,"$1"+e+"}}\n")}insertTagText(e,t){return e+"\n"+t}finalCleanup(){if(!this.groupTemplateName||this.params.groupingDisabled)return;const e=e=>{let t="\\{\\{\\s*"+this.groupTemplateNameRegex+"\\s*\\|\\s*(";return new RegExp(t+("(?:\\{\\{[^}]+\\}\\}\\s*){"+e+"}")+")\\}\\}\\n?",this.groupTemplateNameRegexFlags)};let t=new Morebits.unbinder(this.pageText);t.unbind("\\{\\{subst:CURRENT","\\}\\}");for(let a=0;a<this.groupMinSize;a++)t.content=t.content.replace(e(a),"$1");this.pageText=t.rebind()}action(){return this.pageobj=new Z(Morebits.pageNameNorm,I("tagging-status",this.name)),this.pageobj.load().then((()=>(this.pageText=this.pageobj.getPageText(),this.initialCleanup(),this.sortTags(),$.when(this.addAndRearrangeTags(),this.removeTags()).then((()=>(this.finalCleanup(),this.savePage()))))))}sortTags(){}addAndRearrangeTags(){this.pageText=this.insertTagText(this.makeTagSetText(this.params.tags),this.pageText)}savePage(){return this.pageobj.setPageText(this.pageText),this.pageobj.setEditSummary(pe.makeEditSummary(this.params.tags,this.params.tagsToRemove,this.params.reason)),this.pageobj.setWatchlist(D("watchTaggedPages")),this.pageobj.setMinorEdit(D("markTaggedPagesAsMinor")),this.pageobj.setCreateOption("nocreate"),this.params.patrol&&this.pageobj.triage(),this.pageobj.save()}}class me{static init(e){me.$allCheckboxDivs=$(e).find("[name=tags], [name=existingTags]").parent(),me.$allHeaders=$(e).find("h5, .quickformDescription"),e.quickfilter.focus(),e.quickfilter.autocomplete="off",e.quickfilter.addEventListener("keypress",(function(e){if(13===e.keyCode)return e.preventDefault(),!1}))}static onInputChange(){if(me.$allCheckboxDivs.find(".search-hit").each((function(e,t){var a=t.parentElement;a.innerHTML=a.textContent})),this.value){me.$allCheckboxDivs.hide(),me.$allHeaders.hide();var e=this.value,t=new RegExp(mw.util.escapeRegExp(e),"i");me.$allCheckboxDivs.find("label").each((function(){var a=this.textContent,i=t.exec(a);if(i){var r=document.createRange(),o=this.childNodes[0];r.selectNodeContents(o),r.setStart(o,i.index),r.setEnd(o,i.index+e.length);var s=$("<span>").addClass("search-hit").css("text-decoration","underline")[0];r.surroundContents(s),this.parentElement.style.display="block"}}))}else me.$allCheckboxDivs.show(),me.$allHeaders.show()}}const ge={"\u0695\u06ce\u0632\u0645\u0627\u0646\u060c \u062e\u0627\u06b5\u0628\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u060c \u0648 \u0695\u06ce\u0646\u0648\u0648\u0633":{\u06a9\u0648\u0631\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5:[{tag:"R from acronym",description:"redirect from an acronym (e.g. POTUS) to its expanded form"},{tag:"R from initialism",description:"redirect from an initialism (e.g. AGF) to its expanded form"},{tag:"R from MathSciNet abbreviation",description:"redirect from MathSciNet publication title abbreviation to the unabbreviated title"},{tag:"R from NLM abbreviation",description:"redirect from a NLM publication title abbreviation to the unabbreviated title"}],\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u067e\u06cc\u062a\u0627\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646:[{tag:"R from CamelCase",description:"redirect from a CamelCase title"},{tag:"R from other capitalisation",description:"redirect from a title with another method of capitalisation"},{tag:"R from miscapitalisation",description:"redirect from a capitalisation error"}],"\u0695\u06ce\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0648 \u062e\u0627\u06b5\u0628\u06d5\u0646\u062f\u06cc":[{tag:"R from modification",description:"redirect from a modification of the target's title, such as with words rearranged"},{tag:"R from plural",description:"redirect from a plural word to the singular equivalent"},{tag:"R to plural",description:"redirect from a singular noun to its plural form"}],"\u0628\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u062e\u0627\u0648\u062a\u0646":[{tag:"R from verb",description:"redirect from an English-language verb or verb phrase"},{tag:"R from adjective",description:"redirect from an adjective (word or phrase that describes a noun)"}],Spelling:[{tag:"R from alternative spelling",description:"redirect from a title with a different spelling"},{tag:"R from ASCII-only",description:"redirect from a title in only basic ASCII to the formal title, with differences that are not diacritical marks or ligatures"},{tag:"R from diacritic",description:"redirect from a page name that has diacritical marks (accents, umlauts, etc.)"},{tag:"R to diacritic",description:"redirect to the article title with diacritical marks (accents, umlauts, etc.)"},{tag:"R from misspelling",description:"redirect from a misspelling or typographical error"}]},"Alternative names":{General:[{tag:"R from alternative language",description:"redirect from or to a title in another language",subgroup:[{name:"altLangFrom",type:"input",label:"From language (two-letter code): ",tooltip:"Enter the two-letter code of the language the redirect name is in; such as en for English, de for German",parameter:"from"},{name:"altLangTo",type:"input",label:"To language (two-letter code): ",tooltip:"Enter the two-letter code of the language the target name is in; such as en for English, de for German",parameter:"to"},{name:"altLangInfo",type:"div",label:"For a list of language codes, see [[Wikipedia:Template messages/Redirect language codes]]"}]},{tag:"R from alternative name",description:"redirect from a title that is another name, a pseudonym, a nickname, or a synonym"},{tag:"R from ambiguous sort name",description:"redirect from an ambiguous sort name to a page or list that disambiguates it"},{tag:"R from former name",description:"redirect from a former name or working title"},{tag:"R from historic name",description:"redirect from a name with a significant historic past as a region, city, etc. no longer known by that name"},{tag:"R from incomplete name",description:"R from incomplete name"},{tag:"R from incorrect name",description:"redirect from an erroneus name that is unsuitable as a title"},{tag:"R from less specific name",description:"redirect from a less specific title to a more specific, less general one"},{tag:"R from long name",description:"redirect from a more complete title"},{tag:"R from more specific name",description:"redirect from a more specific title to a less specific, more general one"},{tag:"R from short name",description:"redirect from a title that is a shortened form of a person's full name, a book title, or other more complete title"},{tag:"R from sort name",description:"redirect from the target's sort name, such as beginning with their surname rather than given name"},{tag:"R from synonym",description:"redirect from a semantic synonym of the target page title"}],People:[{tag:"R from birth name",description:"redirect from a person's birth name to a more common name"},{tag:"R from given name",description:"redirect from a person's given name"},{tag:"R from name with title",description:"redirect from a person's name preceded or followed by a title to the name with no title or with the title in parentheses"},{tag:"R from person",description:"redirect from a person or persons to a related article"},{tag:"R from personal name",description:"redirect from an individual's personal name to an article titled with their professional or other better known moniker"},{tag:"R from pseudonym",description:"redirect from a pseudonym"},{tag:"R from surname",description:"redirect from a title that is a surname"}],Technical:[{tag:"R from drug trade name",description:"redirect from (or to) the trade name of a drug to (or from) the international nonproprietary name (INN)"},{tag:"R from filename",description:"redirect from a title that is a filename of the target"},{tag:"R from molecular formula",description:"redirect from a molecular/chemical formula to its technical or trivial name"},{tag:"R from gene symbol",description:"redirect from a Human Genome Organisation (HUGO) symbol for a gene to an article about the gene"}],Organisms:[{tag:"R to scientific name",description:"redirect from the common name to the scientific name"},{tag:"R from scientific name",description:"redirect from the scientific name to the common name"},{tag:"R from alternative scientific name",description:"redirect from an alternative scientific name to the accepted scientific name"},{tag:"R from scientific abbreviation",description:"redirect from a scientific abbreviation"},{tag:"R to monotypic taxon",description:"redirect from the only lower-ranking member of a monotypic taxon to its monotypic taxon"},{tag:"R from monotypic taxon",description:"redirect from a monotypic taxon to its only lower-ranking member"},{tag:"R taxon with possibilities",description:"redirect from a title related to a living organism that potentially could be expanded into an article"}],Geography:[{tag:"R from name and country",description:"redirect from the specific name to the briefer name"},{tag:"R from more specific geographic name",description:"redirect from a geographic location that includes extraneous identifiers such as the county or region of a city"}]},"\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u06ce\u062f\u06c6\u0632\u06cc":{\u0695\u06ce\u062f\u06c6\u0632\u06cc:[{tag:"R to anchor",description:"redirect from a topic that does not have its own page to an anchored part of a page on the subject"},{tag:"R avoided double redirect",description:"redirect from an alternative title for another redirect",subgroup:{name:"doubleRedirectTarget",type:"input",label:"Redirect target name",tooltip:"Enter the page this redirect would target if the page wasn't also a redirect",parameter:"1"}},{tag:"R from file metadata link",description:'redirect of a wikilink created from EXIF, XMP, or other information (i.e. the "metadata" section on some image description pages)'},{tag:"R to list entry",description:"redirect to a list which contains brief descriptions of subjects not notable enough to have separate articles"},{tag:"R mentioned in hatnote",description:"redirect from a title that is mentioned in a hatnote at the redirect target"},{tag:"R to section",description:"similar to {{R to list entry}}, but when list is organized in sections, such as list of characters in a fictional universe"},{tag:"R from shortcut",description:"redirect from a Wikipedia shortcut"},{tag:"R from shortcut",description:"redirect from a shortcut page name in any namespace to a page in template namespace"}],\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5:[{tag:"R from ambiguous term",description:'redirect from an ambiguous page name to a page that disambiguates it. This template should never appear on a page that has "(disambiguation)" in its title, use R to disambiguation page instead'},{tag:"R to disambiguation page",description:"redirect to a disambiguation page"},{tag:"R from incomplete disambiguation",description:"redirect from a page name that is too ambiguous to be the title of an article and should redirect to an appropriate disambiguation page"},{tag:"R from incorrect disambiguation",description:"redirect from a page name with incorrect disambiguation due to an error or previous editorial misconception"},{tag:"R from other disambiguation",description:"redirect from a page name with an alternative disambiguation qualifier"},{tag:"R from unnecessary disambiguation",description:"redirect from a page name that has an unneeded disambiguation qualifier"}],"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u060c \u062f\u0648\u0648\u0628\u0627\u0631\u06d5 \u0648 \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5":[{tag:"R from duplicated article",description:"redirect to a similar article in order to preserve its edit history"},{tag:"R with history",description:"redirect from a page containing substantive page history, kept to preserve content and attributions"},{tag:"R from move",description:"redirect from a page that has been moved/renamed"},{tag:"R from merge",description:"redirect from a merged page in order to preserve its edit history"}],\u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u0627\u0648:[{tag:"R from remote talk page",description:"redirect from a talk page in any talk namespace to a corresponding page that is more heavily watched"},{tag:"R to category namespace",description:"redirect from a page outside the category namespace to a category page"},{tag:"R to help namespace",description:"redirect from any page inside or outside of help namespace to a page in that namespace"},{tag:"R to main namespace",description:"redirect from a page outside the main-article namespace to an article in mainspace"},{tag:"R to portal namespace",description:"redirect from any page inside or outside of portal space to a page in that namespace"},{tag:"R to project namespace",description:"redirect from any page inside or outside of project (Wikipedia: or WP:) space to any page in the project namespace"},{tag:"R to user namespace",description:"redirect from a page outside the user namespace to a user page (not to a user talk page)"}]},\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627:{General:[{tag:"R from book",description:"redirect from a book title to a more general, relevant article"},{tag:"R from album",description:"redirect from an album to a related topic such as the recording artist or a list of albums"},{tag:"R from song",description:"redirect from a song title to a more general, relevant article"},{tag:"R from television episode",description:"redirect from a television episode title to a related work or lists of episodes"}],Fiction:[{tag:"R from fictional character",description:"redirect from a fictional character to a related fictional work or list of characters"},{tag:"R from fictional element",description:"redirect from a fictional element (such as an object or concept) to a related fictional work or list of similar elements"},{tag:"R from fictional location",description:"redirect from a fictional location or setting to a related fictional work or list of places"}]},\u062c\u06c6\u0631\u0627\u0648\u062c\u06c6\u0631:{"\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631":[{tag:"R to article without mention",description:"redirect to an article without any mention of the redirected word or phrase"},{tag:"R to decade",description:"redirect from a year to the decade article"},{tag:"R from domain name",description:"redirect from a domain name to an article about a website"},{tag:"R from phrase",description:"redirect from a phrase to a more general relevant article covering the topic"},{tag:"R from list topic",description:"redirect from the topic of a list to the equivalent list"},{tag:"R from member",description:"redirect from a member of a group to a related topic such as the group or organization"},{tag:"R to related topic",description:"redirect to an article about a similar topic"},{tag:"R from related word",description:"redirect from a related word"},{tag:"R from school",description:"redirect from a school article that had very little information"},{tag:"R from subtopic",description:"redirect from a title that is a subtopic of the target article"},{tag:"R to subtopic",description:"redirect to a subtopic of the redirect's title"},{tag:"R from Unicode character",description:"redirect from a single Unicode character to an article or Wikipedia project page that infers meaning for the symbol"},{tag:"R from Unicode code",description:"redirect from a Unicode code point to an article about the character it represents"}],"\u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5":[{tag:"R with possibilities",description:"redirect from a specific title to a more general, less detailed article (something which can and should be expanded)"}],"\u06a9\u06c6\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06cc\u0632\u06c6":[{tag:"R from ISO 4 abbreviation",description:"redirect from an ISO 4 publication title abbreviation to the unabbreviated title"},{tag:"R from ISO 639 code",description:"redirect from a title that is an ISO 639 language code to an article about the language"}],Printworthiness:[{tag:"R printworthy",description:"redirect from a title that would be helpful in a printed or CD/DVD version of Wikipedia"},{tag:"R unprintworthy",description:"redirect from a title that would NOT be helpful in a printed or CD/DVD version of Wikipedia"}]}},he={"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646 \u0648 \u0645\u06c6\u06b5\u06d5\u062a":[{tag:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u0627\u0634\u062a\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5",description:"source info consists of bare image URL/generic base URL only"},{tag:"Non-free reduce",description:"non-low-resolution fair use image (or too-long audio clip, etc)"},{tag:"Orphaned non-free revisions",description:"fair use media with old revisions that need to be deleted",subst:!0,subgroup:{type:"hidden",name:"OrphanedNonFreeRevisionsDate",parameter:"\u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a",value:"{{subst:\u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a}}"}}],"\u062a\u0627\u06af\u06d5 \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5 \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632":[{tag:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u06d5\u0648 \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632",description:"\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc \u0626\u0627\u0632\u0627\u062f \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06af\u06cc\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5",subgroup:{type:"hidden",name:"CopyToCommonsHuman",parameter:"human",value:mw.config.get("wgUserName")}},{tag:"Do not move to Commons",description:"\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u06d5\u0648 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632",subgroup:[{type:"input",name:"DoNotMoveToCommons_reason",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:'\u0626\u06d5\u0648 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a \u0646\u0627\u06a9\u0627\u062a \u0626\u06d5\u0645 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0628\u06af\u0648\u0627\u0632\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06c6 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 \u062f\u0627\u062e\u06b5 \u0628\u06a9\u06d5 (\u06a9\u06d5 \u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5). If the file is PD in the US but not in country of origin, enter "US only"',required:!0,parameter:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631"},{type:"input",name:"DoNotMoveToCommons_expiry",label:"\u0633\u0627\u06b5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0648\u0648\u0646: ",tooltip:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06cc\u06d5 \u0628\u062a\u0648\u0627\u0646\u0631\u06ce\u062a \u0644\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u062a\u0627\u06cc \u0633\u0627\u06b5\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06af\u0648\u0627\u0632\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u06d5\u0648 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0644\u06ce\u0631\u06d5 \u062f\u0627\u062e\u06b5\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a (\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5).",parameter:"expiry"}]},{tag:"Keep local",description:"request to keep local copy of a Commons file",subgroup:{type:"input",name:"keeplocalName",label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062c\u06cc\u0627\u0648\u0627\u0632 \u0628\u06ce\u062a: ",tooltip:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 (\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0644\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u0631\u06c6\u0698\u06d5\u06cc\u06d5 \u062c\u06cc\u0627\u0648\u0627\u0632 \u0628\u06ce\u062a)\u060c \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u067e\u06ce\u0634\u06af\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5 \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5:",parameter:"1"}},{tag:"\u0644\u06d5 \u06a9\u06c6\u0645\u0646\u0632 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06d5",description:"\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u06d5\u0648 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u06cc\u0631\u0627\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5",subst:!0,subgroup:{type:"input",name:"nowcommonsName",label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062c\u06cc\u0627\u0648\u0627\u0632\u06d5: ",tooltip:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u0627\u0645\u0646\u0632 (\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0644\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u0631\u06c6\u0698\u06d5\u06cc\u06d5 \u062c\u06cc\u0627\u0648\u0627\u0632 \u0628\u06ce\u062a)\u060c \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u067e\u06ce\u0634\u06af\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5 \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5:",parameter:"1"}}],"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646":[{tag:"Artifacts",description:"PNG contains residual compression artifacts"},{tag:"Bad font",description:"SVG uses fonts not available on the thumbnail server"},{tag:"Bad format",description:"PDF/DOC/... file should be converted to a more useful format"},{tag:"Bad GIF",description:"GIF that should be PNG, JPEG, or SVG"},{tag:"Bad JPEG",description:"JPEG that should be PNG or SVG"},{tag:"Bad SVG",description:"SVG containing raster grahpics"},{tag:"Bad trace",description:"auto-traced SVG requiring cleanup"},{tag:"Cleanup image",description:"general cleanup",subgroup:{type:"input",name:"cleanupimageReason",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:"\u062f\u0627\u062e\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06a9\u06d5 (\u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5)",required:!0,parameter:"1"}},{tag:"ClearType",description:"image (not screenshot) with ClearType anti-aliasing"},{tag:"Imagewatermark",description:"image contains visible or invisible watermarking"},{tag:"NoCoins",description:"image using coins to indicate scale"},{tag:"Overcompressed JPEG",description:"JPEG with high levels of artifacts"},{tag:"Opaque",description:"opaque background should be transparent"},{tag:"Remove border",description:"unneeded border, white space, etc."},{tag:"\u06af\u06c6\u0695\u06cc\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06af\u06c6\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc [[\u0648\u067e:\u06af\u0648\u067e]]",subgroup:[{type:"input",name:"renamemediaNewname",label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0646\u0648\u06ce: ",tooltip:"\u062f\u0627\u062e\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5 \u0646\u0648\u06ce\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u06d5 (\u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5)",parameter:"1"},{type:"input",name:"renamemediaReason",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:"\u062f\u0627\u062e\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 (\u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5)",parameter:"2"}]},{tag:"Should be PNG",description:"GIF or JPEG should be lossless"},{tag:"Should be SVG",description:"PNG, GIF or JPEG should be vector graphics",subgroup:{name:"svgCategory",type:"select",list:[{label:"{{Should be SVG|other}}",value:"other"},{label:"{{Should be SVG|alphabet}}: character images, font examples, etc.",value:"alphabet"},{label:"{{Should be SVG|chemical}}: chemical diagrams, etc.",value:"chemical"},{label:"{{Should be SVG|circuit}}: electronic circuit diagrams, etc.",value:"circuit"},{label:"{{Should be SVG|coat of arms}}: coats of arms",value:"coat of arms"},{label:"{{Should be SVG|diagram}}: diagrams that do not fit any other subcategory",value:"diagram"},{label:"{{Should be SVG|emblem}}: emblems, free/libre logos, insignias, etc.",value:"emblem"},{label:"{{Should be SVG|fair use}}: fair-use images, fair-use logos",value:"fair use"},{label:"{{Should be SVG|flag}}: flags",value:"flag"},{label:"{{Should be SVG|graph}}: visual plots of data",value:"graph"},{label:"{{Should be SVG|logo}}: logos",value:"logo"},{label:"{{Should be SVG|map}}: maps",value:"map"},{label:"{{Should be SVG|music}}: musical scales, notes, etc.",value:"music"},{label:'{{Should be SVG|physical}}: "realistic" images of physical objects, people, etc.',value:"physical"},{label:"{{Should be SVG|symbol}}: miscellaneous symbols, icons, etc.",value:"symbol"}],parameter:"1"}},{tag:"Should be text",description:"image should be represented as text, tables, or math markup"}],"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0634\u06ce\u062a\u06cc\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5":[{tag:"Image hoax",description:"Image may be manipulated or constitute a hoax",subgroup:{type:"hidden",name:"ImageHoaxDate",parameter:"\u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a",value:"{{subst:CURRENTMONTHNAME}}\u06cc {{subst:CURRENTYEAR}}"}},{tag:"Image-blownout"},{tag:"Image-out-of-focus"},{tag:"Image-Poor-Quality",subgroup:{type:"input",name:"ImagePoorQualityReason",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:"\u062f\u0627\u062e\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0632\u06c6\u0631 \u062e\u0631\u0627\u067e\u06d5 (\u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5)",required:!0,parameter:"1"}},{tag:"Image-underexposure"},{tag:"Low quality chem",description:"disputed chemical structures",subgroup:{type:"input",name:"lowQualityChemReason",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:"\u062f\u0627\u062e\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u062f\u0627\u06cc\u0627\u06af\u0695\u0627\u0645\u06d5\u06a9\u06d5 \u0645\u0634\u062a\u0648\u0645\u0695\u06cc \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06d5 (\u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5)",required:!0,parameter:"1"}}],"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0644\u06d5\u062c\u06cc\u0627\u062a\u06cc\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646":[{tag:"Obsolete",description:"\u0648\u06d5\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0634\u062a\u0631\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06d5"},{tag:"PNG version available"},{tag:"Vector version available"}]};he["\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0644\u06d5\u062c\u06cc\u0627\u062a\u06cc\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646"].forEach((function(e){e.subgroup={type:"input",label:"\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06cc \u062c\u06ce\u06af\u0631\u06d5\u0648\u06d5: ",tooltip:"\u062f\u0627\u062e\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06cc\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u062c\u06ce\u06cc \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u062f\u06d5\u06af\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 (\u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5)",name:e.tag.replace(/ /g,"_")+"File",required:!0,parameter:"1"}}));const be=[{name:"translationLanguage",parameter:"1",type:"input",label:"Language of article (if known): ",tooltip:"Consider looking at [[WP:LRC]] for help. If listing the article at PNT, please try to avoid leaving this box blank, unless you are completely unsure."}].concat(0===mw.config.get("wgNamespaceNumber")?[{type:"checkbox",list:[{name:"translationPostAtPNT",label:"List this article at Wikipedia:Pages needing translation into English (PNT)",checked:!0}]},{name:"translationComments",type:"textarea",label:"Additional comments to post at PNT",tooltip:'Optional, and only relevant if "List this article ..." above is checked.'}]:[]);function fe(e){var t="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9";switch(e){case"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5":t="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5";break;case"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5":t="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5"}return[{name:"mergeTarget",parameter:"1",type:"input",label:"\u0648\u062a\u0627\u0631 \u06cc\u0627\u0646 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631: ",tooltip:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u0631\u0627\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u0628\u06d5 \u0633\u062a\u0648\u0648\u0646 \u062c\u06cc\u0627\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u06d5: \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u0645|\u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0648\u0648\u06d5\u0645",required:!0},{type:"checkbox",list:[{name:"mergeTagOther",label:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u0631 \u0628\u06d5 \u062a\u0627\u06af\u06cc {{"+t+"}} \u062a\u0627\u06af \u0628\u06a9\u06d5",checked:!0,tooltip:"\u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0626\u06d5\u0648 \u06a9\u0627\u062a\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u06cc\u06d5\u06a9 \u0648\u062a\u0627\u0631 \u062f\u0627\u062e\u06b5 \u06a9\u0631\u0627"}]}].concat(0===mw.config.get("wgNamespaceNumber")?{name:"mergeReason",type:"textarea",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0698\u06cc\u0631\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06a9\u06d5 (\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc "+("\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5"===e?"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u0631":"\u0626\u06d5\u0645 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5")+" \u062f\u0627\u062f\u06d5\u0646\u0631\u06ce\u062a):",tooltip:"\u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u06b5\u0627\u0645 \u0626\u06d5\u0648\u067e\u06d5\u0695\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u0646. \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0646\u06d5\u0648\u06cc\u0633\u062a\u0631\u0627\u060c \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u062a\u0627\u06b5\u06cc \u0628\u06d5 \u062c\u06ce\u06cc \u0628\u06ce\u06b5\u06d5. \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0626\u06d5\u0648 \u06a9\u0627\u062a\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u06cc\u06d5\u06a9 \u0648\u062a\u0627\u0631 \u062f\u0627\u062e\u06b5 \u06a9\u0631\u0627."}:[])}const ve={"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0648 \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646":{"\u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc":[{tag:"\u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646",description:"\u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5",subgroup:{name:"\u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646",parameter:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u06cc\u0642 \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5: ",tooltip:"\u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5.",size:35,required:!0}},{tag:"\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0628\u0627\u0631\u06d5 \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u062a\u0627 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u067e\u06ce\u0648\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0634\u06ce\u062a\u06cc\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u062a"},{tag:"\u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0695\u06ce\u0632\u0645\u0627\u0646\u060c \u0695\u06ce\u0646\u0648\u0648\u0633 \u06cc\u0627\u0646 \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u06d5\u0631\u0628\u0695\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5",subgroup:{name:"copyEdit",parameter:"\u0628\u06c6",type:"input",label:"\xab\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0626\u06d5\u0645 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06be\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631...\xbb",tooltip:"\u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c \xab\u0695\u06ce\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc \u06cc\u06d5\u06a9\u06af\u0631\u062a\u0648\u0648\xbb. \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5.",size:35}}],"\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u06d5\u062e\u0648\u0627\u0632\u0631\u0627\u0648 \u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631\u06cc \u0695\u0648\u0648\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5":[{tag:"\u062f\u0627\u0695\u0634\u062a\u0646\u06cc \u06be\u0627\u0648\u0634\u06ce\u0648\u06d5",description:"\u062f\u0627\u0695\u0634\u062a\u0646\u06cc \u06be\u0627\u0648\u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0626\u0627\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0645\u0627\u0641\u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648\u06cc \u06be\u06d5\u06cc\u06d5",subgroup:{name:"closeParaphrasing",parameter:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",type:"input",label:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5: ",tooltip:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u0634\u062a\u0646\u06d5 \u06be\u0627\u0648\u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u0648\u06d5 \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5"}},{tag:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u06cc\u0631\u0627\u0648\u06d5",description:"\u0648\u0627 \u062f\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u0634\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u06cc\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5",excludeInGroup:!0,subgroup:{name:"copypaste",parameter:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646",type:"input",label:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 (\u0628\u06d5 URL):",tooltip:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0632\u0627\u0646\u0631\u0627.",size:50}},{tag:"\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc",description:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0634\u0648\u06ce\u0646\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u0646"},{tag:"\u0646\u0627\u0626\u0627\u0632\u0627\u062f",description:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5\u0695\u06d5\u0648\u06cc \u0644\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5 \u0645\u0627\u0641\u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u06a9\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u06d5\u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u0646"}],"\u067e\u06ce\u06a9\u06be\u0627\u062a\u06d5\u060c \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u067e\u06ce\u062f\u0627\u0646 \u0648 \u0628\u06d5\u0634\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9":[{tag:"\u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0633\u062a\u0646",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0633\u062a\u0646\u06d5 \u062a\u0627 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0695\u06ce\u0646\u0645\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u0644\u06d5\u06cc\u0626\u0627\u0648\u062a\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u062a"},{tag:"\u0628\u06ce\u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9",description:"\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06d5\u0634\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9"},{tag:"\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9",description:"\u0628\u06d5\u0634\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5 \u062a\u0627 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u062a"},{tag:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9\u06cc \u0632\u06c6\u0631 \u062f\u0631\u06ce\u0698",description:"\u0628\u06d5\u0634\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9 \u0632\u06c6\u0631 \u062f\u0631\u06ce\u0698\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0648\u0631\u062f \u0628\u06d5 \u062f\u0631\u06ce\u0698\u06cc\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5"},{tag:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9\u06cc \u0632\u06c6\u0631 \u06a9\u0648\u0631\u062a",description:"\u0628\u06d5\u0634\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u067e\u06ce\u06a9 \u0632\u06c6\u0631 \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0641\u0631\u0627\u0648\u0627\u0646 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a \u062e\u0627\u06b5\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u067e\u0648\u062e\u062a\u06d5 \u0628\u06a9\u0627\u062a"},{tag:"\u0628\u06d5\u0634\u06a9\u0631\u062f\u0646",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a \u062f\u0627\u0628\u06d5\u0634 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5 \u0633\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{tag:"Too many sections",description:"too many section headers dividing up content, should be condensed"},{tag:"\u0632\u06c6\u0631 \u062f\u0631\u06ce\u0698",description:"\u06be\u06d5\u0645 \u0628\u06c6 \u062e\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0648 \u06be\u06d5\u0645 \u0628\u06c6 \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0646\u06ce\u0648\u06cc\u062f\u0627 \u0632\u06c6\u0631 \u062f\u0631\u06ce\u0698\u06d5"}],"\u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5 \u062e\u06d5\u06cc\u0627\u06b5":[{tag:"All plot",description:"almost entirely a plot summary"},{tag:"\u062e\u06d5\u06cc\u0627\u06b5\u06cc",description:"\u062e\u06d5\u06cc\u0627\u06b5 \u0648 \u0695\u0627\u0633\u062a\u06cc \u0644\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9 \u062c\u06cc\u0627 \u0646\u0627\u06a9\u0627\u062a\u06d5\u0648\u06d5"},{tag:"In-universe",description:"subject is fictional and needs rewriting to provide a non-fictional perspective"},{tag:"\u067e\u0648\u062e\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u0631\u06ce\u0698",description:"\u067e\u0648\u062e\u062a\u06d5\u06cc \u0686\u06cc\u0631\u06c6\u06a9\u06d5\u06a9\u06d5 \u0632\u06c6\u0631 \u062f\u0631\u06ce\u0698\u06d5 \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0648\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5\u0695\u06d5\u0648\u06cc\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u06ce\u062f\u0627 \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5"},{tag:"No plot",description:"needs a plot summary"}]},"\u06af\u0631\u0641\u062a\u06d5 \u06af\u0634\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9":{"\u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc \u0648 \u0646\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06cc":[{tag:"\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc",description:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u062a",subgroup:{name:"notability",parameter:"1",type:"select",list:[{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc}}: \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u062a",value:""},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0626\u06d5\u06a9\u0627\u062f\u06cc\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u06a9\u0627\u062f\u06cc\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0626\u06d5\u06a9\u0627\u062f\u06cc\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u06af\u06d5\u0631\u062f\u0648\u0648\u0646\u06cc}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u062a\u06d5\u0646\u06d5 \u06af\u06d5\u0631\u062f\u0648\u0648\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u06af\u06d5\u0631\u062f\u0648\u0648\u0646\u06cc"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u06a9\u062a\u06ce\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u06a9\u062a\u06ce\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u06a9\u062a\u06ce\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627 \u0648 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u06c6\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0628\u06c6\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0628\u06c6\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0641\u06cc\u0644\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0641\u06cc\u0644\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0641\u06cc\u0644\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u062c\u0648\u06af\u0631\u0627\u0641\u06cc}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u062a\u0627\u06cc\u0628\u06d5\u062a\u0645\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u06cc\u06d5 \u062c\u0648\u06af\u0631\u0627\u0641\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u062c\u0648\u06af\u0631\u0627\u0641\u06cc"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u062e\u06c6\u06a9\u0627\u0646",value:"\u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u0627}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u0627",value:"\u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u0627"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0648\u0634\u06d5 \u062a\u0627\u0632\u06d5\u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0648\u0634\u06d5 \u062a\u0627\u0632\u06d5\u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0648\u0634\u06d5 \u062a\u0627\u0632\u06d5\u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u06d5\u0631\u06be\u06d5\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0628\u06d5\u0631\u06be\u06d5\u0645 \u0648 \u062e\u0632\u0645\u06d5\u062a\u06af\u0648\u0632\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0628\u06d5\u0631\u06be\u06d5\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0648\u06d5\u0631\u0632\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0648\u06d5\u0631\u0632\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u0648\u06d5\u0631\u0632\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u062a\u06d5\u0644\u06d5\u06a4\u06cc\u0632\u06cc\u06c6\u0646}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0628\u06d5\u0631\u0646\u0627\u0645\u06d5 \u062a\u06d5\u0644\u06d5\u06a4\u06cc\u0632\u06cc\u06c6\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"\u062a\u06d5\u0644\u06d5\u06a4\u06cc\u0632\u06cc\u06c6\u0646"},{label:"{{\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc|\u0648\u06ce\u0628}}: \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06cc \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0648\u06ce\u0628",value:"\u0648\u06ce\u0628"}]}}],"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc\u0646":[{tag:"\u0695\u06cc\u06a9\u0644\u0627\u0645",description:"\u0648\u06d5\u06a9 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5 \u0648 \u0695\u06cc\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5"},{tag:"Cleanup tense",description:"does not follow guidelines on use of different tenses."},{tag:"\u06be\u0627\u0648\u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u0627\u0695\u0634\u062a\u0646",description:"\u0644\u06d5 \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5\u06cc \u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5 \u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5"},{tag:"\u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u06cc\u0646\u06cc \u06be\u06d5\u0648\u0627\u062f\u0627\u0631",description:"\u0644\u06d5 \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u0648\u0627\u062f\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u06d5 \u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5"},{tag:"Like resume",description:"written like a resume"},{tag:"Manual",description:"written like a manual or guidebook"},{tag:"Cleanup-PR",description:"reads like a press release or news article",subgroup:{type:"hidden",name:"cleanupPR1",parameter:"1",value:"article"}},{tag:"Over-quotation",description:"too many or too-lengthy quotations for an encyclopedic entry"},{tag:"Prose",description:"written in a list format but may read better as prose"},{tag:"\u0626\u0627\u06b5\u06c6\u0632",description:"\u0628\u06c6 \u0632\u06c6\u0631\u0628\u06d5\u06cc \u062e\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646 \u0632\u06c6\u0631 \u0626\u0627\u06b5\u06c6\u0632\u06d5 \u062a\u0627 \u0644\u06ce\u06cc \u062a\u06ce \u0628\u06af\u06d5\u0646"},{tag:"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632",description:"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632 \u06cc\u0627\u0646 \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u06d5\u0631\u0628\u0695\u06cc\u0646 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0695\u06d5\u0646\u06af\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06d5 \u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06d5 \u0628\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u062f\u0627 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06d5"}],"\u062a\u06ce\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 (\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u06ce\u0646\u06d5\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u0644\u06ce\u06cc)":[{tag:"\u0633\u06d5\u0631\u0644\u06ce\u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631",description:"\u0633\u06d5\u0631\u0644\u06ce\u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0695\u0648\u0648\u0646"},{tag:"\u0644\u06d5 \u062a\u06ce\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u0646\u06d5\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648",description:"\u0632\u06c6\u0631 \u0642\u0648\u0631\u0633\u06d5 \u0628\u06c6 \u062a\u06ce\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u0644\u06d5 \u062a\u06ce\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u0646\u0627\u06cc\u06d5\u062a"},{tag:"\u067e\u0631\u0634\u0648\u0628\u06b5\u0627\u0648",description:"\u0644\u06d5 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u0627\u062f\u06d5\u062f\u0627\u062a \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u0627\u0633 \u0644\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0644\u06d5 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06ce\u06a9 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a"}],"\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0648 \u0648\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc":[{tag:"\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9",description:"\u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0644\u06d5 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5 \u0634\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0627 \u0646\u06cc\u0646"},{tag:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0634\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0627\u06cc\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0646\u062c\u06cc \u0634\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0627\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5",subgroup:[{name:"expertNeeded",parameter:"1",type:"input",label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u0631\u06c6\u0698\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631: ",tooltip:"\u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u060c \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u0631\u06c6\u0698\u06d5 \u062f\u0627\u062e\u06b5 \u0628\u06a9\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0695\u06d5\u0646\u06af\u06d5 \u0644\u06d5 \u062a\u0648\u0627\u0646\u0627\u06cc\u062f\u0627 \u06be\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u062a\u0627 \u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u0634\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0627\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062a\u0627\u0632\u06d5\u0626\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0645 \u0628\u062f\u0627\u062a. \u067e\u06ce\u0634\u06af\u0631\u06cc \xab\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u0631\u06c6\u0698\u06d5\xbb \u0645\u06d5\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5."},{name:"expertNeededReason",parameter:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0628\u0627\u0633\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06a9\u0627\u062a. \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631 \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5."},{name:"expertNeededTalk",parameter:"\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698",type:"input",label:"\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698: ",tooltip:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0628\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u06a9\u06d5 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u06ce\u062f\u0627 \u0628\u0627\u0633 \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5. \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631 \u0645\u06d5\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u06b5\u06a9\u0648\u0648 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5. \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631 \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5."}]},{tag:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0644\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a",description:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5\u0695\u06d5\u0648\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062f\u0698\u0648\u0627\u0631"},{tag:"\u0642\u0648\u0631\u0633\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0695\u06d5\u0648\u0627",description:"\u0642\u0648\u0631\u0633\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0695\u06d5\u0648\u0627 \u062f\u06d5\u062f\u0627\u062a\u06d5 \u0628\u06cc\u0631\u06c6\u06a9\u06d5\u060c \u0695\u0648\u0648\u062f\u0627\u0648\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u0634\u062a\u0648\u0645\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646"}],\u06a9\u0627\u062a:[{tag:"\u06be\u06d5\u0646\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06cc\u06cc",description:"\u0628\u06d5\u06b5\u06af\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0695\u0648\u0648\u062f\u0627\u0648\u06ce\u06a9\u06cc \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627 \u062a\u06c6\u0645\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a",excludeInGroup:!0},{tag:"\u0646\u0648\u06ce\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0646\u0648\u06ce\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5"}],"\u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u060c \u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06af\u06cc\u0631\u06cc\u060c \u0648 \u0648\u0631\u062f\u06cc \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0628\u0646\u0686\u06cc\u0646\u06d5\u06cc \u0695\u0627\u0633\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646":[{tag:"\u062e\u06c6\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5",description:"\u062e\u06c6\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc\u06d5 \u0648 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06d5 \u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a"},{tag:"\u062f\u0698\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",description:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u06cc \u06be\u06d5\u0628\u06ce\u062a"},{tag:"\u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06d5",description:"\u0648\u0631\u062f\u06cc\u06cc \u0695\u0627\u0633\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062c\u06ce\u06cc \u06af\u0648\u0645\u0627\u0646\u06d5"},{tag:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648",description:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u06d5\u0645\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0631\u06c6\u0648\u062f\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5 \u0628\u06ce\u062a"},{tag:"\u062c\u06cc\u06be\u0627\u0646\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646",description:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062c\u06cc\u06be\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0633\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06a9\u0627\u062a",subgroup:[{type:"hidden",name:"globalize1",parameter:"1",value:"article"},{name:"globalizeRegion",parameter:"2",type:"input",label:"\u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0648\u06b5\u0627\u062a \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0648\u0686\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u062f\u06d5\u0646\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u062a"}]},{tag:"\u062c\u06cc\u06be\u0627\u0646\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646",description:"extensive bias or disproportional coverage towards one or more specific regions"},{tag:"Paid contributions",description:"contains paid contributions, and may therefore require cleanup"},{tag:"Peacock",description:"contains wording that promotes the subject in a subjective manner without adding information"},{tag:"\u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc",description:"\u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5 \u0695\u0627\u0646\u0627\u06af\u0631\u06ce\u062a"},{tag:"Recentism",description:"slanted towards recent events"},{tag:"Too few opinions",description:"may not include all significant viewpoints"},{tag:"Undisclosed paid",description:"may have been created or edited in return for undisclosed payments"},{tag:"Weasel",description:"neutrality or verifiability is compromised by the use of weasel words"}],"\u0633\u06d5\u0644\u0645\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0648 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646":[{tag:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648",description:"\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648 \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5 \u062a\u0627 \u0628\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u062f\u0631\u06ce\u062a"},{tag:"\u0698\u06a9\u0632\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",description:"\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648 \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u06be\u06cc\u0686 \u062c\u06c6\u0631\u06ce\u06a9 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 (\u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u0646\u0648\u06ce\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \xab\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632\xbb \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0628\u06ce\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u062c\u06ce\u06af\u06d5\u06cc \u0626\u06d5\u0645\u06d5)"},{tag:"\u0626\u0627\u0645\u0627\u0698\u06d5\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5 \u062a\u0627 \u0628\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u062f\u0631\u06ce\u062a"},{tag:"\u06cc\u06d5\u06a9 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",description:"\u0628\u06d5\u0632\u06c6\u0631\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u06cc \u067e\u0634\u062a \u0628\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u062f\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u062a"},{tag:"\u062a\u0648\u06ce\u0698\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u062a\u0627\u06cc\u06cc",description:"\u062a\u0648\u06ce\u0698\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u062a\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u062f\u0627\u06cc\u06d5"},{tag:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",description:"\u0632\u06c6\u0631 \u067e\u0634\u062a \u0628\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06ce\u062a\u060c \u0648 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0644\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u06cc \u06be\u06d5\u06cc\u06d5"},{tag:"Self-published",description:"contains excessive or inappropriate references to self-published sources"},{tag:"Sources exist",description:"notable topic, sources are available that could be added to article"},{tag:"Third-party",description:"relies too heavily on sources too closely associated with the subject"},{tag:"\u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",description:"\u0628\u06d5 \u06be\u06cc\u0686 \u062c\u06c6\u0631\u06ce\u06a9 \u0626\u0627\u0645\u0627\u0698\u06d5 \u0628\u06d5 \u06be\u06cc\u0686 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0646\u0627\u06a9\u0627\u062a"},{tag:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u0627\u0648\u06d5\u0695\u067e\u06ce\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648",description:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u0646\u062f\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062c\u06ce\u06cc \u0628\u0627\u0648\u06d5\u0695 \u0646\u06d5\u0628\u0646"}]},"\u06a9\u06ce\u0634\u06d5 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9":{\u0632\u0645\u0627\u0646:[{tag:"Not English",description:"written in a language other than English and needs translation",excludeInGroup:!0,subgroup:be.slice(0,1).concat([{type:"checkbox",list:[{name:"translationNotify",label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u06d5",checked:!0,tooltip:"Places {{uw-notenglish}} on the creator's talk page."}]}]).concat(be.slice(1))},{tag:"\u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u0627\u0646\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u0627\u0648\u062f\u06d5\u0642",description:"\u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u0627\u0646\u06cc \u0644\u0627\u0648\u0627\u0632 \u0644\u06d5 \u0632\u0645\u0627\u0646\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u06d5\u0648\u06d5",excludeInGroup:!0,subgroup:be},{tag:"Expand language",description:"should be expanded with text translated from a foreign-language article",excludeInGroup:!0,subgroup:[{type:"hidden",name:"expandLangTopic",parameter:"topic",required:!0},{name:"expandLanguageLangCode",parameter:"langcode",type:"input",label:"Language code: ",tooltip:"Language code of the language from which article is to be expanded from",required:!0},{name:"expandLanguageArticle",parameter:"otherarticle",type:"input",label:"Name of article: ",tooltip:"Name of article to be expanded from, without the interwiki prefix"}]}],\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646:[{tag:"\u0628\u0646\u0628\u06d5\u0633\u062a",description:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u06be\u06cc\u0686 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5"},{tag:"\u06be\u06d5\u062a\u06cc\u0648",description:"\u06be\u06cc\u0686 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0645 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u0646\u06d5\u062f\u0627\u0648\u06d5"},{tag:"\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0632\u06c6\u0631",description:"\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0626\u06ce\u062c\u06af\u0627\u0631 \u0632\u06c6\u0631 \u0648/\u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062a\u0631 \u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5"},{tag:"\u06a9\u06d5\u0645\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631",description:"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"}],"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5":[{tag:"Citation style",description:"unclear or inconsistent citation style"},{tag:"Cleanup bare URLs",description:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0648\u0648\u062a \u0628\u06c6 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u062f\u06ce\u0646\u06ce\u062a\u060c \u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u0686\u0648\u0648\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5"},{tag:"More footnotes",description:"\u06be\u06d5\u0646\u062f\u06ce \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u06cc\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u06b5\u0627\u0645 \u0633\u0627\u06cc\u062a\u06d5\u06cc\u0634\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0646\u0627\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u0646"},{tag:"No footnotes",description:"\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u06cc\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u06b5\u0627\u0645 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0633\u0627\u06cc\u062a\u06d5\u06cc\u0634\u0646"}],\u067e\u06c6\u0644\u06d5\u06a9\u0627\u0646:[{tag:"\u0686\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06c6\u0644\u06d5\u06a9\u0627\u0646",description:"\u067e\u06c6\u0644\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u06cc\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0642\u06cc\u0642\u062a\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0648\u06ce\u062a",excludeInGroup:!0},{tag:"\u0628\u06ce\u067e\u06c6\u0644",description:"\u0628\u06c6 \u06be\u06cc\u0686 \u067e\u06c6\u0644\u06ce\u06a9 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5",excludeInGroup:!0}]},\u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646:[{tag:"History merge",description:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062a\u0631 \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0645\u06ce\u0698\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9",excludeInGroup:!0,dupeAllowed:!0,subgroup:[{name:"histmergeOriginalPage",parameter:"originalpage",type:"input",label:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u0631: ",tooltip:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9 (\u0632\u06c6\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5).",required:!0},{name:"histmergeReason",parameter:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",tooltip:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a \u06a9\u06d5 \u0628\u0627\u0633 \u0644\u06d5\u0648 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u0628\u06a9\u0627\u062a \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0645\u06ce\u0698\u0648\u0648 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5. \u0695\u06d5\u0646\u06af\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a \u0628\u06a9\u0627\u062a \u0628\u06d5 \xab\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u0626\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\xbb \u06cc\u0627\u0646 \xab\u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a \u0648 \u0628\u06d5 \u062e\u0627\u06b5\u06ce\u06a9 \u06a9\u06c6\u062a\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u067e\u06ce \u0628\u06ce\u062a."},{name:"histmergeSysopDetails",parameter:"details",type:"input",label:"\u0648\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5:",tooltip:"\u0628\u06c6 \u062d\u0627\u06b5\u06d5\u062a\u06d5 \u0626\u0627\u06b5\u06c6\u0632\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0695\u06ce\u0646\u0645\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0628\u06c6 \u0628\u06d5\u0695\u06ce\u0648\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06ce\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u0628\u06cc\u0646 \u0628\u06a9\u06d5."}]},{tag:"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631 \u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a",excludeInGroup:!0,subgroup:fe("\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9")},{tag:"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631 \u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5 \u0646\u0627\u0648 \u0626\u06d5\u0645\u06d5",excludeInGroup:!0,dupeAllowed:!0,subgroup:fe("\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5")},{tag:"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5",description:"\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5 \u0646\u0627\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631",excludeInGroup:!0,subgroup:fe("\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5")}],"\u067e\u0695 \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc":[{tag:"GOCEinuse",description:"currently undergoing a major copy edit by the Guild of Copy Editors",excludeInGroup:!0},{tag:"\u0644\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646 \u062f\u0627\u06cc\u06d5",description:"\u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u06af\u06d5\u0648\u0631\u06d5\u062f\u0627\u06cc\u06d5 \u0628\u06c6 \u0645\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a",excludeInGroup:!0},{tag:"\u0626\u0627\u0645\u0627\u062f\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646",description:"\u0644\u06d5 \u067e\u0695\u06c6\u0633\u06d5\u06cc \u0641\u0631\u0627\u0648\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u062f\u0627\u0695\u0634\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u062f\u0627\u06cc\u06d5",excludeInGroup:!0}]};pe.modeList=[class extends ue{constructor(){super(...arguments),this.name="redirect",this.tagList=ge,this.removalSupported=!0,this.groupTemplateName="Redirect category shell",this.groupTemplateNameRegex="(?:R(?:edirect)?(?: ?cat)?(?:egory)? ?shell|Redr)",this.groupTemplateNameRegexFlags="i",this.groupMinSize=1,this.assumeUnknownTagsGroupable=!0}static isActive(){return Morebits.isPageRedirect()}getMenuTooltip(){return"\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631 \u062a\u0627\u06af \u0628\u06a9\u06d5"}getWindowTitle(){return"\u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631"}makeForm(e){super.makeForm(e),this.formAppendPatrolLink()}parseExistingTags(){this.existingTags=[],this.canRemove()&&$(".rcat").each(((e,t)=>{let a=t.className.slice(10).replace(/_/g," ");this.existingTags.push(a)}))}sortTags(){let e=this.params;e.newTags=e.tags.filter((e=>!!(!this.getTagRegex(e).test(this.pageText)||this.flatObject[e]&&this.flatObject[e].dupeAllowed)||(Morebits.status.warn("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc",`\u062a\u0627\u06af\u06cc {{${e}}} \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 ${this.name} \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5... \u06be\u06d5\u06b5\u0627\u0648\u06ce\u0631\u062f\u0646 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a`),!1)))}addAndRearrangeTags(){let e=this.params,t=this.pageText.match(/\s*\{\{R(?:edirect)? [^{}]*?\}\}/gi)||[],a="";if(t.forEach((e=>{this.pageText=this.pageText.replace(e,""),a+=e.trim()+"\n"})),this.groupRegex().test(this.pageText))Morebits.status.info("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc","Adding tags inside existing {{Redirect category shell}}"),this.addTagsIntoGroup(a+this.makeTagSetText(e.newTags));else{Morebits.status.info("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc","Grouping tags inside {{Redirect category shell}}");let t="{{"+this.groupTemplateName+"|\n"+a+this.makeTagSetText(e.newTags)+"}}";this.pageText+="\n"+t}}},class extends ue{constructor(){super(...arguments),this.name="\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5",this.tagList=ve,this.removalSupported=!0,this.groupTemplateName="\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9",this.groupTemplateNameRegex="(?:\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9|multiple ?issues|article ?issues|mi)(?!\\s*\\|\\s*(?:\u0628\u06d5\u0634|section)\\s*=)",this.groupTemplateNameRegexFlags="i",this.groupMinSize=2,this.assumeUnknownTagsGroupable=!1}static isActive(){return-1!==[0,118].indexOf(mw.config.get("wgNamespaceNumber"))&&!!mw.config.get("wgCurRevisionId")}getMenuTooltip(){return"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0644\u0627\u0628\u06d5\u0631\u06d5"}getWindowTitle(){return"\u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631"}makeForm(e){super.makeForm(e),this.form.append({type:"checkbox",list:[{label:"\u06a9\u06c6\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc {{\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}} \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0644\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u0627\u062f\u0627 \u0628\u0648\u0648",value:"group",name:"group",tooltip:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062f\u0648\u0648 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631\u062a \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 {{\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}} \u0642\u06d5\u0628\u0648\u0648\u06b5 \u06a9\u0631\u062f \u0648 \u0626\u06d5\u0645 \u0633\u0646\u062f\u0648\u0648\u0642\u06d5\u0634\u062a \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc {{\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}} \u062f\u06d5\u0628\u0646\u06d5 \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e\u06ce\u06a9.",checked:D("groupByDefault")}]}),this.form.append({type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631",name:"reason",tooltip:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u062f\u0627 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a\u06d5 \u067e\u0627\u0634\u06a9\u06c6. \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u06ce\u062a.",size:"60px"}),this.formAppendPatrolLink()}getCustomTagPrefName(){return"customTagList"}parseExistingTags(){this.existingTags=[],this.canRemove()&&($(".mw-parser-output").children().each(((e,t)=>{if("H2"===t.tagName)return!1;if(0===t.className.indexOf("box-")){if("box-Multiple_issues"===t.classList[0])return void $(t).find(".ambox").each(((e,t)=>{var a=t.classList[0].slice(4).replace(/_/g," ");this.existingTags.push(a)}));var a=t.classList[0].slice(4).replace(/_/g," ");this.existingTags.push(a)}})),$(".box-Uncategorized").length&&this.existingTags.push("\u0628\u06ce\u067e\u06c6\u0644"),$(".box-Improve_categories").length&&this.existingTags.push("\u0686\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06c6\u0644\u06d5\u06a9\u0627\u0646"))}validateInput(){let e=this.params,t=e.tags;return["\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9","\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5","\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5"].filter((e=>t.includes(e))).length>1?"Please select only one of {{\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}}, {{\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5}} and {{\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5}}. If several merges are required, use {{\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}} and separate the article names with pipes (although in this case Twinkle cannot tag the other articles automatically).":(e.mergeTagOther||e.mergeReason)&&-1!==e.mergeTarget.indexOf("|")?'Tagging multiple articles in a merge, and starting a discussion for multiple articles, is not supported at the moment. Please turn off "tag other article", and/or clear out the "reason" box, and try again.':["Not English","Rough translation"].filter((e=>t.includes(e))).length>1?"Please select only one of {{Not English}} and {{\u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u0627\u0646\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u0627\u0648\u062f\u06d5\u0642}}..":void 0}preprocessParams(){super.preprocessParams();let e=this.params;e.disableGrouping=!e.group,e.tags.forEach((t=>{switch(t){case"Not English":case"Rough translation":e.translationPostAtPNT&&(this.templateParams[t].listed="yes");break;case"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9":case"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5":case"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5":if(e.mergeTag=t,e.mergeTarget=Morebits.string.toUpperCaseFirstChar(e.mergeTarget.replace(/_/g," ")),this.templateParams[t][1]=e.mergeTarget,0===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&(e.mergeReason||e.discussArticle)){if(!e.discussArticle){e.discussArticle="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5"===t?e.mergeTarget:mw.config.get("wgTitle"),e.nonDiscussArticle="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5"===t?mw.config.get("wgTitle"):e.mergeTarget;var a="[["+e.nonDiscussArticle+"]]"+("\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9"===e.mergeTag?" \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 ":" \u0628\u06c6 \u0646\u0627\u0648 ")+"[["+e.discussArticle+"]]";e.talkDiscussionTitleLinked="\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc "+a,e.talkDiscussionTitle=e.talkDiscussionTitleLinked.replace(/\[\[(.*?)\]\]/g,"$1")}this.templateParams[t].discuss="Talk:"+e.discussArticle+"#"+e.talkDiscussionTitle}}}))}initialCleanup(){this.pageText=this.pageText.replace(/\{\{\s*([Uu]serspace draft)\s*(\|(?:\{\{[^{}]*\}\}|[^{}])*)?\}\}\s*/g,"")}sortTags(){let e=this.params;e.newTags=e.tags.filter((t=>!this.getTagRegex(t).test(this.pageText)||this.flatObject[t]&&this.flatObject[t].dupeAllowed?"\u0628\u06ce\u067e\u06c6\u0644"!==t&&"\u0686\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06c6\u0644\u06d5\u06a9\u0627\u0646"!==t||(this.pageText+="\n\n"+this.getTagText(t),!1):(Morebits.status.warn("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc",`\u062a\u0627\u06af\u06cc {{${t}}} \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 ${this.name} \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5... \u06be\u06d5\u06b5\u0627\u0648\u06ce\u0631\u062f\u0646 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a`),-1!==["\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9","\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5"].indexOf(t)&&(e.mergeTarget=e.mergeReason=e.mergeTagOther=null),!1))),this.groupTemplateName&&(e.groupableExistingTags=e.tagsToRetain.filter((e=>this.isGroupable(e))),e.groupableNewTags=[],e.nonGroupableNewTags=[],e.newTags.forEach((t=>{this.isGroupable(t)?e.groupableNewTags.push(t):e.nonGroupableNewTags.push(t)})))}addAndRearrangeTags(){let e=this.params;return this.groupTemplateName?this.groupRegex().test(this.pageText)?(Morebits.status.info("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc","\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5 \u067e\u0634\u062a\u06af\u06cc\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0646\u0627\u0648 \u06cc\u0627\u06af\u06cc {{\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}} \u06a9\u06d5 \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627 \u06be\u06d5\u06cc\u06d5"),this.addTagsOutsideGroup(e.nonGroupableNewTags),this.spliceGroupableExistingTags().then((t=>{this.addTagsIntoGroup(t+this.makeTagSetText(e.groupableNewTags))}))):this.shouldAddGroup()?(Morebits.status.info("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc","\u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5 \u067e\u0634\u062a\u06af\u06cc\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0646\u0627\u0648 {{\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}}"),this.spliceGroupableExistingTags().then((t=>{let a="{{"+this.groupTemplateName+"|\n"+this.makeTagSetText(e.groupableNewTags)+t+"}}",i=this.makeTagSetText(e.nonGroupableNewTags);this.pageText=this.insertTagText(a+"\n"+i,this.pageText)}))):(this.addTagsOutsideGroup(e.newTags),$.Deferred().resolve()):(this.addTagsOutsideGroup(e.newTags),$.Deferred().resolve())}insertTagText(e,t){var a=new Morebits.wikitext.page(t),i=oe+"pp|pp-.*?|\u067e\u067e|\u067e\u067e-.*?|db|delete|db-.*?|speedy deletion-.*?|\u0633\u062e|\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5|\u0633\u062e-.*?|\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627-.*?|(?:proposed deletion|prod blp|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5|\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632)\\/(?:dated|\u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648)(?:\\s*\\|(?:concern|user|timestamp|help|\u06be\u06c6|\u06a9\u0627\u062a|\u0628\u06a9\u06d5\u0631|\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc).*)+|salt|proposed deletion endorsed";return a.insertAfterTemplates(e,i,null,"(?:\x3c!--.*AfD.*\\n\\{\\{(?:Article for deletion\\/dated|AfDM).*\\}\\}\\n\x3c!--.*(?:\\n\x3c!--.*)?AfD.*(?:\\s*\\n))?").getText()}getTagText(e){return"{{"+e+this.getParameterText(e)+"|\u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a={{subst:CURRENTMONTHNAME}}\u06cc {{subst:CURRENTYEAR}}}}"}savePage(){return super.savePage().then((()=>this.postSave(this.pageobj)))}postSave(t){let a=this.params,i=[];if(a.mergeReason){var r=new Z("Talk:"+a.discussArticle,"\u067e\u06c6\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698");r.setNewSectionText(a.mergeReason.trim()+" ~~~~"),r.setNewSectionTitle(a.talkDiscussionTitleLinked),r.setChangeTags(e.changeTags),r.setWatchlist(D("watchMergeDiscussions")),r.setCreateOption("recreate"),i.push(r.newSection())}if(a.mergeTagOther){var o="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9";"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5"===a.mergeTag?o="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5":"\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5"===a.mergeTag&&(o="\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5");var s=new Z(a.mergeTarget,"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u0631 \u062a\u0627\u06af \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a ("+a.mergeTarget+")");s.setChangeTags(e.changeTags),i.push(s.load().then((()=>{this.templateParams[o]={1:Morebits.pageNameNorm,discuss:this.templateParams[a.mergeTag].discuss||""};let e=this.insertTagText(this.getTagText(o)+"\n",s.getPageText());return s.setPageText(e),s.setEditSummary(pe.makeEditSummary([o],[])),s.setWatchlist(D("watchTaggedPages")),s.setMinorEdit(D("markTaggedPagesAsMinor")),s.setCreateOption("nocreate"),s.save()})))}if(a.translationPostAtPNT){var n=new Z("Wikipedia:Pages needing translation into English","Listing article at Wikipedia:Pages needing translation into English");n.setFollowRedirect(!0),i.push(n.load().then((function(){var t,i,r=n.getPageText(),o=-1!==a.tags.indexOf("Rough translation")?"duflu":"needtrans",s=a.translationLanguage,l=a.translationComments,c="{{subst:"+o+"|pg="+Morebits.pageNameNorm+"|Language="+(s||"uncertain")+"|Comments="+l.trim()+"}} ~~~~";if("duflu"===o?(t=r+"\n\n"+c,i="Translation cleanup requested on "):(t=r.replace(/\n+(==\s?Translated pages that could still use some cleanup\s?==)/,"\n\n"+c+"\n\n$1"),i="Translation"+(s?" from "+s:"")+" requested on "),t!==r)return n.setPageText(t),n.setEditSummary(i+" [[:"+Morebits.pageNameNorm+"]]"),n.setChangeTags(e.changeTags),n.setCreateOption("recreate"),n.save();n.getStatusElement().error("failed to find target spot for the discussion")})))}if(a.translationNotify){let r=new Morebits.status("\u0628\u06c6 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u06af\u06d5\u0695\u06ce\u06cc\u0646");t.setStatusElement(r),i.push(t.lookupCreation().then((function(){var i=t.getCreator();if(r.info(`Found ${i}`),i!==mw.config.get("wgUserName")){var o=new Z("User talk:"+i,"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0634\u062f\u0627\u0631\u0628\u0648\u0648 ("+i+") \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5");return o.setNewSectionTitle("Your article [["+Morebits.pageNameNorm+"]]"),o.setNewSectionText("{{subst:uw-notenglish|1="+Morebits.pageNameNorm+(a.translationPostAtPNT?"":"|nopnt=yes")+"}} ~~~~"),o.setEditSummary("Notice: Please use English when contributing to the English Wikipedia."),o.setChangeTags(e.changeTags),o.setCreateOption("recreate"),o.setFollowRedirect(!0,!1),o.newSection()}r.warn("\u062a\u06c6 ("+i+") \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u062a \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5\u061b \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u067e\u06d5\u0695\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a")})))}return $.when.apply($,i)}},class extends ue{constructor(){super(...arguments),this.name="file",this.tagList=he}static isActive(){return 6===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&!document.getElementById("mw-sharedupload")&&!!document.getElementById("mw-imagepage-section-filehistory")}getMenuTooltip(){return"\u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5"}getWindowTitle(){return"\u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"}makeForm(e){super.makeForm(e),this.formAppendPatrolLink()}validateInput(){var e=this.params,t=this.params.tags;let a=[["Bad GIF","Bad JPEG","Bad SVG","Bad format"],["Should be PNG","Should be SVG","Should be text"],["Bad SVG","Vector version available"],["Bad JPEG","Overcompressed JPEG"],["PNG version available","Vector version available"]];for(let e of a)if(e.filter((e=>t.includes(e))).length>1)return"\u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u06cc\u06d5\u06a9\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5\u0645\u0627\u0646\u06d5 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5: {{"+e.join("}}, {{")+"}}.";var i=(i=$(".mime-type").text())&&i.split(/\//)[1]||mw.Title.newFromText(Morebits.pageNameNorm).getExtension();if(i){var r,o=i.toUpperCase();if("JPG"===o&&(i="JPEG"),"GIF"!==o&&-1!==(r=t.indexOf("Bad GIF"))||"JPEG"!==o&&-1!==(r=t.indexOf("Bad JPEG"))||"SVG"!==o&&-1!==(r=t.indexOf("Bad SVG"))){var s="This appears to be a "+i+" file, ";return-1!==["GIF","JPEG","SVG"].indexOf(o)?s+="please use {{Bad "+o+"}} instead.":s+="so {{"+t[r]+"}} is inappropriate.",s}if(-1!==t.toString().indexOf("Should be ")&&-1!==t.indexOf("Should be "+o))return"This is already a "+i+" file, so {{Should be "+o+"}} is inappropriate.";if(-1!==t.indexOf("Overcompressed JPEG")&&"JPEG"!==o)return"This appears to be a "+i+" file, so {{Overcompressed JPEG}} probably doesn't apply.";if("SVG"!==o){if(-1!==t.indexOf("Bad trace"))return"This appears to be a "+i+" file, so {{Bad trace}} probably doesn't apply.";if(-1!==t.indexOf("Bad font"))return"This appears to be a "+i+" file, so {{Bad font}} probably doesn't apply."}}if(-1!==t.indexOf("Do not move to Commons")&&e.DoNotMoveToCommons_expiry&&(!/^2\d{3}$/.test(e.DoNotMoveToCommons_expiry)||parseInt(e.DoNotMoveToCommons_expiry,10)<=(new Date).getFullYear()))return"\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0633\u0627\u06b5\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u0627\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u0628\u06ce\u062a"}initialCleanup(){this.params.tags.forEach((e=>{switch(e){case"Keep local":case"Now Commons":case"Do not move to Commons":this.pageText=this.pageText.replace(/\{\{(mtc|(copy |move )?to ?commons|move to wikimedia commons|copy to wikimedia commons)[^}]*\}\}/gi,"");break;case"Vector version available":this.pageText=this.pageText.replace(/\{\{((convert to |convertto|should be |shouldbe|to)?svg|badpng|vectorize)[^}]*\}\}/gi,"");break;case"Orphaned non-free revisions":this.pageText=this.pageText.replace(/\{\{\s*(Template\s*:\s*)?(Non-free reduce|FairUseReduce|Fairusereduce|Fair Use Reduce|Fair use reduce|Reduce size|Reduce|Fair-use reduce|Image-toobig|Comic-ovrsize-img|Non-free-reduce|Nfr|Smaller image|Nonfree reduce)\s*(\|(?:\{\{[^{}]*\}\}|[^{}])*)?\}\}\s*/gi,"")}}))}}];class ke extends z{constructor(){super(),this.moduleName="unlink",this.portletId="twinkle-unlink",this.portletName="Unlink",this.portletTooltip="Unlink backlinks",this.isUsable()&&this.addMenu()}isUsable(){return mw.config.get("wgNamespaceNumber")>=0&&"Wikipedia:Sandbox"!==mw.config.get("wgPageName")&&(Morebits.userIsInGroup("extendedconfirmed")||Morebits.userIsSysop)}makeWindow(e){var t=6===mw.config.get("wgNamespaceNumber"),a=new K(600,440);a.setTitle(I(t?"unlink-title-file":"unlink-title")),a.setFooterLinks(this.footerlinks);var i=new Morebits.quickForm(this.evaluate.bind(this));i.append({type:"div",style:"margin-bottom: 0.5em;",label:I(t?"unlink-intro-file":"unlink-intro",Morebits.pageNameNorm)}),i.append({type:"input",name:"reason",label:I("reason"),value:e||"",size:60});var r={action:"query",list:["backlinks"],bltitle:mw.config.get("wgPageName"),bllimit:"max",blnamespace:D("unlinkNamespaces"),rawcontinue:!0,format:"json"};t?(r.list.push("imageusage"),$.extend(r,{iutitle:r.bltitle,iulimit:r.bllimit,iunamespace:r.blnamespace})):$.extend(r,{blfilterredir:"nonredirects"});var o=new x(I("fetching-backlinks"),r);o.params={form:i,Window:a,image:t},o.post().then(this.displayBacklinks);var s=document.createElement("div");s.style.padding="15px",Morebits.status.init(s),o.getStatusElement().status(I("loading")),a.setContent(s),a.display()}evaluate(e){var t=e.target,a=Morebits.quickForm.getInputData(t);if(!a.reason)return alert(I("unlink-give-reason"));a.backlinks=a.backlinks||[],a.imageusage=a.imageusage||[];var i=Morebits.array.uniq(a.backlinks.concat(a.imageusage));if(!i.length)return alert("unlink-select-one");Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(t);var r=new Morebits.batchOperation(a.backlinks.length?a.imageusage.length?I("unlink-status-links-files"):I("unlink-status-links"):I("unlink-status-files"));r.setOption("preserveIndividualStatusLines",!0),r.setPageList(i);var o={reason:a.reason,unlinker:r};r.run((e=>{var t=new Z(e,I("unlink-in",e));t.setBotEdit(!0),t.setCallbackParameters($.extend({doBacklinks:-1!==a.backlinks.indexOf(e),doImageusage:-1!==a.imageusage.indexOf(e)},o)),t.load().then((()=>this.unlinkBacklinks(t)))}))}displayBacklinks(e){var t=e.getResponse();let{form:a,Window:i,image:r}=e.params;var o,s,n,l=!1;if(r){var c=t.query.imageusage.sort(h);for(o=[],n=0;n<c.length;++n)o.push({label:"",value:c[n].title,checked:!0});o.length?(a.append({type:"header",label:I("file-usage")}),s=[],$.each(D("unlinkNamespaces"),((e,t)=>{s.push("0"===t?I("blanknamespace"):mw.config.get("wgFormattedNamespaces")[t])})),a.append({type:"div",label:I("selected-namespaces",s),tooltip:I("change-twpref")}),t["query-continue"]&&t["query-continue"].imageusage&&a.append({type:"div",label:I("first-n-files",o.length)}),a.append({type:"button",label:I("select-all"),event:e=>{$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"imageusage")).prop("checked",!0)}}),a.append({type:"button",label:I("deselect-all"),event:e=>{$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"imageusage")).prop("checked",!1)}}),a.append({type:"checkbox",name:"imageusage",shiftClickSupport:!0,list:o}),l=!0):a.append({type:"div",label:I("no-file-usage")})}var d=t.query.backlinks.sort(h);if(d.length>0){for(o=[],n=0;n<d.length;++n)o.push({label:"",value:d[n].title,checked:!0});a.append({type:"header",label:I("backlinks")}),s=[],$.each(D("unlinkNamespaces"),((e,t)=>{s.push("0"===t?I("blanknamespace"):mw.config.get("wgFormattedNamespaces")[t])})),a.append({type:"div",label:I("selected-namespaces",s),tooltip:I("change-twpref")}),t["query-continue"]&&t["query-continue"].backlinks&&a.append({type:"div",label:I("first-n-links",o.length)}),a.append({type:"button",label:I("select-all"),event:e=>$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"backlinks")).prop("checked",!0)}),a.append({type:"button",label:I("deselect-all"),event:e=>$(Morebits.quickForm.getElements(e.target.form,"backlinks")).prop("checked",!1)}),a.append({type:"checkbox",name:"backlinks",shiftClickSupport:!0,list:o}),l=!0}else a.append({type:"div",label:I("no-backlinks")});l&&a.append({type:"submit"});var p=a.render();i.setContent(p),Morebits.quickForm.getElements(p,"backlinks").forEach(f),Morebits.quickForm.getElements(p,"imageusage").forEach(f)}unlinkBacklinks(e){var t,a=e.getPageText(),i=e.getCallbackParameters(),r=new Morebits.wikitext.page(a),o={backlink:!1,fileusage:!1};if(i.doImageusage&&((t=r.commentOutImage(mw.config.get("wgTitle"),I("commented-out")).getText())!==a?a=t:o.fileusage=!0),i.doBacklinks&&(t=r.removeLink(Morebits.pageNameNorm).getText())===a&&(o.backlink=!0),o.backlink||o.fileusage)return e.getStatusElement().error(o.backlink?o.fileusage?I("no-links-files-found"):I("no-links-found"):I("no-files-found")),void i.unlinker.workerFailure(e);e.setPageText(t),e.setEditSummary((i.doBacklinks?i.doImageusage?I("summary-links-files",Morebits.pageNameNorm):I("summary-links",Morebits.pageNameNorm):I("summary-files",Morebits.pageNameNorm))+I("colon-separator")+i.reason),e.setCreateOption("nocreate"),e.save().then(i.unlinker.workerSuccess,i.unlinker.workerFailure)}}ke.moduleName="unlink";class ye extends z{constructor(){if(super(),this.moduleName="Warn",this.portletName="Warn",this.portletId="twinkle-warn",this.portletTooltip="Warn/notify user",this.windowTitle="Warn/notify user",mw.config.exists("wgRelevantUserName")&&!Morebits.ip.isRange(mw.config.get("wgRelevantUserName"))&&this.addMenu(),D("autoMenuAfterRollback")&&3===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&mw.util.getParamValue("vanarticle")&&!mw.util.getParamValue("friendlywelcome")&&!mw.util.getParamValue("noautowarn")&&this.makeWindow(),"rollback"===mw.config.get("wgAction")){var e=$("#mw-rollback-success").find(".mw-usertoollinks a").first();if(e.length){e.css("font-weight","bold"),e.wrapInner($("<span/>").attr("title","\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u060c \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0628\u06ce\u0646\u06cc\u062a \u062a\u0627 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u06d5\u0648\u06d5."));var t="vanarticle="+mw.util.rawurlencode(Morebits.pageNameNorm),a=e.attr("href");-1===a.indexOf("?")?e.attr("href",a+"?"+t):e.attr("href",a+"&"+t)}}}makeWindow(){if(super.makeWindow(),mw.config.get("wgRelevantUserName")===mw.config.get("wgUserName")&&!confirm("\u062e\u06d5\u0631\u06cc\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6 \u062e\u06c6\u062a \u062f\u06d5\u0646\u06ce\u0631\u06cc\u062a! \u06be\u06d5\u0631 \u0628\u06d5 \u0695\u0627\u0633\u062a \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u062f\u0631\u06ce\u0698\u06d5 \u0628\u062f\u06d5\u06cc\u062a\u061f"))return;let e=this.dialog=new K(600,440);e.setTitle(this.windowTitle),e.setFooterLinks(this.footerlinks);let t=new Morebits.quickForm((e=>this.evaluate(e))),a=t.append({type:"field",label:"\u062c\u06c6\u0631\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5 \u062a\u0627 \u0628\u06cc\u0646\u06ce\u0631\u06cc\u062a",tooltip:"\u0633\u06d5\u0631\u06d5\u062a\u0627 \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e\u06ce\u06a9\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u060c \u0626\u06cc\u0646\u062c\u0627 \u0626\u06d5\u0648 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u0628\u06cc\u0646\u06ce\u0631\u06cc\u062a."});a.append({type:"select",name:"main_group",tooltip:"\u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0644\u06d5 \u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5 \u062f\u06cc\u0641\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a",event:this.onCategoryChange.bind(this),list:this.getWarningGroups()});a.append({type:"select",name:"sub_group",event:this.changeSubcategory.bind(this)}),t.append({type:"div",id:"twinkle-warn-input"}),t.append({type:"div",label:"",style:"color: red",id:"twinkle-warn-warning-messages"});var i=t.append({type:"field",name:"reasonGroup",label:"\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"});i.append({type:"textarea",label:"\u067e\u06d5\u06cc\u0627\u0645\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5:",name:"reason",tooltip:"\u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u06cc\u0627\u0646\u06cc\u0634 \u0648\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a\u06d5 \u067e\u0627\u0634\u06a9\u06c6 \u0628\u06c6 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5"});var r=document.createElement("a");$(r).click((()=>{this.preview(o)})),r.style.cursor="pointer",r.textContent="\u067e\u06ce\u0634\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u0646",i.append({type:"div",id:"warningpreview",label:[r]}),i.append({type:"div",id:"twinklewarn-previewbox",style:"display: none"}),i.append({type:"submit",label:"\u0628\u06cc\u0646\u06ce\u0631\u06d5"});var o=t.render();e.setContent(o),e.display(),o.main_group.root=o,o.previewer=new Morebits.wiki.preview($(o).find("div#twinklewarn-previewbox").last()[0]),this.populateNotices(),this.processWarnings();var s=document.createEvent("Event");s.initEvent("change",!0,!0),o.main_group.dispatchEvent(s)}populateNotices(){var e=mw.util.getParamValue("vanarticlerevid");if(e){var t="",a={};!mw.util.getParamValue("noautowarn")&&mw.util.getParamValue("vanarticle")&&(a={action:"query",titles:mw.util.getParamValue("vanarticle"),prop:"revisions",rvstartid:e,rvlimit:2,rvdir:"newer",rvprop:"user",format:"json"},new Morebits.wiki.api("\u0628\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u0648\u0648\u06cc\u06cc \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5",a,(function(e){var a=e.getResponse().query.pages[0].revisions,i=a&&a[1].user;i&&i!==mw.config.get("wgUserName")&&(t+=" \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u0648 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u0634\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u06a9\u0631\u062f\u0628\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5.",$("#twinkle-warn-warning-messages").text("\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc:"+t))})).post());var i=function(e){var a=new Morebits.date(e);e&&a.isValid()&&a.add(24,"hours").isBefore(new Date)&&(t+=" \u0626\u06d5\u0645 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0644\u06d5 \u0662\u0664 \u0633\u06d5\u0639\u0627\u062a \u0644\u06d5\u0645\u06d5\u0648\u0628\u06d5\u0631 \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0628\u06c6\u06cc\u06d5 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0648\u06d5\u0695\u06d5\u0632\u06a9\u06d5\u0631 \u0628\u06ce\u062a.",$("#twinkle-warn-warning-messages").text("\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc:"+t))},r=mw.util.getParamValue("vantimestamp");r?i(r):(a={action:"query",prop:"revisions",rvprop:"timestamp",revids:e,format:"json"},new Morebits.wiki.api("\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u067e\u06ce\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u06d5\u06be\u06ce\u0646\u0631\u06ce\u062a",a,(function(e){var t=e.getResponse().query.pages[0].revisions;r=t&&t[0].timestamp,i(r)})).post())}}getWarningGroups(){const e=parseInt(D("defaultWarningGroup"),10);return y(this.warningLevels).filter((([,e])=>!e.visible||e.visible())).map((([t,a])=>({type:"option",value:t,label:a.label,selected:a.selected(e)})))}getWarningsInLevel(e){let t;if("custom"===e)t=D("customWarningList").map((e=>({label:"{{"+e.value+"}}: "+e.label,value:e.value,$data:e})));else if("kitchensink"===e){t=[];for(let[,e]of y(this.warnings))Array.isArray(e.list)?t.push({label:e.label,list:e.list.map((e=>({label:"{{"+e.template+"}}: "+e.label,value:e.template,$data:e})))}):t=t.concat(y(e.list).map((([t,a])=>({label:e.label+I("colon-separator")+t,list:a.map((e=>({label:"{{"+e.template+"}}: "+e.label,value:e.template,$data:e})))}))));t.push({label:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:D("customWarningList").map((e=>({label:"{{"+e.value+"}}: "+e.label,value:e.value,$data:e})))})}else{const a=this.warnings[e].list;t=Array.isArray(a)?a.map((e=>({label:"{{"+e.template+"}}: "+e.label,value:e.template,$data:e}))):y(a).map((([e,t])=>({label:e,list:t.map((e=>({label:"{{"+e.template+"}}: "+e.label,value:e.template,$data:e})))})))}return{type:"select",name:"sub_group",event:this.changeSubcategory.bind(this),list:t}}onCategoryChange(e){let t=e.target.value,a=e.target.form.sub_group,i=this.getTemplateMatchRegex(a.value,t),r=new Morebits.quickForm.element(this.getWarningsInLevel(t)).render();$(a).parent().replaceWith(r),i&&$(r).find("option").each(((e,t)=>{if(i.test(t.value))return t.selected=!0,!1})),$("#twinkle-warn-autolevel-message").remove(),this.postCategoryCleanup(e)}getTemplateMatchRegex(e,t){return"kitchensink"===t?new RegExp(mw.util.escapeRegExp(e)):w(t,"level")?new RegExp(mw.util.escapeRegExp(e.replace(/\d(im)?$/,""))+"(\\d(?:im)?)$"):void 0}postCategoryCleanup(e){if(this.changeSubcategory(e),!D("oldSelect")){$(e.target.form.sub_group).select2({width:"100%",matcher:Morebits.select2.matchers.optgroupFull,templateResult:Morebits.select2.highlightSearchMatches,language:{searching:Morebits.select2.queryInterceptor}}).on("change",(e=>this.changeSubcategory(e))),$(".select2-selection").on("keydown",Morebits.select2.autoStart).trigger("focus"),mw.util.addCSS(".select2-container .select2-dropdown .select2-results > .select2-results__options { max-height: 350px; }.select2-results .select2-results__option { padding-top: 1px; padding-bottom: 1px; }.select2-results .select2-results__group { padding-top: 1px; padding-bottom: 1px; } .select2-container .select2-dropdown .select2-results { font-size: 13px; }.select2-container .selection .select2-selection__rendered { font-size: 13px; }")}}getInputConfig(e){return{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u062f\u0631\u0627\u0648",value:mw.util.getParamValue("vanarticle")||"",tooltip:"\u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u062f\u0627 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631 \u0628\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0628\u062f\u0631\u06ce\u062a\u060c \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u067e\u0648\u0648\u0686\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0628\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u0628\u0648\u0648\u06d5\u062a\u06d5 \u06be\u06c6\u06cc \u0646\u0627\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5. \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631 \u0628\u06d5 \u06be\u06cc\u0686 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0646\u0627\u062f\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u062a\u0627\u06b5\u06cc \u0628\u06d5\u062c\u06ce\u06cc \u0628\u06ce\u06b5\u06d5.",className:"titleInput"}}changeSubcategory(e){let t=e.target.form.sub_group.value;$("#twinkle-warn-input").empty().append(new Morebits.quickForm.element($.extend(this.getInputConfig(t),{type:"input",name:"article"})).render()),$("#tw-warn-red-notice").remove(),$(this.perWarningNotices(t)).insertAfter(Morebits.quickForm.getElementLabelObject(e.target.form.reasonGroup))}perWarningNotices(e){return $()}getWarningWikitext(e,t,a,i){let r=v("subst:"+e,{1:t,2:a&&!i?a:null});return i&&a&&(r+=" ''"+a+"''"),r+" ~~~~"}showPreview(e,t){var a=Morebits.quickForm.getInputData(e);t=t||a.sub_group;var i=this.getWarningWikitext(t,a.article,a.reason,"custom"===a.main_group);e.previewer.beginRender(i,"User_talk:"+mw.config.get("wgRelevantUserName"))}preview(e){this.showPreview(e)}validateInputs(e){}evaluate(e){var t=new mw.Title(mw.config.get("wgRelevantUserName"),n);const a=Morebits.quickForm.getInputData(e.target);let i=this.validateInputs(a);if(i)return alert(i);var r=$(e.target.sub_group).find(":selected");a.messageData=r.data(),Morebits.simpleWindow.setButtonsEnabled(!1),Morebits.status.init(e.target);var o=new Z(t.toText(),"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631");o.setFollowRedirect(!0,!1),o.load().then((()=>this.main(o,a))).then((()=>{Morebits.status.actionCompleted("\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0628\u0648\u0648\u060c \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0686\u0631\u06a9\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062a\u0631 \u0628\u0627\u0631 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5"),setTimeout((()=>{location.href=mw.util.getUrl(t.toText())}),8e3)}))}dateProcessing(e){var t,a=this.getHistoryRegex(),i={},r={date:new Morebits.date(0),type:""};if(!a)return[r,i];for(;null!==(t=a.exec(e));){var o=t[1],s=new Morebits.date(t[2]);o in i&&!i[o].isBefore(s)||(i[o]=s),r.date.isAfter(s)||(r.date=s,r.type=o)}return[r,i]}getHistoryRegex(){}customTemplateEditSummaryPrefix(e,t){var a;switch((e=e.split("|")[0]).substr(-1)){case"1":a="\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc";break;case"2":a="\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc";break;case"3":a="\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc";break;case"4":a="\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc";break;case"m":if("4im"===e.substr(-3)){a="\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc";break}default:a="\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc"}return a+": "+Morebits.string.toUpperCaseFirstChar(t.label)}customiseSummaryWithInput(e,t,a){return t&&!0===a.suppressArticleInSummary?e+" \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 [[:"+t+"]]":e}main(t,a){var i=t.getPageText(),r=t.getStatusElement(),o=a.messageData,[s,n]=this.dateProcessing(i),l=new Morebits.date(t.getLoadTime());if(a.sub_group in n&&new Morebits.date(n[a.sub_group]).add(1,"day").isAfter(l)&&!confirm("\u06be\u06d5\u0645\u0627\u0646 "+a.sub_group+" \u0644\u06d5 \u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0662\u0664 \u0633\u06d5\u0639\u0627\u062a\u062f\u0627 \u0646\u06ce\u0631\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5 \n\u06be\u06ce\u0634\u062a\u0627\u0634 \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u0626\u06d5\u0645 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5/\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u061f"))r.error("\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u06d5\u0634\u06ce\u0646\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5");else{if(s.date.add(1,"minute"),!s.date.isAfter(l)||confirm("\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc "+s.type+" \u0644\u06d5 \u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u062f\u06d5\u0642\u06d5\u062f\u0627 \u0646\u06ce\u0631\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5. \n\u06be\u06ce\u0634\u062a\u0627\u0634 \u062f\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u0626\u06d5\u0645 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5/\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u061f")){var c;if("custom"===a.main_group)c=this.customTemplateEditSummaryPrefix(a.sub_group,o);else{if("kitchensink"===a.main_group&&!/^D+$/.test(a.sub_group)){var d=a.sub_group.substr(-1);"m"===d&&(d=a.sub_group.substr(-3)),/\d/.test(d)&&(a.main_group="level"+d)}(c=o.summary||o[a.main_group]&&o[a.main_group].summary)||(c=this.customTemplateEditSummaryPrefix(a.sub_group,o)),c=this.customiseSummaryWithInput(c,a.article,o)}t.setEditSummary(c+"."),t.setChangeTags(e.changeTags),t.setWatchlist(D("watchWarnings"));var p=this.getWarningWikitext(a.sub_group,a.article,a.reason,"custom"===a.main_group);D("showSharedIPNotice")&&mw.util.isIPAddress(mw.config.get("wgTitle"))&&(Morebits.status.info("Info","Adding a shared IP notice"),p+="\n{{subst:Shared IP advice}}");var u=!1,m=0;if(!o.heading&&i.length){var g=i.match(/^(==*).+\1/gm);if(g&&0!==g.length){var h=l.monthHeaderRegex();m=0,u=g.reverse().some(((e,t)=>/^(==)[^=].+\1/m.test(e)&&h.test(e)&&"number"==typeof(m=g.length-1-t)))}}return u?(t.setPageSection(m+1),t.setAppendText("\n\n"+p),t.append()):(o.heading?t.setNewSectionTitle(o.heading):(Morebits.status.info("\u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc","\u0628\u06d5\u0634\u06ce\u06a9\u06cc \u0646\u0648\u06ce\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0645 \u0645\u0627\u0646\u06af\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u060c \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u06be\u06cc\u0686 \u0628\u06d5\u0634\u06ce\u06a9 \u0646\u06d5\u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5"),t.setNewSectionTitle(l.monthHeader())),t.setNewSectionText(p),t.newSection())}r.error("\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u06d5\u0634\u06ce\u0646\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5")}}}ye.moduleName="Warn";if(window.Twinkle=e,$.extend(e,{registerModule:V,msg:I,Page:Z,Api:x}),void 0!==i&&window.twinkleDebug&&(jQuery.Deferred.exceptionHook=function(e){throw e}),!Morebits.userIsInGroup("autoconfirmed")&&!Morebits.userIsInGroup("confirmed"))throw new Error("Twinkle: forbidden!");e.scriptName="\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5",e.userAgent=`Twinkle (${mw.config.get("wgWikiID")})`,e.summaryAd=" ([[\u0648\u067e:\u062a\u0648|\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5]])",e.changeTags="\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5",e.messageOverrides=Y,e.extraMwMessages=[],e.registeredModules=[class extends J{constructor(){super(...arguments),this.trustedBots=[],this.hiddenName="\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0646\u06d5\u0646\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648"}},X,class extends Q{constructor(){super(...arguments),this.windowTitle="\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5",this.footerLinks={"\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#batchdelete","\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u0648:\u062a\u0648"}}addMenu(){this.portletName="\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5",this.portletTooltip="\u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06c6\u0644\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06c6\u0632\u0631\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u06d5\u0648\u06d5",super.addMenu&&super.addMenu()}getMetadata(e){var t=[];e.redirect&&t.push("\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631");var a=e.protection.filter((e=>"edit"===e.type&&"sysop"===e.level)).pop();return a&&t.push("\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648"+("\u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631"===a.expiry?" \u062a\u0627 \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u062f\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u06d5 "+new Morebits.date(a.expiry).calendar("utc")+" (UTC) \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u0686\u06ce\u062a")),6===e.ns?(t.push("\u0628\u0627\u0631\u06a9\u06d5\u0631: "+e.imageinfo[0].user),t.push("\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646: "+e.revisions[0].user)):t.push(mw.language.convertNumber(e.revisions[0].size)+" \u0628\u0627\u06cc\u062a"),t}},class extends ee{constructor(){super(...arguments),this.footerlinks={"\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#batchundelete","\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u0648:\u062a\u0648"}}addMenu(){this.portletName="\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5",this.portletTooltip="\u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5",this.windowTitle="\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5",super.addMenu&&super.addMenu()}},class extends ie{constructor(){super(...arguments),this.footerlinks={"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646":":en:Template:Uw-block/doc/Block_templates","\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646":"\u0648\u067e:\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646","\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646":"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5/\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646#block","\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#block","\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u0648:\u062a\u0648"},this.blockPresetsInfo={anonblock:{expiry:"31 hours",forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{anonblock}}",sig:"~~~~"},"anonblock - school":{expiry:"36 hours",forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{anonblock}} \x3c!-- Likely a school based on behavioral evidence --\x3e",templateName:"anonblock",sig:"~~~~"},"blocked proxy":{expiry:"1 year",forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,hardblock:!0,reason:"{{blocked proxy}}",sig:null},"CheckUser block":{expiry:"1 week",forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{CheckUser block}}",sig:"~~~~",requireGroup:"checkuser"},"checkuserblock-account":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{Checkuserblock-account}}",sig:"~~~~",requireGroup:"checkuser"},"checkuserblock-wide":{forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{checkuserblock-wide}}",sig:"~~~~",requireGroup:"checkuser"},colocationwebhost:{expiry:"1 year",forAnonOnly:!0,nonstandard:!0,reason:"{{colocationwebhost}}",sig:null},oversightblock:{autoblock:!0,expiry:"infinity",nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{OversightBlock}}",sig:"~~~~",requireGroup:"oversight"},"school block":{forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{school block}}",sig:"~~~~"},spamblacklistblock:{forAnonOnly:!0,expiry:"1 month",disabletalk:!0,nocreate:!0,reason:"{{spamblacklistblock}} \x3c!-- editor only attempts to add blacklisted links, see [[Special:Log/spamblacklist]] --\x3e"},rangeblock:{reason:"{{rangeblock}}",nocreate:!0,nonstandard:!0,forAnonOnly:!0,forRangeOnly:!0,sig:"~~~~"},tor:{expiry:"1 year",forAnonOnly:!0,nonstandard:!0,reason:"{{Tor}}",sig:null},webhostblock:{expiry:"1 year",forAnonOnly:!0,nonstandard:!0,reason:"{{webhostblock}}",sig:null},"uw-3block":{autoblock:!0,expiry:"24 hours",nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5|\u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5|\u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-ablock":{autoblock:!0,expiry:"31 hours",forAnonOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reasonParam:!0,summary:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06cc \u067e\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5",suppressArticleInSummary:!0},"uw-adblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u067e\u0627\u0645|\u0633\u067e\u0627\u0645]] \u06cc\u0627\u0646 [[\u0648\u067e:\u0634\u0695\u0648\u0695\u0646|\u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645\u06a9\u0631\u062f\u0646]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[\u0648\u067e:\u0634\u0695\u0648\u0695\u0646|\u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5 \u062e\u06c6\u062f\u0627 \u06be\u06d5\u06b5\u062f\u0627\u0646]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-aeblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[\u0648\u067e:\u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc|\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0628\u0695\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc]]",reasonParam:!0,summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[:en:WP:Arbitration|\u0628\u0695\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc\u0648\u0627\u0646\u06cc]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-bioblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-block":{autoblock:!0,expiry:"24 hours",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reasonParam:!0,summary:"\u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a",suppressArticleInSummary:!0},"uw-blockindef":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reasonParam:!0,summary:"\u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a",suppressArticleInSummary:!0},"uw-blocknotalk":{disabletalk:!0,pageParam:!0,reasonParam:!0,summary:"\u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0648 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u0628\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0634\u062a \u0646\u0627\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9 \u06a9\u0631\u0627",suppressArticleInSummary:!0},"uw-botblock":{forRegisteredOnly:!0,pageParam:!0,reason:"\u0626\u06cc\u0634\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0628\u06c6\u062a|\u0633\u06a9\u0631\u06cc\u067e\u062a\u06cc \u0628\u06c6\u062a]] \u0628\u06d5\u0628\u06ce [[:en:WP:BRFA|\u0695\u06d5\u0632\u0627\u0645\u06d5\u0646\u062f\u06cc]]",summary:"\u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0648\u0627 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0628\u06c6\u062a|\u0633\u06a9\u0631\u06cc\u067e\u062a\u06ce\u06a9\u06cc \u0628\u06c6\u062a\u062a]] \u0628\u06d5\u0628\u06ce [[:en:WP:BRFA|\u0695\u06d5\u0632\u0627\u0645\u06d5\u0646\u062f\u06cc]] \u0626\u06cc\u0634 \u067e\u06ce \u06a9\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5"},"uw-botublock":{expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,reason:"{{uw-botublock}} \x3c!-- Username implies a bot, soft block --\x3e",summary:"\u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u062a \u0648\u0627\u06cc \u062f\u06d5\u0646\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u0645\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0628\u06c6\u062a|\u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06c6\u062a\u06ce\u06a9\u06d5]] \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627\u062f\u0627 \u067e\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u062f \u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5"},"uw-botuhblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"{{uw-botuhblock}} \x3c!-- Username implies a bot, hard block --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631]] \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a."},"uw-causeblock":{expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,reason:"{{uw-causeblock}} \x3c!-- Username represents a non-profit, soft block --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a]] \u0648\u0627\u06cc \u062f\u06d5\u0646\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e\u06ce\u06a9\u060c \u0648\u06ce\u0628\u0633\u0627\u06cc\u062a\u06ce\u06a9 \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5"},"uw-compblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"\u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0632\u0631\u0627\u0648",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0648\u0627 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06d5 \u06a9\u06d5 [[:en:WP:SECURE|\u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u062f\u0627 \u06af\u06cc\u0631\u0627\u0648\u06d5]]"},"uw-copyrightblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[:en:WP:Copyright violations|\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[WP:COPYVIO|\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-dblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,reason:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9",pageParam:!0,summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-disruptblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[\u0648\u067e:\u062f\u062a|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06d5]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-efblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,reason:"\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc [[:en:WP:Edit filter|\u067e\u0627\u06b5\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06d5 \u06a9\u06d5\u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u0648\u0627\u0645\u06cc \u062f\u06d5\u0628\u0648\u0648\u06d5 \u06be\u06c6\u06cc \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[:en:WP:EF|\u067e\u0627\u06b5\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-ewblock":{autoblock:!0,expiry:"24 hours",nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u062a\u06ce\u06af\u06cc\u0631\u0627\u0646\u062a \u0644\u06d5 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc]] \u0648 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06af\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062a\u06ce\u06a9\u062f\u0627\u0646\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-hblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06cc\u06d5|\u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc]] \u06cc\u0627\u0646 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646|\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u06be\u06d5\u0648\u06b5\u062f\u0627\u0646 \u0628\u06c6 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646|\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-ipevadeblock":{forAnonOnly:!0,nocreate:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646|\u062e\u06c6\u062f\u0632\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646]]",summary:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06cc \u067e\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0628\u06c6 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646|\u062e\u06c6\u062f\u0632\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06ce\u06a9\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631]] \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06d5"},"uw-lblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",nocreate:!0,reason:"\u0626\u06d5\u0646\u062c\u0627\u0645\u062f\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06cc\u06d5|\u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06cc\u06d5|\u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06cc \u0695\u06ce\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-nothereblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",nocreate:!0,reason:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06d5 \u06a9\u06d5 [[:en:WP:NOTHERE|\u0644\u06ce\u0631\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06c6 \u0628\u0646\u06cc\u0627\u062f\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627]]",forRegisteredOnly:!0,summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0644\u06ce\u0631\u06d5 \u0646\u06cc\u062a \u062a\u0627 [[:en:WP:NOTHERE|\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06d5\u06a9 \u0628\u0646\u06cc\u0627\u062f \u0628\u0646\u06ce\u06cc\u062a]]"},"uw-npblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc [[\u0648\u067e:\u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627\u06cc\u06cc \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627|\u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627]] \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627\u06cc\u06cc \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627|\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-pablock":{autoblock:!0,expiry:"31 hours",nocreate:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06cc\u06d5|\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc]] \u06cc\u0627\u0646 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646|\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06cc\u06d5|\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc]] \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-sblock":{autoblock:!0,nocreate:!0,reason:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u067e\u0627\u0645|\u0633\u067e\u0627\u0645]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u067e\u0627\u0645|\u0633\u067e\u0627\u0645]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-soablock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[\u0648\u067e:\u0633\u067e\u0627\u0645|\u0633\u067e\u0627\u0645]] / [[\u0648\u067e:\u0634\u0695\u0648\u0695\u0646|\u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645\u06a9\u0631\u062f\u0646]] \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06d5 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06d5 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u067e\u0627\u0645|\u0633\u067e\u0627\u0645\u060c \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645\u06a9\u0631\u062f\u0646\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06cc\u0627\u06be\u06d5\u06b5\u062f\u0627\u0646]] \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u062f\u06ce\u062a"},"uw-socialmediablock":{autoblock:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0648\u06d5\u06a9 [[\u0648\u067e:\u0634\u0695\u0648\u0695\u0646|\u0628\u06b5\u0627\u06af\u060c \u0695\u0627\u0698\u06d5\u06cc \u0648\u06ce\u0628\u060c \u062a\u06c6\u0695\u06cc \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0648/\u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631 \u0648\u06d5\u06a9 [[\u0648\u067e:\u0634\u0695\u0648\u0695\u0646|\u0628\u06b5\u0627\u06af\u060c \u0695\u0627\u0698\u06d5\u06cc \u0648\u06ce\u0628\u060c \u062a\u06c6\u0695\u06cc \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6]] \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-sockblock":{autoblock:!0,forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"\u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0686\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0686\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-softerblock":{expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,reason:"{{uw-softerblock}} \x3c!-- Promotional username, soft block --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a]] \u0626\u06d5\u0648 \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06d5 \u062f\u06d5\u062f\u0627\u062a\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e\u06ce\u06a9\u060c \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06ce\u06af\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u062f\u06d5\u0646\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u062a"},"uw-spamublock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"{{uw-spamublock}} \x3c!-- Promotional username, promotional edits --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0633\u067e\u0627\u0645|\u0633\u067e\u0627\u0645 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646]] \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06d5 \u0648 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u0634\u062a \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631]] \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a"},"uw-spoablock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]",summary:"\u0626\u06d5\u0645 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5]] \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5"},"uw-talkrevoked":{disabletalk:!0,reason:"\u0633\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u0628\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0628\u0648\u0648\u0646\u062f\u0627",prependReason:!0,summary:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06af\u06d5\u06cc\u0634\u062a\u0646 \u0628\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0646\u0627\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9 \u06a9\u0631\u0627",useInitialOptions:!0},"uw-ublock":{expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,reason:"{{uw-ublock}} \x3c!-- Username violation, soft block --\x3e",reasonParam:!0,summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631]] \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a"},"uw-ublock-double":{expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,reason:"{{uw-ublock-double}} \x3c!-- Username closely resembles another user, soft block --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a]] \u0632\u06c6\u0631 \u0644\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u062f\u06d5\u0686\u06ce\u062a"},"uw-ucblock":{autoblock:!0,expiry:"31 hours",nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc [[:en:WP:INTREF|\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5]]",summary:" \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc [[:en:WP:INTREF|\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5]] \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-uhblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"{{uw-uhblock}} \x3c!-- Username violation, hard block --\x3e",reasonParam:!0,summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0632\u06d5\u0642\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5]]"},"uw-ublock-wellknown":{expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,reason:"{{uw-ublock-wellknown}} \x3c!-- Username represents a well-known person, soft block --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a]] \u0644\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u06cc \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06cc \u0646\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648 \u062f\u06d5\u0686\u06ce\u062a"},"uw-uhblock-double":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,reason:"{{uw-uhblock-double}} \x3c!-- Attempted impersonation of another user, hard block --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a]] \u0648\u0627 \u062f\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u0648\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u062e\u06c6\u062a \u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0645\u06d5\u0632\u0631\u0627\u0648\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627"},"uw-upeblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[:en:WP:PAID|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u06d5 \u0648 \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc]] \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06cc [[:en:WP:TOU|\u0645\u06d5\u0631\u062c\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc]] \u062f\u0627\u0645\u06d5\u0632\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0644\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc [[:en:WP:PAID|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u0628\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u06d5 \u0648 \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc]] \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06d5"},"uw-vaublock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"{{uw-vaublock}} \x3c!-- Username violation, vandalism-only account --\x3e",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a [[:en:WP:VOA|\u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06d5]] \u0648 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u0634\u062a \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0632\u06d5\u0642\u06cc [[\u0648\u067e:\u0633\u0646\u0628|\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631]] \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a"},"uw-vblock":{autoblock:!0,expiry:"31 hours",nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]",summary:"\u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06af\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631]] \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627"},"uw-voablock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!0,reason:"[[:en:WP:Vandalism-only account|\u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]",summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u062a [[:en:WP:VOA|\u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u06d5]]"},"zombie proxy":{expiry:"1 month",forAnonOnly:!0,nocreate:!0,nonstandard:!0,reason:"{{zombie proxy}}",sig:null},"uw-acpblock":{autoblock:!0,expiry:"48 hours",nocreate:!0,pageParam:!1,reasonParam:!0,reason:"\u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0686\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0686\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631]] [[:en:WP:PB|\u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a]]"},"uw-acpblockindef":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!0,pageParam:!1,reasonParam:!0,reason:"\u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0686\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631]]",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0686\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631]] \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 [[:en:WP:PB|\u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a]]"},"uw-aepblock":{autoblock:!0,nocreate:!1,pageParam:!1,reason:"[[\u0648\u067e:\u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc|\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0628\u0695\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc]]",reasonParam:!0,summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc [[:en:WP:Arbitration|\u0628\u0695\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc]] [[:en:WP:PB|\u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5\u06cc\u06cc \u0644\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a]]"},"uw-epblock":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!1,noemail:!0,pageParam:!1,reasonParam:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646|\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646]] \u0628\u06d5 \u0626\u06cc\u0645\u06d5\u06cc\u06b5",summary:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646|\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631]] [[:en:WP:PB|\u0644\u06d5 \u0646\u0627\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u06cc\u0645\u06d5\u06cc\u06b5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a]]"},"uw-ewpblock":{autoblock:!0,expiry:"24 hours",nocreate:!1,pageParam:!1,reasonParam:!0,reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]",summary:"\u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06af\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5 [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062a\u06ce\u06a9\u062f\u0627\u0646\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631]] \u0628\u06d5\u06be\u06c6\u06cc [[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u0648\u06d5]] [[:en:WP:PB|\u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5\u06cc\u06cc]] \u0644\u06d5 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0634\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-pblock":{autoblock:!0,expiry:"24 hours",nocreate:!1,pageParam:!1,reasonParam:!0,summary:"[[:en:WP:PB|\u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5\u06cc\u06cc]] \u0644\u06d5 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0634\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"},"uw-pblockindef":{autoblock:!0,expiry:"infinity",forRegisteredOnly:!0,nocreate:!1,pageParam:!1,reasonParam:!0,summary:"\u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631 [[:en:WP:PB|\u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0646\u06cc\u0645\u062c\u06d5\u06cc\u06cc]] \u0644\u06d5 \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0634\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u06cc\u062a"}},this.blockGroups=[{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u0628\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646",list:[{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0632\u0627\u0646\u0631\u0627\u0648",value:"anonblock"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0632\u0627\u0646\u0631\u0627\u0648 - \u0628\u06c6 \u0642\u0648\u062a\u0627\u0628\u062e\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"anonblock - school"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0642\u0648\u062a\u0627\u0628\u062e\u0627\u0646\u06d5",value:"school block"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f)",value:"uw-block"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f) - \u0626\u0627\u06cc \u067e\u06cc",value:"uw-ablock",selected:!0},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f) - \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631",value:"uw-blockindef"},{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631",value:"uw-disruptblock"},{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0628\u0648\u0648\u0646\u062f\u0627",value:"uw-talkrevoked"},{label:"\u0644\u06ce\u0631\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06c6 \u0628\u0646\u06cc\u0627\u062f\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627",value:"uw-nothereblock"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",value:"uw-ucblock"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"uw-vblock"},{label:"\u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"uw-voablock"}]},{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0642\u06cc\u0642\u062a\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:[{label:"\u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645\u06a9\u0631\u062f\u0646",value:"uw-adblock"},{label:"\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0628\u0695\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc",value:"uw-aeblock"},{label:"\u062e\u06c6\u0644\u0627\u062f\u0627\u0646 \u0644\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646 - \u0626\u0627\u06cc \u067e\u06cc",value:"uw-ipevadeblock"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0698\u06a9\u0632",value:"uw-bioblock"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"uw-copyrightblock"},{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627\u06a9\u0627\u0646",value:"uw-npblock"},{label:"\u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u067e\u0627\u06b5\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"uw-efblock"},{label:"\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"uw-ewblock"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u0627\u062f\u06d5 \u0628\u06d5 \u0633\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"uw-blocknotalk"},{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646",value:"uw-hblock"},{label:"\u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc",value:"uw-lblock"},{label:"\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646",value:"uw-pablock"},{label:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631\u06cc \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0632\u0631\u0627\u0648",value:"uw-compblock"},{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9",value:"uw-dblock"},{label:"\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc (\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u062c\u0648\u0648\u06b5\u06ce\u0646)",value:"uw-sockblock"},{label:"\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc (\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5)",value:"uw-spoablock"},{label:"\u062a\u06c6\u0695\u06cc \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc",value:"uw-socialmediablock"},{label:"\u0633\u067e\u0627\u0645",value:"uw-sblock"},{label:"\u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646/\u0633\u067e\u0627\u0645",value:"uw-soablock"},{label:"\u0628\u06c6\u062a\u06cc \u067e\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648",value:"uw-botblock"},{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u06d5 \u0628\u06d5\u06b5\u0627\u0645 \u0695\u0627\u0646\u06d5\u06af\u06d5\u06cc\u0627\u0646\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5",value:"uw-upeblock"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u062c\u0627\u0631 \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"uw-3block"}]},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",list:[{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06c6\u062a\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0631\u0645",value:"uw-botublock"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06c6\u062a\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0642\u0648\u0631\u0633",value:"uw-botuhblock"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0642\u0648\u0631\u0633",value:"uw-spamublock"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0631\u0645",value:"uw-softerblock"},{label:"\u06be\u06d5\u0645\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0648\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0631\u0645",value:"uw-ublock-double"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0631\u0645",value:"uw-ublock"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0642\u0648\u0631\u0633",value:"uw-uhblock"},{label:"\u062e\u06c6\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5 \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0642\u0648\u0631\u0633",value:"uw-uhblock-double"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648 \u062f\u06d5\u0646\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u062a\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0631\u0645",value:"uw-ublock-wellknown"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0642\u0627\u0632\u0627\u0646\u062c \u0646\u06d5\u0648\u06cc\u0633\u062a \u062f\u06d5\u0646\u0648\u06ce\u0646\u06ce\u062a\u060c \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0631\u0645",value:"uw-causeblock"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u060c \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"uw-vaublock"}]},{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u062f\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:[{label:"\u067e\u0631\u06c6\u06a9\u0633\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648",value:"blocked proxy"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u067e\u0634\u06a9\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",value:"CheckUser block"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06cc \u067e\u0634\u06a9\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",value:"checkuserblock-account"},{label:"checkuserblock-wide",value:"checkuserblock-wide"},{label:"colocationwebhost",value:"colocationwebhost"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u06d5\u06a4\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u062a",value:"oversightblock"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0645\u06d5\u0648\u062f\u0627",value:"rangeblock"},{label:"\u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06cc \u0695\u06d5\u0634\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645",value:"spamblacklistblock"},{label:"\u062a\u06c6\u0631",value:"tor"},{label:"\u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u0627\u0698\u06d5\u06cc \u0648\u06ce\u0628",value:"webhostblock"},{label:"\u067e\u0695\u06c6\u06a9\u0633\u06cc\u06cc \u0632\u0627\u0645\u0628\u06cc",value:"zombie proxy"}]}],this.blockGroupsPartial=[{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u0628\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646",list:[{label:"\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f)",value:"uw-pblock",selected:!0},{label:"\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f) - \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631",value:"uw-pblockindef"},{label:"\u0634\u06d5\u0695\u06d5\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"uw-ewpblock"}]},{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0642\u06cc\u0642\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646",list:[{label:"\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0628\u0695\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc",value:"uw-aepblock"},{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5 \u0626\u06cc\u0645\u06d5\u06cc\u06b5",value:"uw-epblock"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06ce\u06a9",value:"uw-acpblock"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06ce\u06a9 - \u0628\u06ce\u0633\u0646\u0648\u0648\u0631",value:"uw-acpblockindef"}]}],this.disablePartialBlockNamespaces=[2300,2301,2302,2303],this.dsinfo={"":{code:""},Abortion:{code:"ab",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Abortion"},"American politics post-1992":{code:"ap",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/American politics 2"},"Ancient Egyptian race controversy":{code:"aerc",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Ancient Egyptian race controversy"},"Arab-Israeli conflict":{code:"a-i",page:"Wikipedia:Arbitration/Index/Palestine-Israel articles"},"Armenia, Azerbaijan, or related conflicts":{code:"a-a",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Armenia-Azerbaijan 2"},"Biographies of Living Persons (BLPs)":{code:"blp",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Editing of Biographies of Living Persons"},"Climate change":{code:"cc",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Climate change"},"Complementary and alternative medicine":{code:"com",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Acupuncture"},"Eastern Europe or the Balkans":{code:"e-e",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Eastern Europe"},"Electronic cigarettes":{code:"ecig",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Editor conduct in e-cigs articles"},"Falun Gong":{code:"fg",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Falun Gong"},"Gender-related dispute or controversy and associated people (includes GamerGate)":{code:"gas",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Gender and sexuality"},"Genetically modified organisms (GMO)":{code:"gmo",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Genetically modified organisms"},"Gun control":{code:"gc",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Gun control"},"Horn of Africa (Ethiopia, Somalia, Eritrea, Djibouti)":{code:"horn",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Horn of Africa"},"India, Pakistan, and Afghanistan":{code:"ipa",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/India-Pakistan"},Infoboxes:{code:"cid",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Civility in infobox discussions"},"Kurds and Kurdistan":{code:"kurd",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Kurds and Kurdistan"},"Landmark Worldwide":{code:"lw",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Landmark Worldwide"},"Liancourt Rocks":{code:"lr",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Liancourt Rocks"},"Manual of Style and article titles":{code:"mos",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Article titles and capitalisation"},Muhammad:{code:"muh-im",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Muhammad images"},"Pharmaceutical drug prices (medicine)":{code:"med",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Medicine"},"Prem Rawat":{code:"pr",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Prem Rawat"},"Pseudoscience and fringe science":{code:"ps",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Pseudoscience"},"Race/ethnicity and human abilities, behaviour, and intelligence":{code:"r-i",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Race and intelligence"},Scientology:{code:"sci",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Scientology"},"Senkaku Islands dispute":{code:"sen",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Senkaku Islands"},"September 11 attacks":{code:"9/11",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/September 11 conspiracy theories"},"Shakespeare authorship question":{code:"saq",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Shakespeare authorship question"},"Transcendental Meditation movement":{code:"tm",page:"Wikipedia:Arbitration/Requests/Case/Transcendental Meditation movement"},"The Troubles":{code:"tt",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/The Troubles"},"Waldorf education":{code:"we",page:"Wikipedia:Requests for arbitration/Waldorf education"}}}toggle_see_alsos(e){let t=e.target;var a=t.form.reason.value.replace(new RegExp("( \x3c!--|;|\u061b) \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627 \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 "+this.seeAlsos.join(" \u0648 ")+"( --\x3e)?"),"");this.seeAlsos=this.seeAlsos.filter((e=>e!==t.value)),t.checked&&this.seeAlsos.push(t.value);var i=this.seeAlsos.join(" \u0648 ");this.seeAlsos.length?-1!==a.indexOf("{{")?t.form.reason.value=a+" \x3c!-- \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627 \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 "+i+" --\x3e":t.form.reason.value=a+"\u061b \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627 \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 "+i:t.form.reason.value=a}getBlockNoticeWikitextAndSummary(e){var t="{{",a=this.blockPresetsInfo[e.template];if(a.nonstandard)t+=e.template;else if(t+="subst:"+e.template,e.article&&a.pageParam&&(t+="|page="+e.article),e.dstopic&&(t+="|topic="+e.dstopic),/te?mp|^\s*$|min/.exec(e.expiry)||(e.indefinite?t+="|indef=yes":e.blank_duration||new Morebits.date(e.expiry).isValid()||(t+="|time="+e.expiry)),this.isRegistered||e.hardblock||(t+="|anon=yes"),e.reason&&(t+="|reason="+e.reason),e.disabletalk&&(t+="|notalk=yes"),e.partial)if(e.pagerestrictions.length||e.namespacerestrictions.length){if(t+="|area="+(e.indefinite,"\u0644\u06d5 "),e.pagerestrictions.length&&(t+="\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06af\u06d5\u0644\u06ce\u06a9 ("+mw.language.listToText(e.pagerestrictions.map((e=>"[[:"+e+"]]"))),t+=e.namespacerestrictions.length?") \u0648 ":")"),e.namespacerestrictions.length){var i=e.namespacerestrictions.map((e=>this.menuFormattedNamespaces[e]));t+="[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648|\u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646]] ("+mw.language.listToText(i)+")"}}else e.area?t+="|area="+e.area:(e.noemail&&(t+="|email=yes"),e.nocreate&&(t+="|accountcreate=yes"));a.sig&&(t+="|sig="+a.sig),t+="}}";var r=e.messageData.summary;return!0!==e.messageData.suppressArticleInSummary&&e.article&&(r+=" \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 [[:"+e.article+"]]"),[t,r+="."]}},re,le,class extends ce{constructor(){super(...arguments),this.footerlinks={"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646":"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5:\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646","\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646":"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646","\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#protect","\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u0648:\u062a\u0648"},this.existingTagRegex=/\s*(?:<noinclude>)?\s*\{\{\s*(pp-[^{}]*?|protected|(?:t|v|s|p-|usertalk-v|usertalk-s|sb|move)protected(?:2)?|protected template|privacy protection)\s*?\}\}\s*(?:<\/noinclude>)?\s*/gi,this.disableTaggingOnRedirectTemplateRegex=/{{(?:redr|this is a redirect|r(?:edirect)?(?:.?cat.*)?[ _]?sh)/i,this.existingRequestRegex=new RegExp("===\\s*(\\[\\[)?\\s*:?\\s*"+Morebits.string.escapeRegExp(Morebits.pageNameNorm)+"\\s*(\\]\\])?\\s*===","m"),this.protectionPresetsInfo={"pp-protected":{edit:"sysop",move:"sysop",reason:null},"pp-dispute":{edit:"sysop",move:"sysop",reason:"[[:en:WP:PP#Content disputes|\u0634\u06d5\u0695\u06d5\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc / \u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9]]"},"pp-vandalism":{edit:"sysop",move:"sysop",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},"pp-usertalk":{edit:"sysop",move:"sysop",expiry:"infinity",reason:"[[\u0648\u067e:\u067e\u067e#\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646|\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0628\u0648\u0648\u0646]]"},"pp-template":{edit:"templateeditor",move:"templateeditor",expiry:"infinity",reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646|\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631]]"},"pp-30-500-arb":{edit:"extendedconfirmed",move:"extendedconfirmed",expiry:"infinity",reason:"[[:en:WP:30/500|\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc]]",template:"pp-30-500"},"pp-30-500-vandalism":{edit:"extendedconfirmed",move:"extendedconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]] \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u062f\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u062e\u06c6\u06af\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5",template:"pp-30-500"},"pp-30-500-disruptive":{edit:"extendedconfirmed",move:"extendedconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631]]\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u062f\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u062e\u06c6\u06af\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5",template:"pp-30-500"},"pp-30-500-blp":{edit:"extendedconfirmed",move:"extendedconfirmed",reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646]] \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u062f\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u062e\u06c6\u06af\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5",template:"pp-30-500"},"pp-30-500-sock":{edit:"extendedconfirmed",move:"extendedconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]",template:"pp-30-500"},"pp-semi-vandalism":{edit:"autoconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]",template:"pp-vandalism"},"pp-semi-disruptive":{edit:"autoconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]",template:"pp-protected"},"pp-semi-unsourced":{edit:"autoconfirmed",reason:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc [[:en:WP:INTREF|\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0644\u0627\u0648\u0627\u0632]]",template:"pp-protected"},"pp-semi-blp":{edit:"autoconfirmed",reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646]]",template:"pp-blp"},"pp-semi-usertalk":{edit:"autoconfirmed",move:"autoconfirmed",expiry:"infinity",reason:"[[\u0648\u067e:\u067e\u067e#\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646|\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0628\u0648\u0648\u0646]]",template:"pp-usertalk"},"pp-semi-template":{edit:"autoconfirmed",move:"autoconfirmed",expiry:"infinity",reason:"[[\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646|\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631]]",template:"pp-template"},"pp-semi-sock":{edit:"autoconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]",template:"pp-sock"},"pp-semi-protected":{edit:"autoconfirmed",reason:null,template:"pp-protected"},"pp-pc-vandalism":{stabilize:"autoconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]",template:"pp-pc"},"pp-pc-disruptive":{stabilize:"autoconfirmed",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]",template:"pp-pc"},"pp-pc-unsourced":{stabilize:"autoconfirmed",reason:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc [[:en:WP:INTREF|\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0644\u0627\u0648\u0627\u0632]]",template:"pp-pc"},"pp-pc-blp":{stabilize:"autoconfirmed",reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646]]",template:"pp-pc"},"pp-pc-protected":{stabilize:"autoconfirmed",reason:null,template:"pp-pc"},"pp-move":{move:"sysop",reason:null},"pp-move-dispute":{move:"sysop",reason:"[[\u0648\u067e:\u06af\u067e|\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5]]"},"pp-move-vandalism":{move:"sysop",reason:"[[\u0648\u067e:\u06af\u067e|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5]]"},"pp-move-indef":{move:"sysop",expiry:"infinity",reason:"[[\u0648\u067e:\u06af\u067e|\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0632\u06c6\u0631 \u0628\u06cc\u0646\u0631\u0627\u0648]]"},unprotect:{edit:"all",move:"all",stabilize:"none",create:"all",reason:null,template:"none"},"pp-create-offensive":{create:"sysop",reason:"[[:en:WP:SALT|\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062e\u0631\u0627\u067e]]"},"pp-create-salt":{create:"extendedconfirmed",reason:"[[:en:WP:SALT|\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627]]"},"pp-create-blp":{create:"extendedconfirmed",reason:"[[:en:WP:BLPDEL|\u0698\u06a9\u0632\u06cc \u0628\u06d5\u0645 \u062f\u0648\u0627\u06cc\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5]]"},"pp-create":{create:"extendedconfirmed",reason:"{{pp-create}}"}},this.protectionTags=[{label:"\u06be\u06cc\u0686 (\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627 \u0644\u0627\u0628\u06d5)",value:"none"},{label:"\u06be\u06cc\u0686 (\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0626\u06ce\u0633\u062a\u0627 \u0644\u0627\u0645\u06d5\u0628\u06d5)",value:"noop"},{label:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",list:[{label:"{{pp-vandalism}}: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"pp-vandalism"},{label:"{{pp-dispute}}: \u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc/\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"pp-dispute"},{label:"{{pp-blp}}: \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0698\u06a9\u0632",value:"pp-blp"},{label:"{{pp-sock}}: \u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"pp-sock"},{label:"{{pp-template}}: \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631",value:"pp-template"},{label:"{{pp-usertalk}}: \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648",value:"pp-usertalk"},{label:"{{pp-protected}}: \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc",value:"pp-protected"},{label:"{{pp-semi-indef}}: \u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062f\u0631\u06ce\u0698\u0645\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc",value:"pp-semi-indef"},{label:"{{pp-30-500}}: \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0632\u06ce\u062f\u06d5\u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648",value:"pp-30-500"}]},{label:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:[{label:"{{pp-pc}}: \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"pp-pc"}]},{label:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",list:[{label:"{{pp-move-dispute}}: \u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc/\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"pp-move-dispute"},{label:"{{pp-move-vandalism}}: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5",value:"pp-move-vandalism"},{label:"{{pp-move-indef}}: \u062f\u0631\u06ce\u0698\u0645\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc",value:"pp-move-indef"},{label:"{{pp-move}}: \u06be\u06cc \u062a\u0631",value:"pp-move"}]}].filter((e=>this.hasFlaggedRevs||"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"!==e.label))}getProtectionLevels(){return $.extend(!0,super.getProtectionLevels(),{extendedconfirmed:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u0632\u06ce\u062f\u06d5 \u067e\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u062f\u06a9\u0631\u0627\u0648",weight:20,types:["edit","move","create"]},templateeditor:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5",weight:30,applicable:this.isTemplate,types:["edit","move"]},autoconfirmed:{applicable:e=>!("create"===e&&mw.config.get("wgNamespaceNumber")===r)}})}insertTagIntoPage(e,t){return new Morebits.wikitext.page(e).insertAfterTemplates(t,oe).getText()}getProtectionPresets(){return[{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646",value:"unprotect"},{label:"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648",list:[{label:"\u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648)",value:"pp-protected"},{label:"\u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9/\u0634\u06d5\u0695\u06d5\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc (\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648)",value:"pp-dispute",reason:"\u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9/\u0634\u06d5\u0695\u06d5\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 (\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648)",value:"pp-vandalism",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648 (\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648)",value:"pp-usertalk",reason:"[[\u0648\u067e:\u067e\u067e#\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646|\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0628\u0648\u0648\u0646]]"}]},{label:"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5",list:[{label:"\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0632\u06c6\u0631\u0628\u06cc\u0646\u0631\u0627\u0648 (\u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631)",value:"pp-template",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 \u06be\u06d5\u0633\u062a\u06cc\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646|\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0632\u06c6\u0631 \u0628\u06cc\u0646\u0631\u0627\u0648]]"}]},{label:"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u0632\u06ce\u062f\u06d5\u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648",list:[{label:"\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc",selected:!0,value:"pp-30-500-arb",reason:"[[:en:WP:30/500|\u0633\u06d5\u067e\u0627\u0646\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06cc\u0698\u0646\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0628\u0698\u06cc]]"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645",value:"pp-30-500-vandalism",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631",value:"pp-30-500-disruptive",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0698\u06a9\u0632",value:"pp-30-500-blp",reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06a9\u0632]]"},{label:"\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc",value:"pp-30-500-sock",reason:"[[\u0648\u067e:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc]]\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645"}]},{label:"\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646",list:[{label:"\u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",value:"pp-semi-protected"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645 (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",selected:!0,value:"pp-semi-vandalism",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631 (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",value:"pp-semi-disruptive",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",value:"pp-semi-unsourced",reason:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc [[:en:WP:INTREF|\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0644\u0627\u0648\u0627\u0632]]"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0698\u06a9\u0632 (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",value:"pp-semi-blp",reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06a9\u0632]]"},{label:"\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",value:"pp-semi-sock",reason:"[[\u0648\u067e:\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648 (\u0646\u06cc\u0645\u0686\u06d5)",value:"pp-semi-usertalk",reason:"[[\u0648\u067e:\u067e\u067e#\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646|\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u0634\u06cc\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0628\u0648\u0648\u0646]]"}]},{label:"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:[{label:"\u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646)",value:"pp-pc-protected"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645",value:"pp-pc-vandalism",reason:"[[\u0648\u067e:\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc|\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631",value:"pp-pc-disruptive",reason:"[[\u0648\u067e:\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631|\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645]]"},{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",value:"pp-pc-unsourced",reason:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0648\u0627\u0645\u06cc [[:en:WP:INTREF|\u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u062f\u0627\u0631\u06cc \u0644\u0627\u0648\u0627\u0632]]"},{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0698\u06a9\u0632",value:"pp-pc-blp",reason:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc [[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06a9\u0632]]"}]},{label:"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",list:[{label:"\u0633\u0627\u062f\u06d5 (\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5)",value:"pp-move"},{label:"\u0634\u06d5\u0695\u06d5\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 (\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5)",value:"pp-move-dispute",reason:"\u0646\u0627\u06a9\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5/\u0634\u06d5\u0695\u06d5\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 (\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5)",value:"pp-move-vandalism",reason:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5"},{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0632\u06c6\u0631 \u0628\u06cc\u0646\u0631\u0627\u0648 (\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5)",value:"pp-move-indef",reason:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0632\u06c6\u0631 \u0628\u06cc\u0646\u0631\u0627\u0648"}]}].filter((e=>(this.isTemplate||"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5"!==e.label)&&(this.hasFlaggedRevs||"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u0648\u0627\u0633\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"!==e.label)))}getCreateProtectionPresets(){return[{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646",value:"unprotect"},{label:"\u067e\u0627\u0631\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",list:[{label:"\u0633\u0627\u062f\u06d5 ({{pp-create}})",value:"pp-create"},{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062e\u0631\u0627\u067e",value:"pp-create-offensive",reason:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062e\u0631\u0627\u067e"},{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627",selected:!0,value:"pp-create-salt",reason:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627"},{label:"\u0698\u06a9\u0632\u06cc \u0628\u06d5\u0645 \u062f\u0648\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5 \u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5",value:"pp-create-blp",reason:"[[\u0648\u067e:\u0698\u06a9\u0632|\u0698\u06a9\u0632]]\u06cc \u0628\u06d5\u0645 \u062f\u0648\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5 \u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5"}]}]}},class extends de{constructor(){super(),this.footerlinks={"\u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627":"\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e","\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u0633\u062e":"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5/\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646#speedy","\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#speedy"},this.tagMap={db:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631",g1:"\u06af\u0661",g2:"\u06af\u0662",g3:"\u06af\u0663",g4:"\u06af\u0664",g6:"\u06af\u0666",g10:"\u06af\u0661\u0660",g11:"\u06af\u0661\u0661",g12:"\u06af\u0661\u0662",g13:"\u06af\u0661\u0663",g14:"\u06af\u0661\u0664",g15:"\u06af\u0661\u0665",a1:"\u0648\u0661",a2:"\u0648\u0662",a3:"\u0648\u0663",a7:"\u0648\u0667",a9:"\u0648\u0669",a10:"\u0648\u0661\u0660",a11:"\u0648\u0661\u0661",u1:"\u0628\u0661",u5:"\u0628\u0665",f1:"\u067e\u0661",f2:"\u067e\u0662",f3:"\u067e\u0663",f7:"\u067e\u0667",f9:"\u067e\u0669",f10:"\u067e\u0661\u0660",f11:"\u067e\u0661\u0661",c1:"\u067e\u06c6\u0661",r2:"\u0695\u0662",r3:"\u0695\u0663",r4:"\u0695\u0664"},this.criteriaLists=[{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f",visible:e=>!e.mode.isMultiple,list:[{label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f"+(Morebits.userIsSysop?" (\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f)":" \u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc {{\u0633\u062e}}"),value:"reason",code:"db",tooltip:"{{\u0633\u062e}} \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc \xab\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627\u06cc\u06d5\xbb. \u06be\u06ce\u0634\u062a\u0627 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc \u06a9\u06d5\u0645\u06d5\u0648\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5\u062f\u0627 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u0628\u0628\u06ce\u062a\u060c \u0648 \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0644\u06d5 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06d5 \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u062a\u062f\u0627 \u0626\u0627\u0645\u0627\u0698\u06d5\u06cc \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a. \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9 \u0646\u0627\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648 \u0628\u062f\u06c6\u0632\u06cc\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5\u06cc \u0628\u06af\u0648\u0646\u062c\u06ce\u062a\u060c \u0646\u0627\u0628\u06ce\u062a \u0632\u06c6\u0631\u0628\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648\u06cc \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u06ce\u0631\u06cc\u062a",subgroup:{name:"reason_1",parameter:"1",utparam:"2",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc: ",size:60},hideWhenMultiple:!0}]},{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698",visible:e=>e.namespace%2==1&&3!==e.namespace,list:[{label:"G8: Talk pages with no corresponding subject page",value:"talk",code:"g8",tooltip:"This excludes any page that is useful to the project - in particular, user talk pages, talk page archives, and talk pages for files that exist on Wikimedia Commons."}]},{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646",visible:e=>!e.isRedirect&&[6,7].includes(e.namespace),list:[{label:"F1: Redundant file",value:"redundantimage",code:"f1",tooltip:"Any file that is a redundant copy, in the same file format and same or lower resolution, of something else on Wikipedia. Likewise, other media that is a redundant copy, in the same format and of the same or lower quality. This does not apply to files duplicated on Wikimedia Commons, because of licence issues; these should be tagged with {{subst:ncd|Image:newname.ext}} or {{subst:ncd}} instead",subgroup:{name:"redundantimage_filename",parameter:"filename",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"File this is redundant to: ",tooltip:'The "File:" prefix can be left off.'}},{label:"F2: Corrupt, missing, or empty file",value:"noimage",code:"f2",tooltip:"Before deleting this type of file, verify that the MediaWiki engine cannot read it by previewing a resized thumbnail of it. This also includes empty (i.e., no content) file description pages for Commons files"},{label:"F2: Unneeded file description page for a file on Commons",value:"fpcfail",code:"f2",tooltip:"An image, hosted on Commons, but with tags or information on its English Wikipedia description page that are no longer needed. (For example, a failed featured picture candidate.)",hideWhenMultiple:!0},{label:"F3: Improper license",value:"noncom",code:"f3",tooltip:'Files licensed as "for non-commercial use only", "non-derivative use" or "used with permission" that were uploaded on or after 2005-05-19, except where they have been shown to comply with the limited standards for the use of non-free content. This includes files licensed under a "Non-commercial Creative Commons License". Such files uploaded before 2005-05-19 may also be speedily deleted if they are not used in any articles'},{label:"F4: Lack of licensing information",value:"unksource",code:"f4",tooltip:'Files in category "Files with unknown source", "Files with unknown copyright status", or "Files with no copyright tag" that have been tagged with a template that places them in the category for more than seven days, regardless of when uploaded. Note, users sometimes specify their source in the upload summary, so be sure to check the circumstances of the file.',hideWhenUser:!0},{label:"F5: Unused non-free copyrighted file",value:"f5",code:"f5",tooltip:'Files that are not under a free license or in the public domain that are not used in any article, whose only use is in a deleted article, and that are very unlikely to be used on any other article. Reasonable exceptions may be made for files uploaded for an upcoming article. For other unused non-free files, use the "Orphaned fair use" option in Twinkle\'s DI tab.',hideWhenUser:!0},{label:"F6: Missing fair-use rationale",value:"norat",code:"f6",tooltip:'Any file without a fair use rationale may be deleted seven days after it is uploaded. Boilerplate fair use templates do not constitute a fair use rationale. Files uploaded before 2006-05-04 should not be deleted immediately; instead, the uploader should be notified that a fair-use rationale is needed. Files uploaded after 2006-05-04 can be tagged using the "No fair use rationale" option in Twinkle\'s DI module. Such files can be found in the dated subcategories of Category:Files with no fair use rationale.',hideWhenUser:!0},{label:"F7: Clearly invalid fair-use tag",value:"badfairuse1",code:"f7",tooltip:"This is only for files with a clearly invalid fair-use tag, such as a {{Non-free logo}} tag on a photograph of a mascot. For cases that require a waiting period (replaceable images or otherwise disputed rationales), use the options on Twinkle's DI tab.",subgroup:{name:"badfairuse_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"Optional explanation: ",size:60}},{label:"F7: Fair-use media from a commercial image agency which is not the subject of sourced commentary",value:"badfairuse2",code:"f7",tooltip:"Non-free images or media from a commercial source (e.g., Associated Press, Getty), where the file itself is not the subject of sourced commentary, are considered an invalid claim of fair use and fail the strict requirements of WP:NFCC.",subgroup:{name:"badfairuse_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"Optional explanation: ",size:60},hideWhenMultiple:!0},{label:"F8: File available as an identical or higher-resolution copy on Wikimedia Commons",value:"commons",code:"f8",tooltip:"Provided the following conditions are met: 1: The file format of both images is the same. 2: The file's license and source status is beyond reasonable doubt, and the license is undoubtedly accepted at Commons. 3: All information on the file description page is present on the Commons file description page. That includes the complete upload history with links to the uploader's local user pages. 4: The file is not protected, and the file description page does not contain a request not to move it to Commons. 5: If the file is available on Commons under a different name than locally, all local references to the file must be updated to point to the title used at Commons. 6: For {{c-uploaded}} files: They may be speedily deleted as soon as they are off the Main Page",subgroup:{name:"commons_filename",parameter:"filename",log:"[[commons:$1]]",type:"input",label:"Filename on Commons: ",value:Morebits.pageNameNorm,tooltip:'This can be left blank if the file has the same name on Commons as here. The "File:" prefix is optional.'},hideWhenMultiple:!0},{label:"F9: Unambiguous copyright infringement",value:"imgcopyvio",code:"f9",tooltip:"The file was copied from a website or other source that does not have a license compatible with Wikipedia, and the uploader neither claims fair use nor makes a credible assertion of permission of free use. Sources that do not have a license compatible with Wikipedia include stock photo libraries such as Getty Images or Corbis. Non-blatant copyright infringements should be discussed at Wikipedia:Files for deletion",subgroup:[{name:"imgcopyvio_url",parameter:"url",utparam:"url",type:"input",label:'URL of the copyvio, including the "http://". If the copyvio is of a non-internet source and you cannot provide a URL, you must use the deletion rationale box. ',size:60},{name:"imgcopyvio_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"Deletion rationale for non-internet copyvios: ",size:60}]},{label:"F10: Useless non-media file",value:"badfiletype",code:"f10",tooltip:"Files uploaded that are neither image, sound, nor video files (e.g. .doc, .pdf, or .xls files) which are not used in any article and have no foreseeable encyclopedic use"},{label:"F11: No evidence of permission",value:"nopermission",code:"f11",tooltip:"If an uploader has specified a license and has named a third party as the source/copyright holder without providing evidence that this third party has in fact agreed, the item may be deleted seven days after notification of the uploader",hideWhenUser:!0},{label:"G8: File description page with no corresponding file",value:"imagepage",code:"g8",tooltip:"This is only for use when the file doesn't exist at all. Corrupt files, and local description pages for files on Commons, should use F2; implausible redirects should use R3; and broken Commons redirects should use R4."}]},{label:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",visible:e=>!e.isRedirect&&[0,1].includes(e.namespace),list:[{label:"\u0648\u0661: \u0628\u06ce \u0628\u0648\u0627\u0631. \u0626\u06d5\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u0648\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0634\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u06d5 \u0646\u0627\u06a9\u0627\u062a \u062a\u0627 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u067e\u06ce \u0628\u0646\u0627\u0633\u0631\u06ce\u062a.",value:"nocontext",code:"a1",tooltip:"\u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5: \xab\u0641\u06b5\u0627\u0646 \u06a9\u0627\u0628\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u06a9\u06c6\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u06cc\u06d5 \u0648 \u0628\u06d5 \u0626\u06c6\u062a\u06c6\u0645\u0628\u06ce\u0644\u06d5 \u0633\u0648\u0648\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u06d5\u0648\u06d5 \u0648\u0627 \u0644\u06d5 \u062e\u06d5\u06b5\u06a9\u06cc \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u06d5\u0646\u0646\xbb. \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u0632\u06c6\u0631 \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a. \u0648\u0631\u06cc\u0627 \u0628\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0628\u0648\u0627\u0631 \u0644\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9 \u062c\u06cc\u0627\u0648\u0627\u0632\u06d5\u060c \u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u0627\u0646 \u0648\u0663 \u0644\u06d5 \u062e\u0648\u0627\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0645\u0627\u0645\u06d5\u06b5\u06d5\u06cc \u0644\u06d5\u06af\u06d5\u06b5 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a."},{label:"\u0648\u0662: \u0626\u06d5\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0628\u06d5 \u0632\u0645\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0648\u0648\u0633\u0631\u0627\u0648\u0646 \u0648 \u0644\u06d5 \u067e\u0631\u06c6\u0698\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u06be\u06d5\u0646",value:"foreign",code:"a2",tooltip:"If the article in question does not exist on another project, the template {{notenglish}} should be used instead. All articles in a non-English language that do not meet this criteria (and do not meet any other criteria for speedy deletion) should be listed at Pages Needing Translation (PNT) for review and possible translation",subgroup:{name:"foreign_source",parameter:"source",utparam:"source",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0646\u06ce\u0648\u0627\u0646\u0648\u06cc\u06a9\u06cc \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u06cc\u0627\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5:",tooltip:"\u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c fr:Bonjour"}},{label:"\u0648\u0663: \u06be\u06cc\u0686 \u062c\u06c6\u0631\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06ce\u06a9",value:"nocontent",code:"a3",tooltip:'Any article consisting only of links elsewhere (including hyperlinks, category tags and "see also" sections), a rephrasing of the title, and/or attempts to correspond with the person or group named by its title. This does not include disambiguation pages'},{label:"\u0648\u0665: \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"transwiki",code:"a5",tooltip:"Any article that has been discussed at Articles for Deletion (et al), where the outcome was to transwiki, and where the transwikification has been properly performed and the author information recorded. Alternately, any article that consists of only a dictionary definition, where the transwikification has been properly performed and the author information recorded",subgroup:{name:"transwiki_location",parameter:"location",utparam:"location",type:"input",label:"Link to where the page has been transwikied: ",tooltip:"\u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c https://en.wiktionary.org/wiki/twinkle \u06cc\u0627\u0646 [[wikt:twinkle]]"}},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0648\u06ce\u0628\u060c \u0626\u0627\u0698\u06d5\u06b5\u0627\u0646\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06c6\u0646\u06d5 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646)",value:"a7",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u06cc \u0695\u0627\u0633\u062a\u06d5\u0642\u06cc\u0646\u06d5\u060c \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u06d5 \u06a9\u06d5\u0633\u06ce\u06a9\u060c \u0628\u0627\u0646\u062f\u060c \u06cc\u0627\u0646\u06d5\u060c \u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627\u060c \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0648\u06ce\u0628\u060c \u0626\u0627\u0698\u06d5\u06b5\u060c \u06af\u06d5\u0634\u062a\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u0626\u0627\u06be\u06d5\u0646\u06af\u06ce\u06a9 \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce. \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062c\u06ce\u06cc \u0645\u0634\u062a\u0648\u0645\u0695\u06d5\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0648 \u0646\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u0631\u06ce\u062a",hideWhenSingle:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc)",value:"person",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0695\u0627\u0633\u062a\u06d5\u0642\u06cc\u0646\u06d5 \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce. \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062c\u06ce\u06cc \u0645\u0634\u062a\u0648\u0645\u0695\u06d5\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0648 \u0646\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u0631\u06ce\u062a",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u0627\u0698\u06d5\u0646(\u0627\u0646) \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u0627\u0646\u062f)",value:"band",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u0628\u0627\u0646\u062f\u060c \u06af\u06c6\u0631\u0627\u0646\u06cc\u0628\u06ce\u0698\u060c \u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u0627\u0698\u06d5\u0646\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u062a\u06cc\u067e\u06d5 \u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u06cc\u0627\u0646\u06d5\u060c \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e)",value:"club",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u06cc\u0627\u0646\u06d5\u060c \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u06af\u0631\u0648\u0648\u067e\u06ce\u06a9 \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627 \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5)",value:"corp",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u06a9\u06c6\u0645\u067e\u0627\u0646\u06cc\u0627 \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u0648\u06ce\u0628\u06af\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0648\u06ce\u0628)",value:"web",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0628\u06af\u06d5\u060c \u0628\u06b5\u0627\u06af\u060c \u0645\u06d5\u06a9\u06c6\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06be\u06ce\u06b5\u060c \u0648\u06ce\u0628\u06a9\u06c6\u0645\u06cc\u06a9\u060c \u067e\u06c6\u062f\u06a9\u0627\u0633\u062a \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0648\u06ce\u0628\u06cc \u06be\u0627\u0648\u0634\u06ce\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u0626\u0627\u0698\u06d5\u06b5)",value:"animal",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u0627\u0698\u06d5\u06b5 (\u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c \u0626\u0627\u0698\u06d5\u06b5\u06cc \u0645\u0627\u06b5\u06cc) \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0667: \u0628\u06ce\u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u0628\u0648\u0648\u0646 (\u0628\u06c6\u0646\u06d5\u06cc \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648)",value:"event",code:"a7",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u0628\u06c6\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0695\u06ce\u06a9\u062e\u0631\u0627\u0648 (\u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c \u06af\u06d5\u0634\u062a\u060c \u0695\u06ce\u0648\u0695\u06d5\u0633\u0645\u060c \u0686\u0627\u0648\u067e\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u0646\u060c \u0626\u0627\u06be\u06d5\u0646\u06af\u060c \u06be\u062a\u062f.) \u06a9\u06d5 \u06af\u0631\u0646\u06af\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0633\u06d5\u0644\u0645\u06ce\u0646\u06ce",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u0648\u0669: \u062a\u06c6\u0645\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u06cc\u06cc \u0626\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc \u06a9\u06d5 \u06be\u0648\u0646\u06d5\u0631\u0645\u06d5\u0646\u062f\u06d5\u06a9\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u0646\u06cc\u06cc\u06d5",value:"a9",code:"a9",tooltip:"\u0648\u062a\u0627\u0631 \u0633\u06d5\u0628\u0627\u0631\u06d5\u062a \u0628\u06d5 \u062a\u06c6\u0645\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0645\u06c6\u0633\u06cc\u0642\u06cc \u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0646\u0627\u062e\u0627\u062a \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u06af\u0631\u0646\u06af \u06cc\u0627\u0646 \u0634\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u0646\u062c\u06d5\u060c \u0648 \u0642\u06d5\u062a \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u06be\u0648\u0646\u06d5\u0631\u0645\u06d5\u0646\u062f\u06d5\u06a9\u06d5 \u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u0695\u0627\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5"},{label:"\u0648\u0661\u0660: \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u062f\u0648\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5 \u06a9\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0628\u0627\u0631\u06d5\u06cc \u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u062a\u0631\u06d5",value:"a10",code:"a10",tooltip:"A recently created article with no relevant page history that does not aim to expand upon, detail or improve information within any existing article(s) on the subject, and where the title is not a plausible redirect. This does not include content forks, split pages or any article that aims at expanding or detailing an existing one.",subgroup:{name:"a10_article",parameter:"article",utparam:"article",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0628\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5: "}},{label:"\u0648\u0661\u0661: \u0628\u06d5\u0695\u0648\u0648\u0646\u06cc \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u060c \u0648 \u06be\u06cc\u0686 \u0628\u0627\u06cc\u06d5\u062e\u06ce\u06a9\u06cc \u0648\u0627\u06cc \u0646\u06cc\u06cc\u06d5",value:"madeup",code:"a11",tooltip:"An article which plainly indicates that the subject was invented/coined/discovered by the article's creator or someone they know personally, and does not credibly indicate why its subject is important or significant"}]},{label:"\u067e\u06c6\u0644\u06d5\u06a9\u0627\u0646",visible:e=>!e.isRedirect&&[14,15].includes(e.namespace),list:[{label:"\u067e\u06c6\u0661: \u067e\u06c6\u0644\u06d5 \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0627\u0646",value:"catempty",code:"c1",tooltip:"Categories that have been unpopulated for at least seven days. This does not apply to categories being discussed at WP:CFD, disambiguation categories, and certain other exceptions. If the category isn't relatively new, it possibly contained articles earlier, and deeper investigation is needed"},{label:"\u06af\u0668: \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06c6\u0644\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0628\u06d5 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc \u0633\u0695\u0627\u0648 \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u067e\u0695 \u0628\u0648\u0648\u0646",value:"templatecat",code:"g8",tooltip:"This is for situations where a category is effectively empty, because the template(s) that formerly placed pages in that category are now deleted. This excludes categories that are still in use.",subgroup:{name:"templatecat_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5: ",size:60}},{label:"\u06af\u0668: \u0628\u06c6 \u0626\u0627\u0645\u0627\u0646\u062c\u06d5 \u0648\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a",value:"redirnone",code:"g8",tooltip:"This excludes any page that is useful to the project, and in particular: deletion discussions that are not logged elsewhere, user and user talk pages, talk page archives, plausible redirects that can be changed to valid targets, and file pages or talk pages for files that exist on Wikimedia Commons.",hideWhenMultiple:!0}]},{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",visible:e=>[2,3].includes(e.namespace),list:[{label:"\u0628\u0661: \u062f\u0627\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",value:"userreq",code:"u1",tooltip:"\u0698\u06ce\u0631\u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u06a9\u06d5\u0633\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062e\u06c6\u06cc. \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u0646\u062f\u06ce \u062d\u0627\u06b5\u06d5\u062a\u06cc \u062f\u06d5\u06af\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627 \u0644\u06d5 \u0695\u0648\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u0695\u06ce\u0648\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06cc\u06cc\u06d5\u0648\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a \u0628\u06a9\u0627\u062a \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06be\u06ce\u06b5\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627\u060c \u06be\u06d5\u0646\u062f\u06ce \u062c\u0627\u0631\u060c \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0628\u0634\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5. \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u0646\u0645\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u060c \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",subgroup:3===mw.config.get("wgNamespaceNumber")&&-1===mw.config.get("wgTitle").indexOf("/")?{name:"userreq_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc\u06cc \u0632\u06c6\u0631\u06d5\u0645\u0644\u06ce \u062a\u0627 \u0695\u0648\u0648\u0646\u06cc \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6\u0686\u06cc \u0626\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06d5 \u0628\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5: ",tooltip:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0644\u06d5 \u0628\u0627\u0631\u0648\u062f\u06c6\u062e\u06d5 \u0626\u06ce\u062c\u06af\u0627\u0631 \u0646\u0627\u0626\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u062f\u0627 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5. \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 WP:DELTALK.",size:60}:null,hideSubgroupWhenMultiple:!0},{label:"\u0628\u0662: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0648\u0646",value:"nouser",code:"u2",tooltip:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0646\u06cc\u0646 (\u062a\u0627\u06cc\u0628\u06d5\u062a:\u0644\u06cc\u0633\u062a\u06cc_\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646 \u0628\u067e\u0634\u06a9\u0646\u06d5)"},{label:"\u0628\u0663: \u067e\u06ce\u0634\u0627\u0646\u06af\u0627 \u0646\u0627\u0626\u0627\u0632\u0627\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"gallery",code:"u3",tooltip:'Galleries in the userspace which consist mostly of "fair use" or non-free files. Wikipedia\'s non-free content policy forbids users from displaying non-free files, even ones they have uploaded themselves, in userspace. It is acceptable to have free files, GFDL-files, Creative Commons and similar licenses along with public domain material, but not "fair use" files',hideWhenRedirect:!0},{label:"\u0628\u0665: \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u0644\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u067e:\u067e\u062e\u0633\u0646 \u0628\u06d5 \u0632\u06d5\u0642\u06cc",value:"notwebhost",code:"u5",tooltip:"Pages in userspace consisting of writings, information, discussions, and/or activities not closely related to Wikipedia's goals, where the owner has made few or no edits outside of userspace, with the exception of plausible drafts and pages adhering to WP:UPYES.",hideWhenRedirect:!0},{label:"\u06af\u0661\u0661: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u067e\u0627\u06b5\u067e\u0634\u062a\u06cc \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u067e\u0634\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646",value:"spamuser",code:"g11",tooltip:"A promotional user page, with a username that promotes or implies affiliation with the thing being promoted. Note that simply having a page on a company or product in one's userspace does not qualify it for deletion. If a user page is spammy but the username is not, then consider tagging with regular G11 instead.",hideWhenMultiple:!0,hideWhenRedirect:!0},{label:"\u06af\u0661\u0663: \u067e\u06ce\u0634\u06a9\u06d5\u0634\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc \u0648\u0628\u062f \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633\u06ce\u06a9\u06cc \u0628\u06d5\u062a\u0627\u06b5\u060c \u06a9\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0644\u06d5 \u0666 \u0645\u0627\u0646\u06af\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062a\u06ce\u067e\u06d5\u0695\u06cc\u0648\u06d5 \u0648 \u06a9\u06c6\u0646 \u0628\u0648\u0648\u06d5",value:"afc",code:"g13",tooltip:"Any rejected or unsubmitted AfC draft submission or a blank draft, that has not been edited in over 6 months (excluding bot edits).",hideWhenMultiple:!0,hideWhenRedirect:!0,subgroup:{type:"hidden",name:"g13timestamp",parameter:"ts",value:"$TIMESTAMP"}}]},{label:"\u062f\u06d5\u0631\u0648\u0627\u0632\u06d5\u06a9\u0627\u0646",visible:e=>!e.isRedirect&&[100,101].includes(e.namespace),list:[{label:"\u062f\u0661: \u062f\u06d5\u0631\u0648\u0627\u0632\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06a9\u06d5 \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0648\u062a\u0627\u0631 \u0628\u0648\u0648\u0627\u06cc\u06d5\u060c \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u06cc\u06d5\u0648\u06d5",value:"p1",code:"p1",tooltip:"You must specify a single article criterion that applies in this case (A1, A3, A7, or A10).",subgroup:{name:"p1_criterion",parameter:"criterion",utparam:"criterion",log:"[[\u0648\u067e:\u067e\u0633\u062e#:$1]]",type:"input",label:"\u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a: "}},{label:"\u062f\u0662: \u062f\u06d5\u0631\u0648\u0627\u0632\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 (\u0648\u0627\u062a\u06d5 \u06a9\u06d5\u0645\u062a\u0631 \u0644\u06d5 \u0633\u06ce \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u0646\u0627\u06a9\u06c6\u0644\u06a9\u06d5)",value:"emptyportal",code:"p2",tooltip:"Any Portal based on a topic for which there is not a non-stub header article, and at least three non-stub articles detailing subject matter that would be appropriate to discuss under the title of that Portal"}]},{label:"\u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc",visible:()=>!0,list:[{label:"\u06af\u0661: \u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627\u06cc \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627. \u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u06ce\u06a9\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u06ce\u062f\u0627\u06cc\u06d5 \u06a9\u06d5 \u06be\u06cc\u0686\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06be\u06cc\u0686\u06d5\u0648\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u06b5\u06cc\u062a\u0648\u067e\u06d5\u06b5\u06cc\u062a\u06d5 \u0648 \u06be\u06cc\u0686 \u0645\u06ce\u0698\u0648\u0648 \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06ce\u06a9\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u0627\u0646 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5.",value:"nonsense",code:"g1",tooltip:"\u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc\u0646\u06cc \u0644\u0627\u0648\u0627\u0632\u060c \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u062a\u06cc\u0632\u0627\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0648 \u0644\u06ce\u06a9\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0646\u0627\u0634\u0631\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u060c \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5 \u062e\u06d5\u06cc\u0627\u06b5\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0626\u06d5\u0648 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u06a9\u0648\u0631\u062f\u06cc \u0646\u06cc\u0646\u060c \u0626\u06d5\u0648 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0628\u06d5 \u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u062e\u0631\u0627\u067e \u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u062f\u0631\u0627\u0648\u0646\u060c \u0628\u06cc\u0631\u062f\u06c6\u0632\u06d5 \u0628\u0627\u0648\u06d5\u0695\u067e\u06ce\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u062f\u0631\u06c6\u0648\u062f\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0646\u0627\u06af\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u0628\u06d5\u06a9\u0648\u0631\u062a\u06cc\u060c \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0628\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u06cc \u062a\u06ce \u0628\u06af\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u06af\u0661 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u0646\u0627\u0628\u06ce\u062a.",hideInNamespaces:[2]},{label:"\u06af\u0662: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc",value:"test",code:"g2",tooltip:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u062a\u0627 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0626\u06cc\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc \u062a\u06ce\u062f\u0627 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a. \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u0646\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u06af\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0646\u06d5 \u0626\u06d5\u0648 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u0627\u0646\u06d5\u0634 \u062f\u06d5\u06af\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0628\u0627\u0631\u06d5\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0646\u06d5\u06be\u0627\u062a\u0648\u0648\u0646 (\u0628\u06d5\u06b5\u0627\u0645 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0663 \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc\u062f\u0627 \u062c\u06ce\u0628\u06d5\u062c\u06ce \u0628\u0628\u06ce\u062a).",hideInNamespaces:[2]},{label:"\u06af\u0663: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627",value:"vandalism",code:"g3",tooltip:"Plain pure vandalism (including redirects left behind from pagemove vandalism)"},{label:"\u06af\u0663: \u06be\u06d5\u06b5\u0628\u06d5\u0633\u062a\u0631\u0627\u0648",value:"hoax",code:"g3",tooltip:"\u062f\u0631\u06c6\u06cc \u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627 \u0648 \u0632\u06d5\u0642\u060c \u062a\u0627 \u0626\u0627\u0633\u062a\u06cc \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u06af\u0664: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u0634\u062a\u0631 \u0628\u06d5\u067e\u06ce\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0633\u0695\u0627\u0628\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5",value:"repost",code:"g4",tooltip:'A copy, by any title, of a page that was deleted via an XfD process or Deletion review, provided that the copy is substantially identical to the deleted version. This clause does not apply to content that has been "userfied", to content undeleted as a result of Deletion review, or if the prior deletions were proposed or speedy deletions, although in this last case, other speedy deletion criteria may still apply',subgroup:{name:"repost_xfd",parameter:"xfd",utparam:"xfd",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"\u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5: ",tooltip:"\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xab\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a",size:60}},{label:"\u06af\u0665: \u0644\u06d5\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u06cc\u0627\u0646 \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5",value:"banned",code:"g5",tooltip:"Pages created by banned or blocked users in violation of their ban or block, and which have no substantial edits by others",subgroup:{name:"banned_user",parameter:"user",log:"[[:User:$1]]",type:"input",label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5 \u0642\u06d5\u062f\u06d5\u063a\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 (\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u0633\u062a \u0628\u06ce\u062a): ",tooltip:"\u0646\u0627\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xab\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631:\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a"}},{label:"\u06af\u0666: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"move",code:"g6",tooltip:"\u0695\u06ce\u06af\u06d5\u062e\u06c6\u0634\u06a9\u06d5\u0631\u06d5 \u0628\u06c6 \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0645\u0634\u062a\u0648\u0645\u0695 \u0648\u06d5\u06a9 \u067e\u06ce\u0686\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06ce\u06a9",subgroup:[{name:"move_page",parameter:"page",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"\u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06af\u0648\u0627\u0632\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u0626\u06ce\u0631\u06d5: "},{name:"move_reason",parameter:"reason",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631: ",size:60}],hideWhenMultiple:!0},{label:"\u06af\u0666: \u0641\u06b5\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"xfd",code:"g6",tooltip:"\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06ce\u06a9\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 (\u0644\u06d5 AfD, FfD, RfD, TfD, CfD, or MfD) \u0628\u06d5 \xab\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\xbb \u062f\u0627\u062e\u0631\u0627\u060c \u0628\u06d5\u06b5\u0627\u0645 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0646\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u0627\u0628\u0648\u0648\u06cc\u06d5\u0648\u06d5",subgroup:{name:"xfd_fullvotepage",parameter:"fullvotepage",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"\u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u06ce\u062f\u0627 \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5: ",tooltip:"\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xab\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a.",size:40},hideWhenMultiple:!0},{label:"\u06af\u0666: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0628\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",value:"copypaste",code:"g6",tooltip:"This only applies for a copy-and-paste page move of another page that needs to be temporarily deleted to make room for a clean page move.",subgroup:[{name:"copypaste_sourcepage",parameter:"sourcepage",log:"[[:$1]]",type:"input",label:"\u0626\u06d5\u0648 \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0695\u06d5\u0633\u06d5\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u0628\u06c6 \u0626\u06ce\u0631\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06cc \u06af\u06cc\u0631\u0627\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5:"},{name:"copypaste_topage",type:"hidden",value:Morebits.pageNameNorm,utparam:"to"}],hideWhenMultiple:!0},{label:"\u06af\u0666: \u067e\u0627\u06a9\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0648 \u062e\u0627\u0648\u06ce\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06ce\u0645\u0634\u062a\u0648\u0645\u0695",value:"g6",code:"g6",tooltip:"\u0626\u06cc\u0634\u06d5 \u0628\u06ce\u0632\u0627\u0631\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631\u06cc \u0686\u0627\u06a9\u0633\u0627\u0632\u06cc",subgroup:{name:"g6_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06c6\u0698\u06cc\u06a9\u06cc: ",size:60}},{label:"\u06af\u0667: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u060c \u06cc\u0627\u0646 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631 \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06cc \u06a9\u0631\u062f\u0648\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5",value:"author",code:"g7",tooltip:"Any page for which deletion is requested by the original author in good faith, provided the page's only substantial content was added by its author. If the author blanks the page, this can also be taken as a deletion request.",subgroup:{name:"author_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5: ",tooltip:"Perhaps linking to where the author requested this deletion.",size:60},hideSubgroupWhenSysop:!0},{label:"\u06af\u0668: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06a9\u06d5 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u0695\u0627\u0648\u06d5\u062a\u06d5\u0648\u06d5",value:"g8",code:"g8",tooltip:"such as talk pages with no corresponding subject page; subpages with no parent page; file pages without a corresponding file; redirects to non-existent targets; or categories populated by deleted or retargeted templates. This excludes any page that is useful to the project, and in particular: deletion discussions that are not logged elsewhere, user and user talk pages, talk page archives, plausible redirects that can be changed to valid targets, and file pages or talk pages for files that exist on Wikimedia Commons.",subgroup:{name:"g8_rationale",parameter:"rationale",type:"input",label:"\u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5: ",size:60},hideSubgroupWhenSysop:!0},{label:"\u06af\u0668: \u0698\u06ce\u0631\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u0627\u0648\u0627\u0646",value:"subpage",code:"g8",tooltip:"This excludes any page that is useful to the project, and in particular: deletion discussions that are not logged elsewhere, user and user talk pages, talk page archives, plausible redirects that can be changed to valid targets, and file pages or talk pages for files that exist on Wikimedia Commons.",hideWhenMultiple:!0,hideInNamespaces:[0,6,8]},{label:"\u06af\u0661\u0660: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u06be\u06ce\u0631\u0634",value:"attack",redactContents:!0,code:"g10",tooltip:'Pages that serve no purpose but to disparage or threaten their subject or some other entity (e.g., "John Q. Doe is an imbecile"). This includes a biography of a living person that is negative in tone and unsourced, where there is no NPOV version in the history to revert to. Administrators deleting such pages should not quote the content of the page in the deletion summary!',subgroup:{type:"hidden",name:"attackBlanked",parameter:"blanked",value:"yes"}},{label:"\u06af\u0661\u0660: \u0698\u06a9\u0632\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0648 \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648 \u0646\u06d5\u0631\u06ce\u0646\u06cc",value:"negublp",redactContents:!0,code:"g10",tooltip:"A biography of a living person that is entirely negative in tone and unsourced, where there is no neutral version in the history to revert to.",hideWhenMultiple:!0},{label:"\u06af\u0661\u0661: \u067e\u06cc\u0627\u06be\u06d5\u06b5\u062f\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u067e\u0627\u06b5\u067e\u0634\u062a\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0648\u0646",value:"spam",code:"g11",tooltip:"Pages which exclusively promote a company, product, group, service, or person and which would need to be fundamentally rewritten in order to become encyclopedic. Note that an article about a company or a product which describes its subject from a neutral point of view does not qualify for this criterion; an article that is blatant advertising should have inappropriate content as well"},{label:"\u06af\u0661\u0662: \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u0644\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0695\u0648\u0648\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06d5 \u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",value:"copyvio",code:"g12",tooltip:"Either: (1) Material was copied from another website that does not have a license compatible with Wikipedia, or is photography from a stock photo seller (such as Getty Images or Corbis) or other commercial content provider; (2) There is no non-infringing content in the page history worth saving; or (3) The infringement was introduced at once by a single person rather than created organically on wiki and then copied by another website such as one of the many Wikipedia mirrors",subgroup:[{name:"copyvio_url",parameter:"url",utparam:"url",type:"input",label:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646 (\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u06be\u06d5\u0628\u06ce\u062a):",tooltip:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0633\u06d5\u0631\u06be\u06ce\u06b5\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u06cc\u0631\u0627\u0628\u0648\u0648\u06cc\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u0628\u06d5 \u067e\u0695\u06c6\u062a\u06c6\u06a9\u06c6\u06b5\u06cc \xabhttp://\xbb \u06cc\u0627\u0646 \xabhttps://\xbb \u0628\u062e\u06d5 \u0626\u06ce\u0631\u06d5.",size:60},{name:"copyvio_url2",parameter:"url2",utparam:"url2",type:"input",label:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5: ",tooltip:"\u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5. \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xabhttp://\xbb \u06cc\u0627\u0646 \xabhttps://\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a",size:60},{name:"copyvio_url3",parameter:"url3",utparam:"url3",type:"input",label:"\u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5: ",tooltip:"\u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5. \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xabhttp://\xbb \u06cc\u0627\u0646 \xabhttps://\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a",size:60}]},{label:"\u06af\u0661\u0663: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06a9\u0631\u0627\u0648\u06d5\u060c \u06a9\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062a\u0631 \u0644\u06d5 \u0666 \u0645\u0627\u0646\u06af\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u062a\u06ce\u067e\u06d5\u0695\u06cc\u0648\u06d5 \u0648 \u06a9\u06c6\u0646 \u0628\u0648\u0648\u06d5",value:"afc",code:"g13",tooltip:"Any rejected or unsubmitted AfC submission in userspace or any non-redirect page in draft namespace, that has not been edited for more than 6 months. Blank drafts in either namespace are also included.",hideWhenRedirect:!0,showInNamespaces:[2,118]},{label:"\u06af\u0661\u0664: \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a",value:"disambig",code:"g14",tooltip:'This only applies for orphaned disambiguation pages which either: (1) disambiguate only one existing Wikipedia page and whose title ends in "(disambiguation)" (i.e., there is a primary topic); or (2) disambiguate no (zero) existing Wikipedia pages, regardless of its title. It also applies to orphan "Foo (disambiguation)" redirects that target pages that are not disambiguation or similar disambiguation-like pages (such as set index articles or lists)'},{label:"\u06af\u0661\u0665: \u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u0627\u0646\u06cc \u0645\u06d5\u06a9\u06cc\u0646\u06d5",value:"MT",code:"g15",tooltip:"\u06af\u06d5\u0631 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u06af\u0634\u062a \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0634\u06ce\u06a9\u06cc \u062a\u06d5\u0648\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5 \u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u0627\u0646\u06cc \u0645\u06d5\u06a9\u06cc\u0646\u06d5 \u06a9\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a (\u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u06cc \u0645\u0627\u06cc\u06a9\u0631\u06c6\u0633\u06c6\u0641\u062a \u0648 \u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u06cc \u06af\u0648\u0648\u06af\u06b5)\u060c \u0648 \u0628\u06d5\u0634\u06ce\u0648\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0628\u06ce\u062a \u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0642 \u06cc\u0627\u0646 \u0648\u0634\u06d5\u06cc \u0628\u06ce\u0645\u0627\u0646\u0627\u06cc \u0644\u06d5\u062e\u06c6 \u06af\u0631\u062a\u0628\u06ce\u062a\u060c \u0626\u06d5\u0648\u0627 \u062f\u06d5\u0633\u0695\u062f\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5. \u06be\u06d5\u0631\u0686\u06c6\u0646\u06ce\u06a9 \u0628\u06ce\u062a\u060c \u0626\u06d5\u0645\u06d5 \u062f\u06d5\u0642\u06ce\u06a9 \u0646\u0627\u06af\u0631\u06ce\u062a\u06d5\u0648\u06d5 \u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06cc \u0648\u06d5\u0631\u06af\u06ce\u0695\u062f\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a \u06cc\u0627\u0646 \u0645\u06d5\u06a9\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u06d5 \u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u06a9\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a \u0648 \u0628\u06d5\u0648\u0631\u062f\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u062f\u0627\u0686\u0648\u0648\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06c6 \u06a9\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u060c \u0648 \u06be\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0645\u06d5\u06a9\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u06d5 \u0695\u0627\u0633\u062a \u06a9\u0631\u0627\u0628\u06ce\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5."}]},{label:"\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",visible:e=>e.isRedirect,list:[{label:"R2: Redirect from mainspace to any other namespace except the Category:, Template:, Wikipedia:, Help: and Portal: namespaces",value:"rediruser",code:"r2",tooltip:"This does not include the pseudo-namespace shortcuts. If this was the result of a page move, consider waiting a day or two before deleting the redirect",showInNamespaces:[0]},{label:"R3: Recently created redirect from an implausible typo or misnomer",value:"redirtypo",code:"r3",tooltip:"However, redirects from common misspellings or misnomers are generally useful, as are redirects in other languages"},{label:"R4: File namespace redirect with a name that matches a Commons page",value:"redircom",code:"r4",tooltip:"The redirect should have no incoming links (unless the links are cleary intended for the file or redirect at Commons).",showInNamespaces:[6]},{label:"G6: Redirect to malplaced disambiguation page",value:"movedab",code:"g6",tooltip:"This only applies for redirects to disambiguation pages ending in (disambiguation) where a primary topic does not exist.",hideWhenMultiple:!0},{label:"G8: Redirects to non-existent targets",value:"redirnone",code:"g8",tooltip:"This excludes any page that is useful to the project, and in particular: deletion discussions that are not logged elsewhere, user and user talk pages, talk page archives, plausible redirects that can be changed to valid targets, and file pages or talk pages for files that exist on Wikimedia Commons.",hideWhenMultiple:!0}]}],mw.config.get("wgNamespaceNumber")<0||!mw.config.get("wgArticleId")||this.addMenu()}static userPreferences(){const e=super.userPreferences()||{title:"\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",name:"speedy",label:"\u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",preferences:[]};return e.preferences||(e.preferences=[]),e.preferences=e.preferences.concat([{name:"notifyUserOnSpeedyDeletionNomination",label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0628\u06d5\u0645 \u067e\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u06d5",type:"set",setValues:{db:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f ({{\u0633\u062e}})",g1:"\u06af\u0661",g2:"\u06af\u0662",g3:"\u06af\u0663",g4:"\u06af\u0664",g6:"\u06af\u0666 (\u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \xab\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\xbb)",g10:"\u06af\u0661\u0660",g11:"\u06af\u0661\u0661",g12:"\u06af\u0661\u0662",g13:"\u06af\u0661\u0663",g14:"\u06af\u0661\u0664",g15:"\u06af\u0661\u0665",a1:"\u0648\u0661",a2:"\u0648\u0662",a3:"\u0648\u0663",a7:"\u0648\u0667",a9:"\u0648\u0669",a10:"\u0648\u0661\u0660",a11:"\u0648\u0661\u0661",u5:"\u0628\u0665",f1:"\u067e\u0661",f2:"\u067e\u0662",f3:"\u067e\u0663",f7:"\u067e\u0667",f9:"\u067e\u0669",c1:"\u067e\u06c6\u0661",r2:"\u0695\u0662",r3:"\u0695\u0663",r4:"\u0695\u0664"},default:[{value:"db",label:"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f ({{\u0633\u062e}})"},{value:"g1",label:"\u06af\u0661"},{value:"g2",label:"\u06af\u0662"},{value:"g3",label:"\u06af\u0663"},{value:"g4",label:"\u06af\u0664"},{value:"g6",label:"\u06af\u0666 (\u062a\u06d5\u0646\u06cc\u0627 \xab\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\xbb)"},{value:"g10",label:"\u06af\u0661\u0660"},{value:"g11",label:"\u06af\u0661\u0661"},{value:"g12",label:"\u06af\u0661\u0662"},{value:"g13",label:"\u06af\u0661\u0663"},{value:"g14",label:"\u06af\u0661\u0664"},{value:"g15",label:"\u06af\u0661\u0665"},{value:"a1",label:"\u0648\u0661"},{value:"a2",label:"\u0648\u0662"},{value:"a3",label:"\u0648\u0663"},{value:"a7",label:"\u0648\u0667"},{value:"a9",label:"\u0648\u0669"},{value:"a10",label:"\u0648\u0661\u0660"},{value:"a11",label:"\u0648\u0661\u0661"},{value:"u5",label:"\u0628\u0665"},{value:"f1",label:"\u067e\u0661"},{value:"f2",label:"\u067e\u0662"},{value:"f3",label:"\u067e\u0663"},{value:"f7",label:"\u067e\u0667"},{value:"f9",label:"\u067e\u0669"},{value:"c1",label:"\u067e\u06c6\u0661"},{value:"r2",label:"\u0695\u0662"},{value:"r3",label:"\u0695\u0663"},{value:"r4",label:"\u0695\u0664"}]}]),e}getNormalizeHash(){const e={};for(const t of Object.values(this.flatObject))t.value&&t.code&&(e[t.value]=t.code);return e}getLocalizedNorm(e){const t=this.getNormalizeHash(),a=this.flatObject&&this.flatObject[e]?this.flatObject[e].code:t[e]||e;return this.tagMap[a]||a.toUpperCase()}getUserNotificationText(){const e=this.params;if(e.normalizeds.length>1)return"\n{{subst:\u0633\u062e-\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc|1="+Morebits.pageNameNorm+"|\u0633\u06d5\u0631=1"+(e.welcomeuser?"":"|nowelcome=yes")+"}} ~~~~";const t=this.getLocalizedNorm(e.csd[0]);let a="\n{{subst:\u0633\u062e-"+t+"-\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc|1="+Morebits.pageNameNorm+"|\u0633\u06d5\u0631=1";return"\u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631"===t&&e.templateParams[0]&&e.templateParams[0][1]&&(a+="|2="+e.templateParams[0][1]),a+=(e.welcomeuser?"":"|nowelcome=yes")+"}} ~~~~",a}getTaggingCode(){const e=this.params;if(e.normalizeds.length>1){let t="{{db-multiple";return e.normalizeds.forEach((e=>{t+="|"+this.getLocalizedNorm(e)})),t+"}}"}const t="reason"===e.csd[0],a=this.getLocalizedNorm(e.csd[0]);let i=t?"{{\u0633\u062e":"{{\u0633\u062e-"+a;return e.templateParams[0]&&Object.entries(e.templateParams[0]).forEach((([e,t])=>{i+="|"+e+"="+t})),i+(e.notifyUser?"|\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc=\u0628\u06d5\u06b5\u06ce":"")+"}}"}tagPage(e){let t=this.params,a=t.normalizeds;return t.normalizeds=a.map((e=>this.getLocalizedNorm(e))),$.when(super.tagPage(e)).then((e=>(t.normalizeds=a,e)),(e=>(t.normalizeds=a,$.Deferred().reject(e))))}preprocessParams(){super.preprocessParams(),this.params.notify&&(this.params.notifyUser=!0)}preprocessParamInputs(){let e=this.params;e.banned_user&&(e.banned_user=e.banned_user.replace(/^\s*(?:\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631|User):/i,"")),e.redundantimage_filename&&(e.redundantimage_filename=new mw.Title(e.redundantimage_filename,6).toText()),e.commons_filename&&e.commons_filename!==Morebits.pageNameNorm&&(e.commons_filename=new mw.Title(e.commons_filename,6).toText())}validateInputs(){let e=this.params,t=new Set(e.csd);return t.has("reason")&&!e.templateParams[0][1]?"\u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627 \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5.":!t.has("userreq")||3!==mw.config.get("wgNamespaceNumber")||/\//.test(mw.config.get("wgTitle"))||e.userreq_rationale?t.has("repost")&&e.repost_xfd&&!/^(?:wp|\u0648\u067e|wikipedia|\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627):/i.test(e.repost_xfd)?"\u067e\u0633\u062e \u06af\u0664: \u0646\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u060c \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0628\u06cc\u0646 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u060c \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xab\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a.":t.has("xfd")&&e.xfd_fullvotepage&&!/^(?:wp|\u0648\u067e|wikipedia|\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627):/i.test(e.xfd_fullvotepage)?"\u067e\u0633\u062e \u06af\u0666 (XFD): \u0646\u0627\u0648\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u060c \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0628\u06cc\u0646 \u0628\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u060c \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0628\u06d5 \xab\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\xbb \u062f\u06d5\u0633\u062a \u067e\u06ce \u0628\u06a9\u0627\u062a.":!t.has("imgcopyvio")||e.imgcopyvio_url||e.imgcopyvio_rationale?void 0:"\u067e\u0633\u062e \u067e\u0669: \u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u0646\u0627\u0648\u0646\u06cc\u0634\u0627\u0646 (URL) \u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9 (\u06cc\u0627\u0646 \u06be\u06d5\u0631\u062f\u0648\u0648\u06a9\u06cc\u0627\u0646) \u0628\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc\u062a \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u067e\u0669 \u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u062a.":"\u067e\u0633\u062e \u0628\u0661: \u062a\u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5 \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9 \u062f\u0627\u0648\u0627\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc\u062a."}insertTagText(e,t){return new Morebits.wikitext.page(t).insertAfterTemplates(e+"\n",oe).getText()}},class extends pe{constructor(){super(...arguments),this.footerlinks={"\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#tag"}}addMenu(){this.portletName="\u062a\u0627\u06af",super.addMenu&&super.addMenu()}static userPreferences(){const e=super.userPreferences();return e.preferences=e.preferences.concat([{name:"watchTaggedVenues",label:"\u06a9\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u0644\u06d5\u0645 \u062c\u06c6\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0695\u0627\u0646\u06d5 \u062f\u06d5\u062f\u06d5\u06cc\u062a\u060c \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06cc \u0686\u0627\u0648\u062f\u06ce\u0631\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5",type:"set",setValues:{articles:"\u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",drafts:"\u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633\u06d5\u06a9\u0627\u0646",redirects:"\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",files:"\u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},default:["articles","drafts","redirects","files"]},{name:"watchMergeDiscussions",label:"\u06a9\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u062a\u06ce\u06a9\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u062f\u06d5\u06a9\u0631\u06ce\u062a\u060c \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u06d5 \u0628\u06d5 \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06cc \u0686\u0627\u0648\u062f\u06ce\u0631\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5",type:"enum",enumValues:B.watchlistEnums},{name:"groupByDefault",label:"\u0628\u06d5 \u062f\u06cc\u0641\u0627\u06b5\u062a \u0633\u0646\u062f\u0648\u0648\u0642\u06cc \xab\u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0648 {{\u0686\u06d5\u0646\u062f \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9}}\xbb \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5",type:"boolean",default:!0},{name:"customTagList",label:"\u062a\u0627\u06af\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631/\u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633 \u0628\u06c6 \u067e\u06cc\u0634\u0627\u0646\u062f\u0627\u0646",helptip:"\u0626\u06d5\u0645\u0627\u0646\u06d5 \u0648\u06d5\u06a9 \u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06cc \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06d5 \u0644\u06d5 \u062e\u0648\u0627\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u062f\u06d5\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u06d5\u0648\u0646. \u0628\u06c6 \u0646\u0645\u0648\u0648\u0646\u06d5\u060c \u0628\u06c6\u06cc \u06be\u06d5\u06cc\u06d5 \u062a\u0627\u06af\u06cc \u0646\u0648\u06ce\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646 \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u062f\u06cc\u0641\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0646\u06d5\u06a9\u0631\u0627\u0648\u0646 \u0632\u06cc\u0627\u062f \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a.",type:"customList",customListValueTitle:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06a9\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0686\u0631\u0686\u06d5\u06a9\u0627\u0646)",customListLabelTitle:"\u062f\u06d5\u0642\u06ce\u06a9 \u062a\u0627 \u0644\u06d5 \u062f\u0627\u06cc\u0627\u0644\u06c6\u06af\u06cc \u062a\u0627\u06af \u067e\u06cc\u0634\u0627\u0646 \u0628\u062f\u0631\u06ce\u062a",default:[]},{name:"customFileTagList",label:"\u062a\u0627\u06af\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5 \u0628\u06c6 \u067e\u06cc\u0634\u0627\u0646\u062f\u0627\u0646",helptip:"\u0626\u06d5\u0648 \u062a\u0627\u06af\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u062a \u062e\u06c6\u0634\u06d5 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a",type:"customList",customListValueTitle:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06a9\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0686\u0631\u0686\u06d5\u06a9\u0627\u0646)",customListLabelTitle:"\u062f\u06d5\u0642\u06ce\u06a9 \u062a\u0627 \u0644\u06d5 \u062f\u0627\u06cc\u0627\u0644\u06c6\u06af\u06cc \u062a\u0627\u06af \u067e\u06cc\u0634\u0627\u0646 \u0628\u062f\u0631\u06ce\u062a",default:[]},{name:"customRedirectTagList",label:"\u062a\u0627\u06af\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06c6\u0644\u06cc \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631 \u0628\u06c6 \u067e\u06cc\u0634\u0627\u0646\u062f\u0627\u0646",helptip:"\u0626\u06d5\u0648 \u062a\u0627\u06af\u06d5 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u067e\u06ce\u062a \u062e\u06c6\u0634\u06d5 \u0628\u06c6 \u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a",type:"customList",customListValueTitle:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06a9\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5 \u0686\u0631\u0686\u06d5\u06a9\u0627\u0646)",customListLabelTitle:"\u062f\u06d5\u0642\u06ce\u06a9 \u062a\u0627 \u0644\u06d5 \u062f\u0627\u06cc\u0627\u0644\u06c6\u06af\u06cc \u062a\u0627\u06af \u067e\u06cc\u0634\u0627\u0646 \u0628\u062f\u0631\u06ce\u062a",default:[]}]),e}},class extends ke{constructor(){super(...arguments),this.footerlinks={"\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u0634\u06a9\u06ce\u0646":"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5/\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646#unlink","\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#unlink","\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u0648:\u062a\u0648"}}addMenu(){this.portletName="\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u0634\u06a9\u06ce\u0646",this.portletTooltip="\u0626\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0648\u06d5 \u0628\u06d5 \u0626\u06ce\u0631\u06d5 \u0628\u06cc\u0634\u06a9\u06ce\u0646\u06d5",super.addMenu&&super.addMenu()}},class extends ye{constructor(){super(...arguments),this.footerlinks={"\u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5":":en:WP:UWUL#Levels","\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5":"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627:\u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5/\u06be\u06d5\u06b5\u0628\u0698\u0627\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646#warn","\u06cc\u0627\u0631\u0645\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062a\u0648\u06cc\u0646\u06a9\u06b5":":en:WP:TW/DOC#warn","\u0695\u06d5\u062e\u0646\u06d5 \u0648 \u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631":"\u0644\u0648:\u062a\u0648"},this.warningLevels={level1:{label:"\u0661: \u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc",selected:e=>1===e},level2:{label:"\u0662: \u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc",selected:e=>2===e},level3:{label:"\u0663: \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc",selected:e=>3===e},level4:{label:"\u0664: \u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc",selected:e=>4===e},level4im:{label:"\u0664\u062a: \u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc",selected:e=>5===e},singlenotice:{label:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",selected:e=>6===e,visible:()=>!D("combinedSingletMenus")},singlewarn:{label:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",selected:e=>7===e,visible:()=>!D("combinedSingletMenus")},singlecombined:{label:"\u067e\u06d5\u06cc\u0627\u0645\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",selected:e=>6===e||7===e,visible:()=>!!D("combinedSingletMenus")},kitchensink:{label:"\u06be\u06d5\u0645\u0648\u0648 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",selected:e=>10===e},autolevel:{label:"\u0628\u06d5 \u062e\u06c6\u06af\u06d5\u0695 \u0626\u0627\u0633\u062a \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06a9\u06d5 (\u0661-\u0664)",selected:e=>11===e},custom:{label:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u06d5\u06a9\u0627\u0646",selected:e=>9===e,visible:()=>{var e;return!!(null===(e=D("customWarningList"))||void 0===e?void 0:e.length)}}}}addMenu(){this.portletName="\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",this.portletTooltip="\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u06d5",this.windowTitle="\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u06d5",super.addMenu&&super.addMenu()}processWarnings(){const e={"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646":{"uw-vandalism":{level1:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},level2:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},level3:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},level4:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},level4im:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc"}},"uw-disruptive":{level1:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},level2:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},level3:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"}},"uw-test":{level1:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc"},level2:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc"},level3:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u06cc"}},"uw-delete":{level1:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},level2:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},level3:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},level4:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},level4im:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u060c \u0648\u0627\u06b5\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"}},"uw-generic":{level4:{label:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc (\u0628\u06c6 \u0626\u06d5\u0648 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0626\u0627\u0633\u062a\u06cc \u0686\u0648\u0627\u0631\u06cc\u0627\u0646 \u0646\u06cc\u06cc\u06d5)",summary:"\u067e\u06ce\u0648\u062a\u0646\u06cc \u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"}}},"\u06be\u06d5\u06b5\u0633\u0648\u06a9\u06d5\u0648\u062a \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646":{"uw-biog":{level1:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level3:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4im:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631 \u06a9\u06d5\u0633\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc\u06d5 \u0632\u06cc\u0646\u062f\u0648\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"}},"uw-defamatory":{level1:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646"},level2:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646"},level3:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646"},level4:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646"},level4im:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0632\u0695\u06ce\u0646"}},"uw-error":{level1:{label:"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u0646\u0642\u06d5\u0633\u062a",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: Introducing factual errors"},level2:{label:"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u0646\u0642\u06d5\u0633\u062a",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: Introducing factual errors"},level3:{label:"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u0646\u0642\u06d5\u0633\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u0646\u0642\u06d5\u0633\u062a"},level4:{label:"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u0646\u0642\u06d5\u0633\u062a",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a \u0628\u06d5 \u0626\u06d5\u0646\u0642\u06d5\u0633\u062a"}},"uw-genre":{level1:{label:"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5"},level2:{label:"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5"},level3:{label:"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5"},level4:{label:"\u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06af\u06c6\u0695\u0627\u0646\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5 \u06cc\u0627\u0646 \u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u067e\u06d5\u06cc\u062a\u0627\u06cc \u0698\u0627\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5"}},"uw-image":{level1:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level3:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4im:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u06cc\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0628\u06d5 \u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0648\u06d5"}},"uw-joke":{level1:{label:"\u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level3:{label:"\u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4:{label:"\u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4im:{label:"\u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06af\u0627\u06b5\u062a\u06d5\u062c\u0627\u0631\u06cc"}},"uw-nor":{level1:{label:"Adding original research, including unpublished syntheses of sources",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: Adding original research, including unpublished syntheses of sources"},level2:{label:"Adding original research, including unpublished syntheses of sources",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: Adding original research, including unpublished syntheses of sources"},level3:{label:"Adding original research, including unpublished syntheses of sources",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Adding original research, including unpublished syntheses of sources"},level4:{label:"Adding original research, including unpublished syntheses of sources",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: Adding original research, including unpublished syntheses of sources"}},"uw-notcensored":{level1:{label:"\u0633\u0627\u0646\u0633\u06c6\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0633\u0627\u0646\u0633\u06c6\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9"},level2:{label:"\u0633\u0627\u0646\u0633\u06c6\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0633\u0627\u0646\u0633\u06c6\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9"},level3:{label:"\u0633\u0627\u0646\u0633\u06c6\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0633\u0627\u0646\u0633\u06c6\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9"}},"uw-own":{level1:{label:"\u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level3:{label:"\u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4:{label:"\u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4im:{label:"\u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0627\u0648\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0631\u06ce\u062a\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"}},"uw-subtle":{level1:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0641\u06ce\u06b5\u0632\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},level2:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0641\u06ce\u06b5\u0632\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},level3:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0641\u06ce\u06b5\u0632\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0641\u06ce\u06b5\u0632\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5"},level4:{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0641\u06ce\u06b5\u0632\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0641\u06ce\u06b5\u0632\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5"}},"uw-tdel":{level1:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646"},level2:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646"},level3:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646"},level4:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0695\u0627\u06af\u0631\u062a\u0646"}},"uw-unsourced":{level1:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631"},level2:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631"},level3:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631"},level4:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u0628\u06ce\u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u062f\u0627\u0631"}}},"\u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5 \u0648 \u067e\u06cc\u0627\u06be\u06d5\u06b5\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646":{"uw-advert":{level1:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5"},level2:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5"},level3:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5"},level4:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5"},level4im:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0628\u06c6 \u0695\u06ce\u06a9\u0644\u0627\u0645 \u0648 \u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5"}},"uw-npov":{level1:{label:"\u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5"},level2:{label:"\u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5"},level3:{label:"\u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5"},level4:{label:"\u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u067e\u0627\u0628\u06d5\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0628\u0648\u0648\u0646 \u0628\u06d5 \u0628\u06ce\u0644\u0627\u06cc\u06d5\u0646\u06cc\u06cc \u0695\u0648\u0627\u0646\u06af\u06d5"}},"uw-paid":{level1:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627"},level2:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627"},level3:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627"},level4:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0698\u06d5\u0648\u06d5\u0646\u062f\u06cc\u0627\u0646\u06d5 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u062e\u06c6\u0626\u0627\u0634\u06a9\u0631\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0645\u06d5\u0631\u062c\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u0645\u06cc\u062f\u06cc\u0627"}},"uw-spam":{level1:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645"},level3:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645"},level4:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645"},level4im:{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06af\u06d5\u0644\u06cc \u0633\u067e\u0627\u0645"}}},"\u06be\u06d5\u06b5\u0633\u0648\u06a9\u06d5\u0648\u062a \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631":{"uw-agf":{level1:{label:"\u0648\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632\u067e\u0627\u06a9\u06cc",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0648\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632\u067e\u0627\u06a9\u06cc"},level2:{label:"\u0648\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632\u067e\u0627\u06a9\u06cc",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0648\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632\u067e\u0627\u06a9\u06cc"},level3:{label:"\u0648\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632\u067e\u0627\u06a9\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0648\u0627\u062f\u0627\u0646\u06d5\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06cc\u0627\u0632\u067e\u0627\u06a9\u06cc"}},"uw-harass":{level1:{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level2:{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level3:{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level4:{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level4im:{label:"\u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06be\u06d5\u0631\u0627\u0633\u0627\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"}},"uw-npa":{level1:{label:"\u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648"},level2:{label:"\u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648"},level3:{label:"\u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648"},level4:{label:"\u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648"},level4im:{label:"\u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06be\u06ce\u0631\u0634\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06ce\u06a9\u06cc \u062f\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u0627\u0648"}},"uw-tempabuse":{level1:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646"},level2:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0628\u06d5\u0631\u0628\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646"}}},"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5":{"uw-afd":{level1:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}"},level2:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}"},level3:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}"},level4:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u0648\u0628\u0633}}"}},"uw-blpprod":{level1:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}"},level2:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}"},level3:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}"},level4:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{\u067e\u06ce\u0634\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0698\u06a9\u0632}}"}},"uw-idt":{level1:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"},level2:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"},level3:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"},level4:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06af\u06d5"}},"uw-speedy":{level1:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627"},level2:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627"},level3:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627"},level4:{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627"}}},"\u06be\u06cc \u062a\u0631":{"uw-attempt":{level1:{label:"\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},level2:{label:"\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},level3:{label:"\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},level4:{label:"\u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"}},"uw-chat":{level1:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6"},level2:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6"},level3:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6"},level4:{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0648\u06d5\u06a9 \u0645\u06d5\u06a9\u06c6"}},"uw-create":{level1:{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level3:{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4:{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4im:{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646"}},"uw-mos":{level1:{label:"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u060c \u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u060c \u0632\u0645\u0627\u0646\u060c \u06be\u062a\u062f"},level2:{label:"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u060c \u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u060c \u0632\u0645\u0627\u0646\u060c \u06be\u062a\u062f"},level3:{label:"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u060c \u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u060c \u0632\u0645\u0627\u0646\u060c \u06be\u062a\u062f"},level4:{label:"\u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u062f\u06d5\u0642\u060c \u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u060c \u0632\u0645\u0627\u0646\u060c \u06be\u062a\u062f"}},"uw-move":{level1:{label:"\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc"},level2:{label:"\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc"},level3:{label:"\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc"},level4:{label:"\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc"},level4im:{label:"\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u0698\u06cc \u0695\u06ce\u0633\u0627\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc"}},"uw-tpv":{level1:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level2:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level3:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level4:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},level4im:{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0648\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698\u06cc \u0626\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"}},"uw-upload":{level1:{label:"\u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc: \u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level2:{label:"\u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level3:{label:"\u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4:{label:"\u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},level4im:{label:"\u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5: \u0628\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06ce\u0646\u06d5 \u0646\u0627\u0626\u06cc\u0646\u0633\u0627\u06cc\u06a9\u06b5\u06c6\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646"}}}},t={"uw-agf-sock":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06ce\u06a9 (\u0628\u06d5 \u0646\u06cc\u0627\u0632\u06cc \u0686\u0627\u06a9\u06cc \u062f\u0627\u0646\u06ce)",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06ce\u06a9"},"uw-aiv":{label:"Bad AIV report",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Bad AIV report"},"uw-autobiography":{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062e\u06c6\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062e\u06c6\u0698\u06cc\u0627\u0646\u0646\u0627\u0645\u06d5"},"uw-badcat":{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06c6\u0644\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06c6\u0644\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a"},"uw-badlistentry":{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u062a\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0634\u062a\u06cc \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648 \u0628\u06c6 \u067e\u06ce\u0695\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-bite":{label:"\u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u062f\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0627\u0632\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u062f\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0627\u0632\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0627\u0646",suppressArticleInSummary:!0},"uw-coi":{label:"\u062f\u0698\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0698\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",heading:"\u0628\u06d5\u0695\u06ce\u0648\u06d5\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0698\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-controversial":{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06cc \u06a9\u06ce\u0634\u06d5 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631"},"uw-copying":{label:"\u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0642 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0642 \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u062a\u0631"},"uw-crystal":{label:"Adding speculative or unconfirmed information",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Adding speculative or unconfirmed information"},"uw-c&pmove":{label:"\u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0648 \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u0648\u0627\u0633\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06d5 \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 \u0648 \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},"uw-dab":{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a \u0628\u06c6 \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc \u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},"uw-date":{label:"\u06af\u06c6\u0695\u06cc\u0646\u06cc \u0646\u0627\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u06c6\u0695\u06cc\u0646\u06cc \u0646\u0627\u067e\u06ce\u0648\u06cc\u0633\u062a\u06cc \u0634\u06ce\u0648\u0627\u0632\u06cc \u0695\u06ce\u06a9\u06d5\u0648\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-deadlink":{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0645\u0631\u062f\u0648\u0648\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u06ce\u062f\u0627\u06cc\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0633\u06d5\u0631\u0686\u0627\u0648\u06d5 \u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u0645\u0631\u062f\u0648\u0648\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u06ce\u062f\u0627\u06cc\u06d5"},"uw-displaytitle":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06cc DISPLAYTITLE",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06cc DISPLAYTITLE"},"uw-draftfirst":{label:"User should draft in userspace without the risk of speedy deletion",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Consider drafting your article in [[Help:Userspace draft|userspace]]"},"uw-editsummary":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0646\u0648\u06ce \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0646\u0627\u06be\u06ce\u0646\u06ce\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0646\u06d5\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},"uw-editsummary2":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u0626\u06d5\u0632\u0645\u0648\u0648\u0646\u062f\u0627\u0631 \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0646\u0627\u06be\u06ce\u0646\u06ce\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0646\u06d5\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},"uw-elinbody":{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc \u0628\u06c6 \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u0627\u0633\u062a\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631: \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u0628\u06d5 \u0628\u06d5\u0634\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u062f\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0644\u06d5 \u062e\u0648\u0627\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631"},"uw-english":{label:"Not communicating in English",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Not communicating in English"},"uw-hasty":{label:"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u06ce\u0631\u0627 \u0628\u06d5 \u067e\u06d5\u0644\u06d5\u067e\u06d5\u0644 \u0648 \u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631: \u067e\u06ce\u0634 \u062a\u0627\u06af\u0644\u06ce\u062f\u0627\u0646 \u0628\u06c6 \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u060c \u06a9\u0627\u062a \u0628\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u06d5\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u062f\u06d5 \u062a\u0627 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u0627\u0634\u062a\u0631 \u0628\u06a9\u06d5\u0646"},"uw-italicize":{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u06a9\u062a\u06ce\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0641\u06cc\u0644\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0626\u06d5\u0644\u0628\u0648\u0648\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0695\u06c6\u0698\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0632\u0646\u062c\u06cc\u0631\u06d5 \u062a\u06d5\u0644\u06d5\u06a4\u06cc\u0632\u06cc\u06c6\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u06be\u062a\u062f \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0644\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5",summary:"\u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631: \u0646\u0627\u0648\u06cc \u06a9\u062a\u06ce\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0641\u06cc\u0644\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0626\u06d5\u0644\u0628\u0648\u0648\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0695\u06c6\u0698\u0646\u0627\u0645\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u0632\u0646\u062c\u06cc\u0631\u06d5 \u062a\u06d5\u0644\u06d5\u06a4\u06cc\u0632\u06cc\u06c6\u0646\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u060c \u06be\u062a\u062f \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0644\u0627\u0631 \u0628\u06a9\u06d5"},"uw-lang":{label:"Unnecessarily changing between British and American English",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Unnecessarily changing between British and American English",heading:"National varieties of English"},"uw-linking":{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06d5 \u0695\u0627\u062f\u06d5 \u0628\u06d5\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u0633\u0648\u0648\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u062f\u0648\u0648\u067e\u0627\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u0634\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06d5 \u0695\u0627\u062f\u06d5 \u0628\u06d5\u062f\u06d5\u0631\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u0633\u0648\u0648\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u06cc\u0627\u0646 \u062f\u0648\u0648\u067e\u0627\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u0634\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-minor":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06cc \u0633\u0646\u062f\u0648\u0648\u0642\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u0686\u0648\u0648\u06a9",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0646\u0627\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06cc \u0633\u0646\u062f\u0648\u0648\u0642\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u0686\u0648\u0648\u06a9"},"uw-notenglish":{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u063a\u06d5\u06cc\u0631\u06d5 \u06a9\u0648\u0631\u062f\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06cc \u063a\u06d5\u06cc\u0631\u06d5 \u06a9\u0648\u0631\u062f\u06cc"},"uw-notenglishedit":{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u063a\u06d5\u06cc\u0631\u06d5 \u06a9\u0648\u0631\u062f\u06cc \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0646\u0627\u0648\u06d5\u0695\u06c6\u06a9\u06cc \u063a\u06d5\u06cc\u0631\u06d5 \u06a9\u0648\u0631\u062f\u06cc \u0628\u06c6 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-notvote":{label:"\u0626\u06ce\u0645\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u062f\u06ce\u0646\u06cc\u0646\u060c \u0646\u06d5\u06a9 \u062f\u06d5\u0646\u06af\u062f\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0626\u06ce\u0645\u06d5 \u06cc\u06d5\u06a9\u062f\u06d5\u0646\u06af\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u062f\u06ce\u0646\u06cc\u0646\u060c \u0646\u06d5\u06a9 \u062f\u06d5\u0646\u06af\u062f\u0627\u0646"},"uw-plagiarism":{label:"Copying from public domain sources without attribution",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Copying from public domain sources without attribution"},"uw-preview":{label:"\u062f\u0648\u06af\u0645\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0628\u06ce\u0646\u06d5 \u062a\u0627 \u062e\u06c6\u062a \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0631 \u0628\u06af\u0631\u06cc\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0648\u06af\u0645\u06d5\u06cc \u067e\u06ce\u0634\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u0646 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0628\u06ce\u0646\u06d5 \u062a\u0627 \u062e\u06c6\u062a \u0644\u06d5 \u06be\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0628\u06d5 \u062f\u0648\u0648\u0631 \u0628\u06af\u0631\u06cc\u062a"},"uw-redlink":{label:"\u062c\u06cc\u0627\u0648\u0627\u0632\u06cc\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0644\u06d5 \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u0633\u0648\u0648\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u0633\u062a\u06d5\u0631\u06d5 \u0633\u0648\u0648\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0648\u0631\u06cc\u0627 \u0628\u06d5"},"uw-selfrevert":{label:"\u067e\u0648\u0648\u0686\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062e\u06c6\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u067e\u0648\u0648\u0686\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062a\u0627\u0642\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u062e\u06c6\u062a"},"uw-socialnetwork":{label:"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u062a\u06c6\u0695\u06cc \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u06cc\u06cc\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u062a\u06c6\u0695\u06cc \u06a9\u06c6\u0645\u06d5\u06b5\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc \u0646\u06cc\u06cc\u06d5"},"uw-sofixit":{label:"\u0626\u0627\u0632\u0627 \u0628\u06d5 \u0648 \u062e\u06c6\u062a \u0634\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0686\u0627\u06a9 \u0628\u06a9\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0626\u0627\u0632\u0627 \u0628\u06cc\u062a \u0648 \u062e\u06c6\u062a \u0634\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0686\u0627\u06a9 \u0628\u06a9\u06d5\u06cc\u062a\u06d5\u0648\u06d5"},"uw-spoiler":{label:"Adding spoiler alerts or removing spoilers from appropriate sections",summary:"Notice: Don't delete or flag potential 'spoilers' in Wikipedia articles"},"uw-talkinarticle":{label:"\u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698 \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631"},"uw-tilde":{label:"\u0648\u0627\u0698\u0648\u0648\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0648\u0627\u0698\u0648\u0648\u0646\u06d5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-toppost":{label:"\u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0627\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0644\u06ce\u062f\u0648\u0627\u0646 \u0644\u06d5\u0633\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0648\u062a\u0648\u0648\u06ce\u0698"},"uw-unattribcc":{label:"Copying from compatibly-licensed sources without attribution",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Copying from compatibly-licensed sources without attribution"},"uw-userspace draft finish":{label:"\u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc \u06a9\u06c6\u0646\u06cc \u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0695\u06d5\u0634\u0646\u0648\u0648\u0633\u06cc \u06a9\u06c6\u0646\u06cc \u0628\u06c6\u0634\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},"uw-vgscope":{label:"\u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06c6\u06a9\u062a\u0631\u0648\u0648 \u0648 \u0641\u06d5\u0646 \u0648 \u0695\u06ce\u0646\u0645\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u06a4\u06cc\u062f\u06cc\u06c6\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0648\u06c6\u06a9\u062a\u0631\u0648\u0648 \u0648 \u0641\u06d5\u0646 \u0648 \u0695\u06ce\u0646\u0645\u0627\u06cc\u06cc\u06cc \u06a9\u0627\u06cc\u06d5 \u06a4\u06cc\u062f\u06cc\u06c6\u06cc\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-warn":{label:"\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u067e\u0648\u0648\u0686\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u0627\u0646\u06ce",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u062a\u0648\u0627\u0646\u06cc\u062a \u0644\u06d5\u06a9\u0627\u062a\u06cc \u067e\u0648\u0648\u0686\u06d5\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u0628\u06ce\u0646\u06cc\u062a"},"uw-wrongsummary":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0631\u062f \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0646\u0627\u0648\u0631\u062f \u06cc\u0627\u0646 \u0646\u06d5\u06af\u0648\u0646\u062c\u0627\u0648"}},a={"uw-3rr":{label:"\u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5\u061b \u06be\u06d5\u0631\u0648\u06d5\u06be\u0627 \u0628\u0695\u0648\u0627\u0646\u06d5 uw-ew",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc \u0633\u06ce \u06af\u06d5\u0695\u0627\u0646\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06a9\u06d5"},"uw-affiliate":{label:"Affiliate marketing",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Affiliate marketing"},"uw-attack":{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u06be\u06ce\u0631\u0634",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u06be\u06ce\u0631\u0634",suppressArticleInSummary:!0},"uw-botun":{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06c6\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06c6\u062a"},"uw-canvass":{label:"Canvassing",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Canvassing"},"uw-copyright":{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},"uw-copyright-link":{label:"Linking to copyrighted works violation",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: Linking to copyrighted works violation"},"uw-copyright-new":{label:"\u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5 (\u0628\u06d5 \u0695\u0648\u0648\u0646\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u0648\u06d5 \u0628\u06c6 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5 \u0646\u0648\u06ce\u06cc\u06d5\u06a9\u0627\u0646)",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u06c6\u0644\u0627\u062f\u0627\u0646 \u0644\u06d5 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5",heading:"\u0648\u06cc\u06a9\u06cc\u067e\u06cc\u062f\u06cc\u0627 \u0648 \u0645\u0627\u0641\u06cc \u0644\u06d5\u0628\u06d5\u0631\u06af\u0631\u062a\u0646\u06d5\u0648\u06d5"},"uw-copyright-remove":{label:"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc {{copyvio}} \u0644\u06d5 \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc {{copyvio}}"},"uw-efsummary":{label:"\u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06a9\u0648\u0631\u062a\u06d5\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u067e\u0627\u06b5\u06ce\u0648\u06d5\u0631\u06cc \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0686\u0627\u0644\u0627\u06a9 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a"},"uw-ew":{label:"\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc (\u0628\u06d5 \u0695\u06d5\u0642\u06cc)",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},"uw-ewsoft":{label:"\u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc (\u0628\u06c6 \u062a\u0627\u0632\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646 \u0646\u06d5\u0631\u0645\u062a\u0631\u06d5)",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0634\u06d5\u0695\u06d5 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc"},"uw-hijacking":{label:"\u06af\u06c6\u0695\u06cc\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06af\u06c6\u0695\u06cc\u0646\u06cc \u0628\u0627\u0628\u06d5\u062a\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646"},"uw-hoax":{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0642\u0633\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06cc \u0642\u0633\u06d5\u06cc \u0646\u0627\u0695\u0627\u0633\u062a"},"uw-legal":{label:"\u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u06be\u06d5\u0695\u06d5\u0634\u06d5\u06cc \u06cc\u0627\u0633\u0627\u06cc\u06cc"},"uw-login":{label:"\u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5\u062f\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u062a",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u06a9\u0627\u062a\u06ce\u06a9 \u0644\u06d5\u062f\u06d5\u0631\u06d5\u0648\u06d5\u06cc\u062a"},"uw-multipleIPs":{label:"\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0626\u0627\u06cc\u067e\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u0627\u0646\u06cc \u0686\u06d5\u0646\u062f \u0626\u0627\u06cc\u067e\u06cc\u06cc\u06d5\u06a9"},"uw-pinfo":{label:"\u0628\u06b5\u0627\u0648\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0628\u06b5\u0627\u0648\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0632\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u06a9\u06d5\u0633\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631"},"uw-salt":{label:"\u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u06be\u06d5\u0645\u0627\u0646 \u0648\u062a\u0627\u0631 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0646\u0627\u0648\u06ce\u06a9\u06cc \u062c\u06cc\u0627",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u0646\u06d5\u0648\u06d5\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5 \u062f\u0631\u0648\u0633\u062a\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u067e\u0627\u0631\u06ce\u0632\u0631\u0627\u0648\u06d5 \u0644\u06d5\u0698\u06ce\u0631 \u0646\u0627\u0648\u06ce\u06a9\u06cc \u062c\u06cc\u0627"},"uw-socksuspect":{label:"\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06cc",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062a\u06c6 [[\u0648\u067e:\u0628\u06a9|\u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u06cc\u06d5\u06a9\u06cc]] \u06af\u0648\u0645\u0627\u0646\u0644\u06ce\u06a9\u0631\u0627\u0648\u06cc"},"uw-upv":{label:"\u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u062e\u0631\u0627\u067e\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06cc \u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631"},"uw-username":{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u0698\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u0698\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a \u0628\u06ce\u062a",suppressArticleInSummary:!0},"uw-coi-username":{label:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u0698\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u060c \u0648 \u062f\u0698\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc\u0634\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0648 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06cc \u062f\u0698\u0627\u06cc\u06d5\u062a\u06cc\u06cc \u062e\u0648\u0627\u0633\u062a\u06d5\u06a9\u0627\u0646",heading:"\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u062a"},"uw-userpage":{label:"\u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0698\u06ce\u0631\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u0698\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06d5",summary:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc: \u067e\u06d5\u0695\u06d5 \u06cc\u0627\u0646 \u0698\u06ce\u0631\u067e\u06d5\u0695\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u062f\u0698\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a\u06d5"}};let i={"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u0628\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u0627\u0646":[],"\u06be\u06d5\u06b5\u0633\u0648\u06a9\u06d5\u0648\u062a \u0644\u06d5\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0648\u062a\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u0627\u0646":[],"\u0628\u0627\u0646\u06af\u06d5\u0634\u06d5 \u0648 \u067e\u06cc\u0627\u06be\u06d5\u06b5\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u0627\u0646":[],"\u06be\u06d5\u06b5\u0633\u0648\u06a9\u06d5\u0648\u062a \u0628\u06d5\u0631\u0627\u0645\u0628\u06d5\u0631 \u062f\u06d5\u0633\u062a\u06a9\u0627\u0631\u06cc\u06a9\u06d5\u0631\u0627\u0646\u06cc \u062a\u0631":[],"\u0644\u0627\u0628\u0631\u062f\u0646\u06cc \u062a\u0627\u06af\u06d5\u06a9\u0627\u0646\u06cc \u0633\u0695\u06cc\u0646\u06d5\u0648\u06d5":[],"\u06be\u06cc \u062a\u0631":[]},r={level1:{label:"\u0661: \u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc \u06af\u0634\u062a\u06cc",list:$.extend(!0,{},i)},level2:{label:"\u0662: \u06be\u06c6\u0634\u062f\u0627\u0631\u06cc",list:$.extend(!0,{},i)},level3:{label:"\u0663: \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc",list:$.extend(!0,{},i)},level4:{label:"\u0664: \u06a9\u06c6\u062a\u0627 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",list:$.extend(!0,{},i)},level4im:{label:"\u0664\u062a: \u062a\u0627\u06a9\u06d5 \u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u06a9\u0631\u062f\u0646\u06d5\u0648\u06d5",list:$.extend(!0,{},i)}};D("combinedSingletMenus")?r.singlecombined={label:"\u067e\u06d5\u06cc\u0627\u0645\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:y(t).concat(y(a)).sort(((e,t)=>e[0]<t[0]?-1:1)).map((([e,t])=>$.extend({template:e,inputConfig:this.getInputConfig(e)},t)))}:(r.singlenotice={label:"\u062a\u06ce\u0628\u06cc\u0646\u06cc\u06cc\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:y(t).map((([e,t])=>$.extend({template:e,inputConfig:this.getInputConfig(e)},t)))},r.singlewarn={label:"\u0626\u0627\u06af\u0627\u062f\u0627\u0631\u06cc\u06cc\u06d5 \u062a\u0627\u06a9 \u06a9\u06ce\u0634\u06d5\u06a9\u0627\u0646",list:y(a).map((([e,t])=>$.extend({template:e,inputConfig:this.getInputConfig(e)},t)))});for(let[t,a]of y(e))for(let[e,i]of y(a))for(let[a,o]of y(i))r[a].list[t].push($.extend({template:e+a.slice(5)},o));this.warnings=r}getWarningWikitext(e,t,a,i){var r="{{subst:"+e;return t&&(r+="uw-c&pmove"===e?"|to="+t:"|1="+t),a&&!i&&(r+="uw-csd"===e||"uw-probation"===e||"uw-userspacenoindex"===e||"uw-userpage"===e?"|3=''"+a+"''":"|2=''"+a+"''"),r+="}}",a&&i&&(r+=" ''"+a+"''"),r+" ~~~~"}validateInputs(e){if("uw-username"===e.sub_group&&!e.article)return"\u062f\u06d5\u0628\u06ce\u062a \u06be\u06c6\u06a9\u0627\u0631\u06ce\u06a9 \u0628\u06c6 \u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5\u06cc {{uw-username}} \u0628\u062f\u06d5\u06cc\u062a."}getHistoryRegex(){return/<!--\s?(?:Template|\u062f\u0627\u0695\u06ce\u0698\u06d5):([uU]w-.*?)\s?-->.*?(\d{1,2}:\d{1,2}, \d{1,2} \w+ \d{4} \(UTC\))/g}getInputConfig(e){let t=super.getInputConfig(e);switch(e){case"uw-agf-sock":t.label="\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc \u06be\u06d5\u0698\u0645\u0627\u0631\u06d5\u06a9\u06d5\u06cc \u062a\u0631 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631:) ",t.className="userInput";break;case"uw-bite":t.label="\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5 \u067e\u06d5\u0644\u0627\u0645\u0627\u0631\u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5\u06a9\u06d5 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631:) ",t.className="userInput";break;case"uw-socksuspect":t.label="\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06cc\u06cc \u0628\u0648\u0648\u06a9\u06d5\u06b5\u06d5\u062c\u0648\u0648\u06b5\u06ce\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u060c \u0626\u06d5\u06af\u06d5\u0631 \u0632\u0627\u0646\u0631\u0627\u0628\u0648\u0648 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631:) ",t.className="userInput";break;case"uw-username":t.label="\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06d5\u062a \u067e\u06ce\u0634\u06ce\u06b5 \u062f\u06d5\u06a9\u0627\u062a \u0686\u0648\u0646\u06a9\u06d5... ";break;case"uw-aiv":t.label="\u0646\u0627\u0648\u06cc \u0626\u0627\u0631\u06d5\u0632\u0648\u0648\u0645\u06d5\u0646\u062f\u0627\u0646\u06d5\u06cc \u0626\u06d5\u0648 \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631\u06d5\u06cc \u06a9\u06d5 \u06be\u06d5\u0648\u0627\u06b5\u06cc \u0644\u06ce \u062f\u0631\u0627\u0648\u06d5 (\u0628\u06d5\u0628\u06ce \u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631:) ",t.className="userInput"}return t}customiseSummaryWithInput(e,t,a){return["uw-agf-sock","uw-socksuspect","uw-aiv"].includes(a.template)?e+" \u06a9\u06d5 \u0644\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06cc\u06d5 \u06be\u06cc [[:\u0628\u06d5\u06a9\u0627\u0631\u06be\u06ce\u0646\u06d5\u0631:"+t+"]] \u0628\u06cc\u062a":super.customiseSummaryWithInput(e,t,a)}perWarningNotices(e){switch(e){case"uw-username":return $("<div style='color: red;' id='tw-warn-red-notice'>{{uw-username}} should <b>not</b> be used for <b>blatant</b> username policy violations. Blatant violations should be reported directly to UAA (via Twinkle's ARV tab). {{uw-username}} should only be used in edge cases in order to engage in discussion with the user.</div>");case"uw-coi-username":return $("<div style='color: red;' id='tw-warn-red-notice'>{{uw-coi-username}} should <b>not</b> be used for <b>blatant</b> username policy violations. Blatant violations should be reported directly to UAA (via Twinkle's ARV tab). {{uw-coi-username}} should only be used in edge cases in order to engage in discussion with the user.</div>");default:return $()}}}],l.permalinkSpecialPageName="Special:PermanentLink",l.botUsernameRegex=/bot\b/i,l.flaggedRevsNamespaces=[],l.redirectTagAliases=["#REDIRECT","#\u0695\u06d5\u0648\u0627\u0646\u06d5\u06a9\u06d5\u0631"],(-1!==mw.config.get("wgNamespaceNumber")||e.activeSpecialPages.includes(mw.config.get("wgCanonicalSpecialPageName")))&&window.top===window.self&&(function(){switch(mw.config.get("skin")){case"vector":q([{name:"portletArea",value:"right-navigation"},{name:"portletId",value:"p-twinkle"},{name:"portletName",value:"TW"},{name:"portletType",value:"menu"},{name:"portletNext",value:"p-search"}]);break;case"timeless":q([{name:"portletArea",value:"#page-tools .sidebar-inner"},{name:"portletId",value:"p-twinkle"},{name:"portletName",value:"Twinkle"},{name:"portletType",value:null},{name:"portletNext",value:"p-userpagetools"}]);break;default:q([{name:"portletArea",value:null},{name:"portletId",value:"p-cactions"},{name:"portletName",value:null},{name:"portletType",value:null},{name:"portletNext",value:null}])}}(),Morebits.l10n.redirectTagAliases=l.redirectTagAliases,"function"==typeof l.signatureTimestampFormat&&(Morebits.l10n.signatureTimestampFormat=l.signatureTimestampFormat),T=new mw.Api({parameters:{action:"query",format:"json",formatversion:"2",uselang:C,errorlang:C,errorsuselocal:!0,tags:e.changeTags},ajax:{headers:{"Api-User-Agent":e.userAgent}}}),e.preModuleInitHooks.push((()=>{!function(){if(R=new(d())(C),y(A).forEach((([e,t])=>{R.registerParserPlugin(e,t)})),Morebits.i18n.setParser({get:I}),E="qqx"===C,E)return Promise.resolve();L&&R.load(N,"en");const t=P.concat(e.extraMwMessages);Promise.all([W(t,C),O(C)]).catch((e=>{mw.notify("Failed to load messages needed for Twinkle",{type:"error"})})).finally((()=>{S(e.messageOverrides)}))}()}),(()=>function(){let e=mw.util.wikiScript("index")+"?title=";return $.ajax({url:e+"User:"+encodeURIComponent(mw.config.get("wgUserName"))+"/twinkleoptions.js&action=raw&ctype=text/javascript&happy=yes",dataType:"text"}).then((function(e){if(""!==e){0===(e=e.replace(/(?:^(?:\/\/[^\n]*\n)*\n*|(?:\/\/[^\n]*(?:\n|$))*$)/g,"")).lastIndexOf("window.Twinkle.prefs = ",0)&&(e=e.replace(/(?:^window.Twinkle.prefs = |;\n*$)/g,""));try{let t=JSON.parse(e);t&&(_=t.twinkle||t.friendly?$.extend(t.twinkle,t.friendly):t,_.optionsVersion=_.optionsVersion||1)}catch(e){mw.notify("Could not parse your Twinkle preferences",{type:"error"})}}})).catch((function(){mw.notify("Could not load your Twinkle preferences",{type:"error"})}))}().then((()=>(D("dialogLargeFont")&&mw.util.addCSS(".morebits-dialog-content, .morebits-dialog-footerlinks { font-size: 100% !important; } .morebits-dialog input, .morebits-dialog select, .morebits-dialog-content button { font-size: inherit !important; }"),H=H.concat(D("disabledModules"),D("disabledSysopModules")),Promise.all(e.preModuleInitHooksWithConfig.map((e=>e())))))))),Promise.all(e.preModuleInitHooks.map((e=>e()))).then((()=>{mw.hook("twinkle.preModuleInit").fire();for(let t of e.registeredModules)V(t);"vector"===mw.config.get("skin")&&"menu"===D("portletType")&&0===$("#p-twinkle").length&&$("#p-cactions").css("margin-right","initial"),B.init()})))})()})(); /* </nowiki> */ jvepe15o0ru2ovfpo15180fbd8wjhzt 10 138923 1585843 542031 2026-05-21T11:34:19Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585843 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} {{داڕێژەکانی ویکیپیدیا}} ay9drrv10bg3zfezamsjiy9wfbrc4iy 10 138924 1585844 542032 2026-05-21T11:34:33Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585844 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} {{داڕێژەکانی ویکیپیدیا}} ay9drrv10bg3zfezamsjiy9wfbrc4iy 10 139405 1585836 988737 2026-05-21T11:31:56Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585836 wikitext text/x-wiki {{قەدبڕ|د:تد}} {{Documentation subpage}} {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} {{Lua|مۆدیوول:Portal}} == بەکارھێنان == * <code><nowiki>{{تووڵی دەروازە | ناوی دەروازە | ناوی دەروازەی دووەم | ...}}</nowiki></code> == نموونە == <pre>{{تووڵی دەروازە|کیمیا|فیزیک}}</pre> {{تووڵی دەروازە|کیمیا|فیزیک}} <pre>{{تووڵی دەروازە|شێواز=پێڕست|کیمیا|فیزیک}}</pre> {{تووڵی دەروازە|شێواز=پێڕست|کیمیا|فیزیک}} === ھێمای دەروازە === ھێما بۆ ئایکۆنی دەروازە لەناو وێنەکەی دەروازەی ناونیشان دادەنرێت <code>[[مۆدیوول:Portal/images/ئ/<var>پیتی یەکەمی ناوی دەروازەکە</var>]]</code>. نموونە : ناوی دەروازەکە: '''هەمەجۆرەکان''' ==> گۆڕانکارییەکە لە [[مۆدیوول:Portal/images/م]] («م» یەکەم پیتە لە ناوی دەروازە '''هەمەجۆرەکە''') بە زیادکردنی ھێڵێکی نوێ دەکرێت وەک ئەمەی خوارەوە: <br> <span dir="ltr"><code>"هەمەجۆرەکان" = "portal_icon.png",</code></span> ;تێبینی: داڕێژەکە بەشێوەی بچووک لای چەپ دەردەکەوێت. == پێڕستی ھەموو دەروازەکان == <div class="reflist4" style="max-height: 500px; overflow: auto; padding:12px"> {{#invoke:Portal|displayAll}} </div> == ئەمانەش ببینە == * [[ویکیپیدیا:تووڵی دەروازە]] * [[داڕێژە:دەروازەی سادە]] * [[داڕێژە:دەروازە]] <includeonly> [[پۆل:داڕێژەکانی دەروازەکان]] </includeonly><noinclude> {{Pp-template}} </noinclude> d82e36sh8ogsa6u85msgcrk06vdchyq 10 139595 1585840 547283 2026-05-21T11:33:34Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585840 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} {{داڕێژەکانی ویکیپیدیا}} ay9drrv10bg3zfezamsjiy9wfbrc4iy 0 142478 1585512 1585052 2026-05-20T12:10:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585512 wikitext text/x-wiki [[image:Apollo 11 Crew During Training Exercise - GPN-2002-000032.jpg|thumb|left|alt=بیردۆزەکانی پیلانی نیشتنەوە لەسەر مانگ|ئاسمانگەڕان باز ئاڵدرین و نیل ئارمسترانگ خەریکی فێربوون بۆ نیشتن لەسەر مانگ. لایەنگرانی بیردۆزەکە لەسەر ئەم باوەڕەن کە فیلمەکانی نیشتنەوە لەسەر گۆی مانگ لە شوێنێک وەک ئەمەدا گیراون.]] '''بیردۆزی ناڕاستبوونی چوون بۆ مانگ''' یان '''بیردۆزی پیلانی نیشتنەوە لەسەر مانگ''' بیردۆزێکە کە دەڵێت ھەموو یان ھەندێک لەو کۆمەڵە لیژنانەی کە لە نێوان ساڵەکانی ١٩٦٩ ھەتا ١٩٧٢دا بە ناوی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ]] دەناسرێت درۆن و ھەموو ساختەکارین. تەنانەت بەپێی ھەندێک لەم بانگەشەگەلە [[ناسا]] تۆمەتبارکراوە کە ھەموو فیلمەکانی دابەزین لەسەر مانگ و ھەموو ئەو بەردانەی کە نیسبەت دەدرێن بە مانگەوە ساختەکارین. ھەندێک لە دژانبەران لە ھەبوونی [[وێستگەی فەزایی]]شدا گومانیان ھەبوو. بیردۆزی درۆبوونی چوون بۆ مانگ لە پەرتووکی "[[ویلیام چارڵز کایسینگ]]"، نووسەری ئەمریکیدا ھاتووە. ئەم نووسەرە لە پەرتووکەکەی خۆیدا بە ناوی "ئێمە ھەرگیز نەچووین بۆ مانگ" کە لە ساڵی ١٩٧٦ـدا بڵاوکرایەوە ئەم بیردۆزەی خستە ڕوو. ھەروەھا "[[ئەندرۆ چاکین]]" لە پەرتووکێکدا بە ناوی "مرۆڤێک لەسەر مانگ"دا کە لە ساڵی ١٩٩٤دا بڵاوبووەوە لەم باوەڕەدایە کە لە کاتی ئەنجامدانی [[ئەپۆلۆ ٨]] لە کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٦٨ـدا درۆ بوونی ئەمە ھاتە ئاراوە. لەگەڵ ئەمەدا کە بەڵگەیەکی زۆر لەلایەن گرووپی سێیەمەوە (واتە نە لە لای ناسا و دەوڵەتی ئەمریکا و نە لە لای گرووپی بڕوادار بە بیردۆزی پیلانگێڕان واتە گرووپی دووەمەوە) بۆ نیشتنی ناسا لەسەر [[مانگ]] پێشکەشکراوە، بەڵام ھێشتا ڕاپرسییەکان نیشان دەدەن کە لە نێوان ٦ ھەتا ٢٠٪‏ی خەڵکی [[ئەمریکا]] و ٢٨٪‏ی خەڵکی [[ڕووسیا]] پێیان وایە کە چوون بۆ مانگ فێڵبازی و ساختەکارییە. ==دروستبوونی بیردۆزەکە== یەکەمین کتێبێک کە لەم بوارەدا بەڵاو کرایەوە کتێبی "ئێمە ھەرگیز نەچووین بۆ مانگ: فێڵی سی میلیارد دۆلاری ئەمریکایی"<ref> [[#Kaysing|Kaysing 2002]]</ref> نووسراوی بیل کەیسینگە. ئەم کتێبە دوو ساڵ پاش تەواوبوونی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ]] لە ساڵی ١٩٧٤دا نووسرا و لە ساڵی ١٩٧٦ بەڵاو بوویەوە. [[بیل کەیسینگ]]، [[نووسەری تەکنیکی|نووسەرێکی تەکنیکی]] بوو کە لە ساڵی ١٩٥٦دا لە شرکەتی [[ڕاکێتداین]]دا (Rocketdyne) دامەزرا. ڕاکێتداین شرکەتی بەرھەمھێنەری ماتۆرەکانی ئێف١ بوو کە لە مووشەکی [[سەتورن ٥]]دا بەکارھێنرا بوو.<ref>[[#Kaysing|Kaysing 2002]], p. 80</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://billkaysing.com/biography.php |سەردێڕ=A brief biography of Bill Kaysing |دوایین=Kaysing |یەکەم=Wendy L. |بڵاوکەرەوە=BillKaysing.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> ئەڵبەت ئەو لەو کاتەدا شارەزای مووشەک و نووسینی تەکنیکی نەبوو.<ref>[[#Kaysing|Kaysing 2002]], p. 30</ref> <ref>[[#Kaysing|Kaysing 2002]], p. 74</ref> ئەو ھەتا ساڵی ١٩٦٣، لە بەڕیوەبەرایەتیی یەکەی بەڵاوکردنی تەکنیکی لە بەڵاوکردنەوەکانی تاقیگەی فیڵد خەریکی کار بوو. کتێبەکەی کەیسینگ بانگەشەیەکی زۆری کرد و بە شێوەیەکی کاریگەر دەستی کرد بە قسەکردن سەبارەت بە درۆبوونی نیشتن لەسەر مانگ.<ref>[[#Plait|Plait 2002]], p. 157</ref> ئەم کتێبە دەبێژێ کە ئەگەری نیشتنەوەی سەرکەوتووی ئینسان لەسەر مانگ ٠.٠٠١٧ لەسەددایە و بە ھۆی ھەبوونی چاودێریی سەختی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، نیشتنەوەی درۆیین لەسەر مانگ، بە نیسبەت نیشتنەوەی ڕاستەقینە کارێکی زۆر ئاسانتر بووە بۆ [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]ی ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://braeunig.us/space/hoax.htm |سەردێڕ=Did we land on the Moon? |دوایین=Braeunig |یەکەم=Robert A. |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|وێبگە=Rocket and Space Technology |بڵاوکەرەوە=Robert Braeunig |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130522183404/http://www.braeunig.us/space/hoax.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522183404/http://www.braeunig.us/space/hoax.htm |date=٢٢ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.billkaysing.com/hoaxtheory.php |دوایین=Galuppini |یەکەم=Albino |سەردێڕ=Hoax Theory |بڵاوکەرەوە=BillKaysing.com |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190906183637/http://www.billkaysing.com/hoaxtheory.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەنجومەنی زەویی تەخت یەکێک لە یەکەمین دامەزراوەگەلێک بوو کە ئەم بابەتەی قەبووڵ کرد و ناسای تۆمەتبار کرد بە درۆبوونی [[نیشتنەوە لەسەر مانگ]]. ئەم ئەنجومەنە بانگەشەی دەکرد کە [[ناسا]] بە ھاوکاری [[ھاڵیوود]] و بەئەستۆ گرتنی [[واڵت دیزنی]]، بەپێی نووسینێکی ئارتور چارڵێس کڵارک و دەرھێنەرایەتی [[ستەنلی کووبریک]] ئەم فیلمەیان بەرھەم ھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Schadewald |یەکەم=Robert J. |authorlink=Robert Schadewald |ڕێکەوت=تەممووزی ١٩٨٠|سەردێڕ=The Flat-out Truth: Earth Orbits? Moon Landings? A Fraud! Says This Prophet |journal=[[Science Digest]] |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=[[Hearst Corporation|Hearst Magazines]] |ناونیشان=http://www.lhup.edu/~dsimanek/fe-scidi.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130128101904/http://www.lhup.edu/~dsimanek/fe-scidi.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lhup.edu/~dsimanek/fe-scidi.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130128101904/http://www.lhup.edu/~dsimanek/fe-scidi.htm |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==مەبەستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ناسا== لایەنگرانی بیردۆزەکە ، چەندین بیردۆزیان سەبارەت بە مەبەستەکانی ئەمریکا و ناسا باس کردووە کە سێ دانەی سەرەکییان لە خوارەوە باس دەرێت: === کێبڕکێی فەزایی === لایەنگرانی بیدۆزەکە ئێژن کە ھۆکاری سەرەکیی ئەم کێبڕکێیە بۆ گەیین بە مانگ [[جەنگی سارد]] بووە. دەوڵەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ئەم کێبڕکێیە زۆر بە گرنگ دەزانی و گومانی دەکرد کە بەم ڕووداوە دەتوانێ [[کێبڕکێی فەزایی|کێبرکێ فەزایییەکەی]] لەگەڵ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]دا بباتەوە. چوون بۆ مانگ مەترسیدار و گرانە، ھەر بەو شێوەیە کە سەرکۆماری [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]ی ئەمریکا، [[جان ئێف. کێنیدی]] قسە مەشھوورەکەی خۆیی وا باس کرد کە ئەمریکا بەم بۆنەیەوە دەخوازێ بچێ بۆ مانگ کە ئەستەمە.<ref>[[#Chaikin|Chaikin 2007]], p. 2, "We choose to go to the Moon! We choose to go to the Moon in this decade and do the other things – not because they are easy, but because they are ''hard. ''" – Kennedy speaking at [[دانشگاھ رایس|Rice University]], September 12, 1962.</ref> [[فلیپ پڵینت]]، ئاشکراکەری پیلانی ھەڵخەڵەتاندن، لە کتێبەکەی خۆیدا، [[ئاسمانگەڕ]]ی بەد بەیان دەکات کە ئەگەر [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] ھەوڵی بدایەت بۆ نیشتنەوەیەکی فێڵبازانە لەسەر مانگ، سۆڤیەتەکان، لەگەڵ بوونی بەرنامەی چوون بۆ مانگی خۆیان، بە تۆڕێکی زانیاری بەربەڵاو و ئەنجومەنێکی زانستی لێھاتوو بۆ تاوتوێکردنی [[ناسا]]، بە ناڕاستی تووشی شکستێکی مەزن دەبوون و دەگران، <ref>[[#Plait|Plait 2002]], p. 173</ref> بەتایبەت پاش ئەوەی کە بەرنامەکەی خۆیان تووشی تێشکان دەبوو. سەلماندنی ساختەکاریی بوون دەتوانێ سەرکەوتنێکی مەزن بێت بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. بیردۆزڤانێکی تری پیلان [[بێرت سیبرێڵ]]، دەڵێ " [[یەکێتیی سۆڤیەت]] ھەتا کۆتاییی ساڵی ١٩٧٢، توانای بەدواداچوونی کەشتییە فەزاییەکانی نەبوو، و پاش ئەوەی کە دەستی گەیشت بەم توانایییە، سێ گەشتی ئاخری [[بەرنامەی ئەپۆلۆ|ئەپۆلۆ]] لەناکاو ھەڵوەشێندرانەوە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.moonmovie.com/faq.htm |سەردێڕ=Moon Hoax MOONMOVIE.COM Frequently Asked Questions |ئیش=Moonmovie.com |بڵاوکەرەوە=AFTH, LLC |شوێن=Nashville, TN |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080212134517/http://www.moonmovie.com/faq.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٠٨ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212134517/http://www.moonmovie.com/faq.htm |date=١٢ی شوباتی ٢٠٠٨ }}</ref> ===بوودجەی ناسا=== دەوترێ کە [[ناسا]] بۆ بەرگری لە سەرشۆڕی و دڵنیایی لە ھەبوونی بوودجە، نیشتنەوەکانی دووبارە دروست کردۆتەوە. ناسا بۆ سەفەر بۆ مانگ نزیکەی ٣٠ میلیارد دۆلار بودجەی وەرگرت، و بیل کەیسینگ لە کتێبەکەی خۆیدا ئێژێ کە ئەم پارەیە چۆتە نێو گیرفانی زۆر کەسێکەوە.<ref>[[#Kaysing|Kaysing 2002]], p. 71</ref> زۆر لە لایەنگرانی بیردۆزەکە باوەڕیان ھەیە کە لەو کاتەدا توانای نیشتنەوە لەسەر مانگ نەبووە، ئەوان ئێژن کە نیشتنەوەی درۆیین لەسەر مانگ بۆ ڕاستاندنی قسەکەی [[جان ئێف. کێنیدی]] بووە کە گوتبووی "مرۆڤ پێش لە تەواو بوونی ئەم دەیەیە، دەچێتە مانگ و بە سڵامەتی دەگەڕێتەوە بۆ سەر زەوی." <ref name="Special Message">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|people=Kennedy, John F. |ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ١٩٦١|سەردێڕ=Special Message to Congress on Urgent National Needs |medium=Motion picture (excerpt) |ناونیشان=http://www.jfklibrary.org/Asset-Viewer/xzw1gaeeTES6khED14P1Iw.aspx |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=John F. Kennedy Presidential Library and Museum |شوێن=Boston, MA |id=Accession Number: TNC:200; Digital Identifier: TNC-200-2}}</ref> لە ڕاستیدا ناسا تێچووی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ]]ی ٤.٢٥ میلیارد دۆلار ڕاگاندبوو بە [[کۆنگرەی ئەمریکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Congress, House of Representatives, Committee on Science and Astronautics |سەردێڕ=1974 NASA Authorization Hearings |type=Hearing on H.R. 4567 |ساڵ=١٩٧٣|بڵاوکەرەوە=[[93rd United States Congress|93rd Congress]], first session |شوێن=Washington, D.C. |oclc=٢٣٢٢٩٠٠٧|ref=93rd Congress}}</ref> ماری بنت و دەیڤید پرسی لە کتێبی "مانگی تاریک: ئەپۆلۆ و ئاشکراکەران" ڕایان گەیاند کە لەگەڵ ھەموو مەترسییە ناسراوەکان و نەناسراوەکان ناسا نەی دەتوانی سەرشۆڕیی مردنی [[ئاسمەنگەڕ]]ان کە بە شیوەی پەخشی ڕاستەوخۆ/زندوو بۆ ھەمووان بەڵاو دەبوویەوە قەبووڵ بکات.<ref>[[#Bennett & Percy|Bennett & Percy 2001]], pp. 330–331</ref> دوای مەرگی گشت خزمەتکارانی [[ئەپۆلۆ ١]] بەھۆی ئاگر تێبەربوونەوە لە تاقیکردنێکدا، ناسا تووشی سەرشۆڕییەکی زۆر بوو لە لایەن خەڵکەوە و دژانبەری سیاسی بوو و لە ئەنجامدا گرووپی بەڕێوەبەریی سەرەوەی ناسا لەلایەن [[ئەنجومەنی پیران]] و [[ئەنجومەنی خواروو]]ەوە ھاتنە پرسیار لێکرەدن، <ref>{{بیرخستنەوە|دوایین = Anderson |یەکەم = Clinton P. |بەستەری نووسەر = Clinton Presba Anderson |سەردێڕ = Apollo 204 Accident: Report of the Committee on Aeronautical and Space Sciences, United States Senate, with Additional Views |بەرگ = Senate Report ٩٥٦|شوێن = Washington, D.C. |بڵاوکەرەوە = U.S. Government Printing Office |ڕێکەوت = ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٦٨|ناونیشان = http://klabs.org/richcontent/Reports/Failure_Reports/as-204/senate_956/index.htm |ref = Anderson |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20141220043317/http://klabs.org/richcontent/Reports/Failure_Reports/as-204/senate_956/index.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220043317/http://klabs.org/richcontent/Reports/Failure_Reports/as-204/senate_956/index.htm |date=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ }}</ref> ھەروەھا نیشتنەوەکەش پەخش نەکرایەوە. ===جەنگی ڤیێتنام=== لەساڵی ٢٠٠٩دا، تۆڕی ئەمریکی ھەڤاڵانی ھاونیشتمانی، وتی کە نیشتنەوەکان کۆمەکی دەوڵەتی [[ئەمریکا]]ی کرد تاکو فکری گشتی لە ڕۆڵی ئەمریکا لە جەنگی ڤییێتنام دوور بکات؛ و ھەروەھا بە شێوەیەکی لەناکاو و ھاوکات لەگەڵ کۆتایی ھاتنی دەستێوەردانی ئەمریکا، نیشتنەوەی مرۆڤ لەسەر مانگ کۆتاییی ھات .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apfn.org/apfn/moon.htm |سەردێڕ=Was The Apollo Moon Landing Fake? |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=American Patriot Friends Network (APFN) |بڵاوکەرەوە=APFN.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180516174114/http://www.apfn.org/apfn/moon.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ڕاستیدا، کاتاییھانتی نیشتنەوە بە ھەڵکەوت نەبوو، و بە ھیچ شێوەیەک پەیوەندیی بە کۆتایی ھاتنی دەستێوەردانی [[ئەمریکا]] لە ڤیێتنامدا نەبوو و پێبەستی کێبڕکێ فەزایییەکە بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Moon_landing_conspiracy_theories|سەردێڕ = Moon landing conspiracy theories|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢١ی شوباتی ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} 4ln17d5dc3pswmrpch80h8c3t3whsr3 0 143220 1585504 1585101 2026-05-20T12:09:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585504 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''بانک''' دامەزراوەیەکی دارایییە کە [[ھەژماری سپاردە|سپاردەکان]] لە خەڵک وەردەگرێت و [[سپاردەی دەستبەجێ]] دروست دەکات لە کاتی پێدانی [[قەرز]]ەکاندا.<ref>Compare: {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Bank of England |ئیش= Rulebook Glossary |ناونیشان= http://www.prarulebook.co.uk/rulebook/Glossary/Rulebook/0/B |ڕێکەوت= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە= '''bank''' means: <br /> (1) a firm with a Part 4A Permission to carry on the regulated activity of accepting deposits and is a credit institution, but is not a credit union, friendly society or a building society; or <br /> (2) an EEA bank. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180713043152/http://www.prarulebook.co.uk/rulebook/Glossary/Rulebook/0/B |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چالاکییەکانی قەرزپێدان دەکرێت ڕاستەوخۆ لەلایەن بانکەوە یان ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی [[بازاڕی سەرمایە|بازاڕەکانی سەرمایە]]وە ئەنجام بدرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Choudhry |یەکەم= Moorad |سەردێڕ= [[The Principles of Banking]] |بڵاوکەرەوە= [[Wiley (publisher)|Wiley]] |ساڵ= ٢٠١٢|ژپنک= ٩٧٨-١١١٩٧٥٥٦٤٧|پەڕەکان= ٣|زمان= en}}</ref> بانکەکان ڕۆڵێکی گرنگ لە سەقامگیریی دارایی و ئابووریی وڵاتێکدا دەگێڕن، بۆیە زۆربەی وڵاتان ئاستێکی بەرزی [[ڕێکخستنی بانکی|ڕێکخستن بەسەر بانکەکاندا]] پەیڕەو دەکەن. زۆربەی وڵاتان سیستمێکیان دامەزراندووە کە بە بانکیی یەدەگی بەشەکی ناسراوە، کە تێیدا بانکەکان [[دارایی|دارایییە]] شلەکان تەنھا بە بڕی بەشێکی [[پابەندییە کاتییەکان|پابەندییە کاتییەکانیان]] ڕادەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= How Banks Use Loans to Create Liquidity |ناونیشان= https://www.philadelphiafed.org/the-economy/banking-and-financial-markets/how-banks-use-loans-to-create-liquidity |ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە= www.philadelphiafed.org |زمان= en}}</ref> جگە لە ڕێکخستنەکانی تر کە مەبەست لێیان دەستەبەرکردنی [[نەختینەیی ژمێریاری|نەختینەیی]]یە، بانکەکان بەگشتی پابەندی [[کەمترین پێداویستیی سەرمایە]]ن لەسەر بنەمای کۆمەڵێک پێوەری سەرمایەی نێونەتەوەیی، کە [[پەیماننامەکانی بازڵ]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Basel Regulatory Framework |ناونیشان=https://www.federalreserve.gov/supervisionreg/basel/basel-default.htm |ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە= www.federalreserve.gov |زمان= en}}</ref> بانک بە وتای ھاوچەرخی لە سەدەی چواردەیەمدا لە شارە گەشەسەندووەکانی [[ئیتاڵیای ڕێنێسانس]] پەرەی سەند، بەڵام بە زۆر شێوە وەک بەردەوامیی بیرۆکە و چەمکەکانی [[ئیعتیبار (دارایی)|ئیعتیبار]] و قەرزپێدان کاری دەکرد کە ڕەگ و ڕیشەیان لە جیھانی کۆندا ھەیە. لە مێژووی بانکیدا، چەندین [[پێڕستی بنەماڵە بانکییەکان|بنەماڵەی بانکی]] — بەتایبەتی [[بنەماڵەی مێدیچی|مێدیچییەکان]]، [[پازی]]، [[فوگەرەکان]]، [[وێڵسەرەکان]]، [[بنەماڵەی بێرێنبێرگ|بێرێنبێرگەکان]]، و [[بنەماڵەی ڕۆتشایڵد|ڕۆتشایڵدەکان]] — لە ماوەی چەندین سەدەدا ڕۆڵێکی سەرەکییان گێڕاوە. [[پێڕستی کۆنترین بانکەکان لە کارکردنی بەردەوامدا|کۆنترین]] بانکی تاکەکەسی کە مابێتەوە [[بانکا مۆنتی دەی پاسکی دی سیێنا]]یە (لە ١٤٧٢ دامەزراوە)، لەکاتێکدا کۆنترین بانکی بازرگانی کە مابێتەوە [[بانکی بێرێنبێرگ]]ە (لە ١٥٩٠ دامەزراوە). == چالاکییەکان == === کاری ستاندارد === [[پەڕگە:WinonaSavingsBankVault.JPG|وێنۆک|دەرگایەکی گەورەی [[خەزێنەی بانک|خەزێنەیەکی بانکی]] کۆن.]] بانکەکان وەک بریکاری پارەدان کاردەکەن بە بەڕێوەبردنی [[ھەژماری ڕەوان یان جاری]] بۆ کڕیاران، پارەدانی ئەو چەکانەی لەلایەن کڕیارانەوە لە بانکەکەدا دەگێڕدرێنەوە، و کۆکردنەوەی ئەو چەکانەی کە دەخرێنە ناو ھەژمارە جارییەکانی کڕیارانەوە. ھەروەھا بانکەکان پارەدانی کڕیاران لە ڕێگەی شێوازەکانی تری پارەدانەوە دەستەبەر دەکەن وەک [[ژووری پاڵاوتنی ئۆتۆماتیکی]] (ئەی سی ئێچ)، [[حەواڵەی تەلگرافی]] یان [[حەواڵەی کارەبایی]]، [[ئەی تی ئێم]] (ATM) و [[خاڵی فرۆشتنی کارەبایی]] (EFTPOS). بانکەکان پارە بە قەرز وەردەگرن بە قبووڵکردنی ئەو پارانەی لە ھەژمارە جارییەکاندا دادەنرێن، بە وەرگرتنی [[سپاردەی ماوەدار]]، و بە دەرکردنی بەڵگەنامەکانی قەرز وەک [[بانکنۆت]] و [[بۆند (دارایی)|بۆندەکان]]. بانکەکان پارە بە قەرز دەدەن بە پێدانی پێشەکی بۆ کڕیاران لەسەر ھەژمارە جارییەکان، بە پێدانی [[قەرزی قیست]]، و بە وەبەرھێنان لە بەڵگەنامە قەرزییەکانی بازاڕ و شێوازەکانی تری قەرزپێدانی پارە. بانکەکان خزمەتگوزاریی پارەدانی جیاواز دابین دەکەن، و ھەژماری بانکی لەلایەن زۆربەی کۆمپانیاکان و تاکەکانەوە بە پێویستێکی مسۆگەر دادەنرێت. ئەو دامەزراوە نابانکییانەی خزمەتگوزاریی پارەدان دابین دەکەن وەک کۆمپانیاکانی حەواڵە، بەزۆری وەک جێگرەوەیەکی گونجاو بۆ ھەژماری بانکی دانانرێن. بانکەکان پارەی نوێ دەردەکەن کاتێک قەرز دەدەن. لە سیستمە بانکییە ھاوچەرخەکاندا، ڕێکخەران کەمترین ئاستی پارەی یەدەگ دیاری دەکەن کە دەبێت بانکەکان لە بەرامبەر ئەو سپاردە و پابەندییانەی کە لە ڕێگەی دابینکردنی ئەم قەرزانەوە دروست بوون ڕای بگرن، ئەمەش بۆ دڵنیابوون لەوەی بانکەکان دەتوانن داواکارییەکانی پارەدانی ئەو جۆرە سپاردانە جێبەجێ بکەن. ئەم یەدەگانە دەتوانرێت لە ڕێگەی وەرگرتنی سپاردەی نوێ، فرۆشتنی سەرمایەکانی تر، یان قەرزکردن لە بانکەکانی ترەوە لەوانەش بانکی ناوەندی بەدەست بھێنرێن.<ref name="money-creation">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McLeay|یەکەم١=Michael|دوایین٢=Radia|یەکەم٢=Amar|دوایین٣=Thomas|یەکەم٣=Ryland|سەردێڕ=Money creation in the modern economy|journal=Bank of England Quarterly Bulletin|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/files/quarterly-bulletin/2014/money-creation-in-the-modern-economy|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> === مەودای چالاکییەکان === ئەو چالاکییانەی کە بانکەکان ئەنجامی دەدەن بریتین لە [[بانکیی تاکەکەسی]]، [[بانکیی بازرگانی|بانکیی کۆمپانیاکان]]، [[بانکیی وەبەرھێنان]]، [[بانکیی تایبەت]]، [[بانکیی مامەڵە]]، [[بیمە]]، [[قەرز|داراییی بەکاربەر]]، [[داراییی بازرگانی]] و بوارە پەیوەندیدارەکانی تر. == مێژوو == {{وتاری سەرەکی|مێژووی بانکی}} بانک وەک چالاکییەکی کۆن (یان نیمچەبانکی<ref>M. Chahin – [https://books.google.com/books?id=OR_PHoKZ6ycC&dq=beginning+of+economics+banking+in+Mesopotamia&pg=PA134 The Kingdom of Armenia: A History] Routledge, 2001 {{ISBN|0700714529}}</ref><ref>ME Stevens [https://books.google.com/books?id=YOzV8VMCAt0C&dq=history+of+banks+%28economic%29+Mesopotamia&pg=PA136 Temples, Tithes, and Taxes: The Temple and the Economic Life of Ancient Israel] Baker Academic, 2006 {{ISBN|0801047773}}</ref>) وا بیر دەکرێتەوە کە ھەر لە کۆتاییی ھەزارەی چوارەمی پێش زایینەوە دەستی پێ کردبێت،<ref>N Luhmann – [https://books.google.com/books?id=PzPtFxgv8FwC&dq=places+of+banking+in+Ancient+Greece&pg=PA180 Risk: A Sociological Theory] Transaction Publishers, 2005 {{ISBN|0202307646}} (p. 181)</ref> تا ھەزارەی سێیەمی پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://projects.exeter.ac.uk/RDavies/arian/amser/chrono1.html |نووسەر١=Davies, R |نووسەر٢=Davies, G |سەردێڕ=A History of Money from Ancient Times to the Present Day |بڵاوکەرەوە=Cardiff: University of Wales Press, 1996}}</ref><ref>[https://www.universalis.fr/encyclopedie/naissance-de-la-banque/ naissance de la banque]</ref> === سەدەکانی ناوین === لە [[ئەورووپا]]، یەکەم نموونە تۆمارکراوەکانی بانکە تایبەتەکان لەلایەن [[سوارچاکانی پەرستگا]]وە بەڕێوە دەبران. سوارچاکەکان ڕێگەی سەلامەتیان بۆ ئەو زیارەتکارانە دابین دەکرد کە گەشتیان بۆ قودس دەکرد. بۆ دوورکەوتنەوە لەوەی ببنە ئامانجی ڕێگران بەھۆی ئەو بڕە زۆرە [[پارە]]یەی کە بۆ زیارەتەکە پێویست بوو، زیارەتکاران لە قەڵاکانی سوارچاکانی [[پەرستگا]] پارەیان بە «پسووڵە» دەگۆڕییەوە. پاشان دەیانتوانی پارەکە لە درێژەی ڕێگەکەدا لە قەڵاکانی تری سوارچاکانی پەرستگا وەربگرنەوە بۆ کڕینی پێداویستییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nordio |یەکەم=Derek |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The History of Templar Banking |ناونیشان=https://www.usaknightstemplar.org/post/knights-templar-and-banking |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=USA Knights Templar |زمان=en}}</ref> ڕێکخراوەکە ئەم خزمەتگوزارییانەی لە سەدەی ١٢یەمی زایینییەوە تا ھەڵوەشاندنەوەیان لە سەرەتای سەدەی ١٤یەمی زایینیدا دابین دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=The warrior monks who invented banking |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/business-38499883 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=BBC News |زمان=en-GB}}</ref> سەردەمی ئێستای بانکی دەتوانرێت بگەرێندرێتەوە بۆ شارە-دەوڵەتە دەوڵەمەندەکانی ئیتاڵیای سەردەمی [[ڕێنێسانس]] لە سەدەکانی ناویندا، کە بنەماڵە دەستەبژێرەکانیان وەک [[بنەماڵەی باردی|باردی]] و [[پێرووزی]] لە سەدەی ١٤ی فلۆرێنسدا باڵادەست بوون بەسەر بانکیدا پێش ئەوەی لقەکانیان لە زۆر شوێنی تری ئەورووپا بکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hoggson |یەکەم=Noble Foster |ساڵ=١٩٢٦|سەردێڕ=Banking Through the Ages |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Dodd, Mead & Company|lccn=26008229|oclc=١٤٤٢٣٦٦}}</ref>{{pn |date=May 2025}} [[جیۆڤانی دی بیچی دێ مێدیچی]] یەکێک لە بەناوبانگترین بانکە ئیتاڵییەکانی بە ناوی [[بانکی مێدیچی]] لە ساڵی ١٣٩٧دا دامەزراند.<ref>Goldthwaite, R. A. (1995) ''Banks, Places and Entrepreneurs in Renaissance Florence'', Aldershot, Hampshire, Great Britain, Variorum</ref> [[کونسێل دی سێنت]] کۆنترین بانکی سپاردەی دەوڵەتیی ناسراوی بە ناوی [[تاولا دی کانڤی دی بارسێلۆنا]] (مێزی گۆڕینەوە) لە ساڵی ١٤٠١ لە [[بارسێلۆنا]] دامەزراند. دوای ئەمەش [[بانکی سانت جۆرج]] ھات، کە لە ساڵی ١٤٠٧ لە [[جێنەوا]]، [[ئیتاڵیا]] دروست کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= Issues in Money and Banking |ناونیشان= https://books.google.com/books?id=k1OYMZ8OzMUC |دوایین= Macesich |یەکەم= George |ڕێکەوت= ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|پەڕە= ٤٢| chapter = Central Banking: The Early Years: Other Early Banks | chapter-url = https://books.google.com/books?id=k1OYMZ8OzMUC&pg=PA42 |بڵاوکەرەوە= Praeger Publishers ([[Greenwood Publishing Group]]) |شوێن= [[Westport, Connecticut|Westport]], Connecticut |وتەگێڕانەوە= The first state deposit bank was the Bank of St. George in Genoa, which was established in 1407. |ژپنک= ٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٦٧٧٧-٢|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئازاری ٢٠٠٩}}</ref> == زاراوەناسی == وشەی '''بانک''' لە [[ئینگلیزیی ناوین]]دا لە وشەی [[فەڕەنسیی ناوین]]ی (banque)، و ئەویش لە وشەی ئیتاڵی کۆنی banca، و ئەویش لە وشەی ئەڵمانی زۆر کۆنی banc,bank,"bench.counter" وەرگیراوە. == پێرستی بانکەکانی باشووری کوردستان == * بانکی جیھان * بانکی کوردستان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Banks}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|ئابووری}} [[پۆل:بانکەکان]] [[پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان]] [[پۆل:خزمەتگوزاری بانکی]] dsdfcz0e4spkutyjblyoy1s7p38wto1 0 150047 1585697 1404036 2026-05-20T19:24:59Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585697 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٠دا مردوون. ناوەکان لەژێر ڕێکەوتی مردنەکەیە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزبەندی کراون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. {{TOC left}} == کانوونی یەکەم == === ١٢ === * [[ڕووحوڵڵا زەم]]، ٤٢، ڕۆژنامەوان و چالاکی سیاسی ئێرانی، لەسێدارەدان.<ref>[https://www.tehrantimes.com/news/455652/Amad-News-operator-Ruhollah-Zam-executed Amad News operator Ruhollah Zam executed]</ref> == تشرینی دووەم == === ١٨ === * [[فرسەت سۆفی]]، ٤٢، سیاسەتوانی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=پارێزگاری ھەولێر کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.nrttv.com/News.aspx?id=36915&MapID=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.nrttv.com}}</ref> === ٧ === * [[ئەمانوڵڵا تاھیری]]، ٨٥، مۆسیقازانی کورد و مامۆستای ئامێری [[دووزەلە]]<ref name="ئیمنا ۱">[https://www.imna.ir/news/454104/ ھەواڵنێریی شار و شارۆمەندیی ئێران (ئیمنا): ''ئەمانوڵڵا تاھیری (ئامان دای) کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠؛] بازدید در ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.</ref> == تشرینی یەکەم == === ٨ === * [[محەممەدڕەزا شەجەریان]]، ٨٠، گۆرانیبێژی کلاسیکیی ئێرانی، شێرپەنجەی گورچیلە<ref>[https://www.tehrantimes.com/news/453321/Iran-s-king-of-song-Mohammadreza-Shajarian-dies-at-80 Iran’s king of song Mohammadreza Shajarian dies at 80]</ref> == ئەیلوول == === ١٠ === * [[تەیفوور بەتحایی]] == ئاب == === ١٠ === * [[سابیر کوردستانی]]، ٦٥، گۆرانیبێژی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/243040/|سەردێڕ=هونەرمەند سابیر كوردستانی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆچی دوایی كرد|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[ئەحمەد ڕازی]]، ٥٦، یاریزانی تۆپی پێی عێراقی، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://yariga.net/25209/|سەردێڕ=ئەستێرەی پێشووی هەڵبژاردەی عێراق، ئەحمەد ڕازی بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە كۆچی دوایی كرد|نووسەر=سۆما ئەحمەد|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == ئایار == == نیسان == === ٢٩ === *[[عیرفان خان]]، ٥٣، ئەکتەری ھیندی (''[[سلەمدۆگ ملیۆنێر]]''، ''[[ژیانی پای (فیلم)|ژیانی پای]]''، ''[[سەفەرتاسەکە (فیلم)|سەفەرتاسەکە]]'')، وەرگری [[پادما شری]] (٢٠١١)، ھەوکردنی کۆڵۆن.<ref>[https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/04/irrfan-khan-obit Irrfan Khan, Renowned Bollywood Star, Dies at 53]</ref> == ئازار == === ٨ === *[[ماکس ڤۆن سایدۆو]]، ٩٠، ئەکتەری سویدی–فەڕەنسی.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-51803195 Max Von Sydow: Actor dies aged 90]</ref> === ١ === *[[سیامەند ڕەحمان]]، ٣١، کێشھەڵگری کوردی ئێران، براوەی کێبەرکێکانی پارالیمپیکی ٢٠١٢ی لەندەن و ٢٠١٦ی ڕیۆ، سەکتەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |سەردێڕ=World's Strongest Paralympian Siamand Rahman Dies at 31 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |url-status=dead }}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[حوسنی موبارەک]]، ٩١، سەرۆک کۆماری پێشووی میسر<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51630142 Former Egyptian president Hosni Mubarak dies]</ref> === ١٦ === * [[لاری تێسلەر]]، ٧٤، زانایەکی ئەمریکیی کۆمپیوتەر ([[ئەپڵ کرۆپس]]، [[زیەرۆکس]])، دیزاینەری [[بڕین، لەبەرگرتنەوە، و لکاندن]].<ref>[https://www.nytimes.com/2020/02/20/technology/lawrence-tesler-dead.html Lawrence Tesler, Who Made Personal Computing Easier, Dies at 74]</ref> == کانوونی دووەم == ===١٠ === * [[قابووس کوڕی سەعید]]، ٧٩، شای عومانی، سوڵتان (لەوەتەی ١٩٧٠)، شێرپەنجەی قۆڵۆن.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50902476 Sultan Qaboos of Oman dies aged 79]</ref> === ٣ === * تێبینیی کوژراوانی [[ھێرشی ئاسمانیی ٢٠٢٠ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا|ھێرشی ئاسمانیی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا]] بکە:<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= Qasem Soleimani: US kills top Iranian general in Baghdad air strike|ناونیشان= https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50979463}}</ref> ** [[ئەبوو مەھدی موھەندیس]]، ٦٦، فەرماندەی سەربازیی عێراقی، سەرکردەی [[حەشدی شەعبی]]. (لەوەتەی ٢٠١١). ** [[قاسم سولەیمانی]]، ٦٢، سالاری ئێرانی، فەرماندەی [[ھێزی قودس]] (لەوەتەی ١٩٩٨). == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی مردنەکان بەپێی ساڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.theguardian.com/tone/obituaries پرسەنامەکانی یوو-کەی، ''دە گاردیان''] * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/ پرسەنامەکانی ''دە تێلێگراف''] * [http://www.chicagotribune.com/news/obituaries/ ''چیکاگۆو تریبیوون''، پرسەنامەکان] * [http://www.latimes.com/news/obituaries/ ''لۆس ئانجلس تایمز''، پرسەنامەکان] * [https://www.nytimes.com/pages/obituaries/index.html پرسەنامەکانی یوو-ئێس، ''دە نیوو یۆرک تایمز''] * [https://www.washingtonpost.com/national/obituaries/ پرسەنامەکانی ''دە واشینگتن پۆست''] * [http://www.smh.com.au/obituaries پرسەنامە ئوستوڕاڵییەکان، ''دە سییدنی مۆورنینگ ھێرالد''] {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مەرگ|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2020 deaths}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠| ]] bkyefqn8zhshewrx5zbgteccmph4maa 10 153868 1585842 619407 2026-05-21T11:34:01Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585842 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} {{بەکارھاتوو لە توینکڵ}} {{داڕێژەکانی ویکیپیدیا}} 7q3rzinjm47vs9ganzcpcqppj5z75aw 0 157035 1585665 1547879 2026-05-20T17:34:21Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[کۆمەڵگەی فیزیای ئەمریکی]]ی گواستەوە بۆ [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]] 1547879 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگەی فیزیای ئەمریکی''' ({{بە ئینگلیزی|American Physical Society}}) دووەم گەورەترین کۆمەڵگەی فیزیکناسانی سەر ئاستی جیھانە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/American_Physical_Society</ref> ئەم کۆمەڵگەیە سەرپەرشتی چەندین گۆڤار دەکەن وەک ''Physical Review'' و ''Physical Review Letters''. ھەروەھا ساڵانە چەندین کۆبوونەوەی گرنگ ڕێک دەخەن. ئەم کۆمەڵگەیە ئەندامە لە ''American Institute of Physics''. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Societies}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] 6mj70iv8klev7q3afjkj468coxzlrr3 1585676 1585665 2026-05-20T17:47:17Z Hivja 64112 /* */ 1585676 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی''' ({{بە ئینگلیزی|American Physical Society}}) دووەم گەورەترین کۆمەڵگای [[فیزیک]]ناسانی سەر ئاستی جیھانە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/American_Physical_Society</ref> ئەم کۆمەڵگەیە سەرپەرشتی چەندین گۆڤار دەکەن وەک ''Physical Review'' و ''Physical Review Letters''. ھەروەھا ساڵانە چەندین کۆبوونەوەی گرنگ ڕێک دەخەن. ئەم کۆمەڵگەیە ئەندامە لە [[پەیمانگای فیزیکی ئەمریکی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Societies}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] ab40ixfq49yibozrxvz4zch6o5omghz 1585677 1585676 2026-05-20T17:47:31Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]]ی گواستەوە بۆ [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] 1585676 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی''' ({{بە ئینگلیزی|American Physical Society}}) دووەم گەورەترین کۆمەڵگای [[فیزیک]]ناسانی سەر ئاستی جیھانە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/American_Physical_Society</ref> ئەم کۆمەڵگەیە سەرپەرشتی چەندین گۆڤار دەکەن وەک ''Physical Review'' و ''Physical Review Letters''. ھەروەھا ساڵانە چەندین کۆبوونەوەی گرنگ ڕێک دەخەن. ئەم کۆمەڵگەیە ئەندامە لە [[پەیمانگای فیزیکی ئەمریکی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Societies}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] ab40ixfq49yibozrxvz4zch6o5omghz 0 157178 1585550 1584415 2026-05-20T12:17:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585550 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Cannes 2018 12.jpg|وێنۆک|فیلمسازە ژنەکان لەکاتی دەربڕینی ناڕەزایی لەبارەی جیاوازی مووچە لەسەر بنەمای ڕەگەز، [[فیستیڤاڵی فیلمی کان]]، ساڵی ٢٠١٨.]] '''جیاوازیی مووچە''' لەنێوان ڕەگەزە جیاوازەکان (ژن و پیاو و ھتد…) بریتییە لە تێکڕای جیاوازیی ھەقدەست لەنێوان ژن و پیاودا کە کارێک یان خزمەتێک دەکەن. بەشێوەیەکی گشتی ژنان کەمتر وەردەگرن بە بەراورد بە پیاوان. دوو جۆر لە پێناسە و پێوەر ھەیە دەربارەی مووچەی جیاواز، ئەویش پشتڕاستکراو و پشتڕاستنەکراوە. پشتڕاستکراو ھەڵدەستێت بە ڕەچاوگرتنی جیاوازییەکان لە ژمارەی کاتژمێری کارکردوو، جۆری پیشە، ئاستی خوێندن و ئەزموونی کار. بۆ نموونە، یەکێک کە مۆڵەت (مۆڵەتی دایکایەتی) وەردەگرێت ھێندەی کەسێک مووچە وەرناگرێت کە مۆڵەت وەرناگرێت لە کارەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | ناونیشان=http://money.cnn.com/2015/04/13/news/economy/equal-pay-day-2015/ | سەردێڕ=78 cents on the dollar: The facts about the gender wage gap | ئیش=CNN Money | ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٥ | ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٥ | نووسەر=O'Brien, Sara Ashley | شوێن=New York | وتەگێڕانەوە=7% wage gap between male and female college grads a year after graduation even controlling for college major, occupation, age, geographical region and hours worked. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316233315/http://money.cnn.com/2015/04/13/news/economy/equal-pay-day-2015/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{cite report|date=Spring 2018|url=https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|title=The Simple Truth About The Gender Wage Gap|location=1310 L St. NW, Suite 1000 Washington, DC 20005|chapter=|section=|page=|pages=|docket=|access-date=19 March 2018|quote=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|archive-date=February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|archivedate=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|deadurl=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth |date=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧ }}</ref> مووچەی کەم دەکرێت بەھۆی ئەم ھۆکارانەوە بێت: ھەڵبژاردەی تاکەکەسی، ھۆکاری زکماکی و دەرەکی. کردنی کارێکی کەمتر لە ٨ کاتژمیری (Part-Time) لە کاتێک دا ھەلی کاری ھەشت کاتژمێری تەواو (Full-Time) بوونی ھەیە بە نموونەی ھەڵبژاردەی تاکەکەسی دادەنرێت. نموونەی ھۆکاری ناتاکەکەسی کردنی کارێکی کارامەیی کەمە بەھۆی نەبوونی توانا بۆ خوێندن و مەشق پێکردن و جیاکاری کردنیش بە نموونەی ھۆکارە دەرەکییەکان دادەنرێت. جیاوازی مووچە دەکرێت ببێتە کێشە لە دیدگەی سیاسەتی گشتییەوە تەنانەت ئەگەر ھۆکاری جیاوازییەکەش بە تەواوی خۆویستانە بێت چونکە بەرھەمی دارایی کەم دەکاتەوە بەواتای ئەوەی ژنان دەبێت پشت ببەستن بە ناوەندە خێرخوازییەکان لە تەمەنی پیری دا. == مێژوو == ساڵی ٢٠٠٥ لە لێکۆڵینەوەیەک دا کە ئەنجام درابوو لە نێوان دۆریس ڤایکبالمەر و ڕودۆلف وینتەر ئێمبەر کە زانیارییەکانیان لە ٢٦٠ لێکۆڵینەوەی ٦٠ وڵاتی جیھان وەرگرتبوو گەیشتە ئەو دەرئەنجامی کە لە نێوان ساڵانی ١٩٦٠ بۆ ١٩٩٠، جیاوازییە پشت ڕاستنەکراوی مووچەکان بەشێوەیەکی بەرچاو ڕووی لە کەم بوون کردووە بەڕێژەی ٦٠٪ بۆ ٣٠٪ و ھۆکاری کەم کردنەوەکە دەگرێتەوە بۆ (باشترکردنی ئاستی خوێندن، مەشق و ھەلی کاری یەکسان) بۆ ژنان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Weichselbaumer|یەکەم١=Doris|دوایین٢=Winter-Ebmer|یەکەم٢=Rudolf|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=A Meta-Analysis on the International Gender Wage Gap|ناونیشان=http://www.econ.jku.at/papers/2003/wp0311.pdf|journal=Journal of Economic Surveys|بەرگ=١٩|issue=3|پەڕەکان=٤٧٩–٥١١|doi=10.1111/j.0950-0804.2005.00256.x|citeseerx=10.1.1.318.9241}}</ref> لێکۆڵینەوەیەکی دی لە ساڵی ١٩٩٨ دا ئەنجامدرابوو گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە کەم کردنەوەی جیاوازی مووچە بەڕێژەی ١٪ ھاتووەتە کایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Stanley|یەکەم١=T. D.|دوایین٢=Jarrell|یەکەم٢=Stephen B.|ڕێکەوت=١٩٩٨|سەردێڕ=Gender Wage Discrimination Bias? A Meta-Regression Analysis|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_journal-of-human-resources_fall-1998_33_4/page/947|journal=The Journal of Human Resources|بەرگ=٣٣|issue=4|پەڕەکان=٩٤٧–٩٧٣|doi=10.2307/146404|jstor=146404}}</ref> لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠١١ (لەلایەن دەزگای بەڕێوبردنی یاسایی - Chartered Management Institute - CMI) بەڕیتانی ئەنجام درابوو گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە ئەگەر مووچەی ژنانی بەڕێوبەر بەو ڕێژەیە زیادبکات ئەوا جیاوازی مووچەی نێوان بەڕێوبەرە ژن و پیاوەکان یەکسان نابێتەوە ھەتا ساڵی ٢١٠٩.<ref name="guardian equal pay cmi report">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/society/2011/aug/31/cmi-equal-pay-report|سەردێڕ=Women executives could wait 98 years for equal pay, says report|نووسەر=Goodley, Simon|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١١|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١١|شوێن=London|وتەگێڕانەوە=While the salaries of female executives are increasing faster than those of their male counterparts, it will take until 2109 to close the gap if pay grows at current rates, the Chartered Management Institute reveals.}}</ref> == یاسای دژە جیاکاری == بەپێی نووسراوێکی ساڵی ٢٠٠٨ ی (ڕێکخراوی ھەماھەنگی و پەرەپێدان - OECD) زۆربەی وڵاتانی سەر بە ڕێکخراوی ھەماھەنگی و پەرەپێدان ھەستاون بە دانانی یاسا بۆ بەرەنگاربوونەوەی جیاکاری لەسەر بنەمای ڕەگەزیی و نموونەش وەک: یاسای مووچەی یەکسان لە ساڵی ١٩٦٣ و بەندی حەوتەم لە یاسای مافە مەدەنییەکان لە ساڵی ١٩٦٤.<ref name="ec.europa.eu">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Gender_pay_gap_statistics|سەردێڕ=Gender pay gap statistics - Statistics Explained|وێبگە=ec.europa.eu}}</ref> ئەم یاسایانە لەسەر ھەڵسووکەوت و مامەڵە جیاکاریکەرەکان کاریگەریان دەبێت تەنھا لە کاتی سەپاندن و جێبەجێ کردنیان دا. ڕێکخراوی ھەماھەنگی و پەرەپێدان دەڵێت: {{quote|لێرەدا کێشەیەکی گەورە ھەیە، لە ھەموو وڵاتانی سەر بە ڕێکخراوی OECD دا سەپاندن و جێبەجێ کردنی یاساکە پەیوەستە بە ویستی کەسی قوربانییەوە بۆ بەدواداچوون لە ستەمەکەی لێی کراوە. بەڵام زۆرێک لە خەڵکی ئاگاداری مافە یاسایییەکانی خۆیان نیین دەربارەی جیاکاری لە شوێنی کار و پیشەدا و تەنانەت ئەگەر ئاگاداریش بن، سەلماندنی دۆسیەکی جیاکاری کارێکی گرانە لە ناوەڕۆک دا بۆ داواکار و ڕێکارە یاسایییەکانی دادگا تێچوویەکی زۆری ھەیە کە لە ئەنجام دا سوودەکانی بردنەوەی دۆسیەکە زۆرجار بچووک و کەمن بۆیە ھەموو ئەمانە دەبنە ھۆی پشت سارکردنەوەی قوربانییەکان لە تۆمارکردنی داخوازینامە لە دادگاکان. "<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151031163903/https://www.wgea.gov.au/addressing-pay-equity/what-gender-pay-gap|ناونیشان=https://www.wgea.gov.au/addressing-pay-equity/what-gender-pay-gap|سەردێڕ=What is the gender pay gap? - The Workplace Gender Equality Agency|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151031163903/https://www.wgea.gov.au/addressing-pay-equity/what-gender-pay-gap |date=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ }}</ref>}} لە ساڵی ٢٠٠٣ دا، نووسینگەی بەرپرسیاری حوکومی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (GAO) گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە بە شێوەیەکی گشتی ژنان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لە ٨٠٪ پیاوان مووچەیان پێ دەدرێت لە ساڵی ٢٠٠٠ دا و جیاکاری لە شوێنی کاردا بە ھۆکارێکی سەرەکەی دادەنرێت بۆ ئەو دیاردەیە. لە ڕۆشنای ئەم ئەنجامەدا (GAO) ھەستا بە ھەڵسەنگاندن و چاودێری کردنی یاساکانی دژی جیاکاری و ئاستی جێبەجێ کردنییان لە دامەزراوە حوکمی و تایبەتەکان دا. لە لێکۆڵینەوەیەکەی ساڵی ٢٠٠٨ دا، GAO بە وردی چاودێری ھەوڵەکانی سەپاندن و بڵاوبوونەوەی یاساکانی دەکرد لەلایەن (ئەنجومەنی دەرفەتی ھەلی کاری یەکسان - EEOC) و (وەزارەتی کار). لە کۆتایی دا نووسینگەی بەرپرسیاری حوکومی ویلایەتە یەکگرتووەکان (GAO) گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە ئەنجومەنی دەرفەتی ھەلی کاری یەکسان بە وردی و توندوتۆڵی چاودێری ھەوڵی سەپاندنی یاسای جیاکاری مووچە ناکات و ھەروەھا وەزارەتی کاریش چاودێری سەپاندنی ڕێکار و ئەنجامە کارامەیییەکان ناکات دەربارەی جیاوازی مووچە و لایەنەکانی تری جیاکاری کردن بۆیە GAO گەیشتە ئەو دەرئەنجامەی کە «دەزگا فیدراڵییەکان دەبێت بەشێوەیەکی باشتر و کاریگەرتر چاودێری ڕێژ و شێوازی سەپاندنی یاسا دژە جیاکارییەکان بکەن.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gender-pay-gap.service.gov.uk/public/assets/pdf/gender-pay-gap-explained.pdf|سەردێڕ=The Gender Pay Gap Explained|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180905211719/https://gender-pay-gap.service.gov.uk/public/assets/pdf/gender-pay-gap-explained.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dol.gov/wb/media/gender_wage_gap.pdf|سەردێڕ=Breaking down the gender wage gap|ئیش=dol.gov|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180728035654/https://www.dol.gov/wb/media/gender_wage_gap.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ئابووری}} [[پۆل:جیاوازی مووچەیی ڕەگەزی]] ee7nr0damty5o4p5toakn7s7a5umsyg 0 157367 1585672 1513073 2026-05-20T17:44:42Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:فیزیکزانانی بریتانی]] بۆ [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585672 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:William Thomson, Lord Kelvin cph.3b11884.jpg|وێنۆک|لۆرد کێلڤەن]] '''لۆرد کێلڤەن''' ({{بە ئینگلیزی|The Lord Kelvin}}) زانایەکی سەدەی نۆزدەیە کە لە نێوان ساڵانی ١٨٢٤ تا ١٩٠٧ ژیاوە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/William_Thomson,_1st_Baron_Kelvin</ref> یەکەم کەس بوە کە ووشە [[داینامیکە گەرمی]] (Thermodynamics) بەکار ھێناوە. ھەروەھا پێوانە کردنی [[کێلڤەن|پلەی کێلڤەن]] داھێنا کە یەکێکە لە یەکەکانی [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستەمی نێودەوڵەتی یەکە]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|وزە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|William Thomson, 1st Baron Kelvin}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:کەسانی پەیوەندیدار بە کارەبا]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئیری]] aedtkq8tt6vwrac7ocxn8acav1ck43y 0 166894 1585527 1584909 2026-05-20T12:13:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585527 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Logo wiki basij.png}} '''میلیشیاکانی ئێران''' ناسراو بە '''بەسیج''' ({{بە فارسی|سازمان بسیج مستضعفین}}) بناغەدانەری ئەم ھێزە [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] بوو. لە ساڵی ١٩٨١دا لە[[شەڕی ئێران و عێراق]]دا دروست بووە و لقێکی/بەشێکی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] [[ئێران]] چووە سەر ئەم میلیشیایە، و بەشداری لە [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]دا کردووە، لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]ەوە بە تیرۆریست ناونراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> == زاراوەناسی == «بەسیج» ({{langx|fa|بسيج}}) وشەیەکی [[فارسی]]یە کە بە شێوەی جۆراوجۆر وەک بەسیجکردن، ئامادەکاریی گشتی، ویستی نیشتمانی و بڕیاری جەماوەری، و یەکگرتوویی و ئامادەکاریی گەل بۆ ئەنجامدانی کارە گرینگەکان پێناسە کراوە.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC/ بسیج] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106072703/https://abadis.ir/fatofa/%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC/ |date=6 November 2022 }} abadis.ir</ref> == مێژوو == === شەڕی ئێران و عێراق === [[پەڕگە:Mobilization of Basij, Iran-Iraq War (17).jpg|وێنۆک|خۆبەخشانی بەسیج لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا]] ڕێبەری باڵا [[ئایەتوڵڵا]] [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] لە تشرینی دووەمی ١٩٧٩دا، لە کاتی [[شۆڕشی ئێران]]دا، داوای دامەزراندنی میلیشیایەکی لاوانی کرد. بەسیج لە ٣٠ی نیسانی ١٩٨٠دا دامەزرا. بۆ ئەوانەی تەمەنیان لە سەرووی ١٨ ساڵ و خوار تەمەنی ٤٥ ساڵ بوو، کراوە بوو. لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا سەدان ھەزار کەس وەک خۆبەخش چوونە ناو بەسیج، لەوانە منداڵانی تەمەن ١٢ ساڵ و پیاوانی بەساڵاچووی بێکار، کە ھەندێکیان لە ھەشتاکانی تەمەنیاندا بوون.{{citation needed|date=August 2025}} بەپێی وتەی مێھران ڕیازاتی، ئەم خۆبەخشانە کەوتبوونە ژێر کاریگەریی عەشقی [[شیعە]] بۆ شەھیدبوون و کەشی نیشتمانپەروەریی بەسیجکردنی شەڕەکە؛ زۆربەی جار ئەوان لە پاشخانێکی [[ھەژار]] و لادێنشینەوە ھاتبوون. لە ڕێگەی سەردانی خوێندنگەکان و ھەڵمەتێکی چڕی میدیایییەوە ھان دەدران. لە کاتی شەڕەکەدا، سوپای پاسداران ئەندامانی بەسیجی وەک سەرچاوەیەک بەکار دەھێنا بۆ دابینکردنی ھێزی مرۆیی.<ref>''Khomeinis Warriors: Foundation of Irans Regime, Its Guardians, Allies around the World, War Analysis, and Strategies'' by Mehran Riazaty, {{ISBN|978-1514470336}}</ref> بەپێی وتەی باقر موعین، بەسیج بە ئەنجامدانی ھێرشی شەپۆلی مرۆیی ناسراون کە کێڵگە مینڕێژکراوەکانیان پاک دەکردەوە یان تەقەی دووژمنیان بۆ خۆیان ڕادەکێشا.<ref name=moin>[https://books.google.com/books?id=b2OL9IEXaAgC ''Khomeini: Life of the Ayatollah''] by [[Baqer Moin]]</ref> تەکتیکی باوی ھێرشی شەپۆلی مرۆیی بۆ بەسیجییەکان ئەوە بوو (کە زۆرجار زۆر بە سووکی پڕچەک کرابوون و بێ پشتیوانیی تۆپخانە یان ھێزی ئاسمانی بوون) بە ڕیزە ڕاستەکان بەرەو پێش بڕۆن. لەکاتێکدا ژمارەی قوربانییەکان زۆر بوو، بەڵام تەکتیکەکە زۆرجار سەرکەوتوو دەبوو کاتێک دژی ئەندامانی کەم-ڕاھێنراوی سوپای ئاساییی [[عێراق]] بەکار دەھێنرا.<ref>Cited in: [[Erich Wiedemann]], "Mit dem Paradies-Schlüssel in die Schlacht", in: ''[[Der Spiegel]]'', no. 31/1982, p. 93.</ref><ref>''Iran at War: 1500–1988'' (Pg. 363) By [[Kaveh Farrokh]]</ref> بەپێی وتەی دیلیپ ھیرۆ، تا بەھاری ١٩٨٣ بەسیج ٢٫٤ ملیۆن ئێرانییان لەسەر بەکارھێنانی چەک ڕاھێنابوو و ٤٥٠،٠٠٠ کەسیان ناردبووە بەرەکان.<ref>[[Hiro, Dilip]], ''Iran under the Ayatollahs'', Routledge and Kegan, 1985, p.237</ref> لە ساڵی ١٩٨٥دا دەزگای ئیرنا بە گێڕانەوە لە [[حوجەتولئیسلام ڕەحمانی]]، ژمارەی بەسیجییەکانی بە ٣ ملیۆن کەس دانا. «نووسینگەی تاران» مەزەندە دەکات کە بەرزترین ژمارەی بەسیجییەکان لە بەرەکاندا تا کانوونی یەکەمی ١٩٨٦ گەیشتبێتە ١٠٠،٠٠٠ کەس. بەپێی وتەی ڕادیۆ لیبەرتی، تا کۆتاییی شەڕی ئێران و عێراق، زۆربەی بەسیجییەکان خزمەتیان بەجێھێشت و گەڕانەوە سەر ژیانی ئاسایییان، زۆرجار دوای چەندین ساڵ مانەوە لە بەرەکاندا. تا ساڵی ١٩٨٨، ژمارەی بازگەکانی بەسیج بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کرد، بەڵام بەسیج ھێشتا حیجابیان دەسەپاند، ژنانیان بەھۆی پێشێلکردنی ڕێساکانی پۆشاک دەستگیر دەکرد، و گەنجانیان بەھۆی بەشداریکردن لە ئاھەنگە تێکەڵاوەکان یان بوون لە شوێنە گشتییەکان لەگەڵ ڕەگەزی بەرامبەر کە خزمەتیان نەبوو، دەستگیر دەکرد.<ref name="Molavi, 2005 p.89">Molavi, ''The Soul of Iran'' (2005), p. 89</ref> لە ساڵی ١٩٨٨دا، ڕێکخراوەکانی بەسیجیی [[زانکۆ]] لە ناوەندەکانی خوێندنی باڵا دامەزران بۆ بەرەنگاربوونەوەی «ڕۆژاوازەدەیی» و جووڵەی ئەگەریی خوێندکاران دژی [[حکوومەت]].<ref name="Molavi, 2005 p.89" /> == ڕامیاری == لە ڕووی [[بیردۆز]]ییەوە، بەسیج لەلایەن [[دەستووری ئێران]]ەوە لە تێوەگلان لە [[ڕامیاری]] قەدەغە کراون، بەڵام سەرکردایەتییەکەی بە چالاک دەژمێردرێت، بەتایبەتی لە کاتی و دوای ھەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٥ی [[سەرۆککۆمار]] [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]. لە ھەڵبژاردنەکانی ڕابردوودا ئەندامانی میلیشیا دەنگیان بە ھەم توندڕەوەکان و ھەم چاکسازیخوازان داوە. سەرۆک [[مەحموود ئەحمەدینەژاد|ئەحمەدینەژاد]] پاڵپشتییەکی بەرچاوی لە ئەندامانی [[میلیشیا]] وەرگرت، کە زۆرێکیان لە ڕامیارییەکانی ئەو لە ماوەی سەرۆکایەتییەکەیدا سوودمەند بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Profile: Basij militia force|ئیش=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8106699.stm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090622151024/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8106699.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|df=dmy-all}}</ref> ڕێبەری باڵا خامنەیی بەسیجی وەک «گەورەترین ھیوای نەتەوەی ئێران» و «دارێکی بێگەرد» پەسن کرد.<ref name="english.khamenei.ir">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&task=view&id=781&Itemid=4 |سەردێڕ=Supreme Leader's Speech to Basij Members |بڵاوکەرەوە=Khamenei.ir |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112211620/http://english.khamenei.ir//index.php?option=com_content&task=view&id=781&Itemid=4 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|df=dmy}}</ref> == مشتومڕ == میلیشیای بەسیج لەمێژە سەرچاوەی مشتومڕی ناوخۆیی و نێونەتەوەیییە بەھۆی ڕۆڵە ناوەندییەکەی لە سەرکوتکردنی ناڕەزایەتییەکان و سەپاندنی گونجانی ئایدۆلۆژی لە ئێراندا. لە کاتێکدا بە فەرمی ئەرکی پێسپێردراوە بۆ پەرەپێدانی بەھاکانی ئیسلامی و پشتگیریکردنی ڕێککاری گشتی، ئەم ھێزە بە شێوەیەکی بەرفراوان ڕەخنەی لێ گیراوە بەھۆی تێوەگلانی لە پێشێلکارییەکانی [[مافی مرۆڤ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Iran's Basij force: specialists in cracking down on dissent |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-basij-force-specialists-cracking-down-dissent-2022-09-22/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Kangarlou |یەکەم=Tara |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Brutal Militia Trained to Kill for Iran's Islamic Regime |ناونیشان=https://time.com/6238623/iran-basij-militia-meaning-mahsa-amini/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|magazine=TIME |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran |ناونیشان=https://www.state.gov/reports/2023-country-reports-on-human-rights-practices/iran/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=United States Department of State |زمان=en-US}}</ref> بانگەشەکانی دژ بە بەسیج دەستگیرکردنی سەرەڕۆیانە، [[ئەشکەنجەدان]]، [[توندوتیژیی سێکسی]]، و ئامانجکردنی کەسانی تەمەن بچووک دەگرێتەوە. سەرەڕای ئەوەش، ڕۆڵی گرووپەکە لە سەپاندنی یاساکانی [[حیجاب]] و چاودێریکردنی ڕەفتاری مەدەنی نیگەرانیی ڕژدی لەبارەی تایبەتمەندی، سەربەخۆییی جەستەیی، و ئازادیی ڕادەربڕین دروست کردووە. ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی وەک [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی|لێبوردنی نێونەتەوەیی]] و [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] چەندین کەیسیان بەڵگەدار کردووە کە تێیدا ئەندامانی بەسیج ھێزی لە ڕادەبەدەر و ھەندێک جار، کوشندەیان لە کاتی ناڕەزایەتییەکاندا بەکارھێناوە، بەتایبەتی لە کاتی [[ناڕەزایەتییەکانی ھەڵبژاردنی سەرۆککۆماری ئێران (٢٠٠٩)|ناڕەزایەتییەکانی بزووتنەوەی سەوزی ٢٠٠٩]] و [[شۆڕشی ژینا|ناڕەزایەتییەکانی مەھسا ئەمینیی ٢٠٢٢–٢٠٢٣]]. پەیوەندییە نزیکەکانی بەسیج لەگەڵ [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] و پارێزگاریکردن لێیان لە لێپرسینەوەی یاسایی زیاتر بووەتە ھۆی ڕەخنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Iran unlawfully detaining human rights activists, including new Nobel peace laureate, UN expert says |ناونیشان=https://apnews.com/article/iran-human-rights-nobel-un-mohammadi-amini-f2c979e1c7ee3b380b09c36047445241 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=AP News |زمان=en}}</ref> ڕۆڵـی بەسیج ھەروەھا لە پەیوەندی لەگەڵ [[کۆمەڵکوژییەکانی ٢٠٢٦ی ئێران]] خرایە ژێر وردبینییەوە. ڕاپۆرتەکانی گرووپەکانی مافی مرۆڤ و چاودێرە نێونەتەوەیییەکان یەکەکانی بەسیجیان بە بەشداریکردن یان پاڵپشتیکردن لە سەرکوتکردنە توندوتیژە بەرفراوانەکان لەم ماوەیەدا بەستووەتەوە. بانگەشەکان تێوەگلان لە دەستبەسەرکردنی بەکۆمەڵ، بەکارھێنانی ڕێکخراوی ھێزی کوشندە دژی مەدەنییەکان، و ھاوکاری لەگەڵ دەزگا تەناھایییەکانی دیکە لە سەرکوتکردنی ئاڵۆزییەکان دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What happened at the protests in Iran? |ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2026/01/what-happened-at-the-protests-in-iran/ |وێبگە=Amnesty International |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەر دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Basij|بەسیج}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ئێران|شەڕ|سووریا}} [[پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی کە لەلایەن ئەمریکاوە بەتیرۆریست دەستنیشانکراون]] [[پۆل:تەوەری بەرگری]] [[پۆل:مافەکانی مرۆڤ لە ئێران]] pywodlrxocniq4ftysq4syk3p0h754f 0 166986 1585596 1584083 2026-05-20T12:24:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585596 wikitext text/x-wiki {{وەسف|گۆرانیبێژێکی کورد}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مەریوان سەفادین | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ساڵی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٧٢}} | شوێنی لەدایکبوون = [[عەبابەیلێ]]، [[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = [[سوید]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[گۆرانیبێژ]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٣–ئێستا | خاوەنکار = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | شار = | باڵا = | کێش = | بزاڤ = | ھاوسەر = | منداڵەکان = ٢ | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''مەریوان سەفادین''' (لەدایکبووی ١٩٧٢ لە [[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]]) گۆرانیبێژێکی کوردی خەڵکی ھەڵەبجەیە، کە بە ھەردوو زاری [[کوردیی ناوەندی]] و [[کوردیی باشووری]] گۆرانیی وتووە. == سەرەتای ژیان == مەریوان سەفادین لە ساڵی ١٩٧٢ لە گوندی [[عەبابەیلێ]] لە شاری ھەڵەبجە لەدایک بووە و ھەتا ساڵی ١٩٨٨ و کاتی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە|کیمیابارانەکەی ھەڵەبجە]] لەوێ ژیاوە؛ بە وتەی خۆی، برینداری کیمیابارانەکەشە، و بەھۆی کیمیابارانەکەوە ھەڵەبجەی بەرەو [[سلێمانی]] بەجێ ھێشتووە.<ref name="ئێن ئاڕ تی ٢" /> ھەر بەھۆی کیمیابارانەکەوە نەیتوانیوە خوێندن تەواو بکات. لە ساڵی ١٩٩٦ کوردستانی بەرەو ئەورووپا بەجێ ھێشت بەجۆرێک ٢ ساڵ لە ئەڵمانیا و ١٠ ساڵ لە ئایسلەند ژیاوە. پاشان چووەتە سوید و زیاتر لە ١٠ ساڵە لەوێ دەژیت.<ref name="پۆستی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک" /> == پیشە == مەریوان لە ساڵی ١٩٩٣ لەڕێگەی [[بەھجەت یەحیا]]وە دەستی بە کاری ھونەری کردووە و ھەر لەو ساڵە یەکەم گۆرانیی خۆی بەناوی ''ھەی باوە باوە'' لە بەرنامەی کەشکۆڵ لە [[کەناڵی گەلی کوردستان]] بڵاو کردووەتەوە. تا ١٩٩٦ شەش بەرھەمی بەشێوەی تاک تۆمار کردووە. ھەروەھا مەریوان یەکێک بووە لە ئەندامانی [[تیپی مۆسیقای فۆلکلۆری کورد]]،<ref name="ئێن ئاڕ تی ٢">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/NRT2/News.aspx?id=12673|سەردێڕ=ڤیدیۆ.. کەمال محەممەد و مەریوان سەفادین دوێتێک بڵاو دەکەنەوە|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> کە چەندین کۆنسێرتی لەگەڵ تیپەکە لە ھەردوو شاری [[ھەولێر]] و [[سلێمانی]] کردووە. مەریوان تەنیا دوو ئەلبومی بەناوەکانی ''دیە'' لە ٢٠٠٢ و ''جێژوان'' لە ٢٠٠٦ بڵاو کردووتەوە. ئەمە جگە لەوەی کە چەندین گۆرانییشی بە شێوەی تاک بڵاو کردووەتەوە. لە چەندین ئاھەنگ و بۆنە لەدەرەوەی کوردستان کۆنسێرتی کردووە.<ref name="پۆستی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک">پۆستێکی فەرمیی مەریوان سەفادین لەبارەی ژیانی خۆی و پیشەکەی لە پەڕەی فەرمیی خۆی لە فەیسبووک.</ref> مەریوان دوو-سێ گۆرانیی ھەورامیشی وتووەتەوە کە شیعرەکان ھی [[مەولەوی]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chra.tv/news/index.php/articles/articles/intervieuw/2330-2011-01-31-18-25-12666|سەردێڕ=مەریوان سەفادین : لەڕێگەی هونەرەوە دەمەوێ خزمەت بکەم نەک خۆ دەرخستن|نووسەر=حەمە شوان|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=چرا.تیڤی|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713043941/http://www.chra.tv/news/index.php/articles/articles/intervieuw/2330-2011-01-31-18-25-12666|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ و بەرەبەری [[شەڕی پێشمەرگە و داعش]] مەقامێکی بۆ پێشمەرگە و کوردستان وت و بڵاو کردەوە، و لە ٢٠١٧ گۆرانییەکی بە [[کەڵھوڕی|زاری کەڵھوڕی]] بەناوی ''بەو بەو'' بڵاو کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=19777&Jor=5|سەردێڕ=نوێترین گۆرانی مەریوان سەفادین بڵاو كرایەوە|نووسەر=مەحموود ئیسماعیل|نووسەر٢=شاخەوان شێخانی|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە ٢٠٢٠ [[کەمال محەممەد]] لەگەڵ مەریوان ڤدیۆکلیپێکیان بەناوی ''ئافەرین'' بڵاو کردەوە.<ref name="knwe.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/?p=86427|سەردێڕ=بەرهەمێکی نوێی کەمال محەمەد و مەریوان سەفادین|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=knwe.org|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210608194246/https://knwe.org/?p=86427|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دیسکۆگرافی == <!-- ناوەکانی زۆرینەی ئەم گۆرانییانە فەرمی نین بۆیە تکایە گەر ناوە فەرمییەکانیان دەزانیت، ڕاستیان بکەرەوە. --> === ئەلبوومەکان === {{پێڕستی تراکەکان | ناونیشان = دیە (٢٠٠٢) | بەشداربووانی_نووسین = | بەشداربووانی_مۆسیقا = | نووسەرەکانی_ھۆنراوەکان = بەڵێ | ستوونی_زیادە = مۆسیقا | ناو١ = ھەر ئەڕۆم | نووسەر١ = | تێبینی١ = غوربەت | ھۆنراوەکان١ = [[ئەحمەد محەممەد]] | ئاوازدانەر١ =لوڕی | ماوە١ =٤:٣٩ | زیادە١ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد {{ھن}} کارزان مەحموود | ناو٢ = سەوزە | نووسەر٢ = | تێبینی٢ = | ھۆنراوەکان٢ = | ئاوازدانەر٢ = | ماوە٢ =٧:٠٤ | زیادە٢ = | ناو٣ = نازیلێ | نووسەر٣ = | تێبینی٣ = | ھۆنراوەکان٣ = عەتا قەرەداغی {{ھن}} فۆلکلۆر | ئاوازدانەر٣ = فۆلکلۆر | ماوە٣ = ٤:١٤ | زیادە٣ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٤ = نەم ئەزانی | نووسەر٤ = | تێبینی٤ = تەنیایی | ھۆنراوەکان٤ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٤ = نەوژین محەممەد | ماوە٤ = ٧:١٢ | زیادە٤ = سامان تەھا | ناو٥ = گەڵا گەڵا | نووسەر٥ = | تێبینی٥ = | ھۆنراوەکان٥ = ئیسماعیل خوڕماڵی | ئاوازدانەر٥ = کەلھوڕی | ماوە٥ = ٥:١٥ | زیادە٥ = سامان تەھا | ناو٦ = چاوانی تۆ | نووسەر٦ = | تێبینی٦ = | ھۆنراوەکان٦ =ئیبراھیم نەجمەدین | ئاوازدانەر٦ = | ماوە٦ =٥:١٣ | زیادە٦ = | ناو٧ = دیە | نووسەر٧ = | تێبینی٧ = | ھۆنراوەکان٧ = نەوژین محەممەد | ئاوازدانەر٧ = نەوژین محەممەد | ماوە٧ = ٤:٢٣ | زیادە٧ = ئارا ئەحمەد {{ھن}} توانا فەرەج |total_length = ٣٨:٠٠ }} {{پێڕستی تراکەکان | ناونیشان = جێژوان (٢٠٠٦) | بەشداربووانی_نووسین = | بەشداربووانی_مۆسیقا = | نووسەرەکانی_ھۆنراوەکان = بەڵێ | ستوونی_زیادە = مۆسیقا | ناو١ = جێژوان | نووسەر١ = | تێبینی١ = | ھۆنراوەکان١ = | ئاوازدانەر١ = | ماوە١ =٥:٥٢ | زیادە١ = | ناو٢ = شیرینە و شیرین | نووسەر٢ = | تێبینی٢ = | ھۆنراوەکان٢ = [[ئەحمەد محەممەد]] | ئاوازدانەر٢ = | ماوە٢ =٧:٠٢ | زیادە٢ = توانا فەرەج | ناو٣ = ئای لە من | نووسەر٣ = | تێبینی٣ = | ھۆنراوەکان٣ = [[بەختیار ساڵح]] | ئاوازدانەر٣ = | ماوە٣ = ٤:٣٢ | زیادە٣ = توانا فەرەج | ناو٤ = یارانی ھاودەم | نووسەر٤ = | تێبینی٤ = | ھۆنراوەکان٤ = [[خەییام]] | ئاوازدانەر٤ = ئیبراھیم نەجمەدین | ماوە٤ = ٤:٠٥ | زیادە٤ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٥ = تەمتومان | نووسەر٥ = | تێبینی٥ = سەرمای عەشق | ھۆنراوەکان٥ = ئەحمەد محەممەد {{ھن}} ئیسماعیل محەممەد | ئاوازدانەر٥ = کەلھوڕی | ماوە٥ = ٧:١٦ | زیادە٥ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٦ = ھۆ گوڵێ | نووسەر٦ = | تێبینی٦ = | ھۆنراوەکان٦ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٦ = مەریوان سەفادین | ماوە٦ = ٤:٤٤ | زیادە٦ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٧ = ئەوا ئەڕۆم | نووسەر٧ = | تێبینی٧ = بەستەی غوربەت، ھەوری قەدەر | ھۆنراوەکان٧ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٧ = کەلھوڕی | ماوە٧ = ٦:٠٣ | زیادە٧ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٨ = ھەی داد ھەی دڵەی ھاوار | نووسەر٨ = | تێبینی٨ = | ھۆنراوەکان٨ = ئەحمەد محەممەد | ئاوازدانەر٨ = مەریوان سەفادین | ماوە٨ = ٥:١٥ | زیادە٨ = توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد | ناو٩ = ئەمان لەیل | نووسەر٩ = | تێبینی٩ = | ھۆنراوەکان٩ = ئیسماعیل محەممەد {{ھن}} فۆلکلۆر | ئاوازدانەر٩ = فۆلکلۆر | ماوە٩ = ٥:٣١ | زیادە٩ = ئارا ئەحمەد {{ھن}} توانا فەرەج |total_length = ٥٠:٢٠ }} === تاکە گۆرانییەکان === * ئامۆزا گیان (کۆنسێرت) * بۆ کوردستان (مەقام، ٢٠١٤) * چەشنی دەریا (کۆنسێرت) === کلیپەکان === {| class="wikitable" |+ کلیپەکان |- ! ناونیشان !! شیعر !! ئاواز !! مۆسیقا !! ساڵ !! تێبینی !! سەرچاوەکان |- | ھەی باوە باوە || [[مەولەوی]] || فۆلکلۆر || || ١٩٩٣ || یەکەم گۆرانی || |- | باوان || فۆلکلۆر || فۆلکلۆر || || || || |- | دیە || نەوژین محەممەد || نەوژین محەممەد || ئارا ئەحمەد {{ھن}} توانا فەرەج || ١٩٩٤ || || |- | کەلیان || [[مەولەوی]] || فۆلکلۆر || || ١٩٩٤ || || |- | یارانی ھاودەم || [[خەییام]] || ئیبراھیم نەجمەدین || توانا فەرەج {{ھن}} ئارا ئەحمەد || ١٩٩٤ || || |- | ئای لە من || [[بەختیار ساڵح]] || فۆلکلۆر || توانا فەرەج || || || |- | لە کۆڵانی تەنگ || فۆلکلۆر || فۆلکلۆر || گرووپی مۆسیقیی کوردسات || || || |- | گوڵەکەم || ڕێبوار ئالانی || مەریوان سەفادین || كارزان مە‌حموود || ٢٠١٣ || || |- | پەشیمانی || گەشبیر ئەحمەد || کەلھوڕی || كارزان مە‌حموود || ٢٠١٥ || || |- | ھەناسە || ڕێبوار ئالانی || مەریوان سەفادین || كارزان مە‌حموود || ٢٠١٦ || لەگەڵ [[ئاریان کەریم]] || |- | بەو بەو || فۆلکلۆر || کەلھوڕی || کارزان مەحموود || ٢٠١٧ || || |- | گەڵا || ئیسماعیل خوڕماڵی || مەریوان سەفادین || || ٢٠١٨ || دووبارەکراو || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=54186&Jor=5|سەردێڕ=مەریوان سەفادین گۆرانی "گەڵا" دووبارە بڵاو دەکاتەوە|نووسەر=محەممەد میران|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/Nrt2/News.aspx?id=2382|سەردێڕ=مەریوان سەفادین گۆرانی "گەڵا" بە ئاوازێکی نوێ بڵاودەکاتەوە|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | کانیی عاشقان || فۆلکلۆر || مەریوان سەفادین || شادمیھر نامۆ || ٢٠١٨ || لەگەڵ [[ئاریان کەریم]] || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/29621/|سەردێڕ=مەریوان سەفائەدین و ئاریان كەریم كانی‌ عاشقان کلیپ دەکەن|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=خەڵک|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200708211016/https://xelk.org/29621/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hawler.in/index.php/2017-12-28-23-19-46/item/6456-2018-10-02-11-31-42|سەردێڕ=(مەریوان سەفادین و ئاریان كەریم) "كانی ئاشقان"ـیان بڵاو كردەوە|نووسەر=عەبدولغەفار عەبدوڵڵا|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=52762&Jor=5|سەردێڕ=مەریوان سەفائەدین و ئاریان کەریم بەرهەمێکی نوێ بڵاو دەکەنەوە|نووسەر=شاخەوان شێخانی|نووسەر٢=ڕێناس شابان|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٨|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | بۆم دەمردی || ھێمن ھەژار || شادمیھر نامۆ || || ٢٠١٩ || || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/NRT2/News.aspx?id=8914|سەردێڕ=مەریوان سەفادین ڤیدیۆ کلیپێکی نوێی بڵاو کردەوە|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=70964&Jor=6|سەردێڕ=مەریوان سەفادین نوێترین بەرھەمی بڵاو کردەوە|نووسەر=محەممەد میران|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=وشە.نێت|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | ئافەرین || ھێمن ھەژار || شادمیھر نامۆ || || ٢٠٢٠ || لەگەڵ [[کەمال محەممەد]]، (مەریوان وەک میوان) || <ref name="ئێن ئاڕ تی ٢" /><ref name="knwe.org" /> |- | شەو || ئیبراھیم نەجمەدین || مەریوان سەفادین || || ٢٠٢١ || دووبارەکراو || |- | گەر بێیتەوە || مازیار فایەق {{ھن}} سەروەت تۆفیق || شادمیھر نامۆ || || ٢٠٢١ || || |- | ھەنگاو || محەممەد پاکژ || مەریوان سەفادین || || ٢٠٢٢ || || <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/nrt2/detail2/8643|سەردێڕ=مەریوان سەفادین: کاری من پێویستی بە چەندین جار گوێگرتن هەیە بۆ ئەوەی لەگەڵی بژیت|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی ٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> |} === ئاوازدانان === مەریوان لە ٢٠١٩ ئاوازێکی بۆ گۆرانییەکی گۆرانیبێژ [[یەریڤان ھەڵەبجەیی]] بەناوی ''یاران'' داناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hawler.in/index.php/2017-12-28-23-19-46/item/11841-2019-05-05-13-20-53|سەردێڕ=مەریوان سەفادین میلۆدییەكی تازە دادەنێت|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٩|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{فەیسبووک|mariwan.safadinn}} * {{یووتیووب|channel=UCeXLgMMjOAGtkZoq0de-9bQ}} * {{ساوندکڵاود|mariwan-safadin}} * [https://www.deezer.com/en/artist/114804202 مەریوان سەفادین] لە [[دیزەر]] {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] gj4vrn6apayfv9pivzenlbopdtav1qo 3 167083 1585738 1585079 2026-05-21T04:05:20Z MediaWiki message delivery 12292 /* Wikipedia translation of the week: 2026-21 */ بەشی نوێ 1585738 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] *[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> <div lang="en" dir="ltr"> == Prologue == *Page : '''[[ھالەی سەرچاوە]]''' *Regarding: [[لێدوانی_بەکارھێنەر:Tessla/ئەرشیڤی_٦#Report_for_vandalism|1]] and <span class="plainlinks nourlexpansion noarchive">[{{fullurl:Special:Log|type=protect&user={{urlencode:Tessla}}&page={{urlencode:ھالەی سەرچاوە}}&wpdate=2026-04-05&wpFormIdentifier=logeventslist}} 2]</span> Hello Tessla, I hope you are well and I apologize for returning to this page again. Thank you for modifying and protecting this page. However, a few issues remain to be resolved, and I cannot modify the page: * The map has been removed from the page because it came from Wikidata. I had added the correct coordinates from Wikidata because the map was too inaccurate. I am providing the correct version at the end of this message. * Two parameters of the new {{دا|زانیاریدانی نیشتنگە}} are causing errors. Furthermore, these two parameters serve no real purpose. I am providing the correct version at the end of this message. * The references are not referencing anything: **The first reference does not reference the article itself and is 16 years old. Therefore, this reference is useless. **The second reference is inaccessible (broken link). The reference's archives redirect to advertisements. There are no other archives. Therefore, this reference is useless. **The third reference leads to a second-level domain (and it's a dead link). Therefore, this reference is useless because it doesn't link to anything. As a replacement, you can find a corrected version >>>'''[[داڕێژە:زانیاریدانی نیشتنگە/خۆڵەپەتانێ|on this page]]'''<<<. Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :Hello, could you please protect [[ھالەی سەرچاوە|this page]] for an extended period? Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ١٥:٥٩، ٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]]: it's Done. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٦:٣٥، ٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) </div> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ١٨:٣٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٣، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٨، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == پرسیار لە [[User:Heshmanela|Heshmanela]]ەوە (٠٠:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦) == سڵاو، یەکێک دەربارەی قەزای ڕانیە زانیاری نوسیوە کە قەزای ڕانیەی وەک شارۆچکەیەک نوسیوە لە کاتێکدا ئەوە هەڵەیە چونکە ڕانیە وەک پارێزگایەک مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت کە ئیدارەی سەربەخۆی هەیە کە ناوی ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕینە --[[بەکارھێنەر:Heshmanela|Heshmanela]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Heshmanela|لێدوان]]) ٠٠:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:Heshmanela|Heshmanela]] سڵاو، سەبارەت بەم بابەتە دەتوانیت لەگەڵ @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] قسە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:بیلال معسین|بیلال معسین]]ەوە (١٩:٥٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦) == سڵاو ئێوە چون ئەتوانن یارمەتی من بدەن کە ئێستا پێویستیم پێتانە --[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بیلال معسین|لێدوان]]) ١٩:٥٤، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]]: سڵاو، چیت دەوێت بێگومان لێرە بینووسە و یارمەتیت دەدەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٤، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == خانو == من خانوێکم دروست کردوە لە سێبیرانی گەورە نزیک مەتاری هەولێر باری دارایم باش نیە خێزاندارم هیچ معاشێکیشم نیە پێویستیم بە 60 وەرەقەیە تا بتوانم بچمە ژیانی خومەوە ناو خانوی خوم بویە من ئێوەم بە باشترین کەس دانا بو ئەوی ئەو یارمەتیەم قبوڵ کەن [[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بیلال معسین|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:بیلال معسین|بیلال معسین]]: کاک بیلال داوای لێبوردن دەکەم، بەڵام من لە شاری هەولێر نیم و خەڵکی ئەوێش نیم. هەروەها ئێرە شوێنی نووسین و زانیارییە نەک شتی تر، دووبارە ببوورە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٣٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:١٩، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٤:٠٥، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> aqj53yhad96ad8n6ds2ehklnnhj71gc 0 168180 1585827 1576488 2026-05-21T10:27:51Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585827 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو | وێنە = Jurassic World Fallen Kingdom.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = جەی ئەی بایۆنا | بەرھەمھێنەر = فڕانک مارشال | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = مایکڵ گیاشینۆ | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = یوونیڤەرساڵ پیکچەرز | ڕێکەوتی دەرچوون = ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ | ماوەی فیلم = | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ١٧٠ ملیۆن دۆلار | داھات = ١،٣٠٨ بلیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو''' ({{بە ئینگلیزی|Jurassic World: Fallen Kingdom}}) فیلمێکی سەرکێشیی خەیاڵی زانستییە، ساڵی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە، پاشکۆی جیھانی جوراسی ٢٠١٥، لە دەرھێنانی «خوان ئەنتۆنیۆ بایۆنا»، دووەم بەشە لە جیھانی جوراسی، کە بەرنامەی بۆداڕێژراوە. وە بە گشتی پێنجەمین قیستەکانی زنجیرە فیلمی پارکی جوراسیە، «دێریک کۆنۆلی» و دەرھێنەری جیھانی جوراسی «کۆڵن تریڤۆرۆ» وەک نووسەرێک بۆ فیلمەکە گەڕانەوە. لە دوورگەیەکی ئەمریکی ناوەندی خەیاڵی ئیسلا نوبرلەر کۆمەڵێک [[دایناسۆڕ]] ھەن، لە کەناراوەکانی پاسفیک لە کۆستاریکا، تیمێکی چەکدار دوای ئۆون گرادی و کلێر دەکەون، بۆ ئەوەی دەیناسۆرە بەجێماوەکان لەو دورگەیە ڕزگار بکەن، پێش ئەوەی کە تەڤینەوەیەکی گەورەی بورکانی ئەو دوورگەیە لەناو ببا، [[کریس پرات]]، برایس دالاس ھۆوارد، بی دی وۆنگ، جێف گۆڵدبلوم ڕۆڵی خۆیان لە فیلمەکانی پێشووی زنجیرەکەدا دووبارە دەنوێننەوە، وە ڕافی سپاڵ و تۆبی جۆنز و تێد لیڤینیش چوونە پاڵ ڕۆڵەکان. وێنەگرتن لە مانگی شوباتەوە تا تەممووزی ٢٠١٧ لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] لە ھاوایی بەڕێوەچوو، بەرھەم و دابەشکردنی لەلایەن [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]]ەوە بوو، شانشینی کەوتوو لە [[مەدرید]] لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٨ نمایش کرا، لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، فیلمەکە لە ئاستی جیھاندا زیاتر لە ١٬٣ میلیارد دۆلاری کۆکردەوە، کە بووە سێیەم فیلمی جوراسی بۆ تێپەڕاندنی ھێمای ملیارەھا دۆلار، ھەروەھا سێیەمین فیلمی پڕ داھاتی ساڵی ٢٠١٨ بوو. == چیرۆک == تیمێکی مەرکەزی لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆنی]] ئەمریکا بریار لەسەر ئەوە دەدەن، کە ئایا دەیناسۆرەکان لە دوورگەکە ڕزگاربکەن یان بمرن، دوای کۆبونەوەکە بڕیارەکەیان ھێشتنەوەی دەیناسۆرەکانە، بەڵام کەسێک بەناوی ئێلی میلس بۆ ئەوەی دەیسناسۆرەکان بفرۆشێت بە نرخێکی خەیاڵی، تیمێکی مەرکەزی بەسەرکردایەتی کێن ویتڵی بۆ دورگەکە دەنێرێت، لەگەڵ ئۆون کلێر و تەکنیکاری پێشووی پارک فرانکلین، ھەموویان بەرەو دورگەکە دەڕۆن، سەرەتا بۆ ئەوەی بلو (دەیناسۆرە بزربوەکەی بەشی یەکەمی جیھانی جوراسی) بدۆزنەوە، ئۆون لەپێش ھەموویان بە شوێن پێی پلو دەگەرێت، تا بلوو دەدۆزنەوە، بەڵام ئۆون دەیەوێت بلو ئارامبکاتەوە، لەو کاتەدا کێن ویتڵی تەقە لە بلو دەکرێت، ئۆون کە خۆی دەیناسۆرەکەی بەخێو کردوە، وە بەم شێوەیە لەگەڵ ویتڵی ڕێک نەکەوتبوون، یەکسەر ئۆون ھێرش بۆ ویتڵی دەکات، بەڵام ویتڵی بە چەکی ئارامبکردنەوە ئۆون دەبورێنێتەوە. کلێر و فرانک لە خانییەکی چۆڵن لە دورگەکە بۆ لێکۆڵینەوە، بەڵام بێ ئاگان، لەوەی ویتڵی فێڵی لێیان کردووە، ھەروەھا ئۆونیان لە دارستانەکە بەجێ ھێشتووە، وە بلویان برد. دواتر کلێر و فرانک دەچنە سەرەوەی خانییەکە بە ڕاکردن ئۆون بەرەو لاین دێت، ھاوار دەکات دەڵێت ڕاکەن، لەبەر ئەوەی ھەموو دەیناسۆرەکان بە بچوک و گەورەوە لەدوای ئۆون ڕادەکەن، تا خۆیان لە تەقینەوەکەی بورکانەکە بپارێزن، لەو کاتەدا ھەموویان خۆیان بۆ نێو ئاوەکە فرێدەدەن. کەشتییە بەکرێگیراوەکە کە داینەسۆرە گیراوەکانی بارکردووە، بۆ خاکی ئەمریکا دەجولێت، چونکە ئەو دایناسۆرانەی کە ماون لە کاتی ھەڵچوندا دەمرن. کلێر و فرانکلین و ئۆون دزە دەکەن، بۆ ناو کەشتییەکە وە بەدزییەوە یارمەتی بلوو دەدەن تا خوێنی تری لێنەڕوات، گروپەکە دەرک بەوە دەکەن کە دایناسۆرە گیراوەکان بۆ شوێنێکی نادیار دەگوازرێنەوە بۆ مەبەستێکی نادیار. دواتر تیمەکەی ویتڵی ھەموو دایناسۆرەکان بۆ کۆشکەکە دەھێنن، وە لەوێدا سجنیان دەکەن، دواتر دەست بە فرۆشتنی ھەموو دایناسۆرەکان دەکەن، بە نرخێکی خەیاڵی کە ھەموو کەسە بەناوبانگ و دەوڵەمەندەکان بۆ کڕینی دایناسۆڕەکان لەو کۆشکەدان، بەڵام یەکێک لە دایناسۆرەکان کە لەلایەن کەسێکی زاناوە بەچەن دەرمان و دی ئێن ئەیەک دروستکراوە، کە توانایەکی زۆر زۆری ھەیە. == ڕۆڵەکان == * [[کریس پرات]]: وەک ئۆون گرادی * برایس دالاس ھۆوارد: وەک کلێر * ڕیف سپاڵ: وەک ئێلی میلس * جوستێت سمیت: وەک فرانکلین * تێد لیڤن: وەک کێن ویتڵی * دانێلا پێندا: وەک زیا ڕۆدریگز == بەرھەمھێنان == لە کاتی گفتوگۆی زوو سەبارەت بە فیلمی [[جیھانی جوراسی]] ساڵی ٢٠١٥، بەرھەمھێنەری جێبەجێکار [[ستێڤن سپیلبێرگ|ستیڤن سپیلبێرگ]] بە دەرھێنەر کۆڵن تریڤۆرۆی گوت، کە حەزی لە ھەبوونی چەند فیلمێکی تر ھەیە کە دروست بکرێت.<ref name=Collider>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://collider.com/colin-trevorrow-talks-jurassic-world-sequels-blu-ray-and-more/ |سەردێڕ=Jurassic World: Colin Trevorrow Talks Building a Foundation for Future Installments |بڵاوکەرەوە=Collider.com |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|یەکەم=Steve |دوایین=Weintraub |کات=٤:٣٠–٧:٥٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150615093106/http://collider.com/colin-trevorrow-talks-jurassic-world-sequels-blu-ray-and-more/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> لە نیسانی ٢٠١٤ تریڤۆرۆ ڕایگەیاند، کە باس لە پاشکۆکان کراوە: ئێمە ویستمان شتێک دروست بکەین کە کەمێک ئەڵقەی بێت، وە شتێک کە لەوانەیە بە شێوەیەکی شاراوە کەوان بکات بە زنجیرەیەک کە خەڵک ھەست بکەن فیلمەکە وەک چیرۆکێکی تەواوە.<ref name=empire>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=40832 |سەردێڕ=Exclusive: Jurassic World Sequels Planned |ئیش=Empire |نووسەر=Phil de Semlyen |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150617084911/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=40832 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> تریڤۆرۆ وتی [[کریس پرات]] و عومەر سی لەوانەیە ڕۆڵی خۆیان بۆ چەند فیلمێکی داھاتوو بگەڕێننەوە، وە ئەگەر پرسیارمان لێیان کرد، ئەو فیلمەیان ئاراستە کرد. == بڵاوکردنەوە == جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٨ لە سەنتەری ویزینک لە مەدریدی ئیسپانیا بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hall|یەکەم=Jacob|سەردێڕ='Jurassic World: Fallen Kingdom' Reactions from the Spanish Premiere: Here is What People Are Saying|ناونیشان=https://www.slashfilm.com/jurassic-world-fallen-kingdom-reactions/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=/Film|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Jurassic World: El Reino Caido' Madrid Premiere|ناونیشان=https://www.gettyimages.com/event/el-reino-caido-madrid-premiere-775162432|وێبگە=Getty Images|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200620080649/https://www.gettyimages.com/photos/el-reino-caido-madrid-premiere|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕۆژی ٧ی حوزەیران لە وڵاتی سەنگافورە و [[مالیزیا]]، [[بەریتانیای مەزن|بەڕیتانیا]]، [[ھندستان]]، [[ئیتالیا|ئیتاڵیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.popcorn.app/sg/jurassic-world-fallen-kingdom/movie/2206|سەردێڕ=Jurassic World: Fallen Kingdom (2018)|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Popcorn}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.popcorn.app/my/jurassic-world-fallen-kingdom/movie/3122|سەردێڕ=Jurassic World: Fallen Kingdom (2018)|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Popcorn}}</ref> کۆریای باشور و ئەنگۆلا بڵاوکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cinemax.co.ao/-ficha-/tt4881806/|سەردێڕ=Cinemax – É um espectáculo – Mundo Jurássico: Reino Caído|ئیش=Cinemax|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180610140805/http://www.cinemax.co.ao/-ficha-/tt4881806/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>وە لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە پاکستان بڵاوبوویەوە، دواتر فیلمەکە لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بڵاوبوویە. ھەروەھا لە ٤ی ئەیلولی ٢٠١٨ بە ژمارەی دیجیتاڵی لەسەر بلو ڕای، [[دی ڤی دی]]، بلو ڕای 4k، [[بلو ڕای]] 3D بڵاوکرایەوە، بەڵام لە ١٨ی ئەیلولی ٢٠١٨ بە شێوەی دیجیتاڵی بڵاوکرایەوە. == پێشوازی == جیھانی جوراسی: شانشینی کەوتوو ٤١٧٬٧ میلیۆن دۆلاری لە ئەمریکا و [[کەنەدا]] کۆکردەوە، ھەروەھا ٨٩٠٬٧ میلیۆن دۆلاری لە ناوچەکانی دیکە کۆکردەوە، بۆ کۆی گشتی جیھانی بە بڕی ١٬٣٠٨ میلیارد دۆلار بەرامبەر بە بودجەی بەرھەمھێنانی ١٧٠ میلیۆن دۆلار.<ref name="BOM">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/title/tt4881806/ |سەردێڕ=''Jurassic World: Fallen Kingdom'' (2018) |بڵاوکەرەوە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200821181006/https://www.boxofficemojo.com/title/tt4881806/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمەکە لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٨ بڕی ١ میلیارد دۆلار مارکی بڕی، بووە سیو پێنجەمین فیلم کە گەیشتبێتە ئەم نیشانەیە، حەوتەمین فیلمی جیھانیش بوو. دوا مۆڵەت ھۆڵیوود قازانجی تۆڕی فیلمەکەی بە ٢٢٬٨ میلیۆن دۆلار ئەژمار کرد، کاتێک ھەموو خەرجی و داھاتەکانی پێکەوە بە فاکتەر دەژمێرێت، ئەمە ھەشتەمین وەشانێکی قازانج بەخشە لە ساڵی ٢٠١٨.<ref name="budget">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Weekend Box Office: 'Jurassic World: Fallen Kingdom' Stomps Toward $144M Bow|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/box-office-jurassic-world-fallen-kingdom-earns-153m-previews-1122521|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.jurassicworld.com/}} * {{IMDb title|4881806}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دایناسۆڕ|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Jurassic World: Fallen Kingdom}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەهریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەیناسۆرەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کۆلین ترێڤۆرو]] [[پۆل:فیلمە ئەهریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی خەیاڵی زانستیی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کۆستاریکا داندراون]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز]] [[پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئامبلین ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دڕندەییی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن مایکل جیاکینۆوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی پارکی جوراسی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھاوایی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی نێو دارستان]] [[پۆل:فیلمەکانی پێرفێکت وۆرد پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] l9swx9m91d4l2kvtm4b38gd07px86f0 0 169665 1585537 1584795 2026-05-20T12:15:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585537 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-شار}} '''ئیدلیب''' ({{بە عەرەبی|إدلب}}) شارێکە لە [[سووریا]]. کەوتووەتە [[پارێزگای ئیدلیب]]. دانیشتووانی شارەکە ١٦٥٬٠٠٠ کەسن. ئیدلیب ٤٤٢ مەتر لە [[ئاستی دەریا]] بەرزترە. شارەکە ناوەندێکی گرنگی کشتووکاڵییە بۆ سووریا ھەروەھا چەندین شوێنەوار و گۆڕی مێژویی لێیە. == مێژوو == <div>نیشتەجێبوونێکی [[نیۆلیتیکی]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٨٥٠٠ پێش زایین لە تەپۆڵکەی عەین ئەلکەرخ لە نزیک ئیدلیب دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Steiner |یەکەم١=Margarete Laura |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5H4fAgAAQBAJ&dq=A+small+%2C+short+-+lived+occupation+%2C+dated+to+around+8500+cal+.+BC+%2C+has+recently+been+identified+at+Tell+%27+Ain+el+-+Kerkh+near+Idlib+%2C+in+the+form+of+a+1m+-+deep+deposit+excavated+over+an+area+of+5x5m+and+containing+several&pg=PA138 |سەردێڕ=The Oxford Handbook of the Archaeology of the Levant: C. 8000-332 BCE |دوایین٢=Killebrew |یەکەم٢=Ann E. |ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=OUP Oxford |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٢١٢٩٧-٢|زمان=en}}</ref> [[تەختە قوڕەکانی ئیبلا]] (٢٣٥٠ پێش زایین) ئاماژە بە شاری بە ئەکەدی:𒁺𒄷𒆷𒇥𒌝 («du-ḫu-la-bu6-um» «دووحولابووم») دەکەن کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە ئیدلیب ھەڵکەوتووە وەک ئەوەی لەلایەن مایکڵ ئاستوور و دۆگلاس فراین پێشنیار کراوە؛ لێکچوونێک لە نێوان دەنگی ناوە دێرین و نوێیەکاندا ھەیە. لە تەختە قوڕەکاندا، دووحولابووم ٢٢ کیلۆمەتر لە باشووری «ئونقی»یە کە ڕەنگە ھاوتای گوندی مۆدێرنی کوکانییە ({{Langx|ar|كوكانية}})، کە نزیکەی ٢٢ کیلۆمەتر لە باکووری ئیدلیبەوە ھەڵکەوتووە (بڕوانە [[شارە مردووەکان]]). [[توتوومووسی سێیەم]] ھەروەھا ئاماژەی بە شارەکە کردووە بە ناوی «Ytḥb».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=rKGXCgAAQBAJ&pg=PA76|سەردێڕ= Walls of the Prince: Egyptian Interactions with Southwest Asia in Antiquity: Essays in Honour of John S. Holladay, Jr.|نووسەر= Timothy P. Harrison, Edward B. Banning|ڕێکەوت= ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥|پەڕە= ٧٦|بڵاوکەرەوە= BRILL|ژپنک= ٩٧٨٩٠٠٤٣٠٢٥٦٣|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160610225359/https://books.google.nl/books?id=rKGXCgAAQBAJ&pg=PA76|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref></div> === دێرینیی کلاسیک === [[پەڕگە:Byzantine temple in Idlib (Ruweiha) Syria.jpg|وێنۆک|چەپ|پەرستگایەکی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتی]] لە [[شارە مردووەکان|ڕووایحە]] لە نزیک ئیدلیب]] ئیدلیب لەگەڵ تەواوی [[سووریا]]، لەلایەن پاشای [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[تیگرانی مەزن]] داگیر کرا و خرایە ناو [[ئیمپراتۆریەتیی ئەرمەنی]]، تەنھا دواتر لەلایەن [[پۆمپیی مەزن]]ی ڕۆمانی لە دەوروبەری ٦٤ پێش زایین داگیر کرا. شارەکە ھەرگیز گرینگییەکی ئەوتۆی نەبووە، سەر بە ویلایەتی [[سووریای ڕۆمانی]] بووە لەژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی]] و دواتر ویلایەتی سووریای دووەمی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ڕۆمانی ڕۆژھەڵات]] پێش ئەوەی لە دەوروبەری ناوەڕاستی سەدەی حەوتەمدا لەلایەن [[عەرەبەکان|عەرەب]]ەوە داگیر بکرێت. شتێکی زۆر لە سەردەمی ڕۆمانی و [[بیزەنتی]]ی شارەکە نەماوەتەوە، مەگەر لە مۆزەخانەکەیدا. لە باکووری شارەکە [[شارە مردووەکان]] ھەن، کە کۆمەڵێک شوێنەواری گرینگن لە سەردەمی بیزەنتی. === سەردەمی عوسمانی === لە کاتی دەسەڵاتی سەرەتای [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە سووریا، کە لە ١٥١٦ دەستی پێ کرد، ئیدلیب «[[تیمار]]»ێکی ([[دەرەبەگایەتی]]) بچووک بوو. گوندی ئیدلیب لەلایەن [[کۆپروولوزادە فازڵ ئەحمەد پاشا|فازڵ ئەحمەد پاشا]]، کوڕی وەزیری مەزن [[کۆپروولو محەممەد پاشا]] (نزیکەی ١٦٥٦–١٦٦١) دامەزرا کە کردی بە فەرمانڕەوای [[ئەیالەتی دیمەشق]]. لە ساڵانی دواتردا، وەک شارۆچکەیەک گەشەی کرد کە خاوەنی بازاڕ، [[گەرماوی تورکی|گەرماو]] و [[کاروانسەرا]] بوو، لەوانە خان ئەبی عەلی و خان ئەلڕووز.{{sfn|Bakhit|2010|p=60}} لە سەردەمی کۆپروولودا، ئیدلیب ناوەندێکی بەرھەمھێنانی زەیتوون بوو، کە ئەویش بووە ھۆی دروستبوونی پیشەسازییەکی گەشەسندووی [[سابوونی حەلەب|سابوونی بنەما زەیتوون]]. ھەرچەندە بازاڕە سەرەکییەکانی سابوونی ئیدلیب لە [[حەلەب]]، [[ئەنتیکە]]، و [[حەمات]] بوون،<ref name="Porter580">Porter, 1868, p. 580.</ref> بەرھەمەکە تا پایتەختی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] لە [[ئەستەمبوڵ]] ھەناردە دەکرا. ئیدلیب ھەروەھا بەرھەمھێنەرێکی سەرەکیی [[قوماش]]ی [[لۆکە]] بوو.<ref>Inalcik, 1997, p.501.</ref> گەڕیدەی ڕۆژئاوایی [[جۆسایا لێسلی پۆرتەر]] ئاماژەی بەوە کردووە کە ئیدلیب «دەورەدراوە بە باخەکانی زەیتوون، کە لەم ناوچە سارد و وشکەدا دەگمەنە»،<ref name="Porter580"/> و ئاماژەی بەوە کردووە کە باخە زەیتوونەکانی گەورەتر بوون لەوەی دیمەشق، [[بەیرووت]]، یان [[غەززە]]. لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩دا، شارۆچکەکە دانیشتووانەکەی بە ٨،٠٠٠ کەس خەمڵێنرا، لەوانە ٥٠٠ [[عەرەبی مەسیحی|مەسیحی]].<ref name="Porter580"/> لە کۆتاییی سەدەی ١٩دا، ئیدلیب «گەشەسەندوو» بووە و ھێشتا چەندین خێزانی مەسیحیی تێدا بووە، بەپێی وتەی ڕۆژھەڵاتناسی ئەڵمانی [[ئالبێرت سۆسین]].<ref name="Baedeker376">Baedeker, 1912, p.376.</ref> === شەڕی ناوخۆییی سووریا و دەستبەسەرداگرتنی ھەییەی تەحریر شام === {{سەرەکی|شەڕی ناوخۆییی سووریا}} [[پەڕگە:Syrian rebels Faylaq al-Sham Idlib.jpg|ڕاست|وێنۆک|یاخیبووانی سووریا وێنەیەکی بەعسی لەسەر دیوارێکی مەیدانی میحڕاب لە ئیدلیب دەشێوێنن، دوای [[شەڕی ئیدلیب (٢٠١٥)|گرتنی]] شارەکە لەلایەن ھێزە یاخیبووەکانەوە لە ٢٠١٥دا]] لە ماوەی [[قۆناغی ڕاپەڕینی جەنگی ناوخۆییی سووریا|ڕاپەڕینی ساڵی ٢٠١١وە]]، ئیدلیب ناوەندی خۆپیشاندان و شەڕ بوو لە قۆناغی سەرەتای جەنگی سووریادا. کاتێک ڕاپەڕینەکە گۆڕدرا بۆ ململانێی چەکداری، ئیدلیب بوو بە ناوەندی ھەڵمەتێکی یاخیبووان، کە بۆ ماوەیەکی کاتی شارەکە و پارێزگاکەیان گرت پێش ھێرشی حکوومەت لە نیسانی ٢٠١٢. دوای ئەمە، ھێزەکانی حکوومەت شارەکە و پارێزگا ژێر دەسەڵاتی یاخیبووانیان دوای مانگێک لە شەڕ کۆنترۆڵ کردەوە، پێش ھەوڵی جێبەجێکردنی ئاگربەستی پێشنیارکراو لەلایەن [[کۆفی عەنان]]. دوای [[ھێرشی ئیدلیب (٢٠١٥)]] لە ئازاردا، ھاوپەیمانیی یاخیبووان [[سوپای فەتح]]، بە ڕێبەریی [[بەرەی نوسرە]] و [[ئەحراری شام]]، لە [[شەڕی ئیدلیب (٢٠١٥)|دووەم شەڕی ئیدلیب]]دا سەرکەوتوو بوون و شارەکەیان گرت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://weekly.ahram.org.eg/News/12392.aspx |سەردێڕ=Gulf allies and 'Army of Conquest |newspaper=[[Al-Ahram Weekly]] |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170531094633/http://weekly.ahram.org.eg/News/12392.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا شارۆچکە زۆرینە شیعەکانی [[ئەلفوعە]] و [[کەفریا]]یان لە باکووری شاری ئیدلیب گەمارۆ دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11502899/Thousands-flee-Syrian-city-Idlib-after-rebel-capture.html |سەردێڕ=Thousands flee Syrian city Idlib after rebel capture |ئیش=The Telegraph |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥|نووسەر=Sherlock, Ruth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150329190137/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11502899/Thousands-flee-Syrian-city-Idlib-after-rebel-capture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نیسانی ٢٠١٥دا، پێشنیار کرا کە ئیدلیب ببێتە شوێنی کاتیی [[حکوومەتی کاتیی سووریا]]ی [[ئۆپۆزسیۆنی سووریا (٢٠١١–٢٠٢٤)|ئۆپۆزسیۆنی سووریا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2015/04/syria-opposition-idlib-nusra-government-in-exile.html|سەردێڕ=Will Syrian opposition move interim government to Idlib? - Al-Monitor: the Pulse of the Middle East|ئیش=Al-Monitor|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226065604/http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2015/04/syria-opposition-idlib-nusra-government-in-exile.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە پارێزگای ئیدلیب. لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧دا، [[ھەییەی تەحریر شام|تەحریر شام]]، جێنشینی بەرەی نوسرە، ھێزەکانی ماوەی [[پێکدادانەکانی پارێزگای ئیدلیب (تەممووزی ٢٠١٧)|ئەحرار ئەلشام]]ی لە ئیدلیب دەرکرد، تەواوی شارەکەی گرت و خستیە ژێر دەسەڵاتی [[حکوومەتی ڕزگاریخوازی سووریا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.syriahr.com/en/?p=70437|سەردێڕ=Following the renewed fighting … Ahrar Al-Sham and Tahrir Al-Sham reconcile|ئیش=SOHR|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨دا، ڤلادیمیر [[ڤلادیمیر پوتین|پوتین]]ی سەرۆکی ڕووسیا و [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|تەیب ئەردۆغانی]] سەرۆکی تورکیا [[ڕێککەوتنی داماڵینی چەک لە ئیدلیب (٢٠١٨–٢٠١٩)|ڕێککەوتنێکیان بۆ دامەزراندنی ناوچەیەکی دابڕێنەری بێ چەک]] لە [[پارێزگای ئیدلیب]]ی سووریا ڕای گەیاند، کە مەبەست لێی جیاکردنەوەی ھێزەکانی حکوومەتی سووریا بوو لە گرووپە یاخیبووەکان. بەپێی ڕێککەوتنەکە، سەربازانی تورکیا و ڕووسیا دەوریەی ناوچەکە دەدەن بۆ دڵنیابوون لە پابەندبوون. پوتین ڕای گەیاند کە ھەموو چەکە قورسەکان لە ناوچەکە لادەبرێن و گرووپە یاخیبووە توندڕەوەکان، وەک بەرەی نوسرە، دەبێت پاشەکشە بکەن. ناوچە دابڕێنەرەکە بڕیار بوو تا ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بخرێتە گەڕ. == دانیشتووان == لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠٠٤ی [[فەرمانگەی ناوەندیی ئامار (سووریا)|فەرمانگەی ناوەندیی ئاماری سووریا]]دا، ئیدلیب دانیشتووانەکەی ٩٨،٧٩١ کەس بووە و لە ساڵی ٢٠١٠دا دانیشتووانەکەی لە دەوروبەری ١٦٥،٠٠٠ کەس بووە. دانیشتووانەکەی زۆربەیان موسڵمانی سوننەن،<ref name="Mroue">Mroue, Bassem. [http://www.sltrib.com/sltrib/world/53708338-68/idlib-syrian-army-mines.html.csp "Syrian forces capture rebel stronghold near Turkey"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130923014406/http://www.sltrib.com/sltrib/world/53708338-68/idlib-syrian-army-mines.html.csp |date=2013-09-23 }}. ''[[The Salt Lake Tribune]]''. [[Associated Press]]. 2012-03-13. Retrieved on 2012-03-13.</ref> ھەرچەندە پێشتر کەمینەیەکی بەرچاوی [[عەرەبە مەسیحییەکان|مەسیحی]] لێ بووە، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢٢ تەنھا یەک پیاوی مەسیحیی بەساڵاچوو لە شارەکەدا مابووەوە.<ref name="AL">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/fr/culture/2015/04/syria-idlib-christians-jabhat-alnusra-.html |سەردێڕ=Christian evacuees mourn Idlib|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Al-Monitor]] |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/01/23/world/middleeast/syria-christians-idlib.html|سەردێڕ= 'Now There is No One': The Lament of One of the Last Christians in a Syrian City|newspaper = The New York Times|ڕێکەوت= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|دوایین١= Saad|یەکەم١= Hwaida|بەستەری نووسەر= Hwaida Saad}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/life/-al-hajji-michel-boutros-the-last-syrian-christian-of-idlib/2363397|سەردێڕ= 'Al-Hajji' Michel Boutros: The last Syrian Christian of Idlib}}</ref> ئیدلیب دابەش بووە بەسەر شەش ناوچەی سەرەکیدا: ئەشرەفییە (قەرەباڵغترینیان)، حیتین، حیجاز، ناوەندی شار، حوڕییە، و ئەلقوسوور. == ئابووری == [[پەڕگە:Idlib1.jpg|وێنۆک|باخەکانی زەیتوون لە دەوروبەری شارەکە. ئیدلیب ناوەندێکی سەرەکیی بەرھەمھێنانی زەیتوونە.]] ئیدلیب ناوەندێکی سەرەکیی بەرھەمھێنانی [[زەیتوون]]، لۆکە، [[گەنم]] و [[میوە]]یە، بەتایبەتی [[گێلاس]].<ref name="Casule56">Casule, 2008, p.56.</ref> بەرھەمە سەرەکییەکانی تری وەک [[بادەم]]، [[کونجی]]، [[ھەنجیر]]، [[ترێ]] و [[تەماتە]] دەگرێتەوە.<ref name="Britannica"/> لە ساڵی ١٩٩٥دا نزیکەی ٣٠٠ ھێکتار بە بەرھەمە جیاوازەکانی [[مزرەمەنی]] چێندرابوو.<ref>Food and Agriculture Organization of the [[United Nations]], 1996, p. 147.</ref> گوشینی [[ڕۆنی زەیتوون]] و چنراوەکان ھەندێک لە پیشەسازییە ناوخۆیییەکانی شارەکەن.<ref name="Britannica">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=Idlib {{!}} Syria |ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/282037/Idlib |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402111757/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/282037/Idlib |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ئیش=Encyclopedia Britannica |زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شاری [[حەلەب]]ی دراوسێ ئامادەیییەکی ئابووریی گرینگی لە ئیدلیبدا ھەیە.<ref name="Casule56"/> ئیدلیب ناوەندێکی کشتوکاڵیی سەرەکییە لە سووریا. ھەروەھا لە ڕووی مێژووییەوە گرینگە، و چەندین «شارە مردووەکان» و [[تەپۆڵکە]]ی تێدایە. بەھۆی دابەزینی خێرای بەھای [[لیرەی سووری]]، [[لیرەی تورکی]] لە ئیدلیب بڵاوبووەوە و لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ وەک دراوێکی یاسایی لە شارەکەدا پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=DAILY SABAH WITH AGENCIES|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Idlib follows suit in adopting Turkish lira to shield region from plummeting Syrian pound|زمان=en|ئیش=Daily Sabah|ناونیشان=https://www.dailysabah.com/business/economy/idlib-follows-suit-in-adopting-turkish-lira-to-shield-region-from-plummeting-syrian-pound|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> ئەمە لە ساڵی ٢٠٢٥دا ھەڵوەشایەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی سووریا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Idlib}} {{شارەکانی سووریا}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|جوگرافیا}} [[پۆل:شارەکانی سووریا]] nubtc5jttl7603bafdfkqcf4k0bpwjn 0 169794 1585561 1584371 2026-05-20T12:19:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585561 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕۆژنامەی بابل''' ڕۆژنامەیەکی عێراقی بوو کە لەژێر سەرپەرشتی [[عودەی سەددام حوسێن|عودەی]] کوڕی [[سەددام حوسێن]] دەردەچوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Kelly Whalen|سەردێڕ=Uday Saddam Hussein|ناونیشان=https://www.pbs.org/frontlineworld/stories/iraq/uday.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=PBS}}</ref><ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Saddam pounces on son's newspaper|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2495481.stm|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ئیش=BBC|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢}}</ref> عودەی خۆی دامەزرێنەری ڕۆژنامەکەش بوو. بابل بە زمانەکانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] دەردەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Ahmed K. Al-Rawi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=huA2EDbAqzcC&pg=PT9|سەردێڕ=Media Practice in Iraq|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٢٠٦٦٠-٢|پەڕە=٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٠٢، ڕۆژنامەکە بەبێ ڕاگەیاندنی ھیچ ھۆکارێک لەلایەن حکوومەتی عێراق قەدەغەکرا.<ref name=":0"/> ==مێژوو و ناسنامە== «بابل» لە کاتی [[جەنگی کەنداو]] لە ساڵی ١٩٩١دا دەستی بە کارەکانی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=توقيف صحيفة بابل عن الصدور لمدة شهر|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/cultureandart/2002/11/20/توقيف-صحيفة-بابل-عن-الصدور-لمدة-شهر|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|ئیش=Al Jazeera|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|زمان=Arabic}}</ref> ئەوە یەکێک بوو لەو ڕۆژنامانەی کە عودەی حوسێن خاوەندارێتیی دەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Kelly Whalen|سەردێڕ=Uday Saddam Hussein|ناونیشان=https://www.pbs.org/frontlineworld/stories/iraq/uday.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=PBS}}</ref> ئەو ھەروەھا دامەزرێنەری ڕۆژنامەکە بوو کە بە ھەردوو زمانی [[عەرەبی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بڵاو دەکرایەوە.<ref name = MediaPracticeinIraq >{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Ahmed K. Al-Rawi|سەردێڕ=Media Practice in Iraq|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=huA2EDbAqzcC&pg=PT9|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٢٠٦٦٠-٢|پەڕە=٩}}</ref> ڕۆژنامەکە دواتر لەسەر بەرنامەی [[ھەڵمەتی ئیمان]] ڕەخنەی لە حکوومەت گرت، بەو بۆچوونەی کە ھەڵمەتەکە کۆمەڵگەی فرەئایینی عێراق لاواز دەکات، و ھانی دابەشبوونی تائیفی دەدات، بەمەش عێراق لاواز دەکات. ڕۆژنامەکە پێی وا بوو کە ھەوڵەکانی سەددام بۆ بەدەستھێنانی پشتگیریی تووندڕەوە ئیسلامییەکان لە کۆتاییدا مەحکوومە بە شکستی، چونکە ئەو گرووپانە ھیچ شتێک کەمتر لە شەریعەتی ئیسلامیی تووند قبووڵ ناکەن. ڕۆژنامەکە ھەروەھا ھەندێک نامەی بڵاو کردەوە کە ڕەخنەیان لە حکوومەت و لێبوردەییی دەزگا ئەمنییەکان دەگرت بەرامبەر بە گەشەکردنی بزووتنەوە سەلەفییەکان لە عێراقدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Baram |یەکەم=Amatzia |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=From Militant Secularism to Islamism: The Iraqi Ba'th Regime 1968-2003 |ناونیشان=http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/From%20Militant%20Secularism%20to%20Islamism.pdf |زنجیرە=Occasional Papers |بڵاوکەرەوە=Woodrow Wilson International Center for Scholars: History & Public Policy Program |ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150722184035/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/From%20Militant%20Secularism%20to%20Islamism.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> لە لایەکی ترەوە، «بابل» بەشداری کرد لە ھێرشکردنە سەر [[شیعە]]کان، تەنانەت وەک «[[ڕافیزە]]» ناوی بردن، کە نازناوێکی پڕ لە ڕقە و ئاسایی تەنھا لەلایەن [[سەلەفی]]یە تووندڕەوەکانەوە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Khalil F. |دوایین=Osman |سەردێڕ=Sectarianism in Iraq: The Making of State and Nation Since 1920 |زنجیرە=Routledge Studies in Middle Eastern Democratization and Government |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٨-٧٧٩٤٦-٤|ناونیشان={{Google books|BPEBAAAQBAJ|keywords=babil rafidhah|plainurl=y}}}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٠٢دا، ڕۆژنامەکە ووتارێکی «ئەبوو حاتەم» (ناوێکی خوازراو بوو کە عودەی بەکاری دەھێنا) بڵاو کردەوە کە تێیدا بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە کارگێڕیی [[ئەمریکا]] پلانی ھەیە ھێرش بکاتە سەر [[عێراق]] و کۆنترۆڵی [[ڕامیاری]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا بسەپێنێت. تیایدا ھاتبوو کە پلانەکان «ھەموو شتێک دەگرێتەوە»، «بە دەستپێکردن لە کردنی ئوردن بە نیشتمانێکی جێگرەوە بۆ [[فەلەستینییەکان]]، دابەشکردنی [[عەرەبستانی سعوودی]] بۆ لانی کەم سێ بەش و سڕینەوەی ناسنامەی [[بەحرەین]] بە گەڕاندنەوەی وەک بەشێک لە [[فارس (سەرزەوی)|فارس]]».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.aawsat.com/details.asp?section=4&article=112055&issueno=8623|سەردێڕ=عدي صدام حسين يحذر من مخطط أميركي لضرب العراق وتفتيت المنطقة إلى دويلات, أخبــــــار|وێبگە=archive.aawsat.com|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> ڕۆژنامەکە لەلایەن حکوومەتی ئەو کاتەی عێراقەوە بۆ ماوەی یەک مانگ لە نۆڤەمبەری ٢٠٠٢دا بەھۆی ھۆکارێکی نادیارەوە قەدەغە کرا.<ref name=bbc/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:ڕۆژنامەکان بە زمانی عەرەبی]] [[پۆل:ڕۆژنامە عێراقییەکان]] 2w545s9n5gg42w69uimby3wgc2doith 0 170448 1585496 1585166 2026-05-20T12:08:16Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585496 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''حەببیب نورمحەممەدۆڤ''' (لەدایکبووی ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٨٨)یاریزانی پیشەگەری [[ڕووسیا|ڕووسی]]-داغستانییە لە یاری ھونەری جەنگییە. حەبیبب بەشداریکردووە لە پاڵەوانییەتی [[یو ئێف سی|یوو ئێف سیی (UFC)]] ئەمریکی، لە کۆی ٢٩ یاریدا لەو پاڵەوانییەتییە ئەوا سەرجەمیانی بردووەتەوە.<ref>[https://www.cbssports.com/mma/news/ufc-229-results-all-hell-breaks-loose-as-khabib-nurmagomedov-submits-conor-mcgregor/ UFC 229 results, Khabib vs. McGregor highlights: All hell breaks loose after Nurmagomedov wins] - [[CBS Sports]]</ref> ناوبراو یەکەم موسڵمانە کە بببێتە براوەی (UFC).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hamid|یەکەم١=Sadek|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Fighting, faith and politics: The UFC's first Muslim champion|ناونیشان=https://www.newarab.com/indepth/2018/10/5/Fighting-faith-and-politics-The-UFCs-first-Muslim-champion|وێبگە=arabi}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ca.sports.yahoo.com/news/khabib-nurmagomedov-cleared-ufc-242-171357297.html |سەردێڕ="Khabib Nurmagomedov cleared for UFC 242 after teammates receive reduced suspensions", by Ken Pishna, ''MMA Weekly'' |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201128024458/https://ca.sports.yahoo.com/news/khabib-nurmagomedov-cleared-ufc-242-171357297.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حەبیب بەیەکێک لە دیاترین و باشترین یاریکەرانی ھونەری جەنگی ھەژمار دەکرێت لە مێژوودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='Nurmagomedov has strong claim to be the greatest'|زمان=en-GB|ئیش=BBC Sport|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/mixed-martial-arts/54681864|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The case for Khabib Nurmagomedov as the greatest MMA fighter of all time|ناونیشان=https://www.sportingnews.com/us/mma/news/the-case-for-khabib-nurmagomedov-as-the-greatest-mma-fighter-of-all-time/krtsv7zvzczc1tmp5qnj07rsr|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.sportingnews.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Khabib Nurmagomedov enters conversation of MMA's greatest of all time after UFC 254 win and retirement|ناونیشان=https://www.cbssports.com/mma/news/khabib-nurmagomedov-enters-conversation-of-mmas-greatest-of-all-time-after-ufc-254-win-and-retirement/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=CBSSports.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Conor McGregor, GSP, stars react to Khabib Nurmagomedov's win, retirement at UFC 254|ناونیشان=https://www.espn.in/mma/story/_/id/30180843/conor-mcgregor-gsp-other-fighters-react-khabib-nurmagomedov-win-retirement-ufc-254|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=ESPN|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Alexander K.|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The Great Divide: Is Khabib Nurmagomedov the greatest fighter of all-time?|ناونیشان=https://www.mmafighting.com/2020/10/22/21527940/the-great-divide-is-khabib-nurmagomedov-the-greatest-fighter-of-all-time|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=MMA Fighting|زمان=en}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، حەبیب بووە خاوەنی زۆرترین شوێنکەوتوو لە تۆڕی [[ئینستاگرام]] لە ناوخۆی [[ڕووسیا]]دا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Guran|یەکەم١=Anna|سەردێڕ=Khabib Nurmagomedov becomes Russia's biggest social media star after win|ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/other-sports/mma/khabib-nurmagomedov-becomes-russias-biggest-19957809|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ئیش=[[Daily Mirror]]|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> کاتێک ژمارەی شوێنکەوتووانی ٢٤ ملیۆن کەسی تێپەڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Nurmagomedov|یەکەم١=Khabib|سەردێڕ=@khabib_nurmagomedov|ناونیشان=https://www.instagram.com/khabib_nurmagomedov/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Instagram]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕووسیا|ئیسلام|شەڕ}} {{پۆلی کۆمنز|Khabib Nurmagomedov}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:شەڕکەرانی یوو ئێف سی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی جەنگی تێکەڵ بە کێشی سووک]] [[پۆل:کەسایەتییە وەرزشیییەکانی بی بی سی کە براوەی ئەستێرەی وەرزشی جیھانیین]] 3k9ai322275sj1ui6jga3jm78jyyukm 3 171678 1585737 1585164 2026-05-21T04:05:20Z MediaWiki message delivery 12292 /* Wikipedia translation of the week: 2026-21 */ بەشی نوێ 1585737 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:<span style="position:absolute; top:-9999px;">User_Talk:</span>{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}} <div style="position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;">[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]</div> <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(20d) |counter = 6 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> <center>ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,</center> <center>باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.</center> <br /> {| style="background:gray;" |<span style="color: yellow">[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''</span> |} ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە: {{col-begin|width=50%}} |- | *[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری) *[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان) *[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون) *[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە) *[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن) |} <!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------> == ترجمە == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}} دەمباش Sakura emad, تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن: * [[w:ar:وجدان النقیب]] * [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] * [[w:ar:فیفیان صلیوا]] ومن غیر عراقیات: * [[w:ar:عزیزة ھارون]] * [[w:ar:روز شحفة]] * [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] * [[w:ar:جھان غزاوی عونی]] * [[w:ar:ثمار حلوانی]] وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}} :١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}} سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&oldid=949701 --> {{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}} سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون: :* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]] :* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]] :ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت، :من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}} {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)'' </div> |} <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == دەنگ بدە بە بابەتەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٣، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٤:٠٥، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> 4orkgfahm4ewx1h3o1uhlohav1zvgik 0 172257 1585466 1585382 2026-05-20T12:03:16Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585466 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = وەسان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| وسان}}<br>{{lang-en| Wasan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.51844| 44.8553}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی وەسان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.51844| 44.8553 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرێ|قەسرێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٢٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''وەسان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرێ]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == چەند ڕایەک ھەیە لەسەر ناوی وەسان، بەڵام ڕۆشنبیرانی گوندەکە پێیان وایە لە(وثن) ەوە ھاتبێت، واتا بتپەرستی. == مێژوو == * گوندی وەسان، مێژووێکی زۆر کۆنی ھەیە، ڕەنگە ٤ بۆ ٥ ھەزار ساڵ پێش زایین ژیانی تێدا ھەبووبێت، دانیشتوانی دۆڵی باڵەییان و گوندی وەسان، لەگەڵ ھاتنی ئایینی پیرۆزی ئیسلام، دانیان بەو ئایینەدا ناوە، بەڵام بوونی گۆڕی چەندین ئەسحابە و شێخ لە قەتپاڵی شاخەکانی باڵەییان، ئەوە دەردەخەن کە ڕەنگە لەناوچەکەدا چەند شەرێک کرابێت، لەنێوان سوپای ئیسلام و خەڵکی ناوچەکە. * ھەروەھا زنجیرە چیای شەگەور و شێخ ناصر بەڵگەیەکی ترە لە بوونی چەندین شەڕ و پێکدادان لەناوچەکە، رەنگە شای گاورەکان لەگەڵ سوپای ئیسلام لەو زنجیرەیە پێکیان دادابێت و دوای سەرکەوتن، سەرکردەی سوپای ئیسلام ناوی بە شێخ ناصر دەرکردبێت. * گوندی وەسانێ بە ئاین پەروەر ناسراوەن و پیاوی مەزنی ئاینی تێدا ھەڵکەوتووە، دەگێڕنەوە لە [[بنەڵە]]ی تا دەگاتە گوندی وەسانێ ٧ مزگەوتی تێدا بووە. پێگەی ئەو گوندە لەباڵەکایەتیدا زۆر بەھێز بووە، سەدان کەس لەسەر دەستی پیاوانی ئایینی ئەو گوندە پەروەردە بوون، لەساڵی ٥٠٠ بۆ ٦٠٠ ی ھجری مەدرەسەیەکی ئایینی گەورە لەو گوندەدا ھەبووە، مەلا عباسی گەورە ٦٠ فەقێی ھەبووە. لەسەردەمی ئەودا خەڵکی لەشوێنی دوورەکانیشەوە بۆ خوێندن ھاتوون، ٧ برا لە شامەوە بۆ خوێندن ھاتوون، ھەر حەوتیان بەھۆی پەتای تاعون لەناو چوون و لە مەغبەرێ وەسانێ نێژراون، جگە لەوە بەھۆی پەتای تاعون، خەڵکێکی زۆر مردوون و لەو گۆڕستانە نێژراون * بۆیە پێی دەڵێن ھەزارێ مەغبەرێ وەسانێ، واتا لەھەر ناوێک ھەزار کەسی لێ نێژراوە، ئەوەش دەلالەتە لە کۆنی گوندی وەسانێ، ھەروەھا مەغبەرێ وەسانێ ئەوەندە پیرۆز بووە، بەشێکی زۆری خەڵکی گوندەکانی باڵەییان لەکۆندا وەسیەتیان کردووە لەوێ بنێژرێن، ئێستاش خەڵکی بەردەوامن لەسەر ئەو نەریتە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] qnf3ucagixuokki6qez45vamx665ga2 0 172812 1585451 1585447 2026-05-20T12:00:46Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585451 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن|}} {{Infobox company|name=گروپی کۆمپانیای فەنیمەیشنی جیھانی|operating_income=|homepage={{URL|funimation.com}}|coordinates=|location_country=U.S.|slogan=|footnotes=|subsid=[[AnimeLab]]{{ھن}}[[گرووپی ئەنیمێی مادمان]]{{ھن}}[[Manga Entertainment]] UK{{ھن}}[[Wakanim]]|divisions=Funimation Films<ref name="Funimation Films">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.funimationfilms.com/about-us/|سەردێڕ=About Us: Funimation Films|وێبگە=Funimation Films|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160124172937/https://www.funimationfilms.com/about-us/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|parent=[[Navarre Corporation]] (2005 - 2011){{ھن}}[[وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی]] (٢٠١٧- ئێستا){{ھن}}[[Aniplex]] (٢٠١٩ - ئێستا)|owner=[[Sony]] <small>(95%, [[وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی]] and [[میوزیکی چێژبەخشی سۆنی لە ژاپۆن]] joint ownership)</small>{{ھن}}[[Gen Fukunaga]] (5%)|num_employees=|equity=|assets=|net_income=|revenue=|logo=Funimation 2016.svg|services=|products=[[Anime]], [[film|motion pictures]], [[Cinema of Japan|Japanese]]/[[East Asian cinema]]|key_people=[[گێن فکوناگا]] (دامەزرێنەر و سەرۆک){{ھن}}کۆلین دێکەر (بەڕێوەبەری گشتی)|area_served=جیھانی {{efn|Funimation directly operates in the United States, Canada, Mexico, and Brazil, in the United Kingdom and Ireland through [[Manga Entertainment]],<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://help.funimation.com/hc/en-us/articles/360047208731-Where-is-Funimation-available-|سەردێڕ=Where is Funimation available?|وێبگە=Funimation|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210124154002/https://help.funimation.com/hc/en-us/articles/360047208731-Where-is-Funimation-available-|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> in Australia and New Zealand through [[AnimeLab]] and [[Madman Anime Group]], and in French, German, Russian-speaking Europe, and Scandinavia through [[Wakanim]].}} <small>(excluding Asia)</small>|locations=|location_city=[[Flower Mound, Texas]]|location=|founder=[[گێن فکوناگا]]{{ھن}}سندی فکوناگا|foundation={{start date and age|1994|5|9}}<ref name=Anniversary>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.funimation.com/20th/ | سەردێڕ = 20 Years of the Best in Anime | وێبگە = Funimation | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://archive.today/20140519074228/http://www.funimation.com/20th/ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٩ی ئایاری ٢٠١٤ | df = mdy-all | ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref>|genre=|industry=[[Entertainment industry|چێژبەخش]]|type=[[کۆمپانیای لکێنراو]]|former_name=بەرھەمەکانی فەنیمەیشن (١٩٩٤–٢٠٠٥, ٢٠٠١–٢٠٢٠){{ھن}}چێژبەخشەکانی فەنیمەیشن (٢٠٠٥–٢٠١١)|logo_caption=لۆگۆکەی لە ٢٠١٦ ەوە|predecessor=}}'''فەنیمەیشن''' کۆمپانیایەکی ئەمریکی چێژبەخشە کە تایبەتمەندە لە دۆبلاژکردن و دابەشکردنی میدیاکانی ڕۆژھەڵات بە زۆری بە [[ئەنیمێ]]ی ژاپۆنی بەناوبانگە کۆمپانیایەکە لەلایەن گێن فوکوناکا و ھاوسەرەکەی سندی دامەزراوە، کەلەلایەن دانیاڵ کۆکانۆفەر و خێزانەکەی پشتگیری دەکرێت، کە بوونەتە ھاوبەشی کۆمپانیاکە، بەگوێرەی (Flower Mound، لە [[تێکساس|تیکساس]]) فەنیمەیشن یەکێکە لە پێشڕەوان لە دابەشکردنی ئەنیمێ، خاوەندارییەتییەکەی لەئەمریکای باکوورە، کۆمپانیاکە چەندین ڕێگەپێدانی داوە بۆ چەندین ئەلقەی بەناوبانگ وەک ([[دراگۆن بۆڵ]]، یویو ھاکشۆ، [[ئەکادیمیای قارەمانەکەم]]، [[ھێرش بۆ سەر تایتان]]، چیرۆکی پەری، بلاک کۆلڤە، میوەی سەبەتە، فولمیتال ئەلکیمێست، کۆوبۆی بیپۆپ، کۆد گیاس، [[وەن پیس]]، لەنێوان ئەوانی تر) فەنیمەیشن لەلایەن کۆمپانیای نڤار بەرێوەدەبردرێت لە ١١ ی ئایاری ٢٠٠٥، لە نیسانی ٢٠١١ نڤار فەنیمەیشنی فرۆشت بە گرووپێکی لە ھاوبەشیکەرانی کۆمپانیا کە لەناویان فکوناگای تێدابوو، بە ٢٤ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Warren|یەکەم=Emily|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=Navarre Sells Anime Studio FUNimation|ناونیشان=http://asiapacificarts.usc.edu/article@apa?navarre_sells_anime_studio_funimation_16622.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140413131513/http://asiapacificarts.usc.edu/article@apa?navarre_sells_anime_studio_funimation_16622.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١١|وێبگە=Asia Pacific Arts|df=mdy-all}}</ref> لە ٢٠١٩ەوە سۆنی خاوەنی %٩٥ پشکی کۆمپانیایەکەیە و لە ٢٠١٩ەوە کۆمپانیای چێژبەخشی سۆنی (لە ڕێگەی وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی) و میوزیکی چێژبەخشی سۆنی لە ژاپۆن (لە ڕێگەی کۆمپانیای ئەنیپلێکس) تا ئێستا خاوەنی کۆمپانیاکەیە بە ھاوبەشی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ressler|یەکەم=Karen|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Sony Pictures TV to Acquire Majority Stake in Funimation|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-07-31/sony-pictures-tv-to-acquire-majority-stake-in-funimation/.119575|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801024926/http://www.animenewsnetwork.com/news/2017-07-31/sony-pictures-tv-to-acquire-majority-stake-in-funimation/.119575|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=[[Anime News Network]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=SONY PICTURES TELEVISION NETWORKS TO ACQUIRE SUBSTANTIAL MAJORITY STAKE IN FUNIMATION|ناونیشان=https://www.sonypictures.com/corp/press_releases/2017/07_17/073117_funimation.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713044711/https://www.sonypictures.com/corp/press_releases/2017/07_17/073117_funimation.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Sony Pictures}}</ref> == مێژوو == === مێژوویی سەرەتایی === لە سەرەتایی ١٩٩٠ کان، بازرگانی ژاپۆنی گێن فکوناوا لە دایک بوو لەلایەن مامی گرنگی پێدرا، ناگافمی ھۆری، کە وەک بەرھەمھێنەر کاری دەکرد بۆ کۆمپانیای تۆێی، مامی ئەوەی بۆ پێشنیار کرد کە ئەگەر بتوانێت کۆمپانیایەک دروست بکات و کاری تایبەتی خۆی ھەبێت، ئەوا تۆێی ئەنیمەیشن ڕێگەپێدان بۆ ئەنیمەیشنی دراگۆن بۆڵ دەردەکات و دەیفرۆشێت بە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] فکوناگا چاوپێکەتنی لەگەل بازرگان دانیال کۆکانۆفەر کرد، کە خێزانەکەی کاری بازرگانیان دەکرد، لەم چاوپێکەوتنە ئەوەی پێشنیار کرد کە خێزانی کۆکۆنۆفەر کارە بازرگانییەکەیان بفرۆشن و ببنە ھاوبەشی کۆمپانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Green|یەکەم=Scott|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Funimation Initial Investor Allen Cocanougher Passes Away|ناونیشان=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/11/19/funimation-initial-investor-allen-cocanougher-passes-away|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Crunchyroll}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rogers|یەکەم=Bruce|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Man Who Brought Anime To America: Sony Pictures Television's Funimation CEO Gen Fukunaga|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/brucerogers/2019/01/14/the-man-who-brought-anime-to-america-sony-pictures-televisions-funimation-ceo-gen-fukunaga/#1ffd5e7166c1|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Forbes}}</ref><ref name="DB Debut">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jones|یەکەم=Terry Lee|ڕێکەوت=٩ی ئابی ١٩٩٥|سەردێڕ=Japanese cartoon requires PC touch for U.S. viewers|ناونیشان=http://www.animecauldron.com/dbzuncensored2/misc/footsteps.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060518193827/http://www.animecauldron.com/dbzuncensored2/misc/footsteps.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Ft. Worth Star Telegram|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Funimation Old Logo.png|وێنۆک|لۆگۆیە ڕاستەقینەکەی کە لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ و ٢٠٠٥دا بەکارھات]] کۆمپانیاکە لە ٩ ی ئایاری ١٩٩٤ دامەزرا، وەک بەرھەمەکانی فەنیمەیشن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alverson|یەکەم=Brigid|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=20 Years Ago, Dragon Ball Z Came to America to Stay|ناونیشان=https://www.cbr.com/20-years-ago-dragon-ball-z-came-to-america-to-stay/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=CBR.com}}</ref>کۆمپانیاکە بە ڕەەسەنی دەکەوتە (Silicon Valley) بەڵام دواتر گواسترایەوە بۆ (نۆرس ڕیچلاند ھیلس لە تێکساس)<ref name="DB Debut2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jones|یەکەم=Terry Lee|ڕێکەوت=٩ی ئابی ١٩٩٥|سەردێڕ=Japanese cartoon requires PC touch for U.S. viewers|ناونیشان=http://www.animecauldron.com/dbzuncensored2/misc/footsteps.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060518193827/http://www.animecauldron.com/dbzuncensored2/misc/footsteps.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Ft. Worth Star Telegram|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Animerica October 1995 – Sailor Moon Dragon Ball TV Edit News & scans|ناونیشان=http://www.practicemakesawesome.com/animerica-magazine-anime-3x3-eyes-sailor-moon-dragon-ball-tv-edit-volume-3-issue-10-october-1995/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203205129/http://www.practicemakesawesome.com/animerica-magazine-anime-3x3-eyes-sailor-moon-dragon-ball-tv-edit-streamline-pictures-softcel-volume-3-issue-10-october-1995/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢|وێبگە=Practice Makes Awesome}}</ref> لەگەل کۆمپانیای تر کاریان کرد لەسەر ئەنیمی دراگۆن بۆڵ، وەکوو کۆمپانیاکانی (بەرھەمەکانی BLT)، ستۆدیۆکانی ocean، کۆمپانیای (Pioneer) و کۆمپانیای (Saban)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=Pioneer announces last Dragonball Z release|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/1998-11-14/pioneer-announces-last-dragonball-z-release|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fowler|یەکەم=Jimmy|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=International incident|ناونیشان=https://www.dallasobserver.com/news/international-incident-6396506|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Dallas Observer}}</ref> دوای دوو ڕەتکردنەوە بۆ ھێنانی دراگۆن بۆڵ بۆ سەر تەلەڤیزیۆن لە ڕێگەی یەکەم بەڕێوەبردنی سەندیکا، تۆری کارتۆن دەستی بە پەخشکردنی [[دراگۆن بۆڵ زێد]] کرد ئەمەش بووە ھۆی کۆکردنەوەی ھەوادارێکی زۆر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alverson|یەکەم=Brigid|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=20 Years Ago, Dragon Ball Z Came to America to Stay|ناونیشان=https://www.cbr.com/20-years-ago-dragon-ball-z-came-to-america-to-stay/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=CBR.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Watson|یەکەم=Elijah|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=The Oral History of Cartoon Network's Toonami|ناونیشان=https://www.complex.com/pop-culture/2017/03/oral-history-of-toonami|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Complex|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191006171203/https://www.complex.com/pop-culture/2017/03/oral-history-of-toonami|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرکەوتنی دراگۆن بۆڵ زێد ڕێگەی بە فەنیمەیشن دا کە ناونیشانی تر بەدەست بھێنێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=New Anime Series Acquired|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2001-01-11/new-anime-series-acquired|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=Funimation News|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2001-01-31/funimation|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٠١|سەردێڕ=Lupin Licenced by Funimation|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2001-08-19/lupin-licenced-by-funimation|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە سەرەتای ئەیلوولی ٢٠٠٣، فەنیمەیشن چەن ناونیشانێکی دابەشکرد لەگەل ھەردوو کۆمپانیای (Nelvana) و (Maverick) لە کەنەدا وەکوو (''Redwall'', ''Pecola'', ''Tales from the Cryptkeeper'', ''Timothy Goes to School)'' و کەناڵی دیزنیش (''The Santa Claus Brothers'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ball|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Nelvana Home Entertainment Launched|ناونیشان=https://www.animationmagazine.net/home-entertainment/nelvana-home-entertainment-launched/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181006154841/https://www.animationmagazine.net/home-entertainment/nelvana-home-entertainment-launched/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Animation Magazine}}</ref> [[پەڕگە:Funimation Logo.svg|وێنۆک|١١ ی ئایاری ٢٠٠٥ بۆ ٧ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦، ڤێرژنی ڕەنگکراو تا نیسانی ٢٠١١]] === خاوەندارییەتی لەلایەن کۆمپانیای ھاوبەشی Navarre === لە ١١ ی ئایاری ٢٠٠٥، فەنیمەیشن خاوەندارییەتی کرا لەلایەن کۆمپانیای Navarre بە ١٠٠ ملیۆن دۆلار بە کاش، بووە خاوەنی ١٫٨ ملیۆن بەش پشکی کۆمپانیا، وەک بەشێک لە خاوەندارییەتی گێن فکوگانا وەک سەرۆکی کۆمپانیا کاری دەکرد، گواستنەوەی بۆ پلەی CEO (بەرێوەبەری جێبەجێکاری ئۆفیس) و ناوی کۆمپانیا لە بەرھەمەکانی فەنیمەیشن گۆردرا بۆ فەنیمەیشن چێژبەخش،<ref>{{cite press release|url=http://ir.navarre.com/phoenix.zhtml?c=105157&p=irol-newsArticle&ID=709018&highlight=|website=Navarre Corporation|title=Navarre Corporation Acquires Funimation, and Provides Financial Update and Guidance|date=May 11, 2005|access-date=July 8, 2006|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120710044610/http://ir.navarre.com/phoenix.zhtml?c=105157&p=irol-newsArticle&ID=709018&highlight=|archive-date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061117034120/http://ir.navarre.com/phoenix.zhtml?c=105157&p=irol-newsArticle&ID=709018&highlight=}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://icv2.com/articles/news/view/6866/navarre-completes-funimation-acquisition|website=ICv2|title=Navarre Completes Funimation Acquisition|date=May 12, 2005|access-date=August 20, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823174244/https://icv2.com/articles/news/view/6866/navarre-completes-funimation-acquisition|archive-date=August 23, 2018|url-status=live}}</ref> لە ٢٠٠٧ فەنیمەیشن لە باکووری ڕیچلاند ھێلس گوازرایەوە بۆ (Flower Mound)<ref name="Move">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Funimation Gets New HQ|ناونیشان=https://icv2.com/articles/news/view/10722/funimation-gets-new-hq|وێبگە=ICv2|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> فەنیمەیشن گوازرایەوە بۆ شوێنە بازرگانییەکەی بۆ ماوەی دە ساڵ لە لەدوای کڕینی زەویەکە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Holli L.|دوایین=Estridge|ناونیشان=http://www.flower-mound.com/econdev/articles/FUNimationEntertainmentscriptsHQmove.pdf|ئیش=Dallas Business Journal|سەردێڕ=FUNimation Entertainment scripts HQ move|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090219070624/http://www.flower-mound.com/econdev/articles/FUNimationEntertainmentscriptsHQmove.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219070624/http://www.flower-mound.com/econdev/articles/FUNimationEntertainmentscriptsHQmove.pdf |date=١٩ی شوباتی ٢٠٠٩ }}</ref> بەگوێرەی چاوپێکەوتنێک لە ٢٠٠٨ لەگەل بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ھاوبەشی Navarre، فەنیمەیشن لە سەرەتای مامەڵە بوو بۆ بەدەستھێنانی چەن ناونیشانێک کە ڕێگەپێدانی لە ([[:en:Geneon Universal Entertainment|Geneon]]) لە بەشەکانی لە وڵاتی ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://icv2.com/articles/news/view/12043/navarre-funimation-interested-some-geneon-titles|وێبگە=ICv2|سەردێڕ=Navarre/FUNimation Interested in Some Geneon Titles|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6H77i1ZX7?url=http://www.icv2.com/articles/home/12043.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٠٨ فەنیمەیشن ئەوەی سەلماندنی ئەوەی کرد کە ئەوان [[مافیا]]ن ھەیە بۆ چەنەھا ناونیشانی، لەنێوانیان ئەوانەی کە<ref>{{cite press release|url=http://funimation.com/f_index.cfm?page=news&id=454|website=Funimation|title=FUNimation Entertainment and Geneon Entertainment Sign Exclusive Distribution Agreement for North America|date=July 3, 2008|access-date=July 3, 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080707102907/http://www.funimation.com/f_index.cfm?page=news&id=454|archive-date= ٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080707102907/http://www.funimation.com/f_index.cfm?page=news&id=454}}</ref> لە کۆمپانیای ئەنیمی ئێکسپۆ لە ٢٠٠٨، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کە ئەوان خاوەندارییەتی ٣٠ ناونیشانی کۆمپانیای [[:en:Sojitz|Sojitz]] دەکەن کە پێشوو تر ڕێگەپێدانی بۆ کرابوو لەلایەن کۆمپانیای ADV Films<ref>{{cite press release|first=Egan|last=Loo|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2008-07-04/funimation-picks-up-over-30-former-ad-vision-titles|website=Anime News Network|title=Funimation Picks Up Over 30 Former AD Vision Titles|date=July 4, 2008|access-date=July 4, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006032355/http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-07-04/funimation-picks-up-over-30-former-ad-vision-titles|archive-date=October 6, 2009|url-status=live}}</ref> لە ٢٠٠٩ فەنیمەیشن، مامەڵەیەکی واژوو کرد لەگەل کۆمپانیای تۆوێی بۆ ئەوەی پەخشی چەنەھا ئەنیمی بکەن بە ئۆنلاین لە وێب سایتی فەنیمەیشن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Funimation Adds Toei's Air Master, Captain Harlock|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-03/funimation-adds-toei-air-master-captain-harlock|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120620011812/http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-03/funimation-adds-toei-air-master-captain-harlock|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢|وێبگە=Anime News Network}}</ref> === کۆمپانیای سەربەخۆ === لە ٢٧ ی ئایاری ٢٠١٠، کۆمپانیای Navarre ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ڕێکەوتنی فرۆشتنێکی شیاوی فەنیمەیشنن، ھەروەھا ئەمەش ڕاگەینرا گەر فرۆشتنەکە شوێنی خۆی بگرێت، فەنیمەیشن دەبێتە داشکێنراو، لە دەستپێکی یەکەم چارەگی ٢٠١١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Navarre Evaluates Sale of Funimation in Current Quarter|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-05-27/navarre-evaluates-sale-of-funimation-in-current-quarter|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> ١٦ ی ئەیلوولی ٢٠١٠، کۆمپانیای Navarre ئەوەی ڕاگەیاند کەوا شەش کڕیاری گونجاو سەرەنجی خۆیان بەلای کڕینی کۆمپانیای فەنیمەیشن ڕاکێشاوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browning|یەکەم=Jacob|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=Navarre Has 6 Interested Buyers for Funimation|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-09-17/navarre-has-6-interested-buyers-for-funimation|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە دەستپێکی چارەگی یەکەمی ٢٠١١ کۆمپانیای Navarre دووبارە جۆری فەنیمەیشن کردە "discounted operations"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=navarre corporation|ناونیشان=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/911650/000119312511161951/d10k.htm#tx195987_4|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=SEC.gov}}</ref>لە ٤ ی نیسانی ٢٠١١ کۆمپانیای Navarre ڕاگەیاند کەوا فەنیمەیشن فرۆشراوە بە گرووپێکی ھاوبەشی کۆمپانیاکە لەناویان گێن فکوناگا بەبڕی ٢٤ ملیۆن دۆلار<ref name="Sale">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Navarre Corporation Announces Sale of FUNimation Entertainment|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/id/42422653/ns/business-press_releases/t/navarre-corporation-announces-sale-funimation-entertainment/|وێبگە=NBC News|agency=Globe Newswire|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref>کۆمپانیاکە ئەوەشی ڕاگەیاند بە سنوورداری وەک دابەشکاری ناونیشانەکانی فەنیمەیشن دەمێنێتەوە<ref name="Sale"/> لە ١٤ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١، فەنیمەیشن بووە ھاوبەش لەگەل کۆمپانیای Niconico، بۆ پێشکەشکردنی براندی فەنیکۆ (فەنیمەیشن + نیکۆ) بۆ ڕێگەپێدانی پەخشی ئەنیمی و بڵاوکردنەوەی پەخشی ڤیدیۆیی لە ماڵەوە، لەم خاڵە بەدواوە، ھەموو ناونیشانەکانی کۆمپانیای نیکۆ لەلایەن فەنیمەیشن خاوەندارییەتی دەکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Funimation, Niconico to Jointly License Anime|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2011-10-14/funimation-niconico-to-jointly-license-anime|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە ٢٢ ی حوزەیرانی ٢٠١٥ فەنیمەیشن و کۆمپانیای ([[:en:Universal Pictures Home Entertainment|Universal Pictures Home Entertainment]]) ئەوەیان بڵاوکردەوە کە بەیەکەوە کاردەکەن بۆ دابەشکردنی ڤیدیۆیی ماڵەوە، مامەڵەکە ڕێگای بۆ UPHE کردەوە بۆ ئەوەی بەڕێوەبەرایەتی دابەشکردن و فرۆشتنەکانی کەتەلۆگی فەنیمەیشن بکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Funimation and Universal Pictures Home Entertainment Enter Into Multi-Year Distribution Agreement|ناونیشان=https://www.prnewswire.com/news-releases/funimation-and-universal-pictures-home-entertainment-enter-into-multi-year-distribution-agreement-300103173.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150623232234/https://www.prnewswire.com/news-releases/funimation-and-universal-pictures-home-entertainment-enter-into-multi-year-distribution-agreement-300103173.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|agency=PR Newswire}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦ فەنیمەیشن لۆگۆیەکی نوێی خستە ڕوو، و ئاگاداری نوێکردنەوەی براندی سەکۆی پەخشەکەیانی بڵاوکردەوە بەناوی (فەنیمەیشن ئێستا - FunimationNow)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Introducting The Face Of Funimation!|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2016/01/07/introducing-the-new-face-of-funimation/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Funimation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Introducing Funimation's New Streaming Experience – FunimationNow|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2016/01/07/introducing-funimations-new-streaming-experience-funimationnow/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Funimation}}</ref> لە ٨ ی ئەیلوولی ٢٠١٧ Shout! Factory، کارگەی شۆوت خاوەندارییەتی مافەکانی ئەمریکای باکووری کرد لە ئەنیمییەیشنی ''In This Corner of the World'' بە شێوەی بڵاوکردنەوەی شانۆیی لە ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Japanese Animated Film 'In This Corner of the World' Scheduled for August Release|ناونیشان=https://variety.com/2017/film/news/japan-animated-in-this-corner-of-the-world-1202431532/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170619151959/https://variety.com/2017/film/news/japan-animated-in-this-corner-of-the-world-1202431532/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=Variety}}</ref> === خاوەندارییەتی لەلایەن وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی === لە ئایاری ٢٠١٧ ڕاپۆرتێک بڵاوکرایەوە کەوا [[:en:Universal Studios|Universal Studios]] و وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی ئەیانەوی فەنیمەیشن بکڕن؛ بەھەرحال کارەکە نەکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sakoui|یەکەم=Anousha|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Universal and Sony Are Eyeing 'Dragon Ball' Importer Funimation|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-05-04/-dragon-ball-importer-funimation-said-to-tempt-universal-sony|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170805060628/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-05-04/-dragon-ball-importer-funimation-said-to-tempt-universal-sony|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٧|ئیش=Bloomberg}}</ref> لە ٣١ تەممووزی ٢٠١٧ سۆنی ئەوەی ڕاگەیاند کەوا %٩٥ پشکەکانی فەنیمەیشن دەکڕێت بەبڕی ١٤٣ ملیۆن دۆلار مامەڵەکە پەسەند کرا لەلایەن کارگێری دادگای ئەمریکا لە ٢٢ ی ئابی ٢٠١٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Eggerton|یەکەم١=John|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Feds OK Sony Purchase of Funimation|ناونیشان=https://www.multichannel.com/news/feds-ok-sony-purchase-funimation-414752|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200809070104/https://www.multichannel.com/news/feds-ok-sony-purchase-funimation-414752|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Multichannel}}</ref> ڕێکەوتنەکە ڕێگەی بە فەنیمەیشندا سەرکەوتنی باشتر بەدەست بێنێت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://deadline.com/2017/07/sony-pictures-tv-networks-acquires-majority-stake-funimation-japanese-anime-1202139652/|سەردێڕ=Sony Pictures TV Networks To Acquire Majority Stake in Funimation|دوایین=Petski|یەکەم=Denise|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170802151240/https://deadline.com/2017/07/sony-pictures-tv-networks-acquires-majority-stake-funimation-japanese-anime-1202139652/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>ڕێکەوتنە لە ٢٧ ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ داخرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Green|یەکەم=Scott|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Funimation Agrees To Be Acquired By Sony Pictures Television Networks|ناونیشان=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2017/10/27-1/funimation-agrees-to-be-acquired-by-sony-pictures-television-networks|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Crunchyroll}}</ref> لە ١٦ ی شوباتی ٢٠١٨ ڕاگەینرا کە کارگەی شۆوت، ستۆدیۆی شۆوت خاوەندارییەتی دابەشکردنی ئەمریکا و کەندای بۆ ئەنیمی ''[[:en:Big Fish & Begonia|Big Fish & Begonia]]'' گرتە دەست و بووە ھاوبەشی فیلمەکانی فەنیمەیشن بۆ دابەشکردن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Frater|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Chinese Animation 'Big Fish & Begonia' Set for April U.S. Release|ناونیشان=https://variety.com/2018/film/asia/chinese-animation-big-fish-begonia-april-u-s-release-1202702010/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180428062940/http://variety.com/2018/film/asia/chinese-animation-big-fish-begonia-april-u-s-release-1202702010/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Variety|بڵاوکەرەوە=[[Penske Business Media]]}}</ref> لە ١٢ ی تەممووزی ٢٠١٨ بڵاوکرایەوە کەوا فیلمەکانی فەنیمەیشن مافی خاوەندارییەتی بەرزکردەوە بۆ ئەنیمی ''Dragon Ball Super: Broly'' لە ئەمریکای باکوور، و دۆبلاژە ئینگلیزییەکەی لە شانۆ بڵاودەکرێتەوە لە کاتێک لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە ئەمریکا و کەنەدا، تەنھا بەیەک مانگ بڵاوبویەوە دوای پەخشەکەی بە شێوەی نەتەوەیی لە ژاپۆن<ref name="English dub">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Griffin|یەکەم١=David|دوایین٢=Stevens|یەکەم٢=Colin|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Funimation Is Bringing Dragon Ball Super: Broly to North American Theaters in 2019|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2018/07/12/funimation-is-bringing-dragon-ball-super-broly-to-north-american-theaters-in-2019|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180729053230/https://www.ign.com/articles/2018/07/12/funimation-is-bringing-dragon-ball-super-broly-to-north-american-theaters-in-2019|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨|ئیش=IGN}}</ref> لە ٧ ی ئابی ٢٠١٨ کۆمپانیای [[:en:AT&T|AT&T]] بە تەواوی خاوەندارییەتی کۆمپانیای ئۆتەر میدیای گرتە دەست، خاوەنی [[کرەنچیرۆل|کڕەنچیرۆل]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hipes|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=AT&T Acquires Rest Of Otter Media To Fold Into New WarnerMedia|ناونیشان=https://deadline.com/2018/08/otter-media-acquired-att-crunchyroll-fullscreen-rooster-teeth-1202441941/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> لە ١٨ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ فەنیمەیشن و [[کرەنچیرۆل|کرەنچیڕۆل]] ئەوەیان بڵاوکردەوە کەوا لە ٩ تشرینی دووەمی ٢٠١٨ ھاوبەشییەکەیان بە کۆتا دێت، بەھۆی خاوەندارییەتی کۆمپانیای سۆنی لە فەنیمەیشن<ref name="Partnership Ends">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ressler|یەکەم=Karen|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Funimation, Crunchyroll End Content-Sharing Partnership (Update)|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-10-18/funimation-crunchyroll-end-content-sharing-partnership/.138330|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> ئەمە جگە لەو ڕاستییەی کەوا بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆیی ماڵەوە کاریگەری ناکەوێتە سەر و ھێشتا بەر فەنیمەیشن-ئێستا دەکەوێ و بەردەوام دەبێت ھەروەک پلانی بۆ دانرا بوو، و شتە ھەڵبژێردراوەکانی فەنیمەیشن لادەبرێت لە [[کرەنچیرۆل|کڕەنچیڕۆل]] و ناونیشانە ژێرنووسکراوەکان دەگرێنرێنەوە بۆ فەنیمەیشن-ئێستا، لەمەش زیاتر ئەمەش بڵاوکرایەوە کەوا فەنیمەیشن لە کۆمپانیای ئۆتەر میدیا لادەبرێت خزمەتگوزاری پەخش [[:en:VRV (streaming service)|VRV]] بە تەواوی. لەجیاتی ئەوە [[:en:Sentai Filmworks#HIDIVE|HIDIVE]] دەچێتە شوێنی<ref name="Partnership Ends2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ressler|یەکەم=Karen|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Funimation, Crunchyroll End Content-Sharing Partnership (Update)|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-10-18/funimation-crunchyroll-end-content-sharing-partnership/.138330|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ئەوە بڵاوکرایەوە ھۆکاری جیابوونەوەی ھاوبەشییەکە بەھۆی زیاتر گەورەتر کردنە بە شێوەی نێودەوڵەتی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Martinez|یەکەم=Phillip|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Funimation President Gen Fukunaga on Crunchyroll Split and Why Hulu Deal 'Makes Sense'|ناونیشان=https://www.newsweek.com/funimation-crunchyroll-split-reason-why-1258066|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Newsweek}}</ref> لە ٤ کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ڕێکەوتنێکی لەگەڵ کۆمپانیای ئەمریکی (ھولو) کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Spangler|یەکەم١=Todd|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Hulu Lands Funimation First-Look Deal for Japanese Anime Series (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2018/digital/news/hulu-funimation-anime-japanese-series-1203079274/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190307173836/https://variety.com/2018/digital/news/hulu-funimation-anime-japanese-series-1203079274/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Variety|زمان=en}}</ref> لە ١ ی شوباتی ٢٠١٩ گێن فکوناکا ڕایگەیاند کەوا لە پلەی بەرێوەبەری گشتی دێتە خوارەوە و دەگوازرێتەوە بۆ سەرۆکی کۆمپانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Spangler|یەکەم=Todd|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Funimation Founder Gen Fukunaga Moves Into Chairman Role, Sony Seeks New GM for Anime Service (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2019/digital/news/funimation-gen-fukunaga-chairman-gm-search-1203125947/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190201213302/https://variety.com/2019/digital/news/funimation-gen-fukunaga-chairman-gm-search-1203125947/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Variety}}</ref> کە کۆڵن دێکەر دەچێتە پلەی بەرێوەبەری گشتی لە ئایاری ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Spangler|یەکەم=Todd|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Sony's Funimation Taps Ex-Crunchyroll Exec Colin Decker as GM (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2019/digital/news/funimation-colin-decker-gm-crunchyroll-1203206303/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190506231159/https://variety.com/2019/digital/news/funimation-colin-decker-gm-crunchyroll-1203206303/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Variety}}</ref> لە ٢٣ ی ئازاری ٢٠١٩ لە کۆمپانیای ئەنیمێ-ژاپۆن ٢٠١٩، فەنیمەیشن ڕایگەیاند کەوا ھاوبەشیان لەگەل کۆمپانیای چینی [[:en:Bilibili|Bilibili]]دا کردووە بۆ ئەوەی بە ھاوبەشی ڕێگەپێدان بۆ ناونیشانی ئەنیمییەکان بکەن بۆ ھەردوو مارکێتەکانی ئەمریکا و چین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Antonio Pineda|یەکەم=Rafael|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Funimation, bilibili Establish Partnership for Joint Anime Licensing|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-03-23/funimation-bilibili-establish-partnership-for-joint-anime-licensing/.144881|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190323062317/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-03-23/funimation-bilibili-establish-partnership-for-joint-anime-licensing/.144881|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە ٢٩ ئایاری ٢٠١٩ فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ئەوان خاوەندارییەتی کۆمپانیای [[:en:Manga Entertainment|Manga Entertainment]] دەکەن کە کۆمپانیایەکی دابەشکاری ئەنیمییە لە ئەمریکا و شانشینە یەکگرتوەکان و لقی شانشینە یەکگرتووەکانە،<ref name="FuniManga">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wright|یەکەم=Marshall|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=FUNIMATION ACQUIRES UK ANIME DISTRIBUTOR MANGA ENTERTAINMENT LIMITED|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2019/05/29/funimation-acquires-uk-anime-distributor-manga-entertainment-limited/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Funimation}}</ref> لە ٥ ی تەممووزی ٢٠١٩، فەنیمەیشن و ئەنیمی-ئێکسپۆ ڕایاگەیاند کەوا ھاوبەشیان لەگەل کۆمپانیای [[:en:Right Stuf Inc.|Stuf Inc]] لەگەل ناونیشانی ھەڵبژێردراو کە لە کۆمپانیای چێژی نۆزۆمی بەردەست کراوە بۆ فەنیمەیشن-ئێستا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Antonio Pineda|یەکەم=Rafael|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Funimation, Right Stuf/Nozomi Ent. Announce Partnership for Anime Streaming|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-07-05/funimation-right-stuf-nozomi-ent-announce-partnership-for-anime-streaming/.148671|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە ٣١ ی ئاب ٢٠١٩، کۆمپانیای ئەنیپلێکس ی ئەمریکی، لە تویتەر ڕایگەیاند کە ئەوان ھاوبەشی ئەنجام ئەدەن لەگەل فیلمەکانی فەنیمەیشن بۆ دەرھێنانی ئەنیمی (''[[:en:Rascal Does Not Dream of a Dreaming Girl|Rascal Does Not Dream of a Dreaming Girl]]'') بە شێوەیی شانۆیی لە ئەمریکا لە ٢ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ و لە کەنەدا لە ٤ ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=aniplexUSA|نووسەر=Aniplex USA|بەستەری نووسەر=Aniplex of America|ژمارە=١١٦٧٩٦٩٠٨٤٣٩٦٢٩٨٢٤٠|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=#NEWS: Aniplex of America in partnership with Funimation Films proudly presents Rascal Does Not Dream of a Dreaming Girl, coming to select theaters in the U.S. on October 2 and 3 and in Canada on October 4 and 5. Tickets go on sale September 6th!|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> === ھاوبەشی کۆمپانیای ئەنیپلێکس|سی پی تی === لە ٢٤ ی ئەیلوولی ٢٠١٩، وێنەی تەلەڤیزیۆنی سۆنی و ئەنیپلێکس ڕایانگەیاند کە ئەوان بازرگانییە نێودەوڵەتییەکەیان بەھێزتر دەکەن لەژێر ھاوبەشییەکی نوێ، گرووپی فەنیمەیشنی جیھانی لەگەل بەرێوبەری گشتی فەنیمەیشن کۆلن دێکەر ھاوبەشی پێکدێنن، ھاوبەشییەکە لەژێر براندی فەنیمەیشن دەبێت و ڕێگە بە فەنیمەیشن دەدات بۆ ئەوەی خاوەندارییەتی و دابەشکردنی ناونیشانەکان بکات لەگەل کۆمپانیای ئەنیپلێکس لەگەل [[کۆمپانیای لکێنراو]] ([[:en:Wakanim|Wakanim]]) گرووپی ئەنیمی مادمان و ئەنیمێ لاب یەکەم ناونیشان لەڕێگەی ھاوبەشیکردن، (''Fate/Grand Order – Absolute Demonic Front: Babylonia)'' ٣٠ ڕۆژ سنووردارییەتی وەردەگرێ لە فەنیمەیشن-ئێستا، ئەنیمی لاپ و کۆمپانیای واکانیم، و ماف دەستەبەردەکات بۆ فەنیمەیشن بۆ دۆبلاژی ئینگلیزی بۆ ماوەی یەک ساڵ<ref name="Consolidation">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Spangler|یەکەم=Todd|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sony Merges Anime Streaming Businesses Under Funimation-Led Joint Venture (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2019/digital/asia/sony-anime-funimation-aniplex-joint-venture-1203346579/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Variety}}</ref> لە ٢٤ ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا کەتەلۆگێگی ئۆنلاین دەکاتە یەک بۆناو ئەنیمێ لاب بۆ بینەرانی ئوستڕالیا و نیوزلەندا، و ئەیەوێ فەنیمەیشن-ئێستا دابخات بۆ ئوستڕالیا و نیوزلەندا لە ٣٠ ی ئازار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sherman|یەکەم=Jennifer|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=FunimationNow Streaming Content Moves to AnimeLab in Australia, New Zealand|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-01-24/funimationnow-streaming-content-moves-to-animelab-in-australia-new-zealand/.155774|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Anime News Network}}</ref> لە ١ ی ئایاری ٢٠٢٠، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ھاوبەشیان لەگەل کۆمپانیای کۆدانشا کۆمیک ئەنجام داوە بۆ دابینکردنی ئەلقەی ھەفتانە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Join the Home Anime Club Watch-Along with Kodansha Comics and Funimation!|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2020/05/01/join-the-anime-club-watch-along-with-kodansha-comics-and-funimation-gleipnir-kakushigoto/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Funimation}}</ref> لە ٤ ی ئایار فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کەوا کارکردن لەگەل کۆمپانیای [[:en:Nippon Ichi Software|NIS America]] بۆ پەخشکردنی ناونیشانە ھەڵبژێردراوەکانی فەنیمەیشن-ئێستا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Toradora!, Cardcaptor Sakura and More from the NIS America Catalog Come to Funimation|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2020/05/04/cardcaptor-sakura-toradora-and-more-from-the-nis-america-catalog-come-to-funimation/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Funimation}}</ref>فەنیمەیشن ھەروەھا ئەوەشی ڕاگەیاند کەوا لە ھەمان ڕۆژ کۆنفراسێک پێکدێنن پێی ئەوتری فەنیمەیشن-کۆن لە ٣–٤ ی تەممووزی ٢٠٢٠. ئەوە یەکێک بوو لە چەندین ئاھەنگە ئۆنلاینەکان کە شوێنی ئەنیمی ئێکسپۆی گرتەوە، کە ئاگاداری ڕەتکردنەوەی بڵاوکردەوە لە ١٧ ی نیسان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Peters|یەکەم=Megan|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Funimation Announces FunimationCon, a Virtual Anime Convention, for July|ناونیشان=https://comicbook.com/anime/news/funimationcon-funimation-anime-convention-2020/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Comicbook.com}}</ref>لە ٣ ی تەممووزی ٢٠٢٠، فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند لە فەنیمەیشن-کۆن کە وا ئەوان پەخشەکەیان فراوان تر دەکەن بۆ ئەمریکای لاتین دەستپێدەکەن لە مەکسیکۆ و بەڕزایل لە ٢٠٢٠ لەگەل یەکەم ناونیشانە دۆبلاژوکراوەکان کە بڵاوکرایەوە کە [[تۆکیۆ غول]]:ری بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hayes|یەکەم=Dade|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Anime Specialist Funimation Plans Fall Streaming Expansion To Mexico And Brazil|ناونیشان=https://sports.yahoo.com/anime-specialist-funimation-plans-fall-163422252.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Yahoo Sports]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200703011706/https://sports.yahoo.com/anime-specialist-funimation-plans-fall-163422252.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rios|یەکەم=Josellie|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Siempre Más Anime: Funimation Streaming Arrives in Mexico and Brazil Fall 2020|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2020/07/03/funimation-brazil-mexico-spanish-portugese-subs-dubs-fall-2020/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Funimation}}</ref> فەنیمەیشن دواتر ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئەوان خزمەتگوزارییەکەیان لە ئەمریکای لاتین دەکەنەوە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Friedman|یەکەم=Nicholas|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Siempre Más Anime: Funimation Launches in Brazil and Mexico This December!|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2020/09/28/siempre-mas-anime-funimation-launches-in-brazil-and-mexico-this-december|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Funimation}}</ref>بەھەرحاڵ، ئەوان خزمەتگوزارییەکەیان زووتر کردەوە لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=funimation_bra|نووسەر=Funimation BR|ژمارە=١٣٢٩١٦٤٧٦٤٧٥٧٥٦١٣٤٧|سەردێڕ=Queremos agradecer todo o seu apoio com a melhor notícia que poderíamos dar: nosso serviço para web está estreando antes do esperado! Convidamos você para conferir o site com um teste grátis.|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=pt}}</ref>لە ٩ ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ فەنیمەیشن ئەوەی ڕاگەیاند کە ئەوان گەیشتوون بە دابەشکاری ھاوبەشی لەگەل فیز میدیا کە ناونیشانەکانی ڤیز میدیا بەردەست کران بۆ پەخشکردن لە ماڵپەری فەنیمەیشن مامەڵەکە ئەنجام درا دوای ھەڵبژاردنی ناونیشانەکان کە پێشوو تر بەردەست بوون لە فەنیمەیشن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Antonio Pineda|یەکەم=Rafael|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Funimation Adds Terraformars, Coppelion, Gargantia, Megalobox Anime|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-09/funimation-adds-terraformars-coppelion-gargantia-megalobox-anime/.163817|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Anime News Network}}</ref>لە ٩ ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، وێنەی چێژبەخشی سۆنی ئەوەی ڕاگەیاند کەوا ئەوان خاوەندارییەتی کرەنچیرۆل دەکەن لە کۆمپانیای AT&T بە ڕێژەی ١٫١٧٥ بلیۆن دۆلار، دانانی کۆمپانیا لەژێر فەنیمەیشن دوای ئەوەی خاوەندارییەکە تەواو بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Spangler|یەکەم=Todd|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=AT&T to Sell Crunchyroll to Sony's Funimation for $1.175 Billion|ناونیشان=https://variety.com/2020/digital/news/att-selling-crunchyroll-sony-funimation-1234850028/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> == پڕۆگرامکردن == === کەنالی فەنیمەیشن === {{See also|تۆکو (تۆری تەلەڤیزیۆن)#کەناڵی فەنیمەیشن}} کۆمپانیای فەنیمەیشن چێژ، بەیەکەوە لەگەڵ OlympuSAT کەناڵی فەنیمەیشنیان کردەوە لە ٢٩ ی ئەیولولی ٢٠٠٥ دووەم ٢٤ کاتژمێری تۆری کەیبلی ئەنیمی لە ئەمریکای باکوور (یەکەمیان ستۆدیۆی A.D. Vision ی بەناوبانگ بوو، دووەمیان تۆڕی ئەنیمی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|سەردێڕ=ADV Films launches Japanese animation network|ناونیشان=https://www.bizjournals.com/houston/stories/2002/11/04/daily45.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Houston Business Journal}}</ref><ref name="Channel launch">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DeMott|یەکەم=Rick|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=New FUNimation Channel Offers 24-hour Digital Anime Network|ناونیشان=https://www.awn.com/news/new-funimation-channel-offers-24-hour-digital-anime-network|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Animation World Network}}</ref> لە ٢٣ ی ئازاری ٢٠٠٦، سەندیگا ئاگاداری بڵاوکردەوە بۆ پەخشی تیڤی ڕەنگاوڕەنگ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Baisley|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=FUNimation Develops Anime Programming Block Distributed by OlympuSAT|ناونیشان=https://www.awn.com/news/funimation-develops-anime-programming-block-distributed-olympusat|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Animation World Network}}</ref>چەن مانگێک دواتر ئاگادارییەک بڵاو کرایەوە کەوا کەناڵەکە لەچەن شارێک لە ڕێگەی دەستی بەکارکردووە لە ڕێگەی UHF<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Baisley|یەکەم=Sarah|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=FUNimation Channel Launches in Los Angeles|ناونیشان=https://www.awn.com/news/funimation-channel-launches-los-angeles|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Animation World Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Navarre's FUNimation Entertainment Announces the Launch of the FUNimation Channel in Seattle|ناونیشان=http://www.mania.com/navarres-funimation-entertainment-announces-launch-funimation-channel-seattle_article_85177.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150123151027/http://www.mania.com/navarres-funimation-entertainment-announces-launch-funimation-channel-seattle_article_85177.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Mania.com}}</ref>ھەردوو خزمەتگوزارییەکە دواتر بەردەوامبوونیان وەستا بۆ بڵاوکردنەوە و گەورەتر کردنی کارەکانیان بە شێوەی کەیبلی دجیتال، فایبەر ئۆپتیک، لە سیستەمی DBS<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=CoLours TV No Longer Runs FUNimation Channel Programs|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2008-05-01/colours-tv-no-longer-runs-funimation-channel-programs|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moody|یەکەم=Annemarie|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=FUNimation Channel Continues Expansion|ناونیشان=https://www.awn.com/news/funimation-channel-continues-expansion|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Animation World Network}}</ref>کەناڵەکە دەستی بە پەخشکرد بە شێوەی HD (کوالێتی باشتری وێنەی تەلەفزیۆنی٩ لە ٢٧ ی ئەیلوولی ٢٠١٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=FUNimation Channel Launches on AT&T U-verse in HD|ناونیشان=https://www.funimation.com/blog/2010/09/30/funimation-channel-launches-on-att-u-verse-in-hd/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Funimation}}</ref>لە ٣١ کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ فەنیمەیشن و OlympuSAT کۆتایان بە مامەڵەکەیان ھێنا و ئۆلیمپسات چیتر پەخشی ناونیشانەکانی کەناڵی فەنیمەیشن ناکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=FUNimation Reveals Plans for New Cable Channel|ناونیشان=https://www.prnewswire.com/news-releases/funimation-reveals-plans-for-new-cable-channel-300192374.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151220022150/https://www.prnewswire.com/news-releases/funimation-reveals-plans-for-new-cable-channel-300192374.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|type=Press Release|agency=[[PR Newswire]]}}</ref>کەناڵەکە دووبارە دەستی بە پەخش کردەوە بە ناوی [[تۆکو (تۆری تەلەڤیزیۆن)|تۆکو]] کاتێکیش فەنیمەیشن ئاگاداری ئەوەی بڵاوکردەوە کە پلانی ھەیە دووبارە پەخشی کەناڵی فەنیمەیشن دەست پێ بکاتەوە وەک خزمەتگوزارییەکی پەخشی دیجیتال لە کانوونی دووەمی ٢٠١٦<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Chris|دوایین=Beveridge|سەردێڕ=Funimation Channel changing its name|ناونیشان=https://www.fandompost.com/2015/12/08/funimation-channel-changing-its-name/|وێبگە=The Fandom Post|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Rafael Antonio|دوایین=Pineda|سەردێڕ=Funimation Channel to relaunch in 2016|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-12-15/funimation-channel-to-relaunch-in-2016/.96524|وێبگە=Anime News Network|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> لە ٢٠٠٧، فەنیمەیشن ڕێگەپێدانی بۆ کۆمەڵە ئەنیمییەک دەرکرد کە لە کەناڵی فەنیمەیشن پەخشدەکران لە وڵاتی ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FUNimation Channel Adds Anime from Central Park Media|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/press-release/2007-04-10/funimation-channel-adds-anime-from-central-park-media|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160223011055/http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2007-04-10/funimation-channel-adds-anime-from-central-park-media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Central Park Media Files for Chapter 7 Bankruptcy (Update 2)|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-28/central-park-media-files-for-chapter-7-bankruptcy|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180704155908/https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-28/central-park-media-files-for-chapter-7-bankruptcy|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=ADV Adds Grave of the Fireflies, Now and Then, Here and There|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-05-05/adv-adds-grave-of-the-fireflies-now-and-then-here-and-there|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121129075349/http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-05-05/adv-adds-grave-of-the-fireflies-now-and-then-here-and-there|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Anime News Network}}</ref>لە ٢٠٠٩ ڕێگەپێدانیان بۆ کۆمەڵە ئەنیمییەکی تر دەرکرد لە ناویان ڕاوچی ئێکس ڕاوچی لە ڤیس میدیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Viz Media Licenses Five Top Animated Series to Funimation Channel for US Television Launch|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/press-release/2009-04-16/viz-media-licenses-five-top-animated-series-to-funimation-channel-for-us-television-launch|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160223011145/https://www.animenewsnetwork.com/press-release/2009-04-16/viz-media-licenses-five-top-animated-series-to-funimation-channel-for-us-television-launch|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=Anime News Network}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Loo|یەکەم=Egan|سەردێڕ=Monster Anime Premieres on Syfy's Ani-Monday Tonight (Updated)|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-10-12/monster-anime-premieres-on-syfy-ani-monday-tonight|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160221075037/https://www.animenewsnetwork.com/news/2009-10-12/monster-anime-premieres-on-syfy-ani-monday-tonight|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=Anime News Network.}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ann|company|6515}} * {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.funimation.com/}} {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمێ و مانگا|مێژوو|تەکنۆلۆژیا|ژاپۆن|کۆمپانیا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Funimation}} [[پۆل:فەنیمەیشن|*]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەنیمێیەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٤ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:خزمەتگوزارییەکانی بەشداریکردنی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئەندرۆید]] [[پۆل:ماڵپەڕەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:خزمەتگوزاری پەخشی تەلەڤزیۆنی ئینتەرنێت]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٣]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی پلەیستەیشن ٤]] [[پۆل:نەرمەکاڵای پلەیستەیشن ٥]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ئێکس بۆکس وەن]] [[پۆل:نەرمەکاڵای ئێکس بۆکس سێرێس ئێکس و ئێس]] rdk0ihkabsq1u6kbzl1prbn2rmceg9j 0 174506 1585505 1585100 2026-05-20T12:09:46Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585505 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ھۆمایون ئەردەڵان | وێنە =Homayoun Ardalan.jpg | قەبارەی وێنە = 200px | شوێنی لەدایکبوون = {{ئاڵا|کوردستان}} {{-}} [[سەقز]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = دووی شوباتی ١٩٥٠ | ڕێکەوتی مردن = {{Death date and age|١٩٩٢|٠٩|١٧|١٩٥٠|٠٢|٠٢}} | شوێنی مردن = چێشتخانەی میکۆنوس لە شاری [[بەرلین]]ی {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} | ھۆکاری مردن = تیرۆر | شوێنی گۆڕ = {{ئاڵا|فەڕەنسا}} {{-}} [[پاریس]]، گۆڕستانی [[پێرلاشێز]] | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = [[ماد]] | ھاووڵاتی = {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = نوێنەر و بەرپرسی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] لە ئەڵمانیا | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٩ – ١٩٩٢ | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = ئەندامی کومیتەی ناوەندی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | سەرناو = بەرپرسی حیزب لە ئەڵمانیا | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خەڵاتەکان = }} [[پەڕگە:Tombes d'Abdoli, Sharafkandi & Ardalan.JPG|thumb|گۆڕی شەڕەفکەندی و عەبدوولی و ئەردەلان لە [[گۆڕستانی پێر لاشێز]]ی [[پاریس]]|300px|چەپ]] '''ھۆمایون ئەردەڵان''' (٢ی شوباتی ١٩٥٠ لە [[سەقز]] – ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٢ لە [[بەرلین]]) نوێنەر و بەرپرسی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] لە [[ئەڵمانیا]] و یەکێک لە ئەندامانی کۆمیتەی ناوەندی ئەو حیزبە بوو. ئەو لەگەل [[سادق شەرەفکەندی]]، [[فەتاح عەبدولی]] و [[نوری دێھکوردی]] لە [[تێرۆری میکۆنۆس|میکۆنۆس]] لە ١٧ ئەیلوولی ١٩٩٢ لە بەڕڵین شەھید کرا. == ژیان و خەبات سیاسی == ھومایوون لە بنە ماڵەی ئەڕدەڵانەکانی سەقز و کوڕی [[سەیفوڵڵا خان ئەردەڵان]] بوو. لە ساڵی ١٩٧٩ خوێندنی لە [[زانستگای کوردستان]] لە [[سنە]] بە جێ ھێشت و بوو بە ئەندامی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران. لە ساڵی ١٩٨٣ بە ئەندامی کومیتەی ناوەندی ئەو حیزبە ھەڵبژێردرا. دواجار بوو بە بەرپرسی لقی سەقزی حیزبی دیموکرات. لە دوای کۆنگرەی ھەشتم ئەو حیزبە لە ساڵی ١٩٨٧ چوو بۆ ئەڵمانیا و بوو بە نوێنەری ئەو حیزبە لەو وڵاتە. ئەو لە شاری [[فرانکفورت|فرانکفۆرت]] ژیانی بە سەر دەبرد. == تیرۆر == ھومایوون ئەردەڵان لە چێشتخانەی میکۆنوس لە شاری [[بەرلین]] لە ١٧ی [[ئەیلوول]]ی ١٩٩٢ دا کاتێ بەشداری کۆبوونەوەیەکی سەرانی گرووپەکانی دژ بە ڕژێمی [[کۆماری ئیسلامی ئێران]] کردبوو، تێرۆر کرا. دادگایێک لە شاری [[بەرلین]] دوای شیکردنەوەی ڕووداوەکانی کارەساتی میکۆنوس، نێردراوەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ ئەنجامیدانی ئەو تیرۆرە بە تاوانبار ناسی. [[عەلی خامنەیی]] (ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران)، [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]] (سەرۆک کۆماری کات) و [[عەلی فەلاحیان]] (وەزیری ئیتلاعاتی کات)ی بۆ دادگا بانگێشت کران. بە پاڵپشتیی پۆلیسی [[ئەڵمانیا]] کەسێک وێرای بێتە دادگاکە و شەھادەت بدات لەسەر ئەو ڕووداوە. لە دادگاکەدا گوتی کە ئەندامی [[وەزارەتی ئیتلاعات]] بووە و سیستەمی پلان دانانی تیرۆرەکان بە باشی دەناسێ. بەو بەڵگانە دادگاکە کاربەدەستانی کاتی کۆماری ئیسلامی بە تاوانبار زانی لە ئەنجامی ئەو کردەوە تیرۆریستییەدا.<ref>[https://www.iranrights.org/fa/library/document/3702 قتل در میکونوس، تجزیه و تحلیل یک ترور سیاسی]، بنیاد عبدالرحمن</ref><ref>[https://www.radiozamaneh.com/298976/ میکونوس؛ داغ ابدی ترور بر پیشانی جمهوری اسلامی]، رایو زمانه</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=2885 |سەردێڕ=وب سایت حزب دمکرات کردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200208210811/http://fa.kurdistanukurd.com/?p=2885 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == پەیوەندییە دەرەکییەکان == * [https://kurdistanmedia.com/ ماڵپەڕی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Homayoun Ardalan}} [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:تیرۆرکراوانی کورد]] [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:تێکۆشەرانی گەڵی کورد]] [[پۆل:پەنابەرە ئێرانییەکان لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە کوردە تیرۆرکراوەکان لە ئێران]] [[پۆل:ئێرانییەکان]] [[پۆل:پەنابەرە ئێرانییەکان]] kc3r0bj3977vvu9k9fhu7tkc1wpek95 0 176649 1585806 1405386 2026-05-21T09:31:18Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585806 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦-١٩٦١)|پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٧٠)}} {{Infobox political party |country = Turkey |party_name = پارتی دیموکراتی تورکیا |native_name = Demokrat Parti |logo = [[پەڕگە:Logo of the Democratic Party (Turkey, 2007).png|بێچوارچێوە|150px]] |leader = گۆلتکین ئۆیسال |secretary_general = |spokesperson = |leader1_title = |leader1_name = |slogan = |founded = ٢٧ی ئایاری ٢٠٠٧ |ideology = [[لیبرالیزم|لیبرال]]{{ھن}}[[شۆپپارێزی|شۆپپارێز]] |position = [[ڕاستی میانە]] |international = |european = |colours = [[سپی]] و [[سوور]] |youth_wing = |predecessor = |headquarters = |seats1_title = |website = }} '''پارتی دیموکرات''' ({{بە تورکی|Demokrat Parti}}، بە کورتی DP) پارتێکی سیاسی [[ڕاستی میانە]] و [[شۆپپارێزی|شۆپپارێز]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.parties-and-elections.de/turkey.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100429101001/http://www.parties-and-elections.de/turkey.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|سەردێڕ=Turkey|وێبگە=Parties and Elections in Europe|دوایین=Nordsieck|یەکەم=Wolfram|ساڵ=٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> لە [[تورکیا]]یە، کە لە ساڵی ١٩٨٣ لەلایەن ئەحمەد نوسرەت تونا بە ناوی پارتی ڕێگەی ڕاستەقینە ({{بە تورکی|Doğru Yol Partisi}} یان DYP) دامەزرا. ئەم پارتە جێگری پارتی مێژوویی دموکرات و پارتی داد کرا. پارتی خوشکییان [[پارتی باش]]ی میانەڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.yenicaggazetesi.com.tr/dpden-aksener-karari-191415h.htm|سەردێڕ=DP'den Akşener kararı}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|تورکیا|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Democratic Party (Turkey)}} [[پۆل:حیزبەکانی تورکیا]] 471f6ednjvu081iu7z4x85wwmbj6civ 0 176733 1585590 1584132 2026-05-20T12:23:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585590 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = نوخشە ناسیح |وێنە=Nuxsha Nasih.jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٧٨ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھۆکاری مردن = |شوێنی گۆڕ = |نیشتەجێ = [[باشووری کوردستان]] |نەتەوە = [[کورد]] |ناوەکانی تر = |شارۆمەندێتی = |ھاوڵاتیبوون = |پەروەردە = |ڕادەی خوێندەواری = |خوێندنگە = |پیشە = کارگێڕ، [[پارێزەر]]، [[سیاسەتوان]] |ساڵانی چالاکی = |خاوەنکار = |ڕێکخراو = |ناسراوە بە = قایمقامی [[ھەڵەبجە]] |کارەکان = |کارە دیارەکان = |حیزب = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] |ئایین = |ھاوسەر = |منداڵەکان = |باوک = |دایک = }} '''نوخشە ناسیح ئەحمەد''' (لە دایکبووی ١٩٧٨) کەسایەتی ژنە کارگێڕ، پارێزەر و سیاسەتوانی [[کورد|کوردە]]، لەوەتەی ٢٧ی ئازاری ٢٠١٦ بووەتە قایمقامی [[ھەڵەبجە]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نوخشە ناسح باس لە كارەكانی سەرەتای دەكات وك قایمقامی هەڵەبجە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2703201621|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عثمان|یەکەم=رامیار|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=نوخشە ناسیح لەپۆستی قائیمقامی نوێی هەڵەبجە دەستبەكاربوو|ناونیشان=http://www.hivaykurd.com/2016/03/نوخشە-ناسیح-لەپۆستی-قائیمقامی-نوێی-هە/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=هيوای کۆرد}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.hivaykurd.com/2016/03/%D9%86%D9%88%D8%AE%D8%B4%DB%95-%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AD-%D9%84%DB%95%D9%BE%DB%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8E%DB%8C-%D9%87%DB%95/ |date=ئازاری ٢٠٢٤ }}</ref> ئەو ئەندامی ئەنجوومەنی ناوەندی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەكێتیی نیشتمانی كوردستانە]]. ئەو لە دوای [[عادیلە خانم]]، دووەم ژنە لە مێژووی ھەڵەبجە پۆستێکی باڵا وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Handani|یەکەم=Salam|سەردێڕ=Northern Iraqi Town Appoints Female Lawyer As Mayor|ناونیشان=http://www.niqash.org/en/articles/politics/5276/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Niqash|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190830115339/https://www.niqash.org/en/articles/politics/5276/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نوخشە وەک کاندیدی یەکێتی ئەو پۆستەی وەرگرت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Halabja chooses its second female mayor in over a century|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/04042016|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Rudaw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Editor|سەردێڕ=Northern Iraqi Town appoints Female Mayor|ناونیشان=http://www.iraq-businessnews.com/2016/05/30/northern-iraqi-town-appoints-female-mayor/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Iraq Business News|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190904095042/http://www.iraq-businessnews.com/2016/05/30/northern-iraqi-town-appoints-female-mayor/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئازاری ٢٠٢٥، بە پارێزگاری هەڵەبجە دەستنیشان کرا، بەمەش بووە یەکەم ژن لە مێژووی عێراقدا کە ئەم پۆستە وەربگرێت."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=نوخشە ناسیح بەفەرمی وەك پارێزگاری هەڵەبجە دەستبەکار بوو |ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/229170 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net) |زمان=ku}}</ref> نوخشە دەرچووی بەشی یاسایە، ئەو پێشتر لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٨ بۆ ٢٠١٥، لە پۆستی بەڕێوبەری [[ناحیەی بیارە]]دا بوو. == ژیانی کەسی == نوخشە ناسح هاوسەرگیری کردووە، خاوەنی دوو کچە.<ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی ھەڵەبجە]] [[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] q4jy55wy49qypsecq5o52vati3d4px1 0 177314 1585453 1585432 2026-05-20T12:01:06Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585453 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''فاتیمە کچی محەممەد''' ناسراو بە '''فاتیمە زەھرا''' ({{بە عەرەبی|فَاطِمَة ٱبْنَت مُحَمَّد}}؛ ٦١٥ - ٢٨ی ئابی ٦٣٢<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fatima (sa), the Daughter of Muhammad (S), a Brief Biography|ناونیشان=https://www.al-islam.org/fatima-the-daughter-of-muhammad-a-brief-biography-yasin-al-jibouri|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Al-Islam.org|زمان=en}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مؤسسة الإمام الخوئي الخيرية – مركز الإمام الخوئي في نيويورك / السيدة فاطمة الزهراء عليها السلام|ناونیشان=https://www.al-khoei.us/edara/index.php?id=34|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=www.al-khoei.us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180914203416/https://www.al-khoei.us/edara/index.php?id=34|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="الإجابة على الأسئلة العقائدية "مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=http://www.aqaed.com/faq/5844/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=www.aqaed.com|زمان=ar-sa}}</ref>) کچی [[پێغەمبەر]]ی [[ئیسلام]] [[محەممەد]] و [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە]]، و ژنی [[عەلی کوڕی ئەبووتالیب|عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] بوو. بەگوێرەی بیرووباوەڕی [[سوننە]]، فاتیمە کچە بچووکەکەی محەممەد بوو، و بەگوێرەی [[شیعە]]، تاکە منداڵی خوێنیی نێوان محەممەد و خەدیجە بوو.<ref name="EOIUSC">"Fatimah", [[Encyclopaedia of Islam]]. Brill Online.</ref><ref name="Ordoni 1990 pp.42-45">Ordoni (1990) pp.42–45</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Yasin T. al-Jibouri|سەردێڕ=Fatima (sa), the Daughter of Muhammad (S), a Brief Biography|ناونیشان=https://www.al-islam.org/fatima-the-daughter-of-muhammad-a-brief-biography-yasin-al-jibouri|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=Al-Islam|زمان=en}}</ref> ھاوسەرەکەی فاتیمە، عەلی چوارەمین و کۆتا [[خەلافەتی ڕاشدین|خوولەفای ڕاشیدین]] و یەکەم ئیمامی شیعە بوو. ئەوان بەیەکەوە دوو منداڵیان بوو بەناوەکانی [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەن]] و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]]؛ دووەم و سێیەم ئیمامەکانی شیعە.<ref name="USC-MSA-BIO">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fatimah bint Muhammad|ناونیشان=http://www.msawest.com/islam/history/biographies/sahaabah/bio.FATIMAH_BINT_MUHAMMAD.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20090528032523/http://www.msawest.com/islam/history/biographies/sahaabah/bio.FATIMAH_BINT_MUHAMMAD.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٩|وێبگە=[[Muslim Students' Association]] (West) Compendium of Muslim Texts|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Chittick 1981 136">{{harvnb|Chittick|1981|p=136}}</ref> فاتیمە یەکێکە لە ژنە ڕێزلێگیراوەکانی ئیسلام و نازناوی [[گەورەی ژنانی جیھان (نازناو)|گەورەی ژنانی جیهانی]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سيدة نساء العالمين.. من هي؟|ناونیشان=https://amrkhaled.net/Story/1000916/%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211024171204/https://amrkhaled.net/Story/1000916/%25D8%25B3%25D9%258A%25D8%25AF%25D8%25A9-%25D9%2586%25D8%25B3%25D8%25A7%25D8%25A1-%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B9%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2585%25D9%258A%25D9%2586-%25D9%2585%25D9%2586-%25D9%2587%25D9%258A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە لە تەمەنی منداڵیدا لە باوکی نزیک بوو و لە کاتە دژوارەکاندا ھاوکاریی کردووە. دواتریش بە ھەمان شێوە ھاوکاری ھاوسەر و منداڵەکانی بووە. فاتیمە تاکە منداڵی محەممەدە کە کوڕی بووبێت و تەمەنیان لە قۆناغی منداڵیدا تێپەڕیبێت. فاتیمە لەناو جیھانی ئیسلامیدا بەردەوام ناوێکی ڕێزلێگیراو بووە، و یەکێکە لەو ناوانەی کە زۆرترین کچی موسڵمان ناویان لێ نراوە.<ref>The Heirs of the Prophet Muhammad: And The Roots Of The Sunni-Shia Schism By Barnaby Rogerson [https://books.google.com/books?id=ExbdVf5fFmUC&printsec=frontcover&sqi=2]</ref><ref name="books.google.com">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=INTgPwAACAAJ|سەردێڕ=Companions of the Prophet|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ١٩٨٢|بڵاوکەرەوە=Umram|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٠٧٧٥٧-٠٢-٣|via=Google Books}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ژن|ژیاننامە|ئیسلام|محەممەد|مەککە|شیعە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Fatima}} [[پۆل:فاتیمە|*]] [[پۆل:خەدیجە]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦١٥]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٢]] [[پۆل:مناڵانی محەممەد]] [[پۆل:ژنە سەحابەکان]] [[پۆل:ئیسلام و ژنان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:سوننە]] [[پۆل:شیعە]] [[پۆل:ئەھل ئەلکیسائ]] [[پۆل:شەھیدانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٤]] [[پۆل:ئەھلی بەیت]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٣]] [[پۆل:خەڵکی عەرەب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٥]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ناو قورئان]] nlff15bkfef7sv15kfkyr0g7c9ojn8l 1585653 1585453 2026-05-20T17:03:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:مەدینە|مەدینە]] 1585653 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''فاتیمە کچی محەممەد''' ناسراو بە '''فاتیمە زەھرا''' ({{بە عەرەبی|فَاطِمَة ٱبْنَت مُحَمَّد}}؛ ٦١٥ - ٢٨ی ئابی ٦٣٢<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fatima (sa), the Daughter of Muhammad (S), a Brief Biography|ناونیشان=https://www.al-islam.org/fatima-the-daughter-of-muhammad-a-brief-biography-yasin-al-jibouri|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Al-Islam.org|زمان=en}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مؤسسة الإمام الخوئي الخيرية – مركز الإمام الخوئي في نيويورك / السيدة فاطمة الزهراء عليها السلام|ناونیشان=https://www.al-khoei.us/edara/index.php?id=34|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=www.al-khoei.us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180914203416/https://www.al-khoei.us/edara/index.php?id=34|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="الإجابة على الأسئلة العقائدية "مركز الأبحاث العقائدية|ناونیشان=http://www.aqaed.com/faq/5844/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=www.aqaed.com|زمان=ar-sa}}</ref>) کچی [[پێغەمبەر]]ی [[ئیسلام]] [[محەممەد]] و [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجە]]، و ژنی [[عەلی کوڕی ئەبووتالیب|عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] بوو. بەگوێرەی بیرووباوەڕی [[سوننە]]، فاتیمە کچە بچووکەکەی محەممەد بوو، و بەگوێرەی [[شیعە]]، تاکە منداڵی خوێنیی نێوان محەممەد و خەدیجە بوو.<ref name="EOIUSC">"Fatimah", [[Encyclopaedia of Islam]]. Brill Online.</ref><ref name="Ordoni 1990 pp.42-45">Ordoni (1990) pp.42–45</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Yasin T. al-Jibouri|سەردێڕ=Fatima (sa), the Daughter of Muhammad (S), a Brief Biography|ناونیشان=https://www.al-islam.org/fatima-the-daughter-of-muhammad-a-brief-biography-yasin-al-jibouri|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=Al-Islam|زمان=en}}</ref> ھاوسەرەکەی فاتیمە، عەلی چوارەمین و کۆتا [[خەلافەتی ڕاشدین|خوولەفای ڕاشیدین]] و یەکەم ئیمامی شیعە بوو. ئەوان بەیەکەوە دوو منداڵیان بوو بەناوەکانی [[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەن]] و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]]؛ دووەم و سێیەم ئیمامەکانی شیعە.<ref name="USC-MSA-BIO">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fatimah bint Muhammad|ناونیشان=http://www.msawest.com/islam/history/biographies/sahaabah/bio.FATIMAH_BINT_MUHAMMAD.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20090528032523/http://www.msawest.com/islam/history/biographies/sahaabah/bio.FATIMAH_BINT_MUHAMMAD.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٩|وێبگە=[[Muslim Students' Association]] (West) Compendium of Muslim Texts|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Chittick 1981 136">{{harvnb|Chittick|1981|p=136}}</ref> فاتیمە یەکێکە لە ژنە ڕێزلێگیراوەکانی ئیسلام و نازناوی [[گەورەی ژنانی جیھان (نازناو)|گەورەی ژنانی جیهانی]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سيدة نساء العالمين.. من هي؟|ناونیشان=https://amrkhaled.net/Story/1000916/%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%8A%D9%86-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=amrkhaled.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211024171204/https://amrkhaled.net/Story/1000916/%25D8%25B3%25D9%258A%25D8%25AF%25D8%25A9-%25D9%2586%25D8%25B3%25D8%25A7%25D8%25A1-%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B9%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2585%25D9%258A%25D9%2586-%25D9%2585%25D9%2586-%25D9%2587%25D9%258A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە لە تەمەنی منداڵیدا لە باوکی نزیک بوو و لە کاتە دژوارەکاندا ھاوکاریی کردووە. دواتریش بە ھەمان شێوە ھاوکاری ھاوسەر و منداڵەکانی بووە. فاتیمە تاکە منداڵی محەممەدە کە کوڕی بووبێت و تەمەنیان لە قۆناغی منداڵیدا تێپەڕیبێت. فاتیمە لەناو جیھانی ئیسلامیدا بەردەوام ناوێکی ڕێزلێگیراو بووە، و یەکێکە لەو ناوانەی کە زۆرترین کچی موسڵمان ناویان لێ نراوە.<ref>The Heirs of the Prophet Muhammad: And The Roots Of The Sunni-Shia Schism By Barnaby Rogerson [https://books.google.com/books?id=ExbdVf5fFmUC&printsec=frontcover&sqi=2]</ref><ref name="books.google.com">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=INTgPwAACAAJ|سەردێڕ=Companions of the Prophet|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ١٩٨٢|بڵاوکەرەوە=Umram|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٠٧٧٥٧-٠٢-٣|via=Google Books}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ژن|ژیاننامە|ئیسلام|محەممەد|مەککە|شیعە|مەدینە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Fatima}} [[پۆل:فاتیمە|*]] [[پۆل:خەدیجە]] [[پۆل:خەڵکی مەککە]] [[پۆل:عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦١٥]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٢]] [[پۆل:مناڵانی محەممەد]] [[پۆل:ژنە سەحابەکان]] [[پۆل:ئیسلام و ژنان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٧ەم]] [[پۆل:سوننە]] [[پۆل:شیعە]] [[پۆل:ئەھل ئەلکیسائ]] [[پۆل:شەھیدانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٤]] [[پۆل:ئەھلی بەیت]] [[پۆل:مردووانی ٦٣٣]] [[پۆل:خەڵکی عەرەب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٦٠٥]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ناو قورئان]] 0tkq25uek0phd70eaq3n3bzcfnwle3y 0 178360 1585599 1584013 2026-05-20T12:25:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585599 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی |ناو= مستەفا موسلیم |ناوی_خۆماڵی=شێخ مستەفا |زمانی_ناوی_خۆماڵی=کوردی |وێنە= |قەبارەی وێنە= |ناوی کاتی لەدایکبوون= مستەفا موسلیم محەممەد |ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٤٠ |شوێنی لەدایکبوون= شێراوە، کۆبانی، پارێزگای حەلەب |ڕێکەوتی مردن=١٧ی نیسانی ٢٠٢١ |شوێنی مردن= [[گازی ئانتەپ]] |نیشتەجێ= |نەتەوە= [[کورد]] |ناوەکانی تر= شێخ دکتۆر |نەژاد= |ڕادەی خوێندەواری= دکتۆرا لە شەریعەت و بانگەوازی ئیسلامی. |پیشە= مامۆستای زانکۆ و بانگخواز |ڕێکخراو=ئەنجومەنی ئیسلامی سووریا |ناوبانگ= |کارە_دیارەکان= قورئان لەسەردەمی تەکنەلۆژیادا.بەڕێوبەری پڕۆژەی تەفسیری مەوزوعی قورئان |شێواز= |کاریگەر_بووە= |کاریگەری_بووە= |مووچە= |کێش= |وادە= |حیزب= |ئایین=موسڵمان |ڕەوشی_تاوانباری= |ھاوسەر= |یار= |منداڵەکان= |واژوو= |قەبارەی_واژوو= |ماڵپەڕ= https://www.facebook.com/dr.mustafamuslim }} '''مستەفا موسلیم''' (١٩٤٠ - ١٧ی نیسانی ٢٠٢١) ناوی تەواو '''مستەفا موسلیم محەممەد'''، یەکێک لە زانا و پرۆفیسۆرەکانی بواری شەریعەتی ئیسلامی بوو، لە ساڵی ١٩٤٠ لە گوندی شێراوەی سەر بە [[کۆبانی]] لەدایک بووە، برای سیاسەتمەداری کورد [[ساڵح موسلیم]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1704202115|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=128224&babet=1&relat=1024</ref> لە ساڵی ١٩٦٥ کۆلێژی شەریعەی لە شام تەواوکردووە، دواتر لە [[زانکۆی ئەزھەر]] بڕوانامەی ماستەری بەدەستھێناوە و ساڵانێک لە [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئیماراتی عەرەبی]] وەکو مامۆستای زانکۆ کاریکردووە، ئەو ماوەیەی کە لە سعودیا کاری کردووە بووەتە پاڵپشتییەکی چاک بۆ خێزانەکەی و کەس و کاری بەتایبەت دامەزراندنی ساڵح موسلیمی برای لە کۆمپانیاکانی نەوتی سعوودی و لە زانکۆی شاریقە وەک سەرۆکی بەشی شەریعە کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=وفاة الشيخ مصطفى مسلم.. أحد مؤسسي "المجلس الإسلامي السوري"|ناونیشان=https://www.alsouria.net/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D8%AF-%D9%85%D8%A4%D8%B3%D8%B3%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=السورية نت|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210417225708/https://www.alsouria.net/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D8%AF-%D9%85%D8%A4%D8%B3%D8%B3%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پسپۆڕی [[تەفسیری قورئان]] بوو. لەم چەند ساڵەی دواییدا لە [[تورکیا]] نیشتەجێ بووبوو، لە شاری دیلۆک سەرۆکایەتی زانکۆی ئەلزەھرای دەکرد، لە ڕێکەوتی ١٧ نیسانی ٢٠٢١ لە گازی ئەنتاب بەھۆی نەخۆشی کۆرۆنا کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=السيرة الذاتية للأستاذ الدكتور مصطفى مسلم - جامعة الزهراء|ناونیشان=https://alzahraa.university/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85/|newspaper=جامعة الزهراء|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=ar-AR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210128114254/https://alzahraa.university/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی پیشەیی == ١-مامۆستا بووە لە پەیمانگا زانستییەکانی شانشینی عەرەبی سعودیا بۆ ماوەی ٩ ساڵان. ٢-مامۆستای یاریدەدەر بووە لە زانکۆی ئیمام محەممەد بن سعود لە ڕیازی پایتەختی سعودیا (١٩٧٤–١٩٨٤) ٣-وانەبێژ بووە لە زانکۆی ئیمام محەممەد بن سعود لە ڕیازی پایتەختی سعودیا (١٩٨٤–١٩٩٤). ٤-مامۆستای زانکۆ بووە لە زانکۆی ئیمام محەممەد بن سعود لە ڕیازی پایتەختی سعودیا (١٩٩٤–١٩٩٧). ٥-مامۆستای زانکۆ بوو لە زانکۆی شاریقە (١٩٩٧–٢٠١٠) ٦-بریاردەری بەشی زانستە قورئانییەکان بووە لە کۆلێژی بنەماکانی ئایین لە زانکۆی ئیمام محەممەد بن سعود لە ڕیازی پایتەختی سعودیا (١٩٧٦–١٩٨٢) ٧-سەرۆکی بەشی بانگخوازی بووە لە کۆلیژی بانگخوازی و زانست لە زانکۆی ئیمام محەممەد بن سعود لە ڕیازی پایتەختی سعودیا (١٩٨٢–١٩٨٤) ٨-سەرۆکی بەشی شەریعە لە زانکۆی شاریقە (٢٠٠٠–٢٠٠١) == بەرھەمەکانی == # مباحث فی إعجاز القرآن – من منشورات دار القلم- دمشق. # مباحث فی علم المواریث – من منشورات دار المنارة- جدة. # مباحث فی التفسیر الموضوعی – من منشورات دار القلم- دمشق. # معالم قرآنیة فی الصراع مع الیھود – من منشورات دار القلم- دمشق. # مناھج المفسرین (التفسیر فی عھد الصحابة)- من منشورات دار ا لمسلم- ا لریاض. ٦- تفسیر القرآن العظیم (لعبد الرزاق الصنعانی) تحقیق ٣ مجلدات مکتبة الرشد- الریاض. # تربیة الأسرة المسلمة فی ضوء سورة التحریم- دار المنار- مکة المکرمة. # مقرر التفسیر للسنة الثالثة المتوسطة فی المعاھد العلمیة بالسعودیة – مطابع جامعة الإمام بالریاض. # مقرر التفسیر للسنة الأولی المتوسطة الثانویة فی المعاھد العلمیة بالسعودیة- مطابع جامعة الإمام بالریاض. # التفسیر المیسر للقرآن الکریم (الجزء التاسع والعاشر) – طباعة مجمع الملک فھد بالمدینة المنورة. # المعجزة والرسول فی ضوء سورة الفرقان – دار القلم – دمشق. # مسالک الأبصار فی ممالک الأمصار (لفضل اللە العمری) تحقیق مشترک، وزارة الثقافة، الإمارات العربیة المتحدة. # الثقافة الإسلامیة: تعریفھا، مصادرھا، مجالاتھا، تحدیاتھا- مشترک، دار البشیر – الشارقة. ١٤- (الزیادة والإحسان فی علوم القرآن) لابن عقیلة المکی- مشترک – إعداد قسم الدراسة. طبع فی عشر مجلدات- نشر جامعة الشارقة ٢٠٠٦. ١٥- (جامع البیان فی القراءات السبع) لأبی عمرو الدانی- مشترک -. طبع فی ثلاث مجلدات. نشر جامعة الشارقة ٢٠٠٧ م. ١٦- (الھدایة إلی بلوغ النھایة) لمکی بن أبی طالب القیسی- مشترک (إشراف) إعداد قسم الدراسة. طبع فی ثلاثة عشر مجلدًا. نشر جامعة الشارقة ٢٠٠٨ م. ١٧- (التفسیر الموضوعی لسور القرآن الکریم)- مشترک- طبع. نشر جامعة الشارقة ٢٠١٠ م. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|سووریا|تورکیا|ژیاننامە|ئیسلام}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:زانایانی ئیسلام]] [[پۆل:زانایانی قورئان]] [[پۆل:مردووان بەهۆی کۆرۆنا]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی دیمەشق]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی پەتای کۆڤید–١٩ لە تورکیا]] ilktmue3eep7xis7e6iw0aghl1aok4r 0 178538 1585779 1522616 2026-05-21T08:38:18Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585779 wikitext text/x-wiki ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ لە [[کوردستان]]. == ڕووداوەکان == * [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠ی پارێزگای سلێمانی|خۆپیشاندانەکانی پارێزگای سلێمانی]] == لەدایکبوونە دیارەکان == == مردنەکان == {{ئەمانەش ببینە|مردنەکان لە ٢٠٢٠}} * [[فرسەت سۆفی]]، ٤٢، سیاسەتوانی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=پارێزگاری ھەولێر کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.nrttv.com/News.aspx?id=36915&MapID=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.nrttv.com}}</ref> * [[ئەمانوڵڵا تاھیری]]، ٨٥، مۆسیقازانی کورد و مامۆستای ئامێری [[دووزەلە]]<ref name="ئیمنا ۱">[https://www.imna.ir/news/454104/ ھەواڵنێریی شار و شارۆمەندیی ئێران (ئیمنا): ''ئەمانوڵڵا تاھیری (ئامان دای) کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠؛] بازدید در ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.</ref> * [[سابیر کوردستانی]]٦٥، گۆرانیبێژی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/243040/|سەردێڕ=هونەرمەند سابیر كوردستانی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆچی دوایی كرد|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *[[سیامەند ڕەحمان]]، ٣١، کێشھەڵگری کوردی ئێران، براوەی کێبەرکێکانی پارالیمپیکی ٢٠١٢ی لەندەن و ٢٠١٦ی ڕیۆ، جەڵدەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |سەردێڕ=World's Strongest Paralympian Siamand Rahman Dies at 31 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |url-status=dead }}</ref> *[[جەلال مەلەکشا]] ٦٨ شاعیر، نووسەر، ڕۆژنامەوان، ڕەخنەگر، چالاکی سیاسی_کۆمەڵایەتی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەلال مەلەکشا بە جەڵتەی دڵ کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/3110202015|وێبگە=rudaw|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> *[[جەلیل گادانی]] ٨٦ ، سیاسی و ئەندامێکی لەمێژینەی حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)[[کۆڤید ١٩]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەلیل گادانی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/060820203|وێبگە=rudaw|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> *[[کاکەمەم بۆتانی]]٨٣ نووسەرێکی کورد بوو. سەرۆکی یەکێتیی نووسەرانی کورد بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرۆکی یەکێتی نووسەرانی کورد کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/|وێبگە=rojnews|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420193633/https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *[[مەھاباد قەرەداغی]] ٥٤ ، نووسەر، شاعیر و وەرگێڕ ، [[کۆڤید ١٩]] <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نوسەر و شاعیر مەھاباد قەرەداغی کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=http://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=34233|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.zamenpress.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=34233 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref> *[[نەجمەدین کەریم]] ٧١–٧٢ ، دکتۆر و کەسایەتی سیاسی ، جەڵتەی مێشک <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆچی دوایی دکتۆر نەجمەدین کەریم|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5643125.html?fbclid=IwAR1vciD9pGbH5nvZXQ4oB2WiPfwC2jWM4He-MgkcbpXlWSqBfMx9fu2Pyd0|وێبگە=dengiamerika|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە |کوردستان| مێژوو}} {{ساڵەکان لە کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} quwmdvj7bqbxdc20nbnohvyp6u1fpes 0 179785 1585520 1585013 2026-05-20T12:12:17Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585520 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەحرکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بحرکة}}<br>{{lang-en| Bahrka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارۆچکە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.31556| 44.03533 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارۆچکەی بنەسڵاوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.31556| 44.03533 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تۆڵە مەھدی خۆشناو | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٤,٨٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٠،٥١٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٢٦٨٥٥,٥ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بەحرکە''' یەکێکە لە شارۆچکەکانی [[قەزای بەحرکە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. بەحرکە ناوەندی [[قەزای بەحرکە]]ە. ئەم شارۆچکەیە ١٧کم لە ناوەندی شاری [[ھەولێر]] دوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == * بەحرکە لەبەر ئەوەی شوێنی [[کانی]]یەکەی لە قوڵیدا بووە و ئاوەکەی کۆکراوەتەوە لەوانەیە پانتاییەکی باشی داگیر کردبێت بە شێوەی نیمچە دەریاچەیەک (بحیرە) بووبێت ناویان لێناوە (بەحرۆکە) واتە بەحرێکی بچووک دواتر وشەکە سوانەوەی بەسەردا ھاتووە بووەتە (بەحرکە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * بەحرکە لەسەردەمی [[ئاشوورییەکان]] ناوی (ملەچرگ) بووە، (ئێستاش کەلاوەکانی شوێنی دیارە و پێی دەڵێن ملە چرگ) واپێدەچێت لە (ماڵە چرگ)ەوە ھاتبێت، تا ھاتنی ئایینی ئیسلام ئەم ناوەی ھەبووە ئینجا ناوەکەی گۆراوە بۆ بەحرکە. == جوگرافیا == شارۆچکەی '''بەحرکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[تەلموسەک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[کەلەکان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[براغی گەورە]]. * لە ڕۆژاواوە گوندی [[ئاشۆکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = شارۆچکەی بەحرکە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/288620258#map=14/36.31706/44.03702 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * بەحرکە کە پێشتر گوندێک بووە لە گوندە ھەرە کۆنەکانی [[پارێزگای ھەولێر]]، کە مێژووی ئاوەدانیەکەی ئەگەرێتەوە بۆ ٧٠٠ ساڵ پێش زایین لەو سەردەمەی [[سەنحاریب|سەنحاریبی]] پاشای [[ئاشوورییەکان]] پرۆژەی ئاوی شاری ھەولێری تەواو کردووە لە ساڵی ٦٩١_٦٩٠ی پێش زایین، کانی گوندی بەحرکەشی رێکخستووە دیواری بۆ دروست کراوە، دوای پشکنین و لێکۆڵینەوە بۆیان دەرکەوتووە کە ھەندێک لە بەردەکان نوسینی لەسەر کراوە (خوێندنەوەی نوسینەکان مێژوەکەی گەراندوەتەوە بۆ ئەو کاتەی کە سەنحاریبی ئاشووری ئاوی لە بەستۆرەوە لە نزیک گوندی [[قەلامورتک]] بۆ [[شار]]ی [[ھەولێر]] بردووە) بەڵگەیەکی تر بۆ مێژووی بەحرکە گەورەیی گۆرستانەکەیەتی کە ١٠٠ دۆنمە کە بوەە بە دوو گۆرستان بە ناوی ( گۆرستانی شێخ وەیس لە باشوور و گۆرستانی کێلە سپی لە باکووری رۆژھەڵات) لەبەرکۆنی، گۆڕەکان لەگەڵ زەویەکەی ڕاست بووە. * لە سەرتادا گوندی بەحرکە لە خواروی کانیەکە بووە ،لە بەر ئەوەی ئاوەکە بە ئاسانی بگاتە ماڵەکان، بەڵام دواتر لە ھەر چوار دەوری کانیەکە خانوو کراوە و کانیەکە کەوتوتە ناو گوند. تا سەرەتای پەنجاکانی سەدەی بیستەم تاکە سەرچاوەی ئاوی گوندەکە بووە، دواتر لەسەرەتایی پەنجاکان بیرێکی ئیرتوازی لە خوارووی گوندەکە ھەڵدەکەنرێت. * [[سمکۆی شکاک]] بە خۆی (٧٠ تا ٨٠) سوار ھاتە [[باشووری کوردستان]] و گوندی بەحرکە و دیوەخانی گەورەی بەحرکە کە ئەو کات (جەمیل ئاغا سەرۆکی عەشیرەتی گەردی بوو)، ئەوانیش زۆر بە گەرمی وەریان گرتن و پێشوازییەکی زۆر گەرم و گوریان لێکردن، ئەمە لە مانگی (تشرینی یەکەم سالی ١٩٢٢)دا بوو. * ئەدمۆنس (جێگری حاکمی سیاسی بەریتانیا لە [[بەغدا]]) لە رێکەوتی (٥ / ١١ / ١٩٢٢) دێتە (دیوەخانی گەورەی گوندی بەحرکە) لەگەل [[سمکۆی شکاک|سمایل ئاغا]] کۆدەبیتەوە لە کۆبونەوەکە ئەمانە ئامادەبوون:(ئەدمۆنس حاکمی سیاسی، جەمیل ئاغای سەرۆکی عەشیرەتی گەردی، سەید تەھای شێخ محمد سدیقی نەھری، سمایل ئاغای شکاک، ئەحمەد عوسمان موتەسریفی ھەولێر). * لە سەرەتادا ئەم گوندە سەر بە ناحیەی عەنکاوە بووە لە [[قەزای ھەولێر]]. لە ساڵی ١٩٨٧دا پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] و خاپور کردنی [[دێ|گوندەکانی]] [[پارێزگای ھەولێر]]، ئەم گوندە کرایە کۆمەڵگەی زۆرەملێ بۆ دانیشتوانی ئەو گوندانە. بەمەش ئەم گوندە گەورە و فراوان بوو، بووە شارۆچکەیەک. * بە ھۆی فراوان بوون و گەورەبوونی شارۆچکەی بەحرکە، لە ساڵی ٢٠٠٣دا ئەم شارۆچکەیە بووە ناوەندی [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە|ناحیەی بەحرکە]] لە [[قەزای ھەولێر]]. * بە پێی بەیانی ژمارە(١٦)ی ساڵی ٢٠٢٤ی [[وەزارەتی ناوخۆ]]ی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە بەرواری ١٥\١٠\٢٠٢٤دا بڕیاریدا بە ھێنانەکایەی [[قەزای بەحرکە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]]. بە دابڕانی ناحیەی بەحرکە لە قەزای ھەولێر. شارۆچکەی بەحرکە بووە ناوەندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = بەیانی ژمارە (١٦)ی ساڵی ٢٠٢٤، ھێنانەکایەی قەزای (بەحرکە) | ناونیشان = https://gov.krd/moi/publications/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/ | نووسەر = [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ناوخۆی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١،١٥٨)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١،٤٠٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە ٢٩،٨٢٦ [[خێزان]] و ١٣٠،٥١٨ کەس، کە ٦٥،٦٥٨ [[نێر]] و ٦٤،٨٦٠ [[مێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای بەحرکە]] * [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای بەحرکە}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] 8bwgl489e3fnk0lf2bymds76obanuhc 0 179922 1585506 1585099 2026-05-20T12:09:56Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585506 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دەریاوانی''' ھونەر، [[زانین]]، بەراوردکردنە لە ڕێگەیەوە کۆنتڕۆلی کەشتی یان بەلەم یان شتەکانی تری پێدەکرێت لەسەر ئاو ڕێدەکەن<ref name="ASA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is Seamanship|ناونیشان=https://asa.com/news/2020/09/10/seamanship/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=[[American Sailing Association]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210730144852/https://asa.com/news/2020/09/10/seamanship/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|دەریاوانی}} {{پۆلی کۆمنز|Seamanship}} [[پۆل:بەھرە]] [[پۆل:ڕێدۆزی]] [[پۆل:بەھرەکان]] 373tqjw3y4pcjeixz9v2k2axjrgosqc 0 180211 1585542 1584542 2026-05-20T12:15:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585542 wikitext text/x-wiki {{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی|سەردێڕ=ھێرشی ١٧ی خەرمانان|کات=١٠:٤٥ بەیانی|قەبارەی وێنە=|شرۆڤەی وێنە=|نەخشە={{Coord|36.0644|N|44.6036|E}}|قەبارەی نەخشە=|شرۆڤەی نەخشە=|شوێن=[[کۆیە]]، بارەگاکانی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)]] و [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا)|ڕێکەوت=[[٨ی ئەیلوول]]ی [[٢٠١٨]]، ١٧ی خەرمانانی ١٣٩٧ی [[کۆچیی ھەتاوی]]|وێنە=|ئامانج=|کاتی ناوچەیی=|جۆری ھێرش=مووشەکی|چەکوچۆڵ=|خەسارەتەکان=|بریندارەکان=نزیک بە ٤٠ کەس|قوربانی=١٦ شەھید|ھەنگاونەرانی تۆمەتبار=[[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]|ژمارەی بەشداربووان=|داکۆکیکەران=}} '''ھێرشی ١٧ی خەرمانان''' بریتییە لە ھێرشی مووشەکی [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] بۆ سەر بنکە و بارەگاکان و کەمپی نیشتەجێبوونی بنەماڵەکانی حیزبەکانی دێموکراتی کوردستان و دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ڕێکەوتی شەممە ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨ی [[زایینی]]، بەرامبەر لەگەڵ ١٧ی خەرمانانی ٢٧١٨ی [[ڕۆژژمێری کوردی| کوردی]]. ئەوە یەکەم جار بوو لە مێژوودا کە [[حکوومەت|حکوومەتێک]] دژی [[ئۆپۆزیسیۆن]] خۆی مووشەک بەکار بێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کارەساتی ١٧ی خەرمانان (کاریگەرییەکان، ئەزموونەکان) – KDPmedia|ناونیشان=https://kdpmedia.org/?p=5477|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521230013/https://kdpmedia.org/?p=5477}}</ref> == ڕووداەکە == سەعات دە و چل و پێنج خولەکی بەیانی سپای پاسداران لە پێگەی ھەوافەزای خۆی لە [[ورمێ]]یەڕا، حەوت مووشەکی کورتھاوێژی زەوی بە زەوی ڕەوانەی قەڵای دێموکرات کرد؛ کە شوێنی کۆبوونەوەی ئەندامانی ڕێبەرایەتی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە کاتی بەستنی پلینۆمدا، فێرگەی سیاسیی نیزامیی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و شوێنی بنەماڵەی دێموکراتەکان کرانە ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iranian Guards claims missile attack on Iraq-based Kurd dissidents|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-mideast-crisis-iraq-iran-idUSKCN1LP08Q|newspaper=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=en|یەکەم=Reuters|دوایین=Staff}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iranian missiles hit Kurdish opposition in ‘message to Trump’|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/17280-Iranian-missiles-hit-Kurdish-opposition-in-‘message-to-Trump’|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.kurdistan24.net|زمان=en}}</ref> == قوربانیان == لە ئاکامی ھێرشەکەدا ٦ ئەندامی سەرکردایەتی و ٨ کادڕی حدک و ٢ مامۆستای فێرگەی حدکا شەھید بوون؛ ھەروەھا نزیک بە ٤٠ ژن و منداڵ و پێشمەرگەش بریندار بوون. == شەھیدان == # ڕەحمان پیرۆتی # سۆھەیلا قادری # نەسرین حەداد # برایم ئیبراھیمی (برایم زێوەیی) # محەممەد حەسەنپوور # کەریم مەھدەوی (کەریم سەقزی) # ھاشم عەزیزی # عوسمان عوسمانی # کەریم ڕەسوڵزادە (مام شێرکۆ) # قادر عیزەتی # مەنسوور ئەکبەرپوور # جەمال ئەکبەری # پێشەوا عەزیزپوور # ھاوڕێ کارساز (ھاوڕێ شێخانی) # فاڕووق حەسەنخەیات # موختار قادرپوور == کاردانەوەکان == * ٢١ی خەرمانانی ھەمان ساڵ [[مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|مانگرتنێکی گشتی]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بەڕێوە چوو. * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] ھێرشەکەی مەحکووم کرد و سەرەخۆشی لە بنەماڵەی شەھیدان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CNN|یەکەم=By Hamdi Alkhshali and Muwafaq Mohammed|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=At least a dozen killed in attack on Iranian Kurdish opposition headquarters in Iraq|ناونیشان=https://www.cnn.com/2018/09/08/middleeast/iraq-attack/index.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] وێڕای مەحکوومکردنی ھێرشەکە، ھاوخەمیی خۆیان بۆ شەھیدکەوتنی ھاوسەنگەرانیان دەربڕی و ھیوای چاکبوونەوەیان بۆ برینداران خواست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەیاننامەی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران: بە ھەڵوێستێکی شیاو و یەکگرتووانە بەرەوڕووی تاوانەکانی ئەو ڕێژیمە دەبینەوە!|ناونیشان=http://www.asoyroj.com/new/detail.aspx?=hewal&jmara=17364&Jor=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=www.asoyroj.com|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521230010/http://www.asoyroj.com/new/detail.aspx?=hewal&jmara=17364&Jor=1}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[زانیار مورادی]] * [[لوقمان مورادی]] * [[ڕامین حوسێن پەناھی]] * [[مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ|ئێران|کوردستان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|2018 Democrat Castle missile strike}} [[پۆل:حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شەھیدانی کورد]] [[پۆل:ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان بە بەشداریی ئێران]] [[پۆل:کۆیە]] ld7hjtww1gdxthq8cvbghyeuqwe2rw3 0 181016 1585600 1584011 2026-05-20T12:25:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585600 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ڕومی ھیراگی|imagesize=|caption=|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1987|08|01}}|birth_place=[[تۆکیۆ]], [[ژاپۆن]]|death_date=|death_place=|othername=|occupation=خانمەکتەر|years_active=١٩٩٥ بۆ ئێستا|spouse=}}'''ڕوومی ھیراگی''' ( ،ھیراگی ڕوومی، لەدایکووی ١ی ئابی ١٩٨٧) خانمەکتەرێکی دەنگی [[ژاپۆن|ژاپۆنیە]]. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|383708}} * {{ann|people|1206}} * {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:柊瑠美|ناونیشان=http://www.jmdb.ne.jp/person/p0779230.htm|سەردێڕ=柊瑠美|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Japanese Movie Database]]|زمان=ja}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.jmdb.ne.jp/person/p0779230.htm |date=ئایاری ٢٠٢٦ }} * {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:柊瑠美とは - はてなダイアリー|ناونیشان=http://d.hatena.ne.jp/keyword/%C9%A2%CE%DC%C8%FE|سەردێڕ=柊瑠美|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|زمان=ja}} * {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:柊瑠美|ناونیشان=http://www2s.biglobe.ne.jp/~takasi-s/HIIRAGI.htm|سەردێڕ=柊瑠美|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121219072335/http://www2s.biglobe.ne.jp/~takasi-s/HIIRAGI.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|زمان=ja}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121219072335/http://www2s.biglobe.ne.jp/~takasi-s/HIIRAGI.htm |date=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ }} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Rumi_Hiiragi|سەردێڕ=ڕوومی ھیراگی|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا}}{{Authority control}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تۆکیۆ]] [[پۆل:خانمەکتەرانی ژاپۆنی بۆ دەنگی مناڵان]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ژاپۆنییەکان لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تۆکیۆ]] 4tqq7l6bnt6zz8xzuuvhmxhhyz561xd 0 185050 1585556 1584394 2026-05-20T12:18:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585556 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم |ناو=کوێستانی سپی {{ھن}} White Mountains |دەستکاری= |بەشی پێشوو= |خەڵاتەکان=خەڵاتی تایبەتی دووھەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی جیپوور |داھات= |تێچوون= |زنجیرە= |زمان=[[کوردیی ناوەندی]] |وڵات=[[کوردستان]] |ماوەی فیلم=٣٠ خۆلەک |ڕێکەوتی دەرچوون= |کۆمپانیای بڵاوکەرەوە= |ستۆدیۆ= |وێنەگری سینەمایی= |وێنە= |موزیک=فەردین خەلعەتبەری |کاست= محەممەد ساڵح زاھیدی{{ھن}} عەلی مەجیدزادە |چەشن=کورتەفیلم |سەرچاوەی چیڕۆک= |دەرھێنەر=[[تەھا کەریمی]] |نووسین=تەھا کەریمی |بەرھەمھێنەر=کەمال جەلال قادر |سەرباس= |سەردێڕ= |لێدوان= |قەبارەی وێنە= |بەشی دواتر= }} '''کوێستانی سپی''' ({{بە ئینگلیزی|White Mountains}}) کورتەفیلمێکی [[کوردی]]یە و لە [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنانی]] [[تەھا کەریمی]]یە.<ref>[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=201002211500433589 کوێستانی سپی،] کوردیپێدیا</ref> == چیرۆک == پیرەپیاوێک بە درێژاییی تەمەنی، تەرمی کوژراوانی شەڕی ناوخۆ لە نێوان حیزبە کوردییەکاندا دەگوازێتەوە. == کەسایەتییەکان == * فەقێ برایم * ئارام * خاتوون * فەرھاد == فێستیڤاڵەکان == * سێھەمین ڤێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی خەلیج (gulf) لە [[دوبەی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فیلمی کوێستانی سپی بەشداری سێھەمین ڤێستیڤاڵی خەلیج دەکات |ناونیشان=http://www.chra.tv/web3/---/2087-2011-01-31-18-25-12.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢١ |وێبگە=چرا تیڤی |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709183123/http://www.chra.tv/web3/---/2087-2011-01-31-18-25-12.html}}</ref> * فێستیڤاڵی مۆزەی ھونەری ھاوچەرخ لە [[ئەمریکا]] * ڤێستیڤاڵی فیلمی کوردی لە [[بەرلین]]، [[ئوسترالیا]] و [[لەندەن]] * ڤێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی فەجر لە [[تاران]] *شازدەھەمین ڤێستیڤاڵی نێونەتەوەیی Brno لە [[کۆماری چیک]] == خەڵاتەکان == * خەڵاتی تایبەتی دووھەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی جیپوری [[ھیندستان]]<ref>'''[http://qadirzada.com/Kwestani.spi.html فیلمی کوێستانی سپی لەبەرھەمی دەرھێنەرێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان خەڵاتێکی تایبەتی لەفێستیڤاڵێک لە ھیندستان پێ بەخشرا.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709182529/http://qadirzada.com/Kwestani.spi.html |date= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١ }}'''</ref> * خەڵاتی یەکەم لە یەکەمین ڤێستیڤاڵی نێونەتەوەیی [[ھەولێر]] * خەڵاتی باشترین فیلمی درام لە بیست و چوارەمین ڤێستیڤاڵی نێونەتەوەیی کورتەفیلمی [[تاران]] * خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە ڤێستیڤاڵی خوێندکارانی زانکۆکانی [[ئێران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{فیلمی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] lrsd1ubib7mjsq2suxhtitmgjtov7eu 0 185202 1585591 1584122 2026-05-20T12:24:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585591 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم|ناو=نان و نەوت {{ھن}} Bread and Oil|دەستکاری=|بەشی پێشوو=|خەڵاتەکان=|داھات=|تێچوون=|زنجیرە=|زمان=[[کوردی]]|وڵات=[[کوردستان]]|ماوەی فیلم=٢١ خولەک|ڕێکەوتی دەرچوون=|کۆمپانیای بڵاوکەرەوە=|ستۆدیۆ=|وێنەگری سینەمایی=سەرکێو مسگەری|وێنە=|موزیک=حامید پوورساعی|کاست=|چەشن=[[بەڵگەفیلم]]|سەرچاوەی چیڕۆک=|نووسین=تەھا کەریمی|بەرھەمھێنەر=مەھدی ھومایونفەر|دەرھێنەر=[[تەھا کەریمی]]|سەرباس=|سەردێڕ=|لێدوان=|قەبارەی وێنە=|بەشی دواتر=}} '''نان و نەوت''' ({{بە ئینگلیزی|Bread and Oil}}) [[بەڵگەفیلم]]ێکی [[کوردی]]یە؛ لە [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنانی]] [[تەھا کەریمی]] کە لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاو کراوەتەوە.<ref>[https://www.cinemapress.ir/news/45203/ سینەما پرێس: ''بیرھێنانی تەھا کەریمی لە خەڵاتی گەورەی شەھید ئاوینی'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.cinemapress.ir/news/45203/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١.</ref> == چیرۆک == فیلمەکە باس لە بنەماڵەیەکی [[کەرکووک]]ی دەکات کە چاڵە [[نەوت]]ییەکانی ئەو شارە ھیچ سوودێکی پێ نەگەیاندوون و لەوپەڕی ھەژاریدا دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Basnews|سەردێڕ=(نەوت و نان) لە شاری لەندەن نیشان دەدرێ|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/75349|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەمموزی ٢٠٢١|وێبگە=باسنیوز}}</ref> == فێستیڤاڵەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نان و نەوت ھاوکات بەشداری چوار فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی دەکات|ناونیشان=http://www.chra.tv/web3/---/2692-2011-01-31-18-32-31.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=چرا تیڤی|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709182546/http://www.chra.tv/web3/---/2692-2011-01-31-18-32-31.html}}</ref> == * حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی con-can لە [[ژاپۆن]] * فێستیڤاڵی کورتەفیلمی [[پۆڵەندا]] * بیست و حەوتەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی کورتەفیلمی [[تاران]] * نوزدەھەمین فێستیڤاڵی فیلمی وارش لە [[ئێران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{فیلمی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] 2z0dv1pb21zmddlwmnqn0kutri1f7as 0 185862 1585663 1447995 2026-05-20T17:21:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585663 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مانوێل لۆکاتێلی''' (لەدایکبووی ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨) یاریزانی پیشەگەری تۆپی پێیە. لە ھێڵی [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەڕاست]] یاری دەکات بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا]]. .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manuel Locatelli Biography, Age, Height, Wife, Net Worth, Family|ناونیشان=https://www.celebsagewiki.com/manuel-locatelli|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Celebrity Age Wiki|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709192320/https://www.celebsagewiki.com/manuel-locatelli|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KnowInsiders|سەردێڕ=Who Is Manuel Locatelli: Biography, Personal Life, Girlfriend and Football Career|ناونیشان=https://knowinsiders.com/who-is-manuel-locatelli-biography-personal-life-girlfriend-and-football-career-31151.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=KnowInsiders|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709192321/https://knowinsiders.com/who-is-manuel-locatelli-biography-personal-life-girlfriend-and-football-career-31151.html|url-status=dead}}</ref>لەپێکهاتەی هەڵبژاردەی ئیتالیا بوو لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] کە نازناوەکەیان بەرزکردەوە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manuel Locatelli Stats, Goals, Records, Assists, Cups and more|ناونیشان=https://fbref.com/en/players/a8a874f1/Manuel-Locatelli|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=FBref.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ}}{{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Manuel Locatelli}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتالی]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] toovk6qxtm28h9jnmci6v7dtcg85tlo 0 186688 1585597 1584061 2026-05-20T12:25:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585597 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:ميكائيل عليه السلام.png|وێنۆک]] '''میکائییل''' ({{بە عەرەبی|میکائیل}}) بەپێی باوەڕی موسڵمانان یەکێکە لە فریشتە ڕێزدار و گەورەکان لەلای خوا، و تایبەت کراوە بە باراندنی باران و سەوزکردنی گژوگیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ماذا تعرف عن جبریل ومیکائیل .. ؟|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/slman/126.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=میکائیل ھو ملک من الملائکة|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/28526/میکاییل-ھو-ملک-من-الملایکة|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210715080714/https://binbaz.org.sa/fatwas/28526/میکاییل-ھو-ملک-من-الملایکة|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە قورئاندا باسکراوە:: {{قورئان|سوورەت=٢|ئایەت=٩٨ |کوردی=ھەرکەسێک دوژمنی خوا و فریشتەکانی و پێغەمبەرەکانی و جیبریل و میکائییل بێت، ئەوا خوا دوژمنی بێباوەڕانە.}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=من ھو میکائیل وما صفاتە وماذا تعرف عنە ھو وجبریل؟|ناونیشان=https://www.zyadda.com/who-is-mikael/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=موقع زیادة|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210715082222/https://www.zyadda.com/who-is-mikael/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Archangel Michael}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|بروکسێل}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:فریشتەکان لە ئیسلامدا]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] 0aqx1xz7nm4kf542khpwyptny6poyy4 0 187417 1585557 1584392 2026-05-20T12:18:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585557 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = کوێستان خەسرەوی | وێنە = Shahrdari-Bam-1397-98.jpg | قەبارەی وێنە = 220px | لێدوانی وێنە = کوێستان خەسرەوی کەسی دووەمی ڕاوەستاو لەلای ڕاست لە جێژنی قارەمانی یانەی شارەوانی بەم | ناوی_خۆماڵی = | ناوی کاتی لەدایکبوون = کوێستان خەسرەوی<ref name=AFC>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://stats.the-afc.com/player/29804|سەردێڕ=KOUEISTAN KHOSRAVI|وێبگە=AFC|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191206072025/http://stats.the-afc.com/player/29804|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{Birth date and age|١٩٨٦|١١|٢٤|df=y}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/pl0gbyzvaxzg42buy9mw.pdf|سەردێڕ=AFC WOMEN'S ASIAN CUP JORDAN 2018 QUALIFIERS MEDIA GUIDE|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|پەڕە=٣٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210722172149/http://res.cloudinary.com/deltatreafcprod/image/upload/pl0gbyzvaxzg42buy9mw.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | شوێنی لەدایکبوون = [[سەقز]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]<ref name=GSA>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/koueistan-khosravi/176085/|سەردێڕ={{PAGENAME}}|وێبگە=Global Sports Archive|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = یاریزانی تۆپی پێ | ساڵانی چالاکی = | ناوبانگ = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوان = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''کوێستان خەسرەوی''' ({{بە فارسی|کویستان خسروی}}؛<ref name=FD>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://footballdokht.ir/player/166-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C.html|سەردێڕ=کویستان خسروی|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200707024713/https://footballdokht.ir/player/166-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەدایکبووی ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٨٦ لە [[سەقز]]) یاریزانی تۆپی پێی ژنانە کە لە پۆستی [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکار]] یاری دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref><ref name=GSA/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://stats.the-afc.com/player/29804 پەڕەی کوێستان خەسرەوی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191206072025/http://stats.the-afc.com/player/29804 |date= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }} لە ئەی ئێف سی * [https://globalsportsarchive.com/people/soccer/koueistan-khosravi/176085/ ئاماری یارییەکانی کوێستان خەسرەوی] لە وێبگەی گلووبال ئیسپۆرت * [https://www.youtube.com/watch?v=uz8p8Co8jkw بەشێک لە وتووێژی کاپیتانی یانەی نەتەوەییی ژنانی ئێران] بە زمانی کوردی لە ئەزموونی بەشداری ئەو یانەیە لە سوێد {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|تۆپی پێ|وەرزش|ئێران|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Kvestan Khosravi}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] 7wewhjiql0cvgvbkd855x1ngc6xywy2 0 188983 1585598 1584037 2026-05-20T12:25:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585598 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = مووسا باباخانی | وێنە = مووسا باباخانی.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | لێدوانی وێنە = مووسا باباخانی | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨١ | شوێنی لەدایکبوون = [[کرماشان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = ٥ی ئابی ٢٠٢١ | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = ڕفاندن لەلایەن چەند کەسی سەر بە حکوومەتی ئێران | ڕێکەوتی مەرگ = ٧ی ئابی ٢٠٢١ | شوێنی مەرگ = [[ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | ھۆکاری مەرگ = تیرۆرکردن لەلایەن چەند کەسی سەر بە حکوومەتی ئێران | شوێنی تەرم = ھۆتێلی گوڵی سلێمانی، ھەولێر | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | پەروەردە = | خوێندنگە = | پیشە = [[سیاسەتوان]]، [[پێشمەرگە]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٩-٢٠٢١ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | حیزب = [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | خزمەکان = | ماڵپەڕ = }} '''مووسا باباخانی''' (١٩٨١ لە [[کرماشان]] – ٢٠٢١ لە [[ھەولێر]]) سیاسەتوان و ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] بوو، کە لە ساڵی ١٩٩٩ پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبەکەوە کرد. تەرمی باباخانی لە ٧ی ئابی ٢٠٢١، لە ھۆتێلی گوڵی سلێمانی دۆزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0708202114|سەردێڕ=حیزبی دیموکراتی کوردستان کوژرانی بەرپرسێکیان لە ھەولێر ڕادەگەیێنێت|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/208723-%D8%AD%D8%B2%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%D9%83%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%A6%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%DB%8E%D9%83%DB%8C-%D9%83%DB%86%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B2%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D9%83%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AF|سەردێڕ=حیزبی دیموکراتی کوردستان تیرۆرکردنی ئه‌ندامێکی کۆمیته‌ی ناوه‌ندیی حیزبه‌که‌ی ڕاگه‌یاند|بڵاوکەرەوە=کوردستان ٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5994370.html|سەردێڕ=لە ھەولێر تەرمی مووسا باباخانی ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دیموکراتی کوردستان دۆزرایەوە|بڵاوکەرەوە=دەنگی ئەمریکا}}</ref> == ژیاننامە == باباخانی لە ساڵی ١٩٨١دا لە شاری [[کرماشان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەدایکبوو، ئەو لە ساڵی ١٩٩٩ و لە تەمەنی گەنجێتیدا پەیوەندی بە ڕیزەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانەوە کرد. ئەو لە کۆنگرەی ١٧ی حیزبی دێموکراتی کوردستاندا بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی ئەو حیزبە ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=79629|سەردێڕ=ڕاگەیەندراوی حیزبی دێموکراتی کوردستان لەبارەی تێرۆری مووسا باباخانی، ئەندامی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبەوە|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210807204004/https://kurdistanukurd.com/?p=79629|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مردن == مووسا باباخانی لە ٥ی ئابی ٢٠٢١ەوە لەلایەن دوو کەسی سەر بە کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە ڕفێندرا و تەرمەکەی دوو ڕۆژ دوایە لە ٧ی ئابی ٢٠٢١دا لە ھۆتێلی گوڵی سلێمانی لە ھەولێر دۆزرایەوە و ھەروەھا جەستەی باباخانی شوێنەواری ئەشکەنجەی قورسی پێوەدیار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0708202118|سەردێڕ=ئاسایشی ھەولێر: ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان لەسەر کوژرانی مووسا باباخانی ڕادەگەیێنین|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو}}</ref> تەرمی مووسا باباخانی لە ١٠ی ئابی ٢٠٢١ لە گۆڕستانی شەھیدانی حیزبی دێموکراتی کوردستان لە [[کۆیە]] بە خاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/100820216|سەردێڕ=تەرمی مووسا باباخانی لە کۆیە بە خاک سپێردرا|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو}}</ref> زۆر یەک لە پارتە سیاسییەکانی کوردستان، وەکوو [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق|حیزبی شیوعی کوردستان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/090820211|سەردێڕ=حیزبی شیوعی سەرکۆنەی کوشتنی مووسا باباخانی دەکات|بڵاوکەرەوە=تۆڕی میدیاییی ڕووداو}}</ref> [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]]، [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]]، [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]]، [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]]، [[ڕێکخراوەی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] و [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] سەرکۆنەی ئەو کارەساتەیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=79716|سەردێڕ=پەیامی ھاوخەمیی حیزب و لایەنە سیاسییەکان لەگەڵ حیزبی دێموکراتی کوردستان بۆ مەحکوومکردنی تیرۆری مووسا باباخانی|بڵاوکەرەوە=کوردستان و کورد}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanukurd.com/?p=79716 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:سیاسییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:تیرۆرکراوانی کورد]] [[پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە عێراق]] [[پۆل:تیرۆرکراوانی کورد لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:یارسانییەکان]] 6ej7dbhwx98622om50b6ltph0xyif4h 0 191023 1585539 1584757 2026-05-20T12:15:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585539 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ڕێکخستن|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} }} {{داتابۆکس}} یەکێک لە بڕگە سەرەکیەکانی ئاهەنگی کردنەوەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە هاتنە ناوەوەی وەرزشوانان و بەرپرسانە بە ئالای خۆیانەوە بۆ ناو یاریگا . یەکێک لە وەرزشوانان دەبێتە ئالاهەڵگر ، لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپی ولاتەی هەڵدەبژێردێت . یۆنان وەک وەک ولاتی یارییە کۆنەکان و نوێکان یەکەم جار هاتە ناو یاریگاوە . بەڕازیل ولاتی خانەخوێ لە کۆتایی هاتە ناو یاریگا . ولاتەکانی دیکە بە پیچی ئەلف و بێی ئینگلیزی ڕیزبەندی کران . ولاتی پرتووگال وەک بە شێک لە شاندی لێژنەی ئۆڵمپی بەشداریکرد . ناوی ولاتە بەشداربووەکان لە کاتی هاتنە ناویاریگاوە بە پێی ڕێنمایەکانی لێنەی ئۆڵمپی نێودەوڵەتی یەکەم جار بە زمانی فەڕەنسی پاشان ئینگلیزی (ئەم دوو زمانە زمانی فەرمی ئۆڵۆمپیادن) وە دواتر پرتوگالی بە یاوەری مۆسقایەکی تایبەت خوێندرانەوە . == ولاتە بەشداربووەکان و ئاڵاهەڵگران == [[File:Burkina Faso at the 2016 Summer Olympics.jpg|thumb]] [[File:Phelps carries Stars & Stripes (28726351981).jpg|thumb]] [[File:2016 Summer Olympics opening ceremony 1035369-olimpiadas abertura-2902.jpg|thumb]] [[File:Iran 2016 Summer Olympics Parade 01.jpg|thumb]] <!-- Deleted image removed: [[File:Refugee Team.jpg|thumb|right|The Refugee Olympic Team during the parade]] --> [[File:A scene from the Rio 2016 Olympic Games Opening Ceremony (28213110473).jpg|thumb]] {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" |- !width=25| ژمارە !width=300|وڵات !width=230|بە زمانی پورتوگالی !width=170|ئاڵاھەڵگر !width=110|وەرزش |- |align=center| 1 || {{flagIOCteam|GRE|2016 Summer}} || Grécia || {{sort|Bekatorou, Sofia|[[Sofia Bekatorou]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bekatorou to become first female flag bearer in Greek Olympic history|ناونیشان=http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2016-07/06/content_38817008.htm|بڵاوکەرەوە=[[China Internet Information Center]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || Sailing |- |align=center| 2 || {{flagIOCteam|AFG|2016 Summer}} || Afeganistão || {{sort|Bakhshi, Mohammad Tawfiq|[[Mohammad Tawfiq Bakhshi]]}}<ref name="IOC list">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Flagbearers for the Rio 2016 Opening Ceremony|ناونیشان=https://www.olympic.org/news/the-flagbearers-for-the-rio-2016-opening-ceremony|بڵاوکەرەوە=[[International Olympic Committee]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 3 || {{flagIOCteam|RSA|2016 Summer}} || África do Sul || {{sort|van Niekerk, Wayde|[[Wayde van Niekerk]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Wayde, Zanele named as SA flag bearer at Rio send off|ناونیشان=http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[SASCOC]]|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629160920/http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 4 || {{flagIOCteam|ALB|2016 Summer}} || Albânia || {{sort|Gega, Luiza|[[Luiza Gega]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rio 2016: Albania to participate with only a handful of athletes|ناونیشان=http://www.tiranatimes.com/?p=128442|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Tirana Times]]|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 5 || {{flagIOCteam|GER|2016 Summer}} || Alemanha || {{sort|Boll, Timo|[[Timo Boll]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympische Eröffnungsfeier: Tischtennisspieler Boll trägt die deutsche Fahne|trans-title=Olympic opening ceremony: Table tennis player Boll will carry the German flag|زمان=de|ناونیشان=http://www.spiegel.de/sport/sonst/olympia-2016-timo-boll-wird-deutscher-fahnentraeger-a-1106141.html|بڵاوکەرەوە=[[Der Spiegel]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 6 || {{flagIOCteam|AND|2016 Summer}} || Andorra || {{sort|Salles, Laura|[[Laura Sallés]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Laura Sallés serà l'abanderada dels Jocs Olímpics a Rio|trans-title=Laura Sallés will be the flag bearer at the Rio Olympics|ناونیشان=http://www.ara.ad/societat/Laura-Salles-Jocs-Olimpics-Rio_0_1621038078.html|زمان=ca|بڵاوکەرەوە=[[Ara (newspaper)|Ara]]|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 7 || {{flagIOCteam|ANG|2016 Summer}} || Angola || {{sort|Kiala, Luísa|[[Luísa Kiala]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Luisa Kiala pode ser porta-bandeira no Rio de Janeiro|trans-title=Luisa Kiala will be the flag bearer in Rio de Janeiro|زمان=pt|ناونیشان=http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html|بڵاوکەرەوە=[[ANGOP]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155206/http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 8 || {{flagIOCteam|ANT|2016 Summer}} || Antígua e Barbuda || {{sort|Bailey, Daniel|[[Daniel Bailey]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 9 || {{flagIOCteam|KSA|2016 Summer}} || Arábia Saudita || {{sort|Hamad, Sulaiman|[[Sulaiman Hamad]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 10 || {{flagIOCteam|ALG|2016 Summer}} || Argélia || {{sort|Asselah, Sonia|[[Sonia Asselah]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=JO-2016: la judokate Sonia Asselah porte-drapeau à Rio|trans-title=2016 Olympics: Sonia Asselah will be the flag bearer in Rio|زمان=fr|ناونیشان=http://www.aps.dz/sport/44738-jo-2016-la-judokate-sonia-asselah-porte-drapeau-%C3%A0-rio|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160726221324/http://www.aps.dz/sport/44738-jo-2016-la-judokate-sonia-asselah-porte-drapeau-%C3%A0-rio|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|agency=[[Algérie Presse Service]]|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 11 || {{flagIOCteam|ARG|2016 Summer}} || Argentina || {{sort|Scola, Luis|[[Luis Scola]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Argentina's Olympic Committee selects Scola as country's flag-bearer at Rio 2016|ناونیشان=http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016|بڵاوکەرەوە=[[FIBA]]|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161224114103/http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Basketball at the 2016 Summer Olympics|Basketball]] |- |align=center| 12 || {{flagIOCteam|ARM|2016 Summer}} || Armênia || {{sort|Mkhitaryan, Vahan|[[Vahan Mkhitaryan]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Swimmer Vahan Mkhitaryan to be Armenia's flag bearer at Rio 2016|ناونیشان=https://armenpress.am/eng/news/854918/swimmer-vahan-mkhitaryan-to-be-armenia%E2%80%99s-flag-bearer-at-rio-2016.html|بڵاوکەرەوە=[[Armenpress]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|شوێن=Yerevan}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 13 || {{flagIOCteam|ARU|2016 Summer}} || Aruba || {{sort|van der Velden, Nicole|[[Nicole van der Velden]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 14 || {{flagIOCteam|IOA|2016 Summer|name=Independent Olympic Athletes}} || {{sortname|Atletas Olímpicos|Independentes|nolink=1}} || Volunteer<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 15 || {{flagIOCteam|AUS|2016 Summer}} || Austrália || {{sort|Meares, Anna|[[Anna Meares]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anna Meares named 2016 Australian Olympic Team Flagbearer|ناونیشان=http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer|بڵاوکەرەوە=[[Australian Olympic Committee]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160707202427/http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 16 || {{flagIOCteam|AUT|2016 Summer}} || Áustria || {{sort|Liu, Jia|[[Liu Jia]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Liu Jia führt ÖOC-Aufgebot an|trans-title=Liu Jia leads the Austrian Olympic team|زمان=de|ناونیشان=http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677|بڵاوکەرەوە=[[Austrian Olympic Committee]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160731142903/http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 17 || {{flagIOCteam|AZE|2016 Summer}} || Azerbaijão || {{sort|Mammadov, Teymur|[[Teymur Mammadov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Details of selecting boxer Teymur Mammadov as a flag bearer of Azerbaijani team unveiled |ناونیشان=http://report.az/en/olympics-2016/details-on-selecting-a-boxer-teymur-mammadov-a-flag-bearer-of-azerbaijan-team/ |بڵاوکەرەوە=[[Report Information Agency]] |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160629120239/http://report.az/en/olympics-2016/details-on-selecting-a-boxer-teymur-mammadov-a-flag-bearer-of-azerbaijan-team/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 18 || {{flagIOCteam|BAH|2016 Summer}} || Bahamas || {{sort|Miller, Shaunae|[[Shaunae Miller]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Shaunae to carry the flag for Team Bahamas|ناونیشان=http://www.thenassauguardian.com/sports/66803-shaunae-to-carry-the-flag-for-team-bahamas|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=The Nassau Guardian|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805160139/http://www.thenassauguardian.com/sports/66803-shaunae-to-carry-the-flag-for-team-bahamas|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 19 || {{flagIOCteam|BAN|2016 Summer}} || Bangladesh || {{sort|Rahman, Siddikur|[[Siddikur Rahman]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Siddikur to wave the red and green in Rio|ناونیشان=http://www.thedailystar.net/sports/golf/siddikur-wave-the-red-and-green-rio-1253893|بڵاوکەرەوە=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|شوێن=[[Bangladesh]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Golf at the 2016 Summer Olympics|Golf]] |- |align=center| 20 || {{flagIOCteam|BAR|2016 Summer}} || Barbados || {{sort|Gittens, Ramon|[[Ramon Gittens]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gittens will be flag bearer in Rio|ناونیشان=http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Daily Nation (Barbados)|The Daily Nation]]|شوێن=[[Barbados]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155645/http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 21 || {{flagIOCteam|BRN|2016 Summer}} || Bareine || {{sort|Saleh, Farhan|[[Farhan Saleh]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Saleh to carry Bahrain flag at Rio opening|ناونیشان=http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Gulf Daily News]]|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155255/http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 22 || {{flagIOCteam|BLR|2016 Summer}} || Belarus || {{sort|Kiryienka, Vasil|[[Vasil Kiryienka]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://eng.belta.by/sport/view/vasily-kiriyenko-named-belarus-olympic-flag-bearer-93329-2016/|سەردێڕ=Vasil Kiryienka named Belarus' Olympic flag bearer|بڵاوکەرەوە=[[Belarusian Telegraph Agency]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 23 || {{flagIOCteam|BEL|2016 Summer}} || Bélgica || {{sort|Borlée, Olivia|[[Olivia Borlée]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Team Belgium duidt zijn vlaggendraagster aan !|trans-title=Team Belgium appoints its flag bearer!|زمان=nl|ناونیشان=http://teambelgium.be/nl/artikel/team-belgium-duidt-zijn-vlaggendraagster-aan|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Belgian Olympic Committee]]}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 24 || {{flagIOCteam|BIZ|2016 Summer}} || Belize || {{sort|Jones, Brandon|[[Brandon Jones (athlete)|Brandon Jones]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Off to The Olympics|ناونیشان=http://7newsbelize.com/sstory.php?nid=37150|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Tropical Vision Limited|7 News]]}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 25 || {{flagIOCteam|BEN|2016 Summer}} || Benim || {{sort|Apithy, Yemi|[[Yémi Apithy]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Le Côte-d'Orien Yémi Apithy sera le porte-drapeau du Bénin à Rio !|trans-title=Côte-d'Orien's Yémi Apithy will be Bénin's flag bearer in Rio|زمان=fr|ناونیشان=http://www.bienpublic.com/sport-national/2016/08/01/le-cote-d-orien-yemi-apithy-sera-le-porte-drapeau-du-benin-a-rio|بڵاوکەرەوە=[[Le Bien Public]]|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 26 || {{flagIOCteam|BER|2016 Summer}} || Bermudas || {{sort|Smith, Tyrone|[[Tyrone Smith (athlete)|Tyrone Smith]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Long Jumper Tyrone Smith to Carry Bermuda Flag|ناونیشان=http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag|بڵاوکەرەوە=Bermuda Olympic Association|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190531032424/http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 27 || {{flagIOCteam|BOL|2016 Summer}} || Bolívia || {{sort|Castro, Angela|[[Ángela Castro]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ángela Castro será la abanderada de Bolivia en los Juegos Olímpicos de Río 2016|trans-title=Angela Castro will be Bolivia's flag bearer at the 2016 Rio Olympics|ناونیشان=http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Radio Panamericana|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160910012849/http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 28 || {{flagIOCteam|BIH|2016 Summer}} || Bósnia-Herzegovina || {{sort|Tuka, Amel|[[Amel Tuka]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Amel Tuka nosi bh. zastavu na otvorenju Olimpijskih igara|trans-title=Amel Tuka will carry the Bosnian flag at the Olympic opening ceremonies|زمان=bs|ناونیشان=http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html|بڵاوکەرەوە=[[N1 (television)|N1]]|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170802124905/http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 29 || {{flagIOCteam|BOT|2016 Summer}} || Botsuana || {{sort|Amos, Nijel|[[Nijel Amos]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 30 || {{flagIOCteam|BRU|2016 Summer|name=Brunei Darussalam}} || Brunei Darussalam || {{sort|Ismail, Mohamed Fakhri|[[Mohamed Fakhri Ismail]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yee |یەکەم=Chun Leong |سەردێڕ=Fakhri Brunei's flag bearer at Rio Olympics opening ceremony |ناونیشان=http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Brunei Times]] |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805133329/http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 31 || {{flagIOCteam|BUL|2016 Summer}} || Bulgária || {{sort|Lalova, Ivet|[[Ivet Lalova-Collio]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ивет Лалова ще е българският знаменосец в Рио|trans-title=Ivet Lalova will be Bulgaria's flag bearer in Rio|زمان=bg|ناونیشان=http://www.dnevnik.bg/sport/rio2016/2016/07/27/2802063_ivet_lalova_shte_e_bulgarskiiat_znamenosec_v_rio/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Dnevnik (Bulgarian newspaper)|Dnevnik]]|شوێن=[[Bulgaria]]}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 32 || {{flagIOCteam|BUR|2016 Summer}} || Burkina Faso || {{sort|Sidibe, Rachid|[[Rachid Sidibé]]}}<ref name=porte-drapeau>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=JO 2016: les porte-drapeaux africains à Rio|trans-title=2016 Olympics: African flag bearers for Rio|زمان=fr|ناونیشان=http://www.rfi.fr/sports/20160804-jo-2016-porte-drapeaux-africains-rio-jeux-olympiques-ceremonie-ouverture|بڵاوکەرەوە=[[Radio France Internationale]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 33 || {{flagIOCteam|BDI|2016 Summer}} || Burundi || {{sort|Irabaruta, Olivier|[[Olivier Irabaruta]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 34 || {{flagIOCteam|BHU|2016 Summer}} || Butão || {{sort|Karma|[[Karma (archer)|Karma]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Archery at the 2016 Summer Olympics|Archery]] |- |align=center| 35 || {{flagIOCteam|CPV|2016 Summer}} || Cabo Verde || {{sort|Andrade, Maria|[[Maria Andrade]]}}<ref name="IOC list" /> || تایکواندۆ |- |align=center| 36 || {{flagIOCteam|CMR|2016 Summer}} || Camarões || {{sort|Ntsengue, Wilfried|[[Wilfried Ntsengue]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Agé de 18 ans, le boxeur Wilfried Seyi désigné porte-étendard du Cameroun aux JO|trans-title=At age 18, boxer Wilfried Seyi assigned as Cameroons flag bearer at the Olympics|زمان=fr|ناونیشان=https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html|بڵاوکەرەوە=L'ouverture sur le Cameroun|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160717155143/https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 37 || {{flagIOCteam|CAM|2016 Summer}} || Camboja || {{sort|Sorn, Seavmey|[[Sorn Seavmey]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.insidethegames.biz/articles/1036539/seavmey-makes-cambodian-history-with-success-at-asian-taekwondo-olympic-qualification-tournament |سەردێڕ=Seavmey makes Cambodian history with success at Asian Taekwondo Olympic Qualification Tournament |دوایین١=Etchells|یەکەم١=Daniel|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٦|وێبگە=Insidethegames |بڵاوکەرەوە=Dunsar Media Company Limited |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> ||تایکواندۆ |- |align=center| 38 || {{flagIOCteam|CAN|2016 Summer}} || Canadá || {{sort|MacLennan, Rosannagh|[[Rosannagh MacLennan]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Asif|دوایین=Hossain|سەردێڕ=MacLennan to lead Team Canada as flag bearer at Rio 2016 Opening Ceremony|ناونیشان=http://olympic.ca/2016/07/21/maclennan-to-lead-team-canada-as-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony/|بڵاوکەرەوە=[[Canadian Olympic Committee]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref>|| [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 39 || {{flagIOCteam|QAT|2016 Summer}} || Catar || {{sort|al-Thani, Sheikh Ali|[[Sheikh Ali al-Thani Hamad]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 40 || {{flagIOCteam|KAZ|2016 Summer}} || Cazaquistão || {{sort|Zhaparov, Ruslan|[[Ruslan Zhaparov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Знамя Казахстана на Олимпиаде в Рио понесёт Руслан Жапаров|trans-title=Ruslan Zhaparov will be Kazakhstan's flag bearer at the Olympics|زمان=ru|ناونیشان=http://informburo.kz/novosti/znamya-sbornoy-kazahstana-na-olimpiade-v-rio-ponesyot-ruslan-zhaparov.html|بڵاوکەرەوە=Informburo.kz|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 41 || {{flagIOCteam|CAY|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Cayman|nolink=1}} || {{sort|Forbes, Ronald|[[Ronald Forbes]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kevin|دوایین=Morales|ناونیشان=http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/|سەردێڕ=Forbes to serve as Cayman's flag bearer at Rio 2016|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Cayman 27|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805133628/http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 42 || {{flagIOCteam|CAF|2016 Summer}} || {{sortname|República|Centroafricana|nolink=1}} || {{sort|Sauvourel, Chloe|[[Chloe Sauvourel]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 43 || {{flagIOCteam|CHA|2016 Summer}} || Chade || {{sort|Ali Taher, Bibiro|[[Bibiro Ali Taher]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.paris-normandie.fr/sport/jeux-olympiques--a-sotteville-rio-a-l-accent-africain-EB6452754#.V5441ZN94ch|سەردێڕ=Jeux Olympiques : à Sotteville, Rio a l'accent africain|trans-title=Olympics: Sotteville, African athletes are Rio-bound|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Paris-Normandie|زمان=fr}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 44 || {{flagIOCteam|CHI|2016 Summer}} || Chile || {{sort|Olivera, Érika|[[Érika Olivera]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erika Olivera será la abanderada de Chile Río 2016|trans-title=Erika Olivera will be Chile's flag bearer for Rio 2016|زمان=es|ناونیشان=http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml|بڵاوکەرەوە=[[La Tercera]]|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160824102619/http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ||گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 45 || {{flagIOCteam|CHN|2016 Summer|name=People's Republic of China}} || {{sortname|República Popular da|China|nolink=1}}|| {{sort|Lei, Sheng|[[Lei Sheng]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.xinhuanet.com/english/2016-08/03/c_135561533.htm|سەردێڕ=Fencing champion Lei Sheng named China's flag-bearer at Rio Olympics|بڵاوکەرەوە=[[Xinhuanet]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> ||[[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 46 || {{flagIOCteam|CYP|2016 Summer}} || Chipre || {{sort|Kontides, Pavlos|[[Pavlos Kontides]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=el:Η κυπριακή αποστολή στο Ρίο και ημερομηνίες των αγωνισμάτων|trans-title=Presentation of the Cypriot delegation and the schedule of events|زمان=el|ناونیشان=http://www.reporter.com.cy/sports/other-sports/article/86702/i-kypriaki-apostoli-sto-rio-kai-imerominies-ton-agnismaton|سەردێڕ=Η κυπριακή αποστολή στο Ρίο και ημερομηνίες των αγωνισμάτων|بڵاوکەرەوە=Reporter.com.cy|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011022146/http://www.reporter.com.cy/sports/other-sports/article/86702/i-kypriaki-apostoli-sto-rio-kai-imerominies-ton-agnismaton|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 47 || {{flagIOCteam|COL|2016 Summer}} || Colômbia || {{sort|Alvear, Yuri|[[Yuri Alvear]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.antena2.com.co/juegos-ol%C3%ADmpicos/noticias/yudoca-yuri-alvear-ser%C3%A1-abanderada-de-colomb|سەردێڕ=La yudoca Yuri Alvear será la abanderada de Colombia|trans-title=Judoka Yuri Alvear will be Colombia's flag bearer|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[RCN Radio|Antena 2]]|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060535/http://www.antena2.com.co/juegos-ol%C3%ADmpicos/noticias/yudoca-yuri-alvear-ser%C3%A1-abanderada-de-colomb|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 48 || {{flagIOCteam|COM|2016 Summer}} || Comores || {{sort|Andhumdine, Nazlati Mohamed|[[Nazlati Mohamed Andhumdine]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 49 || {{flagIOCteam|CGO|2016 Summer|name=Congo}} || Congo || {{sort|Elemba, Franck|[[Franck Elemba]]}}<ref name=porte-drapeau/> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|گۆڕەپان و مەیدان]] |- |align=center| 50 || {{flagIOCteam|COD|2016 Summer|name=Democratic Republic of the Congo}} || {{sortname|República Democrática do|Congo|nolink=1}} || {{sort|Keleku, Rosa|[[Rosa Keleku]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jeux Olympiques 2016: Rosa Keleku désignée porte-étendard de la RDC|trans-title=2016 Olympics: Rosa Keleku will be the flag bearer for DRC|ناونیشان=http://www.radiookapi.net/2016/07/31/actualite/sport/jeux-olympiques-2016-rosa-keleku-designee-porte-etendard-de-la-rdc|بڵاوکەرەوە=[[Radio Okapi]]|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 51 || {{flagIOCteam|COK|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Cook|nolink=1}} || {{sort|Nicholas, Ella|[[Ella Nicholas]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tauranga woman flagbearer at Olympics|ناونیشان=https://www.sunlive.co.nz/news/131047-tauranga-woman-flagbearer-at-olympics.html|وێبگە=sunlive.co.nz|بڵاوکەرەوە=[[Sun Media Ltd]]|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Canoeing at the 2016 Summer Olympics|Canoeing]] |- |align=center| 52 || {{flagIOCteam|KOR|2016 Summer|name=Republic of Korea}} || {{sortname|República da|Coreia|nolink=1}} || {{sort|Gu Bon-gil|[[Gu Bon-gil]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20160719000293|سەردێڕ=Fencer named Korean flag bearer at Rio Olympics|بڵاوکەرەوە=[[The Korea Herald]]|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 53 || {{flagIOCteam|CIV|2016 Summer|name=Côte d’Ivoire}} || Costa do Marfim || {{sort|Ahoure, Murielle|[[Murielle Ahouré]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Guillaume|دوایین=Ahoutou|ناونیشان=http://linfodrome.com/sport/28065-jeux-olympiques-2016-murielle-ahoure-porte-drapeau-de-la-cote-d-ivoire|سەردێڕ=Jeux Olympiques 2016: Murielle Ahouré porte-drapeau de la Côte d'Ivoire|trans-title=2016 Olympics: Murielle Ahouré will be Ivory Coast's flag bearer|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Linfodrome.ci|زمان=fr}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 54 || {{flagIOCteam|CRC|2016 Summer}} || Costa Rica || {{sort|Brenes, Nery|[[Nery Brenes]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nacion.com/deportes/atletismo/Nery_Brenes-Juegos_Olimpicos_Rio_2016_0_1574442591.html|سەردێڕ=Emocionado y sorprendido Nery Brenes llevará el Pabellón en Río 2016|trans-title=Excited and surprised, Nery Brenes will carry the flag in Rio 2016|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[La Nación (San José)|La Nación]]|شوێن=[[San José, Costa Rica]]|زمان=es|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722181317/http://www.nacion.com/deportes/atletismo/Nery_Brenes-Juegos_Olimpicos_Rio_2016_0_1574442591.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|df=dmy-all|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Athletics]] |- |align=center| 55 || {{flagIOCteam|CRO|2016 Summer}} || Croácia || {{sort|Pavić, Josip|[[Josip Pavić]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/|سەردێڕ=Croatia Name Flag-Bearer for 2016 Rio Olympic Games|بڵاوکەرەوە=CroatiaWeek|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211202/https://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Water polo at the 2016 Summer Olympics|Water polo]] |- |align=center| 56 || {{flagIOCteam|CUB|2016 Summer}} || Cuba || {{sort|López, Mijaín|[[Mijaín López]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mijaín López, abanderado de Cuba en Río de Janeiro 2016|trans-title=Mijaín López, Cuba's flag bearer for Rio de Janeiro 2016|زمان=es|ناونیشان=http://www.nbcdeportes.com/Juegos-Olimpicos-Rio-Janeiro-2016/mijain-lopez-abanderado-de-cuba-en-rio-de-janeiro-2016|بڵاوکەرەوە=[[NBC Deportes]]|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 57 || {{flagIOCteam|DEN|2016 Summer}} || Dinamarca || {{sort|Wozniacki, Caroline|[[Caroline Wozniacki]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Caroline Wozniacki named Denmark flag-bearer for the Rio Olympics|ناونیشان=http://www.stuff.co.nz/sport/tennis/76645300/caroline-wozniacki-named-denmark-flagbearer-for-the-rio-olympics|بڵاوکەرەوە=[[Stuff.co.nz]]|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 58 || {{flagIOCteam|DJI|2016 Summer}} || Djibuti || {{sort|Mouhyadin, Abdi Waiss|[[Abdi Waiss Mouhyadin]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 59 || {{flagIOCteam|DMA|2016 Summer}} || Dominica || {{sort|Durañona, Yordanys|[[Yordanys Durañona]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 60 || {{flagIOCteam|DOM|2016 Summer}} || {{sortname|República|Dominicana|nolink=1}} || {{sort|Santos, Luguelín|[[Luguelín Santos]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Luguelin Santos será el portador de la bandera en los Juegos de Río 2016|trans-title=Luguelin Santos will be the flag bearer in Rio 2016|زمان=es|ناونیشان=http://www.diariolibre.com/deportes/olimpismo/luguelin-santos-el-abanderado-por-rd-yn3953991|بڵاوکەرەوە=Diario Libre|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 61 || {{flagIOCteam|EGY|2016 Summer}} || Egito || {{sort|El-Ahmar, Ahmed|[[Ahmed El-Ahmar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=197996|سەردێڕ=أبو القاسم: من الشرف رفع علم مصر في افتتاح أوليمبياد ريو|trans-title=Alaaeldin Abouelkassem: I have the honor of carrying the Egyptian flag in the opening ceremony|زمان=ar|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[FilGoal]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 62 || {{flagIOCteam|ESA|2016 Summer}} || El Salvador || {{sort|Castro, Lilian|[[Lilian Castro]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada|سەردێڕ=Lilian Castro es la abanderada|trans-title=Lilian Castro will be the flag bearer|زمان=es|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[La Prensa Gráfica]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170118041217/http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 63 || {{flagIOCteam|UAE|2016 Summer}} || Emirados Árabes Unidos || {{sort|Al-Bedwawi, Nada|[[Nada Al-Bedwawi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Abulleil|یەکەم١=Reem|سەردێڕ=UAE's Nada Al Bedwawi 'shocked' by Olympic flag-bearing honour|ناونیشان=http://sport360.com/article/olympics/186694/uaes-nada-al-bedwawi-shocked-by-olympic-flag-bearing-honour/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=Sport360|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160814024816/http://sport360.com/article/olympics/186694/uaes-nada-al-bedwawi-shocked-by-olympic-flag-bearing-honour/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 64 || {{flagIOCteam|ECU|2016 Summer}} || Equador || {{sort|Garcia, Estefania|[[Estefania García]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.elcomercio.com/deportes/judo-abanderada-ecuador-olimpiadas-rio2016.html|سەردێڕ=Estefanía García será la abanderada de Ecuador en los Juegos de Río 2016|trans-title=Estefanía García will be Ecuador's flag bearer at the 2016 Rio Olympics|زمان=es|بڵاوکەرەوە=[[El Comercio (Ecuador)|El Comercio]]|شوێن=[[Ecuador]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155135/http://www.elcomercio.com/deportes/judo-abanderada-ecuador-olimpiadas-rio2016.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 65 || {{flagIOCteam|ERI|2016 Summer}} || Eritreia || Volunteer<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 66 || {{flagIOCteam|SVK|2016 Summer}} || Eslováquia || {{sort|Barteková, Danka|[[Danka Barteková]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.olympic.sk/aktuality-sov/50-valne-zhromazdenie-sov-schvalilo-zlozenie-slovenskej-vypravy-na-oh-2016-istych-je-52-sportovcov-s-vlajkou-na-otvaracom-ceremoniali-bartekova|سەردێڕ=550. valné zhromaždenie SOV schválilo zloženie slovenskej výpravy na OH 2016, istých je 52 športovcov, s vlajkou na otváracom ceremoniáli Barteková|trans-title=50. The General Assembly approved the composition of the 52 athletes on the Slovak team at the 2016 Olympics, with Barteková carrying the flag in the opening ceremony|زمان=sk|بڵاوکەرەوە=[[Slovak Olympic Committee]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 67 || {{flagIOCteam|SLO|2016 Summer}} || Eslovênia || {{sort|Zbogar, Vasilij|[[Vasilij Žbogar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vasilij Žbogar bo slovenski zastavonoša v Riu|trans-title=Vasilij Žbogar will be Slovenia's flag bearer in Rio 2016|ناونیشان=http://www.delo.si/sport/drugi-sporti/vasilij-zbogar-bo-slovenski-zastavonosa-v-riu.html|زمان=sl|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Delo (newspaper)|Delo]]|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 68 || {{flagIOCteam|ESP|2016 Summer}} || Espanha || {{sort|Nadal, Rafael|[[Rafael Nadal]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rafael Nadal to be Spain's flagbearer at Rio Games|ناونیشان=http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer|بڵاوکەرەوە=[[NBC Olympics]]|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060445/http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 69 || {{flagIOCteam|FSM|2016 Summer|name=Federated States of Micronesia}} || Estados Federados da Micronésia || {{sort|Chieng, Jennifer|[[Jennifer Chieng]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Woman Boxer Is FSM's Biggest Hope For Medal In Rio Olympics|ناونیشان=http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics|بڵاوکەرەوە=Pacific Islands Report|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629194548/http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 70 || {{flagIOCteam|USA|2016 Summer|name=United States of America}} || Estados Unidos da América || {{sort|Phelps, Michael|[[Michael Phelps]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Michael Phelps Selected As Team USA's Flag Bearer For Rio 2016 Olympic Games|ناونیشان=http://www.teamusa.org/News/2016/August/03/Michael-Phelps-Selected-As-Team-USAs-Flag-Bearer-For-Rio-2016-Olympic-Games|بڵاوکەرەوە=[[United States Olympic Committee]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 71 || {{flagIOCteam|EST|2016 Summer}} || Estônia || {{sort|Rammo, Karl-Martin|[[Karl-Martin Rammo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Eesti lippu kannab olümpiamängude avatseremoonial Karl-Martin Rammo|trans-title=Karl-Martin Rammo will carry the Estonian flag in the Olympic opening ceremony|زمان=et|ناونیشان=http://sport.delfi.ee/news/rio2016/uudised/eesti-lippu-kannab-olumpiamangude-avatseremoonial-karl-martin-rammo?id=75245241|بڵاوکەرەوە=[[Delfi (web portal)|Delfi]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 72 || {{flagIOCteam|ETH|2016 Summer}} || Etiópia || [[Robel Kiros Habte]]<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 73 || {{flagIOCteam|MKD|name=Former Yugoslav Republic of Macedonia|2016 Summer}} || Ex-República Iugoslava da Macedônia || {{sort|Bogdanovski, Anastasija|[[Anastasija Bogdanovski]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Анастасија Богдановски, македонски знаменосец во Рио|trans-title=Anastasija Bogdanovski, Macedonian flag bearer for Rio|ناونیشان=http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=ekipa.mk|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=mk|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722160709/http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 74 || {{flagIOCteam|FIJ|2016 Summer}} || Fiji || {{sort|Kolinisau, Osea|[[Osea Kolinisau]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Malo|یەکەم=Maciu|سەردێڕ=Fiji's flag bearer|ناونیشان=http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Fiji Times]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180312083902/http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Rugby sevens at the 2016 Summer Olympics|Rugby sevens]] |- |align=center| 75 || {{flagIOCteam|PHI|2016 Summer}} || Filipinas || {{sort|Lariba, Ian|[[Ian Lariba]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Table tennis' Ian Lariba to carry PH flag in Rio|ناونیشان=http://www.philstar.com/sports/2016/07/19/1604477/table-tennis-ian-lariba-carry-ph-flag-rio|بڵاوکەرەوە=[[The Philippine Star]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 76 || {{flagIOCteam|FIN|2016 Summer}} || Finlândia || {{sort|Petäjä-Sirén, Tuuli|[[Tuuli Petäjä-Sirén]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tuuli Petäjä-Sirén kantaa Suomen lippua Riossa|trans-title=Tuuli Petäjä-Sirén will carry the Finnish flag in Rio|ناونیشان=http://yle.fi/urheilu/3-9068093|زمان=fi|بڵاوکەرەوە=[[Yle]]|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 77 || {{flagIOCteam|FRA|2016 Summer}} || França || {{sort|Riner, Teddy|[[Teddy Riner]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Info L'Equipe : Teddy Riner sera le porte-drapeau français à Rio|trans-title=Team Info: Teddy Riner will be France's flag bearer in Rio|ناونیشان=https://www.lequipe.fr/Judo/Actualites/Info-l-equipe-teddy-riner-sera-le-porte-drapeau-francais-a-rio/709266|زمان=fr|بڵاوکەرەوە=[[L'Equipe]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 78 || {{flagIOCteam|GAB|2016 Summer}} || Gabão || {{sort|Obame, Anthony|[[Anthony Obame]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roger |یەکەم=Obame-Mussavu |سەردێڕ=Anthony Obame : "Je suis ici pour défendre, avec l'aide du Seigneur, l'honneur de mon pays." |trans-title=Anthony Obame: "I am here to defend, with the Lord's help, the honor of my country" |زمان=fr |ناونیشان=http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804145144/http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Times Gabon |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 79 || {{flagIOCteam|GAM|2016 Summer|name=Gambia}} || Gâmbia || {{sort|Bass, Gina|[[Gina Bass]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gina Bass named as The Gambia's Rio 2016 flagbearer|ناونیشان=http://www.aipsmedia.com/2016/07/29/19215/rio-2016-gambia-gina-bass|بڵاوکەرەوە=International Sports Press Association|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Athletics]] |- |align=center| 80 || {{flagIOCteam|GHA|2016 Summer}} || Gana ||[[Flings Owusu-Agyapong]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony|سەردێڕ=Flings Owusu-Agyapong to be Ghana's flag bearer at Rio 2016 opening ceremony|بڵاوکەرەوە=Ghana Sports Online|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160804144154/http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref>||[[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Athletics]] |- |align=center| 81 || {{flagIOCteam|GEO|2016 Summer|name=Georgia}} || Geórgia || {{sort|Tchrikishvili, Avtandil|[[Avtandil Tchrikishvili]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=რიო-დე-ჟანეიროში საქართველოს ოლიმპიური დელეგაციის მედროშე ავთანდილ ჭრიკიშვილი იქნება|trans-title=Avtandil Tchrikishvili will be flag bearer at the Rio de Janeiro Olympics|ناونیشان=http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/386484-rio-de-zhaneiroshi-saqarthvelos-olimpiuri-delegaciis-medroshe-avthandil-tcrikishvili-iqneba.html?ar=A|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=[[Inter Press Service]]|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|زمان=ka}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 82 || {{flagIOCteam|GBR|2016 Summer}} || Grã-Bretanha || {{sort|Murray, Andy|[[Andy Murray]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.teamgb.com/news/andy-murray-named-as-flagbearer-for-rio-2016-opening-ceremony|سەردێڕ=Andy Murray named as Flagbearer for Rio 2016 Opening Ceremony|بڵاوکەرەوە=[[British Olympic Association]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155029/https://www.teamgb.com/news/andy-murray-named-as-flagbearer-for-rio-2016-opening-ceremony|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 83 || {{flagIOCteam|GRN|2016 Summer}} || Granada || {{sort| James, Kirani|[[Kirani James]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 84 || {{flagIOCteam|GUM|2016 Summer}} || Guam || {{sort|Schulte, Benjamin|[[Benjamin Schulte]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sablan|یەکەم=Jerick|سەردێڕ=Schulte will bear Guam flag in Rio Olympics opening ceremony|ناونیشان=http://www.guampdn.com/story/sports/2016/08/03/schulte-bear-guam-flag/88054210/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Pacific Daily News|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 85 || {{flagIOCteam|GUA|2016 Summer}} || Guatemala || {{sort|Gomez, Ana Sofia|[[Ana Sofía Gómez]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=¡Oficial! Ana Sofía Gómez ocupará el lugar de Erick Barrondo|trans-title=Official: Ana Sofía Gómez occupies the place for Erick Barrondo|زمان=es|ناونیشان=http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/|بڵاوکەرەوە=Publisport.gt|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108031441/http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 86 || {{flagIOCteam|GUY|2016 Summer}} || Guiana || {{sort| Gaskin, Hannibal|[[Hannibal Gaskin]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 87 || {{flagIOCteam|GUI|2016 Summer}} || Guiné || {{sort|Bangoura, Mamadama|[[Mamadama Bangoura]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=30è édition JO Rio 2016: la Guinée avec 5 athlètes pour 3 disciplines ralliera les lieux de la compétition en retard|trans-title=30th edition of the Olympics – Rio 2016: 5 Guinean athletes competing in 3 sports will rally the tournament|ناونیشان=https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/|بڵاوکەرەوە=Mediaguinee.org|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804145745/https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 88 || {{flagIOCteam|GEQ|2016 Summer}} || Guiné Equatorial || {{sort|Okori, Reina-Flor|[[Reïna-Flor Okori]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Porte-drapeau de la Guinée équatoriale!|trans-title=Flag bearer for Equatorial Guinea!|ناونیشان=http://www.estrepublicain.fr/sport/2016/08/02/porte-drapeau-de-la-guinee-equatoriale|بڵاوکەرەوە=[[L'Est Républicain]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 89 || {{flagIOCteam|GBS|2016 Summer}} || Guiné-Bissau || {{sort|Midana, Augusto|[[Augusto Midana]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 90 || {{flagIOCteam|HAI|2016 Summer}} || Haiti || {{sort|Castelly, Asnage|[[Asnage Castelly]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=STCC wrestling coach to carry Haitian flag at Olympics|ناونیشان=http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[WWLP]]|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170211131226/http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 91 || {{flagIOCteam|HON|2016 Summer}} || Honduras || {{sort|Palacios, Rolando|[[Rolando Palacios]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rolando Palacios será el abanderado por Honduras en los Juegos Olímpicos de Río|ناونیشان=http://www.diez.hn/inicio/981940-228/rolando-palacios-ser%C3%A1-el-abanderado-por-honduras-en-los-juegos-ol%C3%ADmpicos-de|trans-title=Rolando Palacios will be the flag bearer of Honduras at the 2016 Olympics|زمان=es|بڵاوکەرەوە=Diario Diez|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 92 || {{flagIOCteam|HKG|2016 Summer|name=Hong Kong, China}} || Hong Kong, China || {{sort|Au, Stephanie|[[Stephanie Au]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Stephanie Au to carry HK flag in Rio |ناونیشان=http://news.rthk.hk/rthk/en/component/k2/1272075-20160712.htm|بڵاوکەرەوە=[[RTHK|Radio Television Hong Kong]]|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 93 || {{flagIOCteam|HUN|2016 Summer}} || Hungria || {{sort|Szilagyi, Aron|[[Áron Szilágyi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban|سەردێڕ=Szilágyi Áron viszi a magyar zászlót Rióban|trans-title=Áron Szilágyi will carry the Hungarian flag in Rio|زمان=hu|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Új Szó]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012054151/https://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 94 || {{flagIOCteam|YEM|2016 Summer}} || Iêmen || {{sort| Mater, Zeyad|[[Zeyad Mater]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 95 || {{flagIOCteam|IND|2016 Summer}} || Índia || {{sort|Bindra, Abhinav|[[Abhinav Bindra]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Abhinav Bindra chosen as India's flagbearer at Rio 2016 Olympics|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/abhinav-bindra-chosen-as-indias-flagbearer-at-rio-2016-olympics-2845696/|بڵاوکەرەوە=[[The Indian Express]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 96 || {{flagIOCteam|INA|2016 Summer}} || Indonésia || {{sort|Londa, Maria Natalia|[[Maria Natalia Londa]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Maria Londa Jadi Pembawa Bendera Indonesia di Pembukaan Olimpiade|trans-title=Maria Londa will be the flag bearer of Indonesia at the Olympic opening ceremonies in Rio de Janeiro|زمان=id|ناونیشان=http://www.bola.com/ragam/read/2556389/maria-londa-jadi-pembawa-bendera-indonesia-di-pembukaan-olimpiade|بڵاوکەرەوە=Bola.com|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 97 || {{flagIOCteam|IRI|2016 Summer|name=Islamic Republic of Iran}} || {{sortname|República Islâmica do|Irã|nolink=1}} || {{sort|Nemati, Zahra|[[Zahra Nemati]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Zahra Nemati Named Iran Flagbearer at Olympics|ناونیشان=http://www.tasnimnews.com/en/news/2016/01/23/978587/zahra-nemati-named-iran-flagbearer-at-olympics|بڵاوکەرەوە=[[Tasnim News Agency]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> || [[Archery at the 2016 Summer Olympics|Archery]] |- |align=center| 98 || {{flagIOCteam|IRQ|2016 Summer}} || Iraque || {{sort|Abdul-Ridha, Waheed|[[Waheed Abdul-Ridha]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Boxer Waheed Abdulridha set to lead 26 Iraqi Olympians|ناونیشان=http://stepfeed.com/more-categories/olympics/boxer-waheed-abdulridha-leads-26-strong-iraqi-olympic-delegation/#.V5er7JOAOko|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=StepFeed|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160819184932/http://stepfeed.com/more-categories/olympics/boxer-waheed-abdulridha-leads-26-strong-iraqi-olympic-delegation/#.V5er7JOAOko|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 99 || {{flagIOCteam|IRL|2016 Summer}} || Irlanda || {{sort|Barnes, Paddy|[[Paddy Barnes]]}}<ref name="flag">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rio 2016 Olympics: Paddy Barnes will be Ireland's flag bearer at Games|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/olympics/36151083?intlink_from_url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/35720637&link_location=live-reporting-story|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 100 || {{flagIOCteam|ISL|2016 Summer}} || Islândia || {{sort|Jónsson, Þormóður|[[Þormóður Jónsson]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hafstad|یەکەم=Vala|سەردێڕ=Icelandic Flag Bearer Chosen for Olympics|ناونیشان=http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Iceland Review|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155103/http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 101 || {{flagIOCteam|ISR|2016 Summer}} || Israel || {{sort|Rivkin, Neta|[[Neta Rivkin]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4827398,00.html|سەردێڕ=ריבקין תישא את הדגל בטקס הפתיחה בריו|trans-title=Rivkin will carry the flag at the opening ceremony in Rio|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Ynet]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> ||[[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 102 || {{flagIOCteam|ITA|2016 Summer}} || Itália || {{sort|Pellegrini, Federica|[[Federica Pellegrini]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Pellegrini selected as Italy's flag-bearer for Rio Games|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2016/04/27/pellegrini-selected-as-italys-flagbearer-for-rio-games/83583910/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=[[USA Today]]|agency=[[Associated Press]]|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 103 || {{flagIOCteam|JAM|2016 Summer}} || Jamaica || {{sort|Fraser-Pryce, Shelly-Ann|[[Shelly-Ann Fraser-Pryce]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fraser-Pryce To Carry Jamaica's Flag In Rio|ناونیشان=http://jamaica-gleaner.com/article/news/20160730/fraser-pryce-carry-jamaicas-flag-rio|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Gleaner Company|The Gleaner]]|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 104 || {{flagIOCteam|JPN|2016 Summer}} || Japão || {{sort|Ushiro, Keisuke|[[Keisuke Ushiro]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Wrestler Yoshida named Japan Olympic team captain|ناونیشان=http://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/|بڵاوکەرەوە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211258/https://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/#.V3iqvpN94ch|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 105 || {{flagIOCteam|JOR|2016 Summer}} || Jordânia || {{sort| Ishaish, Hussein|[[Hussein Ishaish]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 106 || {{flagIOCteam|KIR|2016 Summer}} || Kiribati || {{sort| Katoatau, David|[[David Katoatau]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 107 || {{flagIOCteam|KOS|2016 Summer}} || Kosovo || {{sort|Kelmendi, Majlinda|[[Majlinda Kelmendi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Kosovo Gets Full Membership In International Olympic Committee|ناونیشان=http://www.rferl.org/content/kosovo-olympics-ioc-2016-serbia-reaction/26734076.html|بڵاوکەرەوە=[[Radio Free Europe]]|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 108 || {{flagIOCteam|LAO|2016 Summer|name=Lao People's Democratic Republic}} || {{sortname|República Popular Democrática do|Laos|nolink=1}} || {{sort| Anousone, Xaysa|[[Xaysa Anousone]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 109 || {{flagIOCteam|LES|2016 Summer}} || Lesoto || {{sort| Lehata, Mosito|[[Mosito Lehata]]}}<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 110 || {{flagIOCteam|LAT|2016 Summer}} || Letônia || {{sort|Strombergs, Maris|[[Māris Štrombergs]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Latvijas karognesējs Rio olimpiskajās spēlēs būs Māris Štrombergs|trans-title=Māris Štrombergs will be Latvia's flag bearer at the Rio Olympics|زمان=lv|ناونیشان=http://www.delfi.lv/sports/news/vasaras-olimpiskas-speles/zinas/latvijas-karognesejs-rio-olimpiskajas-speles-bus-maris-strombergs.d?id=47699279|بڵاوکەرەوە=[[Delfi (web portal)|Delfi]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 111 || {{flagIOCteam|LIB|2016 Summer}} || Líbano || {{sort|Elias, Nacif|[[Nacif Elias]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Nacif Elias será o porta-bandeira do Líbano na abertura do Rio 2016|trans-title=Nacif Elias will be the Lebanon's flag bearer at the opening in Rio 2016|زمان=pt|ناونیشان=http://globoesporte.globo.com/es/olimpiadas/noticia/2016/07/nacif-elias-sera-o-porta-bandeira-do-libano-na-abertura-do-rio-2016.html|بڵاوکەرەوە=[[Grupo Globo|Globo Esporte]]|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 112 || {{flagIOCteam|LBR|2016 Summer}} || Libéria || {{sort| Matadi, Emmanuel|[[Emmanuel Matadi]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 113 || {{flagIOCteam|LBA|2016 Summer}} || Líbia || {{sort|Hrezi, Mohamed Fuad|[[Mohamed Fuad Hrezi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ليبيا تشارك العالم الجمعة في افتتاح أولمبياد ريو بالبرازيل|trans-title=Libya is ready to face the world at the Olympic opening ceremony in Rio de Janeiro, Brazil|زمان=ar|ناونیشان=http://www.libyaschannel.com/2016/08/04/%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A3%D9%88/|بڵاوکەرەوە=Libya's Channel|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 114 || {{flagIOCteam|LIE|2016 Summer}} || Liechtenstein || {{sort|Hassler, Julia|[[Julia Hassler]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Julia Hassler ist Fahnenträgerin|trans-title=Julia Hassler is the flag bearer|زمان=de|ناونیشان=http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Liechtensteiner Volksblatt]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155601/http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 115 || {{flagIOCteam|LTU|2016 Summer}} || Lituânia || {{sort|Scheidt, Gintare|[[Gintarė Scheidt]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olimpinių žaidynių atidaryme Lietuvos vėliavą nešianti Scheidt: turiu savo privalumų|trans-title=Scheidt's flag bearer role in the Olympic opening ceremony: has its advantages|زمان=lt|ناونیشان=http://www.alfa.lt/straipsnis/50053071/olimpiniu-zaidyniu-atidaryme-lietuvos-veliava-nesianti-scheidt-turiu-savo-privalumu|بڵاوکەرەوە=[[Alfa.lt]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 116 || {{flagIOCteam|LUX|2016 Summer}} || Luxemburgo || {{sort|Muller, Gilles|[[Gilles Müller]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gilles Muller porte-drapeau du Luxembourg|trans-title=Gilles Müller will be Luxembourg's flag bearer|زمان=fr|ناونیشان=http://www.wort.lu/fr/sport/ceremonie-d-ouverture-des-jo-gilles-muller-porte-drapeau-du-luxembourg-57a3981dac730ff4e7f64892|بڵاوکەرەوە=[[Luxemburger Wort]]|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190213213125/https://www.wort.lu/fr/sport/ceremonie-d-ouverture-des-jo-gilles-muller-porte-drapeau-du-luxembourg-57a3981dac730ff4e7f64892|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 117 || {{flagIOCteam|MAD|2016 Summer}} || Madagascar || {{sort|Saholinirina, Elianel|[[Eliane Saholinirina]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 118 || {{flagIOCteam|MAS|2016 Summer}} || Malásia || {{sort|Lee, Chong Wei|[[Lee Chong Wei]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nst.com.my/news/2016/06/149352/chong-wei-named-flag-bearer-msian-contingent-rio-olympics|سەردێڕ=Chong Wei named flag bearer for Malaysian Contingent in Rio Olympics|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[New Straits Times]]}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 119 || {{flagIOCteam|MAW|2016 Summer}} || Maláui || {{sort| Chitsala, Kefasi|[[Kefasi Chitsala]]}}<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 120 || {{flagIOCteam|MDV|2016 Summer}} || Maldivas || {{sort|Shajan, Aminath|[[Aminath Shajan]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Swimmer Shajan to carry Maldives flag at Rio opening ceremony|ناونیشان=http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA==|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Olympic Council of Asia]]|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160729133143/http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA==|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 121 || {{flagIOCteam|MLI|2016 Summer}} || Mali || {{sort| Dante, Djenebou|[[Djenebou Dante]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 122 || {{flagIOCteam|MLT|2016 Summer}} || Malta || {{sort|Chetcuti, Andrew|[[Andrew Chetcuti]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympics: Luke Bezzina set to replace Kevin Moore after doping case|ناونیشان=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20160721/sport/olympics-luke-bezzina-replaces-kevin-moore-after-doping-case.619562|بڵاوکەرەوە=[[Times of Malta]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || |- |align=center| 123 || {{flagIOCteam|MHL|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Marshall|nolink=1}} || {{sort| Sasser, Mathlynn|[[Mathlynn Sasser]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 124 || {{flagIOCteam|MAR|2016 Summer}} || Marrocos || {{sort|Ouaddar, Abdelkebir|[[Abdelkebir Ouaddar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Abdelkébir Ouaddar désigné porte-drapeau du Maroc aux JO de Rio de Janeiro|trans-title=Abdelkebir Ouaddar will be the flag bearer for Morocco at the Rio Olympics|زمان=fr|ناونیشان=http://lematin.ma/journal/2016/abdelkebir-ouaddar-designe-porte-drapeau-du-maroc-aux-jo-de-rio-de-janeiro/250241.html|بڵاوکەرەوە=[[Le Matin (Morocco)|Le Matin]]|شوێن=[[Morocco]]|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 125 || {{flagIOCteam|MRI|2016 Summer}} || Maurício || {{sort|Foo Kune, Kate|[[Kate Foo Kune]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Porte-drapeau de la délégation Mauricienne : Kate Foo Kune, l'histoire retiendra|trans-title=Kate Foo Kune made history, will be the flag bearer for the Mauritian delegation|زمان=fr|ناونیشان=http://www.lemauricien.com/article/porte-drapeau-la-delegation-mauricienne-kate-foo-kune-l-histoire-retiendra|بڵاوکەرەوە=[[Le Mauricien]]|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181127085851/http://www.lemauricien.com/article/porte-drapeau-la-delegation-mauricienne-kate-foo-kune-l-histoire-retiendra/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 126 || {{flagIOCteam|MTN|2016 Summer}} || Mauritânia || {{sort|El Moctar, Jidou|[[Jidou El Moctar]]}}<ref name=porte-drapeau/> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 127 || {{flagIOCteam|MEX|2016 Summer}} || México || {{sort|Campuzano, Daniela|[[Daniela Campuzano]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cyclist Daniela Campuzano to carry Mexico's flag at Rio Olympics |ناونیشان=http://latino.foxnews.com/latino/sports/2016/05/31/cyclist-daniela-campuzano-to-carry-mexico-flag-at-rio-olympics/ |بڵاوکەرەوە=[[Fox News Latino]] |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160602093120/http://latino.foxnews.com/latino/sports/2016/05/31/cyclist-daniela-campuzano-to-carry-mexico-flag-at-rio-olympics/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> ||[[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 128 || {{flagIOCteam|MOZ|2016 Summer}} || Moçambique || {{sort|Lobo, Joaquim|[[Joaquim Lobo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Canoísta Joaquim Lobo será o porta-estandarte do país nos Jogos Olímpicos|trans-title=Canoeist Joaquim Lobo will be the flag bearer at the Olympics|زمان=pt|ناونیشان=http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500|بڵاوکەرەوە=[[A Bola]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804150717/http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref> || [[Canoeing at the 2016 Summer Olympics|Canoeing]] |- |align=center| 129 || {{flagIOCteam|MDA|2016 Summer|name=Republic of Moldova}} || {{sortname|República da|Moldova|nolink=1}} || {{sort|Ceban, Nicolae|[[Nicolae Ceban]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Wrestler Nicolae Ceban was named as flag bearer of Moldovan delegation at the Olympics|ناونیشان=http://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Publika TV]]|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190424093735/https://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 130 || {{flagIOCteam|MON|2016 Summer}} || Mônaco || {{sort|Etès, Brice|[[Brice Etès]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 131 || {{flagIOCteam|MGL|2016 Summer}} || Mongólia || {{sort|Temuulen, Battulga|[[Temuulen Battulga]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tungalag|یەکەم=Baatar|سەردێڕ=President Ts.Elbegdorj attends the send-off for the Mongolian Olympic team|ناونیشان=http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160722162933/http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=UB Post}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 132 || {{flagIOCteam|MNE|2016 Summer}} || Montenegro || {{sort|Popović, Bojana|[[Bojana Popović]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bojana Popović nosi zastavu na otvaranju Olimpijskih igara|trans-title=Bojana Popović will be the flag bearer at the Olympic opening ceremony|ناونیشان=http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Vijesti]]|زمان=cnr|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160726045812/http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 133 || {{flagIOCteam|MYA|2016 Summer}} || Myanmar || {{sort| Yan, Naing Soe|[[Yan Naing Soe]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 134 || {{flagIOCteam|NAM|2016 Summer}} || Namíbia || {{sort|Junias, Jonas|[[Jonas Junias]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Junias officially named Namibia's Olympic flag bearer|ناونیشان=http://www.namibian.com.na/Junias-officially-named-Namibias-Olympic-flag-bearer/43803/read|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Namibian]]}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 135 || {{flagIOCteam|NRU|2016 Summer}} || Nauru || {{sort| Brechtefeld, Elson|[[Elson Brechtefeld]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 136 || {{flagIOCteam|NEP|2016 Summer}} || Nepal || {{sort|Khatri, Phupu Lhamu|[[Phupu Lhamu Khatri]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Judoka Khatri to carry Nepal's flag in Rio Olympics|ناونیشان=https://thehimalayantimes.com/sports/judoka-phupu-lhamu-khatri-judoka-khatri-carry-nepals-flag-rio-olympics-rio-de-janeiro/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Himalayan Times]]}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 137 || {{flagIOCteam|NCA|2016 Summer}} || Nicarágua || {{sort|Lacayo, Rafael|[[Rafael Lacayo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rafael Lacayo y Gabriel Cuadra Holmann abanderados para Rio 2016|trans-title=Rafael Lacayo and Gabriel Cuadro Holmann are the flag bearers for Rio 2016|ناونیشان=http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Hoy]]|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160813044105/http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 138 || {{flagIOCteam|NIG|2016 Summer}} || Níger || {{sort|Issoufou, Abdoul Razak|[[Abdoul Razak Issoufou]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Participation du Niger aux Jeux Olympiques 2016 : Les athlètes nigériens au rendez-vous de Rio de Janeiro|trans-title=Niger's participation to the 2016 Olympics: Nigerian athletes are leaving for Rio de Janeiro|زمان=fr|ناونیشان=http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro|بڵاوکەرەوە=Le Sahel|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803124855/http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 139 || {{flagIOCteam|NGR|2016 Summer}} || Nigéria || {{sort|Oshonaike, Olufunke|[[Olufunke Oshonaike]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elegant Funke Oshonaike is Team Nigeria's flag bearer|ناونیشان=http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/|بڵاوکەرەوە=Nigeria Olympic Committee|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181129235648/http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Table tennis at the 2016 Summer Olympics|Table tennis]] |- |align=center| 140 || {{flagIOCteam|NOR|2016 Summer}} || Noruega || {{sort|Bryhn, Ole Kristian|[[Ole Kristian Bryhn]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bryhn blir flaggberar |trans-title=Bryhn is the flag bearer |زمان=no |ناونیشان=http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160804150854/http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[Firda Tidend]] |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 141 || {{flagIOCteam|NZL|2016 Summer}} || Nova Zelândia ||{{sort|Burling, Peter|[[Peter Burling (sailor)|Peter Burling]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Burling and Tuke named NZ co-captains for Rio |ناونیشان= http://www.radionz.co.nz/news/sport/310210/burling-and-tuke-named-nz-co-captains-for-rio |بڵاوکەرەوە= [[Radio New Zealand]] |ڕێکەوت= ٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref>|| [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 142 || {{flagIOCteam|OMA|2016 Summer}} || Omã || {{sort|Al-Khatri, Hamed Said|[[Hamed Said Al-Khatri]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Al Khatri to carry Oman flag at Rio |ناونیشان=http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ |بڵاوکەرەوە=[[Oman Daily Observer]] |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805135720/http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 143 || {{flagIOCteam|NED|2016 Summer}} || Países Baixos || {{sort|Dubbeldam, Jeroen|[[Jeroen Dubbeldam]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dubbeldam vlagdrager tijdens openingsceremonie|trans-title=Dubbeldam will be the flag bearer in the opening ceremony|زمان=nl|ناونیشان=http://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html|بڵاوکەرەوە=[[Nederlandse Omroep Stichting]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211313/https://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 144 || {{flagIOCteam|PLW|2016 Summer}} || Palau || {{sort| Temengil, Florian Skilang|[[Florian Skilang Temengil]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 145 || {{flagIOCteam|PLE|2016 Summer}} || Palestina || {{sort| Al-Sayad, Mayada|[[Mayada Al-Sayad]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 146 || {{flagIOCteam|PAN|2016 Summer}} || Panamá || {{sort|Edward, Alonso|[[Alonso Edward]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Alonso Edward, el abanderado para Rio 2016 |trans-title=Alonso Edward, the flag bearer for Rio 2016 |زمان=es |ناونیشان=http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html |بڵاوکەرەوە=Comité Olímpico de Panamá |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160920030913/http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 147 || {{flagIOCteam|PNG|2016 Summer}} || Papua Nova Guiné || {{sort|Pini, Ryan|[[Ryan Pini]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Taule|یەکەم١=Troy|سەردێڕ=Pini to be PNG flag bearer at Rio Olympics|ناونیشان=http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics|بڵاوکەرەوە=Loop.png|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180706191028/http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 148 || {{flagIOCteam|PAK|2016 Summer}} || Paquistão || {{sort|Bashir, Ghulam Mustafa|[[Ghulam Mustafa Bashir]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 149 || {{flagIOCteam|PAR|2016 Summer}} || Paraguai || {{sort|Granada, Julieta|[[Julieta Granada]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gray|یەکەم=Will|سەردێڕ=Granada to carry Olympic flag for Paraguay|ناونیشان=http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/|وێبگە=golfchannel.com|بڵاوکەرەوە=[[NBC Sports]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060256/http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Golf at the 2016 Summer Olympics|Golf]] |- |align=center| 150 || {{flagIOCteam|PER|2016 Summer}} || Peru || {{sort|Boza, Francisco|[[Francisco Boza]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Francisco Boza será el abanderado de Perú en Río 2016 |trans-title=Francisco Boza will be Peru's flag bearer in Rio 2016 |زمان=es |ناونیشان=http://elcomercio.pe/deporte-total/polideportivo/francisco-boza-abanderado-peru-rio-2016-noticia-1917299 |بڵاوکەرەوە=[[El Comercio (Peru)|El Comercio]] |شوێن=[[Peru]] |ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160717153123/http://elcomercio.pe/deporte-total/polideportivo/francisco-boza-abanderado-peru-rio-2016-noticia-1917299 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 151 || {{flagIOCteam|POL|2016 Summer}} || Polônia || {{sort|Bialecki, Karol|[[Karol Bielecki]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Maciej|دوایین=Stolarczyk|سەردێڕ=Karol Bielecki chorążym reprezentacji Polski na igrzyskach w Rio de Janeiro|trans-title=Karol Bielecki leads the Polish national team in Rio de Janeiro|زمان=pl|ناونیشان=http://eurosport.onet.pl/rio-2016/pilka-reczna/karol-bielecki-chorazym-reprezentacji-polski-na-igrzyskach-w-rio-de-janeiro/jq8y0d|ئیش=[[Onet.pl]]|بڵاوکەرەوە=[[EuroSport]]|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 152 || {{flagIOCteam|PUR|2016 Summer}} || Porto Rico || {{sort|Espinal, Jaime|[[Jaime Espinal]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Comité Ejecutivo del COPUR selecciona a Jaime Espinal abanderado Olímpico 2016 |trans-title=COPUR's executive committee selected Jaime Espinal to be the flag bearer at the 2016 Olympics |زمان=es |ناونیشان=http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ |بڵاوکەرەوە=[[Puerto Rico Olympic Committee]] |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160614161012/http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 153 || {{flagIOCteam|POR|2016 Summer}} || Portugal || {{sort|Rodrigues, João|[[João Rodrigues (sailor)|João Rodrigues]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/|سەردێڕ=João Rodrigues é o Porta-Estandarte da Missão Rio 2016|trans-title=João Rodrigues will be the flag bearer for Rio 2016|زمان=pt|بڵاوکەرەوە=[[Olympic Committee of Portugal]]|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155108/http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 154 || {{flagIOCteam|KEN|2016 Summer}} || Quênia || {{sort|Anwar, Shehzana|[[Shehzana Anwar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Evelyn|دوایین=Watta|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Archer Shehzana to be team Kenya's flag bearer for Rio opening ceremony|ناونیشان=http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony|بڵاوکەرەوە=Sports News Arena|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804150935/http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Archery at the 2016 Summer Olympics|Archery]] |- |align=center| 155 || {{flagIOCteam|KGZ|2016 Summer}} || Quirguistão || {{sort|Uulu, Erkin Adylbek|[[Erkin Adylbek Uulu]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Мушкер Эркин Адылбек уулу Олимпиада оюндарынын салтанаттуу ачылышында Кыргызстандын желегин көтөрүп чыгат|trans-title=Boxer Erkin Adylbek Uulu to carry the Kyrgyz flag at the Olympic Opening Ceremony|ناونیشان=http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=Novosti.kg|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=ky|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809230805/http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 156 || {{flagIOCteam|PRK|2016 Summer|name=Democratic People's Republic of Korea}} || República Popular Democrática da Coreia || {{sort| Choe, Jon-wi|[[Choe Jon-wi]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 157 || {{flagIOCteam|ROU|2016 Summer}} || Romênia || {{sort|Ponor, Cătălina|[[Cătălina Ponor]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olimpice: Gimnasta Cătălina Ponor va fi portdrapelul României la Jocurile Olimpice de la Rio de Janeiro|trans-title=Olympics: Gymnast Cătălina Ponor will be Romania's flag bearer at the Rio Olympics|زمان=ro|ناونیشان=http://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01|بڵاوکەرەوە=[[AGERPRES]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211321/https://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 158 || {{flagIOCteam|RWA|2016 Summer}} || Ruanda || {{sort|Niyonshuti, Adrien|[[Adrien Niyonshuti]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Jejje|دوایین=Muhinde|سەردێڕ=Niyonshuti: I'm ready to lift Rwanda's flag high in Rio|ناونیشان=http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The New Times (Rwanda)|The New Times]]|شوێن=[[Rwanda]]|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170212162222/http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 159 || {{flagIOCteam|RUS|2016 Summer|name=Russian Federation}} || {{sortname|Federação da|Rússia|nolink=1}} || {{sort|Tetyukhin, Sergey|[[Sergey Tetyukhin]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tass.ru/en/sport/891174|سەردێڕ=Volleyball star Tetyukhin named Russia's Olympic flag bearer|بڵاوکەرەوە=[[Russian News Agency TASS]]|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161001174317/http://tass.ru/en/sport/891174|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Volleyball at the 2016 Summer Olympics|Volleyball]] |- |align=center| 160 || {{flagIOCteam|SOL|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Salomão|nolink=1}} || {{sort| Wini, Jenly|[[Jenly Tegu Wini]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 161 || {{flagIOCteam|SAM|2016 Summer}} || Samoa || {{sort| Opeloge, Mary|[[Mary Opeloge]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 162 || {{flagIOCteam|ASA|2016 Summer}} || Samoa Americana || {{sort|Jungblut, Tanumafili|[[Tanumafili Jungblut]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 163 || {{flagIOCteam|SMR|2016 Summer}} || San Marino || {{sort|Perilli, Arianna|[[Arianna Perilli]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=San Marino: Arianna Perilli è la portabandiera a Rio2016|trans-title=San Marino: Arianna Perilli is the flag bearer for Rio 2016|زمان=it|ناونیشان=http://www.smtvsanmarino.sm/sport/giochi-olimpiadi/2016/07/25/san-marino-arianna-perilli-portabandiera-rio2016|بڵاوکەرەوە=[[San Marino RTV]]|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 164 || {{flagIOCteam|LCA|2016 Summer}} || Santa Lúcia || {{sort|Spencer, Levern|[[Levern Spencer]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 165 || {{flagIOCteam|SKN|2016 Summer}} || São Cristóvão e Névis || {{sort|Adams, Antoine|[[Antoine Adams]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 166 || {{flagIOCteam|STP|2016 Summer}} || São Tomé e Príncipe || {{sort|Triste, Buly|[[Buly Triste]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Canoeing at the 2016 Summer Olympics|Canoeing]] |- |align=center| 167 || {{flagIOCteam|VIN|2016 Summer}} || São Vicente e Granadinas || {{sort|Alexander, Kineke|[[Kineke Alexander]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 168 || {{flagIOCteam|SEY|2016 Summer}} || Seicheles || {{sort|Govinden, Rodney|[[Rodney Govinden]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bonnelame|یەکەم١=Joena|دوایین٢=Uranie|یەکەم٢=Sharon|سەردێڕ=10 athletes prepare to fly the Seychelles' flag at the Rio Olympic Games|ناونیشان=http://www.seychellesnewsagency.com/articles/5588/+athletes+prepare+to+fly+the+Seychelles+flag+at+the+Rio+Olympic+Games|بڵاوکەرەوە=Seychelles News Agency|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|شوێن=Victoria}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 169 || {{flagIOCteam|SEN|2016 Summer}} || Senegal || {{sort|Sambou, Isabelle|[[Isabelle Sambou]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isabelle Sambou désignée porte drapeau du Sénégal (CNOSS)|trans-title=Isabelle Sambou was named Senegal's flag bearer (CNOSS)|زمان=fr|ناونیشان=http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|agency=Agence de Presse Sénégalaise|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170214205931/http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|df=dmy-all}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 170 || {{flagIOCteam|SLE|2016 Summer}} || Serra Leoa || {{sort|Jalloh, Bunturabie|[[Bunturabie Jalloh]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 171 || {{flagIOCteam|SRB|2016 Summer}} || Sérvia || {{sort|Maksimović, Ivana|[[Ivana Maksimović|Ivana Anđušić Maksimović]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2016&mm=07&dd=19&nav_id=98659|سەردێڕ=Ivana Maksimovic-Andjusic is Serbia's flag bearer in Rio|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[B92]]}}</ref> ||[[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 172 || {{flagIOCteam|SIN|2016 Summer}} || Singapura || {{sort|Wong Zi Liang, Derek|[[Derek Wong Zi Liang]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nadia Jansen|دوایین=Hassan|سەردێڕ=Derek Wong, Yip Pin Xiu named Singapore flag bearers for 2016 Olympics and Paralympics|ناونیشان=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html|بڵاوکەرەوە=[[Channel News Asia]]|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060209/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 173 || {{flagIOCteam|SYR|2016 Summer|name=Syrian Arab Republic}} || {{sortname|República Árabe da|Síria|nolink=1}} || {{sort|Ghazal, Majd Eddin|[[Majd Eddin Ghazal]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 174 || {{flagIOCteam|SOM|2016 Summer}} || Somália || {{sort|Mohamed, Mohamed Daud|[[Mohamed Daud Mohamed]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 175 || {{flagIOCteam|SRI|2016 Summer}} || Sri Lanka || {{sort|Cooray, Anuradha|[[Anuradha Cooray]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weerawansa|یەکەم=Dinesh|سەردێڕ=Marathon man Cooray leads Sri Lanka at Rio Olympics|ناونیشان=http://www.dailynews.lk/?q=2016/07/19/sports/87916|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|شوێن=[[Sri Lanka]]|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 176 || {{flagIOCteam|SWZ|2016 Summer}} || Suazilândia || {{sort|Matsenjwa, Sibusiso|[[Sibusiso Matsenjwa]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 177 || {{flagIOCteam|SUD|2016 Summer}} || Sudão || {{sort|Yousif, Abdalla|[[Abdalla Yousif]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|گۆڕەپان و مەیدان]] |- |align=center| 178 || {{flagIOCteam|SSD|2016 Summer}} || Sudão do Sul || {{sort|Marial, Guor|[[Guor Marial]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 179 || {{flagIOCteam|SWE|2016 Summer}} || Suécia || {{sort|Alshammar, Therese|[[Therese Alshammar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Swimmer Therese Alshammar to carry Swedish flag in Rio|ناونیشان=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6487805|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Sveriges Radio]]}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 180 || {{flagIOCteam|SUI|2016 Summer}} || Suíça || {{sort|Steingruber, Giulia|[[Giulia Steingruber]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Giulia Steingruber ist Schweizer Fahnenträgerin|trans-title=Giulia Steingruber is the Swiss flag bearer|زمان=de|ناونیشان=http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Swiss Gymnastics Federation|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804213814/http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 181 || {{flagIOCteam|SUR|2016 Summer}} || Suriname || {{sort|Opti, Soren|[[Soren Opti]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bruce|یەکەم١=Guillano|سەردێڕ=Opti vlaggendrager Suriname in Rio|ناونیشان=http://www.dwtonline.com/laatste-nieuws/2016/08/02/opti-vlaggendrager-suriname-in-rio/|trans-title=Opti is Suriname flag bearer in Rio|زمان=nl|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=dwtonline.com|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 182 || {{flagIOCteam|TJK|2016 Summer}} || Tadjiquistão || {{sort|Nazarov, Dilshod|[[Dilshod Nazarov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Дилшод Назаров – парчамбардори Тоҷикистон дар маросими ифтитоҳи Олимпиадаи Рио-2016|trans-title=Dilshod Nazarov – the flag bearer at the Olympic opening ceremony in Rio|زمان=tg|ناونیشان=http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=National Olympic Committee of Tajikistan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722164508/http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 183 || {{flagIOCteam|THA|2016 Summer}} || Tailândia || {{sort|Intanon, Ratchanok|[[Ratchanok Intanon]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kittayarak|یەکەم=Kittipong|سەردێڕ=Ratchanok to carry both Thai flag and hopes|ناونیشان=http://www.bangkokpost.com/news/sports/1031893/ratchanok-to-carry-both-thai-flag-and-hopes|بڵاوکەرەوە=[[Bangkok Post]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 184 || {{flagIOCteam|TPE|2016 Summer}} || {{sortname|Taipé|Chinesa|nolink=1}} || {{sort|Wong, Isheau|[[Isheau Wong]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=奧運／開幕式中華代表團掌旗官出爐 由馬術選手汪亦岫擔任|trans-title=Isheau Wong will serve as the flag bearer for the Chinese Taipei delegation in the Olympic opening ceremony|زمان=zh|ناونیشان=http://www.setn.com/News.aspx?NewsID=170165|بڵاوکەرەوە=[[SET Taiwan]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 185 || {{flagIOCteam|TAN|2016 Summer|name=United Republic of Tanzania}} || {{sortname|República Unida da|Tanzânia|nolink=1}} || {{sort|Mlugu, Andrew Thomas|[[Andrew Thomas Mlugu]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tanzania: Judoka Flags Team Tanzania At Olympic Fete|ناونیشان=http://allafrica.com/stories/201608050215.html|ئیش=[[Daily News (Tanzania)|Daily News]]|شوێن=[[Tanzania]]|بڵاوکەرەوە=[[AllAfrica.com]]|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 186 || {{flagIOCteam|CZE|2016 Summer}} || {{sortname|República|Tcheca|nolink=1}} ||{{sort|Krpálek, Lukáš|[[Lukáš Krpálek]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vlajku české výpravy ponese judista. Olympionici vybrali Krpálka|trans-title=Flag bearer will be a judoka. Olympians chose Krpálek|زمان=cs|ناونیشان=http://oh.idnes.cz/vlajkonos-oh-rio-krpalek-zahajeni-dls-/rio-2016.aspx?c=A160803_153351_olympiada-rio-2016_bem|بڵاوکەرەوە=[[MAFRA]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 187 || {{flagIOCteam|TLS|2016 Summer|name=Democratic Republic of Timor-Leste}} || {{sortname|República Democrática de|Timor-Leste|nolink=1}} || {{sort|Cabral, Francelina|[[Francelina Cabral]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 188 || {{flagIOCteam|TOG|2016 Summer}} || Togo || {{sort|Kpossi, Adzo|[[Adzo Kpossi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Remise de drapeau aux athlètes togolais pour les J.O de Rio 2016|trans-title=Flag bearer named, as Togolese athletes are heading to Rio 2016|ناونیشان=http://news.icilome.com/?idnews=825917&f=|بڵاوکەرەوە=iciLome.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060345/http://news.icilome.com/?idnews=825917&f=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 189 || {{flagIOCteam|TGA|2016 Summer}} || Tonga || {{sort|Taufatofua, Pita|[[Pita Taufatofua]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Seven Tongan athletes bound for Rio Olympics|ناونیشان=http://matangitonga.to/2016/07/21/seven-tongan-athletes-bound-rio-olympics|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=Matangi Tonga Online|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 190 || {{flagIOCteam|TTO|2016 Summer}} || Trinidad e Tobago || {{sort|Walcott, Keshorn|[[Keshorn Walcott]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.trinidadexpress.com/20160804/sports/walcott-to-carry-tts-flag-at-olympic-opening-ceremony|سەردێڕ=Walcott to carry T&T's flag at Olympic opening ceremony|بڵاوکەرەوە=[[Trinidad Express Newspapers]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 191 || {{flagIOCteam|TUN|2016 Summer}} || Tunísia || {{sort|Mellouli, Oussama|[[Oussama Mellouli]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nessma.tv/fr/article/rio-2016-60-athletes-tunisiens-dans-17-disciplines-2518|سەردێڕ=Rio 2016 : 60 athlètes tunisiens dans 17 disciplines|trans-title=Rio 2016: 60 Tunisian athletes in 17 disciplines|زمان=fr|بڵاوکەرەوە=[[Nessma TV]]|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 192 || {{flagIOCteam|TKM|2016 Summer}} || Turcomenistão || {{sort|Atayev, Merdan|[[Merdan Atayev]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 193 || {{flagIOCteam|TUR|2016 Summer}} || Turquia || {{sort|Kayaalp, Rıza|[[Rıza Kayaalp]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://aa.com.tr/tr/dunyadan-spor/olimpiyatlarda-turk-bayragini-kayaalp-tasiyacak/621843|سەردێڕ=Olimpiyatlarda Türk bayrağını Kayaalp taşıyacak|trans-title=Kayaalp will carry the Turkish flag at the Olympics|زمان=tr|بڵاوکەرەوە=[[Anadolu Agency]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 194 || {{flagIOCteam|TUV|2016 Summer}} || Tuvalu || {{sort|Timuani, Etimoni|[[Etimoni Timuani]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stewart |یەکەم=Megan |سەردێڕ=Table for one? Meet the 10 smallest delegations at Rio 2016 |ناونیشان=https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games |بڵاوکەرەوە=Rio 2016 |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160729025328/https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 195 || {{flagIOCteam|UKR|2016 Summer}} || Ucrânia || {{sort|Milchev, Mykola|[[Mykola Milchev]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mykola Milchev to carry Ukrainian flag at Olympics opening ceremony in Brazil|ناونیشان=http://www.ukrinform.net/rubric-sports/2060935-mykola-milchev-to-carry-ukrainian-flag-at-olympics-opening-ceremony.html|بڵاوکەرەوە=[[Ukrinform]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 196 || {{flagIOCteam|UGA|2016 Summer}} || Uganda || {{sort|Tibatemwa, Joshua|[[Joshua Tibatemwa]]}}<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 197 || {{flagIOCteam|URU|2016 Summer}} || Uruguai || {{sort|Moreira, Dolores|[[Dolores Moreira]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dolores Moreira es la abanderada|trans-title=Dolores Moreira is the flag bearer|ناونیشان=http://www.ovaciondigital.com.uy/multideportivo/dolores-moreira-abanderada.html|بڵاوکەرەوە=Ovación|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=es}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 198 || {{flagIOCteam|UZB|2016 Summer}} || Uzbequistão || {{sort|Jalolov, Bakhodir|[[Bakhodir Jalolov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bahodir Jalolov Rio Olimpiadasida O'zbekiston bayrog'ini ko'tarib chiqadi |زمان=uz |trans-title=Bakhodir Jalalov will carry the Uzbekistan flag at the Rio Olympic opening ceremony |ناونیشان=http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Sports.uz |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722164723/http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 199 || {{flagIOCteam|VAN|2016 Summer}} || Vanuatu || {{sort|Shing, Yoshua|[[Yoshua Shing]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=VASANOC present gear to Team Vanuatu for Rio 2016|ناونیشان=http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016|بڵاوکەرەوە=Loop VAN|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155712/http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 200 || {{flagIOCteam|VEN|2016 Summer}} || Venezuela || {{sort|Limardo, Rubén|[[Rubén Limardo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fencer Ruben Limardo announced as Venezuela's flag-bearer for Olympics|ناونیشان=http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/27/c_135391809.htm|بڵاوکەرەوە=[[Xinhua]]|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 201 || {{flagIOCteam|VIE|2016 Summer}} || Vietnã || [[Vũ Thành An]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fencer Vu Thanh An to carry Vietnam's flag at Rio Games|ناونیشان=http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html|بڵاوکەرەوە=Vietnam Net Bridge|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155601/http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 202 || {{flagIOCteam|ISV|2016 Summer|name=Virgin Islands, US}} || {{sortname|Ilhas|Virgens Americanas|nolink=1}} || {{sort|Thompson, Cy|[[Cy Thompson]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=RWU Sailing alum Cy Thompson competing in his second Olympic Games|ناونیشان=http://www.rwuhawks.com/news/2016/8/4/rwu-sailing-alum-cy-thompson-competing-in-his-second-olympic-games.aspx|بڵاوکەرەوە=[[Roger Williams University]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 203 || {{flagIOCteam|IVB|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Virgens Britânicas|nolink=1}} || {{sort|Kelly, Ashley|[[Ashley Kelly (athlete)|Ashley Kelly]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=British Virgin Islands Olympic Committee|سەردێڕ=Kelly selected as flag bearer for Rio 2016|ناونیشان=http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/|بڵاوکەرەوە=[[British Virgin Islands news websites#BVI News|BVI News]]|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803122229/http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 204 || {{flagIOCteam|ZAM|2016 Summer}} || Zâmbia || {{sort|Punza, Mathews|[[Mathews Punza]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 205 || {{flagIOCteam|ZIM|2016 Summer}} || Zimbábue || {{sort|Coventry, Kirsty|[[Kirsty Coventry]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kirsty|دوایین=Coventry|سەردێڕ=Kirsty Coventry becomes flag bearer once again for Zimbabwe|ناونیشان=https://swimswam.com/kirsty-coventry-becomes-flag-bearer-zimbabwe/|بڵاوکەرەوە=SwimSwam|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 206 || {{flagIOCteam|ROT|2016 Summer}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team of Refugee Olympic Athletes (ROA) created by the IOC|ناونیشان=http://www.olympic.org/news/team-of-refugee-olympic-athletes-roa-created-by-the-ioc/248766|بڵاوکەرەوە=International Olympic Committee|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> || Time Olímpico de Refugiados || {{sort|Lokonyen, Rose|[[Rose Lokonyen]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Refugee Olympic Team flagbearer announced|ناونیشان=https://www.olympic.org/news/refugee-olympic-team-flagbearer|بڵاوکەرەوە=International Olympic Committee|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 207 || {{flagIOCteam|BRA|2016 Summer}} || Brasil || {{sort|Marques, Yane|[[Yane Marques]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yane Marques será a porta-bandeira do Brasil na Cerimônia de Abertura dos Jogos Olímpicos Rio 2016|trans-title=Yane Marques will be Brazil's flag bearer at the Opening Ceremony of the Rio 2016 Olympic Games|ناونیشان=http://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016|بڵاوکەرەوە=Brazilian Olympic Committee|زمان=pt|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011074002/https://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Modern pentathlon at the 2016 Summer Olympics|Modern pentathlon]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|بەڕازیل|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2016 Summer Olympics Parade of Nations}} [[پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] dakgqeowm0dm9v5svfnhcsfr3dls7az 0 191298 1585548 1584424 2026-05-20T12:16:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585548 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو =گەڕەکی داھۆڵەکان | وێنە =The Quarter of Scarecrows.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر =حەسەن عەلی | بەرھەمھێنەر =حەسەن عەلی | نووسین =[[شێرزاد حەسەن]] | سەرچاوەی چیڕۆک =[[دراما]] | چەشن = | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی =محەممەد جانۆ | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون =٢٠١٠ | ماوەی فیلم =٧٦ خولەک | وڵات =[[کوردستان]] | زمان =[[زمانی کوردی|کوردی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''گەڕەکی داھۆڵەکان''' ({{بە ئینگلیزی|The Quarter of Scarecrows}}) [[فیلم]]ێکی [[کورد]]ییە، لە دەرھێنانی حەسەن عەلی مەحموود؛ ساڵی ٢٠١٠ بەرھەم ھاتووە و بەشداریی زیاتر لە بیست فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی کردووە و براوەی چوار خەڵاتی جیھانیش بووە. == چیرۆک == فیلمەکە لە چیرۆکی گەڕەکی داھۆڵەکانی شێرزاد حەسەنەوە وەرگیراوە و بە یارمەتیی [[ھێما]]کان، [[دیکتاتۆری]] پیشان دەدات؛ کارتێکەرە و وێکچوویەکی شەڕی ھەشت ساڵەی [[ئێران]] و [[عێراق]]ە. خاوەن زەوییەکی دەوڵەمەند دوای ھێرشی قشقەڵەکان بۆ سەر زەوییەکەی، منداڵەکانی ئاوایی کۆ دەکاتەوە و دەیانکات بە داھۆڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Quarter of Scarecrows|ناونیشان=http://www.dohafilminstitute.com/filmfestival/films/the-quarter-of-scarecrows|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Doha Film Institute|زمان=en-US}}</ref> == ئەکتەرەکان == * وەلید مەعرووف * عەبداڵ شەوکەت * تەھا ئاغاجان * قاسم نووری کەریم * [[سەلاح شێخ محەممەدی]] == نمایشکردن == [[پەڕگە:گەڕەکی داھۆڵەکان (فیلم).jpg|وێنۆک|کۆمەڵێک قەڵەڕەش کە لە فیلمەکەدا بەکارهاتوون.]] * [[سلێمانی]]، ساڵی ٢٠١٥، ھۆڵی ڕۆشنبیریی سلێمانی * پێنجەمین نمایشی ھەفتە فیلم (١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨) * پێنجەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی مەنچستەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hemze|یەکەم=Masoudi Mela|سەردێڕ=ھەولێر بە دوو فیلم لە فێستیڤاڵی مانچستەر بەشدارە|ناونیشان=http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/7102-2011-06-13-00-15-06|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=CHRA.TV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908184225/http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/7102-2011-06-13-00-15-06}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Quarter of Scarecrows|ناونیشان=https://homemcr.org/film/the-quarter-of-scarecrows/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=HOME|زمان=en-GB|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908182907/https://homemcr.org/film/the-quarter-of-scarecrows/}}</ref> * حەوتەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی کوردیی لەندەن]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=hefteminf|ناونیشان=https://www.emrro.com/hefteminf.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.emrro.com}}</ref> * فێستیڤاڵی فیلمی بوسان<ref>Busan International Film Festival ,[https://www.biff.kr/eng/html/archive/arc_history_tsearch.asp?mode=view&idx=15125&piff_code=2010 The Quarter of Scarecrows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210908181216/https://www.biff.kr/eng/html/archive/arc_history_tsearch.asp?mode=view&idx=15125&piff_code=2010 |date= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ }}</ref> * شەشەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی بەرلین ـ دھۆک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jahani|یەکەم=Mansour|سەردێڕ=شەشەمین فیستیڤاڵی فیلمی کوردی بەرلین ـ دھۆک بەڕێوەدەچێت|ناونیشان=http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/8123-2011-12-10-10-09-03|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=CHRA.TV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908181216/http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/8123-2011-12-10-10-09-03}}</ref> * بەشی پێشبڕکێی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی دەوحە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گەڕەکی داھۆڵەکان لە دۆحە پێشبڕکێ دەکا|ناونیشان=http://www.chra.tv/web3/---/2685-2011-01-31-18-32-31.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=www.chra.tv|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908181216/http://www.chra.tv/web3/---/2685-2011-01-31-18-32-31.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Quarter of Scarecrows|ناونیشان=http://www.dohafilminstitute.com/filmfestival/films/the-quarter-of-scarecrows|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Doha Film Institute|زمان=en-US}}</ref> == خەڵاتەکان == * فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی قاھیرە == ئەمانەش ببینە == * [[گەڕەکی داھۆڵەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/title/tt2111313/ گەڕەکی داھۆڵەکان] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{فیلمی کوردی}} {{شێرزاد حەسەن}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] f3z18xr6wt9ek7a7vo9upe60zbeb366 0 193829 1585526 1584910 2026-05-20T12:13:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585526 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چیای نوور'''، '''چیای ئیسلام''' ({{بە عەرەبی|جبل النور}}) یەکێکە لەشوێنە مێژوویەکانی شاری [[مەککە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Jabal al-Nour (The Mountain Of Light) and Ghar Hira (Cave of Hira) • Mecca |ناونیشان=https://mecca.net/muslim-videos/jabal-al-nour-the-mountain-of-light-and-cave-of-hira/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Mecca |زمان=en-US}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی مەککە و باکووری ڕۆژھەڵاتی [[مزگەوتی حەرام|مزگەوتی حەڕام]]، {{قت|[[ئەشکەوتی حیڕا]]}} دەکەوێتە لووتکەی ئەو چیایە کە [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] بۆیەکەم جار قورئانی بۆ دابەزی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قصة «جبل النور» بمکة المکرمة: سطع منە نور النبوە وفیە «غار حراء» التاریخی {{!}} المصری الیوم|ناونیشان=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2004866|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.almasryalyoum.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018111052/https://www.almasryalyoum.com/news/details/2004866|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەرزی شاخەکە ٦٤٢ مەترە و ڕووبەرەکەی ٥٢٥٠ مەتر دووجایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن جبل النور سطور|ناونیشان=https://sotor.com/معلومات-عن-جبل-النور/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=أین یوجد جبل النور وغار حراء|ناونیشان=https://mqaall.com/mount-ligh-gare-hira/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018111052/https://mqaall.com/mount-ligh-gare-hira/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=In the Cave of Hira’ |ناونیشان=http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/SM_tsn/ch1s7.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080215232900/http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/SM_tsn/ch1s7.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.witness-pioneer.org}}</ref><ref>Weir, T.H.; Watt, W. Montgomery (24 April 2012). "Ḥirāʾ". In Bearman, P.; Bianquis, Th.; Bosworth, C.E.; van Donzel, E.; Heinrichs, W.P. (eds.). ''Encyclopaedia of Islam'' (2nd ed.). Brill Online. Retrieved 7 October 2013.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{محەممەد٢|state=expanded}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|قورئان|مێژژوی ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|مەککە|جوگرافیا|چیاکان|مێژووی ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Jabal al-Nour}} [[پۆل:محەممەد]] [[پۆل:مەککە]] [[پۆل:زنجیرەچیاکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:شوێنە پیرۆزەکان لەئیسلامدا]] sb930gg5ktnfcljflxlpftt38khesij 0 194387 1585549 1584417 2026-05-20T12:17:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585549 wikitext text/x-wiki '''گرێبەست''' پێناسە دەکرێت بەوەی کە ڕێککەوتنێکی یاسایییە کە ماف و ئەرکەکانی نێوان دوو یان زیاتر لە ھاوبەشەکان بەڕێوەدەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Morawetz|یەکەم١=Victor|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ١٩٢٥|سەردێڕ=The Elements of a Contract|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/pdf/25709185.pdf|journal=ABA Journal|بەرگ=١١|issue=2|پەڕەکان=٨٧–٩٠|jstor=25709185|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> '''گرێبەست''' بە یاسایی جێبەجێ دەکرێت کاتێک مەرجەکانی یاسای کارپێکراو جێبەجێ دەکات. گرێبەست بە شێوەیەکی ئاسایی ئەمانە لەخۆ دەگرێت: ئاڵوگۆڕی شتومەک وکاڵاکان، خزمەتگوزارییەکان، دراو، یان بەڵێنێک لە ھەر یەکێک لەمانە کە ئاماژە پێکراوە. لەحاڵەتی سەرپێچیکردنی گرێبەستدا، لایەنی بریندار بەدوای چارەسەری یاسای دادوەریبگەرێت وەک زیانەکان یان ھەڵوەشاندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ruleoflaw.org.au/contract-law/|سەردێڕ=Case Note - Contract Law - Rule of Law Institute of Australia|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Rule of Law Institute of Australia|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180905222410/https://www.ruleoflaw.org.au/contract-law/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە یاسای ئەنگلۆ -ئەمریکی داڕشتنی گرێبەست بە شێوەیەکی گشتی پێویستی بە پێشنیارکردن، وەرگرتن، ڕەچاوکردن لەگەڵ مەبەستی ھاوبەشی بەندە. ھەر لایەنێک دەبێت ئەو کەسانە بن کە بە گرێبەستەکە بەستراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Contracts|ناونیشان=https://www.lawhandbook.sa.gov.au/ch10s02.php|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=www.lawhandbook.sa.gov.au}}</ref> ھەرچەندە زۆربەی گرێبەستە زارەکییەکان بەستراینەوە، ھەندێک لەم گرێبەستانە لەوانەیە پێویستی بە فەرمییەتی وەک نووسرا بێت یان کردار بێ.<ref>In England, contracts of employment must be in writing ([[Employment Rights Act 1996]]), and contracts for the sale of land, and most leases, must be completed by deed ([[Law of Property Act 1925]]).</ref> لە نەریتی یاسای شارستانیدا، یاسای گرێبەست لقێکە لە یاسای پابەند بوون.<ref>This category of "obligations" is essentially a fusion of contract and tort, and while cases such as ''[[Junior Books Ltd v Veitchi Co Ltd]]'' promoted this idea, it has fallen out of favour in English legal circles.</ref> ھەر وڵاتێک یاسایەکی نێودەوڵەتیی تایبەتی ھەیە بۆیە سیستەمێکی تایبەتی یاسای نەتەوەیی ناوخۆی ھەیە بۆ بەڕێوەبردنی گرێبەستەکانی. ھەرچەندە سیستەمەکانی یاسای گرێبەست لەوانەیە ھاوشێوە بێت، بەڵام جیاوازییەکی بەرچاویان تلەخۆ دەگرێت. بەم تێڕوانینە، زۆر لە گرێبەستەکان ھەڵبژاردنی دەقی یاسا و دەقی دادوەری تێدایە. ئەم حوکمانە یاساکانی ئەو وڵاتەیان دامەزراندووە کە گرێبەست لەگەڵ وڵات بەرێوە دەبات یان کۆڕێکی تر کە ناکۆکییەکان تێیدا چارەسەر دەکرێن. ھەر سەرنەکەوتنێک لە خودی گرێبەستەکە بەدیار کەوێت دەگرێتەوە بۆ ئەو وڵاتەی کە ڕێسای خۆیان دەگرنە بەر بۆ دیاریکردنی یاسای بەڕێوەبردنی گرێبەستەکە و دەسەڵاتی دادوەری بۆ یەک لاکردنەوەی ناکۆکییەکان. بۆ نموونە، وڵاتێکی ئەندامی ئەورووپا مادەی ٤ی ڕێکخستنی ڕۆمای ١ جێبەجێ دەکەن بۆ بڕیاردان لەسەر ئەو یاسایەی کە گرێبەستەکە بەڕێوە دەبات، و لەگەڵ ڕێسای برۆکسلی I بۆ بڕیاردان لەسەر دەسەڵاتی دادوەری. == داڕشتن == لە [[یاسای گشتی]] دا، ئامێرەکانی گرێبەست ئەمانەن: پێشنیارکردن، وەرگرتن، نیاز بۆ دروستکردنی پەیوەندی یاسایییەکان، ڕەچاوکردن لەگەڵ بەیاسا کردنی ھەردووک داڕشتن و ناوەڕۆک. ھەموو ڕێککەوتنێک مەرج نییە بە گرێبەست بکرێ، ھەر وەکو لایەنی ھاوبەش شێوەیەکی گشتی بە نیاز بن کە لە ڕووی یاسایییەوە بە ڕێککەوتنەکە پابەند بن. ھەر وەکو لە ڕێککەوتنی نێو پیاوان دێت کە ئەو ڕێککەوتنەیە کەبە نیاز نییە بە یاسایی کردنی بەڵکو تەنھا «رێککەوتنی بە رێزگرتنەوە پابەند دەبێت».<ref>''Rose & Frank Co. v JR Crompton & Bros Ltd.'' [1923] 2 K.B. 261, 273 (Bailhache J). [https://1-next-westlaw-com.wwwproxy0.library.unsw.edu.au/Document/I8F9851C0E42811DA8FC2A0F0355337E9/View/FullText.html?listSource=Search&navigationPath=Search%2fv3%2fsearch%2fresults%2fnavigation%2fi0ad70523000001563fb4c1cd717a2e1b%3fNav%3dINTERNATIONAL-CASES%26navQualifier%3dI1dec5f10a08911e28578f7ccc38dcbee%26fragmentIdentifier%3dI8F9851C0E42811DA8FC2A0F0355337E9%26startIndex%3d1%26contextData%3d%2528sc.Search%2529%26transitionType%3dSearchItem&list=ALL&rank=1&listPageSource=6749600d76b27e75b8079b4c5c920e54&originationContext=docHeader&contextData=(sc.Search)&transitionType=Document&needToInjectTerms=False&enableBestPortion=True#co_tempAnchor Westlaw]{{Dead link|date=November 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}.</ref><ref>''[[Appleson v Littlewoods]]'' 1939 & ''[[Jones v Vernons Pools]]'' 1938.</ref><ref>[https://legalcatch.wordpress.com/2007/09/11/contract-law-summarised-explanations-definitions-cases/ Case summaries]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Wiktionary|contract}}{{Wikiquote}}{{Commons category|Contracts}}{{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|یاسا}} [[پۆل:یاسای گرێبەست]] [[پۆل:بەڵگەنامە یاساییەکان]] k8w8r0kx3mirgoczqqpuwn4rebxeb9a 0 199009 1585586 1584164 2026-05-20T12:23:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585586 wikitext text/x-wiki '''کوردستان لە ٢٠٢٢''' ئەو ڕووداو و لەدایکبوون و مردنانەی لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٢ لە [[کوردستان]] ڕوویان داوە بە تایبەت ئەوانەی دەنگدانەوە و کاریگەری زۆری لەسەر کوردستان ھەبووە پێڕست دەکات. == ڕووداوەکان == === حوزەیران === * ٢٨ی حوزەیران: لە شاری [[ھەولێر]] قوتابییەک [[ڕووداوی کوشتن لە زانکۆی سەڵاحەدین (٢٠٢٢)|ھێرشی کردە]] سەر بەشی یاسای [[زانکۆی سەڵاحەدین]] و لە ئەنجامدا دوو مامۆستا کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=دوای بریندارکردنی؛ ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی سەڵاحەدین گیانیلەدەستدا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/12265|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارێزگاری هەولێر: ڕاگری کۆلێژی یاسای زانکۆی سەلاحەدین گیانی لەدەستدا|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2806202210|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٢٠ی حوزەیران: ١٠ [[مامۆستا]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] پاش دەستبەسەرکردن و گرتنیان لە لایەن ئێرانەوا مانیان لە خوردان ڕاگەیاند، ئەنجومەنی ھاوئاھەنگیی ڕێکخراوە پیشەیییەکانی مامۆستایانی ئێران ئەوەی ڕاگەیاند ئەو ١٠ مامۆستایە خەڵکی [[سەقز|شاری سەقزن]]، بەھۆی جێبەجێ نەکردنی داواکانیان و ناڕەزایەتی دەربڕین لە گرتنیان مانیان لە خواردن گرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=10 مامۆستای رۆژهەڵاتی کوردستان مان لە خواردن دەگرن|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/200620226|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١٧ی حوزەیران: لە نزیک سایلۆی کەلار ئۆتۆمبێلێکی جۆری جیپ کرایە ئامانج و چوارکەس کوژران و کەسێکی دیکەش برینداربوون. دژە تیرۆری کوردستان ڕای گەیاند ھێرشەکە لەلایەن فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوانی تورکیاوە بووە ئەو کەسانەی کراونەتە ئامانج گەریلای پەکەکە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە کەلار درۆنێک ئۆتۆمبێلێک دەکاتە ئامانج و چوار کەس دەکوژرێن|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/170620224|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=لە تەقینەوەیەکدا لە کەلار سێ کەس گیانیانلەدەستدا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/11920|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=دژە تیرۆری هەرێم: هێرشەکەی کەلار لەلایەن تورکیاوە بووە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/11924|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ١٦ی حوزەیران:٤٠ مامۆستا لە ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستان بەھۆی بەشداریکردنیان لە خۆپێشاندانی مامۆستایان دەستبەسەرکران. لە پارێزگای سنە ١٨ کەس لەو مامۆستایانە ھێشتا لە زینداندان. * ١٥ی حوزەیران: درۆنێکی تورکیا بارەگای ئەنجومەنی گەلی سنوونێی بۆردوومان کرد. کوژراوێک و ١٠ بریندار ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=درۆنێکی تورکیا بارەگایەکی سەر بە یەبەشە لە سنوونێ بۆردوومان دەکات؛ 'کوژراو و بریندار' هەن|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/150620226|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١١ی حوزەیران: وەزارەتی تەندروستی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان یەکەم حاڵەتی مردن بە پەتایی تایی خوێنبەربوون لە ھەرێمی کوردستان ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وەزارەتی تەندروستی: یەکەم تووشبووی تای خوێنبەربوون لە هەرێمی کوردستان گیانی لەدەستدا|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/health/11062022|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٩ی حوزەیران:بەھۆی تەقینەوەی گاز، باڵەخانەیەک لە شاری [[نەوسوود]] ڕووخا و ٨کوژراو و برینداری لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ڕووخانی باڵەخانەیەک لە نەوسوود کوژراو و برینداری لێکەوتەوە|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=93531|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220816194057/https://kurdistanukurd.com/?p=93531|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ٦ی حوزەیران: لەئەنجامی لکاندنی بۆمبێکی موگناتیزی بە ئۆتۆمبێلی ئەندامێکی [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران|سازمانی خەبات]] لەشاری [[ھەولێر]] بریندار دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی ناوەندی ئەمنییەت و دژی ترۆری سازمانی خەبات لە پێوەند بە كردەوەیەكی ترۆریستی ڕژیمی ئاخوندی|ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=12158#.YqRxS5-8bqA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=ڕاگەێندراوی ناوەندی ئەمنییەت و دژی ترۆری سازمانی خەبات لە پێوەند بە كردەوەیەكی ترۆریستی ڕژیمی ئاخوندی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمیتەی ئەندامانی سازمانی خەبات لە هەولێر: ئەندامانمان دەبێت زیاتر خۆیان چاودێریی خۆیان بکەن|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0606202221|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * [[عەزیز گەردی]]، نووسەر و وەرگێری کوردستان لەتەمەنی ٧٥ ساڵی، بەھۆی سستبوونی گورچیلە کۆچی دوای دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=د. عەزیز گەردی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/060620221|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === ئایار === * ٢٦ی ئایار: پێنج حیزبی ھەرێمی کوردستان لەسەر بانگێشتی [[جینین ھێنس پلاسخارت|جینین پلاسخارت]] نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق، بۆ قسەکردن سەبارەت بە ڕەوشی دامەزراوەکان و بارودۆخی سیاسی و ھەڵبژاردنی ٢٠٢٢ی ھەرێمی کوردستان کۆبوونەوە، لە نوسنیگەی نەتەوەیەکگرتووەکان لە ھەولێر. [[فازڵ میرانی]] نوێنەری [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]، [[بافڵ تاڵەبانی]] سەرۆکی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانی کوردستان]]، سەڵاحەددین بابەکر نوێنەری [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]، [[عەلی باپیر]] ئەمیری [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|کۆمەڵی دادگەری کوردستان]]، [[عومەر سەید عەلی]] نوێنەری [[بزووتنەوەی گۆڕان]] و بەدریە ڕەشید نوێنەری [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ|جوڵانەوەی نەوەی نوێ]] بەشداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=ناوەڕۆکی کۆبوونەوەی ئەمڕۆی نوێنەری نەتەوەیەکگرتووەکان و لایەنە کوردستانییەکان|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/167827|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net)|زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەنجامی کۆبوونەوەی یونامی و حیزبە سیاسییەکان چی بوو؟|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/rudawy-emro-26052022/26052022093818|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٢٣ی ئایار: شەپولێکی خۆڵبارین [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]ی گرتەوە، بەھۆی کاریگەرییەکانی ئەم شەپۆلە ٢٢ی ئایار [[مستەفا کازمی]] [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] بڕیاریدا پشووی فەرمی لەسەرجەم دامودەزگاکانیی حکوومەت جگەلە کەرتی تەندروستی و ھێزە ئەمنییەکان ڕابگەیەنرێت. حکوومەتی ھەرێم ھیچ پشوویەکی ڕانەگەیاند، بەھۆی خۆڵبارینەوە لە شارەجیاوازەکانی ھەرێمی کوردستان دۆخی بەشێک لە ھاووڵاتیان تێکدەچێت و ڕەوانەی نەخۆشخانەکان کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چەمچەماڵ؛ بەهۆی خۆڵبارینەوە 40 کەس گەیەندراونەتە نەخۆشخانە|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=150824&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سلێمانی؛ 80 کەس بەهۆی خۆڵبارینەوە سەردانی نەخۆشخانەیان کردوە|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=150829&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> گەشتی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر|فڕۆکەخانەکانی ھەولێر]] و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی|سلێمانی]] ڕاگیران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جارێکی دیکە گەشتەکان لە فڕۆکەخانەی هەولێر راگیران|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2305202222|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گه‌شته‌کانی فڕۆکه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی سلێمانی ڕاده‌گیرێن|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=150784&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> ئیدارەی [[گەرمیان]] ئەمڕۆ کردە پشوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە گەرمیان بەهۆی خۆڵبارین دەوامی فەرمانگەکان راگیرا|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=150782&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> ھەروەھا [[پارێزگای ھەڵەبجە|پارێزگای ھەڵبجە]] ھەر بەھۆی کاریگەرییەکانی خۆڵبارینەوە پشووی فەرمی ڕاگەیاند بۆ ٢٤ی ئایار لە سەرجەم دامودەزگاکانی سنووری پارێزگاکەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=بەهۆی خۆڵبارینەوە؛ یەکەم پارێزگای هەرێم دەوامی راگرت|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/11093|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی خولی یەکەم قۆناغی نۆی بنەڕەتی لە ھەرێمی کوردستان ڕاگەیەندار. * ژمارەیەک چەکداری [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لەنێوان ھەردوو شارۆچکەی ڕەشاد و بەشیر لە سنووری [[پارێزگای کەرکووک]] لە ھێرشێکدا شەش کەسیان کوشت کە جووتیار و پۆلیسی فیدڕاڵی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە هێرشێکی داعشدا شەش کەس لە کەرکووک دەکوژرێن|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iraq/230520229|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٢١ی ئایار: پێنج کەس بەھۆی بۆردوومانی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان تورکیا لە [[ناحیەی ئاغجەلەر]] لە سنووری [[قەزای چەمچەماڵ]] کوژران، ھێرشەکە بۆ سەر پێگەیەکی [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە]] بووە. دوان لە کوژراوەکان مەدەنی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=لە بۆردومانەکەی سەر چەمچەماڵ پێنج کەس گیانیان لەدەستدا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/10990|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ٢ی ئایار: لە بەرەبەیانی یەکەم ڕۆژی [[جێژنی ڕەمەزان|جەژنی ڕەمەزان]] چوار کەس لە ئەندامانی یەک خێزان لەلایەن زاوەیەکیانەوە کوژران و دووکەسی دیکەش بیرندارکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پیاوێک ٤ کەس لە خیزانی مالی هاوسەرەکەی دەکوژێت|ناونیشان=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=113933&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=speemedia.com}}</ref> جێگری بەڕێوەبەری تەندروستی چەمچەماڵ لە لێدوانێکدا ڕای گەیاند، لە گەڕەکی سەنگاوییەکانی ناحیەی شۆرشی سەر بە قەزای چەمچەماڵ چوار کەس کوژراون و کەسێک بریندارە کە ژنێکی تەمەن ٦٨ ساڵانە. کوژراوەکان دوو خوشک و برایەک و نەوەیەک بووە. ھۆکاری کوشتنەکە بۆ کێشەی کۆمەڵایەتی گەڕێندرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وردەکاری ڕووداوی کوشتنەکەی کاتژمێرەکانی سەرەتای جەژن ئاشکرا کرا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/10408|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> مەریوان ئەحمەد حوسێن کە دەکاتە برای سێ لە کوژراوەکان، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەڤانیدا گوتی «تەقەکەر و بکوژ کە چوار کەسی خێزانەکەمانی کوشتووە ئەفسەرە بە پلەی نەقیب لە بەرگریی و فریاکەوتن، پێشتر لەسەر کێشە لەگەڵ خوشکەکەم سکاڵامان لەسەری تۆمارکردووە، بەڵام کەسێک بەناوی ڕەمەزان دێکۆنی داڵدەی داوە و ڕادەستی یاسای نەکردووە.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە چەمچەماڵ پیاوێک ژنەکەی خۆی و سێ کەسی ماڵی خەزووری دەکوژێت|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/020520221|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> بەرگری فریاکەوتن و لیوای سێ وەزارەتی پەروەردە سەبارەت بەو تۆمەتانەی ئاراستەیان کراوە لە دڵدەدانی تاوانبار ڕوونکردنەوەیەکیان بڵاوکردەوە ڕایان گەیاند، ئەوان تۆمەتبار نەقیب حسین احمد صالح-یان لە کارەکەی دورخستووەتەو وەک ھەڵھاتوویەک دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=بەرگری و فریاکەوتن و کەسوکاری کوژراوەکان لێدوانی جیاواز دەدەن|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/10421|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کەسێک لە چەمچەماڵ هەڵیکوتایە سەر ماڵی خەزووری و چوار کەسی کوشت|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/220121-کەسێک-لە-چەمچەماڵ-هەڵیکوتایە-سەر-ماڵی-خەزووری-و-چوار-کەسی-کوشت|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>[[قوباد تاڵەبانی]] جێگری سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا داوای لە ھێزە ئەمنییەکانی پارێزکای سلێمانی کرد بە ھەر شێوەیەک بووبێت تاوانباری ڕووداوەکە دەستگیر بکرێت، ھەروەھا ھەڕەشی لەو کەسانەش کرد کە داڵدەی تاوانبار دەکەن وەک بەشدار لە ڕووداوەکە تۆمەتبار دەکرێن و دەستگیردەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قوباد تاڵەبانی: هەموو هێزە ئەمنییەکانم ڕاسپاردووە بە زووترین کات بکوژی ئەندامانی خێزانەکەی چەمچەماڵ دەستگیربكەن|ناونیشان=https://www.gksat.tv/details.aspx?jimare=132329|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.gksat.tv|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818014444/https://www.gksat.tv/details.aspx?jimare=132329|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاش ماوەیەک لە بڕیاری جێگری سەرۆک وەزیرانی ھەرێم، ئاسایشی ڕۆژاوای سلێمانی دەستگیرکردنی تاوانبارەکەی ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بكوژی خێزانەكەی چەمچەماڵ دەستگیركرا|ناونیشان=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=113941&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=speemedia.com}}</ref> * ١ی ئایار: شەوی یەکشەمە چەند مووشەکێکی کاتیۆشا لە [[خەبات (قەزا)|قەزای خەبات]] و [[ناحیەی ڕزگاری|ناحیە ڕزگاری]] کەوتنە خوارەوە، یەکێک لە موشەکی کاتیۆشەکان بەر پاڵاوگەی کار کەوت. ئەمەش کاردانەوەی حکوومەت و [[پارێزگاری ھەولێر|پارێزگای ھەولێر]] و وەزارەتی پێشمەرگە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وەزارەتی پێشمەرگە: ئەمە چەندەمین جارە موشەک ئاراستەی قەزای خەبات دەکرێن|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=149514&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref>و خەڵکی ھەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە. عیسام بەھنام مەتی، قایمقامی قەزای حەمدانییە لە سنووری پارێزگای نەینەوا ڕای گەیاند «ئەو مووشەکانەی ئەمشەو ئاڕاستەی قەزای خەبات کراون لە سنووری ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستان، لە ڕێگەی نێوان قەزای حەمدانییە و گوندی مەنارەی شەبەکی تەقێندراون»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارێزگاری هەولێر: مووشەکبارانەکە زیانی گیانی نەبووە 12 کاژێر له‌مه‌وپێش|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0105202223|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وەزارەتی پێشمەرگە لە بارەی هێرشە موشەکییەکانەوە ڕاگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/10403|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=ئێن ئاڕ تی زانیاری نوێ لە سەر هێرشە موشەکییەکەی ئەمشەوەی سەر ناحیەی ڕزگاری ئاشکرا دەکات|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/10399|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> سەرۆکی ھەرێمی کوردستان [[نێچیرڤان بارزانی]] لەپەیامێکدا داوای لە حکوومەتی فیدڕاڵی عێراق کرد سنوورێک بۆ ئەو مووشەک بارانکردنە دابنرێت، وتی "سەرکۆنەکردنی ئەم ھێرشانە بە تەنیا بەس نین، دووبارەبوونەوەیان ھەڕەشەی جددین و ئارامی و ئاسایش دەخەنە مەترسییەوە. حکوومەتی فیداڵیی عیراق بەرپرسە لەوەی خێرا، بە کردەیی و جددیتر لەسەر ئەم دوژمنکارییانە بوەستێت ".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=په‌یامێک له سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستانه‌وه|ناونیشان=https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=132394|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.kdp.info}}</ref> ھەروەھا [[سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان|سەرۆک وەزیرانی]] ھەرێمی کوردستانیش لە پەیامێکدا ناڕەزایەتی خۆی سەبارەت بەم ھێرشانە دەربڕی و ڕای گەیاند «ئەم ھێرشانە، چیتر نابێت بەردەوام بن و پێویستە ھەڵوێستی جدی ھەبێت و ڕێکاری کردەیی بگیرێتەبەر بۆ کۆتاییھێنان بەم دەستدرێژیانە.».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیامێک لە سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە|ناونیشان=https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=132397|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.kdp.info}}</ref> ئەنجومەنی ئاسایشی ھەرێمی کوردستان داوای لە سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی عێراق کرد ئەو ناوچەیەی کە بووەتە پەناگەیەکی ئارام بۆ ھێرشکردنە سەر ھەرێم کۆنتڕۆڵبکرێت کە دەکەوێتە نێوان بارەگای فەوجی مەغاویری فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی نەینەوا و بارەگای چەکدارانی عەسائب لە بەرتەلە و بارەگای لیوای ٣٠ی حەشدی شەبەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەیەندراوێك لە ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستانه‌وه|ناونیشان=https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=132391|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.kdp.info}}</ref> === نیسان === * ٣٠ی نیسان: وەزارەتی ئەوقافی ھەرێمی کوردستان ڕۆژی دووی ئەیاری وەک یەک ڕۆژی جەژنی ڕەمەزان دیاریکرد. * ١٧ی نیسان: ڕۆژی دووشەممە، وەزارەتی بەرگری تورکیا ئۆپەڕاسیۆنێکی بۆ سەر چەند ناوچەیەکی [[ھەرێمی کوردستان]] ڕاگەیاند و ناوی لێناوە [[ھێرشی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان (٢٠٢٢)|چنگی کلیل]] و تێیدا ناوچەکانی مەتینا و زاپ و ئاڤاشینی بە چڕی بۆردوومان کرد. ئەم ئۆپراسیۆنە دژی ھێزەکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە]] لەو ناوچانە ئەنجامدران، بە سەرپەرشتی ڕاستەوخۆی [[خلوسی ئاکار]] وەزیری بەرگری تورکیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وردەکاری هێرشەکەی بەرەبەیانی ئەمڕۆی تورکیا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/9981|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ٧ی نیسان: شەپۆلێکی چری خۆڵبارین ناوچەکانی [[ھەرێمی کوردستان]] و عێراقی گرتووەتەوە بەھۆیەوە ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک ڕەوانەی نەخۆشخانەکان کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تەندروستی هەولێر: بەهۆى خۆڵبارینەوە زیاترلە ٢٠٠ کەس گەیەندراونەتە نەخۆشخانە|ناونیشان=https://www.peyam.net/Dreje.aspx?Jimare=29913|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.peyam.net}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.peyam.net/Dreje.aspx?Jimare=29913 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> * ٤ی نیسان: سێ مووشەک لە نزیک [[کەورگۆسک|ناحیەی کەورگۆسک]] و [[زێی گەورە]] لە نزیک پاڵاوگەی نەوتی کۆمپانیای کار کەوتوونەتە خوارەوە بەڵام بێ زیانی گیانی و مادی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دژە تیرۆری کوردستان: "سێ مووشەک ئاراستەی شاری هەولێر کران"|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/دژە-تیرۆری-کوردستان-سێ-مووشەک-ئاراستەی-شاری-هەولێر-کران/2557130|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> * ٢ی نیسان: ڕۆژی شەمە لە ھەرێمی کوردستان وەک یەکەم ڕۆژی [[ڕەمەزان|مانگی ڕەمەزان]] دیارکرا، [[شیعە]]کان ٢ی نیسانیان وەک درێژکراوەی مانگی ڕەجەب دیارکرد و ڕۆژی ٣ی نیسانیان کردە یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شیعەکان بە فەرمی یەکەم ڕۆژی مانگی ڕەمەزانیان دیاریکرد|ناونیشان=https://mewdamedia.com/articles/23922|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Mewda Media}}{{بەستەری مردوو|url=https://mewdamedia.com/articles/23922 |date=ئازاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیامی پیرۆزبایی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە بۆنەی ھاتنی مانگی رەمەزانەوە|ناونیشان=https://gov.krd/news-and-announcements/posts/2022/april/پەیامی-پیرۆزبایی-حکومەتی-ھەرێمی-کوردستان-بە-بۆنەی-ھاتنی-مانگی-رەمەزانەوە/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان|زمان=en}}</ref> * تەرمی ھەڵکەوت نوری و دەروون ڕەئوف و کۆسار نەوزاد پاش گەڕان و پشکنینێکی زۆر توانرا بدۆزرێنەوە کە لە ڕۆژی ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢ لە چەمی قاشان-ماوەت خنکا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تەرمی یەکێک لە گەنجە خنکاوەکانی ماوەت دۆزرایەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/020420222|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تەرمی یەکێکی دیکە لەو گەنجانەی لە ماوەت خنکابوون، دۆزرایەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0204202213|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سێیەم تەرمی ئەو گەنجانەی لە ماوەت خنکابوون، دۆزرایەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0204202218|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === ئازار === * ٢١ی ئازار: لە ئێوارەی یەکەم ڕۆژی بەھار، سێ گەنج کە بەمەبەستی وێنەگرتن چووبوونە سەر چەمی قەشان – ماوەت ڕاگەیەندرا خنکاون، کە دوونیان بران و ئەوەی دیکەش زاوایانە و تەمەنیان لەنێوان ٢٥ بۆ ٣٠ ساڵ دایە. ھەڵکەوت نوری و دەروون ڕەئوف و کۆسار نەوزاد، خەڵکی ناوچەی شارباژێر بوون و خزمی یەکتربوون و بەمەبەستی گەشتیاری چووبوونە نزیک چەمەکە و پاش ئەوەی یەکێکیان کەوتووەتە ناو ئاوەکەوە دووانەکەی تر بەمەبەستی ڕزگارکردنی چوونەتە ناو ئاوەکەوە و ھەرسێکیان خنکاون. دوای گەڕان و پشکنینێکی زۆر نەتوانرا تەرمەکان بدۆزرێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=لە سنووری قەزای ماوەت سێ گەنج خنکان|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/9108|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ١٨ی ئازار: لە ڕووداوێکی ھاتوچۆدا لە نێوان دوو ئۆتۆمبێل لە جۆری پێژۆ و پراید لە سەڕ ڕێگای مەھاباد-بۆکان ھەشت کەس مردن. دووکەسی دیکە بریندار بوون. لە سەرەتای ڕووداوەکە پێنج کەس لە سەرنشینان مردن و پێنج کەسی دیکەش بریندار بوون بەڵام ڕۆژی ١٩ی ئازار ڕاگەیەندرا سێ کەسی دیکە لە برینداران لە ئەنجامی سەختی برینەکانیان گیانیان لە دەستداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە ڕووداوێکی هاتووچۆدا لە مهاباد هەشت کەس گیانیان لەدەستدا|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1903202211|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=روداوێکی ھاتوچۆ لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان مردنی 8 کەسی لێکەوتەوە|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=147201&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> بەگوێرەی ئاماری ناوەندی زانیاری و کۆنتڕۆڵی ترافیکی پۆلیسی ئێران لە ماوەی سێ ڕۆژدا ١٠٧ کەس بەھۆی ڕووداوی ھاتوچۆ لە ئێراندا گیانیان لەدەستداوە.<ref name=":0"/> * ١٣ی ئازار: [[ھێرشی مووشەکی بۆ سەر ھەولێر (٢٠٢٢)|ھێرشی مووشەکی]] کرایە سەر کونسوڵخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکان و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ھەولێر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='چند موشک به کنسولگری آمریکا در اربیل برخورد کرد'|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/world-60725091|newspaper=BBC News فارسی|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=fa}}</ref> کە بەھۆیەوە باڵەخانەی [[کوردستان ٢٤]] و خانووەکانی دەوروبەر زیانیان پێگەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی هەرێم لەسەر هێرشەکانی شەوی ڕابردوو پەیامێکی بڵاوکردەوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/8830|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەهۆی بۆردومانی مووشەکی زیان بەر بینای کوردستان24 کەوت|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/218048-بەهۆی-بۆردومانی-مووشەکی-زیان-بەر-بینای-کوردستان24-کەوت|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> سوپای پاسدارانی ئێران بەرپرسیارێتیی خۆی لە ھێرشەکە ڕاگەیاند، و ئامانجی ھێرشەکەیان بۆ بۆردوومانکردنی چەند بنکەیەکی نھێنیی ئیسرائیل لە فڕۆکەخانە گەڕاندەوە، بەڵام [[ئومێد خۆشناو|پارێزگاری ھەولێر]] ڕەتی کردەوە ھیچ بنکەیەکی ئیسرائیل لە خاکی ھەرێم ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=سوپای پاسداران بەرپرسیارێتیی هێرشەكەی هەولێری لەئەستۆگرت|ناونیشان=https://esta.krd/139000/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Esta Media Network|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220313110621/https://esta.krd/139000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارێزگاری هەولێر: هیچ بنکەیەکی ئیسرائیل لە هەولێر نییە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1303202212|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> ئەمریکا بە توندی ئیدانەی ھێرشەکانی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آمریکا «حمله‌ ظالمانه و نمایش خشونت» در اربیل را محکوم کرد؛ موشک‌های بالستیک «از ایران شلیک شده است»|ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/6482418.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=صدای آمریکا|زمان=fa}}</ref> * ٩ی ئازار: لە شاری کەرکووک بکوژانی ماریا سامی لەلایەن پۆلیسی شاری کەرکووک دەستگیرکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdi|یەکەم=Kurdiu|سەردێڕ=تۆمه‌تباری سه‌ره‌كی كوژرانی|ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/509525|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.kurdiu.org}}</ref> * ٦ی ئازار: ئیمان سامی مەغدید، کچە چالاکوانی کورد کە بە ماریا ناسراو بوو کاتژمێر ١١ی شەو لە شەقامی ١٠٠ مەتری شاری ھەولێر لەلایەن براکەیەوە لە تەمەنی ٢٠ ساڵی بە دەمانچە کوژرا. کوشتنەکەی کاردانەوەی گشتی خەڵکی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هاوڕێیەکی ئەو ژنەی لە هەولێر کوژرا: تەمەنی 20 ساڵ بوو، لە 12 ساڵی دراوەتە شوو|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0703202214|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تەرمی ژنێك لە شەقامێكی هەولێر دۆزرایەوە|ناونیشان=https://www.radionawa.com/ku/all-detail.aspx?jimare=57649|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.radionawa.com}}</ref> * بەڵێن عبدوڵڵا بۆ جارێکی دیکە بە سکرتێری حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان ھەڵبژێردرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەڵێن عەبدوڵڵا بە سکرتێرى حيزبى زەحمەتکێشان هەڵبژێردرایەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0803202223|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> لە کۆنگرەی ١١ی حیزبەکەیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=حزبی زەحمەتکێشانی کوردستان یازدەیەمین کۆنگرەی خۆی دەبەستێت|ناونیشان=https://rojnews.news/%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/%D8%AD%D8%B2%D8%A8%DB%8C-%D8%B2%DB%95%D8%AD%D9%85%DB%95%D8%AA%DA%A9%DB%8E%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%95%DB%8C%DB%95%D9%85/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=کوردی - RojNews.News|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220303104017/https://rojnews.news/%D9%83%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/%D8%AD%D8%B2%D8%A8%DB%8C-%D8%B2%DB%95%D8%AD%D9%85%DB%95%D8%AA%DA%A9%DB%8E%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%95%DB%8C%DB%95%D9%85/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ٥ی ئازار: [[محەممەد حاجی مەحموود]] جارێکی دیکە بە سکرتێری [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان|پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] ھەڵبژێردرایەوە و عەبدوڵڵا حاجی مەحموودی برایشی دوای کشانەوەی ڕکابەرەکانی بە جێگری سەرۆکی پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان ھەڵبژێردرا. لەم کۆنگرەیەدا ناوی حیزب کرا بە پارتی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محەممەد حاجی مەحموود بە سکرتێری پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرایەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0503202215|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محەممەدی حاجی مەحموود بە سکرتێری پارتی سۆسیالیست هەڵبژێردرایەوە|ناونیشان=http://www.peyamakurd.com/sorani/Kurdistan/mh-mm-d-h-g-m-hmood-b-s-rt-r-rt-s-s-l-st-h-b-rdr-o|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Peyama Kurd|زمان=en}}</ref> * ٤ی ئازار: [[ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی ستانداردسازی|ڕێکخراوەی ئایزۆ]] بە فەرمی [[ھەرێمی کوردستان]]ی ناساند و بەپێی ئەو بڕیارەوە [[ئاڵای کوردستان]] بە [[ئیمۆجی]]یەکان زیاد دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەرێمی کوردستان بە فەرمی لە ڕێکخراوی ئایسۆ (ISO) ناسێندرا|ناونیشان=https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/040320226-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=از%20%251%24s&aoh=16466563821939&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rudaw.net%2Fsorani%2Fkurdistan%2F040320226|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١ی ئازار: مەرسومی بڕیاری نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان سەبارەت بە کەمکردنەوەی ماوەی زیندانی کردنی سزادراوانی بادینان چووە بواری جێبەجێ کردنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بڕیارەکەی سەرۆکی هەرێمی کوردستان تایبەت بە حوکمدراوانی بادینان چووە واری جێبەجێکردنەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0103202224|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === شوبات === * ٢٨ی شوبات: ھەرچوار سەرۆکایەتییەکەی ھەرێمی کوردستان لە ڕاگەیەندراوێکدا دژایەتی خۆیان بۆ بڕیاری دادگای فیدڕاڵی عێراق سەبارەت بە نەوت و گازی ھەرێمی کوردستان دەڕبڕی و ڕایان گەیاند '''"'''بڕیاری دادگەی فیدراڵیی عێراق پێچەوانەی دەق و گیان و بنەما راستەقینەکانی سیستمی فیدراڵییە و پێشێلکردنێکی زەق و ئاشکرای ماف و دەسەڵاتە دەستوورییەکانی ھەرێمی کوردستانە.'''"'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چوار سەرۆکایەتییەکەی هەرێمی کوردستان: بڕیارەکەی دادگەی فیدراڵیی عێراق قبووڵکراو نییە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2802202212|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەر چوار سەرۆکایەتییەکەی ھەرێمی کوردستان: "بڕیارەکەی دادگای باڵای فیدرالی قبووڵکراو نییە"|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/سياسەت/ھەر-چوار-سەرۆکایەتییەکەی-ھەرێمی-کوردستان-بڕیارەکەی-دادگای-باڵای-فیدرالی-قبووڵکراو-نییە/2518487|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=28.02.2022|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> * ٢٧ی شوبات: لە درێژەی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی دژ بە ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا|کاردانەکانی]] دژی بە [[ھێرشی ٢٠٢٢ی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا|ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] بەشێک لە ھاووڵاتیانی ئوکرانی لە بەردەم بارەگای نەتەوەیەکگرتووەکان لە شاری ھەولێر خۆپیشاندانێکیان بە دروشمی نا بۆ شەڕ نا، ئاشتی بۆ ئوکراینا ئەنجام دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdi|یەکەم=Kurdiu|سەردێڕ=لە هەولێر دژی هێرشەكانی ڕووسیا بۆ ئۆكرانیا، خۆپیشاندان دەستیپێكرد|ناونیشان=https://www.kurdiu.org/ku/b/508863|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.kurdiu.org}}</ref> * ٢٤ی شوبات: [[نێچیرڤان بارزانی]]، [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]]، فەرمانی ھەرێمی بۆ دەستنیشانکردنی ڕۆژی ھەڵبژاردنی گشتیی [[خولی شەشەمی پەرلەمانی کوردستان]] واژوو کرد و بڕیاری دا ڕۆژی ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەڵبژاردن بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نێچیرڤان بارزانی ڕۆژی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی دیاریکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/240220228|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١٩ی شوبات: دەزگا ئەمنییەکانی شاری سلێمانی ڕێگری کرد لە ئەنجامدانی ئاھەنگی ھاوبەشی [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران|کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] و [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]]، کە بە مەبەستی یادکردنەوەی ڕۆژی ڕاگەیاندنی ئاشکراکردنی کۆمەڵە کە بە ڕۆژی کۆمەڵە ناسراوە. ئەمە یەکمجارە دوای ١٥ ساڵ لە جیابوونەوە بڕیاری بەڕێوەبردنی ئاھەنگێکی ھاوبەش درا لە نێوان ئەم دوولایەنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دەزگا ئەمنییەکانی سلێمانی ڕێگە نادەن 'ڕۆژی کۆمەڵە' لە هۆتێلێکی شارەکە بکرێتەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202210|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * [[١٥ی شوبات]] – [[دادگای باڵای فێدراڵیی عێراق|دادگای باڵای فێدراڵی]] یاسای نەوت و گازی [[ھەرێمی کوردستان]]ی ھەڵوەشاندەوە. ئەمەش کاردانەوەی حکوومەت و بەرپرسانی ھەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=دادگای فیدڕاڵی: فرۆشتنی نەوت و غاز لەلایەن هەرێمی کوردستانەوە نادەستورییە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7938|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وەڵامێک لە حکوومەتی هەرێمەوە بۆ دادگای فیدڕاڵی|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7956|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ١٣ی شوبات: شیاووبوونی ھۆشیار زێباری بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق لە لایەن دەدگای فیدڕاڵی عێراق ڕەتکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=دادگای باڵای فیدڕاڵی بریاریدا بە دوورخستنەوەی ھۆشیار زێباری لە کاندیدی سەرۆک کۆمار|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7865|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ١٢ی شوبات: دوای ٥٣ ڕۆژ تەرمی دانەر نەبەز لە گوندی سۆربەش کاکەڵای سەر بە [[شەمامک|ناحیەی شەمامک]] لە قەزای [[قوتتەپە|قوشتەپە]] دۆزرایەوە، کە بەھۆی لافاوەکەی ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ئاوبردی و بێ سەروشوێن بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وێنە.. ١٣ ساڵ بەر لە ئێستا؛ لە هەمان ڕۆژی دانەردا برایەکی گیانی لەدەستداوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7842|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=تەرمی دانەری ١٠ مانگ دۆزرایەوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7827|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=گه‌ردی|یەکەم=خوبه‌یب|سەردێڕ=ته‌رمى دانه‌رى ته‌مه‌ن 10 مانگى دۆزرایه‌وه|ناونیشان=http://speda.net/index.php/ku/news/kurdistan/73195|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=speda.net}}</ref> * ١١ی شوبات: [[یەکێتی زانایانی ئایینی کوردستان]] لە ڕاگەیەندراوێکدا دژایەتی خۆیان بۆ سووکایەتی کردن بە [[ئیسلام|ئایینی ئیسلام]] و پیرۆزییەکانی دەربڕی و داوایان لە ھونەرمەند [[ناسر ڕەزازی]] کرد بەھۆی سووکایەتی کردن بە ئایینی ئیسلام داوای لێبووردن بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یه‌کێتی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان|ناونیشان=https://www.zanayan.org/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.zanayan.org|زمان=en-US}}</ref> * ٩ی شوبات: [[سەندیکای ھونەرمەندانی کوردستان]] پشتوانی خۆیان بۆ ناسری ڕەزازی دەربڕی و داوایان کرد سووکایەتیکردن خەڵک بەم ھونەرمەندە ڕابوەستێت و خەبات و تێکۆشانی لە خزمەت نەتەوەکەی بەھەند وەربگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەندیكای هونەرمەندانی پشتیوانی ناسر ڕەزازی دەكات|ناونیشان=https://www.dabran.org/Dreje.aspx?jimare=13141&paiwandidar=2|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.dabran.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220212200231/https://www.dabran.org/Dreje.aspx?jimare=13141&paiwandidar=2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەندیكای هونەرمەندان: ناسر ڕەزازی پارێزەری سرودە نیشتمانییەکانە و پشتیوانی دەکەین|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=145167&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> * ٦ی شوبات: گرتەیەکی دەنگی دزەپێکراوی [[ناسر ڕەزازی]] لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بڵاوکرایەوە، لەو فایلە دەنگییەدا ئاماژە بەوەدەکات ئایینی خۆی کردووە بەیارسان و ڕەخنەی لە ئایینی ئیسلام گرت، ئەم فایلە دەنگییە ڕووبەڕووی کاردانەوای مامۆستایانی ئایینی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و باشووری کوردستان و پەیڕەوانی ئایینی ئیسلام لە تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بوووەوە. لە بەرامبەر ئەو ڕخنە و سووکایەتیانە ناسری ڕەزای ڕوونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە و نیگەرانی خۆی لەو ھێرش و سووکایەتیانە دەربڕی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناسڕ ڕەزازی: من خزمەتی کوردم کردووە|ناونیشان=http://www.awene.com/detail?article=65885|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.awene.com}}</ref> * ٥ی شوبات: [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان|بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستان]] پێنجەمین کۆنگرەی خۆی لە ھۆڵی سەعد عەبدوڵڵا لە شەری [[ھەولێر]] بە بەشداری ٦٠٠ کەس دەستی پێکرد. ماوەی کۆنگرەکە لە یەک ڕۆژ تەواو دەبێت، دوای ئەوەی کامیل حاجی علی تاکە کاندید بۆ پۆستی ڕابەری گشتی نەیتوانی دەنگی پێویست بھێنێت ، [[عیرفان عەلی عەبدولعەزیز]] بۆ جاری سێیەم بە ڕابەری بزووتنەوەکە مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆنگرەی ١٢هه‌مینی بزووتنەوەی ئیسلامیی لە کوردستان دەستیپێکرد|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/سياسەت/کۆنگرەی-١٢هه-مینی-بزووتنەوەی-ئیسلامیی-لە-کوردستان-دەستیپێکرد/2494580|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عیرفان عەلی عەبدولعەزیز وەکو ڕابەری بزووتنەوە لە پۆستەکەی دەمێنێتەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0502202216|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * فەرمانگەی ڕاگەیاندنی ئەنجومەنی جێبەجێکاری بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە ڕاگەیێندراوێکدا مۆڵەتی کارکردنی [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو]] لە باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا ڕاگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رووداو: بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر تاوانێك بەرامبەر ئازادیی كاری ڕاگەیاندن ئەنجامدەدات|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0502202218|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === کانوونی دووەم === * [[٢ی کانوونی دووەم]] :[[زارا محەممەدی]]، بەڕێوبەری ئەنجومەنی ئەدەبی نۆژین و چالاکوان، لەلایەن دادگای شاری [[سنە]] سزای پێنج ساڵ زیندانی بە تۆمەتی ئەندام بوون لە [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|حیزبە کوردییەکان]]، پێکھێنانی گرووپ وکۆمەڵە سزا درا. زارا محمد سەرجەم تۆمەتەکانی ڕەتکردەوە. کۆمەڵەی مافی مرۆڤی کوردستان دژی ئەم بڕیارە ڕای گەیاند لە دادگایی نەتەوەیەکگرتووەکان لە ژنێف سکاڵەی خۆیاندژی [[ئێران]] پێشکەش دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دادگای سنە داوا لە زارا محەممەدی دەکات خۆی ڕادەست بکات|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/030120226|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حوکمی زیندانی کردنی زارا محەممەدی پەسەند کرا|ناونیشان=http://www.asoyroj.com/n/detail.aspx?=hewal&jmare=21581&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=asoyroj.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220103081538/https://www.asoyroj.com/n/detail.aspx?=hewal&jmare=21581&Jor=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * یەکەمین حاڵەتی تووشبوون بە ڤایرۆسی ئۆمیکڕۆن لە [[سنە|شاری سنە]] تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اولین مورد مبتلا به اومیکرون در سنندج شناسایی شد|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/24774/اولین-مورد-مبتلا-به-اومیکرون-در-سنندج-شناسایی-شد/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=kurdpress.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/news/24774/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%A8%D8%AA%D9%84%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%88%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> * [[٤ی کانوونی دووەم]]: بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی سلێمانی لە ڕاگەیەندراوێکدا دانپێدانانی کۆمەڵیک لە تۆمەتبارانی سووتاندنی [[کتێبخانەی پیرەمەگرون]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەبارەت بە سووتاندنی کتێبخانەی پیرەمەگرون، وەزارەتی ڕۆشنبیری ڕوونکردنەوەیەکی بڵاوکردەوە|ناونیشان=https://www.kurdsatnews.com/news.aspx?id=7482&mapid=1|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.kurdsatnews.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220105184300/https://www.kurdsatnews.com/news.aspx?id=7482&mapid=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لە کاتی [[خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ھەرێمی کوردستان (٢٠٢١)|خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ھەرێمی کوردستان]] لە ساڵی ڕابردوو بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاسایشی سلێمانی: ئه‌و كه‌سانه‌ی ره‌وتی خۆپیشاندانه‌كه‌ی پیره‌مه‌گروونیان گۆڕی ده‌ستگیر كران|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/215288-ئاسایشی-سلێمانی:-ئه‌و-كه‌سانه‌ی-ره‌وتی-خۆپیشاندانه‌كه‌ی-پیره‌مه‌گروونیان-گۆڕی-ده‌ستگیر-كران|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.kurdistan24.net}}</ref> * [[٦ی کانوونی دووەم]]: تەرمی ئومێد شامل شوانکار و یەکێک لەو کەسانەی لە لافاوەکەی ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ شاری ھەولێر ئاو بردبووی لە ناوچەیەکی چۆڵەوانی گەڕەکی ژیان لە شاری ھەولێر دۆزرایەوە، تەرمەکە لەلایەن سێ کرێکار دۆزرایەوە دوای ئەوەی بۆ گەران بە دوای پارچە ئاسن ڕوویان لەو شوێنە کردووبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارێزگای هەولێر: تەرمی ئەو شوانە دۆزرایەوە کە لافاو بردبووی|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/060120229|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=تەرمی ئەو شوانەی لە لافاوەکەی هەولێردا خنکا دۆزرایەوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/6575|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * وەزیری تەندروستی [[ھەرێمی کوردستان]] دکتۆر سامان بەرزنجی یەکەمین حاڵەتی تووشبوون بە [[ڤایرۆسی ئۆمیکرۆن]] لە ھەرێمی کوردستان لە شاری [[دھۆک]] ڕاگەیاند. کە پێنج کەسی ئەندامی یەک خێزان بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وەزیری تەندروستی: لەهەرێمی کوردستان پێنج تووشبوی ئۆمیکرۆن تۆمارکران|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=143304&babet=1&relat=1024|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> * [[٨ی کانوونی دووەم]] – [[زارا محەممەدی]]، چالاکی فەرھەنگی و مامۆستای کوردی بەھۆی فێرکردنی [[زمانی کوردی]] بە خەڵک، بۆ ماوەی پێنج ساڵان خرایە لقی ژنانی بەندیخانەی سنە. * [[١٠ی کانوونی دووەم]]: [[بوومەلەرزە|بومەلەرزەیەک]] بە پلەی ٤٫٥ پلەی ڕێکختەر [[قەزای چەمچەماڵ]] و [[سلێمانی|شاری سلێمانی]] و دەوروبەری ھەژاند. بوومەلەرزەکە لە قووڵی ١٠کیلۆمەتری زەوەیییەوە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وێنە.. زیانی بوومەلەرزەکەی ئەمشەو|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/6721|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[١٣ی کانوونی دووەم]]: بەھۆی بارانبارینی بە خوڕ گەڕەکەکانی تەیراوە، شۆڕش، نووسەران، گوڵان، [[عەنکاوە]]، [[بەحرکە]]، ھەولێری نوێ، شەقامی ٦٠مەتری شەقامی ١٢٠مەتری، گەڕەکی سێبەردان لە [[ھەولێر|شاری ھەولێر]] [[لافاو]] دروست بوو زەرەو زیانی مادی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=جارێکی دیکە لە هەولێر لافاو دروستبوو|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/6796|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[١٥ی کانوونی دووەم]]: بەھۆی شەپولێکی بەفربارینی زۆرەوە ڕێگای ١٨٩٢ گوند و ناوچەی پارێزگاکانی ئەرزەڕۆم، ئیدر، وان، مووش، جۆڵەمێرگ، بەدلیس، و ھەروەھا ئاگری داخران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ه‌فر ڕێگەی هه‌زار و 892 گوندی لە هەشت پارێزگای باکووری کوردستان داخستووه|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1501202213|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * [[١٦ی کانوونی دووەم]]: بەھۆی بەفربارینەوە، بەڕێوبەری پەروەردەی سلێمانی ڕای گەیاند دەوامی فەرمی قوتابیانی ١، ٢ ،٣ ی بنەڕەتی تا ٢٥ی کانوونی دووەم پشووی فەرمی دەبێت لە سنووری پارێزگای سلێمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەروەردەی سلێمانی: سبەی دەوامی باخچەی ساوایان و قوتابییانی پۆلەکانی 1 تاوەکو 3ی بنەڕەتی پشووە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1601202227|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> ھەرھەمان ڕۆژ باران محەممەد بەڕێوبەری پەروەردەی پێنجوێن لە چاوپێکەوتنێکی میدیایی وتی «بەھۆی دۆخی کەشوھەواوە، پشوومان لە تەواوی قوتابخانەکانی سنوورەکە بۆ سبەینێ ڕاگەیاند، کە لە قوتابیانی پۆلی یەک تاوەکو پۆلی ١٢ دەگرێتەوە». ھەروەھا بەڕێوبەری پەروەردەی چەمچەماڵیش ڕای گەیاندن کە قۆناغەکانی بازنەی یەکەمی بنەڕەتی بۆ ڕۆژی دووشەمە پشوو دەبن، دەوامی قۆناغەکانی دیکە ئاسایی دەبن، پەروەردەی شارباژێڕیش دەوامی سەرجەم قۆناغەکانی خوێندنی لە سنووری پەروەردەکەیان کردە پشوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دەوامی قوتابخانە لە پێنجوێن ڕاگیرا و لە چەند ناوچەیەکی دیکەش هەندێک قۆناخ کرایە پشوو|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1601202238|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١٧ی کانوونی دووەم: بەھۆی شەپۆلی سەرما و سۆڵ و بەفربارینەوە لە پێنج پارێزگای ڕۆژھەڵاتی کوردستان کرایە پشوو، ڕێگایی چەند گوند و ناوچەیەک گیرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەفر ڕێگەی سەتان گوند لە رۆژهەڵاتی کوردستان دادەخات|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1701202220|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١٩ی کانوونی یەکەم: لە سنووری پارێزگایی ھەولێر بەھۆی شەپۆلی بەفروسەرماوە لە سەرجەم ناوەندەکانی خوێندن ڕۆژی پێنج شەمە ٢٠ی کانوونی دووەم کرایە لەلایەن پارێزگاری ھەولێر کرایە پشووی فەرمی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەیندراوێک لە نووسینگەى پارێزگارى هەولێر|ناونیشان=https://www.hawlergov.org/app/ku/node/2234|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.hawlergov.org|زمان=en}}</ref> * ٢١ی کانوونی یەکەم: چەکدارانی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|ڕێکخراوەی داعش]]، [[شەڕی حەسیچە (٢٠٢٢)|ھێرشیانکردە]] سەر بەندیخانەی [[بەندیخانەی غوێران|غوێران]] لە نزیک شاری [[حەسیچە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وردەکاری هێرشەکەی داعش بۆ سەر گرتووخانەی حەسەکە|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/6407256.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.dengiamerika.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەسەدە زانیاری لەبارەی دروستبوونی پشێوی لە گرتووخانەیەکی حەسەکە بڵاودەکاتەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2001202227|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> بۆئەو مەبەستە سەیارەیەکی بۆمڕێژکراویان لە نزیک گرتوخانەکە تەقاندەوە، ئەندامانی ڕێکخراوەکە لە زیندانەکە یاخی بوون و ھەوڵی ھەڵھاتنیان دا، ژمارەیەک لە زیندانییەکان توانیان ڕابکەن. لە ئەنجامی پێکدادانەکان ژمارەیەک لە پاسەوانانی زیندانەکە بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=ژمارەیەک چەکدار هێرشیان کردە سەر زیندانێک لەحەسەکە و ژمارەیەک زیندانى هەڵاتوون|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7071|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> لە کۆتایی ڕۆژەکە وتەبێژی ھێزەکانی ھەسەدە فەرھاد شامی ڕای گەیاند ٨٩ زیندانییان دەستگیرکردووەتەوە، ھەروەھا ئاماری کوژرانی ٧ شەڕڤان و برینداربوونی چەند کەسێکی دیکەی لە ھێزەکانیان دا. کوژرانی ٢٥ لە ئەندامە ڕاکردووەکانی داعشی ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەسەدە: 89 ئەندامی هەڵاتووی داعشمان دەستگیرکردووەتەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/220120224|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٢٢ی کانوونی دووەم: [[قەزای پێنجوێن]] بە ساردترین ناوچەی [[ھەرێمی کوردستان]] دەستنیشانکرا کە ٢٤- پلە ژێرسفر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نزمترین پلەکانی گەرمای تۆمارکراو لە بەشەکانی کوردستان|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2201202210|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٢٦ی کانوونی دووەم: [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات]]ی شکستی داعشی لە [[شەڕی حەسیچە (٢٠٢٢)|شەڕی حەسیچە]] ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=پەیامنێرى ئێن ئاڕ تى: هێزەکانى سوریاى دیموکرات گرتوخانەى غوێرانیان کۆنترۆڵ کردەوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7258|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ٢٩ی کانوونی یەکەم: ئەنجومەنی سیاسی [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ|نەوەی نوێ]] ،١٠ خاڵی وەک مەرج بە کاندیدەکانی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]] و [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] بۆ پۆستی [[سەرۆک کۆماری عێراق]] لە کۆنرانسێکی ڕۆژنامەانیدا لە ڕێگای [[شاسوار عەبدولواحید]] سەرۆکی جووڵانەوەکە ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نەوەی نوێ 10 مەرج بۆ دەنگدان بە یەکێک لە بەربژێرانی سەرۆککۆمار دادەنێت|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/290120226|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٣١ی کانوونی دووەم: نێچیرڤان بارزانی، جێگری سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، سەرۆکی ھەرێمی کوردستان بە مەبەستی گفتوگۆی پێکھێنانی حکوومەتی عێراق لەگەڵ موقتەدا سەدر لە شاری نەجەف کۆبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/310120225|سەردێڕ=نێچیرڤان بارزانی و موقتەدا سەدر و حەلبووسی لە نەجەف لەکۆبوونەوەدان|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * لە شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان گردبوونەوەی مامۆستایان دەستی پێکرد، ھەڕەشی بایکۆتکردنی پرۆسەی خوێندن و نەچوونە ھۆڵەکانی قوتابخانە ڕاگەیاند لە ئەگەری جێبەجێ نەکردنی داواکانیان بۆ باشتر کردنی مووچە و ژیانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مامۆستایانی ناڕازیی ئێران: تاوەکو کۆتایی هەفتە وەڵام نەدرێینەوە بایکۆت رادەگەیێنین|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/310120221|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * لاوێک لە شاری دھۆک لەلایەن براکەیەوە کوژرا بەھۆی [[ترانسجێندەر|گۆڕینی ڕەگەزەوە]] لە [[نێر]]ەوە بۆ [[مێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=بەبیانووی ئەوەی ڕەگەزی خۆی گۆڕیوە؛ کوڕێک لە دهۆک کوژرا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/7439|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> == لەدایکبوونە دیارەکان == {{واڵا}} == مردنەکان == {{ئەمانەش ببینە|مردنەکان لە ٢٠٢٢}} * ١٠ی تەممووز: [[عەلی قازی]]، ٨٩، چالاکی سیاسیی کورد، سەرۆکی پێشووی [[پارتی ئازادیی کوردستان]] و کوڕی [[قازی محەممەد]].<ref>https://www.kurdistan24.net/kmr/story/59249-Elî-Qazî-koça-dawiyê-kir</ref> * ٢٠ی حوزەیران: [[محەممەد ئەحمەد ئەربیلی]]، ٨٩، مەقامبێژ و گۆرانیبێژی کورد، لەکارکەوتنی گورچیلە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محەممەد ئه‌ربیلی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/200620225|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٦ی حوزەیران: [[عەزیز گەردی]]، ٧٥، نووسەر و وەرگێڕ، سستبوونی گورچیلە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=د. عەزیز گەردی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/060620221|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ١٧ی نیسان: [[قادر سەیاحی]]، ٧٩، ھونەرمەند و گۆرانیبێژ و ژەنیار و ئاوازەدانەر، جەڵتەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هونەرمەند قادر سەیاحی كۆچی دوایی كرد|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/187792|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=pukmedia.com}}</ref> * ٧ی نیسان: [[ھاوتا ئەسعەد]]، ٦١، ھونەرمەند، گۆرانیبێژ و حەیرانبێژ، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هاوتا ئەسعەد لە تەمەنی 61 ساڵی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/070420222|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> ٦ی ئازار: [[ئیمان سامی مەغدید]] ناسراو بە ماریا، ٢٠ ساڵ، چالاکوانی مافەکانی ژنان و تیکتۆر، کوشتن بە دەمانچە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=لە ئێن ئاڕ تییەوە زانیاری نوێ لەبارەی دۆسیەی کوژرانی ماریا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/8639|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ٢٩ی کانوونی دووەم: خاڵس جەواد مارف بەرزنجی، ٩٢ ساڵ، یەکەم بەڕێوبەری پەروەردەی ناوەندی ھەولێر، ھۆکاری مردن زۆری تەمەنی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/290120222|سەردێڕ=شێخ خاڵس بەرزنجی، یەکەم بەڕێوەبەری پەروەردەی هەولێر دوای راپەڕین کۆچی دواییکرد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * ٢٥ی کانوونی دووەم: [[پەرتەو کرماشانی]]، ٩٠، شاعیری کوردی کرماشان، بەساڵاچوویی.<ref name="ئیسنا ١2">[https://www.isna.ir/news/1400110503189/ ھەواڵدەریی خویندکارانی ئێران (ئیسنا): ''پەرتەوی کرماشانی کۆچی دوایی کرد''، نووسراو لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢؛] سەردان لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢.</ref> * ١٥ی کانوونی دووەم :[[مارف عومەرگوڵ]] ،٦٦ ساڵ، نووسەر و شاعیر، یاساناس، بە نەخۆشی کۆچی دواییکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=شاعیرێکی دیاری کورد کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/6861|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> * ١٨ی کانوونی دووەم: [[شامۆ شێخ نەعمۆ]]، ٥٦ ساڵ، [[سیاسەتوان]]، سەرۆکی بنکەی ڕۆشنبیری لالش، بەڤایرۆسی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|کۆرۆنا]] کۆچی دواییکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Group|یەکەم=Pro-Kurd Software|سەردێڕ=شێخ شامۆ شێخ نەعەمۆ گیانى لەدەستدا|ناونیشان=http://www.nuche.net/post-6306.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=نووچە نێت {{!}} ڕاستگۆیی بێ لایەنی|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ساڵەکان لە کوردستان}} {{تووڵی دەروازە |کوردستان| مێژوو}} [[پۆل:مردنەکان لە ٢٠٢٢]] 1r3ly7oy501jxpg65vgf8x8wv7rij06 0 203286 1585695 1585325 2026-05-20T19:06:20Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585695 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''محەممەدباقر قالیباف''' ({{بە فارسی|محمدباقر قالیباف}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٦١) سیاسەتوان و ئەفسەرێکی پێشووی ئێرانییە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە نوێنەری تاران و سەرۆکی [[پەرلەمانی ئێران]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/iran-conservatives-prevail-polls-marked-turnout-200223164925986.html|سەردێڕ = Iran conservatives prevail in polls marked by low turnout}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://ifpnews.com/qalibaf-elected-as-new-speaker-of-irans-parliament|سەردێڕ = Qalibaf Elected as New Speaker of Iran's Parliament - Iran Front Page|ڕێکەوت = ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٥ی ئابی ٢٠٢١|archive-url = https://web.archive.org/web/20210805090644/https://ifpnews.com/qalibaf-elected-as-new-speaker-of-irans-parliament|url-status = dead}}</ref> ئەو ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٧، سەرۆکی [[شارەوانی]]ی [[تاران]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mayor of Tehran appointed by Minister of Interior |ناونیشان=http://www.isna.ir/news/8406-10684/ |agency=Iranian Students News Agency |زمان=fa |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> == ژیاننامە == قالیباف لە ٢٣ی ئابی ١٩٦١، لە [[تۆرقەبە]]، نزیکی [[مەشھەد]]، لە باوکێکی کورد و دایکێکی فارس لەدایکبووە.<ref name="site-life">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.qalibaf.ir/main/index.php?Page=staticpage&UID=2631|سەردێڕ=Life (زندگی)|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٠٧|ئیش=Official Website|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071217035835/http://www.qalibaf.ir/main/index.php?Page=staticpage&UID=2631<!-- Bot retrieved archive -->|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|زمان=fa|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=major>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.citymayors.com/mayors/tehran-mayor.html|سەردێڕ=Mohammad Baqer Ghalibaf – Mayor of Tehran|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=City Mayors}}</ref><ref name=scott>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mohammed-Baqer Qalibaf: The Man to See|ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1832327,00.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081201161438/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1832327,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٣|newspaper=Time|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٠٨|نووسەر=Scott Macleod|نووسەر٢=Nahid Siamdoust|شوێن=Tehran}}</ref> ==ژیانی سەربازی== لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، یەکێک بوو لە فەرماندەکانی ھێزەکانی بەرگری لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]. ماوەیەکی کەم دوای ئەوە وەک فەرماندەی فەیلەقی «ڕەسوولوڵڵا» دەستنیشانکرا. کاتێک گەیشتە تەمەنی بیست و دوو ساڵی، فەرماندەی ھێزەکانی «نەسر» بوو. دوای شەڕ وەک جێگری فەرماندەی ھێزی خۆڕاگری و ھێزەکانی [[بەسیج]] لەژێر دەستی ژەنەڕاڵ «ئەفشار» ھەڵبژێردرا. قالیباف لە ساڵی ١٩٩٦ دوای ئەوەی بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە [[جیۆپۆلیتیک]] تەواو کرد، پلەی [[سەرلەشکر]]ی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٩٨، کاتێک [[موحسین ڕەزایی]] خانەنشین بوو و [[یەحیا ڕەحیم سەفەوی]] وەک فەرماندەی نوێی گشتیی سوپای پاسداران دەستبەکاربوو، ئەو وەک فەرماندەی [[ھێزی ھەوافەزای سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] دەستنیشانکرا. قالیباف لە ساڵانی دواتردا بوو بە یەکێک لە فەرماندە باڵاکانی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]]. لە ساڵی ١٩٨٤، وەک سەرۆکی [[قەرارگای بیناسازیی خاتەموولئەنبیا]] دەستنیشانکرا، کە لقی ئەندازیاریی سوپای پاسدارانە. لەژێر بەڕێوەبەریی ئەودا، قەرارگاکە ھێڵێکی ئاسنی ١٦٥ کیلۆمەتریی دەستپێکرد کە «مەشھەد»ی بە «سەرەخس»ەوە دەبەستەوە. ===پێکدادانی سەربازی لەگەڵ سوپا لەسەر دەستبەسەرداگرتنی زەوییەکانی شیراز=== لە چاوپێکەوتنێکدا، «ئەمیر شەھرام ڕۆستەمی» باسی لەو ڕووداوە کرد کە پێکدادانی نێوان ھێزی ئاسمانیی سوپای پاسداران و بنکەی ئاسمانیی شیرازی تێدا بوو. «ڕۆستەمی» ڕوونی کردەوە کە سەرەڕای فەرمانەکانی فەرماندەی باڵا، ھێزی ئاسمانیی سوپای پاسداران ھەوڵی داوە دەست بەسەر بەشێک لە [[فڕۆکەخانەی شیراز|بنکەی ئاسمانیی شیراز]]دا بگرێت، ئەمەش بووەتە ھۆی ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی لە نێوان ھەر دوو ھێزەکە و کوژرانی سەربازێکی بنکەی ئاسمانیی شیراز. دوای ئەم ڕووداوە، دەزگای دادوەری و ستادی گشتیی ھێزە چەکدارەکان لێپرسینەوەیان لە «شەھرام ڕۆستەمی» کرد، بەڵام پرسیاریان لە «محەممەد باقر قالیباف» نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین=نگار |یەکەم=خاطره |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |سەردێڕ=روایت عجیب امیر شهرام رستمی از درگیری نظامی سپاه با ارتش بر سر زمینهای کشاورزی شیراز! - خاطره نگاری |ناونیشان=https://www.khaterenegari.com/main/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%86/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916015053/https://www.khaterenegari.com/main/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%86/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ |ئیش=خاطره نگاری |زمان=fa-IR |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===نامەی ھەڕەشە بۆ محەممەد خاتەمی=== وەک فەرماندەی ھێزی ئاسمانیی سوپای پاسداران لە کاتی [[خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ئێران، تەممووزی ١٩٩٩|خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ١٩٩٩]]، قالیباف یەکێک بوو لە ٢٤ فەرماندەی سوپای پاسداران کە نامەیەکی ھەڕەشەیان بۆ سەرۆک کۆماری چاکسازیخواز [[محەممەد خاتەمی]] نارد و تێیدا ڕایانگەیاندبوو کە ئەگەر ڕێگە بە بەردەوامیی خۆپیشاندانەکان بدرێت، ئەوا خۆیان کارەکان دەگرنە دەست. نامەکە سەرنجێکی زۆری ڕاکێشا، بە جۆرێک زۆر کەس وەک ھەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ سەر سەرۆکایەتیی کۆماری ئیسلامی لێکیان دایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Behnegarsoft.com |سەردێڕ=آفتاب - متن کامل نامه‌ی فرماندهان سپاه به خاتمی |ناونیشان=http://www.aftabnews.ir/vdcftjydw6de.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090611044911/http://www.aftabnews.ir/vdcftjydw6de.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.aftabnews.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBCPersian.com |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/story/2005/05/050530_a_mv_qalibaf |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.bbc.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Mohammad Bagher Ghalibaf}} * {{وێبگەی فەرمی|http://ghalibaf.ir}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|شیعە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:شارەوانانی تاران]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] qfwqou26tepahjzrppsxyy4oavk1yac 1 203303 1585696 887204 2026-05-20T19:06:32Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585696 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[محەممەدباقر قالیباف]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=887203 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20071217035835/http://www.qalibaf.ir/main/index.php?Page=staticpage&UID=2631 بۆ http://www.qalibaf.ir/main/index.php?Page=staticpage&UID=2631 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130822201632/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1832327,00.html بۆ http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1832327,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:١٨، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[محەممەدباقر قالیباف]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585695 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210805090644/https://ifpnews.com/qalibaf-elected-as-new-speaker-of-irans-parliament بۆ https://ifpnews.com/qalibaf-elected-as-new-speaker-of-irans-parliament زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٠٦، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) g37wh35utddl9afzoekzdeoeypb1fc3 0 203942 1585647 1458537 2026-05-20T16:33:44Z Hivja 64112 /* */ 1585647 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=شەڕی حەسیچە |territory= |casualties3=٧ خەڵکی مەدەنی کوژران<ref name=casualties/> ٤٥،٠٠٠ خەڵکی مەدەنی ئاوارە بوون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irfaasawtak.com/syria/2022/01/22/%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%B3%D8%AC%D9%86-%D8%BA%D9%88%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4-%D9%88%D9%82%D8%B3%D8%AF |سەردێڕ=بعد عملية سجن غويران.. القتال مستمر بين عناصر داعش وقسد |ئیش=irfaasawtak.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220124104921/https://www.irfaasawtak.com/syria/2022/01/22/%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%B3%D8%AC%D9%86-%D8%BA%D9%88%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4-%D9%88%D9%82%D8%B3%D8%AF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |casualties2='''بەپێی چاودێریی مافەکانی مرۆڤی سووریا:'''<ref name=casualties/><br/> {{flagicon|Islamic State}} ١٤ کوژراو،<br>٦٠٠ کەس دیسان دەسبەسەر یان ڕادەست بوونەوە<br> '''بەپێی ھەسەدە:'''<br/> {{flagicon|Islamic State}} ١٧٠ کوژراو<ref>[https://www.syriahr.com/en/236251/ SOHR: More than 200 reported dead after Isis prison break in Syria as clashes continue]</ref> | casualties1 = '''بەپێی چاودێریی مافەکانی مرۆڤی سووریا:'''<br/> {{flagicon image|De facto SA-NES Flag.svg}} ٥٠ کوژراو،<ref name=casualties>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nearly 600 surrendered so far {{!}} More prisoners hand themselves in to military forces, amid inspection and combing operations |ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/236215/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|agency=SOHR |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><br /> ٥٠ بارمتە گیراو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/236010/ |سەردێڕ=Amid strict siege on Ghuwayran prison ISIS members threaten to execute hostages |ئیش=SOHR |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><br/> ---- '''بەپێی داعش:'''<br/>{{flagicon image|De facto SA-NES Flag.svg}} ٢١٢ کوژراو، ٢٨ ئۆتۆمۆبیل سوتێنران،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ent.siteintelgroup.com/Jihadist-Threat-Statements/is-says-200-sdf-personnel-killed-over-800-prisoners-freed-in-major-offensive-in-hasakah.html |سەردێڕ=IS Says 200+ SDF Personnel Killed, Over 800 Prisoners Freed in Major Offensive in Hasakah |ئیش=SITE Intelligence Group |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ent.siteintelgroup.com/Jihadist-Threat-Statements/is-claims-12-sdf-personnel-killed-in-clash-near-al-sina-a-prison-amaq-provides-attack-footage.html |سەردێڕ= IS Claims 12 SDF Personnel Killed in Clashes Near al-Sina'a Prison, 'Amaq Provides Attack Footage |ئیش=SITE Intelligence Group |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> ٢٣ بارمتە گیراو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ent.siteintelgroup.com/Jihadist-Threat-Multimedia/amaq-video-shows-sdf-captives-in-is-grip-fighter-urges-local-muslims-shelter-prison-escapees.html |سەردێڕ='Amaq Video Shows SDF Captives in IS Grip, Fighter Urges Local Muslims Shelter Prison Escapees |ئیش=SITE Intelligence Group |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> |strength2=+١٠٠ {{small|(لە دەستپێکی ھێرشەکەدا)}}<br/> ٨٠٠ کەس ھەڵاتن {{small|(گوتراوی داعش)}} |strength1=١٠،٠٠٠ شەڕڤانی ھەسەدە <br/> ھێز و زرێپۆشەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و شانشینی یەکگرتوو ھێزە ئاسمانییەکانی ھاوپەیمانیی دژی داعش<ref name=SOHR2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/235500/ |سەردێڕ=Nearby Ghuwayran prison : International Coalition aircraft target ISIS prisoners and cells' hideouts |ئیش=Syrian Observatory for Human Rights}}</ref>|commander2={{flagicon|Islamic State}} [[ئەبوو ئیبراھیم ھاشمی قوڕەیشی]]{{ھن}}{{flagicon|Islamic State}} ئەبوو عوبەیدا{{surrendered}}<ref name=Emir>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/236915/|سەردێڕ=Five fighters killed : ISIS "Emir" surrenders with 20 followers in Ghuwayran prison|ئیش=Syrian Observatory for Human Rights|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> |date=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ – ۳۱ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۲{{ھن}}|status=ھەسەدە و ھاوپەیمانان سەرکەووتن * ھەسەدە بەندینخانە و ناوچەکانی دەوروبەری گرتەوە |place=[[حەسیچە]]، [[ڕۆژاوای کوردستان]] |commander1={{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} [[مەزڵوم کۆبانی]]<br/> {{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} [[عوسمان مەحموود عوسمان]]{{KIA}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان= https://twitter.com/humam_isa/status/1486168467443175428?s=21 |سەردێڕ=Osman Mahmoud Othman" from the city of Ain al-Arab, east of #Aleppo, who was the commander of the SDF commando forces, was killed in the battles of al-Sina'a prison |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><br/> {{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} [[فەرھاد شامی]]<br/> {{flagicon image|People's Protection Units Flag.svg|border=}} [[سیامەند عەلی]] |combatant2={{flagicon|Islamic State}} [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام|داعش]] |combatant1={{flagicon image|De facto SA-NES Flag.svg}} '''[[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاوا]]''' * [[ئاسایشی ڕۆژاوای کوردستان|ئاسایش]] * {{flagicon image|Flag of Syrian Democratic Forces.svg}} [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات|ھەسەدە]]<br/> * {{flagicon image|People's Protection Units Flag.svg|border=}} [[یەکەکانی پاراستنی گەل|یەپەگە]]<br/> * {{flagicon image|YPJ Flag.svg|border=}} [[یەکەکانی پاراستنی ژنان|یەپەژە]]<br/> {{flagicon|United States}} '''[[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]''' * {{flagicon image|Seal of Combined Joint Task Force – Operation Inherent Resolve.svg|size=25px|border=no}} [[ھێزی لێکدانی ھاوبەشی لێکدراوی - ئۆپەراسیۆنی چارەسەری خۆیی|ھێزی لێکدان]] {{flagicon|United Kingdom}} '''[[شانشینی یەکگرتوو]]'''|caption=بارودۆخی سەربازی لە دوای ھێرشکردنەی سەر بەندیخانە (٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢)|image_size=|image=[[پەڕگە:Al-Hasakah MS 21 Jan 2022.png|250px]]|partof=[[شەڕی ناوخۆییی سووریا]] و [[شۆڕشی ڕۆژاوای کوردستان]]|coordinates={{WikidataCoord|display=inline,title}} |campaignbox= |result= * ھەسەدە و ھاوپەیمانان سەرکەووتن * ھەسەدە بەندینخانە و ناوچەکانی دەوروبەری گرتەوە}} '''شەڕی حەسیچە''' یان '''شەڕی بەندیخانەی غوێران''' ھێرشێکی بەرفراوانی ڕێکخراوەی دەوڵەتی ئیسلامی لە [[عێراق]] و شام ناسراو بە [[داعش]] بۆ سەر [[بەندیخانەی غوێران]]ی ناوچەی [[حەسیچە]] بە مەبەستی ئازادکردنی ئەندامە دەسبەسەرکراوەکانی داعشی ناو گرتووخانەکە بوو، کە لەژێر سەرپەرشتیی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری]]ی کوردانی ڕۆژاوایە. ھێرشەکە لەلایەن چاودێریی مافەکانی مرۆڤی سووریا بە گەورەترین ھێرشی داعش بۆ سەر ناوچەکە دیاری کرا، دوای ئەوەی ساڵی ٢٠١٩ بۆ دوایین جار ھێرش کرایە سەر داعش و لەو ناوچەیە پاشەکشەی پێ کرا.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/235421/ |سەردێڕ=Amid new riot by ISIS prisoners : International Coalition jets fly over "Ghuwayran " prison|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/235607/ |سەردێڕ=Recent development : SDF military forces open fire on Ghuwayran prison's gate, attempting to put an end to ISIS prisoners' riot|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="auto3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://npasyria.com/en/71074/ |سەردێڕ=North Press correspondent wounded in ISIS riot in Syria's Hasakah |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="auto4">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://california18.com/us-calls-for-improved-security-in-syrian-prisons-after-is-mutiny/2860622022/ |سەردێڕ=US calls for improved security in Syrian prisons after IS mutiny |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220125013702/https://california18.com/us-calls-for-improved-security-in-syrian-prisons-after-is-mutiny/2860622022/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.middleeasteye.net/news/syria-hasakah-islamic-state-attack-trapped-horror|سەردێڕ=Around 45,000 civilians have been displaced since fighting broke out in the northeastern city on Thursday, with many trapped in their homes|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> == کاتھێڵی ڕووداوەکان == === ٢٠ی کانوونی دووەم === ھێرشەکانی داعش درەنگانێکی شەوی ٢٠ی کانوونی دوووەم بۆ یەکەم جار دەستی پێکرد پاش ئەوەی داعش لە ڕێگای تەقاندنەوەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو و ھەروەھا لە دواتریش تەقاندنەوەی ماتۆڕسکلێکی بۆمبڕێژکراو ھێرشیان کردە سەر بەندیخانەی غوێران، لە پاشان ھێزەکانی داعش ھێرشی زەمینیان دەستپێکرد بە تەقەکردن بە ئاراستەی بەندیخانەکە. ئاگرێکی گەورە لە ئەنجامی تەقینەوەکان لە ناوچەی بەندیخانەکە دروست بوو. ھاوکات ھێرشەکە بووە ھۆی دروستبوونی ئاژاوە و یاخیبوونی زیندانییەکان، بەمەش توانیان دەستیان بگات بە چەک و تەقەمەنیەکانی ستافی بەندیخانەکە، توانیان بەشێکی کۆنتڕۆڵ بکەن و چەندین زیندانیش ڕایان کرد. === ٢١ی کانوونی دووەم === ڕۆژی دواتر ھێرش و شەڕوپێکدادانەکان بەردەوام بوو ، چەکدارانی داعش لە ناوچەی زحوری شاری حەسەچە بڵاوبوونەوە و توانیان دەستبگرن بەسەر بەشێکی گرتووخانەکە ، ھێزەکانی ھاوپەیمانانی نێودەوڵەتی بەمەستی پشتیوانیکردنی ھێزە کوردییەکان و کۆنتڕۆڵکردنی شەڕەکە ھێزی ئاسمانی و زەمینی بۆ ناوچەکە نارد .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ISIS control Ghuwayran prison {{!}} Ongoing attempts by military forces to restore control of the prison, while death toll rises to 25 • The Syrian Observatory For Human Rights|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/235496/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=The Syrian Observatory For Human Rights|زمان=en-US}}</ref>ھێزەکانی ھەسەدە ڕایانگەیاند کە توانیویانە ٨٩ زیندانی ڕاکردوو دەستگیر بکەنەوە ، ھەروەھا ڕایگەیاند بەھۆی شەڕەکەوە کارەبای چەند بەشێکی شارەکە پچڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Islamic State fighters free jihadists in Syria jail attack|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2022/01/21/fighters-free-jihadists-syria-jail-attack/|newspaper=The Telegraph|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|issn=0307-1235|زمان=en-GB|یەکەم=Campbell|دوایین=MacDiarmid}}</ref>ھێزەکانی ئەمریکا لە ڕێگای فڕۆکەی جەنگییەوە ٢ [[ھێرشی ئاسمانی]] کردە سەر چەند بینایەک کە چەکدارنی داعش خۆیانیان تێدا حەشاردابوو . چاودێری مافەکانی مڕۆڤ لە سوریا بڵاویکردەوە ، شەڕوپێکدادانی نێوان ھێزە کوردییەکان و چەکدارانی داعش بۆ کۆنتڕۆڵکردنی گرتوخانەکە و ناوچەکانی حەسەچە بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Prison break {{!}} Confrontations escalate over besieged ISIS members refusing to surrender • The Syrian Observatory For Human Rights|ناونیشان=https://www.syriahr.com/en/235656/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=The Syrian Observatory For Human Rights|زمان=en-US}}</ref> لە کاتەکانی ئێوارە و شەوی ٢١ی کانوونی دوومدا فڕۆکەکانی ھاوپەیمانان بەردەوام بوون لە پشتیوانیکردنی ئاسمانی و ھێرشکردنە سەر چەکدارانی داعش ، ھەروەھا شەڕ و پێکدادانی قورس لە بەرەی گرتووخانەی غوێران و گەڕەکە داگیرکراوەکانی غوێران و زوحور دژی داعش بەردەوام بوو. === ٢٢ی کانوونی دووەم === شەڕەکە لە شەودا بەردەوامی ھەبوو ، لە بەرەبەیانیدا ھێلیکۆپتەرە جەنگییەکانی ھاوپەیمانان بەسەر ئاسمانی ناوچەکە دەسوڕانەوە ، لە شەڕوپێکدادانەکانی شەودا پێنج چەکداری ھەسەدە و ٦ چەکداری داعش کوژران .ھەروەھا ھێزەکانی ھەسەدە ڕایگەیاند توانیویانە ٤١ زیندانی ڕاکردووی دیکەی داعش دەستگیربکەنەوە و کۆی گشتیان بە ١٣٠ زیندانیان دەستگیرکردەوە ، لەگەڵ ئەوەشدا ڕایانگەیاند نازانرێت چەند زیندانی ئەندامی داعش لە گرتووخانەکە توانیویان ڕابکەن ، کە کۆی ژماری زیندانیەکان بە ٣٥٠٠ کەس دانراون .بە درێژایی ڕۆژەکە شەڕوپێگدادانی قورس لە ناوچەکانی دەوروربەری بەندینخانەی غوێران ڕویدا ، ھێزەکانی ھاوپەیمانان بەردەوامیان دا بە ھێرشە ئاسمانیەکانیان بۆ سەر ئەو شوێنانەی کە داعش دەستی بەسەردا گرتبوون ، بۆ ئەو مەبەستە فڕۆکەیەکی ئەپاچی ئەمریکی بۆ ناوچەکە نێردرا. === ٢٣ی کانوونی دووەم === لە بەرەبەیاندا، دووبارە گرژی و شەڕوپێکدادانی قورس لە ناوچەی بەندینخانەی غوێران و دەوروبتری ڕوویدا، ھێزەکانی ھەسەدە و ھاوپەیمانان بەچڕی ھەوڵیاندا چەکدارانی داعش لە گەڕەکەکان دەربکەن و گەمارۆیان بدەن، لە ئەنجامی شەڕەکان ١٦ چەکدای داعش کوژران و ٥ شەڕڤانی ھێزەکانی ھەسەدەش کوژران. == ئەمانەش ببینە == * [[شەڕی حەسیچە (٢٠١٥)]] * [[شەڕی حەسیچە (٢٠١٦)]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|کوردستان|سووریا|ئیسلام|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:شەرەکانی ٢٠٢٢]] exa6worooj78f69zxk1jvprkesh46re 0 204583 1585648 1478483 2026-05-20T16:35:27Z Hivja 64112 /* */ 1585648 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|position_held=سەرکردەی دووەمی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] (٢٠١٩–٢٠٢٢)|death_date=٣ی شوباتی ٢٠٢٢ (٤٥–٤٦ ساڵ ژیاوە)}} '''ئەبوو ئیبراھیم ئەلھاشمی ئەلقوڕەیشی''' ({{بە عەرەبی|أبو إبراھیم الھاشمی القرشی}}؛ ١ یان ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦ – ٣ی شوباتی ٢٠٢٢)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Supporters Begin Flocking to New Islamic State Leader|ناونیشان=https://www.voanews.com/a/middle-east_supporters-begin-flocking-new-islamic-state-leader/6178642.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=VOA|زمان=en}}</ref>سەرکردەی دووەمی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] بوو. لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لەلایەن میدیاکانی دەوڵەتی ئیسلامییەوە وەک سەرکردەی جێگرەوەی بەغدادی پیشاندرا، دوای کەمتر لە ھەفتەیەک لە کوژرانی [[ئەبووبەکر بەغدادی]] سەرکردەی یەکەمیان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=تنظیم الدولة الإسلامیة یعلن عن "خلیفة" أبو بکر البغدادی|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/middleeast-50251980|newspaper=BBC News عربی|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=ar}}</ref> وڵاتی ئەمریکا بڕی ١٠ ملیۆن دۆلاری وەک خەڵات بۆ ھەرکەسێک کە زانیاری ڕاست لەبارەی ئەبوو ئیبراھیم پێشکەش بکات دانابوو، ڕۆژی ٣ی شوباتی ٢٠٢٢ لە ئۆپراسیۆنێکی تایبەتدا بەفەرمانی [[جۆ بایدن]] [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆکی ئەمریکا]]، لە [[سووریا|باکووری سووریا]] بەمەبەستی کوشتنی ھێرشکرایە سەر شوێنی مانەوەی بەڵام پێش گەیشتنی ھێزەکان خۆی تەقاندەوە و چەندین کەس لە ئەندامانی خێرانەکەی کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بایدن کوژرانی جێگرەوەکەی ئەبوبەکر بەغدادیی راگەیاند|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/world/030220229|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Why Isil's new leader Abu Ibrahim al-Hashemi al-Qurayshi has inherited an empire in ruins|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/2019/11/01/isils-new-leader-abu-ibrahim-al-hashemi-al-qurayshi-has-inherited/|newspaper=The Telegraph|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٢|issn=0307-1235|زمان=en-GB|یەکەم=Raf|دوایین=Sanchez}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|ژیاننامە|عێراق|جەنگ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سیاسەت|شەڕ|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:تیرۆریزم لە عێراق]] [[پۆل:ئەندامانی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەرکردەکانی ئەلقاعیدە]] n4x3urdnstgt92cdpixljtndbq88a07 0 205561 1585531 1584872 2026-05-20T12:14:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585531 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|میر (نازناو)}} {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Prokudin-Gorskii-19-v2.png|وێنۆک|ئەمیر محەممەد خان، ئەمیری بوخارا ١٩١١]] '''ئەمیر''' نازناوێکی ڕێزلێنانە لەزمانی عەرەبیدا و بەمانای سەرکردە دێت، لەمێژووی ئیسلامدا بۆ سەرکردەی سوپا بەکارهاتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأمير|ناونیشان=https://mawsoati.com/new/157185_0.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=mawsoati.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=تعريف لقب "الأمير" -|ناونیشان=https://www.aspdkw.com/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%8A%D9%81-%D9%84%D9%82%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=التقدم العلمي للنشر والتوزيع|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250105005743/https://www.aspdkw.com/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D9%8A%D9%81-%D9%84%D9%82%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] ئەو نازناوەی بۆ [[عەبدوڵڵا کوڕی جوبەیر]] بەکارهێناوە و کردووەیەتی بە سەرکردەی تیرهاوێژەکان لە [[جەنگی ئوحود]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص529 - كتاب فتاوى الشبكة الإسلامية - أمير الرماة في غزوة أحد - المكتبة الشاملة الحديثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/27107/18562|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224123914/https://al-maktaba.org/book/27107/18562|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئێستادا بۆ سەرۆکی وڵاتەکانی [[کووەیت|کوێت]] و [[قەتەر]] ئەو نازناوە بەکاردەهێندرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{مێژووی ئیسلام}}{{تووڵی دەروازە|ئیسلام|سیاسەت|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Emirs}} [[پۆل:زاراوە عەرەبییەکان]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] [[پۆل:نازناوی خانەدانەکان]] [[پۆل:پلەکانی سەربازی]] [[پۆل:سەرۆکی دەوڵەتەکان]] [[پۆل:نازناوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:ڕۆڵی سەرکردایەتی ئایینی]] 10t6qx6lu0llro7iqlfb0fe9qdiwpc2 0 211741 1585576 1584198 2026-05-20T12:21:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585576 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەمە خشتەی سەردانەکانی [[بەشار ئەسەد]] کە لە ماوەی سەرۆکایەتیدا ئەنجامی داوە کە لە ١٧ی تەممووزی ٢٠٠٠ بە دەستبەکاربوونی دەستی پێکرد وەک سەرۆک کۆمار بەھۆی شەڕی ناوخۆوە ھیچ گەشتێکی نێودەوڵەتی لەنێوان کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ و تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ئەنجام نەداوە. [[پەڕگە:International presidential trips made by Bashar al-Assad.png|وێنۆک|نەخشەی ئەو وڵاتانەی کە بە شین داپۆشراوە بەشار ئەسەد سەردانی کردووە.]] == پێڕستی سەردانەکان == {| class="wikitable outercollapse sortable" ! width="150" |وڵات ! width="100" |ڕێکەوت ! width="120" |شار ! width="180" |جۆر |- |{{flag|Egypt}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1112723&language=ar|سەردێڕ = كونا :: مصادر .. الرئيس السوري يزور مصر الاحد المقبل 26/09/2000}}</ref> |تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠ |[[قاھیرە]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Jordan}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.al-jazirah.com/2001/20010329/wt5.htm|سەردێڕ=على هامش القمة العربية فى عمان|وێبگە=www.al-jazirah.com}}</ref> |ئازاری ٢٠٠١ |[[عەممان]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Tunisia}}<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.swissinfo.ch/ara/سوريا-تعزز-علاقاتها-مع-المغرب-العربي/1987006|سەردێڕ=سوريا تعزز علاقاتها مع المغرب العربي|وێبگە=SWI swissinfo.ch}}</ref>{{ھن}}{{flag|Morocco}}<ref name="auto"/> |نیسانی ٢٠٠١ |[[توونس (شار)|توونس]]{{ھن}}[[ڕەبات]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|France}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1173771&language=ar|سەردێڕ = كونا :: الرئيس السورى يصل الى باريس فى اول زيارة الى فرنسا منذ توليه الرئاسة 25/06/2001}}</ref> |حوزەیرانی ٢٠٠١ |[[پاریس]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Germany}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/international/2001/7/10/الأسد-يبدأ-زيارة-لبرلين-وسط-احتجاجات|سەردێڕ=الأسد يبدأ زيارة لبرلين وسط احتجاجات يهودية|وێبگە=www.aljazeera.net}}</ref> |تەممووزی ٢٠٠١ |[[بەرلین]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Italy}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.albawaba.com/ar/ساخرون/واصل-زيارته-لايطاليا-وعارض-ضرب-العراق-الأسد-يبحث-هاتفيا-مع-مبارك-تطورات-الوضع-في-فلسطين|سەردێڕ=واصل زيارته لايطاليا وعارض ضرب العراق: الأسد يبحث هاتفيا مع مبارك تطورات الوضع في فلسطين|وێبگە=البوابة}}</ref> |شوباتی ٢٠٠٢ |[[ڕۆما]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Lebanon}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/arabic/2002/3/3/الأسد-ببيروت-في-أول-زيارة-لرئيس-سوري|سەردێڕ=الأسد ببيروت في أول زيارة لرئيس سوري منذ ربع قرن|وێبگە=www.aljazeera.net}}</ref> |ئازاری ٢٠٠٢ |[[بەیرووت]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|United Kingdom}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/1416391/Syrian-president-meets-the-Queen.html|سەردێڕ=Syrian president meets the Queen|وێبگە=www.telegraph.co.uk}}</ref> |کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢ |[[لەندەن]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Greece}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ekathimerini.com/news/19320/syrian-president-in-greece-on-state-visit/|سەردێڕ=Syrian president in Greece on state visit &#124; eKathimerini.com|وێبگە=www.ekathimerini.com}}</ref> |کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣ |[[ئەتینا]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Tunisia}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/knowledgegate/specialcoverage/2004/10/3/قمة-تونس-الحاضرون-والغائبون|سەردێڕ=قمة تونس.. الحاضرون والغائبون|وێبگە=www.aljazeera.net}}</ref> |ئایاری ٢٠٠٤ |[[توونس (شار)|توونس]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|China}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jamestown.org/program/syria-in-chinas-new-silk-road-strategy/|سەردێڕ=Syria in China's New Silk Road Strategy|وێبگە=Jamestown|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210910174851/https://jamestown.org/program/syria-in-chinas-new-silk-road-strategy/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fmprc.gov.cn/ara/wjdt/wshd/t143379.htm|سەردێڕ=مباحثات الرئيس هو جينتاو مع الرئيس بشار|وێبگە=www.fmprc.gov.cn}}</ref> |حوزەیرانی ٢٠٠٤ |[[پەکین]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Egypt}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.aawsat.com/details.asp?section=4&article=247206&issueno=9374#.YXbX2p5Bw2w|سەردێڕ = قمة خاطفة بين الأسد ومبارك في القاهرة تؤكد الالتزام بدعم الاستقرار في العراق، أخبار}}</ref> |تەممووزی ٢٠٠٤ |[[قاھیرە]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|United Arab Emirates}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://alrai.com/article/75957|سەردێڕ=تشييع مهيب للشيخ زايد بحضور عدد من قادة الدول العربية والاسلامية|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|وێبگە=Alrai}}</ref> |تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |[[دوبەی]] |سەردانی [[زاید کوڕی سوڵتان ئالی نەھیان]] |- |{{ئاڵا|ڕووسیا}} |کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ |[[مۆسکۆ]] |سەردانی وڵات |- |{{ئاڵا|جەزائیر}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قمة الجزائر تعرض السلام على إسرائيل مقابل الانسحاب الكامل|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/arabic/2005/3/23/قمة-الجزائر-تعرض-السلام-على-إسرائيل|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> |ئازاری ٢٠٠٥ |[[جەزائیر (شار)|جەزائیر]] |بەشداری لە لووتکەی عەرەبی لە جەزائیر کرد |- |{{ئاڵا|ڤاتیکان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Syrian History – President Assad attending the funeral of Pope John Paul II at Vatican City – April 2005|ناونیشان=http://www.syrianhistory.com/en/photos/2238|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.syrianhistory.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231123034021/http://www.syrianhistory.com/en/photos/2238|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |نیسانی ٢٠٠٥ | |بەشداری لە پرسەی [[پاپ جۆن پۆلی دووەم]] کرد |- |{{Flag|Saudi Arabia}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بمشاركة الرئيس الأسد وعدد من الملوك والرؤساء والقادة … تشييع الملك فهد إلى مثواه الأخير بالرياض|ناونیشان=http://archive.thawra.sy/_print_veiw.asp?FileName=3031566620050803000840|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=archive.thawra.sy|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211022140235/http://archive.thawra.sy/_print_veiw.asp?FileName=3031566620050803000840|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |ئابی ٢٠٠٥ |[[ڕیاز]] |بەشداری لە پرسەی [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز ئال سعوود]] کرد |- |{{ئاڵا|یەمەن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرئيس السوري يزور صنعاء خلال النصف الثاني من يناير وأبومازن بعد عيد الاضحى|ناونیشان=https://www.yemeress.com/sep26/11898|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=يمرس|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211022140237/https://www.yemeress.com/sep26/11898|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |کانوونی دووەمی ٢٠٠٦ |[[سەنعا]] |سەردانی وڵات |- |{{flag|Saudi Arabia}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.islamtoday.net/albasheer/artshow-12-68509.htm|سەردێڕ=الرئيس السوري يزور السعودية لبحث المستجدات العربية|یەکەم=الإسلام اليوم/|دوایین=وكالات|وێبگە=البشير|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211022145410/https://www.islamtoday.net/albasheer/artshow-12-68509.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{flag|Sudan}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/arabic/2006/3/29/قمة-الخرطوم-تناقش-الملفات-الساخنة|سەردێڕ=قمة الخرطوم تناقش الملفات الساخنة بغياب نصف قادتها|وێبگە=www.aljazeera.net}}</ref> |ئازاری ٢٠٠٦ |[[ڕیاز]]{{ھن}}[[خەرتووم]] |سەردانی وڵات |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|سووریا|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:بەشار ئەسەد]] [[پۆل:سەردانە دیپلۆماسییەکان]] [[پۆل:سیاسەتی سووریا]] ahuggj190tq469zjs5mon4th8sshct9 0 212071 1585529 1584897 2026-05-20T12:13:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585529 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = بلومبێرگ ئێڵ. پی. | logo = Bloomberg L.P. logo.svg | image = Bloomberg_tower.jpg | image_caption = تاوەری بلومبێرگ | type = تایبەت، ھاوبەشی سنووردار | industry = [[تەکنۆلۆژیا]]، [[تەکنۆلۆژیای زانیاری]]، [[میدیا بە کۆمەڵەکان]] | foundation = {{Start date and age|1981|10|1}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Harry|دوایین١=McCracken|سەردێڕ=How the Bloomberg Terminal Made History–And Stays Ever Relevant|ناونیشان=https://www.fastcompany.com/3051883/the-bloomberg-terminal|وێبگە=Fast Company|بڵاوکەرەوە=fastcompany.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Washington Friday Journal {{!}} C-SPAN.org|ناونیشان=http://www.c-spanvideo.org/program/71466-1|وێبگە=www.c-span.org|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> | founders = [[مایکڵ بلومبێرگ]]{{ھن}}تۆماس سیکۆندا{{ھن}}دەنکان ماکمیلان{{ھن}}چارلس زگار<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=The Bloomberg Bunch |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشان=https://money.cnn.com/galleries/2011/fortune/1106/quotes.A_gallery_of_givers.fortune/6.html |بڵاوکەرەوە=[[CNNMoney]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231006205901/https://money.cnn.com/galleries/2011/fortune/1106/quotes.A_gallery_of_givers.fortune/6.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | location = Bloomberg Tower{{ھن}}٧٣١ شەقامی لێکسینگتۆن | location_city = [[نیویۆرک]] | locations = ١٧٦ نووسینگە (٢٠٢١) | key_people = [[پیتەر گراوەر]] ([[سەرۆک]]){{ھن}}[[مایکڵ بلومبێرگ]]{{ھن}}(ھاو دامەزرێنەر & [[بەڕێوبەری جێبەجێکار|بەڕێوبەر]]) | revenue = {{Increase}} [[United States dollar|US$]]١٠ ملیار(٢٠١٩) | owner = [[مایکڵ بلومبێرگ]] (٨٨٪)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.forbes.com/profile/michael-bloomberg/ |سەردێڕ= #10 Michael Bloomberg |ڕێکەوت= ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان= ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ئیش=[[Forbes]]}}</ref>{{ھن}}[[مێریل لینچ]] (١٢٪) | num_employees = ٢٠٬٠٠٠<ref name="AboutBloombergCompany">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/company/ |سەردێڕ=About Bloomberg |بڵاوکەرەوە=Bloomberg |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> | homepage = [https://www.bloomberg.com/ bloomberg.com] }} '''بلومبێرگ ئێڵ. پی.''' کۆمپانیایەکی دارایی، [[نەرمامێر]]، [[دراوە]]، و [[میدیای ھەواڵ|میدیا]]یە کە بارەگای سەرەکی لە میدتاون مانھاتانلە شاری [[نیویۆرک]] بەڕێوە دەچێت. لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن مایکڵ بلومبێرگەوە، لەگەڵ تۆماس سیکۆندا، دەنکان ماکمیلان، چارلس زگار،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Facebook’s Zuckerberg Joins Gates, Buffett in Pledge|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/2010-12-09/seventeen-of-wealthiest-u-s-families-take-buffett-gates-giving-pledge-.html|وێبگە=Bloomberg.com|بڵاوکەرەوە=Bloomberg|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> و ١٢٪ وەبەرھێنانی خاوەندارێتی لەلایەن مێریل لینچ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Bloomberg L.P. – FundingUniverse|ناونیشان=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/bloomberg-l-p-history/|وێبگە=www.fundinguniverse.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bloomberg L.P.}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|ئابووری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا}} [[پۆل:ئابووریی شاری نیویۆرک]] [[پۆل:سەکۆکانی بازرگانیی ئەلیکترۆنی]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک]] 161h0nexzxdlnus3u3xrj42rds0ds90 0 212463 1585495 1585168 2026-05-20T12:08:06Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585495 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''حەسەن شێخ مەحموود''' (بە [[زمانی سۆمالی|سۆماڵی]]: Xasan Sheekh Maxamuud، {{بە عەرەبی|حسن شیخ محمود}}؛ لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٥٥) [[سیاسەتوان]] و سەرۆککۆماری [[سۆماڵیا|سۆماڵە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dissident Nation " Maintenance Mode|ناونیشان=http://dissidentnation.com/profile-of-somalias-newly-elected-president/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130812013122/http://dissidentnation.com/profile-of-somalias-newly-elected-president/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Mohamud elected new Somalia president|ناونیشان=https://nation.africa/kenya/news/africa/mohamud-elected-new-somalia-president--827830|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=Nation|زمان=en}}</ref> دامەزرێنەر و سەرۆکی ڕێکخراوی ئاشتی و گەشەپێدانە. لە ١٥ی ئایاری ٢٠٢٢ بە سەرۆک کۆماری سۆماڵ ھەڵبژێردرا پاش ئەوەی توانی بەسەر ڕکابەرەکەی [[محەمەد عەبدوڵڵا محەمەد]] سەرۆکی سۆماڵ سەرکەوتووبێت بە بەدەست ھێنانی ٢١٤ دەنگی پەرلەمانتاران. حەسەن شێخ محەمەد چالاکوانی مافی مەدەنی و سیاسی بووە، پێشتر پیشەی مامۆستای زانکۆ بووە.<ref name=":0"/> حەسەن لە مانگی نیسانی ٢٠١٣ ناوی لە لیستی ساڵانەی [[(گۆڤاری تایم) کەسایەتیی ساڵ|گۆڤاری تایم]] (تایم ١٠٠)دا ھاتووە وەک ١٠٠ کەسی کاریگەر لە جیھاندا. ھەوڵەکانی بۆ پێشخستنی ئاشتەوایی نیشتمانی و ڕێوشوێنەکانی دژە گەندەڵی و چاکسازییەکانی لە کەرتی ئابووری-کۆمەڵایەتی و ئاسایش لە سۆماڵ وەک ھۆکاری ھەڵبژاردنەکە ئاماژەیان پێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hassan Sheik Mohamud: The World's 100 Most Influential People|ناونیشان=https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/hassan-sheik-mohamud/|newspaper=Time|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|issn=0040-781X|زمان=en-US|یەکەم=Paul|دوایین=Kagame|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220516161051/https://time100.time.com/2013/04/18/time-100/slide/hassan-sheik-mohamud/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حەسەن ھاوسەرگیری لەگەڵ قەمەر عەلی عومەر کردووە و خاوەنی ٧ منداڵە. زمانی سۆماڵی و ئینگلیزی دەزانێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Somalia elects new president after long overdue elections|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2022/5/15/somalia-elects-hassan-sheikh-mohamud-as-president|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئەفریقا}} {{پۆلی کۆمنز|Hassan Sheikh Mohamud}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:زیندووان]] 6hs5yvhg7qz1ioj0axfxveavp0w6eud 0 212631 1585577 1584193 2026-05-20T12:21:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585577 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەم پێرستە بریتییە لە ڕیزکردنێکی کاتی بۆ تەواوی قۆناغەکانی [[ژیننامەی پێغەمبەر|ژیانی]] [[محەممەد|پێغەمبەری ئیسلام]]، لە کۆنترین نووسەرانەوە بۆ سەردەم. == کۆنترین ژیاننامەنوسەکان == ئەمانە کۆنترین پێرستی کۆکەرەوەکانی [[فەرموودە]] و ژیاننامەن کە پسپۆڕ بوون لە بوارەکەدا: === سەدەی یەکەمی کۆچی (٦٢٢–٧١٩ز) === * سەھل کوڕی حەسمە (سەردەمی [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|موعاوییە]] - ٤١–٦٠ی کۆچی)، خۆی گەنجێکی ھاوەڵی پێغەمبەر بووە. ھەندێ لە نووسینەکانی لە ئەنسابی بەلازەڕی، تەبەقاتی ئیبن سەعد، و ئیشەکانی ئیمامی تەبەری و واقیدیدا ماونەتەوە * [[ئیبن عەبباس|عەبدوڵا کوڕی عەباس]] (مردن ٧٨ی کۆچی)، خۆی ھاوەڵی پێغەمبەر بووە و گوتەکانی لە جۆرەھا فەرموودە و سیرەدا ھاتوون. * سەعید کوڕی سەعد کوڕی عوبادەی خەزرەجی، گەنجێکی تری ھاوەڵی پێغەمبەر بووە، نووسینەکانی لە موسنەدەکانی ئین [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل|حەنبەل]]، ئەبوو عەوانە و تەبەریدا ماونەتەوە. * عوڕوە کوڕی زوبەیر (مردن ١٧٣). ئەو نامەی نوسیوە دەربارەی خولەفای ئەمەوی، [[عەبدولمەلیک کوڕی مەروان]] و وەلیدی یەکەم. کتێبی نەنوسیوە، و نەوەی دووەمی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]] و برا بچووکی [[عەبدوڵڵا کوڕی زوبێر|عەبدوڵای کوڕی زوبەیر]] بووە. * سەعید کوڕی موسەیەبی مەخزومی (مردن ٩٤ی کۆچی)، لە بەناوبانگەکانی تابیعون (شوێنکەوتوان) بووە و یەکێک لە مامۆستاکانی ئیب شیھابی زوھری بووە. وتەکانی لە شەش کتێبەکەدا ([[سەحیحی بوخاری]] و [[سەحیحی موسلیم|موسلیم]]، [[سونەنی نەسائی]]، [[سونەنی ئەبوداوود|سونەنی ئەبوو داوود]]، [[سونەنی ترمزی]] و [[سونەن کوڕی ماجە|سونەنی ئیبن ماجە]]) ھاتوون ھەروا لە سیرەی ئیبن ئیسحاق، ئەلناس و دیکەشدا. * ئەبو فەزالە؛ عەبدوڵڵا کوڕی کەعب کوڕی مالیکی ئەنساری (مردن ٩٧ی کۆچی)، وتەکانی لەلایەن ئیبن ئیسحاق و تەبەرییەوە گێڕدراونەتەوە. * ئەبان کوڕی عوسمان کوڕی عەفان (مردن ١٠١–١٠٥ی کۆچی)، کوڕی [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] بووە و نامیلکەیەکی بچووکی نوسیووە. * ئەمیر کوڕی شەراحیل ئەلشەعبی (مردن ١٠٣ی کۆچی). * حەممام کوڕی مونەببیھ (مردن ١٠١ی کۆچی)، نووسەری سەحیفەیە کە خۆشی قوتابی {{قت|[[ئەبوو ھورەیرە]]}} بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أهم كتب السيرة النبوية - إسلام ويب - مركز الفتوى|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/191003/%D8%A3%D9%87%D9%85-%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%8A%D8%A9|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> === سەدەی دووەمی کۆچی (٧٢٠–٨١٦ز) === * قاسم کوڕی محەممەد کوڕی ئەبووبەکر (مردن ١٠٧ی کۆچی)، یەکێکی تر لە کوڕەزاکانی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]]. وتەکانی لە نوسراوەکانی تەبەری، بەلازەری و واقیدیدا ھاتووە. * وەھب کوڕی مونەبیە (مردن ١٤٤ی کۆچی). چەند کتێبێک ھەن کە دەگوترێ ئەو نوسویەتی و ھیچ یەکیشیان ئێستا نەماون. وتەکانی لەلای ئیبن ئیسحاق، [[ئیبن ھیشام]]، تەبەری و ئەسفەھانیدا ھاتووە. * ئیبن شیھابی زوھری (مردن ١٤٤ی کۆچی)، کەسێکە وەک چەقی سیرە وەک کۆکەرەوەی [[فەرموودە]] و ھەواڵ دەنسارێت، لەلایەن ئەمەوییەکانەوە پشتگیری کراوە بۆ کارەکانی و داوای لێکراوە دوو کتێب بنوسێت، یەکەمیان پوچەڵکرایەوە و دوەمیش نەنوسرا یان نەماوە. * موسا کوڕی عوقبە، قوتابی زوھری بووە، کیتاب المغازی (پەرتووکی غەزوەکان)ی نوسیووە کە بریتی بووە لە دەفتەرێکی تێبینی بۆ قوتابییەکانی، ئێستا ون بووە. * محەممەد کوڕی ئیسحاق - ئیبن ئیسحاق (مردن ١٤٤ی کۆچی) قوتابی زوھری بووە، کە بۆخۆی وتەو گێڕانەوەکانی کۆکردووەتەوە بۆ نموونە سیرة ڕسول اللە ھەروا سەرچاوەی نووسینەکانی ئیبن ھیشام و تەبەری بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أفضل كتاب عن السيرة النبوية|ناونیشان=https://mawdoo3.com/أفضل_كتاب_عن_السيرة_النبوية|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref> * ئیبن جورەیج (مردن ١٥٠ی کۆچی) ھاوسەردەمی ئیبن ئیسحاق بووە و دەگوترێ ئەمیش سەرچاوەیەکی دیاری ڕکابەر بووە لە [[مەککە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=أفضل كتب السيرة النبوية|ناونیشان=https://mqaall.com/the-best-biography-of-the-prophet/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230606130946/https://mqaall.com/the-best-biography-of-the-prophet/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=أفضل كتب في السيرة النبوية المؤلفة دراسه بالشرح والتحليل {{!}} قراءة وتحميل|ناونیشان=https://www.dal4you.com/%d8%a3%d9%81%d8%b6%d9%84-%d9%83%d8%aa%d8%a8-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%a8%d9%88%d9%8a%d8%a9/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=dal4you|زمان=ar}}</ref> === سەدەی سێیەمی کۆچی (٨١٧ - ٩١٣ز) === * ئیبن سەعد (موحەممەد ئیبن سەعدی بەغدادی) نوسەری ٨ موجەلەد بەناوی تەبەقات (الطبقات الكبير) * ئەبوو عیسا موحەممەدی [[ترمزی]] نوسەری گشتەی موحەممەدی (الشمائل المحمدية) === سەدەی چوارەمی کۆچی (٩١٤-١٠١٠ز) === * موحەممەد ئیبن جەریری تەبەری نوسەری سیرەی بەناوبانگ "مێژووی پێغەمبەران و پاشایان" (تاريخ الرسل والملوك) === سەدەی پێنجەمەی کۆچی (١٠١١-١١٠٨ز) === * ئەبوو نوعەیمی ئەسفەهانی * ئەبوبەکری بەیهەقی یان ئیمامی بەیهەقی کە نوسەری "دلائل النبوة ومعرفة أحوال صاحب الشريعة"یە * بەغاوی نوسەری ڕووناکیەکانی پێغەمبەری هەڵبژێردراو (الأنوار في شمائل النبي المختار) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{محەممەد٢}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|مێژووی ئیسلام|مێژوو|کتێب}} [[پۆل:ژینی محەممەد]] [[پۆل:کتێبەکانی ژیاننامەی محەممەد]] 7zbvoy16r053l5012vt76xfcbpg61kg 0 213699 1585492 1585200 2026-05-20T12:07:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585492 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دۆجکۆین''' (کۆد: DODGE، ھێما: D) [[دراوی دیجیتاڵ|دراوێکی ئەلکترۆنییە]] کە دروست کراوە لەلایەن ئەندازیارانی سۆفتوێر بیلی مارکۆس و جاکسۆن پاڵمەر، کە بڕیاریاندا سیستەمێکی پارەدان دروست بکەن وەک «گاڵتەیەک»، کە لەو کاتەدا گاڵتەیان دەکرد بە دراوە ئەلکترۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salzman|یەکەم=Avi|سەردێڕ=Dogecoin Started as a Joke. Now It’s Too Important to Laugh Off.|ناونیشان=https://www.barrons.com/articles/dogecoin-started-as-a-joke-now-its-too-important-to-laugh-off-51620229273|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.barrons.com|زمان=en-US}}</ref> ئەم دراوە دادەنێت بە یەکەم «کۆینی گاڵتەکردن»، و ھەروەھا بە تایبەت تر بە یەکەم «کۆینی سەگ». سەرەڕای سروشتی تەنزئامێزی، ھەندێک بە ئاسۆیەکی یاسایی و ڕەوای وەبەرھێنانی نوێی دەزانن. دۆجکۆین لەسەری ڕوخساری [[سەگ|سەگی شیبای]] ھەیە لەلایەن گاڵتەپێکردنی «دۆج» وەکو لۆگۆ و ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is There a Cryptocurrency Bubble? Just Ask Doge.|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/09/15/business/cryptocurrency-bubble-doge.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Kevin|دوایین=Roose}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Chohan|یەکەم=Usman W.|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=A History of Dogecoin|ناونیشان=https://papers.ssrn.com/abstract=3091219|زمان=en|شوێن=Rochester, NY}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dogecoin Is Like Bitcoin, But Based on a Meme, and Almost Worthless|ناونیشان=https://www.digitaltrends.com/social-media/wow-dogecoin-bitcoin/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Trends|زمان=en}}</ref> یەکەم جار دروست کرا لە ٦ [[کانوونی دووەم|کانونی دووەمی]] ٢٠١٣، و بە خێرایی کۆمەڵگایەکی ئۆنلاینی خۆی گەشەپێدا، کە نرخی بازاڕی گەیشتە سەروو ٨٥ [[١٠٠٠٠٠٠٠٠٠ (ژمارە)|ملیار]] دۆلار لە ٥ مایسی،2021.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hutcheon|یەکەم=Stephen|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The rise and rise of dogecoin, the internet's hottest cryptocurrency|ناونیشان=https://www.smh.com.au/technology/the-rise-and-rise-of-dogecoin-the-internets-hottest-cryptocurrency-20140124-31d24.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Sydney Morning Herald|زمان=en}}</ref> لە ئێستادا سپۆنسەری یانەی واتفۆردی [[پرێمیەرلیگ|خولی نایابی ئینگلیزییە]] (تەنیا بۆ دەستکێش).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Watford FC to feature Doge on football shirts|ناونیشان=https://www.cityam.com/watford-fc-doge/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CityAM|زمان=en-GB}}</ref> Dogecoin.com وا [[بانگەشە|ڕیکلام]] بۆ دراوەکەی دەکات کە «دراوێکی ھاوڕێیانە و خۆشی ئینتەرنێتە»، کە ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕەسەنەکەی کە وەک «گاڵتەیەک»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The future of money, or a 'hustle' — what is Dogecoin?|ناونیشان=https://www.abc.net.au/news/2021-05-10/what-is-dogecoin-elon-musk-saturday-night-live/100128024|newspaper=ABC News|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en-AU}}</ref> ئاماژەی پێکرا. [[ئەندازیاریی کۆمپیوتەر|ئەندازیارانی سۆفتوێر]] و بەرنامە بیلی مارکۆس و جاکسن پاڵمەر ئەم دراوە تەنز ئامێزەیان بڵاوکردەوە وەک ڕێگایەک بۆ گاڵتە کردن بە [[بیتکۆین]] و چەندین دراوی تری ئەلکترۆنی کە پلانی گەورەیان ھەبوو دەست بەسەر جیھاندا بگرن. لەگەڵ یارمەتی ڕێددیت (ئینگلیزی: reddit)، ماڵپەڕەکە تەواو بەناوبانگ بوو. لەماوەی دوو ھەفتەدا، دۆجکۆین بلۆگ و مەکۆی تایبەت بە خۆی دروست کرد، و نرخی بازاڕی گەیشتە ٨ [[ملیۆن]] دۆلار، لە بەرزبوونەوەیەکدا جارێک توانی ببێت بە حەوتەم گەورەترین [[دراوی دیجیتاڵ|دراوی ئەلکترۆنی]] لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sigalos|یەکەم=MacKenzie|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How dogecoin went from a joke to one of the world's top cryptocurrencies|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/07/what-is-dogecoin.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> دۆجکۆین لەسەر بنەمای ئەلگۆریتمی Scryptە، و ماوەی گواستنەوە و مامەڵەکردنی ڕونتر و گونجاوترە وەک لە [[بیتکۆین]]. دۆجکۆین تەنیا ١ خولەکی پێ دەچێت بۆ ئەوەی دڵنیا بکرێتەوە، لەکاتێکدا BTC نزیکەی ١٠ خولەک دەخایەنێت. == مێژوو == بەشێوەیەکی ڕەسەن داندرا وەک «گاڵتەیەک»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dogecoin’s Creator Is Baffled by Meteoric Rise to $9 Billion|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-11/dogecoin-s-creator-is-just-as-baffled-as-you-are-about-its-rise|newspaper=Bloomberg.com|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> دۆجکۆین دروست کرا لەلایەن ئەندازیاری سۆفتوێری IBM بیلی مارکۆس و ئەندازیاری سۆفتوێری ئەدۆب جاکسۆن پاڵمەر. ئەوان دەیانویست [[دراوی دیجیتاڵ|دراوێکی دیجیتاڵی]] نێوان دوو کەس دروست بکەن کە بگات بە شوێنی زیاتر وەک لە [[بیتکۆین]]. ھەروەھا دەیانویست کە خۆیان بە دور بگرن لەو مێژووە پڕ مشتومڕەی دراوەکانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Such Weird: The Founders of Dogecoin See the Meme Currency's Tipping Point|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/jp5x3d/dogecoins-founders-believe-in-the-power-of-meme-currencies|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> دۆجکۆین یەکەم جار بە فەرمی بڵاوبۆوە لە ٦ [[کانوونی یەکەم|کانونی یەکەمی]] ٢٠١٣، لەگەڵ تەنیا ٣٠ ڕۆژی یەکەمدا، زیاتر لە ملیۆنێک سەردانیکار ھەبوو بۆ dogecoin.com.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=An Interview With The Creator Of Dogecoin: The Internet's Favourite New Currency|ناونیشان=https://junkee.com/an-interview-with-the-inventor-of-dogecoin-the-internets-favourite-new-currency/27411|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Junkee|زمان=en-US}}</ref> پاڵمەر شانازی پێوە دەکرێت کە توانی بیرۆکەکەی بکات بە ڕاستی. لەو کاتەدا، ئەندام بوو لە بەشی مارکێتینی سیستەمەکانی ئەدۆب لە [[سیدنی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kay|یەکەم=Grace|سەردێڕ=The history of Dogecoin, the cryptocurrency that surged after Elon Musk tweeted about it but started as a joke on Reddit years ago|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/what-is-dogecoin-2013-12|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Business Insider|زمان=en-US}}</ref> پاڵمەر دۆمەینی dogecoin.com کڕی و ڕوکارێکی کاتی بۆ دانا، کە لۆگۆی کۆی نەکەی تێدا بوو لەگەڵ دەقێکی پەرش و بڵاوی کۆمیک سانس. مارکۆس پەیوەندی کرد بە پاڵمەرەوە لە دوای بینینی ماڵپەڕەکە، و ھەوڵەکان دەستیان پێکرد بۆ گەشەپێدانی دراوەکە. مارکۆس دیزانینی پرۆتۆکۆڵەکانی دۆجکۆینی کرد لەسەر بنەمای دراوە ئەلکترۆنییەکانی کە ھەبوون وەک لەکی کۆین و لایتکۆین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gilbert|یەکەم=David|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=What is Dogecoin? The Meme that Became the Hot New Virtual Currency|ناونیشان=https://www.ibtimes.co.uk/what-dogecoin-meme-that-became-hot-new-virtual-currency-1429847|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=International Business Times UK|زمان=en}}</ref> کە تەکنەلۆژیای سکرپیت بەکار دەھێنن لە ئەلگۆریتمی سەلماندنی کارەکەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vega|یەکەم=Danny|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dogecoin: 5 Fast Facts You Need to Know|ناونیشان=https://www.seattlepi.com/technology/heavy/article/Dogecoin-5-Fast-Facts-You-Need-to-Know-5079680.php|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=seattlepi.com|زمان=en-US}}</ref> بەکارھێنانی سکرپیت مانای ئەوەیە کە ماینەرەکان ناتوانن کەلوپەلی ماینینی بیتکۆین SHA-256 بەکاربھێنن، و لە جیاتی ئەوە پێویستە ئامێرەکانی FPGA و ASIC بەکاربھێنن کە زیاتر ناسراون بەوەی ئاڵۆزترن بۆ بەرھەمھێنان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Time to invest in Dogecoin, the cyptocurrency favored by Shiba Inus|ناونیشان=https://www.dailydot.com/debug/shibe-meme-dogecoin-currency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Daily Dot|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Why Bitcoin mining has a finite cap, and Dogecoin mining doesn't|ناونیشان=https://www.dailydot.com/debug/dogecoin-no-mining-limit-infinite/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Daily Dot|زمان=en-US}}</ref> لە ١٩ [[کانوونی یەکەم|کانونی یەکەمی]] ٢٠١٣، دۆج کۆین بە زیکەی ٣٠٠٪ ھێندە لە نرخەکەی زیادی کرد لە ماوەی ٧٢ کاتژمێردا، کە ل ە٠٫٠٠٠٢٦$ بەرز بۆوە بۆ ٠٫٠٠٠٩٥$،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dogecoin Fetches 300 Percent Jump in Value in 24 Hours|ناونیشان=https://www.digitaltrends.com/cool-tech/dogecoin-price-value-jump-bitcoin/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Trends|زمان=en}}</ref> لەگەڵ قەبارەی ملیاران لە دۆجکۆین لە ھەر ڕۆژێکدا. ئەم گەشەکردنە ڕوویدا لەکاتێکدا کە [[بیتکۆین]] و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر لە بارودۆخێکی خراپدا بوون بەھۆی بڕیاری [[چین]] بۆ قەدەغەکردنی بانکەکانی چینی کە بتوانن وەبەرھێنان لە [[ئابوورناسیی ورد|ئابوری]] بیتکۆیندا بکەن. سێ ڕۆژ دواتر، دۆجکۆین یەکەم شکانی گەورەی بەخۆیەوە بینی بەھۆی ئەوەی ٨٠٪ نرخەکەی لەدەستا بەھۆی ئەم ڕووداوە و ھەروەھا ژمارەی زۆری ماینین کە توانای [[کۆمپیوتەر]]ی زۆر کەمی دەویست کە ماینی دۆجکۆین بکەیت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wile|یەکەم=Rob|سەردێڕ=Dogecoin Prices Crashed This Weekend|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/dogecoin-crashed-this-weekend-2013-12|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Business Insider|زمان=en-US}}</ref> لە ٢٥ [[کانوونی یەکەم|کانونی یەکەمی]] ٢٠١٣، یەکەم دزی گەورە لە دۆجکۆین ڕوویدا کاتێک ملیۆنان لە کۆینەکان دزران لە کاتی ڕودانی ھاککردنێک لەسەر جزدانی دراوە ئەلکترۆنییەکە بە ئۆنلاین لەسەر پلاتفۆڕمی جزدانی دۆج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Millions of Meme-Based Dogecoins Stolen on Christmas Day|ناونیشان=https://gizmodo.com/millions-of-meme-based-dogecoins-stolen-on-christmas-da-1489819762|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Gizmodo|زمان=en-us}}</ref> [[ھاکەر]]ەکە گەیشت بە فایلەکانی سیستەمەکە و دەستکاری لاپەڕەی ناردن/وەرگرتنی کرد بۆ ئەوەی ھەرچەند کۆینی تێدا بێت بینێرێت بۆ ئەدرێسێکی ئینتەرنێتی ستاتیکی نەگۆڕ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Such Hack. Many Dogecoin. Very Disappear. So Gone. Wow.|ناونیشان=https://social.techcrunch.com/2013/12/25/dogecoin-hack/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=TechCrunch|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://social.techcrunch.com/2013/12/25/dogecoin-hack/ |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Times|یەکەم=Salvador Rodriguez Salvador Rodriguez is a former staff writer for the Los Angeles|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Millions of Dogecoins, currency based on a meme, are reported stolen|ناونیشان=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-dogecoin-theft-currency-bitcoin-20131226-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> ئەم ڕووداوی ھاککردنە وای کرد کە چەندین تویت دەربارەی دۆج کۆین بکرێت، لەو کاتەدا زۆرترین قسە لەسەر دۆجکۆین کرا کە یەکەم ئاڵتکۆین بوو لە [[تویتەر]] لەو کاتەدا ئاوا ئاماژەی پێ بکرێت، ھەرچەندە ئەوە سەرچاوەی ڕووداوێکی نەرێنی بوو. بۆ ئەوەی یارمەتی ئەوانە بدەن کە پارەیان لێ دزراوە لەسەر جزدانی دۆج لە دوای ئەو تێکشکاندنە، کۆمەڵگای دۆجکۆین لەژێر ناونیشانی "SaveDogemas" دەستی کرد بە یارمەتیدان و بەخشینی کۆینەکان بەو کەسانەی کە دزییان لێ کراوە. بە نزیکەی یەک مانگ دواتر، پارەی پێوسیت بەخشرا بۆ ئەوەی ھەموو کۆینەکان جێگە بگرنەوە کە دزرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=After Dogewallet Heist, Dogecoin Community Aims to Reimburse Victims|ناونیشان=https://www.digitaltrends.com/cool-tech/dogecoin-dogewallet-hack-save-dogemas/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Trends|زمان=en}}</ref> لە [[کانوونی دووەم|کانونی دووەمی]] ٢٠١٤، قەبارەی [[بازرگانی|بازرگانیکردنی]] دۆجکۆین بە شێوەیەکی کەم قەبارەی [[بیتکۆین]] و ھەموو دراوە ئەلکترۆنییەکانی تری بەیەکەوە بڕی. لەگەڵ ئەوەشدا سەرمایەی ئەم بازاڕە لە پشت بیتکۆین مانەوە. لە سەرەتادا، دۆجکۆین خەڵاتێکی ھەڕەمەکی دەبەخشی کە بۆ ھەر بلۆکێک لە ماینینەکان بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، لە [[ئازار (مانگ)|مارس]] ٢٠١٤، ئەم کردارە نوێکرایەوە بۆ خەڵاتی بۆلکێکی دیاریکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin: The meme that got serious :: InBlog|ناونیشان=https://blog.ineuron.ai/Dogecoin-The-meme-that-got-serious-2xmkzoHRt2|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=blog.ineuron.ai|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702140354/https://blog.ineuron.ai/Dogecoin-The-meme-that-got-serious-2xmkzoHRt2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوبەشی دامەزرێنەر جاکسن پاڵمەر کۆمەڵگای دراوە ئەلکترۆنییەکانی بەجێ ھێشت لە ٢٠١٥ و ھیچ پلانێکی نییە بۆ گەڕاندنەوە، دوای ئەوەی لە سەرەتادا بڕوای وابوو دراوی ئەلکترۆنی وەک بەدیلێکی ئازادیخوازانەیە بۆ پارەی کاغەز، بەڵام لە بنەڕەتدا بۆ ئیستیغلالکەرە و دروست کراوە بۆ دەوڵەمەندکردنی زیاتری لایەنگرەکانی، ھاو دامەزرێنەرەکەی بیلی مارکۆس ھاوڕا بوو کە ھەڵوێستەکانی پاڵمەر بە گشتی ڕاست و ڕەوا دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Murphy|یەکەم=Mike|سەردێڕ=Dogecoin co-creator blasts crypto as a scam to help the rich get richer|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/dogecoin-co-creator-blasts-crypto-as-a-scam-to-help-the-rich-get-richer-11626310808|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Locke|یەکەم=Taylor|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=The co-creator of dogecoin explains why he doesn't plan to return to crypto: It's 'controlled by a powerful cartel of wealthy figures'|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/07/14/dogecoin-co-creator-jackson-palmer-criticizes-the-crypto-industry.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لە ماوەی ٢٠١٧ بۆ سەرەتای ٢٠١٨ بەبڵی دراوی ئەلکترۆنی، دۆجکۆین بە شێوەیەکی کاتی گەیشتە بەرزترین نرخی خۆی کە بریتی بوو لە ٠٫٠١٧$ بۆ ھەر کۆینێک لە ٧ کانوونی دووەمی ٢٠١٨، کە کۆی سەرمایەکەی لە بازاڕدا نزیک بۆوە لە ٢ ملیار دۆلار. لە [[تەممووز]]ی ٢٠٢١، نرخی دۆجکۆین زۆر بەرز بۆوە دوا بەدوای ڕیکلامکردن لە [[تیک تۆک]] بە مەبەستی گەیاندنی دۆجکۆین بە ١$.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Winck|یەکەم=Ben|سەردێڕ=Dogecoin volumes spike 683% after viral TikTok challenge urges buying spree|ناونیشان=https://markets.businessinsider.com/currencies/news/dogecoin-price-volumes-skyrocket-viral-tiktok-buying-spree-cryptocurrency-market-2020-7-1029377900|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Markets Insider|زمان=en-US}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١، دۆجکۆین نرخی ٨٠٠٪ بەرز بۆوە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا، لە ئەنجامی باسکردن و سەرنجی بەکارھێنەرانی Reddit، کە بەشێکی لەلایەن [[ئیلۆن مەسک|ئیلۆن ماسک]] و فشاری GameStop بوو کە وا بەرز بۆوە. لە [[شوبات]]ی ٢٠٢١، دۆجکۆین نرخێکی زیاتر بەرزبۆوە کە گەیشتە ٠٫٠٨$ دۆلار بوو دوای ھاندانەکان و تویتەکانی [[ئیلۆن مەسک]]، سنۆپ دۆگ و جین سیمۆنسەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dogecoin Soars to New Record as Musk Fires off New Tweet|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-07/dogecoin-soars-again-toward-record-after-crashing-last-week|newspaper=Bloomberg.com|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠٢١، مارک کوبان خاوەنی یانەی دالاس ماڤێریکس ڕای گەیاند کە تیمەکەی لە ئێن بی ئەی NBA ڕێگە بە کڕینی بلیت و بەرھەم دەدات بە دۆجکۆین؛ لە ماوەی دوو ڕۆژدا، کوبان ڕای گەیاندبوو کە فرەنچایزەکەی بووەتە سەرەکیترین [[بازرگانی]] دۆجکۆین، دوای ئەوەی ٢٠ ھەزار مامەڵەی ئەنجامداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mark Cuban boasts Mavericks are largest Dogecoin merchant in the world|ناونیشان=https://sports.yahoo.com/mark-cuban-mavericks-largest-dogecoin-merchant-cryptocurrency-021811555.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=sports.yahoo.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210520235200/https://sports.yahoo.com/mark-cuban-mavericks-largest-dogecoin-merchant-cryptocurrency-021811555.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ٢٠٢١، دۆجکۆین و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر بەرزبوونەوەیان بەخۆوە بینی، ئەمەش بەھۆی لیستکردنی ڕاستەوخۆی ئاڵوگۆڕی دراوە ئەلکترۆنییەکانی کۆین بەیس (ئینگلیزی: Coinbase) لە ١٤ [[نیسان (مانگ)|نیسان]]، ھەرچەندە پلاتفۆڕمەکە ئاڵوگۆڕی دۆجکۆینی تێدانەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bitcoin and Dogecoin Prices Soar to Records as Coinbase Lists|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/cryptocurrencies-soar-to-records-ahead-of-coinbase-listing-11618400809|newspaper=Wall Street Journal|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0099-9660|زمان=en-US|یەکەم=Caitlin|دوایین=Ostroff}}</ref> لەگەڵ ئەوەش بۆ یەکەم جار نرخەکەی گەیشتە ٠٫١٠$ لە ١٤ نیسان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Madhok|یەکەم=Diksha|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin surges more than 85% in the last 24 hours {{!}} CNN Business|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/04/14/tech/dogecoin-crypocurrency-intl-hnk/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> پێش ئەوەی بەرزبوونەوەی نوێ ببینێت لە ٠٫٤٥$ لە ١٦ نیسان (بەرزبونەوەی ٤٠٠٪ لەو ھەفتەیەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin spikes 400% in a week, stoking fears of a cryptocurrency bubble|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/04/16/dogecoin-doge-price-meme-cryptocurrencys-rise-sparks-bubble-fears.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref>)، لەگەڵ قەبارەی نزیکەی ٧٠ ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕ لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DeCambre|یەکەم=Mark|سەردێڕ=This dogecoin chart offers the clearest explanation for the buzz surrounding the 'joke' crypto|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/this-dogecoin-chart-offers-the-clearest-explanation-for-the-buzz-surrounding-the-joke-crypto-11618597012|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref> لەو کاتەدا، سەرمایەی بازاڕی دۆج کۆین گەیشتە ٥٠ ملیار دۆلار، وای کرد ببێت بە پێنجەم بە نرخترین دراوی ئەلکترۆنی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goldman|یەکەم=David|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=What is Dogecoin? How a joke became hotter than bitcoin {{!}} CNN Business|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/04/17/investing/what-is-dogecoin/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref>؛ نرخەکەی زیاتر لە ٧٬٠٠٠٪ ھێندە زیادی کرد لە ماوەی ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DeCambre|یەکەم=Mark|سەردێڕ=This dogecoin chart offers the clearest explanation for the buzz surrounding the 'joke' crypto|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/this-dogecoin-chart-offers-the-clearest-explanation-for-the-buzz-surrounding-the-joke-crypto-11618597012|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref> لە ٤ مایسی ٢٠٢١، نرخی دۆجکۆین بۆ یەکەم جار ئەو ئاستە سەختەی تێپەڕاند کە ٠٫٥٠$ بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pound|یەکەم=Jesse|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin surges 30% to a record above 50 cents as speculative crypto trading continues|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/04/dogecoin-surges-above-50-cents-to-record-as-speculative-crypto-trading-continues.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> زیادبوونی ٢٠٬٠٠٠٪ نرخی لە تەنیا یەک ساڵدا. لە ٨ ی مایسی، ٢٠٢١، سەرەڕای یاخود بەھۆی پێشبینی بەرزبوونەوەی ئارەزوو لە بیتکۆین لە ئەنجامی چاوپێکەوتنی [[ئیلۆن مەسک]] لە شەوی شەمە، دۆجکۆین ٣٤٪ بەھاکەی لە دەستا کاتێک نرخی ٠٫٧١١$ بوو لە سەرەتای دەست پێکردنی بەرنامەکە و دوای چەند خولەکێک ھاتە خوار ٠٫٤٧٠$. بۆ بەیانی دواتر دۆجکۆین نرخێکی نزمی تۆمار کرد بە ٠٫٤٠١$، ڕێژەی لەدەستدانی ٤٣٫٦٪ نرخەکەی و ٣٥ ملیار دۆلاری لەدەستدا. لە ٩ی مایسی ٢٠٢١، کۆمپانیای [[سپەیس ئێکس]] (ئینگلیزی: SpaceX) ڕای گەیاند کە ئەرکێکی گەشتکردنی بۆ سەر [[مانگ]] جێبەجێ دەکەن کە بەتەواوی لەلایەن دۆجکۆینەوە خەرجییەکەی دەدرێت، ئەمەش وای کرد ببێت بە یەکەم گەشتی بۆشایی کە لەلایەن دراوی ئەلکترۆنییەوە بکرێت، ئیلۆن مەسک ھەواڵەکەی دڵنیا کردەوە لە ڕێگەی [[تویتەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin used to pay for SpaceX’s mission to the moon next year|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/economy/2021/5/10/dogecoin-used-to-pay-for-spacexs-mission-to-the-moon-next-year|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.com|زمان=en}}</ref> کە گەشتەکەش بە Dodge-1 ناسراو بوو. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١، دامەزراوەی دۆجکۆین «دامەزراندنەوەی دامەزراوەی دۆجکۆین (٢٠١٤)ی ڕاگەیاند، لەگەڵ گرنگیدانێکی نوێ بە پشتگیریکردنی ئیکۆسیستەمی دۆجکۆین، کۆمەڵگە و پێشخستنی داھاتووی زنجیرە بلۆکی دۆجکۆین.» دامەزراوەکە بە زیادکردنی ڕاوێژکارە دیارەکانی وەک ڤیتالیک بوتێرین (ھاودامەزرێنەر و داھێنەری ئیتیریۆم) و جارێد بیرچال (بە نوێنەرایەتی ئیلۆن ماسک) بۆ دەستەی کارگێڕییەکەی بەھێزتر بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kiderlin|یەکەم=Sophie|سەردێڕ=Ethereum co-creator Vitalik Buterin will help shape the future of dogecoin after joining the token's foundation|ناونیشان=https://markets.businessinsider.com/news/currencies/vitalik-buterin-dogecoin-foundation-elon-musk-cryptocurrency-crypto-2021-8|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Markets Insider|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethereum founder Vitalik Buterin and Elon Musk advisor Billy Markus join Dogecoin board|ناونیشان=https://fortune.com/2021/08/18/dogecoin-board-vitalik-buterin-billy-markus-ethereum-founder-elon-musk-crypto/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Fortune|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sriram|یەکەم=Samyuktha|سەردێڕ=Dogecoin Foundation Returns After 6-Year Hiatus; Ethereum's Vitalik Buterin, Musk Rep Jared Birchall Join Board|ناونیشان=https://www.benzinga.com/markets/cryptocurrency/21/08/22550853/dogecoin-foundation-returns-after-6-year-hiatus-ethereums-vitalik-buterin-musk-rep-jared-b|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Benzinga|زمان=English}}</ref> == بەکارھێنان و ئاڵوگۆڕەکان == دۆجکۆین بریتییە لە ئاڵتکۆینێک کە بەکارھێنەرێکی گەورەی ھەیە، و بازرگانی پێوە دەکرێت لە دژی ھەردوو دراوە فیاتەکان و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر لەسەر چەندین بەرنامەی ئاڵوگۆڕی متمانە پێکراوی دراوە ئەلکترۆنییەکان و پلاتفۆڕمەکانی وەبەرھێنان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ingraham|یەکەم=Nathan|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Bitcoin is so 2013: Dogecoin is the new cryptocurrency on the block|ناونیشان=https://www.theverge.com/2013/12/16/5216862/bitcoin-is-so-2013-dogecoin-is-new-crypto-currency-on-the-block|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Verge|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Move Over Bitcoin: Dogecoin is Here|ناونیشان=https://www.complex.com/pop-culture/2013/12/dogecoin-on-reddit|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Complex|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220507131908/https://www.complex.com/pop-culture/2013/12/dogecoin-on-reddit|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئاڵوگۆڕکردنی کەلو پەلی [[فیزیک]]ی و ھی تر لە بەرامبەردا وەرگرتنی دۆجکۆین ڕوویدا لەسەر کۆمەڵگاکانی ئۆنلاینی وەک ڕێددیت و [[تویتەر]]، کە بەکارھێنەران لەم جێگایەندا بە بەردەوامی [[زانیاری]] دەربارەی دراوە ئەلکترۆنییەکان ھاوبەشی پێ دەکەن. ھەروەھا دۆجکۆین بەکارھێنرا بۆ کڕینی [[خانوو]] و بینا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Imam|یەکەم=Jareen|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Man selling home for $135,000 in Dogecoins {{!}} CNN Business|ناونیشان=https://www.cnn.com/2014/02/26/tech/innovation/dogecoin-cryptocurrency-tech-irpt/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> و بەکاردەھێنرێت لە پیشەسازییەکانی قومارکردن و [[گازینۆی ئۆنلاین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Bitcoin and other cryptos in betting sites - Arabic Roulette|ناونیشان=https://arabicroulette.com/en/arabic-casinos/bitcoin/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702140354/https://arabicroulette.com/en/arabic-casinos/bitcoin/}}</ref> و پۆرنۆگرافی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Fox on Reddit: Porn star looks to accept virtual currency Dogecoin|ناونیشان=https://www.foxnews.com/tech/fox-on-reddit-porn-star-looks-to-accept-virtual-currency-dogecoin|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Fox News|زمان=en-US}}</ref> === زانیاری ئۆنلاین === بوارێکی گەورەی بازرگانی دراوە ئەلکترۆنییەکان بۆ بانگەشە و زانیاری بریتییە لە سیستەمەکانی زانیاری بەخشینی سەر [[ئینتەرنێت]]، کە لە ناویدا بەکارھێنەرانی [[تۆڕی کۆمەڵایەتی|تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان]] ئامۆژگاری و زانیاری دەدەن بە بەکارھێنەرانی تر دەربارەی دراوەکان و ئاڵوگۆڕەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The rise and rise of the Dogecoin and internet tipping culture|ناونیشان=https://www.abc.net.au/pm/content/2013/s3931812.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.abc.net.au|زمان=en-AU}}</ref> === دۆج تیپ بۆت === دۆج تیپ بۆت خزمەتگوزارییەکی گواستنەوەی دراوە ئەلکترۆنییەکانە کە بەکاردەھێنرێت لەسەر ماڵپەڕە بەناوبانگەکانی وەک ڕێد دیت و تویچ. ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات کە دۆجکۆین بنێرن بۆ بەکارھێنەرانی تر لە ڕێگەی کۆماندەکانی کۆمێنتی ڕێددیت. لە [[ئایار|مایسی]] ٢٠١٧، دۆج کۆین بۆت وەستا لە دوای ئەوەی دروستکەرەکەی ئیفلاس بوونی ڕاگەیاند؛ ئەمەش وای کرد زۆر لە بەکارھێنەرانی دۆج تیپ بۆت کۆینەکانیان لەدەست بدەن کە لە سیستەمی دۆج تیپ بۆت ھەیانبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeh|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Reddit Users Lose Real Money After Meme Currency Bot Dies|ناونیشان=https://gizmodo.com/reddit-users-lose-real-money-after-meme-currency-bot-di-1795125165|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Gizmodo|زمان=en-us}}</ref> == تەکنەلۆژیا و دێفی == دێفی (دارای لامەرکەزی، ئینگلیزی: Defi, Decentralized finance) جۆرێکی مامەڵەی دارایییە کە پشت نابەستێت بە کەسی ناوەڕاست وەک ڕێکخەر، ئاڵوگۆڕەکان یاخود بانکەکان بۆ پێشکەشکردنی ئامڕازی دارایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Decentralized Finance (DeFi)|ناونیشان=https://www.investopedia.com/decentralized-finance-defi-5113835|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Investopedia|زمان=en}}</ref> ئەمە ڕوودەدات بە بەکارھێنانی «گرێبەستە زیرەکەکان» کە ڕێکەوتنی جێبەجێکراوی ئۆتۆماتیکین کە پێویستیان بە نێوەندگیری وەک بانک یان پارێزەر نییە، بەڵکو لەبری ئەوە تەکنەلۆژیای بلۆکچەینی ئۆنلاین بەکاردەھێنن. لەکاتێکدا کە دۆجکۆین ناتوانێت ڕاستەوخۆ کارلێک لەگەڵ گرێبەستە زیرەکەکان بکات بەو پێیەی کە لەسەر زنجیرەی خۆی کاردەکات، دەتوانرێت دراوەکان «بپێچرێتەوە» بۆ ئەوەی بتوانرێت لە دۆخێکدا قفڵ بکرێن کە لەگەڵ گرێبەستێکدا کاربکات تاوەکو دواتر بڵاودەکرێتەوە. پرۆژەی Ren وای کردووە کە Dogecoin (renDOGE) لەسەر بلۆکچەینی ئیسەریوم بەکاربھێنرێت و دەستی بگات بە تۆڕی DeFi. زۆربەی دراوەکانی DeFi تۆڕی بلۆکچەینی [[ئێتێریوم|ئیسەریوم]] بەکاردەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dhaliwal|یەکەم=Shivdeep|سەردێڕ=Dogecoin But On Ethereum Blockchain? renDOGE Hits All-Time High|ناونیشان=https://www.benzinga.com/markets/cryptocurrency/21/05/20929472/dogecoin-but-on-ethereum-blockchain-rendoge-hits-all-time-high|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Benzinga|زمان=English}}</ref> دراوەکانی بەستراو بە DeFi بەرنامەی لامەرکەزی ("dApps") بەکاردەھێنن بۆ مامەڵەکردن و بازرگانیکردن لە ئاڵوگۆڕە لامەرکەزییەکان (DExs). نموونەی دێکسێک بریتییە لە Uniswap؛ ئەمانە بە تەواوی ئاڵوگۆڕی ھاوتا بۆ ھاوتان، بەبێ ئەوەی ھیچ کۆمپانیایەک یان دامەزراوەیەکی تر پلاتفۆرمەکە دابین بکات. == دابینکردنی دراو == دۆجکۆین دەستی پێکرد لەگەڵ بەرھەمھێنانی سنووری ١٠٠ ملیار کۆین، کە ئەمە زۆر زیاتر بوو لەو ژمارە کۆینانەی دراوە بەھێزە دیجیتاڵییەکان ڕێگەیان پێ دەدرا لەو کاتەدا. لە ناوەڕاستی٢٠١٥ ژمارەی ١٠٠ ملیار دۆجکۆین ماین کرا لەگەڵ ٥ ملیار کۆینی زیاتر کە دەخرێتە حساباتەکانەوە ھەموو ساڵێک لە دوای ئەو کاتە. ھەرچەندە ھیچ سنوورێکی بەرھەمێنانی تیۆری بوونی نییە، بەڵام بەم ڕێژەیە، ژمارەی دۆجکۆینەکان دەتوانن دوو ھێندە ببن لە ٢٠ ساڵی تردا (بۆ جاری داھاتوو کە دوو ھێندە ببن دەگاتە ساڵی ٢٠٧٥). ھیچ ھارد کاپێکی جێبەجێکراو لەسەر کۆی دابینکردنی دۆجکۆینەکان نییە. سەرەڕای ئەوەش، لە [[شوبات]]ی ٢٠١٤، دامەزرێنەری دۆجکۆین جاکسۆن پاڵمەر ڕای گەیاند کە سنوورەکە لادەبرێت لە ھەوڵێکدا بۆ دروستکردنی کەمکردنەوەی بەردەوامی ڕێژەی ھەڵاوسانی بە تێپەڕبوونی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Farivar|یەکەم=Cyrus|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Dogecoin to allow annual inflation of 5 billion coins each year, forever|ناونیشان=https://arstechnica.com/information-technology/2014/02/dogecoin-to-allow-annual-inflation-of-5-billion-coins-each-year-forever/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Ars Technica|زمان=en-us}}</ref> بە واتایەکی تر ڕێژەی ھەڵاوسان بە تێپەڕبوونی کات باشتر دەبێت و لە ٥٪ لە ساڵی ٢٠١٥ دەست پێدەکات بۆ کەمتر لە ٤٪ تا ساڵی [[٢٠١٩]]، ٣٪ تا ساڵی ٢٠٢٧، و ٢٪ تا ساڵی ٢٠٣٥. == پارامیتەرەکانی ماینین کردن == جێبەجێکردنی دۆجکۆین جیاوازە لە لایتکۆین لە ڕووی چەندین پارامیتەرەوە. کاتی بلۆکێکی دۆجکۆین ١ خولەکە لە بەرامبەردا ھی لایتکۆین ٢٫٥ خولەکی پێ دەچێت. چەندین حاڵەتی خەڵک دۆزراوەتەوە کە کۆمپیوتەرەکانی کارمەندەکان یاخود زانکۆکانیان بەکارھێناوە بۆ ماین کردنی دۆجکۆین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hutchinson|یەکەم=Lee|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Harvard supercomputing cluster hijacked to produce dumb cryptocurrency|ناونیشان=https://arstechnica.com/tech-policy/2014/02/harvard-supercomputing-cluster-hijacked-to-produce-alt-cryptocurrency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Ars Technica|زمان=en-us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Student uses university computers to mine Dogecoin|ناونیشان=http://www.theguardian.com/technology/2014/mar/04/dogecoin-bitcoin-imperial-college-student-mine|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> == کۆکردنەوەی پارە == === ئۆڵۆمپیادی زستانی ٢٠١٤ === کۆمەڵگە و ڕێکخراوی دۆجکۆین چەندین کۆکردنەوەی پارەی ئەنجام داوە بۆ کاری [[خێرخوازی]] و مەبەستی تری شایستە. لە ١٩ کانوونی دووەمی ٢٠١٤، کۆکردنەوەیەک ئەنجامدرا لەلایەن کۆمەڵگەی دۆجکۆین بۆ تیمی بۆبسلی جامایکی، کە سەرکەوت بوون بۆ ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی سۆشی بەڵام نەیان دەتوانی ئەو خەرجە بکەن. ھەتا ڕۆژی دووەم، ٣٦٬٠٠٠$ لە نرخی دۆجکۆین بەخشرا و ڕێژەی ئاڵوگۆڕی دۆجکۆین بۆ بیتکۆین زیادی کرد بە 50%.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Times|یەکەم=Salvador Rodriguez Salvador Rodriguez is a former staff writer for the Los Angeles|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Jamaican bobsled team boosts value of Dogecoin, currency based on meme|ناونیشان=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-jamaican-bobsled-dogecoin-currency-meme-20140120-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> کۆمەڵگەی دۆجکۆین ھەروەھا پارە کۆکردنەوەیەکی تری ئەنجامدا بۆ دووەم وەرزشەوانی سۆشی، شیڤا کێشاڤان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin cryptocurrency donors help send Indian athletes to Sochi|ناونیشان=http://www.nbcnews.com/tech/tech-news/dogecoin-cryptocurrency-donors-help-send-indian-athletes-sochi-flna2D12024654|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=NBC News|زمان=en}}</ref> === دۆج بۆ ئاو === لە ڕێی ئیلھام بەخشینی کۆکردنەوەی پارەی ئۆڵۆمپیادی زستانە و سەرکەوتوو بوونی کۆکردنەوەی پارەی خێرخوازی بچووکتر، ڕێکخراوی دۆجکۆین، کە لەلایەن ئێریک ناکاگاوا ڕێبەرایەتی دەکرا، دەستی کرد بە کۆکردنەوەی ھاوکاری بۆ دروستکردنی بیرێک لە حەوزی ڕووباری تانا لە [[کینیا]] بە ھاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوی [[خێرخوازی]]: ئاو. دەیانویست کە کۆی گشتی ٤٠٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆجکۆین (کە ئەوکات نرخی ٣٠٬٠٠٠$ بوو) کۆ بکەنەوە پێش ڕۆژی جیھانی ئاو (٢٢ مارس). کەمپینەکە سەرکەوتوو بوو، ھاوکاریان لە زیاتر لە ٤٬٠٠٠ کەس کۆردەوە، لەناویاندا خێرخوازێکی نەناسراو کە ١٤٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆجکۆینی بەخشی (بە نزیکەیی ١١٬٠٠٠$ لەو کاتەدا، یاخود ٢٫٨$ ملیۆن دۆلار لە 2021).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gilbert|یەکەم=David|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ='Most Valuable Tweet in History' Donates $11,000 Worth of Dogecoin to Kenyan Water Charity|ناونیشان=https://www.ibtimes.co.uk/most-valuable-tweet-history-donates-11000-worth-dogecoin-kenyan-water-charity-1440565|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=International Business Times UK|زمان=en}}</ref> === ناسکار === [[پەڕگە:Josh Wise Sonoma 2014.jpg|ڕاست|وێنۆک|شۆڤێرلێتی شۆفێر جۆش وایز بە سپۆنسەری دۆجکۆین لە ٢٠١٤]] [[پەڕگە:Josh Wise (19675077586).jpg|وێنۆک|ئۆتۆمبێلی پێشبڕکێی سپۆنسەری دۆجکۆین لە تۆیۆتا ھی شۆفێر جۆش وایز]] لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٤، کۆمەڵگەی دۆجکۆین بە سەرکەوتوویی ٦٧٫٨ ملیۆن دۆجکۆین کۆکردەوە (نزیکەی ٥٥ ھەزار دۆلار لەو کاتەدا) لە ھەوڵێکدا بۆ سپۆنسەرکردنی شۆفێری زنجیرەی جامی خێرا لە ناسکار جۆش وایز. نازناوی " "Moonrocket<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Dogecoin raises $55,000 to sponsor Nascar driver|ناونیشان=http://www.theguardian.com/technology/2014/mar/27/nascar-dogecoin-sponsor-josh-wise-talladega-superspeedway|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> ھەبوو ئۆتۆمبێلی ژمارە ٩٨ پلانی بۆیاخێکی تێدابوو کە لەلایەن دۆجکۆین/ڕێدیتەوە سپۆنسەر کرابوو و لەلایەن وایزەوە لە ٤٩٩ی ئارۆن لە تالادیگا سوپەرسپید وەی لێخوڕیبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Estrada|یەکەم=Chris|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=NASCAR fans on Reddit use DogeCoin to sponsor Josh Wise|ناونیشان=https://motorsports.nbcsports.com/2014/03/25/nascar-fans-on-reddit-use-dogecoin-to-sponsor-josh-wise/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MotorSportsTalk {{!}} NBC Sports|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702143204/https://motorsports.nbcsports.com/2014/03/25/nascar-fans-on-reddit-use-dogecoin-to-sponsor-josh-wise/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وایز و ئۆتۆمبێلەکە بۆ ماوەی نزیکەی خولەکێک نمایشکران، کە لەم ماوەیەدا شرۆڤەکارانی پێشبڕکێکە باسیان لە دۆجکۆین و ھەوڵەکانی کۆکردنەوەی گشتی کرد، لە ھەمان کاتدا پلەی بیستەمیان بەدەستھێنا و بە سەختی لە چەندین تێکشکان دەرباز بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Talladega Shibe: The Dogecar's NASCAR Highlights|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/wnjnmq/talladega-shibe-josh-wises-highlights-in-the-dogecar|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> لە ١٦ی ئایاردا، وایز جێگەیەکی لە پێشبڕکێی Sprint All-Star Race بەدەستھێنا لەڕێگەی دەنگی ھاندەرانی ئۆنلاینەوە کە لە دانیکا پاتریک بردەوە، ئەمەش بە شێوەیەکی بەرچاو بەھۆی ھەوڵەکانی کۆمەڵگەی Dogecoin Reddit ەوە بوو. ئەو پێشبڕکێکەی بە پلەی پازدەھەم تەواو کرد، کە دوا ئۆتۆمبێل بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hembree|یەکەم=Mike|سەردێڕ=Josh Wise wins fan vote, beats Danica Patrick|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/sports/nascar/2014/05/16/josh-wise-beats-danica-patrick-in-all-star-race-fan-vote-dogecoin/9197981/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Good|یەکەم=Owen S.|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Dogecoin, NASCAR's strangest hood sponsor, will appear in its official video game|ناونیشان=https://www.polygon.com/2014/5/18/5728334/dogecoin-nascar-video-game-dlc|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Polygon|زمان=en-US}}</ref> پێشبڕکێی دواتر لە پێشبڕکێی کۆکاکۆلا ٦٠٠ بوو، وایز بۆ یەکەمجار کڵاوێکی Dogecoin/Reddit.com ی نمایش کرد. دواتر وایز ڕای گەیاند کە جارێکی دیکە ئۆتۆمبێلەکە بەکاردەھێنێتەوە لە تۆیۆتا/سەیڤ مارت ٣٥٠ و جیکۆ ٥٠٠ وەک سوپاسگوزارییەک بۆ کۆمەڵگاکە. ئەو لە پێشبڕکێکەدا پلەی بیست و ھەشتەمی بەدەستھێنا بەھۆی بەشێکی کێشەی پڕکردنەوەی سووتەمەنی؛ ئەو لە پلەی دوازدەھەمدا بوو دوای وەستانی بۆ غاز، بەڵام دەبەی غازەکە بۆ ماوەیەکی زۆر کاری نەکرد، لە ئەنجامدا لە وەستانی دووەمدا لە کۆتادا بوو ئیوتیچنیکس (ئینگلیزی: Eutechnyx)، گەشەپێدەری یاری ڤیدیۆیی NASCAR '14، ئۆتۆمبێلی دۆجکۆین وەک ئۆتۆمبێلێکی لێخوڕین لە پاکەتی DLC زیاد کرد.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CNN|یەکەم=By Larry Frum, Special to|سەردێڕ=Reddit, Dogecoin support NASCAR racer at Talladega|ناونیشان=https://www.cnn.com/2014/04/24/tech/web/nascar-dogecoin-talladega/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> لە ٢ی ئازاری ٢٠٢١، تیمی زنجیرەی ناسکار ئێکسفینیتی (B. J. McLeod Motorsports) ڕای گەیاند کە دۆجکۆین سپۆنسەری ئۆتۆمبێلی ژمارە ٩٩ دەکات لە ئەلسکۆ یونیفۆرم ٣٠٠ لە لاس ڤێگاس شانبەشانی سپرینگرێتس؛ ستیفان پارسۆنس ئۆتۆمبێلەکەی لێخوڕی بوو بە خاوەنی پلەی ٣٦ەم و کێشەی ھێڵی سووتەمەنی ڕێگری لێکرد لە تەواوکردنی پێشبڕکێکە. بەڕێکەوت، فیل باوکی خاوەنی ئەو تیمە بوو کە ئۆتۆمبێلە ئەسڵییەکەی بە سپۆنسەری دۆجکۆین لە ساڵی ٢٠١٤دا خستە بازاڕەوە. == ڕەخنەکان == ڕەسەنی دۆجکۆین وەک «گاڵتەیەک» بوو، کە ئەمەش وا دەکات یەکەم کۆینی گاڵتە پێکردن بێت، وای کرد کە سەخت بێت بە ڕاستی تەواوی وەربگیرێت لەلایەن پسپۆڕانی دارایی و میدیا سەرەکییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Serrels|یەکەم=Mark|سەردێڕ=Dogecoin: Inside the joke cryptocurrency that somehow became real|ناونیشان=https://www.cnet.com/personal-finance/crypto/dogecoin-the-origin-story-of-the-elon-musk-supported-cryptocurrency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNET|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=What is Dogecoin?|ناونیشان=https://fortune.com/2020/07/09/what-is-dogecoin-tiktok-crypto/|newspaper=Fortune|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> دراوە ئەلکترۆنییەکان مێژوویەکی درێژ و پڕ کێشەیان ھەیە بۆ بابەتی سکامەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gerard|یەکەم=David|سەردێڕ=Confused About Dogecoin? Here’s How It (Doesn’t) Work.|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2021/02/11/dogecoin-how-does-it-work-elon-musk-cryptocurrency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Foreign Policy|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin Has A Warning For Everyone: Do Not Fall For Scams That Promise To Double Your Coins|ناونیشان=https://www.news18.com/news/tech/dogecoin-has-a-warning-for-everyone-do-not-fall-for-scams-that-promise-to-double-your-coins-3722831.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=News18|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=My Joke Cryptocurrency Hit $2 Billion and Something Is Very Wrong|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/9kng57/dogecoin-my-joke-cryptocurrency-hit-2-billion-jackson-palmer-opinion|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> کە ئەمەش ھاوشێوەیە لە زۆربەی دراوە ئەلکترۆنییەکان، دۆجکۆین وا دادەنرا لەلایەن بەشێک لە بێژەران و [[وتاردان]]ەوە کە جۆرێکە لە پلانی پۆنزی. ڕەخنەگران وایان دەوت کە وەبەرھێنەرانی دۆجکۆین کە لە سەرەتاوە دۆجکۆینیان کڕیوە، ھاندانێکی گەورەی دارایی دەدەن کە کەسی تر دۆجکۆینی زیاتر بکڕێت تا نرخەکەی بەرزبێتەوە، ھەر بۆیە وەبەرھێنەرانی سەرەتا خێرێکی دارایی زۆر بکەن لەسەر گیرفانی کڕیارانی درەنگتر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dogecoin gives away the crypto game|ناونیشان=https://www.ft.com/content/2c3dd96c-b1b1-42fd-ab46-8b4791bf1270|newspaper=Financial Times|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> دۆجکۆین حسابکردنێکی دابینکردنی نییە وەک دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر، وەک بیت کۆین کە تەنیا ٢١ ملیۆن کۆین بەرھەم دەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sigalos|یەکەم=MacKenzie|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How dogecoin went from a joke to one of the world's top cryptocurrencies|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/07/what-is-dogecoin.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لەبری ئەوە دۆجکۆین ڕێژەیەکی بە ئەنقەست جێگیر و «ھەڵاوسانی دیاریکراو»ی ھەیە کە ١٠ ھەزار دۆجکۆین بۆ ھەر بلۆکێکە، لەگەڵ کاتی بلۆککردنی یەک خولەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin: How many coins are in circulation?|ناونیشان=https://www.gfinityesports.com/cryptocurrency/dogecoin-how-many-coins-in-circulation-is-there-a-cap/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.gfinityesports.com|زمان=en}}</ref> ساڵانە پێنج ملیار دۆجکۆینی تەواو و نوێ دروست دەکرێت و دەچێتە بازاڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin: How many coins are in circulation?|ناونیشان=https://www.gfinityesports.com/cryptocurrency/dogecoin-how-many-coins-in-circulation-is-there-a-cap/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.gfinityesports.com|زمان=en}}</ref> == ئەرێنییەکان == لەکاتێکدا نرخی دۆجکۆین ناجێگیرە، ئەم ناجێگیرییە سوودی خۆی ھەیە. ڕێگە بە بازرگانانی ڕۆژانەی دراوی کریپتۆ دەدات، ئەوانەی کە بازرگانن کە لە ماوەی یەک ڕۆژدا دەچنە ناو بازرگانییەکەوە و دەردەچن، مامەڵە لەگەڵ ئەم ناجێگیرییەدا بکەن و سوود لە گۆڕانکارییە توندەکانی بەھای دۆجکۆین وەربگرن. سەرەڕای ئەوە، لەکاتێکدا ڕەنگە ئەم دراوە کریپتۆیە وەک «گاڵتەیەک» دەستی پێکردبێت، لە ئەیلوولی ٢٠٢١دا دەیەمین گەورەترین دراوی کریپتۆ بوو لە جیھاندا، کە سەرمایەی بازاڕەکەی ٢٦ ملیار دۆلار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Michael|یەکەم=Andrew|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Dogecoin (DOGE): What You Need To Know|ناونیشان=https://www.forbes.com/uk/advisor/investing/cryptocurrency/what-is-dogecoin/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes Advisor UK|زمان=en-GB}}</ref> دراوە گەورەکان بریتی بوون لە بیتکۆین، ئیتیریۆم، کاردانۆ، دراوی باینانس، تێزەر، و ئێکس ئاڕ پی. دۆجکۆین وزەیەکی کەم بەکاردەھێنێت بۆ مامەڵەکان بە بەراورد لەگەڵ ھەندێک دراوی کریپتۆی تر (٠٫١٢ کیلۆوات کاتژمێر بۆ ھەر مامەڵەیەک (کیلۆوات کاتژمێر)).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harper|یەکەم=Christopher|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How much energy does Bitcoin use compared to Dogecoin, Ethereum and Litecoin?|ناونیشان=https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-much-energy-bitcoin-use-20591978|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=BirminghamLive|زمان=en}}</ref> بە بەراورد، بیتکۆین ٧٠٧٫٦ کیلۆوات کاتژمێر بەکاردەھێنێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ponciano|یەکەم=Jonathan|سەردێڕ=Bill Gates Sounds Alarm On Bitcoin's Energy Consumption–Here's Why Crypto Is Bad For Climate Change|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/jonathanponciano/2021/03/09/bill-gates-bitcoin-crypto-climate-change/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes|زمان=en}}</ref> و ئیتیریۆم ٦٢٫٥٦ کیلۆوات کاتژمێر بەکاردەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harper|یەکەم=Christopher|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=The most energy efficient cryptocurrency after Tesla axed Bitcoin|ناونیشان=https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/what-most-energy-efficient-cryptocurrency-20588731|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=BirminghamLive|زمان=en}}</ref> مارک کوبان سەبارەت بە دۆجکۆین ڕای گەیاندووە کە، «دۆج 'ھەڵاوسانی دیاریکراو'ی ھەیە واتە بڕی ھەڵاوسان پێناسە کراوە. ھیچ نادڵنیایییەک نییە سەبارەت بە بڕی دروستکراو و ڕێژەی ھەڵاوسانەکەی. کە دەتوانێت ڕێگەی پێبدات وەک میکانیزمێکی پارەدانی دروست گەشە بکات.» ئەوەی نەزانراوە ئەوەیە کە ئایا بەشی پێویست خەڵک بەم شێوەیە بەکاری دەھێنن یان نا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nagarajan|یەکەم=Shalini|سەردێڕ=Billionaire Mark Cuban says he holds 3,250 dogecoins he bought with his son — and earns added inflows from Dallas Mavericks sales|ناونیشان=https://markets.businessinsider.com/currencies/news/mark-cuban-dogecoin-holdings-3250-dallas-mavericks-valid-payment-mechanism-2021-5-1030435555|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Markets Insider|زمان=en-US}}</ref> == ئیلۆن مەسک و دۆجکۆین == ئیلۆن مەسک بە بەردەوامی پلاتفۆڕمی تویتەری بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی ڕوئیا و بیرکردنەوەکانی ئاشکرا بکات لەسەر دۆجکۆین، کە ئەمەش وای کرد ئاماژە بەوە بکرێت کە کردارەکانی بۆ فێڵکردنە لە بازاڕەکە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Elon Musk’s Controversial Crypto Tweets – Are they Market Manipulation?|ناونیشان=https://www.rahmanravelli.co.uk/articles/elon-musk-s-controversial-crypto-tweets-are-they-market-manipulation/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rahmanravelli.co.uk|زمان=en}}</ref> چونکە نرخی دۆجکۆین بەبەردەوامی ئەزموونی گۆڕانکاری کردووە بە ماوەیەکی کورت لە دوای تویتێکی ئیلۆن بەسک کە پەیوەندیدار بێت بە دۆجکۆین. لەگەڵ ئەوەش چونکە دراوە ئەلکترۆنییەکان ڕێک نەخراون وەک پشکەکان، ئەم کردارانە نایاسایی نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How murky legal rules allow Tesla's Elon Musk to keep moving markets|ناونیشان=https://www.livemint.com/market/cryptocurrency/how-murky-legal-rules-allow-tesla-s-elon-musk-to-keep-moving-markets-11621009061887.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=mint|زمان=en}}</ref> مەسک و بانگەشەکانی بۆ دۆجکۆین ڕەخنەی لێگیرا لەلایەن ھاودروستکەری دۆجکۆین جاکسن پاڵمەر، کە بە مەسک بە "self-absorbed grafter" بانگ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Co-creator of Dogecoin lashes out at ‘self-absorbed grifter’ Elon Musk over bitcoin stand|ناونیشان=https://finance.yahoo.com/news/co-creator-dogecoin-lashes-self-233410149.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=finance.yahoo.com|زمان=en-US}}</ref> یەکەم تویتی دەربارەی دۆجکۆین لەلایەن مەسک ڕوویدا لە ٢٠ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، مەسک تویتی کرد 'یەک وشە: دۆج'. بە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە، نرخی دۆجکۆین ٢٠٪ بەرز بۆوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Business|یەکەم=Chris Isidore, CNN|سەردێڕ=Elon Musk tweeted. Dogecoin surged more than 50%|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/elon-musk-dogecoin/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> لە دوای ئەوە چەند تویتێکی تر لەلایەن مەسک ھەبوو دەربارەی دۆجکۆین لە سەرەتایی شوباتی ٢٠٢١ کە نوسرابوو ' دۆجکۆین کریپتۆی خەڵکە' و 'نە بەرزەکان، نە نزمەکان، تەنیا دۆج'. لە دوای ئەم تویتانە، نرخی دۆجکۆین بە نزیکەی ٤٠٪ بەرزبۆوە.<ref name=":1"/> لە ١٥ نیسانی ٢٠٢١. نرخی دۆجکۆین زیادی کرد لە زیاتر لە ١٠٠٪ دوای ئەوەی مەسک تویتی وێنەیەکی بڵاوکردبۆتوە لە وێنەکێشانی خوان میرۆ بە ناوی 'سەگ لەسەر مانگ دەوەڕێت و لێ نوسیبوو 'دۆج لە سەرمانگ دەنگی دێت'.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Business|یەکەم=Diksha Madhok, CNN|سەردێڕ=Dogecoin price hits an all-time high after Elon Musk's tweet|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/04/16/investing/dogecoin-price-elon-musk-int-hk/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> نرخی دۆج کۆین ١١٪ بەرز بۆوە لە ٢٠ مایسی ٢٠٢١، بە ماوەیەکی کەم لە دوای ئەوەی مەسک گاڵتەیەکی دەربارەی دۆج بڵاوکردبۆوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pound|یەکەم=Jesse|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin jumps after series of Elon Musk tweets fans more wild cryptocurrency trading|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/20/dogecoin-jumps-on-elon-musk-tweet-as-wild-cryptocurrency-trading-continues.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لە مایسی ٢٠٢١، نرخی دۆج کۆین ١٠٪ بەرز بۆوە لە چەند کاتژمێرێک دوای ئەوەی مەسک تویتی لینکێکی ڕێددیتی کردبوو بۆ بەکارھێنەران تا پێشنیاری خۆیان بنوسن بۆ باشتر کردنی دراوە ئەلکترۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin spikes more than 20% after Elon Musk says Tesla will accept it as payment for merch|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/12/14/dogecoin-price-surges-after-elon-musk-tweet-about-tesla-merch.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لە ١٤ کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، دۆجکۆین زیاتر لە ٢٠٪ بەرزبۆوە دوای ئەوەی ئیلۆن مەسک وتی کە تێسلا دراوەکە قبوڵ دەکات وەک ڕێگایەکی پارەدان بۆ کاڵاکانی تێسلا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin spikes more than 20% after Elon Musk says Tesla will accept it as payment for merch|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/12/14/dogecoin-price-surges-after-elon-musk-tweet-about-tesla-merch.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yue|یەکەم=Frances|سەردێڕ=Elon Musk says Tesla will accept dogecoin as payment for merchandise, touts its value for transactions|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/elon-musk-says-tesla-will-accept-dogecoin-as-payment-for-merchandise-touts-its-value-for-transactions-11639505240|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dogecoin}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئابووری|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:ئیلۆن مەسک]] [[پۆل:ساتیر]] [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] mgafht14oh514earde3bbobw9s0nym0 0 215581 1585592 1584112 2026-05-20T12:24:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585592 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''نافوورەی ترێڤی''' (بە ئیتاڵی: Fontana di Trevi) نافوورەکەیە کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی هەژدەهەم لە ناوچەی ترێڤی لە [[ڕۆما]]. نافوورەکە دیزاین کراوە لەلایەن تەلارسازێکی ئیتاڵی بە ناوی نیکۆلا سالڤی و دواتر کارەکانی تەواو کراوە لەلایەن جیۆزێپی پانینی و چەند کەسانێکی تر. بەرزییەکەی ٢٦.٣ مەتر و پانییەکەی ٤٩.١٥ مەتر،<ref>{{cite encyclopedia|title=Trevi Fountain|encyclopedia=Britannica.com - Trevi-Fountain|url=https://www.britannica.com/topic/Trevi-Fountain}}</ref> گەورەترین نافوورەی بارۆکییە لە شارەکە و یەکێکە لە بەناوبانگترین نافوورەکانی جیهان. نافوورەکە لە چەندین ''فیلمدا'' دەرکەوتووە، لەوانە ڕۆمان هاڵیدەی (١٩٥٣) ، ''سێ فلسەکە لە نافوورەکەدا'' (١٩٥٤) ، فیلمی کلاسیکی (La Dolce Vita) (١٩٦٠) ، سابرینا دەچێتە ڕۆما (١٩٩٨) ، و فیلمی (The Lizzie McGuire Movie) (٢٠٠٣).<ref name="time">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://entertainment.time.com/2010/05/18/field-of-dreams-for-sale-top-10-iconic-movie-locations/slide/the-trevi-fountain-la-dolce-vita/|سەردێڕ=Top 10 Iconic Movie Locations|magazine=Time|دوایین=Silver|یەکەم=Alexandra|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Time magazine]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180519115328/http://entertainment.time.com/2010/05/18/field-of-dreams-for-sale-top-10-iconic-movie-locations/slide/the-trevi-fountain-la-dolce-vita/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == گەلەری == <gallery mode="packed"> پەڕگە:Trevi Fountain, Rome, Italia.jpg|نافوورەی ترێڤی پەڕگە:Fontana di Trevi di notte.JPG|پەیکەرەکان لە شەودا پەڕگە:Trevi Fountain detail amk.jpg|سەرچاوە ترێڤی کڵاوێکی پاپای پەڕگە:Fontana di Trevi - Rome, Italy - November 6, 2010 (6212401026).jpg|نافوورەی ترێڤی وەک لە لای ڕاستەوە دەبینرێت پەڕگە:Panorama of Trevi fountain 2015.jpg|نافوورەکە لە شەودا پەڕگە:Fontana di Trevi 0855 2013.jpg|نافوورەی ترێڤی </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://romanbookshelf.com/prints/Fountain%20of%20Trevi/Trevi.html پەرتووکی ڕۆمانی (بە ئینگلیزی: Roman Bookshelf) نافوورەی تێرڤی (بە ئینگلیزی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191202230549/http://romanbookshelf.com/prints/Fountain%20of%20Trevi/Trevi.html |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }} * [https://www.italyguides.it/en/lazio/rome/squares-and-fountains/trevi-fountain ترێڤی] Fountain Virtual 360° panorama و photo gallery. * [http://www2.siba.fi/~kkoskim//rooma/kuvat/fald325c.jpg تۆمارکردنی پێشینەیەکی نزمتر لە سەرچاوەکە.] * [https://www.skylinewebcams.com/webcam/italia/lazio/roma/fontana-di-trevi.html نافوورەی ترێڤی] {{پۆلی کۆمنز|Trevi fountain}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ئاو}} [[پۆل:ئەسپەکان لە ھونەر]] biogn0vvmf8cma30pu2ckwugtw27a0o 0 217065 1585589 1584154 2026-05-20T12:23:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585589 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''نەجییەی کچی وەلید کوڕی موغەیرە''' ھاوەڵێکی [[محەممەد|پێغەمبەر]] بوو. کچی [[وەلید کوڕی موغەیرە]] و خوشکی [[خالید کوڕی وەلید]]ە. نەجییە یەکێک بوو لەو ژنانەی پێش ئەوەی مێردەکانیان ببنە [[موسڵمان]] ئەوان موسڵمان بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ناصر|یەکەم=آية|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=بحث عن الوليد بن المغيرة المخزومي|ناونیشان=https://mqaall.com/al-waleed-bin-al-mugheera-al-makhzoumi/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=مقال|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220909091717/https://mqaall.com/al-waleed-bin-al-mugheera-al-makhzoumi/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>ھەندێک لەو ژنانە ڕێگرییان لێکرا کە [[کۆچ]] بکەن لەکاتێکدا مێردەکانیان ھێشتا موسڵمان نەبوون.{{Citation needed|date=June 2007}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|محەممەد|ئیسلام}} [[پۆل:ژنە سەحابەکان]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٧ەم]] m6ltmppevrujxier55wi050nlmoeokg 0 217144 1585532 1584866 2026-05-20T12:14:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585532 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=Alex Meret|image=Alex Meret (cropped).jpg|caption=مێرێت لە ٢٠١٧|fullname=Alex Meret<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7920/files/allegati/7989/cu175.pdf |سەردێڕ=Comunicato Ufficiale N. 175 |trans-title=Official Press Release No. 175 |بڵاوکەرەوە=Lega Serie A |پەڕە=٣|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=Italian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519121327/https://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7920/files/allegati/7989/cu175.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|birth_date={{birth date and age|1997|3|22|df=y}}|birth_place=[[Udine]], Italy<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://it.eurosport.com/calcio/la-juventus-segue-da-vicino-alex-meret-sara-lui-l-erede-di-buffon_sto5939779/story.shtml|سەردێڕ=La Juventus segue da vicino Alex Meret: sarà lui l'erede di Buffon?|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Eurosport|زمان=Italian|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref>|height=1.90 m<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldfootball.net/player_summary/alex-meret/|سەردێڕ=player summary:alex meret|بڵاوکەرەوە=Worldfootball|زمان=English|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref>|position=[[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]]|currentclub=ناپۆلی|clubnumber=١|youthyears1=٢٠٠٧–٢٠١٢|youthclubs1=|youthyears2=٢٠١٢–٢٠١٥|youthclubs2=ئۆدێنێسی|years1=٢٠١٥–٢٠١٨|clubs1=ئۆدێنێسی|caps1=٠|goals1=٠|years2=٢٠١٦–٢٠١٧|clubs2=سپاڵ (خواستن)|caps2=٣٠|goals2=٠|years3=٢٠١٧–٢٠١٨|clubs3=سپاڵ (خواستن)|caps3=١٣|goals3=٠|years4=٢٠١٨-|clubs4=ناپۆلی|caps4=٦٩|goals4=٠|nationalyears1=٢٠١٢–٢٠١٣|nationalteam1=ئیتاڵیای خوار ١٦ ساڵ|nationalcaps1=٤|nationalgoals1=٠|nationalyears2=٢٠١٣–٢٠١٤|nationalteam2=ئیتاڵیای خوار ١٧ ساڵ|nationalcaps2=١٣|nationalgoals2=٠|nationalyears3=٢٠١٤|nationalteam3=ئیتاڵیای خوار ١٨ ساڵ|nationalcaps3=٢|nationalgoals3=٠|nationalyears4=٢٠١٤–٢٠١٦|nationalteam4=ئیتاڵیای خوار ١٩ ساڵ|nationalcaps4=١٩|nationalgoals4=٠|nationalyears5=٢٠١٨–٢٠١٩|nationalteam5=ئیتاڵیای خوار ٢١ ساڵ|nationalcaps5=٥|nationalgoals5=٠|nationalyears6=٢٠١٩-|nationalteam6=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|nationalcaps6=٢|nationalgoals6=٠|club-update=٣ ئەیلوولی ٢٠٢٢|nationalteam-update=٢٨ ئایاری ٢٠٢١|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[Association football|Football]]}} {{MedalCountry|{{fb|ITA}}}} {{Medal|Comp|[[UEFA European Championship]]|}} {{Medal|W|[[UEFA Euro 2020|2020 Europe]]|}} {{Medal|Comp|[[UEFA Nations League]]}} {{Medal|3rd|[[2021 UEFA Nations League Finals|2021 Italy]]|}}}} ئەلێکس مێرێت (لەدایکبووی ٢٢ی ئازاری ١٩٩٧) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] پیشەگەری تۆپی پێی ئیتاڵییە کە وەک گۆڵپارێز یاری دەکات لە خولی پلە یەکی ئیتاڵی بۆ یانەی [[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا]]. لە شاری ئۆدین لەدایکبووە، مێرێت لە تەمەنێکی زووەوە دەستی بە یاریکردن کرد لەگەڵ یانەی دۆناتێلۆ کالچیۆ پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٢ بچێتە ناو سیستەمی بەناوبانگی لاوانی ئۆدێنێسی. دوای بەرزبوونەوە لە سیستەمی ئەکادیمی لە یانەکە، لە ساڵی ٢٠١٥ یەکەم یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا. دواتر بە خواستن لەگەڵ سپاڵ یاری کرد. کە یارمەتی یانەکەی دا بۆ بردنەوەی نازناوی خولی پلە دووی ئیتاڵی لە ساڵی ٢٠١٧، و سەرکەوتن بۆ [[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵی]]. لە ساڵی ٢٠١٨ گواسترایەوە بۆ [[یانەی ناپۆلی]]. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، مێرێت نوێنەرایەتی ئیتاڵیای کردووە لە ئاستەکانی خوار ١٦، خوار ١٧، خوار ١٨، خوار ١٩ و خوار ٢١ ساڵان و یەکەمین یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتاڵیا]] ئەنجامدا لە ساڵی ٢٠١٩، ھەروەھا نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کرد لە پاڵەوانێتی سەرکەوتووی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆ ٢٠٢٠]]. == کاروانی یانە == === ئۆدێنێسی === یاریزانەکە بەرھەمی لاوانی ئۆدێنێسی، مێرێت بەرزکرایەوە بۆ پێکھاتەی یەکەم وەک گۆڵپارێزی دووەم لەدوای ئۆرێستیس کارنێزیس لە وەرزی ٢٠١٥–١٦. لە ٢ی [[کانوونی یەکەم]]ی ٢٠١٥ لە جامی ئیتاڵیا یەکەمین یاری پیشەگەری خۆی ئەنجامدا بەرامبەر ئەتلانتا.<ref name="soccerway2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Udinese vs. Atalanta - 2 December 2015 - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2015/12/02/italy/coppa-italia/udinese-calcio/atalanta-bergamo/2140630/|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=soccerway.com}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٦، مێرێت بە خواستن نێردرا بۆ خولی پلە دووی ئیتاڵیا یانەی سپاڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stefano Manfredini|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=Meret loaned to Spal|ناونیشان=http://www.ilrestodelcarlino.it/ferrara/spal-meret-spighi-mercato-1.2321391|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Il Resto del Carlino|زمان=Italian}}</ref> بۆ وەرزی ٢٠١٧–١٨ بە خواستن گەڕایەوە بۆ سپاڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Meret return to Ferrara|ناونیشان=http://www.goal.com/it/notizie/calciomercato-spal-ufficiale-il-ritorno-di-meret-in-prestito/1rf1kkeeofxgg1mxmvmnw4rz4u|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=goal.com}}</ref> === ناپۆلی === لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٨، مێرێت گرێبەستی لەگەڵ [[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] واژوو کرد تاوەکو ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣. تێچووی گواستنەوەکە کە ڕێکەوتبوون لەگەڵ ئۆدێنێسی بە ٣٥ ملیۆن یۆرۆ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gladwell|یەکەم=Ben|سەردێڕ=Napoli sign Fabian Ruiz from Real Betis and Alex Meret from Udinese|ناونیشان=http://global.espn.com/football/soccer-transfers/story/3557188/napoli-sign-fabian-ruiz-from-real-betis-and-alex-meret-from-udinese|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ئیش=ESPN FC|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meret arrives for Napoli|ناونیشان=https://www.football-italia.net/123972/meret-arrives-napoli|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=Football Italia}}</ref> لە ١٤ی [[شوبات]]ی ٢٠١٩ یەکەمین یاری خۆی لە ئەورووپا ئەنجامدا، لە بردنەوەی ٣–١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر یانەی زیوریخی [[سویس|سویسری]] لە یاری یەکەمی لە قۆناغی ٣٢ی [[خولی ئەورووپا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=EL: Napoli dominate in Zurich|ناونیشان=https://www.football-italia.net/134672/el-napoli-dominate-zurich|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Football Italia}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nicita|یەکەم=Maurizio|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Napoli, Meret: parate europee. Un debutto che vale oro|ناونیشان=https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/15-02-2019/napoli-meret-esordio-europa-un-salvataggio-che-vale-oro-3201382673827.shtml|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=La Gazzetta dello Sport|زمان=Italian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221108050402/https://www.gazzetta.it/Calcio/Europa-League/15-02-2019/napoli-meret-esordio-europa-un-salvataggio-che-vale-oro-3201382673827.shtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتادا زۆر جار لە ڕۆڵی سەرەکیدا نەبوو و کەمتر یاری پێدەکرا بە ھاوشانی دەیڤد ئۆسپینا لە ماوەی دوو وەرزی یەکەمی لەگەڵ ناپۆلی؛ لەگەڵ ئەوەشدا، لەژێر ڕاھێنەری نوێی یانەکە تا پشووی وەرزەکە بەھۆی [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠|پەتای کۆڤید-١٩]] لە ئازاری ٢٠٢٠ کرا بە یەدەگ، چونکە ڕاھێنەرەکە پاڵپشتی گۆڵپارێزە کۆڵۆمبییەکە دەکرد بەھۆی بەھرەی گۆڵپارێزەکە لەگەڵ تۆپدا.<ref name="fragile">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/07-03-2020/fragile-poco-funzionale-gioco-gattuso-napoli-c-caso-meret-3601518752389.shtml|سەردێڕ=Fragile e poco funzionale al gioco di Gattuso: al Napoli c'è un caso Meret|ئیش=La Gazzetta dello Sport|زمان=Italian|دوایین=Malfitano|یەکەم=Mimmo|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=New deal for Meret?|ناونیشان=https://www.football-italia.net/153644/new-deal-meret|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Football Italia}}</ref> بەھۆی ڕاگرتنی ئۆسپینا، لەگەڵ ئەوەشدا، لە یاری کۆتایی جامی ئیتاڵیای ٢٠٢٠ دژی [[یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس|یۆڤانتۆس]] لە ١٧ی حوزەیراندا مێرێت سەرەکی بوو؛ دوای ئەوەی یارییەکە بە بێ گۆڵ لە کاتی ئاساییدا تەواو بوو، مێرێت لێدانی یەکلاکەرەوەی پاولۆ دیبالای گەڕانەوە، یارمەتی تیمەکەی دا ٤–٢ بە لێدانی یەکلاکەرەوە بردییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Coppa: Napoli beat Juventus on penalties|ناونیشان=https://www.football-italia.net/154624/coppa-napoli-beat-juventus-penalties|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200906211649/https://www.football-italia.net/154624/coppa-napoli-beat-juventus-penalties|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Football Italia}}</ref> دوای ئەوە، مێرێت دووبارە گەڕایەوە بۆ یاریکردن بە سەرە لەگەڵ ئۆسپینا، کە بە تێکڕا ھەموو دووەم یارییەک بەشدار بووە لە وەرزی ٢٠٢٠–٢١، لەگەڵ ئەوەی ئۆسپینا و مێرێت لە ھەر یەکێک لە یارییەکانی خولی ئەورووپا، خولی ئیتاڵیا و جامی ئیتاڵیا یاریان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meret is the first goalkeeper for 2022-23 season|ناونیشان=https://iraqbet.com/en/live-monopoly/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Iraqbet}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Gattuso revela por qué rota a David Ospina y Alex Meret|ناونیشان=https://colombia.as.com/colombia/2020/11/09/futbol/1604885027_952922.html}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == مێرێت ئەندامێکی گرنگ بوو لە پێکھاتەی خوار ١٩ ساڵانی ئیتاڵیا کە بەشداری کرد لە جامی ئەورووپی خوار ١٩ ساڵی ٢٠١٦، کە لە دوای ئەوەی یاری کۆتاییان دۆڕان پاڵەوانێتییەکە بە دووەم بوون کۆتایی ھات؛ لەگەڵ [[کیلیان مباپێ|کیلیان ئێمباپێ]] لە باشترین پێکھاتەی پاڵەوانێتییەکەدا بوون.<ref name="24 July 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=France cruise past Italy to win European Under-19 final|ناونیشان=http://kwese.espn.com/football/report?gameId=457250|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=ESPN}}</ref><ref name="uefa">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The UEFA technical team Team of the Tournament|ناونیشان=https://www.uefa.com/under19/season=2016/technical-report/uefa-technical-team/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> لە ئازاری ٢٠١٧، دوای ئاستێکی سەرنجڕاکێش بۆ سپاڵ لە خولی پلە دووی ئیتاڵیا، بانگکرا بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا]] بۆ پێکھاتەی پاڵاوتن بۆ جامی جیھانی لە یارییەکانیان بەرامبەر ئەلبانیا و یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھۆڵەندا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Italy: New faces for Albania and Holland|ناونیشان=https://www.football-italia.net/99843/italy-new-faces-albania-and-holland|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=Football Italia}}</ref> لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٨، یەکەمین یاری خۆی لەگەڵ ئاستی خوار ٢١ ساڵانی ئیتاڵیا ئەنجامدا، وەک یاریزانێکی سەرەکی لە یارییەکی دۆستانەدا بەرامبەر نەرویج یاریکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A piece of magic from Vido as Norway friendly ends 1-1|ناونیشان=http://www.figc.it/en/10/1985/HpSezione.shtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180724012229/http://www.figc.it/en/10/1985/HpSezione.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=Federazione Italiana Giuoco Calcio}}</ref> بەشداری کرد لە پاڵەوانێتی خوار ٢١ ساڵانی ئەورووپی لە ساڵی ٢٠١٩، لەژێر ڕاھێنەری لویجی دی بیاجیۆ، وەک گۆڵپارێزی یەکەمی ھەڵبژاردەی تیپەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Parte l'avventura europea: Di Biagio ufficializza la lista dei 23 Azzurrini|ناونیشان=https://www.figc.it/it/nazionali/news/nazionale-under-21-parte-avventura-europea-di-biagio-ufficializza-la-lista-dei-23-azzurrini/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=FIGC.it|زمان=Italian}}</ref> مێرێت یەکەمین یاری نێودەوڵەتیی خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەمی ئیتاڵیا ئەنجامدا لەژێر ڕاھێنەری ڕۆبێرتۆ مانچینی، لە ١٨ی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠١٩، وەک یەدەگ لە جێگەی سالڤاتۆرێ سێرجیۆ لە بردنەوەی ٩–١ لە یاریگای خۆیان بەرامبەر ئەرمینیا، لە کۆتا یاری پاڵاوتنی یۆرۆ ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Italy: Armenia annihilated 9-1!|ناونیشان=https://www.football-italia.net/146607/italy-armenia-annihilated-9-1|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Football Italia}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠٢١، لە پێکھاتەی ئیتاڵیا بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆ ٢٠٢٠]] بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/mancini-names-uncapped-striker-raspadori-final-italy-euro-2020-squad-2021-06-01/|سەردێڕ=Mancini names uncapped striker Raspadori in final Italy Euro 2020 squad|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> لە ١١ی تەممووزدا، مێرێت پاڵەوانێتی نەتەوەکانی ئەورووپای بردەوە لەگەڵ ئیتاڵیا دوای بردنەوەی ٣–٢ بە لێدانی یەکلاکەرەوە بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] لە [[یاریگای وێمبلی]] لە یاری [[یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|کۆتایی،]] دوای بەرامبەر بوون ١–١ [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زیادکراو]].<ref name="Euro2020Final">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51198762|سەردێڕ=England lose shootout in Euro 2020 final|یەکەم=Phil|دوایین=McNulty|ئیش=BBC Sport|زمان=en-GB|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> تاکە یاریزانی پێکھاتەکە بوو کە بەشداری یاری نەکات لە پاڵەوانێتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Meret campione d'Europa con zero minuti giocati: è l'unico della rosa azzurra|ناونیشان=https://www.goal.com/it/notizie/meret-campione-deuropa-zero-minuti-giocati-unico-della-rosa/nrcrqra386dz1aploq0eq4enl|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=www.goal.com|زمان=Italian}}</ref> == شێوازی یاریکردن == بە گۆڵپارێزێکی بەھرەمەند و ئاییندەیەکی گەشی لێ چاوەڕێ دەکرێت لە میدیای ئیتاڵی، مێرێت بە گۆڵپارێزێکی خێرا، کە کاردانەوەی باشی ھەیە و توانای وەستاندنەوەی تۆپی نایابی ھەیە، سەرەڕای بەرزی و جەستەی سەرنجڕاکێش، و ناسراوە بە مامەڵەکردن و توانای ڕاکێشانی لە ھێڵەکەی.<ref name="Meret sarà un grande portiere">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Napoli/16-01-2020/napoli-ospina-prescelto-gattuso-meret-sara-grande-portiere-360148558357.shtml|سەردێڕ=Ospina, il prescelto di Gattuso: "Meret sarà un grande portiere"|ئیش=La Gazzetta dello Sport|زمان=Italian|دوایین=Nicita|یەکەم=Maurizio|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> ھەروەھا لە میدیاکاندا ستایش کراون بۆ بڕیاردان، پێگەیشتن، و ھێمنی لەژێر فشاردا، ھەروەھا خۆڕاگری و ئەخلاقی کارکردنی، سەرەڕای لاوێتی یاریزانەکە؛ ھەروەھا، توانای ڕێکخستنی بەرگریی خۆی ھەیە و ناسراوە بە توانای وەستاندنی سزاکان. ھەرچەندە بەتوانایە لەگەڵ پێیەکانی، بەڵام ئەو بەھرەیەی وەک شتێک لە یاریزانەکە ئاماژەی پێکراوە کە پێویستی بە باشترکردنە.<ref name="Meret sarà un grande portiere"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fazzini|یەکەم=Luca|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Italia U19, i ragazzi di Vanoli ai raggi X: obiettivo Europeo|ناونیشان=https://www.mondoprimavera.com/2016/03/25/u19-alla-scoperta-dei-ragazzi-vanoli-obiettivo-europeo/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=www.mondoprimavera.com|زمان=Italian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720110208/http://www.mondoprimavera.com/2016/03/25/u19-alla-scoperta-dei-ragazzi-vanoli-obiettivo-europeo/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Amato|یەکەم=Claudio|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Dualismo Meret-Ospina in casa Napoli: coi piedi meglio il colombiano|ناونیشان=https://www.goal.com/it/notizie/meret-ospina-napoli-piedi/1imoivz4jp24r1dqnaaopmrzwe|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Goal.com|زمان=Italian}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hall|یەکەم=Richard|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Scouting Report: Alex Meret - the big-time awaits for this confident young custodian|ناونیشان=https://www.calciomercato.com/en/news/scouting-report-meret-14916|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=www.calciomercato.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200619171709/https://www.calciomercato.com/en/news/scouting-report-meret-14916|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ilmattino.it/sport/sscnapoli/napoli_meret_record_rigore-4840345.html|سەردێڕ=Napoli, Meret è già da record: nella top 5 dei portieri pararigori|ئیش=www.ilmattino.it|زمان=it|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> ھەروەھا بەدرێژایی کاروانی یاریکردنی لەگەڵ کێشەی جەستەیی و پێکانەکانی کێشەی ھەبووە.<ref name="fragile" /> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|٧ ئەیلوولی ٢٠٢٢}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alex Meret " Club matches|ناونیشان=http://www.worldfootball.net/player_summary/alex-meret/2/|وێبگە=WorldFootball.net|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref><ref name="SW">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://int.soccerway.com/players/alex-meret/319830/|سەردێڕ=A. Meret|وێبگە=Soccerway|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |کیشوەرەکان ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- |ئۆدێنێسی |٢٠١٥–١٦ |[[خولی تۆپی پێی ئیتالیا|خولی پلە یەکی ئیتاڵیا]] |٠ |٠ |٢ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٢ |٠ |- | rowspan="3" |سپاڵ (خواستن) |٢٠١٦–١٧ |خولی پلە دووی ئیتاڵیا |٣٠ |٠ |٢ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٣٢ |٠ |- |٢٠١٧–١٨ |خولی پلە یەکی ئیتاڵیا |١٣ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١٣ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٤٣ !٠ !٢ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٤٥ !٠ |- | rowspan="6" |[[یانەی ناپۆلی|ناپۆلی]] |٢٠١٨–١٩ | rowspan="5" |خولی پلە یەکی ئیتاڵیا |١٤ |٠ |١ |٠ |٦ |٠ | colspan="2" | - |٢١ |٠ |- |٢٠١٩–٢٠ |٢٢ |٠ |١ |٠ |٦ |٠ | colspan="2" | - |٢٩ |٠ |- |٢٠٢٠–٢١ |٢٢ |٠ |١ |٠ |٥ |٠ |٠ |٠ |٢٨ |٠ |- |٢٠٢١–٢٢ |٦ |٠ |١ |٠ |٧ |٠ | colspan="2" | - |١٤ |٠ |- |٢٠٢٢–٢٣ |٥ |٠ |٠ |٠ |١ |٠ | colspan="2" | - |٦ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٦٩ !٠ !٤ !٠ !٢٥ !٠ !٠ !٠ !٩٨ !٠ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !١١٢ !٠ !٨ !٠ !٢٥ !٠ !٠ !٠ !١٤٥ !٠ |} === نێودەوڵەتی === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ئیتاڵیا]] |٢٠١٩ |١ |٠ |- |٢٠٢٠ |٠ |٠ |- |٢٠٢١ |١ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢ !٠ |} == نازناوەکان == '''سپاڵ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=SPAL promoted to Serie A|ناونیشان=http://www.football-italia.net/102525/serie-b-spal-promoted-serie|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210127235755/https://www.football-italia.net/102525/serie-b-spal-promoted-serie|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=Football Italia|زمان=en}}</ref> * خولی پلە دووی ئیتاڵیا: ٢٠١٦–١٧ '''ناپۆلی''' * جامی ئیتاڵیا: ٢٠١٩–٢٠ '''ئیتاڵیا خوار ١٩ ساڵان''' * دووەم لە پاڵەوانێتی جامی یۆرۆی خوار ١٩ ساڵانی ئەورووپا: ٢٠١٦<ref name="24 July 2016" /> '''ئیتاڵیا''' * [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا|پاڵەوانێتی ئەورووپا]]: [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|٢٠٢٠]]<ref name="Euro2020Final" /> * پلەی سێیەمی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]: ٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Italy 2-1 Belgium: Azzurri secure third place at Nations League finals|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030760--italy-vs-belgium/postmatch/report/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018183046/https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2030760--italy-vs-belgium/postmatch/report/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=[[Union of European Football Associations]] (UEFA)}}</ref> '''تاکەکەسی''' * گۆڵپارێزی ساڵ: ٢٠١٤–١٥ * تیمی پاڵەوانێتی ئەورووپا بۆ خوار ١٩ ساڵان: ٢٠١٦<ref name="uefa" /> * گۆڵپارێزی ساڵ لە خولی پلە دووی ئیتاڵیا: ٢٠١٦–١٧ * [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|پێکھاتەی دەرکەوتووی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]]: ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Champions League breakthrough team of 2019|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2635905.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191230124127/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2635905.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=UEFA}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Alex Meret}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ}} [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتالی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆڵپارێزانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی ناپۆلی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] 51rhzm8g9b48ld02a2u5dju8j9fvfha 0 218322 1585560 1584373 2026-05-20T12:18:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585560 wikitext text/x-wiki {{Infobox |above = بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران{{ھن}}ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران |image = [[پەڕگە:Iran Chief of Staff of Armed Forces.svg|270px]] |caption = لۆگۆی بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکان |label1 = دامەزران |data1 = حوزەیرانی ١٩٨٨<ref name="defa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://defapress.ir/fa/news/245756/تشکیل-ستاد-فرماندهی-کل-قوا-تدبیری-تاریخی-برای-ایجاد-هماهنگی-بین-نیروهای-مسلح|سەردێڕ= تشکیل :: ستاد فرماندهی کل قوا؛ تدبیری تاریخی برای ایجاد هماهنگی بین نیروهای مسلح|بڵاوکەرەوە= خبرگزاری دفاع مقدس|زمان= فارسی|ڕێکەوت= ٣ی تەممووزی ٢٠١٧|تاریخ بازبینی=٢٨س ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cordesman |یەکەم١=Anthony H. |authorlink1=Anthony Cordesman |سەردێڕ=Iran's Military Forces in Transition: Conventional Threats and Weapons of Mass Destruction |ناونیشان=https://archive.org/details/iransmilitaryfor0000cord_s2e8 |ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Praeger Publishers|شوێن=Westport, Connecticut |ژپنک=٠-٢٧٥-٩٦٥٢٩-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/iransmilitaryfor٠٠٠٠cord_s٢e٨/page/٢٧٦ ٢٧٦]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Byman |editor1-first=Daniel |editor2-last=Chubin |editor2-first=Shahram |editor3-last=Ehteshami |editor3-first=Anoushiravan |editor4-last=Green |editor4-first=Jerrold D. |editor1-link=Daniel Byman |editor2-link=Shahram Chubin |editor3-link=Anoushiravan Ehteshami |editor4-link=Jerrold D. Green |سەردێڕ=Iran's Security Policy in the Post-Revolutionary Era |chapter=Preface |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=RAND Corporation|شوێن=Santa Monica, CA |ژپنک=٠-٨٣٣٠-٢٩٧١-١|ناونیشان=https://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR1320.html |jstor=10.7249/mr1320osd.2 |id=MR-1320-OSD|دوایین١=Byman |یەکەم١=Daniel |دوایین٢=Chubin |یەکەم٢=Shahram |دوایین٣=Ehteshami |یەکەم٣=Anoushiravan |دوایین٤=Green |یەکەم٤=Jerrold |پەڕەکان=iii–iv}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Eisenstadt |یەکەم١=Michael |editor1-last=Rubin |editor1-first=Barry |editor2-last=Keaney |editor2-first=Thomas A. |editor1-link=Barry Rubin |سەردێڕ=Armed Forces in the Middle East: Politics and Strategy |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Frank Cass Publishers|شوێن=Abingdon, Oxon |ژپنک=٠-٧١٤٦-٨٢٤٥-٤|پەڕە=٢٤٠|chapter=The Armed Forces of the Islamic Republic of Iran: An Assessment}}</ref> |label3 = ناوی پێشوو |data3 = بارەگای بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ھێزەکان<ref name="defa"/> |header4 = لەژێر چاودێری |class4 = navbox-title |data5 = [[فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی ئێران|فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکان]] |header6 = بەڕێوەبەرایەتی |class6 = navbox-title |label7 = سەرۆک |data7 = سالار [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] |label8 = جێگری سەرۆک |data8 = سەرتیپ [[محەممەدڕەزا قەرایی ئاشتیانی]] |label9 = جێگری ڕێکخەر |data9 = سەرتیپی پاسدار [[عەلی عەبدوڵڵاھی]] |header10 = چوارچێوەی دەسەڵاتەکان |class10 = navbox-title |label11 = بەڕێوەبەرایەتی و چاودێری: |data11 = [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران]]{{ھن}}[[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]{{ھن}}[[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی بەرگریکردنی ناجێبەجێکاری وڵات]] }} '''بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران''' ({{بە فارسی|ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران}}) باڵاترین [[ڕێکخراوەی سەربازی|دامەزراوەی سەربازی]] لە کۆمەڵی [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ھێزە چەکدارەکانی ئێران]]ە کە ئەرکی ھاوئاھەنگی لە نێوان ھێزەکانی [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران]]، [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]، [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران|فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسا]] و ھەروەھا [[وەزارەتی بەرگری (ئێران)|وەزارەتی بەرگری]] لەسەر ئەستۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://leader.ir/fa/content/267/%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%80-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87|سەردێڕ=جلسهٔ مشترک رؤسا و مدیران بخش‌های مختلف ستاد فرماندهی کل قوا|بڵاوکەرەوە=پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ١٩٩٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161027192418/http://leader.ir/fa/content/267/%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%80-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە دوای کوژرانی [[محەممەد باقری]] لە درێژەی [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]دا، وەک سەرۆکی بارەگای گشتی دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.france24.com/en/middle-east/20250613-israel-iran-nuclear|سەردێڕ=Blasts heard over Tel Aviv as Iran hits back at Israel with missile barrage|بڵاوکەرەوە=france24|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=ئینگلیزی}}</ref> ==بەرگریی ناچالاک و جەنگی ئەلیکترۆنی== {{سەرەکی|جەنگی ئەلیکترۆنی لە ئێران}} «ڕێکخراوی نیشتمانیی بەرگریی ناچالاک» ھەروەھا ڕاپۆرت دەدات بە ئەرکانی گشتیی ھێزە چەکدارەکان. ڕاپۆرت کراوە کە ئێران یەکێکە لەو پێنج وڵاتەی کە سوپایەکی سایبەریی ھەیە کە توانای ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنەکانی جەنگی ئەلیکترۆنیی ھەیە. ھەروەھا ڕاپۆرت کراوە کە ئێران توانای [[جەنگی ئەلیکترۆنی|جەنگی ئەلیکترۆنیی]] خۆی بە شێوەیەکی یەکجار زۆر زیاد کردووە لە دوای نائارامییەکانی دوای ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی.<ref name=Leyne>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Leyne|یەکەم=Jon|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8505645.stm|سەردێڕ=How Iran's political battle is fought in cyberspace|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100214115913/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8505645.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=payvand>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://payvand.com/news/09/may/1020.html|سەردێڕ=Iran among 5 states with cyber warfare capabilities: US institute|بڵاوکەرەوە=Payvand.com|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090806063758/http://www.payvand.com/news/09/may/1020.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=channel4>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.channel4.com/news/articles/politics/international_politics/whoaposs+winning+iranaposs+cyberwar/3214857|سەردێڕ=Who's winning Iran's cyber-war?|بڵاوکەرەوە=Channel 4 News|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091230152441/http://www.channel4.com/news/articles/politics/international_politics/whoaposs+winning+iranaposs+cyberwar/3214857|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=bbc100130>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2010/01/100130_u02-radiozamaneh-hackers|سەردێڕ=BBC فارسی – ايران – سایت رادیو زمانه هک شد|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100202075150/http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2010/01/100130_u02-radiozamaneh-hackers.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Marwaha>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Alka Marwaha|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8114444.stm|سەردێڕ=What rules apply in cyber-wars?|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090627095751/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8114444.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ٢٠١٠دا، چین ئەمریکای تۆمەتبار کرد بەوەی کە لە ڕێگەی ماڵپەڕەکانی وەک [[تویتەر]] و [[یووتیووب]] دەستی بە جەنگێکی ئەلیکترۆنی دژی ئێران کردووە، جگە لە بەکارھێنانی لیوایەکی ھاککەران بە مەبەستی نانەوەی پشێوی لە ئێراندا.<ref name="Tisdall">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Simon Tisdall |ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٠|سەردێڕ=Cyber-warfare 'is growing threat' |ئیش=The Guardian |شوێن=London |ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2010/feb/03/cyber-warfare-growing-threat |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130909122910/http://www.theguardian.com/technology/2010/feb/03/cyber-warfare-growing-threat |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref><ref name="washingtontimes">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Beijing accuses U.S. of cyberwarfare |ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2010/jan/26/beijing-accuses-us-of-cyberwarfare/?feat=home_headlines |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠١٠|ئیش=Washington Times}}</ref> لە سەرەتای ٢٠١٠دا، دوو سەربازگەی نوێ بۆ جەنگی ئەلیکترۆنی لە [[زەنجان]] و [[ئەسفەھان]] دامەزران.<ref name="isfahan">[https://www.bbc.com/persian/iran/2010/02/100222_l07_isfahansoftwarcamp_isfahan BBC فارسی – ايران – قرارگاه های 'جنگ نرم' در اصفهان و زنجان راه اندازی شد] . Bbc.co.uk (1970-01-01). Retrieved 2014-06-09.</ref> ھەتا ساڵی ٢٠٢٤، چالاکییە ئەلیکترۆنییەکانی ئێران پێشکەوتووتر بوون، و تێوەگلاوە لە ململانێیەکی بەردەوامی ئەلیکترۆنی لەگەڵ [[ئیسرائیل]] کە سەرنج دەخاتە سەر سیخوڕی، جەنگی زانیاری، و ھەوڵدان بۆ بەئامانجگرتنی ژێرخانە ھەستیارەکان، ئەگەرچی ئیسرائیل باڵادەستییەکی تەکنەلۆژیی پاراستووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran's electronic confrontation with Israel |ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2024/08/15/irans-electronic-confrontation-with-israel |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|ئێران}} [[پۆل:سەربازیی ئێران]] 4y5gvsa07crsggbqziw0tecsyz3jnqx 0 219637 1585587 1584159 2026-05-20T12:23:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585587 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} وانگ ییگوانگ (چینی:王沂光) وێنەکێشێکی مۆدێرینی چینییە بەھۆی تابلۆ لە کێشانی خەڵکی فڕیو بەناوبانگە. و برا بچووکی وێنەکێشی بەناوبانگ وانگ ییدۆنگە لە چەندین پێشانگای بەناوبانگی نێودەوڵەتی بەشداری کردووە لەوانەش پەکین، گوانگژۆو، تۆکیۆ، ھۆنگ کۆنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=王沂东 官方网站--艺术兄弟网|ناونیشان=http://www.wangyidong.com/Index.html|وێبگە=www.wangyidong.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812192658/http://wangyidong.com/Index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://www.schoeni.com.hk/wangbib.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207092003/http://www.schoeni.com.hk/wangbib.htm |date= ٧ی شوباتی ٢٠١٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=王沂东官方网站 Wangyidong Official Website|ناونیشان=http://www.wangyidong.com/show/shouye.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100923150613/http://www.wangyidong.com/show/shouye.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠|وێبگە=www.wangyidong.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> {{داتابۆکس}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|چین|ھونەرەکان|ژیاننامە|||}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی شاندۆنگ]] o6n2in8l9miimjg4k6n77r3l3zj7snq 0 219736 1585494 1585170 2026-05-20T12:07:56Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585494 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season|competition=[[Premier League]]|season=[[2022–23 in English football|2022–23]]|dates=5 August 2022 –{{ھن}}28 May 2023|continentalcup1=[[2023–24 UEFA Champions League|Champions League]]|continentalcup1 qualifiers=|continentalcup2=[[2023–24 UEFA Europa League|Europa League]]|continentalcup2 qualifiers=|continentalcup3=[[2023–24 UEFA Europa Conference League|Europa Conference League]]|continentalcup3 qualifiers=|relegated=|matches=126|total goals=353|league topscorer=[[Erling Haaland]]{{ھن}}(17 goals)|biggest home win=[[Liverpool F.C.|Liverpool]] [[Liverpool F.C. 9–0 AFC Bournemouth|9–0]] [[AFC Bournemouth|Bournemouth]]{{ھن}}(27 August 2022)|biggest away win=[[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] 0–4{{ھن}}[[Leicester City F.C.|Leicester City]]{{ھن}}(23 October 2022)|highest scoring=Liverpool 9–0 Bournemouth{{ھن}}(27 August 2022){{ھن}}Manchester City 6–3 [[Manchester United F.C.|Manchester United]]{{ھن}}(2 October 2022)|longest wins=5 matches{{ھن}}[[Arsenal F.C.|Arsenal]]|longest unbeaten=9 matches{{ھن}}Manchester City|longest winless=9 matches{{ھن}}[[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]]|longest losses=6 matches{{ھن}}Leicester City|highest attendance=74,147{{ھن}}Manchester United ٢−1 Liverpool{{ھن}}(22 August 2022)|lowest attendance=10,000{{ھن}}Bournemouth 2–0{{ھن}}[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]{{ھن}}(6 August 2022)|prevseason=[[2021–22 Premier League|2021–22]]|nextseason=''[[2023–24 Premier League|2023–24]]''|winners=|best goalkeeper=|updated=30 October 2022}} خولی نایابی ٢٠٢٢–٢٠٢٣ وەرزی ٣١ی خولی نایاب، و وەرزی ١٢٤ی تۆپی پێی ئینگلیزییە بە گشتی. [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] دوو جار پاڵەوانی بەرگرییە و ھەردوو وەرزی ٢٠٢٠–٢١ و ٢٠٢١–٢٢ بردنەوەی بەدەستھێناوە. == پەرەسەندنەکان == لە وەرزی ٢٠٢٢–٢٣ەوە، یانەکان دەتوانن پێنج گۆڕانکاری ئەنجام بدەن لەجیاتی سێ گۆڕانکاری. ئەم جێگرەوانە دەکرێت لە سێ وەستاندا ئەنجام بدرێن لە کاتی یارییەکەدا، و ھەروەھا لە نێوانی گێمەکان، بە ھەمان شێوەی خولە سەرەکییەکانی تری ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Premier League clubs agree to five substitutes from 2022–23 season|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/60945430|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> لە ناوەڕاستی وەرزدا پشوو دەبێت بەھۆی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]] لە قەتەر، لەگەڵ کۆتا یاری لە کۆتایی ھەفتەی ١٢ی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، و یەکەم یاری دوای جامی جیھان لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢, دوای کۆتایی جامی جیلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Premier League 2022/23 dates announced|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2264107|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> == پوختە == === دواخستنەکان === لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢، ھەموو یارییەکانی خولی یەکەم کە لە ١٠تا ١٢ی ئەیلوول دانرابوو دواخرا بەھۆی مردنی شاژنی ئیلیزابێسی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Premier League statement|ناونیشان=https://www.premierleague.com/news/2786560|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> == تیمەکان == بیست تیپ لە خولەکەدا ڕکابەری دەکەن – حەڤدە تیپی سەرەکی وەرزی پێشوو و سێ تیپەکە لە پاڵەوانێتییەکە بەرزکراونەتەوە. ئەو تیپانەی کە پلەیان بەرزکراونەتەوە بریتین لە فولھام و بۆرنمۆس و نۆتینگام فۆڕێست کە دوای دوورکەوتنەوە بۆ ماوەی ساڵێک و دوو ساڵ و بیست و سێ ساڵ لە پلەی یەکەمدا دەگەڕێنەوە. بیست و سێ ساڵی نێوان یانەی نۆتینگام فۆڕێست و وەرزی پێشووی خولی نایابی و ئەم وەرزە درێژترین ئامادەنەبوونە بۆ یانەیەکی پێشووی پریمەرلیگ لە سەردەمی خولی نایابدا تا ئێستا. ئەوان جێگەی بێرنلییان گرتەوە (دوای شەش ساڵ یاریکردن لە پلەی یەکەمدا دابەزین) و واتفۆرد و نۆرویچ سیتی (ھەردوو تیپەکە دوای تەنھا ساڵێک گەڕانەوە لە خولی پلە یەکی ئیسپانیا دابەزین). === ستادیۆم و شوێنەکان === : '' تێبینی: لیستەکانی خشتەکە بە ڕیزبەندی ئەلفوبێە.'' {| class="wikitable sortable" !تیم !شوێن !یاریگا !توانای |- |[[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئارسناڵ]] |[[لەندەن]] (ھۆڵۆوەی) |[[یاریگای ئیمارات]] | style="text-align:center" |{{Number table sorting|60,704}} |- |ئەستۆن ڤێللا |[[بێرمینگام|بێرمینگھام]] |پارکی ڤێلا | style="text-align:center" |{{Number table sorting|42,657}} |- |بۆرنمۆست |بۆرنمۆس |دین کۆرت | style="text-align:center" |{{Number table sorting|11,307}} |- |برینتفۆرد |لەندەن (برینتفۆرد) |یاریگای کۆمەڵگەی برێنتفۆرد | style="text-align:center" |{{Number table sorting|17,250}} |- |برایتۆن و ھۆڤ ئەلبیۆن |فاڵمەر |یاریگای فاڵمەر | style="text-align:center" |{{Number table sorting|31,800}} |- |[[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] |لەندەن (فولھام) |[[ستامفۆرد بریدج|پردی ستامفۆرد]] | style="text-align:center" |{{Number table sorting|40,343}} |- |کریستاڵ پاڵاس |لەندەن (سێلھێست) |پارکی سێلھێست | style="text-align:center" |{{Number table sorting|25,486}} |- |[[ئێڤەرتۆن]] |[[لیڤەرپوول]] (واڵتۆن) |باخچەی گۆدیسەن | style="text-align:center" |{{Number table sorting|39,414}} |- |فولھام |لەندەن (فولام) |کرایڤن کۆتێج | style="text-align:center" |{{Number table sorting|22,384}} |- |لیدز یونایتد |[[لیدز]] |ئێڵاند ڕۆد | style="text-align:center" |{{Number table sorting|37,608}} |- |[[یانەی تۆپی پێی لێستەر سیتی|لیستەر سیتی]] |[[لێستەر|لیستەر]] |[[یاریگای کینگ پاوەر]] | style="text-align:center" |{{Number table sorting|32,262}} |- |[[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] |لیڤەرپوول (ئەنفیڵد) |[[ئەنفیلد|ئەنفیڵد]] | style="text-align:center" |{{Number table sorting|53,394}} |- |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] |[[مەنچستر|مانچستەر]] (برادفۆرد) |[[یاریگای شاری مەنچستر|یاریگای شاری مانچستەر]] | style="text-align:center" |{{Number table sorting|53,400}} |- |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچستەر یونایتد]] |مانچستەر ([[ئۆڵدترافۆرد|ئۆڵد ترافۆرد]]) |[[ئۆڵدترافۆرد|ئۆڵد ترافۆرد]] | style="text-align:center" |{{Number table sorting|74,310}} |- |[[یانەی تۆپی پێی نیوکاسڵ یونایتد|نیوکاسڵ یونایتد]] |[[نیوکاسڵ|نیوکاسڵ ئەپۆن تاین]] |پارکی سان جەیمس | style="text-align:center" |{{Number table sorting|52,305}} |- |نۆتینگھام فۆرێست |وێست بردیجفۆرد |سیتی گڕاوند | style="text-align:center" |{{Number table sorting|30,445}} |- |ساوسامپتن |[[ساوتھامپتن|ساوسامپتن]] |یاریگای سانت ماری | style="text-align:center" |{{Number table sorting|32,384}} |- |[[یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر|تۆتنام ھۆتسپۆر]] |لەندەن (تۆتنھام) |یاریگای تۆتنھام ھۆتسپۆر | style="text-align:center" |{{Number table sorting|62,850}} |- |وێستھام یونایتد |لەندەن (سترادفۆرد) |یاریگای لەندەن | style="text-align:center" |{{Number table sorting|62,500}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Important supporter update – capacity increase, West Stand reconfiguration & 2022/23 ticketing|ناونیشان=https://www.whufc.com/news/important-supporter-update-capacity-increase-west-stand-reconfiguration-202223-ticketing|بڵاوکەرەوە=West Ham United F.C.}}</ref> |- |وۆڵڤەرھامپتن |وۆڵڤەرھامپتن |یاریگای مۆلاینیوکس | style="text-align:center" |{{Number table sorting|31,750}} |} === کارمەند و کەلوپەلەکان === {| class="wikitable sortable" !تیم !ڕاھێنەر !کاپتن !بەرھەمھێنەری جلوبەرگ !پاڵپشتیکار (کێشە) !پاڵپشتیکار (Sleeve) |- |[[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئارسناڵ]] | data-sort-value="Arteta, Mikel" |میکێل ئارتیتا {{ھێمای ئاڵا|ESP}} | data-sort-value="Odegaard, Martin" |مارتن ئۆدگارد{{ھێمای ئاڵا|NOR}} |[[ئەدیداس]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Adidas and Arsenal launch new partnership|ناونیشان=https://news.adidas.com/football/adidas-and-arsenal-launch-new-partnership-with-2019-20-home-kit/s/a792ee1b-7f39-4f66-a095-a689e151ec5b|بڵاوکەرەوە=Adidas|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> |میرنشینە یەکگرتووەکان<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-and-arsenal-renew-sponsorship-deal|سەردێڕ=Emirates and Arsenal Renew Sponsorship Deal|ئیش=Emirates.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> |سەردانی ڕواندا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Arsenal partner with 'Visit Rwanda'|ناونیشان=https://www.arsenal.com/news/club-welcomes-visit-rwanda-new-partner|بڵاوکەرەوە=Arsenal F.C.|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> |- |ئەستۆن ڤێللا |ئۆنای ئیمری | data-sort-value="McGinn, John" |{{ھێمای ئاڵا|SCO}} [[جۆن ماگگین|John McGinn]] |کاستۆر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Aston Villa and Castore sign landmark multi-year partnership|ناونیشان=https://www.avfc.co.uk/news/2022/may/31/aston-villa-and-castore-sign-landmark-multi-year-partnership--/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Aston Villa Football Club}}</ref> |کازۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Cazoo confirmed as Aston Villa's principal partner|ناونیشان=https://www.avfc.co.uk/News/2020/06/29/cazoo-principal-partner|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Aston Villa Football Club}}</ref> |وەرزشەکانی کایون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Aston Villa announce Kaiyun Sports partnership|ناونیشان=https://www.avfc.co.uk/news/2022/august/26/villa-announce-kaiyun-sports-partnership/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Aston Villa Football Club}}</ref> |- |بۆرنمۆست | data-sort-value="O'Neil, Gary" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[گاری ئۆنیل|Gary O'Neil]] (interim) | data-sort-value="Kelly, Lloyd" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[لۆید کێلی|Lloyd Kelly]] |عومبرۆ |دافابێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AFC Bournemouth announce Dafabet as new front-of-shirt sponsors &#124; Bournemouth Echo|ناونیشان=https://www.bournemouthecho.co.uk/sport/20235552.amp/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220625144009/https://www.bournemouthecho.co.uk/sport/20235552.amp/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |دێوۆڵت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Williams|یەکەم=Matthew|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Bournemouth fill sleeve sponsor role with DeWalt|ئیش=SportBusiness|ناونیشان=https://www.sportbusiness.com/news/bournemouth-fill-sleeve-sponsor-role-with-dewalt/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> |- |برێنتفۆرد | data-sort-value="Frank, Thomas" |{{ھێمای ئاڵا|DEN}} [[تۆماس فرانک (سەرپەرشتیاری تۆپی پێ)|Thomas Frank]] | data-sort-value="Jansson, Pontus" |{{ھێمای ئاڵا|SWE}} [[پۆنتۆس جەنسۆن|Pontus Jansson]] |عومبرۆ |ھۆڵیوودبێس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Brentford Announce Hollywoodbets as New principal Sponsor|ناونیشان=https://www.brentfordfc.com/news/2021/july/brentford-announce-hollywoodbets-as-new-principal-partner/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Brentford F.C.}}</ref> |سەلامەتی |- |برایتۆن و ھۆڤ ئەلبیۆن | data-sort-value="Crofts" |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} Roberto De Zerbi | data-sort-value="Dunk, Lewis" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Lewis Dunk |[[نایکی|نیک]]<ref name="BrightonKitDeal">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=New Kit Partnership with Nike|ناونیشان=http://www.seagulls.co.uk/news/article/brighton-and-hove-albion-announce-new-kit-partnership-with-nike-1432659.aspx/|بڵاوکەرەوە=Brighton & Hove Albion F.C.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140606234056/http://www.seagulls.co.uk/news/article/brighton-and-hove-albion-announce-new-kit-partnership-with-nike-1432659.aspx/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |ئەمریکی Express<ref name="BrightonKitDeal"/> |SnickersUK.com<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.sportbusiness.com/news/sleeve-sponsor-snickersuk-com-joins-amex-on-brighton-shirt-to-make-local-double/|سەردێڕ=Sleeve sponsor SnickersUK.com joins Amex on Brighton shirt to make local double|ئیش=SportBusiness|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190805110220/https://www.brightonandhovealbion.com/news/2019/august/albion-extend-jd-sponsorship-deal/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> |- |چێڵسی |{{ھێمای ئاڵا|England}} Graham Potter | data-sort-value="Azpilicueta, Cesar" |{{ھێمای ئاڵا|ESP}} César Azpilicueta |نیک |سێ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Shirt partner Three to resume activities {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|ناونیشان=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/06/16/shirt-partner-three-to-resume-activities0|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Chelsea Football Club}}</ref> |ماسی کۆتایی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Amber Group joins Chelsea as official sleeve partner {{!}} Official Site {{!}} Chelsea Football Club|ناونیشان=https://www.chelseafc.com/en/news/2022/05/12/amber-group-joins-chelsea-as-official-sleeve-partner|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Chelsea Football Club}}</ref> |- |کۆشکی کریستاڵ | data-sort-value="Vieira, Patrick" |{{ھێمای ئاڵا|FRA}} Patrick Vieira | data-sort-value="Milivojevic, Luka" |{{ھێمای ئاڵا|SRB}} Luka Milivojević |ماکرۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Crystal Palace announce kit deal with Macron|ناونیشان=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/crystal-palace-announce-kit-deal-with-macron/2022-06-21/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Crystal Palace Football Club}}</ref> |پێنج<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=cinch to become official front of shirt sponsor of Crystal Palace|ناونیشان=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/cinch-to-become-official-front-of-shirt-sponsor-of-crystal-palace/2022-05-26/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Crystal Palace Football Club|زمان=en-GB}}</ref> |چارەنووسی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mukuru to become official sleeve sponsor of Crystal Palace|ناونیشان=https://www.cpfc.co.uk/news/announcement/mukuru-to-become-official-sleeve-sponsor-of-crystal-palace/2022-05-04/|بڵاوکەرەوە=Crystal Palace Football Club}}</ref> |- |ئێڤەرتۆن | data-sort-value="Lampard, Frank" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[فرانک لامپارد|Frank Lampard]] | data-sort-value="Coleman, Seamus" |{{ھێمای ئاڵا|IRL}} Séamus Coleman |ھومێل<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Everton Agrees Club-Record Kit Deal With hummel|ناونیشان=https://www.evertonfc.com/news/1671087/everton-agrees-club-record-kit-deal-with-hummel|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Everton F.C.}}</ref> |Stake.com<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Everton Signs Club-Record Deal With Stake.com|ناونیشان=https://www.evertonfc.com/news/2642194|بڵاوکەرەوە=Everton F.C.}}</ref> |بۆکس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Everton Signs Up BOXT As Shirt Sleeve Partner|ناونیشان=https://www.evertonfc.com/news/2717522|بڵاوکەرەوە=Everton F.C.}}</ref> |- |فولحام | data-sort-value="Silva, Marco" |{{ھێمای ئاڵا|POR}} Marco Silva | data-sort-value="Cairney, Tom" |{{ھێمای ئاڵا|SCO}} Tom Cairney |ئەدیاس<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=New Adidas partnership|ناونیشان=https://www.fulhamfc.com/news/2017/october/12/new-adidas-partnership|بڵاوکەرەوە=Fulham F.C.|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> |W88 |مۆبایلە جیھانییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Fulham Extends Partnership with World Mobile|ناونیشان=https://www.fulhamfc.com/news/2022/june/28/Fulham-Extends-Partnership-With-World-Mobile/|بڵاوکەرەوە=Fulham F.C.}}</ref> |- |لیز یونایتد | data-sort-value="Marsch, Jesse" |{{ھێمای ئاڵا|USA}} Jesse Marsch | data-sort-value="Cooper, Liam" |{{ھێمای ئاڵا|SCO}} Liam Cooper |ئەدیاس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=adidas becomes official kit partner of Leeds United|ناونیشان=https://www.leedsunited.com/news/club/26829/adidas-becomes-official-kit-partner-of-leeds-united|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Leeds United A.F.C.}}</ref> |شاشە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=SBOTOP ENTERS MULTI-YEAR PARTNERSHIP TO BECOME PRINCIPAL|ناونیشان=https://www.leedsunited.com/news/club/26890/sbotop-becomes-principal-sponsor-of-leeds-united|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Leeds United A.F.C.}}</ref> |ئاوات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=LEEDS UNITED ANNOUNCE GLOBAL ECOMMERCE PLATFORM WISH AS OFFICIAL PARTNER|ناونیشان=https://www.leedsunited.com/news/club/30069/leeds-united-announce-wish-as-official-sleeve-sponsor|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Leeds United A.F.C.}}</ref> |- |شاری لێستەر | data-sort-value="Rodgers, Brendan" |{{ھێمای ئاڵا|NIR}} Brendan Rodgers | data-sort-value="Evans, Jonny" |{{ھێمای ئاڵا|NIR}} Jonny Evans |ئەدیاس<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.footyheadlines.com/2018/05/leak-confirmed-leicester-city-announce-adidas-kit-deal.html|سەردێڕ=Leak Confirmed – Leicester City Announce Adidas Kit Deal|ئیش=Footy Headlines|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> |ئێف بی ئێس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leicester City & FBS Announce Record New Principal Club Partnership|ناونیشان=https://www.lcfc.com/news/2153820/leicester-city--fbs-announce-record-new-principal-club-partnership|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Leicester City F.C.}}</ref> |بیای سایگۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.lcfc.com/news/792418/leicester-city-and-thaibev-agree-multiyear-global-partnership/press-release|سەردێڕ=Leicester City And ThaiBev Agree Multi-Year Global Partnership|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> |- |لیڤەرپوول | data-sort-value="Klopp, Jurgen" |{{ھێمای ئاڵا|GER}} Jürgen Klopp | data-sort-value="Henderson, Jordan" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Jordan Henderson |نیک<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=LFC announces multi-year partnership with Nike as official kit supplier from 2020–21|ناونیشان=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/381644-liverpool-fc-announces-multi-year-partnership-with-nike-as-official-kit-supplier-from-2020-21|بڵاوکەرەوە=Liverpool F.C.|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> |ستانداردی مۆڵەت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Liverpool renew Standard Chartered sponsorship deal|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-england-liv-sponsorship/liverpool-renew-standard-chartered-sponsorship-deal-idUKKCN1IP16S|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨|agency=[[Reuters]]|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> |گەشتکردن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Liverpool Embarks on a Journey with Expedia|ناونیشان=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/412266-liverpool-fc-embarks-on-a-journey-with-expedia|بڵاوکەرەوە=Liverpool Football Club|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- |مانچستەر سیتی | data-sort-value="Guardiola, Pep" |{{ھێمای ئاڵا|ESP}} [[پێپ گواردیۆلا|Pep Guardiola]] | data-sort-value="Gündoğan, İlkay" |{{ھێمای ئاڵا|GER}} İlkay Gündoğan |[[پوما|پۆما]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Manchester City strike 10-year kit deal with Puma|ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/11679/11650329/manchester-city-strike-10-year-kit-deal-with-puma|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=[[Sky Sports]]}}</ref> |ھێڵی ئاسمانی ئیتیھاد<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Manchester City bank record £400m sponsorship deal with Etihad Airways|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2011/jul/08/manchester-city-deal-etihad-airways|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|شوێن=London|یەکەم=Daniel|دوایین=Taylor|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> |Nexen Tire<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Man City and Nexen Tire announce Premier League first partnership|ناونیشان=https://www.mancity.com/news/club-news/2017/03/17/manchester-city-and-nexen-tire-announce-first-premier-league-shirt-sleeve-partnership/1489758525960|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Manchester City F.C.|یەکەم=John|دوایین=Edwards|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170509110955/https://www.mancity.com/news/club-news/2017/03/17/manchester-city-and-nexen-tire-announce-first-premier-league-shirt-sleeve-partnership/1489758525960|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |مانچستەر یونایتد | data-sort-value="Ten Hag, Erik" |{{ھێمای ئاڵا|NED}} [[ئیریک تین ھاگ|Erik ten Hag]] | data-sort-value="Fernandes, Bruno" |{{ھێمای ئاڵا|POR}} Bruno Fernandes |ئەدیاس<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Manchester United and Adidas in £750m deal over 10 years|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/business-28282444|ئیش=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |بینەری تیم<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Man Utd and TeamViewer announce new principle shirt partnership from 2021/22 season|ناونیشان=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-and-teamviewer-announce-new-principal-shirt-partnership-from-2021-22-season|بڵاوکەرەوە=Manchester United|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> |تەکنەلۆژیای DXC<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=United and Adidas launch new home shirt|ناونیشان=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-and-adidas-launch-new-home-kit-for-2022-23-season|بڵاوکەرەوە=Manchester United|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> |- |نیوکاسڵ یونایتد | data-sort-value="Howe, Eddie" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Eddie Howe | data-sort-value="Lascelles, Jamaal" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Jamaal Lascelles |کاستۆر<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.chroniclelive.co.uk/sport/football/football-news/castore-reportedly-agreed-deal-leading-20914890|سەردێڕ=Castore reportedly agreed deal with leading La Liga club on the eve of Newcastle kit announcement|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |دامەزراندنی ٨٨<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=noon.com becomes Newcastle United's official sleeve partner|ناونیشان=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/nooncom-becomes-official-sleeve-partner/|بڵاوکەرەوە=Newcastle United|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> |نیوەڕۆ.com<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Newcastle United and FUN88 agree new partnership|ناونیشان=https://www.nufc.co.uk/news/latest-news/newcastle-united-and-fun88-agree-new-partnership/|بڵاوکەرەوە=Newcastle United|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> |- |دارستانی نۆتینگام | data-sort-value="Cooper, Steve" |{{ھێمای ئاڵا|WAL}} Steve Cooper | data-sort-value="Worrall, Joe" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Joe Worrall |ماکرۆن |''TBA'' |''TBA'' |- |باشووری کامپتن | data-sort-value="Hasenhuttl, Ralph" |{{ھێمای ئاڵا|AUT}} Ralph Hasenhüttl | data-sort-value="Ward-Prowse, James" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[جەیمز وارد-پراوز|James Ward-Prowse]] |ھومێل<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Saints welcome hummel as Official Kit Supplier|ناونیشان=https://www.southamptonfc.com/news/2021-01-18/southampton-football-club-hummel-official-kit-supplier|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=southamptonfc.com|بڵاوکەرەوە=Southampton Football Club|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118091607/https://www.southamptonfc.com/news/2021-01-18/southampton-football-club-hummel-official-kit-supplier|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |وەرزشی.io<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Daniels|یەکەم=Tom|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sportsbet.io becomes new Main Club Sponsor|ئیش=Insider Sport|ناونیشان=https://www.insidersport.com/2020/08/25/southampton-names-sportsbet-io-as-new-front-of-shirt-sponsor/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> |وەرزشەکانی JD |- |تۆتنام ھۆتسپۆر | data-sort-value="Conte, Antonio" |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} [[ئانتۆنیۆ کۆنتی|Antonio Conte]] | data-sort-value="Lloris, Hugo" |{{ھێمای ئاڵا|FRA}} Hugo Lloris |نیک<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tottenham Hotspur announces multi-year partnership with Nike|ناونیشان=http://www.tottenhamhotspur.com/news/club/announcement/tottenham-hotspur-announces-multi-year-partnership-with-nike-300617/|بڵاوکەرەوە=Tottenham Hotspur F.C.|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> |ئای ئەی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tottenham Hotspur announce new £320m shirt deal|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49110767/|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> |پێنج<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2021/january/cinch-becomes-clubs-official-sleeve-partner|سەردێڕ=cinch becomes Club's Official Sleeve Partner|بڵاوکەرەوە=Tottenham Hotspur F.C.|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- |ڕۆژاوای ھام یونایتد | data-sort-value="Moyes, David" |{{ھێمای ئاڵا|SCO}} David Moyes | data-sort-value="Rice, Declan" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Declan Rice |عومبرۆ |دەستپێکردن |بازاڕەکانی مەودای<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.whufc.com/news/articles/2020/june/19-june/west-ham-united-unveil-new-sleeve-sponsor-ahead-run|سەردێڕ=West Ham United unveil new sleeve sponsor ahead of the run-in West Ham United|بڵاوکەرەوە=West Ham United F.C.|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> |- |وۆڵڤەرhampton Wanderers |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} Steve Davis (interim) | data-sort-value="Neves, Rúben" |{{ھێمای ئاڵا|POR}} Rúben Neves |کاستۆر<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://uk.sports.yahoo.com/news/sir-andy-murray-sportswear-brand-082504801.html|سەردێڕ=Sir Andy Murray's sportswear brand signs up Wolves in first Premier kit deal|دوایین=Neville|یەکەم=Simon|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=Yahoo! Sports|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521110918/https://uk.sports.yahoo.com/news/sir-andy-murray-sportswear-brand-082504801.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |AstroPay<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.astropay.com/astropay-announces-new-premier-league-partnership-with-wolverhampton-wanderers/|سەردێڕ=AstroPay announces new Premier League partnership with Wolverhampton Wanderers|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ئیش=AstroPay.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220811151508/https://www.astropay.com/astropay-announces-new-premier-league-partnership-with-wolverhampton-wanderers/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |١٢ی تر |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="28" |<abbr title="Position">Pos</abbr> ! scope="col" width="190" |Team ! scope="col" width="28" |<abbr title="Played">Pld</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Won">W</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Drawn">D</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Lost">L</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals for">GF</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goals against">GA</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Goal difference">GD</abbr> ! scope="col" width="28" |<abbr title="Points">Pts</abbr> ! scope="col" |Qualification or relegation |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |[[Arsenal F.C.|ئارسناڵ]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٠ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٣٠ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١١ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +١٩ | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |٣١ | rowspan="4" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |Qualification for the [[2023–24 UEFA Champions League|Champions League group stage]] |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٢ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٩ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٣٧ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١١ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +٢٦ | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |٢٩ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٣ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |[[Tottenham Hotspur F.C.|تۆتنھام ھۆتسپۆر]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٨ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٢٦ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٦ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +١٠ | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |٢٦ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٤ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |[[Newcastle United F.C.|نیوکاسڵ یونایتد]] | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٨ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |٢٩ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" |١٠ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3BB;" | +١٩ | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3BB;" |٢٨ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |٥ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |مانچستەر یونایتد | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |٧ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |١٧ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |١٦ | style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" | +١ | style="font-weight: bold;background-color:#BBF3FF;" |٢٣ | rowspan="1" style="font-weight: normal;background-color:#BBF3FF;" |<span class="nowrap">Qualification for the [[2023–24 UEFA Europa League|Europa League group stage]]</span> |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |٦ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |[[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٦ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٧ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | +٢ | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |٢١ | rowspan="12" style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |٧ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |فولھام | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٠ | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٩ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |٨ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |برایتن و ھۆڤ ئەلبیۆن | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٩ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | +٤ | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٨ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |٩ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |لیڤەرپوول | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" | +٨ | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٦ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٠ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |کریستاڵ پاڵاس | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٦ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;3 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٦ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١١ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |برێنتفۆرد | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٦ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٩ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;3 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٥ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |ئیڤەرتۆن | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١١ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;1 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٤ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |وێستھام یونایتد | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٧ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١١ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;2 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٤ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٤ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |بۆرنمۆس | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٦ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٨ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;16 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٣ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٥ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |[[Leeds United F.C.|لیدز یونایتد]] | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٢ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٦ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٥ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٩ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;4 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٢ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٦ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |ئەستۆن ڤێللا | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٧ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١١ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٠ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;9 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٢ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٧ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:transparent;" |ساوسامپتن | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٧ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |١١ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |٢٠ | style="font-weight: normal;background-color:transparent;" |&#x2212;9 | style="font-weight: bold;background-color:transparent;" |١٢ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |١٨ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |لیستەر ستی | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٨ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢١ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢٥ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |&#x2212;4 | style="font-weight: bold;background-color:#FFBBBB;" |١١ | rowspan="3" style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |Relegation to [[2023–24 EFL Championship|EFL Championship]] |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |١٩ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |وۆڵڤەرھامپتن | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٤ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٧ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٦ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |١٩ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |&#x2212;13 | style="font-weight: bold;background-color:#FFBBBB;" |١٠ |- | style="text-align: center;font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢٠ ! scope="row" style="text-align: left; white-space:nowrap;font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |نۆتینگھام فۆرێست | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |١٣ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٣ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٨ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٨ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |٢٨ | style="font-weight: normal;background-color:#FFBBBB;" |&#x2212;20 | style="font-weight: bold;background-color:#FFBBBB;" |٩ |} <div class="sports-table-notes">Updated to match(es) played on 30 October 2022. Source: [https://www.premierleague.com/tables Premier League]{{ھن}}{{ھن}}{{ھن}}{{ھن}}Rules for classification: 1) Points; 2) Goal difference; 3) Goals scored; 4) If the champions, relegated teams or qualified teams for UEFA competitions cannot be determined by rules 1 to 3, rules 4.1 to 4.3 are applied – 4.1) Points gained in head-to-head record between such teams; 4.2) Away goals scored in head-to-head record between such teams; 4.3) Play-offs<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/en/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2022/08/17/41833320-bac0-4aa1-966e-b07c65267dbe/PL_Handbook_2022-23_DIGITAL_17.08.pdf "Premier League Handbook 2022/23"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. Premier League. pp. &nbsp;109–111<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 August</span> 2022</span>.</cite></ref></div> == ئەنجامەکان == یارییەکان لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ بڵاوکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Premier League fixtures: Man City away to West Ham, Liverpool at Fulham, Forest at Newcastle|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/61795955|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=BBC Sport}}</ref>{{Updated|30 October 2022}} {| class="wikitable" style="text-align:center" !پلەی !یاریزان !یانە !ئامانجەکان<ref name="top goals">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Premier League Player Stats – Goals|ناونیشان=https://www.premierleague.com/stats/top/players/goals?se=489|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220813212009/https://www.premierleague.com/stats/top/players/goals?se=489|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |١ | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|NOR}} [[ئێرلینگ ھاڵند|ئێرلینگ ھالاند]] | align="left" |مانچستەر سیتی |١٧ |- |٢ | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} ھاری کەین | align="left" |تۆتنام ھۆتسپۆر |١٠ |- |٣ | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|SRB}} [[ئەلێکساندار میترۆڤیچ|ئەلیکساندەر میترۆڤیچ]] | align="left" |فولحام |٩ |- |٤ | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[ئیڤان تۆنی]] | align="left" |برێنتفۆرد |٨ |- | rowspan="2" |٥ | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|PAR}} [[میگێل ئەلمیرۆن]] | align="left" |نیوکاسڵ یونایتد | rowspan="2" |٧ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|BEL}} [[لیاندرۆ ترۆسارد|لیندرۆ ترۆسارد]] | align="left" |برایتۆن و ھۆڤ ئەلبیۆن |- | rowspan="5" |٧ | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|BRA}} [[ڕۆبێرتۆ فێرمینۆ|ڕۆبێرتۆ فیرمینۆ]] | align="left" |لیڤەرپوول | rowspan="5" |٦ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[فیڵ فۆدن]] | align="left" |مانچستەر سیتی |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} جەیمس مادسەن | align="left" |شاری لێستەر |- | align="left" | {{ھێمای ئاڵا|ESP}} ڕۆدریگۆ | align="left" |لیز یونایتد |- | align="left" |کاڵوم ویڵسەن | align="left" |نیوکاسڵ یونایتد |} {{Updated|30 October 2022}} === گۆڵی خاوێن === === حوکمڕانی === ==== یاریزان ==== * زۆرترین کارتی زەرد: '''٦'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Premier League Player Stats – Yellow Cards|ناونیشان=https://www.premierleague.com/stats/top/players/yellow_card?se=489|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230108204032/https://www.premierleague.com/stats/top/players/yellow_card?se=489|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ** {{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[ئەنتۆنی گۆردۆن]] (ئیڤەرتۆن) ** {{ھێمای ئاڵا|POR}} [[ڕۆبێن نیڤس|ڕۆبن نیڤس]] (وۆڵڤەرھامپتن) * زۆرترین کارتی سوور: '''1'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Premier League Player Stats – Red Cards|ناونیشان=https://www.premierleague.com/stats/top/players/red_card?se=489|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230108204032/https://www.premierleague.com/stats/top/players/red_card?se=489|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ** {{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[ناتانیێل چۆلۆبا|Nathaniel Chalobah]] (Fulham) ** {{ھێمای ئاڵا|IRL}} [[ناتان کۆڵینز|Nathan Collins]] (Wolverhampton Wanderers) ** {{ھێمای ئاڵا|ESP}} [[دیێگۆ کۆستا|Diego Costa]] (Wolverhampton Wanderers) ** {{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[کۆنۆر گالاگێر|Conor Gallagher]] (Chelsea) ** {{ھێمای ئاڵا|SEN}} [[کالیدۆ کولیبالی|Kalidou Koulibaly]] (Chelsea) ** {{ھێمای ئاڵا|URU}} [[داروین نونێز|Darwin Núñez]] (Liverpool) ** {{ھێمای ئاڵا|BRA}} [[ئێمەرسۆن ڕۆناڵ|Emerson Royal]] (Tottenham Hotspur) ** {{ھێمای ئاڵا|COL}} [[لویس سینستێررا|Luis Sinisterra]] (Leeds United) * زۆرترین کارتی زەرد: '''٣٣'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Premier League Club Stats – Yellow Cards|ناونیشان=https://www.premierleague.com/stats/top/clubs/total_yel_card?se=489|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221204215417/https://www.premierleague.com/stats/top/clubs/total_yel_card?se=489|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ** ئێڤەرتۆن * زۆرترین کارتی سوور: ٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Premier League Club Stats – Red Cards|ناونیشان=https://www.premierleague.com/stats/top/clubs/total_red_card?se=489|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221024145835/https://www.premierleague.com/stats/top/clubs/total_red_card?se=489|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ** چێڵسی ** وۆڵڤەرھامپتن == خەڵاتەکان == === خەڵاتەکانی مانگانە === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |مانگ ! colspan="2" |بەڕێوەبەری مانگ ! colspan="2" |یاریزانی مانگ ! colspan="2" |ئامانجی مانگ ! colspan="2" |ڕزگارکردنی مانگ ! rowspan="2" |سەرچاوەکان |- !بەڕێوەبەری !یانە !یاریزان !یانە !یاریزان !یانە !یاریزان !یانە |- |ئاب |{{ھێمای ئاڵا|ESP}} [[مایکڵ ئەرتێتا|Mikel Arteta]] |[[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئارسناڵ]] |{{ھێمای ئاڵا|NOR}} [[ئێرلینگ ھاڵند|Erling Haaland]] |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] |{{ھێمای ئاڵا|FRA}} [[ئالان سانت-ماکسیمین|Allan Saint-Maximin]] |نیوکاسڵ یونایتد |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[نیک پاپ (پیاو)|Nick Pope]] |نیوکاسڵ یونایتد | align="center" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Arteta named August's Barclays of the Month|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2787351|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Haaland voted August EA SPORTS Player of the Month|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2787350|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Saint-Maximin volley wins Budweiser Goal of the Month|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2787452|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Pope claims first Castrol Save of the Month award|ناونیشان=https://www.premierleague.com/news/2787456|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> |- |ئەیلوول |{{ھێمای ئاڵا|NED}} [[ئیریک تین ھاگ|Erik ten Hag]] |مانچستەر یونایتد |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[مارکۆس ڕاشفۆرد|Marcus Rashford]] |مانچستەر یونایتد |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[ئیڤان تۆنی|Ivan Toney]] |برێنتفۆرد |{{ھێمای ئاڵا|ENG}} [[جۆردان پیکفۆرد|Jordan Pickford]] |ئێڤەرتۆن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ten Hag named September Barclays Manager of the Month|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2801337|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Rashford voted September EA SPORTS Player of the Month|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2801341|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Toney's chip chosen as Budweiser Goal of the Month|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2801440|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Pickford claims Castrol Save of the Month award|ناونیشان=http://www.premierleague.com/news/2801451|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|FA Premier League season 2022-2023}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|دەیەی ٢٠٢٠|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} pw7l0g31ej9tcp8bzxjh4h8r7tyzjug 0 221677 1585562 1584360 2026-05-20T12:19:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585562 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Web of Venom.png|وێنۆک]] '''ڤێنەم''' ({{بە ئینگلیزی|Venom}}) کارەکتەری [[گەورەخراپەکار]]ێکی (دواتر [[دژەھیرۆ]]) [[کەسایەتیی خەیاڵی|خەیاڵییە]] لە کتێبە کۆمیکییەکانی ئەمریکادا کە لەلایەن [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ|مارڤڵ کۆمیکسەوە]] بڵاودەکرێتەوە، بەگشتی پەیوەندی بە کارەکتەری سوپەرھیرۆی [[سپایدەرمان|سپایدەرمانەوە]] ھەیە. بۆ یەکەمجار لە فیلمی ''پیاوی جاڵجاڵۆکەی سەرسوڕھێنەر'' #٢٥٢ لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨٤ ناسێندرا. ژەھر سەر بە ڕەگەزێکی [[ژیان لە دەرەوەی زەوی|ژیانی دەرەوەی زەوی]] [[ماددەی ڕەقی نابلووری|بێ شێوە]] (ھیچ پێکھاتەیەکی فیزیکی نییە) و جۆرێکە لە [[مشەخۆری|مشەخۆر]] و ھەندێکجار [[ڤایرۆس]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Venom Virus - Marvel Database|ناونیشان=https://marvel.fandom.com/wiki/Venom_Virus}}</ref> کە پێی دەوترێت ھاوژیانی کە پێویستی بە خانەخوێیەک ھەیە، بەزۆری مرۆڤێک، بۆ ئەوەی بژی. بەھۆی توانای پەیوەندیکردن و پێکەوەژیانی لەگەڵ مرۆڤە بێگانەکاندا، خاوەنی ھێزی سەروو مرۆیی و تەنانەت تۆڕ بوونی ھەیە، و بە ڕکابەری سەرەکی سپایدەرمان دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معرفی تمام سیمبیوت (Symbiote)ھا در کمیکھای مارول - spidey.ir|ناونیشان=http://spidey.ir/component/content/article.html?id=294:alien-symbiotes-in-spiderman-comics}}{{بەستەری مردوو|url=http://spidey.ir/component/content/article.html?id=294:alien-symbiotes-in-spiderman-comics |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھر آنچە کە باید در مورد شخصیت ونوم بدانیم - زومجی|ناونیشان=https://www.zoomg.ir/2018/2/24/272204/venom-character-introduction/|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190716151336/https://www.zoomg.ir/2018/2/24/272204/venom-character-introduction/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Venom (Klyntar) (Earth-616) - Marvel Database|ناونیشان=https://marvel.wikia.com/wiki/Venom_(Klyntar)_(Earth-616)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بررسی سیمبیوتھای مختلف دنیای Venom - آریافیلم|ناونیشان=http://ariamovie.ir/%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A8%DB%8C%D9%88%D8%AA-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-venom/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117232514/https://ariamovie.ir/توضیح-سیمبیوت-ھای-مختلف-دنیای-venom/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم خانەخوێی ڤینۆم سپایدەرمان بوو، کە دواجار خۆی لەم بوونەوەرە جیاکردەوە کاتێک ئاگاداری سروشتی ڕاستەقینەی بوو. پاشان بوونەوەرەکە بەدوای میوانداری دیکەدا گەڕا، دیارترینیان ئێدی برۆک بوو، دووەم و بەناوبانگترین خانەخوێ کە سەرەتا بوو بە کارەکتەری ڤینۆم و دوژمنی ماوە درێژی سپایدەرمان. بەپێی ڕێکخراوی [[شیڵد (ڕێکخراو)|شیڵد]]، ئەو بە یەکێک لە گەورەترین ھەڕەشەکان بۆ سەر مرۆڤایەتی دادەنرێت لەگەڵ کارەکتەرەکانی وەک ماگنێتۆ و دکتۆر دۆم و سەری سوور. ئیدی برۆک کە لە لیستی ٥٠ خراپەکاری سەرەکی جیھانی کۆمیکدا ھاتووە، یەکێکە لە بەناوبانگترین سوپەرڤیلانەکانی گەردوونی مارڤێڵ، کە لەبەردەم زۆرێک لە پاڵەوانەکانی وەک [[سپایدەرمان]] و ھۆڵک و [[تۆر (کۆمیکی مارڤێل)|تۆر]] دەرکەوتووە و تەنانەت گیراوە و شکستی بە [[تۆر (کۆمیکی مارڤێل)|تۆر]] و ھۆڵک ھێنا، بەڵام بوونی سەرەکییەکەی لە کۆمیکەکانی سپایدەرماندا ئەوە بووە کە ڤینۆم توانیویەتی بە تەنیا شکست بە [[تۆڵەستێنەکان (کۆمیک)|تۆڵەستێنەکان]] بھێنێت. لە زنجیرە کۆمیکەکانی ڤێنوم (٢٠١٨)دا، ڤێنوم سەرنجی بوونی تێکچوونی سەیر و سەمەرەی لە ڕەفتاری سیمبیووەتەکەی دا و کەمێک دواتر، بۆی دەرکەوت کە بنکەی خوداوەندێکی خراپەکار بە ناوی (کانال) لە ناوەڕاستدایە و دەیەوێت خۆی ئازاد بکات و لەناو ببات ھەموو گەردوون!! و ھەروەھا (ئێدی برۆک) بە ھاوکاری کەسێک بە ناوی ڕێکس ئەلێکساندەر شەڕی لەگەڵ کەناڵ کرد و بۆی دەرکەوت کە ڕێکس ئەلێکساندەر مردووە و ئەو سیمبیووەتەی کە کوشتوویەتی بە ویژدان ئازاری دەدات و بڕیار دەدات ڕێکس ئەلێکساندەرە نوێیەکە بێت! ھەروەھا ڤینۆم دواتر لەگەڵ داڕک کارنەیج شەڕی کرد و بە یارمەتی سپایدەرمان، مەیکەر، وۆڵڤەرین، کاپتن ئەمریکا، بروس بانەر (ھاڵک) دەچنە شەڕ بەڵام شکست دەھێنن! تا ڤینۆم ئیدی بەجێدەھێڵێت بۆ ئەوەی پەیوەندی لەگەڵ بروس بانەر (ھاڵک) بکات بۆ ئەوەی دەسەڵاتەکەی زیاد بکات، بەڵام ڤینۆم و ھالک کەسایەتییەکی گونجاویان نەبووە و بەھۆی ئەمەوە ڤینۆم لە ھالک جیا دەبێتەوە و جارێکی دیکە پەیوەندی لەگەڵ ئێدی برۆک دروست دەبێت و ڤینۆم و ئێدی برۆک ھەموویان کۆدێکسن و دارک کارنەیج ھێرش دەکاتە سەر بروس بانەر و کۆدێکس ئەو ڕادەکێشێت و ڤینۆم و ئێدی برۆک بە خۆشبەختی بە یارمەتی سلیپەر و دیلان برۆک (کوڕی ئیدی برۆک) کە تێگەیشتن کە دیلان برۆک دەسەڵاتی خودایی ھەیە ئەوان چوونە شەڕ لەگەڵ دارک کارنەیج و لەناویان برد. کلیتۆس کاسیدی کوژرا، بەڵام فیلمی دارک کارنەیج زیندووە و لە کۆمی کە نوێیەکاندا کێشە دروست دەکات. ! ڤینۆم ھێشتا بە خودای سیمبیووەتە نوێیەکانی مارڤێڵ کۆمیکس دادەنرێت و دیلانی کوڕەکەی پەیوەندی لەگەڵ ڤینۆم ھەیە، ھەرچەندە دیلان کێشەی تایبەتی خۆی ھەیە. ژەھر لە زۆرێک لە کۆمیکەکانی تردا دەرکەوتووە. ڤینۆم یەکێکە لە کۆنەکانی مارڤێڵ، زۆر کۆن نییە، بەڵام تازە نییە. بە پێچەوانەی سپایدەرمان، ڤینۆم ڕقی لە ڕەگەزی خۆیەتی! بۆ ڕقت لێیە چونکە گاڵتە بە ڤینۆم دەکەن و بە لاوازی دەزانن، بەڵام ڤینۆم شەڕی ھەریەکەیان کرد و سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ڕەنگە زۆربەی کاتەکان یارمەتی لە پیاوی جاڵجاڵۆکە وەرگرتبێت بەڵام ھێشتا سەرکەوتوو بوو. == سەرچاوەی کارەکتەر == لە کاتی شەڕە نھێنییەکانی بۆشایی ئاسمان، عەزی سپایدەرمان تێکچووە، بۆیە بە یارمەتی ئامێرێک عەزییەکی نوێی دیزاین کردووە. پیتەر بە لەبەرکردنی عەزی ڕەش (دواتر بە عەزی سیمۆبایت ناسرا) بوو بە پیاوی جاڵجاڵۆکەی ڕەش. سەرەتا پیتەر ھیچ کێشەیەکی نەبوو لەگەڵ ئەم عەزییە، بەڵام دواتر وردە وردە بۆی دەرکەوت کە عەزی سیمبیۆت کاریگەری تێکدەرانەی لەسەر مێشک و ڕۆحی پیتەر ھەبووە و بووەتە ھۆی ئەوەی ببێتە کەسێکی شێت. بە یارمەتی دکتۆرە نامۆ و چوار خەیاڵییەکە توانی ئەو عەزییە لاببات. دواتر بۆ ئەوەی خانەخوێیەکی نوێ بدۆزێتەوە و ھەروەھا تۆڵە لە پیتەر پارکەر بکاتەوە (بەھۆی ڕەتکردنەوەی)، ئەو عەزییە خۆی بە تەرمی پەیامنێرێکەوە بەستەوە بە ناوی ئێدی برۆک، کە بەھۆی کارێکی شکستخواردووەوە کینەیەکی شەخسیی لە سپایدەرمان ھەبوو، و بەم شێوەیە بوو بە یەکێک لە دوژمنە ئایکۆنییەکانی سپایدەرمان کە وەک ژەھر دروستکرابوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ئەنیمەیشن|کۆمیک|تەلەڤیزیۆن|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Venom (character)}} [[پۆل:بکوژە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم]] [[پۆل:کارەکتەرە کۆمیکەکان کە لە ساڵی ٢٠٠٣ ناسێنراون]] [[پۆل:گەورەخراپەکارەکانی کۆمیکەکانی مارڤڵ]] [[پۆل:کارەکتەرەکانی مارڤڵ کۆمیکس کە ھێزی سەروو مرۆیییان ھەیە]] [[پۆل:سووپەرھیرۆکانی مارڤڵ کۆمیکس]] fpiy1vzgxyd3b59gl9yyc599ige9d77 0 222519 1585699 1580701 2026-05-20T19:31:35Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585699 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٣دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == * [[عەباس جەلیلیان (گۆرانیبێژ)|عەباس جەلیلیان]]، ساڵ، گۆرانیبێژی کورد، بەساڵاچوویی.<ref name="ستارەی سوبح ۱">[http://www.setaresobh.ir/fa/main/detail/106720/ ڕۆژنامەی ستارەی سوبح: ''کۆچی دواییی عەباس جەلیلیان، ھونەرمەندی مۆسیقا''، نووسراو لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣؛]{{بەستەری مردوو|url=http://www.setaresobh.ir/fa/main/detail/106720/ |date=نیسانی ٢٠٢٦}} سەردان لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref><ref name="ئارمانی میللی ۱">[https://www.armanmeli.ir/fa/tiny/news-1083153 ڕۆژنامەی ئارمانی میللی: ''عەباس جەلیلیان ھونەرمەندی مۆسیقا کۆچی دوایی کرد''، نووسراو لە ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> === ٢٣ === * [[مەنسوور کەریمیان]]، ٣٩ ساڵ، دەرھێنەر و کامێرامان، کوژران لە بۆردوومانی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا بۆ سەر ڕۆژاوای کوردستان.<ref name="فرات ٤">[https://anfkirmancki.com/rojawan-sUrIye/herisane-dewleta-tirke-de-direktor-kerimyan-sehid-bi-37184 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''دەرھێنەر کەریمیان لە ھێرشی تورکیا شەھید کرا'' (بە زازاکی)، نووسراو لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١؛] سەردان لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> == تشرینی دووەم == === ٢٦ === * [[تاھیر خەلیلی]]، تەمەن ٦٧ ساڵ، گۆرانیبێژ و پێشمەرگەی دیرین، بەساڵاچوویی.<ref name="فرات ٣">[https://anfsorani.com/هۆرامی/hwnrmnd-tahyry-khlyly-khkww-wrkwtww-kwrsany-kchy-dmaynsh-krd-46729 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ھونەرمەند تاھیری خەلیلی خەڵکوو وەرکەوتوو کورڎسانی کۊچی دماینش کەرد'' (بە ھۆرامی)، نووسراو لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == تشرینی یەکەم == === ٢٨ === * [[ئارمیتا گەڕاوەن]]، تەمەن ١٧ ساڵ، کچی قوتابیی کورد، لێدان لەلایەن حیجابپارێزانی کۆماری ئیسلامیی ئێران.<ref name="ڕۆژنیوز ٢">[https://rojnews.news/?p=398819 ڕۆژنیوز: ''ھاوشێوەی ژینا ئەمینی ئارمیتا گەراوەندیش شەھید بوو'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref><ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/yarmyta-grawnd-gyansh-j-dsda-45802 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ئارمیتا گراوەندە گیانش جە دەسدا'' (بە ھۆرامی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.</ref> == ئەیلوول == === ٥ === * [[جەلال زەنگابادی]]، تەمەن ٧٢ ساڵ، شاعێر، نووسەر، توێژێنەر و وەرگێڕی کورد، جەڵتەی مێشک.<ref name="زووم ۱">[https://zoomnews.info/24169/ زوومنیوز: ''ئەو نووسەرەی لەپێناو نان و دەرمان دا کتێبخانەکەی دەفرۆشت کۆچی دوایی کرد'' (کورمانجیی ناوەندی)، نووسراو لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.</ref> === ١٢ === * [[بەیتۆجان]]، تەمەن ٦٨ ساڵ، گۆرانیبێژی کورد و زیندانیی سیاسیی پێشوو، شێرپەنجە.<ref name="ڕۆژنیوز ۱">[https://rojnews.news/?p=386723 ڕۆژنیوز: ''ھونەرمەندی گەورەی کورد بەیتۆجان کۆچی دوایی کرد'' (کورمانجیی ناوەندی)، نووسراو لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.</ref> === ١٨ === * [[دەنیز ھێڤی]]، تەمەن؟ ساڵ، سیاسەتوانی کورد و بەرپرسی ئیداریی [[کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان]] (کەنەکە)، تیرۆر.<ref name="فرات ۱">[https://anfsorani.com/ڕۆژانە/b-chk-hrshkray-sr-bargay-knk-l-hwlr-44498 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''لە ھێرشی سەر نوێنەرایەتی کەنەکە، کەسێک شەھید بوو- نوێکراوەتەوە'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.</ref> == ئاب == === ٢٢ === * [[ئیبراھیم گوڵستان]]، تەمەن ١٠١ ساڵ، نووسەر و دەرھێنەری فارسی ئێرانی، بەساڵاچوویی.<ref name="بی‌بی‌سیی فارسی ۱">[https://www.bbc.com/persian/iran-66578117 بی‌بی‌سیی فارسی: ''ئیبراھیم گوڵستان کۆچی دوایی کرد'' (فارسی)، نووسراو لە ٢٣ی ئابی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.</ref> == تەممووز == == حوزەیران == === ٤ === * [[مەنسوورە سەگوەند]]، تەمەن ١٧/١٨ ساڵ، ناڕازیی ئێرانی و ئەندامی پێشووی [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران|پۆلیس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=منصوره سگوند پیش از مرگ و در حمایت از وریا: «جوری زندگی کنیم که ناممان با جسم ما خاک نشود»|ناونیشان=https://www.iranintl.com/202306056725|بڵاوکەرەوە=ایران اینترنشنال|زمان=fa}}</ref> == ئایار == === ١ === * ئەحمەد عەرەب، تەمەن ٨٩ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی [[جەزائیری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=France|یەکەم=Centre|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Football - Ancien joueur du Limoges FC et de l'ESA Brive, Ahmed Arab est décédé|ناونیشان=https://www.lamontagne.fr/limoges-87000/sports/ancien-joueur-du-limoges-fc-et-de-l-esa-brive-ahmed-arab-est-decede_14272742/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.lamontagne.fr}}</ref> * ئیرما سێرانۆ، تەمەن ٨٩ ساڵ، ئەکتەری مەکسیکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Murió Irma Serrano a los 89 años de edad|ناونیشان=https://www.infobae.com/mexico/2023/03/01/murio-irma-serrano-a-los-89-anos-de-edad/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=infobae|زمان=es-ES}}</ref> === ٢ === === ٣ === * ھێرۆشی ئیمای، تەمەن ٨١ ساڵ، سیاسەتمەداری ژاپۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=元衆院議員の今井宏氏死去 {{!}} {{!}} 全国のニュース|ناونیشان=https://www.saga-s.co.jp/articles/-/998915|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=佐賀新聞|زمان=ja|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230303182217/https://www.saga-s.co.jp/articles/-/998915|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * تۆم سایزمۆر، تەمەن ٦١ ساڵ، ئەکتەری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tom Sizemore Dead at 61|ناونیشان=https://www.tmz.com/2023/03/03/tom-sizemore-actor-dead-dies/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=TMZ|زمان=en}}</ref> * کێنزابورۆ ئۆی تەمەن ٨٨ ساڵ، ڕۆماننووس و نووسەری ژاپۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shimbun|یەکەم=The Yomiuri|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Nobel Laureate Kenzaburo Oe Dies at 88|ناونیشان=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/obituaries/20230313-97010/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=japannews.yomiuri.co.jp|زمان=en}}</ref> === ٤ === * یارۆسلاڤا پلاڤیوک، تەمەن ٩٦ ساڵ، چالاکوانی مافی ژنانی ئۆکراینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=У Канаді померла дружина останнього президента УНР Плав'юка|ناونیشان=https://www.ukrinform.ua/rubric-society/3678096-u-kanadi-pomerla-druzina-ostannogo-prezidenta-unr-plavuka.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.ukrinform.ua|زمان=uk}}</ref> * لیۆ ستێرکێس تەمەن ٨٦ ساڵ، پاسکیلسواری بەلجیکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympedia – Leo Sterckx|ناونیشان=https://www.olympedia.org/athletes/16697|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.olympedia.org}}</ref> * ھاینز باومان، تەمەن ٩٥ ساڵ، ئەکتەری ئەڵمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Heinz Baumann ist tot: Krimi-Ikone wurde 95 Jahre alt|ناونیشان=https://www.bild.de/unterhaltung/leute/leute/krimi-ikone-heinz-baumann-ist-tot-er-wurde-95-jahre-alt-83127756.bild.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=bild.de|زمان=de}}</ref> * دۆناڵد سنایدەر، تەمەن ٧١ ساڵ، سیاسەتمەداری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Donald Snyder Obituary (1951 - 2023) - Fogelsville, PA - Morning Call|ناونیشان=https://www.legacy.com/us/obituaries/mcall/name/donald-snyder-obituary?id=49492177|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Legacy.com}}</ref> * [[ئەحمەد خەلیلیفەرد]]، تەمەن ٦٣ ساڵ، شێوەکار و پەیکەرسازی کورد.<ref name="ھاژە ١">[http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=19952 ھاژە: ''«ئەحمەد خەلیلی‌فەرد» ھونەرمەندی شێوەکاری کورد کۆچی دوایی کرد'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٤ی ئایاری ٢٠٢٣؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240427223647/http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=19952 |date=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤}} سەردان لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤.</ref><ref name="ئیسنا ١">[http://isna.ir/xdNNPY ئاژانسی ھەواڵنێریی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا): ''«ئەحمەد خەلیلی‌فەرد» کۆچی دوایی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٤ی ئایاری ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤.</ref> === ٥ === * شەریفە فەدل تەمەن ٨٤ ساڵ، گۆرانیبێژی میسری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وفاة المطربة المصرية شريفة فاضل|ناونیشان=https://www.skynewsarabia.com/varieties/1602495-وفاة-المطربة-المصرية-شريفة-فاضل|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=سكاي نيوز عربية|زمان=ar}}</ref> * ئالان جەی تەمەن ٩١ ساڵ، شمشێربازی بەریتانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympedia – Allan Jay|ناونیشان=https://www.olympedia.org/athletes/22153|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.olympedia.org}}</ref> === ٦ === * جۆرجینا بایر، تەمەن ٦٥ ساڵ، سیاسەتمەداری نیووزلەندا. * عەبدولڕەحمان ئەنساری تەمەن ٨٧ ساڵ، شوێنەوارناس و مێژوونووسی سعودیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=عكاظ on Twitter: "انتقل إلى رحمة الله تعالى، اليوم (الإثنين)، أستاذ التاريخ القديم والآثار أ.د. عبدالرحمن الطيب الأنصاري، أحد أوائل عمداء كلية العلوم الإنسانية والاجتماعية الأداب سابقا، بجامعة الملك سعود. #عكاظ #ان_تكون_اولا https://t.co/3SlA4INXWI https://t.co/FCQjDPLfqh" / Twitter|ناونیشان=https://twitter.com/OKAZ_online/status/1632708982019174405|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230306130514/https://twitter.com/OKAZ_online/status/1632708982019174405|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === ٧ === * ئیبتیسام عەبدوڵڵا، تەمەن ٨٠ ساڵ، ڕۆماننووسی عێراقی.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Moinzadeh|یەکەم=Mehdi|سەردێڕ=YOUTOPIA/ABOUT:BLANK|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1515/9783839439555-025|ئیش=In Zukunft!|پەڕەکان=٢٨٧–٣٠٢|بڵاوکەرەوە=transcript Verlag|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> * تۆم لۆڤ تەمەن ٨٥ ساڵ، بازرگانی ئەمریکی. * پات مەککۆرمیک تەمەن ٩٢ ساڵ، مەلەوانی ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympedia – Pat McCormick|ناونیشان=https://www.olympedia.org/athletes/51112|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.olympedia.org}}</ref> === ٨ === * جیان مارکۆ کالێری تەمەن ٨١ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی ئیتاڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=È morto Calleri, l'ex presidente della Lazio: lutto nel calcio|ناونیشان=https://corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/lazio/2023/03/08-104558477/e_morto_calleri_l_ex_presidente_della_lazio_lutto_nel_calcio|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=corrieredellosport.it|زمان=it}}</ref> * بێرتۆن گۆردۆن، تەمەن ١٠٠ ساڵ، دەرھێنەری فیلم و سیناریۆنووسی ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Murphy|یەکەم=J. Kim|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Bert I. Gordon, Cult Filmmaker Behind ‘The Food of the Gods’ and ‘Empire of the Ants,’ Dies at 100|ناونیشان=https://variety.com/2023/film/obituaries-people-news/bert-i-gordon-dead-village-of-the-giants-1235547694/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Variety|زمان=en-US}}</ref> === ٩ === * ساتیش کاوشیک، تەمەن ٦٦ ساڵ، ئەکتەری ھیندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Actor Satish Kaushik death and funeral Live Updates: Kartik Aaryan remembers Kaushik as ‘best landlord’ during his struggle days; Anupam Kher inconsolable|ناونیشان=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/satish-kaushik-death-funeral-live-updates-bollywood-condoles-shocking-death-8486225/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Indian Express|زمان=en}}</ref> * ڕۆبێرت بلەیک تەمەن ٨٩ ساڵ، ئەکتەری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Haring|یەکەم=Bruce|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Robert Blake Dies: Actor In ‘Baretta’ And ‘In Cold Blood’ Was 89, Beat Real-Life Murder Rap|ناونیشان=https://deadline.com/2023/03/robert-blake-dead-actor-in-baretta-in-cold-blood-was-89-beat-real-life-murder-rap-1235284339/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> * ڕۆلاند کاسترۆ، تەمەن ٨٢ ساڵ، تەلارساز و چالاکی سیاسی فەرەنسی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Roland Castro, architecte et figure de Mai 68, est mort|ناونیشان=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2023/03/10/roland-castro-architecte-et-figure-de-mai-68-est-mort_6164868_3382.html|newspaper=Le Monde.fr|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|زمان=fr}}</ref> * ئۆتیس تایلۆر تەمەن ٨٠ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Longtime Chiefs wide receiver Otis Taylor dies at age 80|ناونیشان=https://apnews.com/article/chiefs-otis-taylor-death-c1376638958f3afc1d43c79b7584db57|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=AP NEWS|زمان=en}}</ref> * سێباستیان ڕۆبەرتس، تەمەن ٦٩ ساڵ، فەرماندەی سەربازی بەریتانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Major-General Sir Sebastian Roberts, honorary Colonel of Irish Guards loved by brother officers for his irrepressible bonhomie – obituary|ناونیشان=https://www.msn.com/en-gb/news/uknews/major-general-sir-sebastian-roberts-honorary-colonel-of-irish-guards-loved-by-brother-officers-for-his-irrepressible-bonhomie-–-obituary/ar-AA18IhFH|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=MSN|زمان=en-GB}}</ref> === ١٠ === * دیک ھێلی تەمەن ٨٥ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکی. * تۆنگۆ دۆمبیا تەمەن ٦٥ ساڵ، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و وەرزشکاری پیرۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=GrupoRPP|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Falleció el cantante Abelardo Gutiérrez 'Tongo' a los 65 años|ناونیشان=https://rpp.pe/lima/actualidad/fallecio-el-cantante-abelardo-gutierrez-tongo-noticia-1471916|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=RPP|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230317031356/https://rpp.pe/lima/actualidad/fallecio-el-cantante-abelardo-gutierrez-tongo-noticia-1471916|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * یانوس وایس، تەمەن ٧٤ ساڵ، ڕۆژنامەنووسی پۆڵەندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Janusz Weiss nie żyje. Dziennikarz zmarł w wieku 74 lat - GazetaPrawna.pl|ناونیشان=https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8679188,janusz-weiss-nie-zyje.html.amp|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.gazetaprawna.pl}}</ref> === ١١ === * ھاری گرانت، تەمەن ٩٥ ساڵ، یاریزان و ڕاھێنەری تۆپی پێی ئەمریکی کەنەدی و ئەمریکییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Hall of Fame Vikings coach Grant dies at age 95|ناونیشان=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/35835975/bud-grant-led-vikings-4-super-bowls-hof-career-dies|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=ESPN.com|زمان=en}}</ref> * جۆن جەیکس تەمەن ٩٠ ساڵ، ڕۆماننووس و نووسەری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=John Jakes, Who Hit the Jackpot With Historical Novels, Dies at 90|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2023/03/14/books/john-jakes-dead.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Robert D.|دوایین=McFadden}}</ref> === ١٢ === * دیک فۆسبێری تەمەن ٧٦ ساڵ، وەرزشکاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dickinson|یەکەم=Marley|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Olympic high jump legend Dick Fosbury has died at 76|ناونیشان=https://runningmagazine.ca/the-scene/olympic-high-jump-legend-dick-fosbury-dead-at-76/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Canadian Running Magazine|زمان=en-US}}</ref> * ڕودێل ئۆبرێگا، تەمەن ٥٧ ساڵ، بۆکسێنەری ڕۆمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A murit Rudel Obreja! Fostul boxer și președinte al federației s-a stins la 57 de ani|ناونیشان=https://adevarul.ro/stiri-interne/evenimente/a-murit-rudel-obreja-fostul-boxer-si-presedinte-2249401.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=adevarul.ro|زمان=ro}}</ref> === ١٣ === * سالم مەرەوان، تەمەن ٦٤ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی سعودیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=الموت يغيب سالم مروان حارس المنتخب السعودي ونادي النصر|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/saudi-today/2023/03/14/الموت-يخطف-سالم-مروان-حارس-المنتخب-السعودي-ونادي-النصر-|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=العربية|زمان=ar}}</ref> * ئالان جۆنز، تەمەن ٧٧ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی وێڵزی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tributes paid to Hereford United Giantkiller who has died|ناونیشان=https://www.herefordtimes.com/sport/23382377.tributes-paid-former-hereford-united-player-alan-jones/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Hereford Times|زمان=en}}</ref> * محەممەد سەعید تەمەن ٩٣ ساڵ، ڕۆماننووس و ڕۆژنامەنووسی ئوردنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=الموت يغيب الأديب الأردني محمد الجنيدي {{!}} الثقافة {{!}} وكالة عمون الاخبارية|ناونیشان=https://www.ammonnews.net/article/752259|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230314201529/https://www.ammonnews.net/article/752259|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === ١٤ === * بۆبی کاڵدوێڵ، تەمەن ٧١ ساڵ، گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژ و ئاوازدانەری ئەمریکی. * ڕیچارد ڤاگنەر، تەمەن ٧٠ ساڵ، ڕۆماننووسی ئەڵمانی لەدایکبووی ڕۆمانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Quer zwischen Ost und West: Zum Tod des Schriftstellers Richard Wagner|ناونیشان=https://www.tagesspiegel.de/kultur/quer-zwischen-ost-und-west-zum-tod-des-schriftstellers-richard-wagner-9499919.html|newspaper=Der Tagesspiegel Online|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|issn=1865-2263|زمان=de-DE}}</ref> === ١٥ === * ڕۆناڵد ڕایس تەمەن ٧٧ ساڵ، سیاسەتمەداری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Senator Ronald L. Rice has Died|ناونیشان=https://www.insidernj.com/senator-rice-died/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Insider NJ|زمان=en-US}}</ref> * تۆماس ڤاگنەر تەمەن ٤٦ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی نەمسایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Thomas Wagner ist tot: Große Trauer um "Schutti!" Bundesligaspieler mit 46 Jahren gestorben|ناونیشان=https://www.news.de/sport/856798872/thomas-wagner-ist-tot-todesursache-unklar-bundesliga-fussballspieler-sv-mattersburg-mit-46-jahren-gestorben/1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=News.de|زمان=de}}</ref> === ١٦ === * عەبدوڵڵا وەلید تەمەن ٧٤ ساڵ، ئەکتەری بەحرەینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=وفاة الفنان البحريني عبدالله وليد|ناونیشان=https://www.eremnews.com/entertainment/arts-celebrities/6gqdfdpluy|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230316095912/https://www.eremnews.com/entertainment/arts-celebrities/6gqdfdpluy|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> * پیتەر ھاردی تەمەن ٦٦ ساڵ، ئەکتەری ئوسترالی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=وفاة الفنان البحريني عبدالله وليد|ناونیشان=https://www.eremnews.com/entertainment/arts-celebrities/6gqdfdpluy|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230316095912/https://www.eremnews.com/entertainment/arts-celebrities/6gqdfdpluy|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> === ١٧ === * لانس ڕێدیک، تەمەن ٦٠ ساڵ، ئەکتەری ئەمریکی. === ١٨ === * پاکا پاڤولا، تەمەن ٨٩ ساڵ، سیاسەتمەداری فینلەندی. === ١٩ === * ڕالف ڕۆبەرتس تەمەن ٨٧ ساڵ، یەختسوارێکی نیووزلەندا. === ٢٠ === * عەبدولڕەحمان مەجید ئەلروبەیعی تەمەن ٨٣ ساڵ، نووسەری عێراقی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=وفاة الكاتب العراقي عبد الرحمن مجيد الربيعى بعد رحلة مع المرض|ناونیشان=https://www.youm7.com/story/2023/3/20/وفاة-الكاتب-العراقي-عبد-الرحمن-مجيد-الربيعى-بعد-رحلة-مع/6121961|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=اليوم السابع|زمان=ar}}</ref> * ئانیتا تالۆگ تەمەن ٨٥ ساڵ، خانمەکتەر و گۆرانیبێژی نەرویژی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=NTB|یەکەم=Foto: Ivar Aaserud /|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Anita Thallaug er død|ناونیشان=https://www.vg.no/i/rlVWLR|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.vg.no|زمان=nb}}</ref> === ٢١ === * پیتەر وێرنەر تەمەن ٧٦ ساڵ، دەرھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی. === ٢٢ === * ڕێبێکا جۆنز، تەمەن ٦٥ ساڵ، ئەکتەری مەکسیکی. == نیسان == == ئازار == == شوبات == == کانوونی دووەم == === ٣١ === * ئالان ھێرس، تەمەن ٧٧ ساڵ، سیاسەتمەداری بەریتانی، پەرلەمانتار (١٩٩٧–٢٠٠٥).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='He was kind, gentle and respected': Tributes paid to former Southend councillor|ناونیشان=https://www.echo-news.co.uk/news/23297012.tributes-former-southend-councillor-alan-hurst/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Echo|زمان=en}}</ref> === ٣٠ === * چارلی لوبێت، تەمەن ٧٧ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی فەرەنسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=rédaction|یەکەم=La|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Légende de l'OGC Nice et de l'AS Cannes, Charly Loubet est mort brutalement|ناونیشان=https://www.nicematin.com/football/legende-de-logc-nice-et-de-las-cannes-charly-loubet-est-mort-brutalement-824809|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Nice-Matin|زمان=fr}}</ref> === ٢٩ === * گابرێل تاکینۆ، تەمەن ٨٨ ساڵ، پیانۆژەنی کلاسیکی فەرەنسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lopez|یەکەم=Louis-Valentin|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Le grand pianiste Gabriel Tacchino, disciple de Poulenc, s'est éteint|ناونیشان=https://www.radiofrance.fr/francemusique/le-grand-pianiste-gabriel-tacchino-disciple-de-poulenc-s-est-eteint-5530458|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=France Musique|زمان=fr}}</ref> === ٢٨ === * نەزیر عەزەمەت، تەمەن ٩٣ ساڵ، نووسەر و شاعیری سووری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=sami|سەردێڕ=وفاة الأديب والشاعر السوري نذير العظمة عن عمر ناهز 93 عاماً|ناونیشان=https://www.sana.sy/?p=1826682|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=S A N A|زمان=ar}}</ref> === ٢٧ === * شەھید ئیسلام، تەمەن ٦٥ ساڵ، سیاسەتمەداری بەنگلادیشی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Former Narail-2 MP Mufti Shahidul Islam passes away|ناونیشان=https://unb.com.bd/category/Bangladesh/former-narail-2-mp-mufti-shahidul-islam-passes-away/109080|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=unb.com.bd}}</ref> * ڕەجائی فاید، تەمەن ٨٠ ساڵ، نووسەر و لێکۆڵینڤانی میسری و سەرۆکی ناوەندی میسری بۆ لێکۆڵینەوە کوردییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=وفاة رجائي فايد رئيس المركز المصري للدراسات والبحوث الكردية وعضو اللج|ناونیشان=https://rojnews.news/ar/الشرق-الأوسط/وفاة-رجائي-فايد-رئيس-المركز-المصري-للد/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=العربية - Rojnews.news|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230128203555/https://rojnews.news/ar/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D8%B3%D8%B7/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D9%81%D8%A7%D9%8A%D8%AF-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D9%84%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ٢٦ === * گاری پیتێرز تەمەن ٨٥ ساڵ، یاریزانی بیسبۆڵی ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Longtime Final Four broadcaster Packer dies at 82|ناونیشان=https://www.espn.com/mens-college-basketball/story/_/id/35535286/billy-packer-82-long-final-four-basketball-analyst-dies|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ESPN.com|زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * نوح کوان تەمەن ٥٥ ساڵ، دەرھێنەری ھونەری کەنەدی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pedersen|یەکەم=Erik|دوایین٢=Pedersen|یەکەم٢=Erik|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Noah Cowan Dies: Former Toronto Film Festival Co-Director, Indie Distributor & SFFILM Exec Was 55|ناونیشان=https://deadline.com/2023/01/noah-cowan-dead-toronto-film-festival-director-sffilm-1235241760/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> * خەدیجە ئەسعەد تەمەن ٧١ ساڵ، ئەکتەری مەغریبی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بطلة "لالة فاطمة".. وفاة الممثلة المغربية خديجة أسد {{!}} الحرة|ناونیشان=https://www.alhurra.com/varieties/2023/01/26/بطلة-لالة-فاطمة-وفاة-الممثلة-المغربية-خديجة-أسد|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.alhurra.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230126024707/https://www.alhurra.com/varieties/2023/01/26/%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A9-%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%D8%A9-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%85%D8%AB%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%BA%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%AE%D8%AF%D9%8A%D8%AC%D8%A9-%D8%A3%D8%B3%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ٢٤ === * لانس کێروین، تەمەن ٦٢ ساڵ، ئەکتەری ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lance Kerwin, Star of '70s Coming-of-Age Series 'James at 16,' Dies at 62|ناونیشان=https://extratv.com/2023/01/25/lance-kerwin-star-of-70s-coming-of-age-series-james-at-16-dies-at-62/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Extra|زمان=en}}</ref> === ٢٣ === * سامی شەرەف تەمەن ٩٣ ساڵ، ئەفسەری ھەواڵگری و سیاسەتمەداری میسری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وفاة سامي شرف سكرتير الرئيس الراحل جمال عبد الناصر {{!}} المصري اليوم|ناونیشان=https://www.almasryalyoum.com/news/details/2800674|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.almasryalyoum.com|زمان=ar}}</ref> * جۆرج کرابتری تەمەن ٧٨ ساڵ، زانای فیزیای ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Message from JCESR: In Memory of George Crabtree - Joint Center for Energy Storage Research|ناونیشان=https://www.jcesr.org/a-message-from-jcesr-in-memory-of-george-crabtree/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref> === ٢٢ === * حوسێن شەھابی تەمەن ٥٥ ساڵ، دەرھێنەر و بەرھەمھێنەری فیلمی ئێرانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حسین شهابی درگذشت|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85006636/حسین-شهابی-درگذشت/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> === ٢١ === * تیم بارلۆ، تەمەن ٨٧ ساڵ، ئەکتەری بەریتانی (لەم ڕێکەوتەدا مردنی ڕاگەیەندرا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tim Barlow|ناونیشان=https://www.aveleyman.com/ActorCredit.aspx?ActorID=34623|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aveleyman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230121200332/https://www.aveleyman.com/ActorCredit.aspx?ActorID=34623|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ٢٠ === * مایکل پاتش تەمەن ٦١ ساڵ، کەمانچەژەنی ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Violinist Michaela Paetsch (1961-2023), First American Woman to Record 24 Paganini Caprices|ناونیشان=https://www.violinist.com/blog/laurie/20231/29495/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Violinist.com|زمان=en-us}}</ref> * ھاروناتا تەمەن ٦٩ ساڵ، سیاسەتمەداری ئەندەنوسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Besok, Mantan Bupati Lahat H Harunata Dimakamkan|ناونیشان=https://lahatpos.disway.id/read/639211/besok-mantan-bupati-lahat-h-harunata-dimakamkan|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=lahatpos.disway.id|زمان=id}}</ref> * تێد بێڵ تەمەن ٧٦ ساڵ، نووسەری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Theodore Bell Obituary (2023) - Greenwich, CT - GreenwichTime|ناونیشان=https://www.legacy.com/us/obituaries/greenwichtime/name/theodore-bell-obituary?id=38975196|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Legacy.com}}</ref> === ١٩ === * عەبدولغەنی ئەزھەری تەمەن ١٠١ ساڵ، زانای موسڵمانی ھیندی.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Moinzadeh|یەکەم=Mehdi|سەردێڕ=YOUTOPIA/ABOUT:BLANK|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1515/9783839439555-025|ئیش=In Zukunft!|پەڕەکان=٢٨٧–٣٠٢|بڵاوکەرەوە=transcript Verlag|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> * سومیترا پێریس، تەمەن ٨٨ ساڵ، دەرھێنەری فیلم خەڵکی سریلانکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Veteran Sri Lankan filmmaker Sumitra Peries passes away|ناونیشان=https://www.adaderana.lk/news/87716/veteran-sri-lankan-filmmaker-sumitra-peries-passes-away|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.adaderana.lk|زمان=en}}</ref> * نیلمان فۆکان جۆنیۆر، تەمەن ٨٩ ساڵ، شاعیری ھیندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=NEWS|یەکەم=NE NOW|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Assam: Veteran Assamese poet Nilmani Phookan passes away at 89|ناونیشان=http://nenow.in/north-east-news/assam/assam-assamese-poet-nilmani-phookan-passes-away.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NORTHEAST NOW|زمان=en-US}}</ref> === ١٨ === * مارسێل زانینی تەمەن ٩٩ ساڵ، ژەنیاری جاز و گۆرانیبێژی فەرەنسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Mort à 99 ans du musicien de jazz français Marcel Zanini|ناونیشان=https://www.lorientlejour.com/article/1324951/mort-a-99-ans-du-musicien-de-jazz-francais-marcel-zanini.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=L'Orient-Le Jour}}</ref> * ڤان کۆنر، تەمەن ٥٥ ساڵ، گیتارژەنی ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pedersen|یەکەم=Erik|دوایین٢=Pedersen|یەکەم٢=Erik|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Van Conner Dies: Screaming Trees Founding Bassist Was 55|ناونیشان=https://deadline.com/2023/01/van-conner-dead-screaming-trees-bassist-all-i-know-nearly-lost-you-1235226006/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> * مردنە دیارەکان ڕووداوی تێکشانی ھێلیکۆپتەرە ئۆکرانیەکە لە باکووری شاری برۆڤاری لە ھەرێمی کیێڤ:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Times|یەکەم=The Moscow|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Ukraine Interior Minister Among 14 Killed in Helicopter Crash Near Kyiv|ناونیشان=https://www.themoscowtimes.com/2023/01/18/ukraine-interior-minister-among-14-killed-in-helicopter-crash-near-kyiv-a79972|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Moscow Times|زمان=en}}</ref> ** یورا لوبکۆڤیچ، تەمەن ٣٣ ساڵ، دیپلۆماتکار ** دێنیس مۆناستیرسکی، تەمەن ٤٢ ساڵ، سیاسەتمەدار، وەزیری ناوخۆ (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە) و پەرلەمانتار (٢٠١٩–٢٠٢١) ** یێڤگین ئێنین، تەمەن ٤٢ ساڵ، سیاسەتمەدار، بریکاری وەزیری ناوخۆ (لە ساڵی ٢٠٢١ەوە) === ١٧ === * مانیانە دۆیجاشڤیلی تەمەن ٧٥ ساڵ، پیانۆژەنی جۆرجیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ალია|دوایین٢=ალია|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=პიანისტი მანანა დოიჯაშვილი გარდაიცვალა|ناونیشان=https://www.alia.ge/pianisti-manana-doijashvili-gardaitsvala/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=ka-GE}}</ref> === ١٦ === * جیم مۆلان، تەمەن ٧٢ ساڵ، سیاسەتمەداری ئوسترالی، سیناتۆر (٢٠١٧–٢٠١٩، لە ساڵی ٢٠١٩ەوە)، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Liberal senator and retired major general Jim Molan dies at 72|ناونیشان=https://www.abc.net.au/news/2023-01-17/liberal-senator-jim-molan-dies-cancer/101861966|newspaper=ABC News|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=en-AU}}</ref> * جینا لۆلۆبریگیدا، تەمەن ٩٥ ساڵ، ئەکتەری ئیتاڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gina Lollobrigida, post WWII Italian film diva, dies at 95|ناونیشان=https://www.reuters.com/lifestyle/italian-actress-gina-lollobrigida-dies-95-ansa-2023-01-16/|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=en|یەکەم=Philip|دوایین=Pullella}}</ref> === ١٥ === * عومەر چاوشین، تەمەن ٨١، [[ھونەرمەند]] و [[شانۆ|شانۆکاری]] کورد، نەخۆشی. * شادمان مەلا عەزیز سەحاف، تەمەن ٦٥ ساڵ [[ئەکتەر]]ی بواری [[شانۆ]]، [[دراما]] و [[سینەما]]، نەخۆشی. === ١٤ === * عەلیرەزا ئەکبەری، تەمەن ٦١ ساڵ، سیاسەتمەداری ئێرانی-بەریتانی و سیخوڕی سزادراو، لەسێدارەدان بە ھەڵواسین. (لەم ڕێکەوتەدا مردنی ڕاگەیەندرا)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Alireza Akbari: Iran executes British-Iranian dual national|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64273520|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=en-GB}}</ref> * لیو وێسترا، تەمەن ٤٠ ساڵ، پاسکیلسواری ئۆڵۆمپی ھۆڵەندی ([[پایسکیلسواری لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢|٢٠١٢]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Lieuwe Westra (40) overleden|ناونیشان=https://www.wielerflits.nl/nieuws/lieuwe-westra-40-overleden/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=WielerFlits|زمان=nl}}</ref> === ١٣ === ڕێجیناڵد کۆڕێی، تەمەن ٧٥ ساڵ، سیاسەتمەداری سریلانکا، سێ جار پەرلەمانتار، وەزیری سەرەکی پارێزگای ڕۆژاوا (٢٠٠٠–٢٠٠٩) و حاکمی پارێزگای باکوور (٢٠١٦–٢٠١٨)، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Former minister Reginald Cooray passes away|ناونیشان=https://www.adaderana.lk/news/87548/former-minister-reginald-cooray-passes-away|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.adaderana.lk|زمان=en}}</ref> === ١٢ === شاراد یاداڤ، تەمەن ٧٥ ساڵ، سیاسەتمەداری ھیندی، پەرلەمانتار (١٩٧٤–١٩٨٠، ١٩٨٦–٢٠١٧).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Former Union Minister Sharad Yadav passes away; politicians pay tribute to socialist leader|ناونیشان=https://www.freepressjournal.in/india/former-union-minister-sharad-yadav-passes-away|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Free Press Journal|زمان=en}}</ref> لیزا ماری پرێسلی تەمەن ٥٤ ساڵ، گۆرانیبێژ و ئاوازدانەری ئەمریکی، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lisa Marie Presley, Daughter of Elvis and Priscilla, Dead at 54: 'The Most Strong and Loving Woman'|ناونیشان=https://people.com/music/lisa-marie-presley-dead-at-54/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Peoplemag|زمان=en}}</ref> جێری کۆتزی، تەمەن ٦٧ ساڵ، بۆکسێنەری ئەفریقای باشوور، پاڵەوانی کێشی قورس WBA (١٩٨٣–١٩٨٤)، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://www.timeslive.co.za/authors/david-isaacson|سەردێڕ=Former world heavyweight champion Gerrie Coetzee dies|ناونیشان=https://www.timeslive.co.za/sport/2023-01-12-former-world-heavyweight-champion-gerrie-coetzee-dies/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=TimesLIVE|زمان=en-ZA}}</ref> دلوار حوسێن، تەمەن ٦٧ ساڵ، سیاسەتمەداری بەنگلادیشی، پەرلەمانتار (٢٠٠١–٢٠٠٦)، نەخۆشی گورچیلە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=প্রতিবেদক|یەکەم=নিজস্ব|سەردێڕ=সাবেক সংসদ সদস্য দেলোয়ার হোসেনের মৃত্যুতে বরগুনায় শোকের ছায়া|ناونیشان=https://www.prothomalo.com/bangladesh/district/esomfwd7q6|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Prothomalo|زمان=bn}}</ref> === ١١ === * دۆمینگ لام، تەمەن ٩٦ ساڵ، ئاوازدانەری کلاسیکی ھۆنگ کۆنگ لەدایکبووی ماکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=F|یەکەم=J.|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Former Borough Park Businessman Dies in Thailand Motorcycle Crash|ناونیشان=https://vinnews.com/2023/01/11/former-borough-park-businessman-dies-in-thailand-motorcycle-crash/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=VINnews|زمان=en-US}}</ref> * تاتیانە پاتیز، تەمەن ٥٦ ساڵ، مۆدێل و ئەکتەری ئەڵمانی، [[شێرپەنجەی مەمک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nast|یەکەم=Condé|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Tatjana Patitz, One of the Original Supermodels, Has Died|ناونیشان=https://www.vogue.com/article/obituary-tatjana-patitz|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Vogue|زمان=en-US}}</ref> * چارڵز وایت، تەمەن ٦٤ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی ئەمریکی، شێرپەنجەی جگەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Charles White, USC's Heisman-winning tailback, dies at 64|ناونیشان=https://apnews.com/article/cleveland-browns-los-angeles-rams-sports-southern-california-trojans-nfl-football-c3b4c8cac402890874f5bc3c4d0893be|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=AP NEWS|زمان=en}}</ref> === ١٠ === * سارا ئەبووبەکر، تەمەن ٨٦ ساڵ، نووسەر و وەرگێڕی ھیندی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sara Aboobacker, Kannada writer, passes away|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/kannada-writer-sara-aboobacker-passes-away/article66360267.ece|newspaper=The Hindu|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|issn=0971-751X|زمان=en-IN|یەکەم=The Hindu|دوایین=Bureau}}</ref> * کۆنستنتین دووەم، تەمەن ٨٢ ساڵ، پاشا و دەریاوانی یۆنانی، پاشا (١٩٦٤–١٩٧٣) و پاڵەوانی ئۆڵۆمپیاد (١٩٦٠)، [[سەکتەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Newsroom|سەردێڕ=Πέθανε ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος|ناونیشان=https://www.kathimerini.gr/society/562216114/pethane-o-teos-vasilias-konstantinos/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.kathimerini.gr}}</ref> === ٩ === * فێرێنک مێسارۆس تەمەن ٧٢ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی ھەنگاری.<ref>[https://www.abola.pt/nnh/2023-01-09/sporting-leoes-de-luto-por-ferenc-meszaros/971699 Leões de luto por Ferenc Mészáros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230112080605/https://www.abola.pt/nnh/2023-01-09/sporting-leoes-de-luto-por-ferenc-meszaros/971699 |date=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{pt}}</ref> === ٨ === * ڕۆبێرتۆ دینامیتی تەمەن ٦٨ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی بەڕازیلی.<ref>[https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2023/01/08/morre-roberto-dinamite-maior-idolo-da-historia-do-vasco-da-gama.ghtml Morre Roberto Dinamite, maior ídolo da história do Vasco da Gama] {{pt}} {{Webarchive}}</ref> === ٧ === مۆدێستی مبامێ, ٤٠, [[کامیروون|کامیرۆنی]] - یاریزانی تۆپی پێی [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسی]].<ref>[https://www.sportitalia.com/altre-notizie/altro-lutto-nel-mondo-del-calcio-e-scomparso-modeste-m-bami-3563 Altro lutto nel mondo del calcio, é scomparso Modeste M'Bami] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107202851/https://www.sportitalia.com/altre-notizie/altro-lutto-nel-mondo-del-calcio-e-scomparso-modeste-m-bami-3563 |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{It icon}} {{Webarchive}}</ref> === ٦ === * جانلوکا ڤیاللی تەمەن ٥٨ ساڵ، یاریزان و ڕاھێنەری تۆپی پێی [[ئیتالیایی|ئیتاڵی]].<ref>[https://www.ilsecoloxix.it/sport/2023/01/06/news/e_morto_gianluca_vialli-12450136/ È morto Gianluca Vialli] {{It icon}} {{Webarchive}}</ref> * بیل کامپبێل تەمەن ٧٤ ساڵ، [[ئەمریکییەکان|یاریزانی]] بیسبۆڵی ئەمریکی.<ref>[https://www.startribune.com/bill-campbell-minnesota-twins-pitcher-ironman-reliever-obituary-red-sox-cubs/600241438/ Former Twins ironman reliever Bill Campbell dies at 74] {{Webarchive}}</ref> * دیک سڤێت تەمەن ٩٥ ساڵ، یاریزانی تێنسی ئەمریکی.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2023-01-07/tennis-champion-dick-savitt-dies-aged-95/101535102 Australian Open and Wimbledon champion Dick Savitt dies aged 95] {{Webarchive}}</ref> * عومەر بەردیێڤ تەمەن ٤٣ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی سۆڤیەت و [[تورکمانستان]].<ref>[https://www.sports.kz/news/byivshiy-futbolist-klubov-kpl-umer-v43goda Бывший футболист клубов КПЛ умер в 43 года] {{Ru icon}} {{Webarchive}}</ref> * کارل فایفەر، تەمەن ٩٤ ساڵ، ڕۆژنامەنووسی نەمسایی.<ref>[https://www.ruhrbarone.de/karl-pfeifer-ist-tot/216321/ Karl Pfeifer ist tot] {{De icon}} {{Webarchive}}</ref> * ئۆین ڕۆزمان تەمەن ٨٦ ساڵ، سینەماکاری ئەمریکی.<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/owen-roizman-dead-french-connection-exorcist-1235293000/ Owen Roizman, Cinematographer on ‘The French Connection’ and ‘The Exorcist,’ Dies at 86] {{Webarchive}}</ref> === ٥ === * ئێرنێستۆ کاستانو تەمەن ٨٣ ساڵ، یاریزانی تۆپی پێی [[ئیتالیایی|ئیتاڵی]].<ref>[https://www.juventusnews24.com/morto-castano-juve-lutto-scomparsa-ex-capitano/ Morto Castano, mondo Juve in lutto: se ne va il capitano dello Scudetto ’67] {{It icon}} {{Webarchive}}</ref> * نەیت کۆلبێرت تەمەن ٧٦ ساڵ، یاریزانی بیسبۆڵی ئەمریکی.<ref>[https://www.mlb.com/news/nate-colbert-dies Padres great Nate Colbert dies at 76] {{Webarchive}}</ref> * ڕوسیل پیرس تەمەن ٧٥ ساڵ، سیاسەتمەداری ئەمریکی.<ref>[https://ktar.com/story/5404463/former-arizona-state-sen-russell-pearce-sb1070-sponsor-dies-at-75/ Former Arizona state Sen. Russell Pearce, SB 1070 sponsor, dies at 75] {{Webarchive}}</ref> * ئێرل بوون، تەمەن ٨١ ساڵ، ئەکتەری ئەمریکی.<ref>[https://variety.com/2023/film/news/earl-boen-the-terminator-actor-dies-1235480866/ Earl Boen, Actor in ‘The Terminator’ Movies, Dies at 81] {{Webarchive}}</ref> * مایکل سنۆ, تەمەن ٩٤ ساڵ، ھونەرمەندی کەنەدی.<ref>[https://artreview.com/michael-snow-filmmaker-and-musician-1928-2023/ Michael Snow, filmmaker and musician, 1928-2023] {{Webarchive}}</ref> === ٤ === * فرانک کامیرۆن، تەمەن ٩٠ ساڵ، یاریزانی کریکێتی نیووزلەندا (مردنی لەم ڕێکەوتەدا ڕاگەیەندرا).<ref>[https://www.stuff.c{{بەستەری مردوو|url=https://www.stuff.c/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.theguardian.com/tone/obituaries ''ڕۆژنامەی گاردیانی'' بەریتانی (بەریتانیا) کۆچی دوایی] * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/ ''ڕۆژنامەی تەلەگراف'' (بەریتانیا) نامەی مردن] * [http://www.chicagotribune.com/news/obituaries/ کتێبی مردن، ''شیکاگۆ تریبیون''] * [https://latimes.com/news/obituaries/ کتێبی مردن، ''لۆس ئەنجلۆس تایمز''] * [https://www.nytimes.com/pages/obituaries/index.html ''نیویۆرک تایمز'', مردنی] * [https://www.washingtonpost.com/national/obituaries/ ''ڕۆژنامەی واشنتۆن پۆست''] * [http://www.smh.com.au/obituaries ''ڕۆژنامەی سیدنی مۆرنینگ ھیرالد'' (ئۆسترالیا) نامەی مردن] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{پۆلی کۆمنز|2023 deaths}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] 79mexhqfft8gs74bee2z6xnmz29p2xj 0 226158 1585729 1511022 2026-05-21T00:59:16Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585729 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''[[زۆر|فرە]] [[گەردوون]]ی''' کۆمەڵەیەکی [[ھیپۆتێز|گریمانەیە]] لە فرە[[گەردوون|گەردوونەکاندا]]. {{تێبینی|In some models, such as those of [[brane cosmology]], many parallel structures may exist within the same universe.}} ئەم فرە گەردوونانە پێکەوە ھەموو ئەو شتانە پێکدەھێنن کە ھەن: تەواوی [[بۆشایی ئاسمان|بۆشای ئاسمان]]، [[کات]]، [[ماددە]]، [[وزە]]، [[زانیاری]]، و [[یاسای زانستی|یاسا فیزیایییەکان]] و [[نەگۆڕی فیزیکی|نەگۆڕەکان]] کە وەسفیان دەکەن. گەردوونە جیاوازەکانی ناو [[گەردوون|فرەگەردوون]] پێیان دەوترێت «[[گەردوون|گەردوونە]] ھاوتەریبەکان»، «[[گەردوون|گەردوونەکانی]] تر»، «[[گەردوون]]ی جێگرەوە»، یان «[[جیھان|جیھانی زۆر]]». == سەرچاوەکان == {{تێبینییەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فیزیک|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Multiverse}} [[پۆل:گەردوونناسی فیزیایی]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:بابەتە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل:چەشنەکانی خەیاڵی زانستی]] eudd2bpyey8txnp0ky5mvhoihvdaq5z 0 230103 1585456 1585418 2026-05-20T12:01:36Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585456 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=شوجاع حوسێن زادە|image=Shojae Hoseinzadeh - Metting 2.jpg|caption=هۆڵی کۆبوونەوەی ئیرشاد شاری بانە|birth_date={{Birth date and age|1998|8|24}}|birth_place=[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، ئیران|birth_name=|occupation=[[ڕۆژنامەنووس]]|years_active=٢٠١٤–ئێستا|وێبگە=https://shojae.me}} '''شوجاع حوسێن زادە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Shojae Hoseinzadeh) (لەدایکبووی ٢٤ی خەرمانان ساڵی ١٩٩٨ لە شاری [[بانە]])، [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنووسێکی]] [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=زاده|یەکەم=شجاع حسین|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=شجاع حسین زاده مالک و مدیرعامل رسانه های "بانه نیوز و بانه تی‌وی"|ناونیشان=https://banehnews.org/?p=31757|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=بانه نیوز|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230714002458/https://banehnews.org/?p=31757|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڕێوەبەری جێبەجێکاری [[ئاژانسی ھەواڵ|ئاژانسی ھەواڵی]] بانە نیووز و تەلەڤیزیۆنی ئینتەرنێتی بانە تیڤی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شجاع حسین زاده|ناونیشان=https://baneh.tv/director_category/shojae/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230401174604/https://baneh.tv/director_category/shojae/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تاوانەکان == ‎شوجاع حوسێن زادە لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن لقی ١٠٢ی [[دادگا|دادگای]] تاوانەکانی شاری بانە بە تۆمەتی "سووکایەتی کردن بە [[سەرۆک کۆماری ئێران]]" حوکمی ٧٤ لێدانی سزای بەسەردا سەپێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مدیر کانال تلگرامی "بانه نیوز" به ٧٤ ضربه شلاق محکوم گردید|ناونیشان=https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.peykeiran.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120756/https://www.peykeiran.com/Content.aspx?ID=163378|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=٧٤ ضربه شلاق، حکمی وحشیانه علیه مدیر کانال|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/fa/news/ضربه-شلاق-حکمی-وحشیانه-علیه-مدیر-کانال-بانه-نیوز|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com)|زمان=fa}}</ref> ھۆکاری دەرکردنی ئەم بڕیارە بڵاوکردنەوەی نامەیەکی تەنزئامێزی بوو سەبارەت بە فلتەرکردنی [[تێلێگرام]] کە ئاراستەی [[حەسەن ڕۆحانی|حەسەن ڕوحانی]] "سەرۆکی ئێران" کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=شجاع حسین‌زاده، فعال تلگرامی به خاطر توهین به رئیس جمهور به ۷۴ ضربه شلاق محکوم شد|ناونیشان=https://www.kampain.info/archive/22846.htm|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=کمپین دفاع از زندانیان سیاسی و مدنی|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=مدیر کانال تلگرامی بانه نیوز به ٧۴ ضربه شلاق محکوم شد|ناونیشان=https://melliun.org/iran/178607|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=سایت ملیون ایران|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مدیر کانال تلگرامی بانه نیوز به ٧٤ ضربه شلاق محکوم شد|ناونیشان=https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=journalismisnotacrime.com|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120756/https://journalismisnotacrime.com/fa/features/2586/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KHRN|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=صدور حکم شلاق برای یک فعال تلگرامی در بانه {{!}} شبکە حقوق بشر کردستان|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/fa/?p=6158|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=KHRN|زمان=fa}}</ref> شوجاع حوسێن زادە لە ١٣ی بەفرانباری ٢٠١٨ لە [[ماڵپەڕ|ماڵپەڕی]] بانە نیووز دوو ھەواڵی بڵاوکردبووەوە، «لەناوبردنی چایخانەکان و بێڕێزی فەرمانبەرانی شارەوانی بە میوەفرۆشانی شاری بانە» کە ئەمەش سەرۆکی [[شارەوانی]] ئەو شارەی توڕە کردبوو، و دوای تۆمارکردنی سکاڵا لەسەر ئەم بابەتە پەیامنێر، لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستگیر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بازداشت مدیر کانال تلگرامی ” بانە نیوز” از سوی نیروهای امنیتی – کوردستان و کورد|ناونیشان=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=21810|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120800/https://fa.kurdistanukurd.com/?p=21810|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Association|یەکەم=Kurdistan Human Rights|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=شجاع حسین زادە فعال مدنی و مدیرمسئول سایت بانە نیوز روانە زندان شد|ناونیشان=https://www.kmmk.info/fa/15153/2018/شجاع-حسین-زادە-فعال-مدنی-و-مدیرمسئول-سا/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=جمعیت حقوق بشر کوردستان|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بازداشت مدیر یک کانال تلگرامی در بانە|ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%95|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=hengaw.net}}</ref> شوجاع حوسێن زادە ھەروەھا لە مانگی خەرمانان بە تاوانی ھاندانی خەڵکی بانە بۆ [[مانگرتنی گشتیی ٢٠١٨ی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|مانگرتن و ھاتنە سەر شەقامەکان]] لە سایتەکەیدا لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بازداشت سه فعال تلگرامی در بانه|ناونیشان=http://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=10460&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.asoyroj.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221120131515/https://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=10460&Jor=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ‎هەڵبژاردن == ڕۆژی ١١ی تەممووزی ٢٠١٩، ڕاوێژکاری سەید ئیبراھیم ڕەئیسی، شوجاع حوسێن زادەی بۆ پۆستی «میدیا و جێگری فەرھەنگی سەرۆک کۆمار» لە بارەگای ھەڵبژاردنی [[پارێزگای کوردستان]] دەستنیشان کرد و فەرمانەکەی پێشکەشی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=روز|یەکەم=پایگاه خبری-تحلیلی وقایع|ڕێکەوت=۲۵ی ۰۶ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=شجاع حسین زاده معاون رئیس جمهور در کردستان شد {{!}} وقایع روز|ناونیشان=http://vaghayerooz.com/fa/news/35996|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://vaghayerooz.com/fa/news/35996 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> حوسێن زادە یەکێکە لەو ھێزە لاوانەی نزیک لە حکوومەت کە توانی پۆستی جێگری [[سەرۆک کۆمار]] لە [[کوردستان]] بەدەست بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شجاع حسین زاده معاون رئیس جمهور در کردستان شد|ناونیشان=https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=نم نمک|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120752/https://namnamak.com/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە شەشەمین قۆناغی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئیسلامی بانە، شوجاع حوسێن زادە توانی ڕۆڵێکی کاریگەر لە ھەڵبژاردنی خوشکی «زریان حوسێن زادە» وەک «دەنگی یەکەم»ی شاری بانە بە سێ ھەزار و ٣٦٩ دەنگ بگێڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=تازه|یەکەم=حرف|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=شجاع حسین زاده "خبرنگار و فعال رسانه‌ای" در کردستان ایران|ناونیشان=https://harfetaze.com/229729/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=مجله اینترنتی حرف تازه|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204220040/https://harfetaze.com/229729/%D8%B4%D8%AC%D8%A7%D8%B9-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نتایج شماره آرای ششمین دوره شورای اسلامی بانه اعلام شد|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=kurdpress.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305120752/https://kurdpress.com/fa/news/11937/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == حکمی ئەعدام == شوجاع حوسێن زادە بەهۆی بڵاوکردنەوەی پەیامێک، لە ڕۆژی ٢ی فەرەوردینی ١٤٠٢ لە شاری بانە لە لایەن گرووپێکی تەندرووی ئاینی هێرشی بەر لای ماڵەکەی کرا و بە نووسینی وشەی "ملحد" لەسەر دیواری ماڵەکەی، بە تۆمەتەکەی توندوتیژانە وەڵامی دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=هه‌نگاو: شجاع حسین‌زاده مجبور به خواندن «توبه‌نامه» شد؛ اتهام او «سب‌النبی» است |ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/iran-kurdish-journalist-faces-risk-of-severe-punishments-including-death-penalty/7192429.html |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=صدای آمریکا |زمان=fa}}</ref> هەمان شەو، لە لایەن ئیدارەی زانیاری دەستگیر کرا و نزیکەی ٧٠ ڕۆژ لە سەلوولە تایبەتییەکانی ئەم ئیدارەیە بەسەر برد. لە مرداد مانگی ١٤٠٢، دادگا حکمی ئەعدام ئەو بە تۆمەتی "سب‌النبی" بڕیار دا. بەپێی زانیارییەکانی ڕاپۆرتەکان، ئەم حکمە لە ئازارەکانی سەربەخۆیی و بێ دادپەروەرییەکانی دادگا و نەتوانینی بەدەستهێنانی وەکیلی دیاری کراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=معاون رسانه‌ای ستاد انتخاباتی ابراهیم رئیسی در کردستان «در بازداشت است»|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/shoja-hosseinzadeh-arrested-journalist-iran-execution/32515411.html|newspaper=رادیو فردا|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=fa|یەکەم=رادیو|دوایین=فردا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئایاری ١٤٠٢|سەردێڕ=بازداشت و بلاتکلیفی چهار ماهه شجاع حسین‌زاده، فعال رسانه‌ای در بانه |ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/archive/60740 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Hengaw (hengaw.net) |زمان=fa}}</ref> == بەستەری دەرەکی == [https://shojae.me ماڵپەڕی شوجاع حوسێن زادە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240719211621/http://shojae.me/ |date=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ }} [https://t.me/shojaehsz شوجاع حوسێن زادە] لە [[تێلێگرام]] == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} nhn3f2igf77w8rewgds04gcomgdsinm 1 230594 1585780 1340219 2026-05-21T08:38:29Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585780 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[٢٠٢٠ لە کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1053227 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210420193633/https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/ بۆ https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٥٨، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[٢٠٢٠ لە کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1329065 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210420193633/https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/ بۆ https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٢٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[٢٠٢٠ لە کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1340218 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/ بۆ https://xelk.org/243040/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:١٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[٢٠٢٠ لە کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585779 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 بۆ https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٣٨، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) qyqsp7702fmbfr8okrsvwjzvxsrmows 0 230818 1585686 1554320 2026-05-20T17:58:50Z Ari Qasm 57423 1585686 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack |تاوانباران={{flag|Russian Empire}}<br>{{flagicon image|Flag of the Assyrians (gold and blue Assur).svg}} خۆبەخشە [[ئاشوورییەکان]]<br>{{flagicon|Armenia}} خۆبەخشە [[ئەرمەنییەکان]] |وێنە= |لێدوانی وێنە=چۆڵبوونی ڕەواندز لەدوای کۆمەڵکوژییەکە |قوربانی={{flagicon|Kurdistan}} خەڵکی [[ڕەواندز]] و خۆبەخشانی دیکەی کورد |جۆری ھێرش=کۆمەڵکوژییەکی لەڕادەبەدەر، پاکتاوی نەتەوەیی |ئامانج= * فراوانخوازی * [[دژە کورد]] * [[ئیسلامۆفۆبیا|دژە ئیسلام]] |ڕێکەوت=ئایاری ١٩١٦ |شوێن=[[ڕەواندز]] |داکۆکیکەران=|مردنەکان=٥٫٠٠٠ بۆ ٦٫٠٠٠ کورد}} '''کۆمەڵکوژیی ڕەواندز''' لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]، خۆبەخشانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و ھاوپەیمانەکانیانەوە ئەنجامدرا. لە ماوەی مانگی ئایاری ساڵی ١٩١٦، موسڵمانانی کوردی ڕەواندزی کردە ئامانج و بە مەزەندەکردنی ٥ ھەزار [[کورد]] کوژراون شارەکە تەنانەت لە ٥٠٠٠ کۆژراویش دوودڵن کەمال مەزهەر ئەحمەد خۆی وتی پێنج هەزار پێدەچێت زیادەڕەوی تێدا بکرێت <ref> https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com.</ref> <ref>https://www.armenianclub.com/2011/07/29/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=91RtAAAAMAAJ|سەردێڕ=Kurdistan During the First World War|دوایین=Aḥmad|یەکەم=Kamāl Muẓhar|ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Saqi Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٣٥٦-٠٨٤-٢|پەڕەکان=١٧٠|زمان=en}}</ref> == کۆمەڵکوژییەکە == لە کاتێکدا [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] وەک لە ساڵی ١٩١٥دا بەردەوام بوو، [[ڕووسەکان]] بە یارمەتی [[ئاشوورییەکان]] و [[ئەرمەنییەکان]] ھێرشیان کردە سەر شاری ڕەواندز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire|ناونیشان=http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Zinda magazine|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>ref> کوردەکانی ڕەواندز ھەموویان تەقەیان لێ نەکرا، ھەندێکیان فڕێدرانە ناو گەرووی بەناوبانگی ڕەواندزەوە. ھەروەھا زۆرێک لە ژنانی کورد تەنھا بۆ ئەوەی دەستدرێژی نەکرێنە سەر لەلایەن سەربازەکانەوە بازیان دا تا مردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MassisPost|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost|ناونیشان=https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=MassisPost|زمان=en-US}}</ref> تەواوی شاری ڕەواندز وێران بوو جگە لە ناوچە دەوڵەمەندەکان، کە سەربازانی ڕووسیا و ئاشووری و ئەرمەنی ئەو ماڵانەیان وەکو جێگا بەکارھێنا و دواتر پێش ئەوەی ڕۆیشتنیان تاڵانیان کرد. کوردەکانی [[ھەولێر]] و [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] خۆبەخشانە ھاتنە ڕەواندز بۆ بەرگریکردن لە کورد لە ڕەواندز. سەربازە ڕووسی-ئاشووری-ئەرمەنی نەیانتوانی چیای [[کۆڕەک]] بگرن و دوای دوو بۆ سێ مانگ بەھۆی بەرخۆدانی قورسی کوردەوە ناچاربوون بکشێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hay|یەکەم=Rupert|سەردێڕ=Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer, 1918-1920|ناونیشان=https://archive.org/details/twoyearsinkurdis00hayw|ساڵ=١٩٢١|پەڕەکان=[https://archive.org/details/twoyearsinkurdis٠٠hayw/page/١٩٢ ١٩٢]}}</ref> سیخوڕی بەریتانی ئێدوارد نۆئێل دوای چەند مانگێک لە کۆمەڵکوژییەکە سەردانی ڕێڤاندیزی کرد و ڕاپۆرتێکی فەرمی پێشکەش بە پاشای ئینگلتەرا کرد. لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە "گەشتیارێک کە سەردانی ناوچەکانی ڕاڤاندوز و نێلی کردووە، بەڵگەی بەرفراوان و بەرفراوانی دۆزیوەتەوە لەسەر ئەو دڕندەییانەی کە مەسیحییەکان دژی موسڵمانان ئەنجامیانداوە". هەروەها ئەرمەنی و سوریای بە "سوپای تۆڵەسەندنەوەی مەسیحی" ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/1030931191|سەردێڕ=Armenia Secrets of a "Christian" terrorist state : the Armenian great deception series volume 1|دوایین=A.|یەکەم=Weems, Samuel|ژپنک=٠-٩٧١٩٢١٢-٣-٧|پەڕەکان=٢٨|oclc=١٠٣٠٩٣١١٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220204164810/http://www.worldcat.org/oclc/1030931191|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کێنێس مەیسۆن، سەرباز و سیخوڕی بەریتانی، ڕایگەیاندووە کە "لە نێوان ڕاڤاندوز و دەروازەی گاراڤوشینکێ، هیچ گوندێکی بێ دانیشتوو نییە، زۆربەیان بە تەواوی وێران بوون".<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=Kenneth Mason|ساڵ=١٩١٩|سەردێڕ=Central Kurdistan|ناونیشان=https://ia800708.us.archive.org/view_archive.php?archive=/28/items/crossref-pre-1923-scholarly-works/10.2307%252F1779073.zip&file=10.2307%252F1779409.pdf|journal=The Geographical Journal|بڵاوکەرەوە=Wiley, The Royal Geographical Society|بەرگ=٥٤|issue=6|پەڕە=٣٣١}}</ref> <ref>https://books.google.iq/books?id=FTsqEAAAQBAJ&pg=PA33&dq=rawandiz+massacre&hl=ar&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiVqbKjm4iRAxWDWUEAHeAhNakQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=rawandiz%20massacre&f=false</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی موسڵمانان]] 57lfa6rmazhwqukin4q1z3yfcc27328 0 235668 1585553 1584400 2026-05-20T12:17:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585553 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Carte_Massacre_Sétif,_Guelma,_Kherrata,_1945.svg|220x440px|وێنۆک|سێتیف و گوێلما]] '''کۆمەڵکوژی سێتیف و گوێلما''' یان '''کۆمەڵکوژییەکانی ٨ی ئایاری ١٩٤٥'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djazairess.com/echchaab/13167 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200527232117/https://www.djazairess.com/echchaab/13167 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئۆپەراسیۆنێکی کوشتن کە لەلایەن ھێزەکانی [[فەڕەنسا]]وە دژی گەلی [[جەزائیر]] ئەنجامدراون، و زۆربەی ناوچەکانی جەزائیری لەخۆگرتبوو، و گرنگترین ناوچەکانیش بریتین لە سێتیف، مسیلا، گوێلما، خەراتا، و سوک ئەحراس، دوای ئەوەی پۆلیسی فەڕەنسا خۆپیشاندانەکانی لەوێ سەرکوت کرد لەو ڕۆژەی سەرکەوتنی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] ڕاگەیەندرا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]، خۆپیشاندانە ڕێکخراوەکان لە شاری سێتیف دەرفەتێکیان بۆ [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیست]]ەکان ڕەخساند کە داوای سەربەخۆیی وڵاتەکە بکەن لە فەڕەنسا. بەڵام پۆلیس دەستێوەردانی کرد و گەنجێک بە ناوی ([[بوزید سەعال]]، ٢٢ ساڵ) کوژرا و خۆپیشاندانەکان گۆڕان بۆ ئاژاوەنانەوە. دەسەڵات بڕیاری جێبەجێکردنی یاسای عورفی دا و پۆلیس دەستی کرد بە سەرکوتکردنیان. کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ھەزاران کەس. ھەوڵەکان لە نێوان ئەندامانی ئەحباب ئەلبەیان و ئەلحورییە (خۆشەویستانی بەیان و ئازادی) دەدرا بۆ ھەماھەنگی کردن و پێکھێنانی بەرەیەکی یەکگرتوو، و شەپۆلێکی پڕوپاگەندە ھەبوو کە لە مانگی یەکی [[١٩٤٥|ساڵی ١٩٤٥]]ەوە دەستی پێکرد و داوای لە خەڵک دەکرد بە جۆش و خرۆشەوە بۆ داواکارییەکانی بەیاننامەکە بچن. کۆنفرانسێک بۆ '''ئەحباب ئەلبەیان''' بەڕێوەچوو، کە لە ئەنجامدا داوای ھەڵوەشاندنەوەی سیستەمی شارەوانی تێکەڵاو و فەرمانڕەوایەتیی سەربازی لە باشوور، و بۆ کردنی زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] بە زمانی فەرمی، و پاشان داوای ئازادکردنی مەسالی ئەلحاج.ئەم چالاکییە نەتەوەییە بووە ھۆی ترسی [[فەڕەنسا|فەڕەنسییەکان]] و ئەوانیش لە ڕێگەی ئەو لیژنانەی کە چاویان لە چاکسازییە ھەوڵیان دا بیانوەستێنن و سەرقاڵبوونیان بە ڕزگارکردنی وڵاتەکەیان بووە ھۆی شاردنەوەی توڕەیی خۆیان و بەردەوام چاوەڕێی دەرفەت بوون دژی [[جەزائیرییەکان]] و ئەوان باوەڕیان بە پێویستی نەھێشتنی بزووتنەوەی نەتەوەیی ھەبوو. == کۆمەڵکوژی == دەسەڵاتدارانی داگیرکاری فەڕەنسا و دانیشتوانە ئەورووپییەکان وەڵامیان دایەوە کە لە نێوان شەش بۆ ٣٠ ھەزار موسڵمان لە ناوچەکەدا کوژراون. بووە ھۆی سەرھەڵدانی تۆڵەسەندنەوە و بووە ھۆی خاڵی وەرچەرخانی پەیوەندییەکانی [[فەڕەنسا]] و [[جەزائیر]]، کە بووە ھۆی شەڕی جەزائیر لە ساڵانی ١٩٥٤-١٩٦٢.<ref>https://archive.org/details/mybattleofalgier00morg/page/26</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|جەزائیر|فەڕەنسا|مێژوو|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Sétif and Guelma massacre}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} thg3f7zubaxd1osnzgpaeshhsa1atua 14 235794 1585723 1116172 2026-05-21T00:59:13Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585723 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Atomic physics}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] a0pqs5hxeznmywcmm912zmp8xhx7a10 1585784 1585723 2026-05-21T09:03:28Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585784 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Atomic physics}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:گەردیلەکان]] sqvzl6zuny0h4yr3azxubgd2xk4k8w7 0 236402 1585538 1584786 2026-05-20T12:15:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585538 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''شاری ئاوستن''' ({{بە ئینگلیزی|Austin}}) پایتەختی ویلایەتی [[تێکساس|تەکساسە]] لە باشووری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بە ٩٧٦ ھەزار کەس مەزەندە دەکرێت.<ref name="New Orleans: Fastest growing city">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://money.cnn.com/2009/07/01/news/economy/fastest_growing_cities/index.htm|سەردێڕ=New Orleans: Fastest growing city|بڵاوکەرەوە=CNN/US Census Bureau|یەکەم=Les|دوایین=Christie|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200430064347/https://money.cnn.com/2009/07/01/news/economy/fastest_growing_cities/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناوەندەکانی ویلایەتەکان و ئەنجومەنی کۆمۆنەکانی تەکساس و ئەنجومەنی پیران ھەردووکیان لەم شارەدا ھەڵکەوتوون. ھەروەھا گەورەترین بنکەی سەربازی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] لە جیھاندا کە ناوی فۆرت ھود بووە و دەکەوێتە ٩٧ کم لە لەم شاری ئاوستنەوە دوورە.<ref>[http://www.bbc.co.uk/persian/world/2009/11/091106_wmt-texas-shooting.shtml آمریکا «سوگوار» حادثهٔ تیراندازی در تگزاس], [[بی‌بی‌سی فارسی]]</ref> ئاوستن بە پایتەختی مۆسیقای زیندوو ناسراوە لە جیھاندا. == مێژوو == ئۆستن بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٣٥ لەلایەن ئەورووپییەکانەوە نیشتەجێکرا. لەو سەردەمەدا تەکساس بە بەشێک لە کۆلۆنی [[ئیسپانیا]] دادەنرا؛ بەڵام پێش ئەوە ھیندییەکان لەو ناوچەیەدا دەژیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=City of Austin - Austin History Center: Tonkawa<!-- عنوان تصحیح شده توسط ڕبات -->|ناونیشان=http://www.ci.austin.tx.us/library/ahc/faq5.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20011005100954/http://www.ci.austin.tx.us/library/ahc/faq5.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=۹ی ئەیلوولی ۲۰۰۹}}</ref> زۆری نەخایاند ئۆستن بوو بە پایتەختی کۆماری تەکساس، و لەو کاتەوە، ناوەندی خۆی لە تەکساس پاراست. == جوگرافیا == ئەم شارە دەکەوێتە پانی ٣٠° و '١٦ باکوور و درێژایی ٩٧° و '٤٧ ڕۆژاوا و ١٦٥ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە. ڕووبەرەکەی بە ٦٦٩ [[کیلۆمەتر چوارگۆشە|کیلۆمەتری چوارگۆشە]] مەزەندە دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کۆمەڵگا|کەشوھەوا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Austin, Texas}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٣٩]] [[پۆل:شارەکانی تێکساس]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] [[پۆل:ئۆستین، تێکساس]] 3hko6l9a2ropeuul7z5wr69rq96g9hu 0 236484 1585593 1584101 2026-05-20T12:24:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585593 wikitext text/x-wiki '''ناسر فەهیمی''' (لەدایکبووی ٨ی ئایاری ساڵی ١٩٧٤ لە [[سنە]]، [[پارێزگای کوردستان]]) [[پزیشک]] و داکۆکیکاری مافی مرۆڤ و زیندانییەکی سیاسی ویژدانە لە [[ئێران]]. وە یەکەم کەساییەتییە لە مێژووی سیاسی ئێراندا کە بە شێوەیەکی فەرمی داوای لە کۆماری ئیسلامی ئێراندا کرد کە ڕەگەزنامەی ئێرانیەکەی هەڵبوەشێنێتەوە بەهۆی جۆری [[دیکتاتۆری|دیکتاتۆرییەتی]] حکومەت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=رای دادگاه یک زندانی سیاسی در خصوص درخواست ترک تابعیت ایران صادر شد|ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/iran-prisoner-fahimi/4871677.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=صدای آمریکا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=ملاقات با ناصر فهیمی|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/30613854.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=رادیو فردا|زمان=fa}}</ref>{{Infobox person|name=ناسر فەهیمی|image=Dr Nasser Fahimi.jpg|alt=|caption=|other_names=|birth_date={{Birth date and age|1974|5|8}}<!-- {{Birth date and age|1977|3|4}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. -->|birth_place=[[سنە]], [[پارێزگای کوردستان]], [[ئێران]]|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|nationality=[[کورد]]|occupation=[[پزیشک]]، داکۆکیکاری مافی مرۆڤ|years_active=تاوەکو ساڵی ١٩٩٨|known_for=[[چالاکوانی]] [[مافەکانی مرۆڤ]]. ئەندامێتی لە کۆمەڵەی پزیشکی ئێرانی ئەمریکی IDO-IAMA و کۆمەڵەی زانکۆ پزیشکییەکانی ویل کۆرنێل ڕێکخراوی APLU NAICU-Médecins Sans Frontières|notable_works=یەکەم کەسایەتی لە مێژووی سیاسی ئێران کە بە فەرمی داوای لێسەندنەوەی ڕەگەزنامەی ئێرانی لە کۆماری ئیسلامی کرد.}} == ژیان == ناسر فەهیمی لە ٨ی ئایاری ساڵی ١٩٧٤ لە شاری سنە لە دایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناصر فهیمی - حمایت از گروه‌های مخالف غیرعلنی|ناونیشان=https://ipa.united4iran.org/fa/prisoner/5401/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=ipa.united4iran.org}}</ref> لە نامەیەکی کراوەدا کە ئاراستەی [[نووسینگەی کۆمیسیارانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافی مرۆڤ]]، [[میچێل باچلە]] و [[سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[جۆ بایدن]]، خوازیاری چڕبوونەوەی شەرمەزارکردنی مافی مرۆڤ لە دژی کۆماری ئیسلام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=نامه زندانی سیاسی ناصر فهیمی از زندان تهران بزرگ به کمیسر حقوق بشر - ایران کارگر|ناونیشان=https://irankargar.com/%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%b2%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d9%81%d9%87%db%8c%d9%85%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%b2%d9%86%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%aa/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524123325/https://irankargar.com/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=شهر|یەکەم=طوفان|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=نامه‌ی زندانی سیاسی، ناصر فهیمی به کمیسر عالی حقوق بشر از زندان تهران|ناونیشان=https://fa.iranfreedom.org/cry_of_arrestees/%d9%86%d8%a7%d8%b5%d8%b1-%d9%81%d9%87%db%8c%d9%85%db%8c-2/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=صدای بازداشت‌شدگان|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524123325/https://fa.iranfreedom.org/cry_of_arrestees/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%81%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەستگیرکردن و زیندانیکردن == ناوبراو بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٩٨ لە کاتی ناڕەزایەتییەکان بە ئامانجی ئیدانەکردنی کردەوەی پشتیوانی [[حکوومەتی تورکیا]] بۆ [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] دەستگیرکرا. هەروەها لە ساڵی ٢٠١٠ دوای ٢١ ڕۆژ لە دەستگیرکردنی لە شوێنێکی نادیار، گواسترایەوە بۆ [[زیندانی ئێڤین|زیندانی ٢٠٩]]. هەروەها سزای ١٠ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا لە ساڵی ٢٠١٤، لەلایەن ئەبو قاسم سەڵاواتییەوە بە تۆمەتی "بەڕێوەبردنی گروپە ئۆپۆزسیۆنەکان". لە ساڵی ٢٠١٥دا بە تۆمەتی "سووکایەتیکردن بە دەسەڵاتدارانی دادوەری" سزای شەش مانگ زیندانیکردن و ٧٤ قامچیی بەسەردا سەپێندرا. هەروەها بۆ ماوەی ساڵێک لە زیندانی فەشەفوویە زیندانی کراوە و لەوێشدا دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە پزیشکییەکانی لێ بێبەش کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محکومیت مجدد دکتر ناصر فهیمی بە یک سال حبس – کوردستان و کورد|ناونیشان=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=38405|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524123317/https://fa.kurdistanukurd.com/?p=38405|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IPA|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ناصر فهیمی با اتهامی جدید روبرو شد|ناونیشان=https://prisonatlas.com/1naser-fahimi/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=گروه اطلس زندان‌های ایران|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331223621/https://prisonatlas.com/1naser-fahimi/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=baloch|یەکەم=Azadi|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=فشارهای امنیتی به خانواده فهیمی؛ دکتر ناصر فهیمی از داخل زندان مجددا به مرگ تهدید شد|ناونیشان=https://kalemeh.tv/1401/03/43609/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=شبکه جهانی کلمه|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524123316/https://kalemeh.tv/1401/03/43609/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=azegar20|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=نامه ناصر فهیمی، زندانی سیاسی در حمایت از مردم روژاوا – گذار|ناونیشان=https://www.gozaar.net/a/15104|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محرومیت ناصر فهیمی از خدمات درمانی – ریسمان|ناونیشان=https://rissmaan.com/fa/id_6655/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524123316/https://rissmaan.com/fa/id_6655/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تبعید به زندان تهران بزرگ بجای درمان؛ محرومیت ناصر فهیمی از خدمات درمانی|ناونیشان=https://www.tribunezamaneh.com/archives/217517|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=تریبون زمانه|زمان=en}}</ref> == هەڵوەشاندەوەی ڕەگەزنامە == ناسری لە پەیامێکدا بۆ [[عەلی خامنەیی]]، [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] و [[حەسەن ڕۆحانی]] [[سەرۆک کۆماری ئێران]]، داوای لە دەزگای قەزایی کرد کە بە هۆی دیکتاتۆرییەتی ڕێژیمەکانەوە ڕەگەزنامەی فەرمی خۆی هەڵبوەشێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=از صدور محکومیت جدید برای ناصر فهیمی خودداری کنید – Daadkhast.org|ناونیشان=https://www.daadkhast.org/petition/59891|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.daadkhast.org|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ابطال تابعیت برای اولین بار در تاریخ سیاسی ایران به صورت رسمی توسط دکتر ناصر فهیمی|ناونیشان=https://www.tribunezamaneh.com/archives/229800|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=تریبون زمانه|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] 6yg9hh2x3bvpxh6gcviy3tqf524zena 0 236936 1585570 1584252 2026-05-20T12:20:38Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585570 wikitext text/x-wiki لە ساڵی ١٩٩٩ەوە، [[ڤلادیمیر پوتین|ڤلادیمێر پوتین]] بەردەوام وەک [[سەرۆک کۆماری ڕووسیا|سەرۆک]] ( سەرۆکی بە وەکالەت لە ساڵی ١٩٩٩ تا ٢٠٠٠؛ ٢٠٠٠-٢٠٠٤، ٢٠٠٤-٢٠٠٨، ٢٠١٢-٢٠١٨ و ٢٠١٨ تا ئێستا) یان وەک سەرۆکوەزیرانی ڕووسیا (سێ مانگ لە ساڵی ١٩٩٩، خولی تەواوەتی ٢٠٠٨- ٢٠١٨ )کاری کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=McKew|یەکەم=Molly K.|سەردێڕ=Putin's Real Long Game|ناونیشان=http://www.politico.com/magazine/story/2017/01/putins-real-long-game-214589|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ئیش=Politico Magazine|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref>پوتین ئەندامی یەکەی حزبی ڕووسیای یەکگرتوو بووە، کە هاوکات سەر بە بەرەی جەماوەرییە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-russia-putin-idUSBRE92S08520130329|سەردێڕ=Putin promotes Russian People's Front as new power base|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> [[ئایدیۆلۆجی|ئایدۆلۆژیا]] و ئەولەویەتەکانی سیاسی سەرۆکی ڕووسیا هەندێک جار بە پوتینیزم ناودەبرێن . لە ساڵی ٢٠٠٧ لەلایەن گۆڤاری تایمەوە خەڵاتی [[(گۆڤاری تایم) کەسایەتیی ساڵ|باشترین کەسایەتی]] پێبەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://content.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1690753_1690757,00.html|سەردێڕ=Person of the Year 2007: Choosing Order Before Freedom|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٠٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ لە پلەی یەکەمی [[تایم ١٠٠|لیستی ١٠٠کەسایەتییە کاریگەرەکانی جیهاندا]] بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.rt.com/news/249513-putin-time-poll-russia/|سەردێڕ=Vladimir Putin Steals The Show In TIME 100 Magazine Reader’s Poll|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> لە ساڵانی ٢٠١٣تا ٢٠١٦ پلەی یەکەمی لە لیستی کاریگەرترین کەسانی جیهان لە فۆربسدا بەدەستهێناوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/davidewalt/2015/11/04/the-worlds-most-powerful-people-2015/|سەردێڕ=The World's Most Powerful People 2015|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The World's Most Powerful People 2015|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/davidewalt/2015/11/04/the-worlds-most-powerful-people-2015/|ئیش=Forbes|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٥|یەکەم=David M.|دوایین=Ewalt|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> ئابووری و ئاستی ژیانی ڕووسیا لە قۆناغی سەرەتای ڕژێمی پوتیندا بە خێرایی گەشەی کرد، کە تا ڕادەیەکی زۆر بەهۆی بووژانەوەی پیشەسازی نەوتەوە سووتەمەنی بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gaddy|یەکەم=Clifford G.|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Perspectives on the Potential of Russian Oil|ناونیشان=https://www.brookings.edu/articles/perspectives-on-the-potential-of-russian-oil/|وێبگە=Brookings.edu}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2008/10/28/business/worldbusiness/28iht-renrus.1.17283331.html|سەردێڕ=Russia's oil boom: Miracle or mirage?|ئیش=The New York Times|دوایین=Kramer|یەکەم=Andrew E.|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-43210257|سەردێڕ=Life in Vladimir Putin's Russia explained in 10 charts|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> بەڵام دابەزینی نرخی [[نەوت]] و گەمارۆکانی لکاندنی کریمیا لەلایەن ڕوسیاوە بووە هۆی پاشەکشە و وەستان لە ساڵی ٢٠١٥ تا ئێستاش بەردەوامە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petroff|یەکەم=Alanna|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Russia faces 6 more years of stagnation under Putin|ناونیشان=https://money.cnn.com/2018/01/22/news/economy/russia-putin-economy-election-oil/index.html|وێبگە=CNN|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231129070020/https://money.cnn.com/2018/01/22/news/economy/russia-putin-economy-election-oil/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ڕووسیا|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ڤلادیمیر پوتین]] [[پۆل:سیاسەتی ڕووسیا]] [[پۆل:دەسەڵاتخوازی]] [[پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوەدا نییە]] [[پۆل:مێژووی سیاسی ڕووسیا]] se4rgu8stq5hfnh05z3agbjebd9tm0f 0 237534 1585717 1511822 2026-05-20T21:45:24Z Ari Qasm 57423 1585717 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{+R}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }}{{بێلایەنی}}[[پەڕگە:SheikhFarhanalsaadi.jpg|وێنۆک]]'''فەرحان سەعدی''' (١٨٥٦–٢٢ی تشرینی دووەمی ١٩٣٧) شەڕکەرێکی [[فەلەستین]]ی بوو لە کۆمەڵەی عیزەددین قەسسام، بەشداری لە بەرانگاربوونەوەی [[زایۆنیزم]] و بەریتانیا کردووە. یەکێک بووە لە سەرکردەکانی شۆڕشی ١٩٣٦ی فەلەستین، دواتر لەلایەن بەریتانییەکان لەسێدارە درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mohamed Ali Eltaher:: - image, photo, picture, scan|ناونیشان=https://www.eltaher.org/docs_photos/1937-Sheikh-Farhan-Al-Saadi-01-image707_en.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.eltaher.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230611182618/https://www.eltaher.org/docs_photos/1937-Sheikh-Farhan-Al-Saadi-01-image707_en.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=یاخی بوونی عەرەبەکان|ژپنک=٠-٧١٤٦-٣١٦٩-٨}}</ref> == ژیاننامە == شێخ فەرحان لە گوندی ئەلمەزار لە [[جەنین]] لەدایک بووە، ھەر لە منداڵییەوە تێکەڵی زانستی ئایینی وکۆبونەوە بووە لەگەڵ پیاوانی ئایینی لە [[مزگەوت|مزگەوتدا]]، لەنێو خەڵکیدا لەبەر ئەوەی [[قورئان]] و [[فەرموودە]]ی لەبەر بووە پێیان وتوە شێخ فەرحان. لەپاش دەرچوونی لە زیندان پەیوەندی لەگەڵ عیزەددین قەسسام بەست و پەیوەندی پێوەکرد بۆ ئەوەی لەژێر ئاڵاکەیدا لە شاری [[حەیفا]] شەر بکات، دواتریش لە پاش شەھید بوونی عیزەددین قەسسام سەرکردایەتی کۆمەڵەکەی گرتە دەست. شێخ فەرحان بەشێوەیەکی بەردەوام بەشداری خۆپیشاندانی کردووە لە جەنین دژی داگیرکاری بەریتانیا، لە شۆڕشەکەی ساڵی ١٩٢٩ کۆمەڵەیەکی تێکۆشانی دروستکرد بەرامبەر دەسەڵاتدارانی داگیرکار و لێیان یاخی بوو، لەبەر ئەم ھۆیە ھێزەکانی بەریتانیا دەستگیریان کردوو بۆ ماوەی ٣ ساڵ زیندانییان کرد. شێخ فەرحان خۆی و کۆمەڵێک لە تێکۆشەران ھێرشیان کردە سەر کاروانێکی [[یەھوودی]]، کە بەھۆی ئەم ڕووداوە شۆڕشی ساڵی ١٩٣٦ ھەڵسا، دواتر خۆی و کۆمەڵەکەی پەنیان بردە بەر شاخ لەبەر زەبر و زەندی ھێزەکانی بەریتانی، تاوەکو ساڵی ١٩٣٧ ھێزەکانی داگیرکار توانیان دەستی بەسەر دابگرن. == سێدارەدان == [[پەڕگە:Farhan Sa'di arrested by British.jpg|وێنۆک|پێش لە سێدارەدانی شێخ فەرحان ساڵی ١٩٣٧]] لە پێناو فەلەستین شێخ فەرحان سەعدی گەورە و سەرکردەی جووڵانەوەی بەرگریکارانی فەلەستینی دژی داگیرکاری بەریتانی و چەتەکانی زایۆنی دوای ٣ ڕۆژ لە دادگاییکردنی ڕووکەشی لەلایەن دەسەڵتدارانی داگیرکاری بەریتانی لە ٢١ی ڕەمەزان ساڵی ١٣٥٦ کۆچی بەزمانی بەڕۆژوو لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا لە فەلەستین لە سێدارەدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Farhan Sa'di}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|فەلەستین}} [[پۆل:فەلەستین]] [[پۆل:شۆڕشگێڕەکان]] [[پۆل:١٩٣٧]] [[پۆل:شۆڕشگێڕانی لەسێدارەدراو]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٨٦٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:خەلکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] [[پۆل:خەڵکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] s21c3w5yefhureriis89hc7oivh8zyf 0 238495 1585727 1399649 2026-05-21T00:59:15Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585727 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Quark structure proton.svg|وێنۆک|پرۆتۆن (تەنۆکەیەکی پێکھاتوو) لە دوو [[کوارکی سەرەوە]] و یەک [[کوارکی خوارەوە]] پێک ھاتووە، کە تەنۆکەی سەرەتایین.]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]]، '''تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی''' [[تەنۆکە|تەنۆکەیەکە]] لە [[گەردیلە]] بچووکترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Subatomic particles|ناونیشان=http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/subatomicparticles.htm|بڵاوکەرەوە=NTD|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140216092512/http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/subatomicparticles.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی [[مۆدێلی ستاندارد|مۆدێلی ستانداردی فیزیکی تەنۆکەیی]]، تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی دەکرێت تەنۆکەیەکی پێکھاتوو، کە لە تەنۆکەکانی تر پێک ھاتووە (بۆ نموونە، [[پرۆتۆن]]، [[نیوترۆن]]، یان [[مێزۆن]])، یان [[تەنۆکەی سەرەتایی|تەنۆکەیەکی سەرەتایی]] بێت، کە لە تەنۆکەکانی تر پێک نەھاتووە (بۆ نموونە، [[ئەلێکتڕۆن|ئەلێکترۆن]]، [[فۆتۆن]]، یان [[میوون]]).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bolonkin|یەکەم=Alexander|سەردێڕ=Universe, Human Immortality and Future Human Evaluation|ڕێکەوت=2011|بڵاوکەرەوە=[[Elsevier]]|ژپنک=٩٧٨٠١٢٤١٥٨٠١٦|پەڕەکان=٢٥}}</ref> [[فیزیکی تەنۆکەیی]] و [[فیزیکی ناوکی]] لێکۆڵینەوە لەم تەنۆکانە و چۆنێتیی کارلێککردنیان دەکەن.<ref> {{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Fritzsch | یەکەم = Harald | ڕێکەوت = 2005 | سەردێڕ = Elementary Particles | ناونیشان = https://archive.org/details/elementarypartic0000frit | دەستپێگەیشتنی ناونیشان = registration | پەڕەکان = [https://archive.org/details/elementarypartic٠٠٠٠frit/page/١١ ١١]–٢٠| بڵاوکەرەوە = [[World Scientific]] | ژپنک = ٩٧٨-٩٨١-٢٥٦-١٤١-١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Subatomic particles|تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی}} {{پێکھێنان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان]] 7y025ivy5k4nymokjc89uehg5n6zlyc 14 238497 1585732 1116171 2026-05-21T00:59:44Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]]ی گواستەوە بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] 1116171 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Quantum mechanics}} [[پۆل:لقەکانی فیزیک]] fqnz07whlqbzks3vaxunqwfr8ihp184 1585782 1585732 2026-05-21T09:03:04Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585782 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Quantum mechanics}} [[پۆل:لقەکانی فیزیک]] [[پۆل:فیزیکی تیۆریک]] 0xxadu7m0su85faqy636qaj908mff1t 0 238968 1585508 1585090 2026-05-20T12:10:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585508 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی نووسەر|ناو=ژیار ھۆمەر{{ھن}}Jiyar Homer|پیشە=[[وەرگێڕ]]|نەتەوە=[[کورد]]|ڕەگەز=[[نێر]]|کارە دیارەکان=بیر، خوان کارلۆس ئۆنێتی{{ھن}}پەتاتەخۆرەکان، فەرھاد پیرباڵ{{ھن}}حەسار و سەگەکانی باوکم، شێرزاد حەسەن|ماڵپەڕ={{URL | http://www.jiyarhomer.com}}|زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]{{ھن}}[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]{{ھن}}[[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]{{ھن}}[[زمانی پورتوگالی|پورتوگالی]]{{ھن}}[[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]{{ھن}}[[زمانی فارسی|فارسی]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون={{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٩٦|٥|٥}}|شوێنی لەدایکبوون=[[سلێمانی]]، {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}|بواری کارکردن=[[وەرگێڕان]]|وێنە=Jiyar_Homer.jpg|ساڵانی چالاکی=٢٠١٤ - ئێستا}} '''ژیار ھۆمەر ('''بە لاتینی: '''Jiyar Homer)''' وەرگێڕ و نووسەرێکی کوردە، لەدایکبووی ١٩٩٦ی [[سلێمانی|سلێمانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Como la maza de los héroes. Siete poemas del jeque Reza Talabani • Periódico de Poesía|ناونیشان=https://periodicodepoesia.unam.mx/texto/como-la-maza-de-los-heroes-siete-poemas-del-jeque-reza-talabani/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Periódico de Poesía|زمان=es-ES}}</ref> ئەندامی ناوەندی [[کەشکۆڵ]] لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکیی عێراق-سلێمانی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Three Poems by Rebin Kheder|ناونیشان=https://lithub.com/three-poems-by-rebin-kheder/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Literary Hub|زمان=en-US}}</ref> و [[ناوەندی پێنی کورد]] لە ئەڵمانیایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Poesía kurda: "Cuando mi corazón murió» , 5 poemas de Jila Hosseini|ناونیشان=https://www.gazeta.gt/poesia-kurda-5-poemas-de-jila-hosseini/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=gAZeta|زمان=es}}</ref> سەرنووسەری گۆڤاری [[ئیلیان (کۆوار)|ئیلیانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Gaceta Parnasus 2023 by GACETA PARNASUS - Issuu|ناونیشان=https://issuu.com/parnasuspy/docs/marzo_2023_gaceta_parnasus|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=issuu.com|زمان=en}}</ref> وەرگێڕی کوردی و ئیسپانی و پورتوگالی و ئینگلیزی و عەرەبی و فارسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KJP|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Lion by Farhad Pirbal, translated by Alana Marie Levinson-LaBrosse and Jiyar Homer {{!}} Your Impossible Voice #26|ناونیشان=https://www.yourimpossiblevoice.com/the-lion/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Your Impossible Voice|زمان=en-US}}</ref> بەرھەمی نزیکەی ١٠٠ نووسەری کوردی وەرگێڕاوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ڕەحیمی|یەکەم=دلاوەر|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=شاعیری ناو پەتاتەخۆرەکان: ناساندنی فەرھاد پیرباڵ|ناونیشان=https://jineftin.krd/2023/07/01/شاعیری-ناو-پەتاتەخۆرەکان-ناساندنی-فە/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=ژنەفتن}}</ref> لەوانە [[بەختیار عەلی]]، [[شێرزاد حەسەن]]، [[عەتا نەھایی]]، [[فەرھاد پیرباڵ]]، [[شێرکۆ بێکەس]]، [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی]]، [[گۆران]]، [[ھێمن]]، [[ھەژار]]، [[سوارە ئیلخانیزادە]]، [[کەژاڵ ئەحمەد]] و [[ژیلا حسەینی]] کە بەشێکیان لە گۆڤار و ڕۆژنامە دیارەکانی ٣٠ وڵات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردی|یەکەم=ماڵی کتێبی|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=ناساندنی ڕۆمانی «بیر»|ناونیشان=http://kurdishbookhouse.com/ku/100-1040/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=ماڵی کتێبی کوردی|زمان=کوردی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dilshad Mariwani|ناونیشان=https://www.revistaaltazor.cl/dilshad-mariwani-2/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> لە [[ئەمریکای لاتینی|ئەمریکای لاتین]]، [[ئەمریکای باکوور]]، [[ئەورووپا]] و [[ئاسیا]] بڵاو بوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=پێنج شیعری بەختیار عەلی بە زمانی ئیسپانی بڵاودەبنەوە|ناونیشان=https://964.krd/62619/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=+964}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ZA|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Jiyar Homer tiende un puente literario entre el Kurdistán y el mundo hispanohablante|ناونیشان=https://actualidadkurda.wordpress.com/2022/06/05/jiyar-homer-tiende-un-puente-literario-entre-el-kurdistan-y-el-mundo-hispanohablante/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Actualidad Kurda|زمان=es}}</ref> == وەرگێڕان == ژیار ھۆمەر سەرنجی لەسەر وەرگێڕانی [[وێژە]]ی ئەمریکای لاتین بۆ سەر زمانی کوردی چڕ کردووەتەوە و بەرھەمی چەندین نووسەریانی وەرگێڕاوە، لەوانە [[خۆرخێ لویس بۆرخێس]]، [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابریێل گارسییا مارکێز]]، [[خولیۆ کۆرتاسار]]، [[خوان ڕولفۆ]]، [[ئۆکتاڤیۆ پاس|ئۆکتاڤیۆ پاز]]، [[ئێرنێستۆ ساباتۆ]][[کاڕلۆس فوێنتێس|، کارلۆس فوێنتێس،]] [[خوان کارلۆس ئۆنێتی]] و [[پابلۆ نێرودا|پابلۆ نێروودا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=کۆی وەرگێڕانەکانی ژیار ھۆمەر لە گۆڤاری ئیلیان|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20230218192022468198|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pinto|یەکەم=Víctor Manuel|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Latif Halmat {{!}} El Cuervo|ناونیشان=https://poesia.uc.edu.ve/latif-halmat/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=POESIA|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Urbina|یەکەم=Elí|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Nazand Begikhani {{!}} Amar – Santa Rabia Poetry|ناونیشان=https://santarabiapoetry.com/nazand-begikhani-amar/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Santa Rabia Magazine|زمان=es}}</ref> ==== وەرگێڕانی پێچەوانە ==== ساڵی ٢٠١٨ دەستی بە وەرگێڕانی [[وێژەی کوردی]] کردووە. سەرەتا دوو چیرۆکی بۆ سەر زمانی فارسی وەرگێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مایندموتورخیابان شمارە ٢٣ / بختیار حمەسور - مایندموتور|ناونیشان=http://mindmotor.info/mind/?p=141|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=mindmotor.info}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ= «فنجان قھوە» بختیار حمەسور {{!}} داستان کوتاھ|ناونیشان=https://nebesht.com/coffee-mug-by-b-hama_sur/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=مجلە نبشت|زمان=fa-IR}}</ref> پاشان ساڵی ٢٠٢٠، یەکەمین وەرگێڕانەکانی بۆ ئینگلیزی لە ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Four Poems from Kurdistan, by Kawan Nahaee|ناونیشان=https://www.worldliteraturetoday.org/blog/poetry-audio-poetry/four-poems-kurdistan-kawan-nahaee|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=World Literature Today|زمان=en}}</ref> و ساڵی ٢٠٢١ بۆ ئیسپانی لە مەکسیک بڵاو بوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Poesía kurda: Sherko Bekas|ناونیشان=https://circulodepoesia.com/2021/03/poesia-kurda-sherko-bekas/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Circulo de Poesía|زمان=es-MX}}</ref> لەو سۆنگەیەوە، درێژەی بە وەرگێڕانی پێچەوانە داوە و بەرھەمی نزیکەی ١٠٠ نووسەری زارە جیاوازەکانی ھەر چوار پارچەی کوردستانی بۆ گۆڤار و ڕۆژنامە و وەشانخانە بیانییەکان لە ٣٠ وڵاتی دنیا وەرگێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=ژیار ھۆمەر|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20230218184525468190|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=esterosrevista|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Poesía kurda, traducción para Esteros|ناونیشان=https://esteros.org/2023/06/14/poesia-kurda-traduccion-para-esteros/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Fundación Cultural Esteros|زمان=es}}</ref> == کتێب == === وەرگێڕان لە ئیسپانییەوە بۆ کوردی === * بیر، [[خوان کارلۆس ئۆنێتی]]، وەشانخانەی کەشکۆڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=یەکەمین ڕۆمانی ھاوچەرخی ئەمریکای لاتین بە کوردی بڵاوکرایەوە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/nrt2/detail2/7783|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یەکەمین ڕۆمانی ھاوچەرخی ئەمریکای لاتین لەلایەن کوردێکەوە وەرگێڕانی بۆکرا |ناونیشان=https://micnews.net/KU/Details/1864|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=micnews.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ژنەفتن|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ="بێزارم لە ئۆنێتی"|ناونیشان=https://jineftin.krd/2022/10/16/بێزارم-لە-ئۆنێتی/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=ژنەفتن}}</ref> * کۆچیرۆک، [[کارلۆس ڕوویز زافۆن]]، وەشانخانەی پەیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Passes|یەکەم=Pipa|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Una voz de las mujeres de Kurdistán: 7 poemas de Choman Hardi چۆمان ھەردی|ناونیشان=https://buenosairespoetry.com/2021/11/19/una-voz-de-las-mujeres-de-kurdistan-7-poemas-de-choman-hardi-چۆمان-ھەردی/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Buenos Aires Poetry|زمان=es}}{{بەستەری مردوو|url=https://buenosairespoetry.com/2021/11/19/una-voz-de-las-mujeres-de-kurdistan-7-poemas-de-choman-hardi-%DA%86%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%BE%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%8C/ |date=تەممووزی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jiyar Homer, Author at Este País|ناونیشان=https://estepais.com/author/jiyar-homer/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Este País|زمان=en-US}}</ref> === وەرگێڕان لە کوردییەوە بۆ ئیسپانی === * پەناھەندەی ژمارە ٣٣٣٣٣، [[فەرھاد پیرباڵ]]، وەشانخانەی Gato Negro لە [[مەکسیک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Poesía kurda: Abdulla Pashew|ناونیشان=https://circulodepoesia.com/2022/08/poesia-kurda-abdulla-pashew/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Circulo de Poesía|زمان=es-MX}}</ref> === وەرگێڕان لە کوردییەوە بۆ ئینگلیزی === * پەتاتەخۆرەکان، [[فەرھاد پیرباڵ]]، وەشانخانەی Deep Vellum لە [[ئەمریکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Potato Eaters: Stories|ناونیشان=https://store.deepvellum.org/products/the-potato-eaters|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deep Vellum|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pirbal|یەکەم=Farhad|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/gp/product/B0BFC7HGPP/ref=dbs_a_def_rwt_bibl_vppi_i0|سەردێڕ=The Potato Eaters: Stories|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Deep Vellum Publishing|زمان=English|translator-last=Levinson-Labrosse|translator-first=Alana Marie|translator-last2=Homer|translator-first2=Jiyar}}</ref> * [[حەسار و سەگەکانی باوکم]]، [[شێرزاد حەسەن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hassan|یەکەم=Sherzad|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=El azrael|ناونیشان=https://www.latempestad.mx/sherzad-hassan-el-azrael/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=La Tempestad|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Los poetas van al infierno: 5 poemas de Bachtyar Ali. Poesía kurda|ناونیشان=https://circulodepoesia.com/2023/05/los-poetas-van-al-infierno-5-poemas-de-bachtyar-ali-poesia-kurda/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Circulo de Poesía|زمان=es-MX}}</ref> == نووسین و ڕۆژنامەوانی == ساڵی ٢٠١٧ تا ٢٠١٨ سەرنووسەری گۆڤاری سینەنا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jiyar Homer|ناونیشان=https://www.worldliteraturetoday.org/translator/jiyar-homer|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=World Literature Today|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=گۆڤاری|یەکەم=سینەنا|سەردێڕ=سینەنا Cine-Na|ناونیشان=https://www.jiyarhomer.com/p/cinena.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|زمان=کوردی}}</ref> ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٢، بۆ ماوەی چوار وەرز، بەرپرسی بەشی سۆرانیی گۆڤاری [[تەماشە (کۆوار)|تەماشە]] (Temaşe)ی باکووری کوردستان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Kovara Temaşe – 4 – Kovara Temaşe|ناونیشان=https://www.kovaratemase.com/kovara-temase-4-u-dosyaya-festivala-filmen-kurdi-ya-global/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٧ەوە سەرنووسەری گۆڤاری [[ئیلیان (کۆوار)|ئیلیانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alastor|ناونیشان=https://www.alastorliterario.com/autor/231/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.alastorliterario.com}}</ref> ساڵی ٢٠٢١، بەرپرسی پێداچوونەوەی وەرگێڕانی [[نالی]] بۆ سەر زمانی ئینگلیزی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=ھۆنراوەکانی نالی وەردەگێڕدرێت بۆ سەر زمانی ئینگلیزی|ناونیشان=http://www.nrttv.com/nrt2/detail2/1779|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=nrttv.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff|یەکەم=Editorial|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=English translation of classical Kurdish poet Nali published in English|ناونیشان=https://ekurd.net/english-translation-classical-nali-2021-10-01|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurd Net - Ekurd.net Daily News|زمان=en-US}}</ref> و ھەڵەبڕی بەشێک لە ھۆنراوەکانی کەشکۆڵی ھاوبەشی شاری [[سلێمانی]] و [[مانچستەر]]ی سەر بە [[یوونێسکۆ]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Flynn|یەکەم=Jo|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ='My Body Is Not Yours' e-anthology of translated poetry launched by Manchester and Slemani Cities of Literature|ناونیشان=https://www.manchestercityofliterature.com/news/my-body-is-not-yours-e-anthology-of-translated-poetry-launched-by-manchester-and-slemani-cities-of-literature/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Manchester City of Literature|زمان=en}}</ref> == خەڵات و پاڵاوتن == بەھاری ٢٠٢٢، چیرۆکی ''شێر'' لە کۆمەڵەچیرۆکی ''پەتاتەخۆرەکان''ی [[فەرھاد پیرباڵ]] بە وەرگێڕانی ژیار ھۆمەر و [[ئالانا ماری لێڤنسۆن لابرۆس]] لە ژمارە ٢٦ی گۆڤاری ''Your Impossible Voice''دا بڵاو بووەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KJP|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Your Impossible Voice #26|ناونیشان=https://www.yourimpossiblevoice.com/issue26/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Your Impossible Voice|زمان=en-US}}</ref> و ساڵی ٢٠٢٣، وەک پاڵێوراوی باشترین وەرگێڕانی ساڵ لە ئەمریکا ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KJP|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Your Impossible Voice Best Literary Translations Nominations|ناونیشان=https://www.yourimpossiblevoice.com/your-impossible-voice-best-literary-translations-nominations/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Your Impossible Voice|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.jiyarhomer.com/ ماڵپەڕی ژیار ھۆمەر] [[پۆل:وەرگێڕ]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگێڕەکان بۆ کوردی]] 5ff9wnvkf8fqw1t4r3exidhtsh3khpc 0 240895 1585541 1584707 2026-05-20T12:15:47Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585541 wikitext text/x-wiki '''نۆمینالیزم''' یا '''ناوباوەڕی''' ئەو ڕوانگە [[میتافیزیک|میتافیزیکییەیە]] کە پێی وایە ئەوەی کە ھەیە [[تاک (میتافیزیک)|تاکە]] و، [[تێکڕایی|تێکڕایییەکان]] و [[شتی دەرھەست|شتە دەرھەستەکان]] لە [[ناو|ناوێک]] زیاتر نین و، [[وشە|وشەیەکن]] بۆ گێڕانەوەی شتە تاکەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=NOMINALISM {{!}} Definition of NOMINALISM by Oxford Dictionary on Lexico.com also meaning of NOMINALISM|ناونیشان=https://www.lexico.com/definition/nominalism|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210826005738/https://www.lexico.com/definition/nominalism|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ وێنە، [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەک]] وەک «خرتی» کە تێکڕا لە سککە و تۆپ و چەرخ و پیاڵە و گەلێ شتی تریشدا بەدی دەکرێ (یانی تێکڕایییەکە)، تەنیا ناوێکە بۆ نیشاندانی باری لێکچوونی ئەو شتانە. خرتی خۆی شتێ نییە و ھیچ ھەبوون و واقیعێکی نییە. نۆمینالیزم ھەوڵێکە بۆ وەڵامدانەوە بە [[پرسی تێکڕایییەکان]]. ئەو پرسەی کە دەپرسێ ئاخۆ شێوازی بوونی تێکڕایییەکان چۆناوچۆنە؟ وەک [[جۆن ستیوارت میل]] دەڵێ وەڵامی نۆمینالیزم ئەوەیە کە «تێکڕایی و گشتی نییە، ناو نەبێ.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mill|یەکەم=John Stuart|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5HBEAQAAMAAJ|سەردێڕ=An Examination of Sir William Hamilton's Philosophy: And of the Principal Philosophical Questions Discussed in His Writings|ڕێکەوت=١٨٧٧|بڵاوکەرەوە=H. Holt|زمان=en}}</ref> == ڕوونکردنەوە == بە پێی ڕوانگەیەک، ئێمە لە جیھاندا لەگەڵ دوو جۆر [[ھەبوو|ھەبوودا]] ڕووبەڕوو دەبینەوە: [[تاک (میتافیزیک)|تاکەکان]] و [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکانیان]]. مێز و کورسی و سێو و مەڕ چەند نموونەیەکن لە تاکەکان. وا دێتە بەر چاو کە ئەم تاکانە ھەمیشە تەنیا لە یەک جێگادان و ھاوکات ناتوانن لە دوو جێگا بن (بۆیە تاک -یان پێ دەوترێ). لە بەرامبەردا، خرتی و سووری و ڕەشی و ڕەقی چەند نموونەیەک تایبەتمەندین. تایبەتمەندییەکان ھاوکات لە چەند جێگادا ھەن و لە گەلێ شتی تاکدا دەردەکەون. ئەم دەرکەوتنەش وەکوو ئەوە نییە بڵێی تایبەتمەندییەکە بەش بەش بووەتەوە و ھەر بەشێکی بەری شتێ کەوتووە، بەڵکوو لە ھەر تاکێکدا کە [ئەو تایبەتمەندییە] ھەیە، بەتەواوی ھەیە. تایبەتمەندییەکان [[تێکڕایی|تێکڕاییشیان]] پێ دەوترێ، چونکە چەند تاک ''تێکڕا'' ھەیانە. ھەم سێوی سوور ھەیە و ھەم کورسیی سوور و ھەم گەلێ شتی تری سوور. ئێستا گریمان ھەموو شتە سوورەکانی دنیا لە ناو ببرێن و نەمێنن. ئاخۆ سووری -ش ئیتر لە ناو چووە؟ ئەگەر لە ناو نەچووە ئەدی لە کوێیە؟ ئەم پرسیارە لە میتافیزیکدا بە [[پرسی تێکڕایییەکان|پرسیاری تێکڕایییەکان]] دەناسرێ و، نۆمینالیزمیش ھەوڵ دەدا ئەم پرسیارە جواب باتەوە. نۆمینالیزم ھەموو شت بە تاک دەزانێ. دەڵێ تایبەتمەندییەکان تەنیا ناوێکن کە بۆ وەسفکردنی کۆمەڵێ لە شتە تاکەکان بە کار دەبرێن. یانی سوور یا چوارگۆش یا کوڵکن یا گڕگرتەنی تەنیا ناوگەلێکن کە نراونەتە سەر کۆمەڵێ شتی لێکچووەوە و ئاماژەیەکن بە بار و لایەنی لێکچوونیان و خۆیان ھەبوون و واقیعیان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mumford|یەکەم=Stephen|سەردێڕ=Metaphysics, a very short introduction|بڵاوکەرەوە=ققنوس|ساڵ=١٤٠٠|پەڕەکان=٤٧-٥٤|translator-last=یوسفی|translator-first=محمد}}</ref> ==ئەمانەش ببینە== * [[کۆنسێپتوالیزم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|مێژوو|فەلسەفە}} [[پۆل:ھەبوونناسی]] rn7zd12qtq0gwoztc5p09kx39l0n4ci 4 241625 1585713 1585365 2026-05-20T21:01:15Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1585713 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٣٥٦٠٩٣ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٨٧١٢٧ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|١٩ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٨٤٠٥ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٨ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٣٤٧٦ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|١٨ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٢١٢١٣ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 1239vyvnrn5o2u001grmvxz5j0auhrj 0 241635 1585628 1512807 2026-05-20T13:52:08Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585628 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=[[پەڕگە:Une_Le_Monde.jpg|وێنۆک|چەپ|ڕۆژنامەی لو مۆند، یەکەم ژمارەی لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤]]}} '''لو مۆند''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: Le Monde؛ {{IPA-fr|lə mɔ̃d|-|LL-Q150 (fra)-Jules78120-Le Monde.wav}}) بە واتای «جیھان» دێت، ڕۆژنامەیەکی ئێوارەیی ڕۆژانەی فەڕەنسییە، بە ڕێکخستنەوە بڵاودەکرێتەوە کە بە بەرلینێر ناسراوە، و بڵاوکراوەی سەرەکیی کۆمەڵەی لاڤی لو مۆندە، سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرایەتیی و بەڕێوەبەری وەشانی ئێستا ئێرێک فۆتۆرنۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telesurtv.net/english/news/Algeria-Bans-Le-Monde-over-Panama-Papers-Reporting-20160408-0046.html|سەردێڕ=Algeria Bans Le Monde over Panama Papers Reporting|access-date=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|archive-date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018044420/https://www.telesurtv.net/english/news/Algeria-Bans-Le-Monde-over-Panama-Papers-Reporting-20160408-0046.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Barcelona wins lawsuit against French newspaper Le Monde|ناونیشان=https://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2008-01-15-572480161_x.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=USA Today}}</ref> و سەرۆکی سەرنووسەرەکەش سیلڤی کافمانە، بەپێی سەرژمێری ساڵی [[٢٠٠٤]]، ٣٧١ ھەزار و ٨٠٣ دانەی لێ چاپکراوە. و ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت و بە ئاسانی لە وڵاتانی نا فەڕەنسی زمانەوە دەستدەکەوێت. بەڵام نابێت لەگەڵ بڵاوکراوەی مانگانەی [[لو مۆند دیپلۆماتیک]] تێکەڵ بکرێت. ئەم ڕۆژنامەیە یەکەم چاپی لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤ دەرچووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|پاریس|سیاسەت|دەیەی ١٩٤٠|ڕووداوە بەردەوامەکان|ڕۆژنامەوانی}} {{پۆلی کۆمنز|Le Monde}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} hz0vndmz11hd502nyox7mmvpu1e711t 0 242516 1585575 1584206 2026-05-20T12:21:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585575 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Flag_of_the_Habsburg_Monarchy.svg}} '''ئیمپراتۆریەتیی نەمسا''' (بە [[ئەڵمانی]]: Kaiserthum Österreich؛ بە [[زمانی مەجاری|ھەنگاری]]: Osztrák Birodalom) لە ساڵی ١٨٠٤ وەک پاشایەتییەکی بۆماوەیی لەسەر زەوییەکانی [[ھابسبۆرگ]] دامەزرا، دوای ھەڵوەشاندنەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز ]]و پێکھێنانی [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا]] لەلایەن [[ناپلیۆن بۆناپارت]]ەوە. یەکەم ئیمپراتۆری نەمسا فرانسیسی یەکەمی ھابسبۆرگ-لۆرین بوو، کە لەو کاتەدا نازناوی ئیمپراتۆری ھەڵبژێردراوی ڕۆمەکانیشی ھەڵگرتبوو، بەڵام لە ساڵی ١٨٠٦ دوای ھەڵوەشاندنەوەی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز دەستبەرداری بوو بۆ پاراستنی نازناوی ئیمپراتۆریی خۆی، لە ناوچە بۆماوەییەکانی خۆیدا خۆی بە ئیمپراتۆری نەمسا ناساند. دوای ھەندێک ھەوڵ بۆ چاکسازی دەستوور، لە ساڵی ١٨٦٧ یەکسانکردنی پێگە لەگەڵ بەشە ھەنگارییەکەی شانشینی ئاوسگلێچ ڕوویدا، ھەر بۆیە ئیمپراتۆریەتیی نەمسا لەو ساتەوە بە ناوی [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|ئیمپراتۆریەتیی نەمسا-مەجارستان]] ناسرا. == مێژوو == ئەم ئیمپراتۆریەتە کە ناوەندەکەی لە وڵاتی [[نەمسا]]ی ئێستایە، بە فەرمی لە ساڵی ١٨٠٤ تا ١٨٦٧ درێژەی بە دەسەڵاتی خۆی دا، پاشان بووە [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|ئیمپراتۆریەتیی نەمسا-مەجارستان]]. ئیمپراتۆریەتیی نەمسا لەلایەن فرانسیسی دووەم، ئیمپراتۆری ڕۆمیی پیرۆز (دواتر بە فرانسیسی یەکەمی نەمسا ناسرا) بە یەکگرتنی خاکەکانی ناوەوە و دەرەوەی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی دامەزراوە. ئەم کارە کاردانەوەیەک بوو بەرامبەر بە لێدوانەکەی [[ناپلیۆن بۆناپارت]] کە لەسەر بنەمای [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا]] بوو لە ساڵی ١٨٠٤. ئیمپراتۆریەتیی نەمسا-مەجارستان (١٨٦٧–١٩١٨) دەرئەنجامی درووستبوونی نەمسا-مەجارستان بوو لە ساڵی ١٨٦٧، کە لە دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] لەلایەن ھێزە سەرکەوتووەکانەوە لە [[پەیمانی تریانۆن]]دا جیاکرانەوە. ==ئابووری== {| class="wikitable floatright" |+ ھاوردەکردن و ھەناردەکردن (بە [[فلۆرین]]) |- ! ماوە || ھاوردە || ھەناردە |- | تێکڕای ساڵانە (١٨٢٣–١٨٢٨){{sfn|Banfield|1842|p=565}} || ٨٨،٦٥٠،٢١٩{{sfn|Banfield|1842|p=565}} || ٩٥،٩٠٥،٧٨٠{{sfn|Banfield|1842|p=565}} |- | تێکڕای ساڵانە (١٨٣٠–١٨٣٥){{sfn|Banfield|1842|p=565}} || ١٠٢،٨٣٥،٣٤١{{sfn|Banfield|1842|p=565}} || ١١١،٢٤٦،٢١٥{{sfn|Banfield|1842|p=565}} |- | ١٨٣٧{{sfn|Banfield|1842|p=565}} || ١٢٠،٨٩٧،٧٦١{{sfn|Banfield|1842|p=565}} || ١١٩،٦٢١،٧٥٨{{sfn|Banfield|1842|p=565}} |- |} جەنگەکە ئابووریی نەمسای پەک خست.{{sfn|Banfield|1842|p=565}} بازرگانیی دەرەکیی نەمسا یەک لەسەر سێی بازرگانیی فەڕەنسا و یەک لەسەر پێنجی بەریتانیای مەزن بوو بەپێی ژمارەکانی ١٨٢٣–١٨٣٧.{{sfn|Banfield|1842|p=565}} تەواوی باجی ڕاستەوخۆ ٤٧،١٥٩،١٦٨ بوو کە ٣٧،٥٩٩،٤٩٦یان باجی زەوی بوون (١٨٤٢).{{sfn|Banfield|1842|p=566}} ==دیمۆگرافیا== ئیمپراتۆریەتیی نەمسا فرەنەتەوە و فرەئیتنیک بوو، لەگەڵ ئەڵمانییەکان، مەجارەکان (پێکھێنەری شانشینی مەجارستان)، سلاڤەکان (چیک، پۆڵەندی، ڕووسینی، کروات، سلۆڤاک، سڕب، سلۆڤینی) و ڕۆمانییەکان، لەگەڵ ژمارەیەکی کەمتری گرووپە ئیتنیکییەکانی دیکە. بەپێی ئامارەکانی دکتۆر بێچەر، ژمارەی دانیشتووان ٣٦،٩٥٠،٤٠١ بوو لە ساڵی ١٨٤٠دا.{{sfn|Banfield|1842|p=223}} خەمڵاندنێک کە لە ١٨٤٢دا ئەنجام دراوە ٣٥،٥٠٠،٠٠٠ پیشان دەدات.{{sfn|Banfield|1842|p=223}} سلاڤەکان بە خەمڵێنراوی ١٦ ملیۆنیان پێکدەھێنا، نزیکەی ١٢ ملیۆن لە باکووری دانووب و ٤ ملیۆن لە باشووری.{{sfn|Banfield|1842|p=224}} ئەڵمانییەکان بە خەمڵێنراوی ٦،٥ ملیۆنیان پێکدەھێنا، کە ٣ ملیۆنیان لە نەمساوی سەروو و خواروو، تیرۆل و نیوەی ستیریا بوون، و ئەوانی دیکەش لە پارێزگاکانی تر بڵاو ببوونەوە.{{sfn|Banfield|1842|p=227}} مەجارەکان بە خەمڵێنراوی ٥،٥ ملیۆنیان پێکدەھێنا.{{sfn|Banfield|1842|p=227}} ئیتاڵییەکان بە خەمڵێنراوی ٤،٦ ملیۆنیان پێکدەھێنا، لە لۆمباردیا، ڤێنیز، باشووری تیرۆل، و باشووری ئیلیریا.{{sfn|Banfield|1842|p=227}} وەلاچییەکان بە خەمڵێنراوی ١،٥٦٠،٠٠٠ بوون لە مەجارستان و ترانسیلڤانیا.{{sfn|Banfield|1842|p=227}} لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩دا، بەرھەمە ئەتنۆگرافییەکان زاراوەی ''nationalität'' (نەتەوایەتی)یان وەک ھاوواتایەک بۆ ''volk'' (گرووپی ئیتنیکی) بەکار دەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Slavec Gradišnik|یەکەم=Ingrid|سەردێڕ=Images of Peoples: Two 19th-Century "Ethnographies" of the Habsburg Empire|journal=Traditiones|بڵاوکەرەوە=The Research Center of the Slovenian Academy of Sciences and Arts (ZRC SAZU)|بەرگ=٥٣|issue=3|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|issn=1855-6396|doi=10.3986/traditio2024530305|doi-access=free}}</ref> ئەو زاراوە جیاوازانەی بۆ گەلانی پاشایەتییەکە بەکار دەھاتن برێتی بوون لە ''Nation''، ''Volk''، ''Völkerschaft'' و وەرگیراوەکانی ''Volkstamm''، ''Volksgruppe''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Europe in Miniature" Representations of Ethnic Diversity of Hungary in Statistics and Homeland Studies until the Revolution of 1848 – 1849|بڵاوکەرەوە=SAV|ناونیشان=https://www.ceeol.com/search/chapter-detail?id=592839}}</ref> [[شۆڕشەکانی ١٨٤٨ لە ئیمپراتۆریەتیی نەمسا]] کەمینەکانی گرتەوە کە لایەنگیرییان لە نێوان شۆڕش دژی پاشایەتی یان پشتگیریکردنی پاشایەتی ھەڵدەبژارد. کاتێک مەجارستان شۆڕشی کرد، کرواتەکان، سڕبەکان و ڕۆمانییەکانی شانشینەکە پشتگیریی پاشایەتییان کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٣ی ٩ی ٢٠٢٣}} [https://it.wikipedia.org/wiki/Impero_austriaco?wprov=sfla1/ ویکی ئیتاڵی] {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|وڵاتەکان|مەسیحییەت|فەڕەنسا|سڕبیا|نەمسا|مەجارستان|ئەڵمانیا|کرواتیا}} {{پۆلی کۆمنز|Austrian Empire}} [[پۆل:ئیمپراتۆریەتی نەمسا]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] [[پۆل:ماڵی ھابسبورگ-لۆرین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٦٧]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٠٤]] 2r26b450zhotq68s3qzqpfj9omxdnp6 0 244616 1585488 1585254 2026-05-20T12:06:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585488 wikitext text/x-wiki '''سارلی'''، '''سارەڵی''' یان '''سارۆڵی''' (بە عەرەبی: صارلی) کۆمەڵگایەکی ئایینی لە [[باشووری کوردستان]] و [[عێراق]]ە کە لەنێوان [[کەرکووک]]، [[مووسڵ]] و [[ھەولێر]]دا دەژێن. سارلییەکان خۆیان لە [[کاکەیی|کاکەییەکان]] دەزانن کە نیشتەجێی سەرەکییەکەیان کەرکووکە.<ref>ڤلادمیر مینۆرسکی، وەرگێڕانی نەجات عەبدوڵڵا، سلێمانی، ٢٠٠٧.</ref><ref>محەممەد عەلی سوڵتانی، ''بزووتنەوە و سەرھەڵدانی عەلەوییەکانی زاگرۆس، یا مێژووی ڕاڤەییی ئالی حەق (یارسان)''، وەرگێڕانی عەدنان بەرزنجی، بەرگی دووھەم، ھەولێر: ئاراس، ١٣٨٩[=٢٠١٠].</ref> == وشەڕەت == سەبارەت بە وشەڕەتی سارلی ڕوانگەیەکی یەکڵە لە دەستدا نییە: [[غوڵامڕەزا ڕەشید یاسمی|ڕەشید یاسمی]] نووسیوە کە ناوی سارلی بەو ھۆکارە لەسەر ئەم خەڵکە دانراوە کە کەسایەتییە ئایینییەکانی ئەوانە بەھەشتیان بە خەڵکی ھۆزەکە فرۆشتووە و چۆن کەسێک لەم ھۆزە شیاوی بەھەشت بوو، پێدەڵێن: '''صار الی الجنە'''؛ واتە چوو لە بەھەشتدا.<ref>ڕەشید یاسمی، غوڵامڕەزا، ''[[کورد و بەردەوامیی ڕەگەزی و مێژوویی ئەو]]''، بەرگی دووەم، تاران، ئەمیر کەبیر، ١٣٦٣[=١٩٨٤].</ref> [[تەیب تاھێری]] ئەم قسەیە بە قسەیەکی لایەنگرانە زانیوە. تەیب تاھێری نووسیوە سارلییەکان کۆمەڵێک لە یارسانییەکانی دانیشتووی مووسڵن، لە [[ئەیالەتی شارەزوور|شارەزوور]]ەوە ھاتوونەتە بۆ مووسڵ و چۆنکە میری مووسڵ پەنای داون و ڕادەستی نەکردین، بە ئەوانە «صارلی» واتە «ھی خۆیەوە» گۆتووە.<ref name="تەیب تاھێری ۱">تاھێری، تەیب، ''مێژوو و فەلسەفەی سەرئەنجام: چاندی یارسان و شیکردنەوەیەک لەسەر کۆمەڵەکانی ھزری و باوەڕی لە کورستان''، ھەولێر، چاپی یەکەم: ۲۰۰۹؛ پ ۱۱۹-۱۱۷.</ref> ھەروەھا ئەم ڕوانگەش ھەیە کە وشەی «صارلی»، کورتکراوی «صارملی»یە، کە وشەی «صارم» لە تورکیدا بە واتای شمشێرە و لەلایەن تورکەکان ئەم ناوەیان پێدراوەتەوە. ئەگەر ئەم قسە ساغ بێت، ئەو ئەگەرە دێتە ئاراوە کە سارلییەکان پاشماوەکانی سەربزێویی [[سارم خانی کوردی ئێزیدی]] بوونە کە لە ساڵی ۹۱۲ی کۆچیی مانگی (١٥٠٦ی زایینی) دژ بە [[شا ئیسماعیلی یەکەم|شا ئیسماعیل سەفەوی]] بە ھزرێکی ئایینی یاخی بوو. سارم خان کوردێکی ئێزیدی بوو و چل ھەزار ماڵ لە کوردە ئێزیدییەکان پشتیوانیان لێ دەکرد.<ref>[http://www.kordha.ir/?p=3269 ماڵپەڕی کوردھا: ''کوردەکان و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ شا ئیسماعیلی یەکەم'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231009120222/http://www.kordha.ir/?p=3269 |date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ }} بازدید در ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> == کتێب و ئایینی سارلییەکان == ئایینی سارلییەکان شاراوەیە و سەبارەت بە بیر و باوەڕەکانیان زانیارییەکی لە بەر دەستدا نییە.<ref>https://www.vajehyab.com/dehkhoda/صارلی</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://dictionary.abadis.ir/fatofa/%D8%B5%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170929000422/http://dictionary.abadis.ir/fatofa/%D8%B5%D8%A7%D8%B1%D9%84%DB%8C/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[یارسان]] * [[شەبەک (ئایین)]] * [[ئێزیدی (ئایین)]] * [[کاکەیی]] * [[بەجۆران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ئایینەکانی کوردستان}} {{دەشتی نەینەوا}} [[پۆل:ئایینەکانی کوردستان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:یارسان لە باشووری کوردستان]] tdy51gd8g34lewucavf8gbfs6jby26b 0 244893 1585559 1584387 2026-05-20T12:18:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585559 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|کتێبێکی ژیاننامەیی حەمەدی مەولوودی|بۆ چەمکە ڕامیارییەکە|کوردایەتی}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو =کوردبوون |وێنە =کوردبوون.jpg |ناوی بنەڕەتی =کوردبوون بەشێک لە بیرەوەرییەکانی کاپیتان حەمەدی مەولوودی |دانەر =حەمەدی مەولوودی |لێکۆڵەر =وریا ماملێ |زمان =[[کوردیی ناوەندی]] |وڵات = |زنجیرە = |بابەت =خۆژیاننانە |جۆری ئەدەبی = |بڵاوکەرەوە =٤٩ کتێب، ڕەھەند |دەرچوون =٢٠٢٢ |مێژووی دەرچوون = |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = فاڕووق قوبادی |جۆری چاپ =چاپ، ئەلکترۆنی، دەنگی |ژمارەی پەڕە =٥٥٠ |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''کوردبوون: بەشێک لە بیرەوەرییەکانی کاپیتان حەمەدی مەولوودی''' ({{بە ئینگلیزی|Being a Kurd: A chapter of captian Hamadi Mawludi's memories}}) کتێبێکە لە نووسینی [[حەمەدی مەولوودی]] و کۆکردنەوە، ساخکردنەوە و بەڵگەمەندکردنی وریا ماملێ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چاپ و بڵاوبوونەوەی بەشێک لە بیرەوەرییەکانی کاپیتان حەمەدی مەولوودی|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=90818|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231207195559/https://kurdistanukurd.com/?p=90818}}</ref>. کوردبوون یەک لە پڕفرۆشترین کتێبە مێژووییەکانی ناوەندی ڕەھەند لە پێشانگای نێونەتەوەیی کتێبی سلێمانی بۆ ساڵی ٢٠٢٣ بوو. == ناوەرۆک == ئەم کتێبە ساڵی ١٩٧٢ بە قەڵەمی کاپیتان خۆی نووسراوە و بەشێکی زۆر لە ژیان و بەسەرھاتی ھەر لە ساوایەتییەوە تا گەیشتنی بۆ وڵاتی ئازەربایجان لەخۆ دەگرێت. ھەرچەند بەشێکی بەرچاوی بیرەوەرییەکان ونن و چەند قۆناغێک لە ژیانی حەمەدی مەولوودی بە ناڕوونی ماوەتەوە (بۆ نموونە سەردەمی لاویی کاپیتان و شاربەدەرکردنی بۆ شاری شیراز) کە وریا ماملێ ھەوڵی داوە لە ڕێگەی بیرەوەریی کەسە نزیک و ناسیاوەکانی کاپیتان ئەم بۆشاییانە پڕ کاتەوە. گرینگیی کوردبوون لەوەدایە قۆناغگەلی مێژووی سیاسیی، کۆمەڵایەتی و ئابووری کوردستانی ئەو سەردەم بە زمانێکی پاراو و ڕاستگۆیانە دێنێتە بەرباس و بەسەر زۆر ڕووداوی مێژوویدا دێتەوە کە ھەندێک لەوان بریتین لە: شەڕی ڕووس و عوسمانی لە مەھاباد، ڕەشکوژیی خەڵکی سابڵاغ، ھاتنی [[سمکۆ|سمایل ئاغای سمکۆ]] بۆ مەھاباد، دامەزراندنی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژ-کاف]] و [[کۆماری کوردستان]]، ڕوو وەرگێڕانی خەڵک لە داوای [[قازی محەممەد]] بۆ پارێزگاری لە کۆمار و شەڕەکانی مەکڵاوێ، مەحاڵی مەرگەوەر و ھتد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کوردبوون، ئاوێنەی ڕەنجی کوردایەتی|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2023/08/250|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com)|زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Group|یەکەم=Pro-Kurd Software|سەردێڕ=وریا ماملێ: کتێبی|ناونیشان=http://www.nuche.net/post-9376.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=نووچە نێت {{!}} ڕاستگۆیی بێ لایەنی|زمان=en}}</ref>. == بڵاوبوونەوە == یەکەم جار [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] لە وڵاتی سۆڤییەت داوای لە حەمەدی مەولوودی کردبوو کە بەسەرھاتەکانی خۆی بنووسێتەوە تاوەکوو بۆی بکات بە کتێب بەڵام ئەم دەستنووسانە فەوتاون و لەسەرڕاوە ساڵی ١٩٧٢ کاپیتان دەست بە نووسینی ژیاننامەکەی دەکات کە ڕووداوەکانی پێش [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] تاوەکوو ھەمان ساڵ لەخۆ دەگرێت. ئەم دەفتەرانە بە بێ ئەوەی کەس ئاگاداریان بێت تاوەکوو ساڵی ٢٠١٧ لەکن ڕووناکی کچی دەمێننەوە و دواتر کە دەردەکەوێت ئەوانە نووسراوەی کوردی و ژیاننامەن دەدرێنە دەست وریا مامڵێ. ئەم دەستنووسانە لەلایەن وریا ماملێوە تایپ، ستاندارد و بەڵگەمەند کراون تاوەکوو ساڵی ٢٠٢٢ لەلایەن وەشانخانەی ٤٩ کتێب لە چوارچێوەی کتێبێکدا چاپ و بڵاو کراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=برکی کوردبوون|ناونیشان=https://govartishk.com/survey-63/%d8%a8%d8%b1%da%a9%db%8c-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=گۆڤاری تیشک|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231207195558/https://govartishk.com/survey-63/%D8%A8%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86/}}</ref>. == بەشەکان == کوردبوون لە چوار دەفتەر پێک ھاتووە کە جگە لەوان وریا ماملێ و شێرکۆ ھەژاریش پێشەکییەکیان لەسەر نووسیوە و لە کۆتایی کتێبەکەشدا کاپیتان حەمەدی مەولوودی لە ڕێگەی دەق و سەرچاوەکانی دیکەوە دەناسین و لە نووسراوەکانی ئەواندا دەیخوێنینەوە. وتووێژەکان، پەراوێزەکان، ئاڵبۆمی وێنەکانی کاپیتان، ئالبۆمی وێنەکان و فەرھەنگۆکێک لە ئامادەکردنی ساڵح بێچار دوایین بەشی ئەم کتێبەن. ھەر شوێنێک لە کتێبەکە کە پێویستی بە لێ تێگەیشتنێکی زیاتر ھەبووە لەلایەن وریا ماملێوە بەڵگەمەند کراوە و لە ڕێگەی سەرچاوەی تر لە کۆتایی ھەر لاپەڕە شرۆڤەی زیاتری بۆ دراوە. == کتێبی دەنگی == ساڵی ٢٠٢٣ کتێبی کوردبوون لەسەر ئیزنی وریا ماملێ لە ڕێگەی پۆدکاستی ڕێگاوە وەک کتێبێکی دەنگی تۆمار کرا و لە ٣١ ئەڵقەدا بڵاو کرایەوە کە لەلایەن کۆمەڵانی خەڵکی کوردستانەوە پێشوازییەکی باشی لێ کرا. == چاپەکان == * ٤٩ کتێب، بەھاری ٢٠٢٢ سوێد * چاپی دووەمی ٤٩ کتێب ( لە دوو بەرگی جیاوازدا: ڕەق و نەرم) * ڕەھەند لە باشووری کوردستان == پەراوێزەکان == * ژمارەی ٢ی گۆڤاری ڕانانی کتێب کە پاییزی ٢٠٢٣ لەلایەن چاپەمەنیی ٤٩ کتێبەوە لە وڵاتی سوێد لەکۆی ١٩٥ لاپەڕەدا بڵاو کراوەتەوە. * کوردبوون و چەند باسێکی دی، لە نووسینی شێرکۆ ھەژار ساڵی ٢٠٢٣ == سەرچاوەکان == * کوردبوون، ۆەمەدی مەولوودی ٢٠٢٢ {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|سیاسەت|کوردستان}} [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] snzn5876n77c8342q7j53dq9juirgjp 0 245186 1585552 1584402 2026-05-20T12:17:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585552 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران (WWDC)''' ({{بە ئینگلیزی |Worldwide Developers Conference}}) چالاکییەکی ساڵانەیە کە لەلایەن کۆمپانیای [[ئەپڵ]]ەوە بەڕێوەدەچێت و گەشەپێدەران و ئەندازیاران و پیشەگەرەکانی دیکە لە سەرانسەری جیھان کۆدەکاتەوە بۆ ئەوەی بزانن دەربارەی نوێترین پێشکەوتنەکانی بەرھەمە [[نەرمامێر]] و [[ڕەقامێر]]ەکانی ئەپڵ. کۆڕەکە بە شێوەیەکی گشتی لە مانگی حوزەیران بەڕێوەدەچێت و لە ناوەندی کۆڕی مەکینێری لە سان خۆسێ لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://manmadecycle.com.au/blogs/news/wwdc-2022|سەردێڕ=WWDC 2022: New rumours, new OS software, and new devices|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Macro|یەکەم=Ashleigh|سەردێڕ=Complete guide to scoring WWDC 2019 tickets|ناونیشان=https://www.macworld.co.uk/how-to/wwdc-2019-tickets-3510253/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Macworld UK}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Haslam|یەکەم=Karen|سەردێڕ=Everything Apple announced at WWDC 2020|ناونیشان=https://www.macworld.co.uk/news/wwdc-2020-3782252/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Macworld UK}}</ref> لە کۆڕی جیھانیی پەرەپێداران، ئەپڵ نوێترین سیستەمی کارپێکردنی خۆی نمایش دەکات، لەوانە [[ئای ئۆ ئێس]] بۆ [[ئایفۆن]] و [[ئایپاد]]، [[مەک ئۆ ئێس]] بۆ [[کۆمپیوتەر]]ەکانی ماک، وۆچ ئۆ ئێس بۆ ئەپڵ وۆچ، و تی ڤی ئۆ ئێس بۆ ئەپڵ تیڤی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WWDC18 Registration and Attendance Policy|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/policy/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Scholarships|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/scholarships/}}</ref> ھەروەھا چالاکییەکە کۆبوونەوە و وۆرک شۆپ لەخۆدەگرێت کە ئامادەبووان دەتوانن فێری ئامرازە نوێیەکانی پەرەپێدان و باشترین ڕێکخستن و تەکنیکەکانی دروستکردنی ئەپ و نەرمامێر بۆ سەکۆکانی ئەپڵ ببن. جگە لە دانیشتنە تەکنیکییەکان، کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران پێشکەشکردنی سەرەکیش پێشکەش دەکات کە تێیدا بەڕێوەبەران و ئەندازیارانی ئەپڵ پەردە لەسەر بەرھەم و [[تەکنۆلۆژیا]]ی نوێ لادەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WWDC 2018 keynote: Apple to stop Facebook tracking on iOS 12 – as it happened|یەکەم=Alex|دوایین=Hern|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/live/2018/jun/04/apple-wwdc-2018-keynote-ios-12-iphone-update-macbook-macos-1014-tim-cook-siri-live?page=with:block-5b157170e4b0033069063c09#block-5b157170e4b0033069063c09}}</ref> ئەم وتارە سەرەکیانە زۆرجار بریتین لە ڕاگەیاندنی ڕەقامێری نوێ، نوێکردنەوەی نەرمامێر و داھێنانی دیکە کە داھاتووی ئیکۆسیستەمی ئەپڵ لە قاڵب دەدەن. یەکێک لە گرینگترین شتەکانی کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران خەڵاتی دیزاینی ئەپڵە کە دان بە دیزاینی ئەپ و داھێنانی نایاب دەنێت.<ref name="Schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Schedule|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/schedule/}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://archive.org/details/Apple-Orchard-v4n7-1983-Oct |سەردێڕ=Apple Orchard v4n7 1983 Oct |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|پەڕەکان=١٠–١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Apple Independent Software Developers Conference 1983|ناونیشان=https://apple.fandom.com/wiki/Apple_Independent_Software_Developers_Conference_1983|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Apple Wiki|زمان=en}}</ref> خەڵاتەکان باشترین ئەپ و یارییەکان پیشان دەدەن کە لەلایەن پەرەپێدەرانەوە بە بەکارھێنانی تەکنەلۆژیاکانی ئەپڵ دروستکراون، براوەکانیش بەھۆی داھێنان و نایابییان لە دیزاینکردندا ئاھەنگ دەگێڕدرێن. ھەروەھا کۆڕەکە دەرفەت بۆ تۆڕکردن و ھاوکاریکردن دەڕەخسێنێت، چونکە پەرەپێدەران و پیشەیییەکانی پیشەسازی کۆدەبنەوە بۆ ھاوبەشکردنی بیرۆکەکان، گفتوگۆکردن لەسەر ئاستەنگەکان و گەڕان بەدوای ھاوبەشییە ئەگەرییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Calore |یەکەم=Michael |ناونیشان=https://www.wired.com/2008/01/macworld-the-st/ |سەردێڕ=Macworld: The Stevenote by the numbers. |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران دەرفەتێکی بەنرخە بۆ پەرەپێدەران بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ پسپۆڕانی ئەپڵ و بەدەستھێنانی تێگەیشتن لە نوێترین ڕەوت و ستراتیژییەکانی دروستکردنی ئەپ و نەرمامێرە سەرکەوتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=McCracken|یەکەم=Harry|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=A Brief History of Apple's WWDC Keynotes, 1997-Present|زمان=en-US|magazine=Time|ناونیشان=https://techland.time.com/2012/06/11/wwdc-keynote-video/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|issn=0040-781X|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615132815/https://techland.time.com/2012/06/11/wwdc-keynote-video/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران ڕووداوێکی زۆر چاوەڕوانکراوە لە پیشەسازی تەکنەلۆژیادا، دەرفەتێکی ناوازە پێشکەش بە پەرەپێدەران دەکات بۆ بەدەستھێنانی زانیاری بەنرخ، پەیوەندی لەگەڵ ھاوتاکانیان، و بینینی چاوێکی یەکەم لە داھاتووی بەرھەم و تەکنەلۆژیاکانی ئەپڵ.<ref name="Special">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Special Events|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/special-events/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Consultation Labs|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/consultations/}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەپڵ|ئابووری|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Worldwide Developers Conference}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٣ لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ڕووداوەکانی حوزەیران]] 7jwn34b2v4pet8rqq7n78td4iiuxout 0 245319 1585609 1403378 2026-05-20T12:40:28Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585609 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = قەشقایی | image = A Qashqai child.jpg | total = {{circa|٣٠٠٫٠٠٠–٢٫٠٠٠٫٠٠٠}} | total_ref =<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Arakelova |یەکەم١=Victoria |سەردێڕ=On the Number of Iranian Turkophones |journal=Iran and the Caucasus |ڕێکەوت=2015 |بەرگ=١٩|issue=3 |پەڕە=٢٧٩|وتەگێڕانەوە=The main body of the Iranian Turkophone mass generally consists of two parts: proper Turkic groups—the Turkmen (from 0,5 to 1 million), partially the Qashqays (around 300,000), as well as Khalajes (currently Persian-speakers living in Save, near Tehran); and the Turkic-speaking population of the Iranian origin, predominantly the Azaris, inhabiting the north-west provinces of Iran roughly covering historical Aturpātakān.|doi=10.1163/1573384X-20150306}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|بڵاوکەرەوە=Yale University|سەردێڕ=Transformations of Middle Eastern Natural Environments: Legacies and Lessons|ڕێکەوت=1998|پەڕە=٥٩|وتەگێڕانەوە=the Qashqa'i are members of a tribal confederacy of some 800,000 individuals}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Potter |یەکەم١=Lawrence G. |سەردێڕ=Sectarian Politics in the Persian Gulf |ڕێکەوت=2014 |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |پەڕە=٢٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٧٧٢٦-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=50pRBAAAQBAJ&pg=PA290 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> | popplace = [[باشووری ئێران]]، [[ناوەندی ئێران]] | langs = [[زمانی قەشقایی]]، [[زمانی فارسی]] | rels = [[شیعە]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Adamec |یەکەم١=Ludwig W. |بەستەری نووسەر١=Ludwig W. Adamec |سەردێڕ=Historical Dictionary of Islam |ڕێکەوت=2017 |بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٢-٧٧٢٤-٣|پەڕە=٥١٥|edition=3}}</ref> | related = [[لوڕ]] و [[کورد]]، [[عەرەب]]، ئەوانی تر: [[گەلانی تورک]] بە تایبەتی ''تورکەکانی چوارمەحاڵ'' | native_name = | native_name_lang = }} '''گەلی قەشقایی''' (بە [ɢæʃɢɒːˈjiː] دەخوێندرێتەوە؛ [[فارسی]]: قشقایی) کۆمەڵە [[ھۆز|خێڵێکی]] یەکگرتووی دانیشتوویی وڵاتی [[ئێران]]ن، کە زۆربەیان بە ڕەچەڵەک [[گەلانی تورک|تورکن]]، ھەروەھا چەند ھۆزێکی [[لوڕ]]یی [[کورد]]ی و و [[عەرەب]]ی لەخۆ دەگرن. نزیکەی سەرجەمیان بە [[زمانی تورکی]]ی ڕۆژاوایی، کە بە [[زمانی قەشقایی]] ناسراوە قسە دەکەن، و [[زمانی فارسی]]یش لە کاتە فەرمییەکاندا بەکار دەھێنن. قەشقایییەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە پارێزگاکانی [[پارێزگای فارس|فارس]]، [[پارێزگای خووزستان|خوزستان]]، [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]، [[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]] و باشووری [[پارێزگای ئەسفەھان|ئەسفەھان]] دەژین، بەتایبەتی لە دەوروبەری شارەکانی [[شیراز]] و فەیروزئاباد لە فارس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran – Nomadic Society|ناونیشان=https://countrystudies.us/iran/51.htm|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=countrystudies.us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Qashqai People; Original Nomadic Pastoralists Of Iran|ناونیشان=https://ifpnews.com/qashqai-people-original-nomadic-pastoralists-iran/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ifpnews.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209134055/https://ifpnews.com/qashqai-people-original-nomadic-pastoralists-iran/|url-status=dead}}</ref> زۆرینەی خەڵکی قەشقایی لە بنەڕەتدا کۆچەری بوون، بارودۆخی نیشتەجێبوونی زۆرەملێی قەشقایییەکان لە ساڵانی ١٩٦٠ەکان بە شێوەیەکی بەرچاو لەژێر فشاری [[شانشینی پەھلەوی|حوکومەتدا]] زیادی کرد، حوکومەت خانووبەرەی بۆ ئەو کەسانە دروست دەکرد تا لە یەک شوێن نیشتەجێ ببن و چیتر بڵاو نەبنەوە؛ تا دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]]، حوکومەت پارێزگاری لەو قەشقاییانە کرد کە بە شێوازی ژیانی کۆچبەری دەژین و نیشتەجێبوونی زۆرەملێیان لەسەر نەما.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eshaghian|یەکەم=Navid|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Qashqai People; The Last Nomads Of The Persian Empire|ناونیشان=https://medium.com/@eshaghiannavid5/qashqai-people-the-last-nomads-of-the-persian-empire-34fda20834ed|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Medium|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٠|سەردێڕ=The Qashqa'i of Iran {{!}} Cultural Survival|ناونیشان=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/qashqai-iran|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.culturalsurvival.org|زمان=en}}</ref> == کلتوور == [[پەڕگە:Interieur tente kachkai.jpg|وێنۆک|نێو چادرێکی ھۆزی قەشقایییەکان]] قەشقایییەکان کۆچەری شوانکارەن، پشت بە چاندن و ئاژەڵ بەخێو کردن دەبەستن. جل و بەرگی فۆلکی کۆن لەبەر دەکەن کە شێوازەکەی زۆر لە [[جلی کوردی|جلوبەرگی کوردی]] دەچێت و ژنانیش ھەندێکیان باڵاپۆشی فارسیی باو لەبەر دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mshiva|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=RITUAL AND SOCIAL DRAMA – Qashqai.net|ناونیشان=http://qashqai.net/ritual-and-social-drama-among-the-qashqai/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref> === فەرش و چنین === قەشقایییەکان بە فەرشی ''پایل'' و بەرھەمەکانی تری چنین بە ناوبانگن. ھەندێک جار لەو فەرشانە بە ''شیراز''ی ناو دەھێندرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Carpet Wiki: Shiraz Persian rugs {{!}} Origin & Facts|ناونیشان=https://www.carpet-wiki.com/persian-rugs/shiraz/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.carpet-wiki.com}}</ref> چونکە [[شیراز]] لە ڕابردوودا بازاڕی سەرەکی ساغکردنەوەی بەرھەمی قەشقایییەکان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Qashqai people: Meeting authentic nomads of Iran – Against the Compass|ناونیشان=https://againstthecompass.com/en/qashqai-people-iranian-nomads/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is a Qashqai Rug? {{!}} Meaning, History and Expert Guide|ناونیشان=https://www.paradiseorientalrugs.com/qashqai-rugs|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Paradise Oriental Rugs|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Qashqai people}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:ئێرانییەکان]] [[پۆل:زمانی تورکی]] [[پۆل:جوگرافیای ئێران]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] g9hyjpt40biegm1qssinfta24z94rrn 0 245362 1585574 1584207 2026-05-20T12:21:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585574 wikitext text/x-wiki [[Image:1988 CPA 5942.jpg|وێنۆک|260px|پولێکی دراوی ''کۆپک'' کە چاکسازی پەرێسترۆیکا نیشان دەدات]] '''پەرێسترۆیکا''' ({{بە ئینگلیزی|Perestroika}}، /ˌpɛrəˈs trɔɪkə/؛ {{بە ڕووسی|перестройка|pʲɪrʲɪˈstrojkə}}) بزووتنەوەیەکی چاکسازی سیاسی بوو لەناو [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]] (CPSU) لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا بە شێوەیەکی بەرفراوان پەرەی سەند لەژێر دروشمی ''چاکسازی سیاسی''. مانای ڕستەیی پەرێسترۆیکا لە ''دووبارە داڕشتن''ەوە ھاتووە، کە ئاماژەیە بۆ داڕشتنەوەی سیستەمی سیاسی و ئابووری [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، لە ھەوڵێکدا بۆ کۆتایی ھێنان بە سەردەمی دواکەوتویی.<ref>https://carnegieendowment.org/politika/87790</ref> == چاکسازیی سیاسی == [[میخائیل گۆرباچۆڤ]] گەیشتبووە ئەو ئەنجامەی جێبەجێکردنی چاکسازییەکانی لە کۆنگرەی بیست و حەوتەمی حیزبدا، پێویستی بە زیاتر ڕێکخستنەوە ھەیە، بۆیە ماستەر پلانی خۆی گۆڕی لە ھەوڵدان بۆ کارکردن بۆ حیزب، لەبری ئەوە بۆ خەڵک. بەمەش گۆڕانکاری کرد لە دەسەڵاتی سیاسیی یەکێتی سۆڤیەت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Deadlock of “Perestroika” {{!}} Ukraine War Explained|ناونیشان=https://www.uawarexplained.com/deadlock-perestroika/?version=sixty-minutes/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221127151953/https://www.uawarexplained.com/deadlock-perestroika/?version=sixty-minutes/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == چاکسازی ئابووری == لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨٥ [[میخائیل گۆرباچۆڤ|گۆرباچۆڤ]] لە شاری [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] وتارێکی پێشکەش کرد کە تێیدا دانی بە خاوبوونەوەی گەشەسەندنی ئابووری و ناتەواوی ئاستی ژیاندا لە یەکێتی سۆڤیەتدا و بەڵێنیدا چاکسازی ڕیشەیی بکات لە وڵاتەکەدا. ئەم چاکسازیە لە کۆنگرەی بیست و حەوتەمی [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|حیزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەت]] لە ڕاپۆرتێکی گۆرباچۆڤدا بۆ کۆنگرەکە خرایە ڕوو و چەندین پێشنیار درایە ئەندامانی کۆنگرەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Which were the two policies introduced by Gorbachev?|ناونیشان=https://byjus.com/question-answer/which-were-the-two-policies-introduced-by-gorbachev-land-revenue-policiesglasnostperestroikaeducation-policies/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=byjus.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231209210840/https://byjus.com/question-answer/which-were-the-two-policies-introduced-by-gorbachev-land-revenue-policiesglasnostperestroikaeducation-policies/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Leningrad/St. Petersburg during Perestroika|ناونیشان=http://www.saint-petersburg.com/history/leningrad-under-gorbachev/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.saint-petersburg.com}}</ref> لە ماوەی ١٩٨٥‒١٩٨٧ی سەردەمی دەسەڵاتی میخائیل گۆرباچۆڤدا، ھیچ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی ڕاستەقینە نەکرا، پاشان گۆرباچۆڤ و تیمی ڕاوێژکارە ئابوورییەکان، چاکسازیی بنەڕەتیتریان ھێنایە ئاراوە، کە ئەویش بە ''پەرێسترۆیکا'' ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=gazetteimport|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Mikhail Gorbachev 'Looking Back on Perestroika'|ناونیشان=https://news.harvard.edu/gazette/story/2002/11/harvard-gazette-mikhail-gorbachev-looking-back-on-perestroika/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Harvard Gazette|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Trauma, pride and beauty: towards an emotional history of Perestroika from below|ناونیشان=https://events.ceu.edu/2023-11-07/trauma-pride-and-beauty-towards-emotional-history-perestroika-below|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Central European University|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231209210840/https://events.ceu.edu/2023-11-07/trauma-pride-and-beauty-towards-emotional-history-perestroika-below|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|شەڕی سارد|ڕووسیا|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Perestroika}} [[پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٨٠]] [[پۆل:سیاسەت]] [[پۆل:سیاسەت بەپێی وڵات]] [[پۆل:مێژووی سیاسی ڕووسیا]] [[پۆل:چالاکیی سیاسی]] [[پۆل:شێوەکانی حکوومەت]] [[پۆل:سیستمە سیاسییەکان]] [[پۆل:بزاڤە سیاسییەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیزم]] [[پۆل:ئابوری یەکێتی سۆڤیەت]] 25vwja6h7nerpy49vy0qhqrfzj4t8hl 0 245801 1585569 1584254 2026-05-20T12:20:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585569 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox holiday|holiday_name=ڕۆژی جیھانی دڵخۆشی|type=|longtype=جاڕنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان|image=The purpose of our lives is to be happy. -HH the Dalai Lama -InternationalDayOfHappiness (16873277851).jpg|caption=وێنەی دالای لاما لە ڕۆژی جیھانی دڵخۆشی|nickname=ڕۆژی دڵخۆشی|observedby=ھەموو وڵاتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان|date=٢٠ی ئازار|celebrations=چەندین بۆنەی جیھانی}}'''ڕۆژی جیھانی دڵخۆشی (یان بەختەوەری)''' لە ٢٠ی ئازاردا لە سەرانسەری جیھان بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=International Day of Happiness, 20 March|ناونیشان=https://www.un.org/development/desa/dspd/international-days/international-day-of-happiness.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=United Nations: Department of Economic and Social Affairs Social Inclusion|بڵاوکەرەوە=United Nations}}</ref> لەلایەن [[کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان|کۆڕی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە]] لە ٢٨ی [[حوزەیران]]ی [[٢٠١٢]] دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=International Day of Happiness 2021: Theme, history of the day|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/world-news/international-day-of-happiness-2021-theme-history-of-the-day-101616203554706.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Hindustan Times|زمان=en}}</ref> ڕۆژی جیھانی بەختەوەری نیازییەتی بۆ ئەوەی وا لە خەڵک بکات درک بە گرنگی بەختەوەری بکەن لە ژیانیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nations|یەکەم=United|سەردێڕ=International Day of Happiness|ناونیشان=https://www.un.org/en/observances/happiness-day|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=United Nations|زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] ١٧ [[ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام|ئامانجی گەشەپێدانی بەردەوامی]] وەشاند بۆ زیاتر بەختەوەرکردنی ژیانی خەڵک. ئامانجە سەرەکییەکانی گەشەپێدانەکەی بریتیبوون لە بنبڕکردنی [[ھەژار]]ی، کەمکردنەوەی [[نایەکسانی]] و پاراستنی [[ھەسارە|ھەسارەکەمان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Nations|یەکەم=United|سەردێڕ=国际幸福日 {{!}} 联合国|ناونیشان=https://www.un.org/zh/observances/happiness-day|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|ئیش=United Nations|زمان=zh-hans}}</ref> نەتەوە یەکگرتووەکان بانگھێشتی خەڵک دەکات لە ھەموو تەمەنەکانەوە بۆ ئەوەی ھاوبەشیان بکەن لە ئاھەنگ گێڕانی ئەو ڕۆژەدا. بڕیارنامەی ئەنجومەن A/RES/66/281 لە بەشێکی پەیوەندیداردا دەڵێت: {{وتە١|text=کۆڕی گشتی، بە ئاگایە لەوەی کە بەدەستھێنانی بەختەوەری ئامانجێکی بنەڕەتی مرۆڤە، ھەروەھا بە زانینی پێویستی ڕێگەچارەیەکی گشتگیرتر، دادپەروەرانەتر و ھاوسەنگتر بۆ گەشەی ئابووری لە پێشخستنی [[گەشەپێدانی بەردەوام]]، [[کەمکردنەوەی ھەژاری|نەھێشتنی ھەژاری]]. ، بەختەوەری و [[خۆشگوزەرانی]] بۆ ھەموو گەلان، بڕیار دەدات ٢٠ی ئازار بە ڕۆژی جیھانی بەختەوەری بناسێنێت، بانگھێشتی ھەموو وڵاتانی ئەندام و ڕێکخراوەکانی سیستەمی نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە نێودەوڵەتی و ناوخۆیەکانی دیکە دەکات، ھەروەھا کۆمەڵگەی مەدەنی، لەوانەش ڕێکخراوە ناحکومییەکان و تاکەکان، بۆ ئەوەی ڕۆژی جیھانی بەختەوەری بە شێوەیەکی گونجاو بەڕێوەببەن، لەوانەش لە ڕێگەی پەروەردە و چالاکییەکانی ھۆشیاری گشتی[...]|sign=[[کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]]|source=Resolution adopted by the General Assembly on 28 June 2012<ref>[http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/RES/66/281 Resolution adopted by the General Assembly on 28 June 2012]</ref>}} == مێژوو == [[پەڕگە:Jayme_Illien,_Founder,_International_Day_of_Happiness.jpg|وێنۆک|240x240پیکسڵ| جەیم ئیلیان باسی ئابووری بەختەوەری دەکات]] پێش ئەوەی ڕۆژی جیھانی دڵخۆشی دابمەزرێت، جەیم ئیلیان لەگەڵ لویس گالاردۆی سەرۆکی ڕێکخراوی بەختەوەری جیھانی، پێکەوە «ھەپیتاڵیزم»یان دامەزراند. ئیلیان کەمپەینێکی لە نەتەوە یەکگرتووەکان بەڕێوەبرد لە ٢٠٠٦ تا ٢٠١٢ بۆ پاڵپشتی و پێشکەوتنی بەختەوەری و خۆشگوزەرانی و دیموکراسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About The Day|ناونیشان=https://www.dayofhappiness.net/about|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=International Day of Happiness - 20 March|زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ جەیم ئیلیان بیرۆکەی ڕۆژی نێودەوڵەتی بەختەوەری بردە کۆڕی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان. ئەو داوای کرد لە کۆڕی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان کە پاڵپشتی ئابووری بەختەوەر بکەن لە سەرانسەری جیھاندا بە پێشخستنی گەشەی [[ئابووری]] ھەموو وڵاتان پێکەوە. لە ١٩ ی تەممووزی ٢٠١١، کۆڕی گشتی جاڕنامەی ٦٥\٣٠٩ی تێپەڕاند. .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=When is the International Day of Happiness 2021 and what is it?|ناونیشان=https://www.happiness.com/magazine/inspiration-spirituality/international-day-of-happiness/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=happiness.com|زمان=en}}</ref> == ئاھەنگ گێڕان == لە ڕۆژی جیھانی [[شادمانی|بەختەوەریدا]]، [[کۆڕی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان|کۆڕی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان]] داوا لە خەڵک دەکات بۆ بەرەوپێشچوونی زیاتری بەردەوام و کردنی ئەو شتە بچووکانەی کە ھێشتا ژیانیان باشتر دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=International Day of Happiness, 20 March {{!}} DISD|ناونیشان=https://www.un.org/development/desa/dspd/international-days/international-day-of-happiness.html/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.un.org|زمان=en-US}}</ref> بەشکردنی دڵخۆشی لەگەڵ [[خێزان]] و ھاوڕێیان دا لە ڕۆژی جیھانی دڵخۆشیدا. تەرخانکردنی کات بۆ سەرنجدان و پێزانینی ئەو شتانەی کە تاک پێویستە سوپاسگوزاربێت بۆ ھەبوونیان. تەنانەت شتانی بچووک، ڕەنگە وا لە خەڵک بکەن زیاتر ھەست بە بەختەوەری بکەن لە ژیاندا. ڕەچاوی ئەمانە بکە وەک خویێکی ڕۆژانە، وەک بەسەر بردنی کات لەگەڵ خۆشەویستان، چاککردنەوەی ھەر پەیوەندیێک کە لەوانەیە خراپ بووبێت چونکە پەیوەندی باش لەگەڵ دەوروبەر گرنگە بۆ بەختەوەر بوون. لەوانەیە تۆ بتوانی بەخشینێک ئەنجامبدەی یان بەشداری بکەی لە کارێکی [[خێرخوازی]] کە پاڵپشتی کاری چاکە دەکات. ھەروەھا تۆڕی کۆمەڵایەتی ئامڕازێکی بەھێزە لەم ڕۆژەدا چونکە یارمەتیمان دەدا لە دەستبەجێ ھاوبەشیکردن و بڵاوکردنەوەی چالاکییەکانمان، ھاوتا لەگەڵ ئەو خۆشییەی کە دەیگوازنەوە لە سەرانسەری جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=International Day of Happiness|ناونیشان=https://www.daysoftheyear.com/days/international-day-of-happiness/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Days of the Year|زمان=en}}</ref> == بانگکردنی فەرمی == لە ٢٢ی [[کانوونی دووەم|کانونی دووەمی]] ٢٠١٣، [[سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان|سکرتێری گشتی ئەوکاتەی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[بان کی موون|بان کی مون]] لە وتارێکدا بۆ کۆڕی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕای گەیاند و جەختی کردەوە لەوەی خەڵک پێویستە پێکەوە ڕووبەڕووی ئەو کێشانە ببنەوە کە ھەمانە، و ھەوڵبدەین ئەو ئامانجە بەدیبھێنین کە بگەین بە [[کۆمەڵگە]]یەکی بەختەوەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jayme Illien|ناونیشان=https://happinessday.org/jayme-illien/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=International Day of Happiness|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210429105858/https://happinessday.org/jayme-illien/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === زانیاری فەرمی لە ڕۆژی بەختەوەرییەوە === ==== دە ھەنگاو بۆ گەیشتن بە ئامانجی بەختەوەری جیھانی لە ساڵی ٢٠٢١:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The International Day of Happiness|ناونیشان=https://happinessday.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=International Day of Happiness|زمان=en-US}}</ref> ==== # ئەو کارانە بکە کە دڵخۆشت دەکەن # بە ھەمووانی ڕابگەیەنە # بەشداری و ئاھەنگگێڕان لە پێشبڕکێی بەختەوەری جیھانی # بەختەوەری ببەخشە و بڵاوی بکەرەوە بۆ کەسانی تر # ئاھەنگ گێڕان # ئەو شتانەی دڵخۆشت دەکەن لە [[تۆڕی کۆمەڵایەتی]] بڵاوی بکەوە # پەرەپێدانی بڕیارنامەکە # ئێمە ئامانجەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ گەشەپێدانی بەردەوام پێشدەخەین # چێژ لە سروشت وەربگرە # بەرجەستەکردنی ھاپیتالیزم ==== حەوت ئەرکی سەرەکی لە ساڵی ٢٠٢١:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The International Day of Happiness|ناونیشان=https://happinessday.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=International Day of Happiness|زمان=en-US}}</ref> ==== # بەختەوەری وەک [[ماف]] و ئامانجێکی بنەڕەتی [[مرۆڤ]] بۆ ھەمووان # بەختەوەری وەک ئاواتێکی گشتگیر لە ژیانی ھەموواندا # بەختەوەری وەک شێوازێکی ژیان، بوون، و خزمەتکردنی کۆمەڵەکان و [[کۆمەڵگە]] # بەختەوەری وەک ئەستێرەیەکی باکوور بۆ تاک و کۆمەڵەکان و حکوومەت و کۆمەڵگە. # ڕێگای بەختەوەری بەرەو گەیشتن بە [[ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام]] # بەختەوەری وەک "مۆدێلێکی نوێ' بۆ گەشەسەندنی مرۆڤ # ئاھەنگ گێڕانی جیھانی بۆ ڕۆژی جیھانی بەختەوەری کە [[دیموکراسی]]، ھەمەچەشن، [[ڕێکخراو]] و گشتگیرە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.un.org/en/observances/happiness-day}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|زانستی سیاسەت|فەلسەفە}} [[پۆل:ڕۆژەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ژیان]] [[پۆل:تەندروستیی دەروونی]] hrm3g6oinlldt298yybikygylgy45np 0 245889 1585473 1585368 2026-05-20T12:04:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585473 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=دێمیان بیچیر|image=Demián Bichir by Gage Skidmore.jpg|alt=|caption=دێمیان بیچیر لە ساڵی ٢٠١٥|birth_name=دێمیان بیچیر ناجێرا|birth_date={{Birth date and age|1963|8|1|df=yes}}|birth_place=مەکسیک|citizenship={{Flatlist| * مەکسیک * ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bichir|یەکەم=Demian|سەردێڕ=Demian Bichir: 'What It Means To Be American' (VIDEO)|ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/demian-bichir-what-it-means-to-be-american_n_1634762|ئیش=[[HuffPost]]|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> }}|occupation=ئەکتور|years_active=١٩٧٧–ئێستا|spouse={{ubl|{{marriage|[[لیسیس]]|2001|2003|reason=div.}}|{{marriage|ستیفان شارک|2011|2019|reason=died}}}}|children=١|mother=ماریکروز ناجێرا|father=ئەلیخاندرۆ بیچیر}} '''دێمیان بیچیر''' ({{بە ئینگلیزی|Demián Bichir}}؛ لەدایکبووی ١ی ئابی ١٩٦٣) ئەکتەری مەکسیکییە.<ref name="TavisSmiley-Bridge-2014">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Smiley|یەکەم١=Tavis|سەردێڕ=Actor-activist Demián Bichir|ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/tavissmiley/interviews/demian-bichir/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=[[Tavis Smiley (TV series)|Tavis Smiley]]|بڵاوکەرەوە=[[PBS]]|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006201054/http://www.pbs.org/wnet/tavissmiley/interviews/demian-bichir/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bichir|یەکەم=Demian|سەردێڕ=Exiled: The Obama Administration's Horrifying Deportation Record|ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/exiled-the-obama-administ_b_5479163|ئیش=[[HuffPost]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Main, Ph.D.first1=S.J.|سەردێڕ=Actor Demian Bichir Talks Hollywood, Scarlett, Oscars & Being Latino (PHOTOS)|ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/post_3033_b_1301097|ئیش=[[HuffPost]]|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> == سەرەتای ژیانی == بیچیر لە شاری تۆریۆن لەدایکبووە. دایک و باوکی ئەکتەرن ئەلیخاندرۆ بیچیر و ماریکروز ناجێرا.<ref name="esmas">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demián Bichir|ناونیشان=http://www.cronica.com.mx/notas/2012/631221.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200130215623/http://www.cronica.com.mx/notas/2012/631221.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=cronica.com.mx. [[Televisa]]|زمان=es}}</ref> ھەروەھا براکانی، ئۆدیسۆ و برۆنۆ ئەکتەرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demián Bichir|ناونیشان=http://www.milenio.com/hey/farandula/mexicanos_conquistan_extranjeros-mexicanos_enamorados_extranjeros_0_606539472.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Milenio|زمان=es}}</ref> بنەماڵەی باوکی بە ڕەچەڵەک لوبنانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Medalla de plata Filmoteca UNAM al primer actor Demian Bichir|ناونیشان=https://www.filmoteca.unam.mx/news/show/58|وێبگە=filmoteca.unam.mx|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200116134425/https://www.filmoteca.unam.mx/news/show/58|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کۆمپانیای شانۆی نیشتمانی، شکسپیر و دۆستۆیڤسکی، و کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی شانۆی مەکسیکی کاریان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Stubbornness of Demian Bichir|ناونیشان=http://www.backstage.com/interview/stubbornness-demian-bichir/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=Backstage.com}}</ref> لە پەیمانگای شانۆ و فیلمی لی ستراسبێرگ خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Corcoran|یەکەم=Katherine|سەردێڕ=Demian Bichir: Oscar Nominee For 'A Better Life' Interview on leaving Mexico and his move to the United States|ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/demian-bichir-oscar-nominee-interview_n_1297986|ئیش=[[HuffPost]]|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> ئەو باڵیۆزی یەکێتی ئازادییە مەدەنییەکانی ئەمریکایە کە مافی کۆچبەری ھەیە.<ref name="ACLU-Ambassador2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demian Bichir: ACLU Ambassador Project|ناونیشان=https://www.aclu.org/Ambassadors|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|وێبگە=[[ACLU]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150123222647/https://www.aclu.org/ambassadors|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="FoxNewsLatino-Ambassador-2014">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mexican Actor Demian Bichir Named New ACLU 'Ambassador On Immigration Rights'|ناونیشان=http://latino.foxnews.com/latino/entertainment/2014/04/04/mexican-actor-demian-bichir-named-new-aclu-ambassador-on-immigration-rights/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Latino]]|وێبگە=foxnews.com|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref name="USAToday-Bridge-Activism-2014">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Carter|یەکەم١=Gayle Jo|سەردێڕ=Demian Bichir builds a 'Bridge' from acting to activism|ناونیشان=https://www.usatoday.com/experience/weekend/entertainment/demian-bichir-builds-a-bridge-from-acting-to-activism/13048513/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> ھاوسەرەکەی ستیفانی شێرک لە ١٢ی نیسانی ٢٠١٩ لە مەلەوانگەیەکدا کۆچی دوایی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fernández|یەکەم=Alexia|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Demián Bichir's Wife Stefanie Sherk's Cause of Death Revealed as Suicide by Drowning|ناونیشان=https://people.com/movies/stefanie-sherk-demian-bichir-wife-died-of-suicide-at-43/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[People (magazine)|People]].com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://people.com/movies/stefanie-sherk-dead-demian-bichir-life-love/|سەردێڕ=Remembering Stefanie Sherk: A Look Back at Her Life and Love with Demián Bichir|یەکەم=Alexia|دوایین=Fernández|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|ئیش=People.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demian Bichir and wife Stefanie Sherk: Through the years|ناونیشان=https://www.azcentral.com/picture-gallery/entertainment/people/2019/04/25/demian-bichir-and-wife-stefanie-sherk-through-years-photos-of-their-relationship/3570278002/|وێبگە=azcentral.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=From soccer dreams to 'The Bridge:' Demian Bichir shares his passion for acting|ناونیشان=http://www.miamiherald.com/entertainment/celebrities/article1982210.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=The Miami Herald}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Demian Bichir's wife Stefanie Sherk drowned in pool, death ruled as suicide|ناونیشان=https://meaww.com/demian-bichir-wife-stefanie-sherk-found-dead-drowning-family-pool-suicide-aged-43-body-weighed-down|وێبگە=meaww.com}}</ref> بیچیر کچێکی ھەیە بە ناوی گالا.<ref name="USAToday-Oscars-2012">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Mandell|یەکەم=Andrea|سەردێڕ=Demian Bichir disappears into Oscar-worthy role|ناونیشان=http://usatoday30.usatoday.com/life/people/story/2012-01-18/Demian-Bichir/52652930/1|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref name="Time-Oscar-BetterLife-2012">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین١=Grossman|یەکەم١=Samantha|سەردێڕ=Demián Bichir, Star of A Better Life and Surprise Oscar Nominee|ناونیشان=http://newsfeed.time.com/2012/01/24/demian-bichir-star-of-a-better-life-and-surprise-oscar-nominee/#ixzz1kPobBXqT|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120127062838/http://newsfeed.time.com/2012/01/24/demian-bichir-star-of-a-better-life-and-surprise-oscar-nominee/#ixzz1kPobBXqT|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="NYTimes-Devil-2011">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kuckzynski|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=The Devil and Demian Bichir|ناونیشان=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2011/08/19/the-devil-and-demian-bichir/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Demián Bichir}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ڕەگەزنامەی ئەمریکیان بەدەست ھێناوە]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری ئاریێڵ]] 9yv1uu1mea4yfa82m5pwyce6ytp7wxt 0 246252 1585490 1585242 2026-05-20T12:07:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585490 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=سابرینا کارپێنتەر|image=Sabrina Carpenter - O2 Arena 2025 - 086 (cropped 2 - color adjusted).jpg|caption=کارپێنتەر لە ٢٠٢٠دا|birth_name=سابرینا ئانلین کارپێنتەر|birth_date={{Birth date and age|1999|05|11|mf=y}}|birth_place=قواکەرتاون, پێنسلڤەینیا, یو.ئێس.<ref name="Lehigh Valley Live" />|occupation=گۆرانیبێژ، ئەکتەر|years_active=٢٠١١-ئێستا|works=دیسکۆگرافی، نمایشکردنی ڕاستەوخۆ|module={{Infobox musical artist|embed=yes | background      = solo_singer | genre           = {{hlist|ئاوازی پۆپ|ئاوازی پۆپی گەنجان|سەمای پۆپ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.allmusic.com/artist/sabrina-carpenter-mn0002814181/biography|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Biography & History|وێبگە=AllMusic|زمان=en-us|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190630152050/https://www.allmusic.com/artist/sabrina-carpenter-mn0002814181/biography|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ئاڕ و بی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.refinery29.com/en-us/2019/08/239271/sabrina-carpenter-singular-album-artist-interview|سەردێڕ=The Come-Up: Sabrina Carpenter on Ghosting, Grieving & Growing Up|دوایین=Newman-Bremang|یەکەم=Kathleen|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=[[Refinery29]]|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191004031434/https://www.refinery29.com/en-us/2019/08/239271/sabrina-carpenter-singular-album-artist-interview|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ئاوازی پۆپی ئەلکترۆنی}}<!--Sources are linked in the "Artistry"--> | label           = {{hlist|ستۆدیۆی ھۆڵیھوود|ستۆدیۆی دوورگە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Artist Index |ناونیشان=https://www.islandrecords.com/artists |وێبگە=Island Records |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140928081503/https://www.islandrecords.com/artists |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} }}|relatives=نانسی کارورایت (پور)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=My niece, Sabrina Carpenter, at the Roxy! She is all of 17--going on 30! So smart-sexy!! Look for her! She is a... |ناونیشان=https://twitter.com/nancycartwright/status/798688819717361664?lang=en |وێبگە=twitter.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Here are 19 celebs with unexpected family connections in Hollywood |ناونیشان=https://sports.yahoo.com/19-celebs-unexpected-family-connections-071603547.html#:~:text=1.,Bart%20Simpson%20on%20The%20Simpsons. |وێبگە=sports.yahoo.com |ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230608152739/https://sports.yahoo.com/19-celebs-unexpected-family-connections-071603547.html#:~:text=1.,Bart%20Simpson%20on%20The%20Simpsons. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|website={{URL|sabrinacarpenter.com}}}} '''سابرینا ئانلین کارپێنتەر''' ({{بە ئینگلیزی|Sabrina carpenter}}؛ لەدایکبووی ١١ی ئایاری ١٩٩٩) گۆرانیبێژ و ئەکتەری ئەمریکییە، بەھۆی ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرە کۆمیدییەکانی کەناڵی دیزنی کچان جیھان دەناسێت (٢٠١٤-٢٠١٧) و فلمی کەناڵی دیزنی لە دایەنیکردنی منداڵان ناسراوە یەکەم کاری نواندن بوو بە دەرکەوتنی لە بەرنامەی تاوانکاری تەلەفزیۆنی یاسا و فەرمان: بەشی بێتاوانی تایبەت و ڕۆڵی دووبارەبوونەوەی لە فیلمی یاریەکانی گودوینی فۆکسدا ھەبوو. لەو کاتەوە کارپێنتەر ڕۆڵی سەرەکی لە چەندین فیلمی درێژدا بینیوە، لەوانە فیلمی شاخەکان (٢٠١٣)، فیلم ڕقی تۆ، کورتە مێژووی ڕێگای درێژ (٢٠١٩)، ھەورەکان (٢٠٢٠)، و فریاگوزاری (٢٠٢٢). ھەروەھا لە فیلمەکانی نێتفلێکس، کچە باڵابەرز (٢٠١٩)، بەدواداچوونەکەی (٢٠٢٢)، و فلمی کاری تێدا بکە (٢٠٢٠) ڕۆڵی گێڕاوە. کارپێنتەر گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیای ھۆلیوود ڕیکۆردز واژۆ کرد و یەکەم گۆرانی خۆی بەناوی "ناتوانیت لۆمەی کچێک بکەیت بۆ ھەوڵدان" و EP بە ھەمان ناو لە ساڵی ٢٠١٤ بڵاوکردەوە، دواتر یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی چاوەکان کراوەن (٢٠١٥) بڵاوکردەوە. دواتر گۆرانییەکانی  پەرەسەندن ، تاکەکەسی: بەشی یەکەم و تاکەکەسی: بەشی دووەم بڵاوکردەوە شانبەشانی تاکە گۆرانییە جیاوازەکان لەوانە "پەنجە گەورەکان" و "بۆچی" بە ھاوکاری ئالان واکەر، "لەسەر ڕێگام". کارپێنتەر لە ساڵی ٢٠٢١ گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیای ئایلەند ڕیکۆردز واژۆ کرد، دواتر تاکە گۆرانی "پێست"ی بڵاوکردەوە، یەکەم ئەلبوومی ھۆت ١٠٠ و پێنجەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی بەناوی ئەو ئیمێلانەی ناتوانم بینێرم (٢٠٢٢)، کە بووە ھۆی بڵاوکردنەوەی تاکە گۆرانییە ڤایرۆسییەکەی "قسەی ھیچ". == ژیانی سەرەتایی == سابرینا ئانلین کارپێنتەر<ref name="name">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brandon|یەکەم=Emily|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Takes the Playlist Pop Quiz|ناونیشان=https://ohmy.disney.com/music/2014/10/13/sabrina-carpenter-takes-the-playlist-pop-quiz/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171110225320/https://ohmy.disney.com/music/2014/10/13/sabrina-carpenter-takes-the-playlist-pop-quiz/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ئیش=[[The Walt Disney Company|Disney News]]}}</ref> لە ١١ی ئایاری ١٩٩٩<ref name="medianet">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter&nbsp;— Maya Hart|ناونیشان=http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3158326&type=carpenter|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809205931/http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3158326&type=carpenter|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=Disney Channel Medianet|بڵاوکەرەوە=[[Disney Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە شاری کواکەرتاون لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان دەیڤد و ئەلیزابێس کارپێنتەر بووە و لە ئیست گرینڤیل گەورە بووە.<ref name="Thevogue">[https://thevogue.com/artists/sabrina-carpenter/#bio "Sabrina Carpenter"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220827214953/https://thevogue.com/artists/sabrina-carpenter/#bio|date=August 27, 2022}} at ''Vogue''</ref><ref name="medianet2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter&nbsp;— Maya Hart|ناونیشان=http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3158326&type=carpenter|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809205931/http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=3158326&type=carpenter|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=Disney Channel Medianet|بڵاوکەرەوە=[[Disney Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="Lehigh Valley Live">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bullis|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sabrina Carpenter ready to dazzle hometown crowd at QuickChek Balloon Fest|ناونیشان=https://www.lehighvalleylive.com/entertainment/2015/07/sabrina_carpenter_ready_to_wow.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220829175001/https://www.lehighvalleylive.com/entertainment/2015/07/sabrina_carpenter_ready_to_wow.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|ئیش=Lehigh Valley Live}}</ref> سێ خوشکی گەورەی ھەیە و لە ماڵەوە خوێندوویەتی.<ref name="Epstein-2019">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Epstein|یەکەم=Rachel|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter is Ready for Act II|ناونیشان=https://www.marieclaire.com/celebrity/a28184345/sabrina-carpenter-interview-2019/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220709040252/https://www.marieclaire.com/celebrity/a28184345/sabrina-carpenter-interview-2019/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=Marie Claire|زمان=en-US}}</ref> لە دەوروبەری تەمەنی ١٠ ساڵیدا دەستیکرد بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆ لە یوتیوب کە گۆرانییەکانی کریستینا ئەگویلێرا و ئەدێل دەڵێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bell|یەکەم=Crystal|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=13 Times Sabrina Carpenter And Rowan Blanchard Inspired Us To Be Our Best Selves|ناونیشان=https://www.mtv.com/news/i27kph/sabrina-carpenter-rowan-blanchard-inspired-us|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=MTV|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003025045/https://www.mtv.com/news/i27kph/sabrina-carpenter-rowan-blanchard-inspired-us|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> باوکی ستۆدیۆیەکی تۆمارکردنی بۆ دروستکرد بۆ ئەوەی خولیای بۆ موزیکی زیاد بکات.<ref name="Epstein-20192">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Epstein|یەکەم=Rachel|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter is Ready for Act II|ناونیشان=https://www.marieclaire.com/celebrity/a28184345/sabrina-carpenter-interview-2019/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220709040252/https://www.marieclaire.com/celebrity/a28184345/sabrina-carpenter-interview-2019/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=Marie Claire|زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩ لە پێشبڕکێیەکی گۆرانی وتندا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا بە ناوی پڕۆژەی مایلی سایرسی داھاتوو کە لەلایەن مایلی سایروسەوە بەڕێوەدەبرا.<ref name="themorningcall-2011-01-05">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kathy|دوایین=Lauer-Williams|سەردێڕ=TVWATCHERS: Lower Milford Girl on Law and Order SVU today|ناونیشان=http://articles.mcall.com/2011-01-05/entertainment/mc-blogs-online-010511-20110105_1_gold-mango-audience-lower-milford-girl-sabrina-carpenter|ئیش=[[The Morning Call]]|بڵاوکەرەوە=[[Tronc]]|شوێن=Allentown, Pennsylvania|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006095358/http://articles.mcall.com/2011-01-05/entertainment/mc-blogs-online-010511-20110105_1_gold-mango-audience-lower-milford-girl-sabrina-carpenter|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پیشە == === ٢٠١١-٢٠١٤: باناوبانگبوون لەگەڵ دیزنیدا === یەکەم ڕۆڵی نواندنی کارپێنتەر لە ساڵی ٢٠١١ بوو لە ڕۆڵی میوان لە زنجیرە درامای NBC یاسا و فەرمان: بەشی قوربانی تایبەت<ref name="15minutes">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Interview with Sabrina Carpenter|ناونیشان=http://www.blogtalkradio.com/15minsoffame/2010/04/23/interview-with-sabrina-carpenter|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131021021901/http://www.blogtalkradio.com/15minsoffame/2010/04/23/interview-with-sabrina-carpenter|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٢|ئیش=15 Minutes of Fame|بڵاوکەرەوە=blogtalkradio}}</ref><ref name="themorningcall-2011-01-05" /> لە دەوروبەری ھەمان کاتدا، وەک بەشێک لە بەرنامەی فێستیڤاڵی بینەرانی مانگۆی زێڕینی سیستەمی پەخشی ھونان لە چین، گۆرانی "شتێک منی گرتووە"ی وت.<ref name="themorningcall-2011-01-052">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kathy|دوایین=Lauer-Williams|سەردێڕ=TVWATCHERS: Lower Milford Girl on Law and Order SVU today|ناونیشان=http://articles.mcall.com/2011-01-05/entertainment/mc-blogs-online-010511-20110105_1_gold-mango-audience-lower-milford-girl-sabrina-carpenter|ئیش=[[The Morning Call]]|بڵاوکەرەوە=[[Tronc]]|شوێن=Allentown, Pennsylvania|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006095358/http://articles.mcall.com/2011-01-05/entertainment/mc-blogs-online-010511-20110105_1_gold-mango-audience-lower-milford-girl-sabrina-carpenter|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="test">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Hollywood Bound|ناونیشان=https://www.nbcphiladelphia.com/local/hollywood_bound_philadelphia/1919908/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211203080653/https://www.nbcphiladelphia.com/local/hollywood_bound_philadelphia/1919908/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[WCAU|NBC10 Philadelphia]]}}</ref> لە ھاوینی ساڵی ٢٠١٢دا، کارپێنتەر ڕۆڵێکی دووبارەبووەوەی لە فیلمی سیتکۆمی فۆکسدا ھەبوو کە ناوی یاریەکانی گودوینگ بوو.<ref name="Carpenter-2012">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Carpenter|یەکەم=Sabrina|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=It's official!!! I booked a new ABC pilot called The Unprofessional...|ناونیشان=https://www.facebook.com/sabrinacarpenter/posts/271799709567545|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190802071932/https://www.facebook.com/sabrinacarpenter/posts/271799709567545|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|via=Facebook}}</ref> لە فیلمی شاخەکان (٢٠١٣) دەرکەوتووە و ھەروەھا گۆرانی "زەردەخەنە"ی بۆ ئەلبوومی کۆکردنەوەی دیزنی پەریەکان: باوەڕ، متمانە و تۆزی پیکسی تۆمارکردووە<ref name="Amazon">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Smile: Sabrina Carpenter: MP3 Downloads|ناونیشان=https://www.amazon.com/Smile/dp/B009LUBKEU|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006103510/http://www.amazon.com/Smile/dp/B009LUBKEU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Amazon}}</ref>، کە ئیلھامەکەی لە زنجیرە فیلمی دیزنی پەریەکان وەرگرتووە گۆرانییەکە لە ڕادیۆ دیزنی پەخشکرا.<ref name="MacKenzie-2013">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MacKenzie|یەکەم=Carina Adly|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ='Boy Meets World' spin-off 'Girl Meets World' casts the new Shawn: Maya will be Sabrina Carpenter|ناونیشان=http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/01/boy-meets-world-spin-off-girl-meets-world-casts-the-new-shawn-maya-will-be-sabrina-carpenter.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130504183356/http://blog.zap2it.com/frominsidethebox/2013/01/boy-meets-world-spin-off-girl-meets-world-casts-the-new-shawn-maya-will-be-sabrina-carpenter.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Zap2it}}</ref> ھەروەھا ڕۆڵی دووبارەبووەوەی شازادە ڤیڤیان لە فیلمی سۆفیا یەکەمدا ھەبووە، بۆ ئەوەش گۆرانی "ھەموو شتێک کە پێویستت پێیەتی" لەگەڵ ئاریێل وینتەر پێشکەش کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=Sofia The First Soundtrack Makes Its Royal Debut On Walt Disney Records|ناونیشان=http://www.marketwatch.com/story/sofia-the-first-soundtrack-makes-its-royal-debut-on-walt-disney-records-february-12-2013-2013-02-07|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130411074610/http://www.marketwatch.com/story/sofia-the-first-soundtrack-makes-its-royal-debut-on-walt-disney-records-february-12-2013-2013-02-07|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=MarketWatch}}</ref> لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٣، کارپێنتەر لە زنجیرەیەکی کەناڵی دیزنی کچان جیھان دەبینن، کە وەرچەرخانێکی فیلمی کوڕان لەگەڵ جیھان دەناسن، ڕۆڵی مایا ھارتی بینی<ref name="ew-201301312">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2013/01/31/boy-meets-world-spin-off-maya/|سەردێڕ='Boy Meets World' spin-off casts Riley's best friend|دوایین=Hibberd|یەکەم=James|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|magazine=[[Entertainment Weekly]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Meredith Corporation]]|شوێن=New York city|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131026203547/http://insidetv.ew.com/2013/01/31/boy-meets-world-spin-off-maya/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Cullins-2017">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cullins|یەکەم=Ashley|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ='Girl Meets World' Star Sued by Ex-Music Managers|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/thr-esq/girl-meets-world-star-sued-by-music-managers-1026345|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191203090548/https://www.hollywoodreporter.com/thr-esq/girl-meets-world-star-sued-by-music-managers-1026345|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ئیش=The Hollywood Reporter}}</ref> بەرنامەکە لە ٧٢ ئەڵقە پێکھاتبوو، و لە ٢٠ی ١ی ٢٠١٧ کۆتایی ھات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=''Girl Meets World'' to Premiere Friday, June 27, on Disney Channel|ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/05/02/girl-meets-world-to-premiere-june-27-on-disney-channel/259881/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140503054051/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/05/02/girl-meets-world-to-premiere-june-27-on-disney-channel/259881/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=[[Zap2it]]}}</ref> کارپێنتەر گۆرانی سەرەکی بەرنامەکەی تۆمارکرد شانبەشانی ھاوئەستێرەکەی، ڕۆوان بلانچارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hoffman|یەکەم=Corey|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The Meaning Behind The Song: Take on the World by Sabrina Carpenter|ناونیشان=https://oldtimemusic.com/the-meaning-behind-the-song-take-on-the-world-by-sabrina-carpenter/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Old Time Music}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤دا، کارپێنتەر گرێبەستی پێنج ئەلبوومی لەگەڵ کۆمپانیای ھۆلیوود ڕیکۆردز واژۆکرد کە ئەوکاتە خاوەندارێتی دیزنی بوو.<ref name="IDART2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pierce|یەکەم=Barry|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's becoming the popstar of her dreams|ناونیشان=https://i-d.vice.com/en/article/7kxzga/sabrina-carpenter-interview-2023|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=I.D.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003023545/https://i-d.vice.com/en/article/7kxzga/sabrina-carpenter-interview-2023|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/girl-meets-world-sabrina-carpenter-sued-7889718/|سەردێڕ='Girl Meets World' Star Sabrina Carpenter Sued by Ex-Music Managers|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٧|دوایین=Cullins|یەکەم=Ashley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٤، کارپێنتەر یەکەم گۆرانی خۆی بە ناوی "ناتوانێت کچێک تاوانبار بکات بۆ ھەوڵدان" بڵاوکردەوە، کە لەلایەن میگان تراینەرەوە ھاوبەشی نووسینی بوو.<ref name="Fanlala-2014">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Debuted Her Single at Radio Disney|ناونیشان=http://www.fanlala.com/news/sabrina-carpenter-debuted-her-single-radio-disney|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٤|newspaper=Fanlala|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140316195917/http://www.fanlala.com/news/sabrina-carpenter-debuted-her-single-radio-disney|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> تاکە گۆرانییەکە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت و ناوی یەکەم EP ی خۆی بە ھەمان ناو ناونرا کە لە نیسانی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Music Review: Can't Blame A Girl For Trying (EP)|ناونیشان=http://www.akidspointofview.com/2014/music-review-cant-blame-a-girl-for-trying-ep/|بڵاوکەرەوە=[[YouTube]]|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107034436/http://www.akidspointofview.com/2014/music-review-cant-blame-a-girl-for-trying-ep/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sabrina Carpenter is the Right Kind of Great on "Eyes Wide Open;" Review|ناونیشان=https://headlineplanet.com/home/2015/04/13/sabrina-carpenter-eyes-wide-open-album-review/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Headline Planet}}</ref><ref name="fanlala1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Check Out Sabrina Carpenter's New Single "Can't Blame a Girl for Trying"|ناونیشان=https://www.fanlala.com/news/check-out-sabrina-carpenters-new-single-cant-blame-girl-trying|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140317001913/http://www.fanlala.com/news/check-out-sabrina-carpenters-new-single-cant-blame-girl-trying|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Fanlala.com}}</ref> لە تەمموزی ٢٠١٤، کارپێنتەر بەشداری کرد لە گۆرانی سەرەکی لە وەشانی بەرگی بازنەی ئەستێرەکانی کەناڵی دیزنی "دەتەوێت پیاوێکی بەفرین دروست بکەیت؟".<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Stutz|یەکەم=Colin|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Disney Channel Stars Team to Cover 'Do You Want to Build a Snowman?' from 'Frozen'|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6173081/disney-channel-stars-do-you-want-to-build-a-snowman-frozen|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٤|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140730235337/http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6173081/disney-channel-stars-do-you-want-to-build-a-snowman-frozen}}</ref> ھەروەھا گۆرانی "لەدەرەوە بمێنەرەوە"ی بۆ فیلمی کەناڵی دیزنی تۆمارکردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=J. Moser|یەکەم=John|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Disney star, Lehigh Valley native Sabrina Carpenter to headline Let it Show concert at Kirby Center|ناونیشان=https://www.mcall.com/2018/10/23/disney-star-lehigh-valley-native-sabrina-carpenter-to-headline-let-it-show-concert-at-kirby-center/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|newspaper=[[The Morning Call]]}}</ref> چۆن کوڕێکی باشتر دروست بکەین، کە بۆ یەکەمجار لە مانگی ئابی ٢٠١٤ نمایشکرا، یەکەم گۆرانی خۆی لە جەژنی کریسمسدا بە ناوی "شەوانی زیوین"، ھەمان ساڵ بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Leuven|یەکەم=Ella Van|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Rising queens of pop: the young women redefining the music scene|ناونیشان=https://arbiteronline.com/2023/11/03/rising-queens-of-pop-the-young-women-redefining-the-music-scene/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Arbiter}}</ref> === ٢٠١٥-٢٠١٧: کردنەوەی چاوەکان و پەرەسەندن === لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٥، کارپێنتەر گۆرانی سەرەکی لە یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بە ناوی "ئێمە ئەستێرە دەبین" بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Naoreen|یەکەم١=Nuzhat|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ='Girl Meets World' Star Sabrina Carpenter Talks Working With Meghan Trainor and Beyoncé's Decision to Pass on 'All About That Bass'|ناونیشان=http://blog.peopleschoice.com/2014/12/26/sabrina-carpenter-working-with-meghan-trainor/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160801110718/http://blog.peopleschoice.com/2014/12/26/sabrina-carpenter-working-with-meghan-trainor/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=People's Choice}}</ref> یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی بەناوی چاومان دەکەینەوە لە ١٤ی نیسانی ٢٠١٥ بڵاوکرایەوە و لە پلەی ٤٣ی بیلبۆرد ٢٠٠دا گەیشتە لوتکە<ref name="Hipes-2019">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hipes|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Netflix Finds Its 'Tall Girl' In Ava Michelle After Looking Low And High|ناونیشان=https://deadline.com/2019/01/tall-girl-movie-ava-michelle-netlfix-griffin-gluck-luke-eisner-sabrina-carpenter-cast-1202540598/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190125020542/https://deadline.com/2019/01/tall-girl-movie-ava-michelle-netlfix-griffin-gluck-luke-eisner-sabrina-carpenter-cast-1202540598/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=Deadline}}</ref>، ئەلبوومەکە بە پلەی یەکەم ئەلبوومێکی پۆپی ھەرزەکارانە و توخمەکانی فۆلکلۆری پۆپی تێدایە.<ref name="idolator.com">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's "The Middle Of Starting Over" Is Completely Irresistible: Watch The Candy-Colored Video|ناونیشان=http://www.idolator.com/7563889/sabrina-carpenter-middle-of-starting-over-video|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٧|دوایین=Wass|یەکەم=Mike|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230716173039/https://www.idolator.com/7563889/sabrina-carpenter-middle-of-starting-over-video|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی ھەواڵێکی ماڵپەڕی بیلبۆرد<ref name="Dodson-2022">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dodson|یەکەم=P. Claire|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ="Tall Girl 2" Is Almost Here, and the Trailer Is So Sweet|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/tall-girl-2-first-trailer-netflix-release-date-exclusive|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220715214257/https://www.teenvogue.com/story/tall-girl-2-first-trailer-netflix-release-date-exclusive|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Teen Vogue]]|زمان=en-US}}</ref><ref name="Carpenter-2012" />، ئەلبومەکە لە ھەفتەی یەکەمیدا زیاتر لە ١٢ ھەزار دانە فرۆشراوە.<ref name="albumchart">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Billboard 200 Chart Moves: Little Big Town Returns to Top 20 in 'Girl Crush' Rush|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6546007/little-big-town-girl-crush-top-20|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئەلبوومەکە پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت و دواتر دوو خەڵاتی مۆسیقای ڕادیۆ دیزنی بەدەستھێنا. دواتر ئەلبوومەکە بە گۆرانی دووەم بە ناوی "کردنەوەی چاوەکان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Malone|یەکەم=Dolph|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sabrina Carpenter is the Right Kind of Great on "Eyes Wide Open;" Review|ناونیشان=http://headlineplanet.com/home/2015/04/13/sabrina-carpenter-eyes-wide-open-album-review/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Headline Planet}}</ref>لە مانگی ئابدا، کارپێنتەر لە پێشانگای D23 نمایشی کرد.<ref name="Thevogue" /> لە مانگی کانوونی دووەمدا، کارپێنتەر دووەم گۆرانی خۆی بۆ جەژنی کریسمس بە ناوی "ھەمەو کریسمس" بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aguilera|یەکەم=Leanne|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's Radio Disney 'Family Holiday' Performance Is the Best Gift Ever!|ناونیشان=https://www.etonline.com/news/177179_exclusive_sabrina_carpenter_radio_disney_family_holiday_performance_is_the_best_gift_ever|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231105042646/https://www.etonline.com/news/177179_exclusive_sabrina_carpenter_radio_disney_family_holiday_performance_is_the_best_gift_ever|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە مانگی شوباتی ٢٠١٦، کارپێنتەر تاکە گۆرانییەکی سەربەخۆی بە ناوی "دوکەڵ و ئاگر" بڵاوکردەوە.<ref name="Amazon" /> ئەو گۆرانییەی لە خەڵاتی مۆسیقای ڕادیۆ دیزنی ساڵی ٢٠١٦ پێشکەش کرد.<ref name="Dodson-20222">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dodson|یەکەم=P. Claire|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ="Tall Girl 2" Is Almost Here, and the Trailer Is So Sweet|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/tall-girl-2-first-trailer-netflix-release-date-exclusive|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220715214257/https://www.teenvogue.com/story/tall-girl-2-first-trailer-netflix-release-date-exclusive|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Teen Vogue]]|زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٦، کارپێنتەر ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمێکی ڕەسەنی کەناڵی دیزنی گێڕا، کە ناوی چاودێریکردنی منداڵانە شانبەشانی سۆفیا کارسۆن.<ref name="AiBS-press">{{cite press release|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/01/09/disney-channel-greenlights-original-movies-invisible-sister-starring-rowan-blanchard-paris-berelc-further-adventures-in-babysitting-starring-sabrina-carpenter-sofia-carson/348327/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109234005/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/01/09/disney-channel-greenlights-original-movies-invisible-sister-starring-rowan-blanchard-paris-berelc-further-adventures-in-babysitting-starring-sabrina-carpenter-sofia-carson/348327/|url-status=dead|archive-date= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|title=Disney Channel Greenlights Original Movies 'Invisible Sister' Starring Rowan Blanchard & Paris Berelc & 'Further Adventures in Babysitting' Starring Sabrina Carpenter & Sofia Carson|publisher=Disney Channel|via=TV by the Numbers|date=January 9, 2015|access-date=August 23, 2016|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150109234005/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/01/09/disney-channel-greenlights-original-movies-invisible-sister-starring-rowan-blanchard-paris-berelc-further-adventures-in-babysitting-starring-sabrina-carpenter-sofia-carson/348327/}}</ref> بۆ فیلمەکە، ئەو دووانە پێکەوە تراکی گۆرانی "سەر شەقامیان"یان پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Briones|یەکەم=Isis|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Sabrina Carpenter and Sofia Carson Have 'Adventures in Babysitting' Reunion|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-sofia-carson-adventures-in-babysitting-reunion|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەروەھا لە ھەمان ساڵدا لە بەرھەمێکی پاسادینا پلەیھاوسدا بەشداری کردووە لە فیلمەکانی پیتەر پان و تینکەر بێڵ: چەتەی دەریایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Henerson|یەکەم=Evan|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=''Peter Pan and Tinker Bell – A Pirates Christmas''|ناونیشان=http://www.theatermania.com/los-angeles-theater/reviews/peter-pan-and-tinker-bell-a-pirates-christmas_75281.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151218075621/http://www.theatermania.com/los-angeles-theater/reviews/peter-pan-and-tinker-bell-a-pirates-christmas_75281.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=TheaterMania}}</ref> لە مانگی ئابدا کارپێنتەر سەردێڕی فێستیڤاڵی فێستیڤاڵی مۆسیقای بەیتولمەقەدەس بوو.<ref name="NYLON-2018">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Roll Call: Meet 25 Gen Z'ers Changing The World|ناونیشان=https://nylon.com/articles/roll-call-gen-z-list-nylon-may-2018-cover|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190526204239/https://nylon.com/articles/roll-call-gen-z-list-nylon-may-2018-cover|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=NYLON|زمان=en}}</ref> ھەروەھا دەستی کرد بە دەنگدان بە مێلیسا چەییز لە فیلمی یاسای میلۆ مێرفی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cap|یەکەم=Damon|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=Milo Murphy's Law With Sabrina Carpenter Coming Back|ناونیشان=https://www.bsckids.com/2017/02/milo-murphys-law/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=BSCKids}}</ref> لە مانگی ئۆکتۆبەری ٢٠١٦ کارپێنتەر دووەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی پەرەسەندن بڵاوکردەوە کە بۆ یەکەمجار لە بیلبۆرد ٢٠٠ لە پلەی ٢٨دا دەرکەوت<ref name="Kit-2019">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit|یەکەم=Borys|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Justin Baldoni's Teen Drama 'Clouds' Finds Its Stars (Exclusive)|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/steffan-argus-madison-iseman-sabrina-carpenter-join-justin-baldonis-clouds-1236722|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200214075132/https://www.hollywoodreporter.com/news/steffan-argus-madison-iseman-sabrina-carpenter-join-justin-baldonis-clouds-1236722|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en}}</ref>، لە ھەفتەی یەکەمیدا ١٣ ھەزار دانە فرۆشرا. ئەلبومەکە دوو تاکە گۆرانی بەرھەمھێنا لەوانە "بەئەنقەست" و "پەنجە گەورەکان"<ref name="OPRDA1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Radio Disney Music Awards 2017 Winners|ناونیشان=http://radio.disney.com/radio-disney-music-awards/2017-rdma-winners|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190714071351/https://radio.disney.com/radio-disney-music-awards/2017-rdma-winners|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=radio.disney.com}}</ref> کە یەکەمیان پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی مۆسیقای ڕادیۆ دیزنی، دووەمیان پلەی یەکەمی لە چارتی بڵبۆردی بڵبۆرد لە ژێر گەرمی ١٠٠دا بەدەستھێنا و دواتر لەلایەن کۆمەڵەی پیشەسازی تۆمارکردنەوە بڕوانامەی پلاتینیۆمی پێدرا لە ئەمریکا (RIAA).<ref name="MacKenzie-2013" /> دوو تاکە گۆرانی بانگەشەیی لە ئەلبوومەکەدا بڵاوکرانەوە لەوانە "ھەموو شتێک کە ھەمانە خۆشەویستییە" و "ڕابکە و خۆتبشارەوە".<ref name="BroadwayWorld-2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter to Star in Film Adaptation of THE DISTANCE FROM ME TO YOU|ناونیشان=https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/Sabrina-Carpenter-to-Star-in-Film-Adaptation-of-THE-DISTANCE-FROM-ME-TO-YOU-20190715|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190715164454/https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/Sabrina-Carpenter-to-Star-in-Film-Adaptation-of-THE-DISTANCE-FROM-ME-TO-YOU-20190715|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=[[BroadwayWorld]]}}</ref> کارپێنتەر گۆرانی "پەنجە گەورەکان"ی لە بەرنامەی درەنگەی شەو لەگەڵ جەیمس کۆردن پێشکەش کرد.<ref name="Fanlala-2014" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter sings 'Thumbs' live on TODAY - TODAY.com|ناونیشان=http://www.today.com/video/sabrina-carpenter-sings-thumbs-live-on-today-815269955695|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ئیش=[[Today (U.S. TV program)|Today]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210712084147/https://www.today.com/video/sabrina-carpenter-sings-thumbs-live-on-today-815269955695|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم گەشتی کۆنسێرتی سەرەکی خۆی بە ناوی گەشتی پەرەسەندن لە پاییزی ساڵی ٢٠١٦ دەستیپێکرد.<ref name="Cullins-2017" /> لە مانگی ئازاری ٢٠١٧ کارپێنتەر گۆرانی سەرەکی بۆ بەرنامەی ئەندی ماکی کەناڵی دیزنی پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Devoe|یەکەم=Noelle|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's New Theme Song for "Andi Mack" is Just as Amazing as "Take On the World"|ناونیشان=https://www.seventeen.com/celebrity/news/a45502/sabrina-carpenter-sings-the-empowering-theme-song-for-disney-channels-new-show-andi-mack-now/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Seventeen}}</ref> لە مانگی ئایاردا کارپێنتەر لە تاکە گۆرانی "دەستەکان" لەگەڵ ڤامپس و مایک پێری بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Lindsay|دوایین=Barton|ناونیشان=http://tigerbeat.com/2017/05/sabrina-carpenter-the-vamps-hands-single/|سەردێڕ=Sabrina Carpenter and The Vamps Team Up for 'Hands'|ئیش=Tiger Beat|بڵاوکەرەوە=Tiger Beat Media|شوێن=Los Angeles, California|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180326183451/http://tigerbeat.com/2017/05/sabrina-carpenter-the-vamps-hands-single/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە مانگی تەمموزدا، کارپێنتەر گۆرانی "بۆچی"ی بڵاوکردەوە<ref name="Idolator">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Wass|یەکەم=Mike|سەردێڕ=Sabrina Carpenter "Why" Video Is Suitably Whimsical|ناونیشان=https://www.idolator.com/7666537/sabrina-carpenter-why-video-casey-cott|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=Idolator|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240104115204/https://www.idolator.com/7666537/sabrina-carpenter-why-video-casey-cott|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="SFChronicle">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yu|یەکەم=Brandon|سەردێڕ=Carpenter 'Meets World' on her way to the top|ناونیشان=http://www.sfgate.com/music/article/Carpenter-Meets-World-on-her-way-to-the-top-11286716.php|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=[[San Francisco Chronicle#Web|SFGate]]|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref>، کە پێداچوونەوەی ئەرێنی بەدەستھێنا، و لە پلەی ٢١ی بەرنامەی بیلبۆرد ھۆت ١٠٠ گەیشتە لوتکە و بووە دووەم گۆرانییەکەی لە لیستەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Sabrina Carpenter|ناونیشان=https://www.billboard.com/artist/sabrina-carpenter/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|magazine=Billboard|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220220235428/https://www.billboard.com/artist/sabrina-carpenter/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی مۆسیقای ڕادیۆ دیزنی.<ref name="whyaward12">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Radio Disney Music Awards 2018 Winners|ناونیشان=https://radio.disney.com/radio-disney-music-awards/2018-rdma-winners|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180625104200/https://radio.disney.com/radio-disney-music-awards/2018-rdma-winners|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=radio.disney.com}}</ref> لە ھاوینی ئەو ساڵەدا، کارپێنتەر دەستیکرد بە دووەم گەشتی کۆنسێرتەکەی کرد کە سەردێڕی کۆنسێرتەکەی بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Announces 2017 Summer Tour|ناونیشان=https://www.beyondthestagemagazine.com/sabrina-carpenter-announces-2017-summer-tour/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|magazine=Beyond the Stage}}</ref>، کە بریتی بوو لە دی-تۆر. ھەروەھا لە گەشتەکەیدا بۆ ژنە مەترسیدارەکەی لە ساوپاولۆ بۆ ئاریانا گراندی کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Huber|یەکەم=Eliza|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Becoming a Pop Star Was Sabrina Carpenter's Destiny|ناونیشان=https://www.whowhatwear.com/sabrina-carpenter-interview/slide2|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Who What Wear}}</ref> لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، کارپێنتەر بەشداری لە گۆرانی "یەکەم خۆشەویستی"ی پادشا ونبووەکان کرد.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Announces Her Brand-New 'Bigger and Better' Tour|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٧|ئیش=Just Jared Jr.|شوێن=Greenwich, Connecticut|بڵاوکەرەوە=Townsquare Media}}</ref> لە مانگی کانوونی دووەمدا، کارپێنتەر بەرگێکی گۆرانی "کریسمست پیرۆز" بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Ali|دوایین=Booth|ناونیشان=http://tigerbeat.com/video/sabrina-carpenter-christmas-cover/|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Covers 'Have Yourself a Merry Little Christmas'|ئیش=[[Tiger Beat]]|بڵاوکەرەوە=Tiger Beat Media|شوێن=Los Angeles, California|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180215154321/http://tigerbeat.com/video/sabrina-carpenter-christmas-cover/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ھەر لەو ساڵەدا بەرگی گۆرانییەکانی "نیشانەی کاتەکان" و "تۆ کەسێکی خراپیت، بەڕێز گرینچ"ی لەگەڵ گۆرانیبێژی بەریتانی جاسمین تۆمپسۆن و کەمانچەژەن لیندسی ستێرلینگ بڵاوکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rees|یەکەم=Katrina|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=ALBUM REVIEW: Lindsey Stirling – 'Warmer In The Winter'|ناونیشان=http://celebmix.com/album-review-lindsey-stirling-witw/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171023175502/http://celebmix.com/album-review-lindsey-stirling-witw/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=CelebMix}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weiss|یەکەم=Suzannah|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Covers Harry Styles' "Sign of the Times"|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-harry-styles-cover|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Teen Vogue}}</ref> === ٢٠١٨-٢٠٢٠: بەرھەمھێنانی تاکی و فلم === لە مانگی ئازاری ٢٠١٨، کارپێنتەر بەشداری لە گۆرانی "بوونەوەری ئاسمانی"ی جۆناس بلو کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Uncharted: G-Eazy, Charlie Puth and Sabrina Carpenter & Jonas Blue|ناونیشان=https://themusicnetwork.com/uncharted-g-eazy-charlie-puth-and-sabrina-carpenter-jonas-blue/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=The Music Network}}</ref><ref name="alien1">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/dance/8281480/sabrina-carpenter-jonas-blue-alien-how-it-went-down-video|سەردێڕ=Sabrina Carpenter & Jonas Blue Talk 'Making Something New Together' With 'Alien': Watch|magazine=Billboard|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> گۆرانییەکە لە چارتی گۆرانییەکانی یانەی سەمای ئەمریکادا گەیشتە پلەی یەکەم و لە چارتی گۆرانییەکانی سەما/ گۆرانییە ئەلیکترۆنیەکانی ئەمریکا پلەی ١٢ی بەدەستھێنا.<ref name="alien12">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/dance/8281480/sabrina-carpenter-jonas-blue-alien-how-it-went-down-video|سەردێڕ=Sabrina Carpenter & Jonas Blue Talk 'Making Something New Together' With 'Alien': Watch|magazine=Billboard|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا ئەو دووانە لە بەرنامەی جیمی کیمێلی بە ڕاستەوخۆ گوتیانەوە<ref>Sands, Nicole (April 2, 2018). [http://people.com/music/sabrina-carpenter-reveals-inspiration-behind-new-song-alien/ "Watch Sabrina Carpenter and Jonas Blue's New Music Video for Their Emotional Single 'Alien'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210407190637/https://people.com/music/sabrina-carpenter-reveals-inspiration-behind-new-song-alien/|date=April 7, 2021}}. ''[[People (magazine)|People]]''</ref>!. لە مانگی ئایاردا کارپێنتەر لە گۆڤاری نایلۆن " جێن زی گۆڕینی جیھانی ٢٥"ی گۆڤاری نایلۆن ھاتە ئاراوە.<ref name="NYLON-2018" /> لە مانگی ئەیلولدا کارپێنتەر لە فیلمی ئەو ڕقەی ھەت دەرکەوت کە لەسەر بنەمای ڕۆمانی ھەمان ناو دروستکراوە.<ref name="Hate-U">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ford|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Joins YA Adaptation 'The Hate U Give'|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/sabrina-carpenter-joins-ya-adaptation-hate-u-give-1032393|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171112075749/http://www.hollywoodreporter.com/news/sabrina-carpenter-joins-ya-adaptation-hate-u-give-1032393|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨، کارپێنتەر سێیەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی تاکەکەسی: بەشی I بڵاوکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Unveils Artwork & Tracklist For New Album 'Singular'|ناونیشان=https://www.iheart.com/content/2018-10-23-sabrina-carpenter-unveils-artwork-tracklist-for-new-album-singular/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227015033/https://www.iheart.com/content/2018-10-23-sabrina-carpenter-unveils-artwork-tracklist-for-new-album-singular/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=iHeart|زمان=en}}</ref>، کە پێداچوونەوەی ئەرێنی بوو. بڕیارە وەک یەک ئەلبووم بڵاوبکرێتەوە، کارپێنتەر ڕایگەیاند کە ئەلبوومەکە دابەش دەکرێت بۆ دوو بەش و بەشی دووەم بڕیارە لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٩ بڵاوبکرێتەوە<ref name="act2release">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter reveals details of new album "Singular: Act 1"|ئیش=ABC News Radio|ناونیشان=http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/10/25/sabrina-carpenter-reveals-details-of-new-album-singular-act.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181107055742/http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/10/25/sabrina-carpenter-reveals-details-of-new-album-singular-act.html}}</ref>، ئەلبوومەکە دوو تاکە گۆرانی بە ناوەکانی "نزیکە خۆشەویستی" و "سوم بە" کۆکردەوە، کە ھەردووکیان گەیشتنە پلەی یەکەم لە چارتی گۆرانییەکانی یانەی سەمای ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Booth|یەکەم=Ali|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Teases New Single 'Almost Love'|ناونیشان=http://tigerbeat.com/2018/05/sabrina-carpenter-almost-love/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180514225606/http://tigerbeat.com/2018/05/sabrina-carpenter-almost-love/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=TigerBeat}}</ref> ھەروەھا دوو گۆرانی بانگەشەیی پێش ئەلبوومەکە ھاتبوون: "پاریس" و "کاتی خراپ".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Craig|یەکەم=Nicola|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Releases New Single 'Paris'|ناونیشان=https://celebmix.com/sabrina-carpenter-new-single-paris/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227020541/https://celebmix.com/sabrina-carpenter-new-single-paris/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=CelebMix|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Craig|یەکەم=Nicola|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter releases new track 'Bad Time'|ناونیشان=https://celebmix.com/sabrina-carpenter-releases-bad-time/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227020538/https://celebmix.com/sabrina-carpenter-releases-bad-time/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=CelebMix|زمان=en-GB}}</ref> کارپێنتەر لە بەرنامەی بەرنامەی ئەمڕۆ بانگەشە بۆ ئەلبوومەکەی کرد، ھەروەھا لە بەرنامەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کێلی و ڕیان.<ref name="act2release2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter reveals details of new album "Singular: Act 1"|ئیش=ABC News Radio|ناونیشان=http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/10/25/sabrina-carpenter-reveals-details-of-new-album-singular-act.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181107055742/http://abcnewsradioonline.com/music-news/2018/10/25/sabrina-carpenter-reveals-details-of-new-album-singular-act.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین١=Engelman|یەکەم١=Nicole|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Reveals the Meaning Behind 'Sue Me' & Performs Her New Single on 'Live With Kelly & Ryan'|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-sue-me-live-with-kelly-and-ryan-video-8484236/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|magazine=Billboard|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227015034/https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-sue-me-live-with-kelly-and-ryan-video-8484236/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠١٩، کارپێنتەر دەستی کرد بە سێیەم گەشتی کۆنسێرتەکانی کە سەردێڕی سەرەکی بوو، گەشتی تاکەکەسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Craig|یەکەم=Nicola|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Opens Up On New Track 'Exhale'|ناونیشان=https://celebmix.com/sabrina-carpenter-opens-up-on-new-track-exhale/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227015038/https://celebmix.com/sabrina-carpenter-opens-up-on-new-track-exhale/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=CelebMix|زمان=en-GB}}</ref> ھەر لەو مانگەدا کارپێنتەر لە تاکە گۆرانی "لەسەر ڕێگام"ی لەگەڵ ئالان واکەریشدا وتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Fernandez|یەکەم=Suzette|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Alan Walker, Sabrina Carpenter & Farruko Team Up For 'On My Way': Listen|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8503484/alan-walker-sabrina-carpenter-farruko-on-my-way|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|magazine=Billboard|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190322101610/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8503484/alan-walker-sabrina-carpenter-farruko-on-my-way}}</ref> لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩ ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی درامای کورتە مێژووی ڕێگای درێژدا بینی.<ref name="Long-Road">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gardner|یەکەم=Chris|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter to Topline Indie Road Trip Drama|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/sabrina-carpenter-star-indie-film-short-story-long-road-1100727|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180501225736/https://www.hollywoodreporter.com/news/sabrina-carpenter-star-indie-film-short-story-long-road-1100727|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=The Hollywood Reporter}}</ref> فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی فیلمی تریبیکا نمایشکرابوو و لەلایەن فیلمڕایزەوە بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Verhoeven|یەکەم=Beatrice|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's 'Short History of the Long Road' Lands at FilmRise|ناونیشان=https://www.thewrap.com/sabrina-carpenter-short-history-long-road-filmrise/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[TheWrap]]}}</ref> پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت و ڕۆڵی کارپێنتەر ستایشی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Laffly|یەکەم=Tomris|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ='The Short History of the Long Road': Film Review|ناونیشان=https://variety.com/2020/film/reviews/the-short-history-of-the-long-road-review-1234632175|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> لە ١٩ی تەمموزی ٢٠١٩، کارپێنتەر چوارەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی تاکەکەسی: بەشی دووەم بڵاوکردەوە. <ref name="Epstein-2019" />ئەلبومەکە لە کاتی بڵاوکردنەوەیدا پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت و بۆی دەرکەوت کە کارپێنتەر زیاتر لە کارەکانی پێشووی بەدواداچوون بۆ بابەتەکانی کەسی کردووە، لەوانەش بابەتەکانی دڵەڕاوکێ و خۆڕاگری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter releases new track 'In My Bed'|ناونیشان=https://celebmix.com/sabrina-carpenter-releases-new-track-in-my-bed/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190725023224/https://celebmix.com/sabrina-carpenter-releases-new-track-in-my-bed/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=CelebMix|زمان=en-GB}}</ref> سێ تاکە گۆرانی بۆ ئەلبوومەکە بڵاوکرانەوە لەوانە "پاڵنانی ٢٠"، "ھەناسە بدەرەوە" و "لە جێگاکەمدا".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter tackles overthinking in new track "In My Bed"|ناونیشان=https://substreammagazine.com/2019/06/sabrina-carpenter-in-my-bed/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221227020537/https://substreammagazine.com/2019/06/sabrina-carpenter-in-my-bed/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Substream Magazine|زمان=en-US}}</ref> بۆ پەرەپێدانی ئەلبومەکە لە زنجیرە کۆنسێرتەکانی ھاوینەی بەیانی باش ئەمریکادا بەشداری کرد و پێش بڵاوکردنەوەی ئەلبوومەکە تاکە گۆرانییەکی بانگەشەیی بە ناوی "من فاکینم" بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Drops Tropical Summer Tune "I'm Fakin"|ناونیشان=https://www.cultr.com/news/sabrina-carpenter-drops-tropical-summer-tune-im-fakin/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=CULTR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter performs, shares plans for 5th album on 'GMA'|ناونیشان=https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/07/05/Sabrina-Carpenter-performs-shares-plans-for-5th-album-on-GMA/3561562341525/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190708113027/https://www.upi.com/Entertainment_News/2019/07/05/Sabrina-Carpenter-performs-shares-plans-for-5th-album-on-GMA/3561562341525/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=UPI|زمان=en}}</ref> لە مانگی ئەیلولی ٢٠١٩، کارپێنتەر لە فیلمێکی نێتفلێکسدا دەرکەوت بە ناوی کچە باڵابەرزەکە.<ref name="Hipes-2019" /> ھەر لەو ساڵەدا لە فیلمێکی وەرگێڕانی فیلمی دووری لە منەوە بۆ تۆ ڕۆڵی گێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=White|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ='Girl Meets World's Sabrina Carpenter To Star In & Produce Feature Adaptation Of YA Novel 'The Distance From Me to You' With Cartel & Danielle Fishel|ناونیشان=https://deadline.com/2019/07/sabrina-carpenter-the-distance-from-me-1202646204/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190715163143/https://deadline.com/2019/07/sabrina-carpenter-the-distance-from-me-1202646204/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=Deadline|زمان=en}}</ref> بڕیارە لەگەڵ دانیێل فیشێل ھاوئەستێرەی فیلمی کچان جیھان دەبینن ڕۆڵی سەرەکی ببینێت.<ref name="BroadwayWorld-2019" /> لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠ کارپێنتەر تاکە گۆرانییەکی ئاڕ و بی بە ناوی "مانگی ھەنگووینی فادێس" بڵاوکردەوە کە لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێشوازییەکی ئەرێنی لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nied|یەکەم=Mike|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Dreams Of Everlasting Love On "Honeymoon Fades"|ناونیشان=https://www.idolator.com/7906695/sabrina-carpenter-dreams-of-everlasting-love-on-honeymoon-fades|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230322062857/https://www.idolator.com/7906695/sabrina-carpenter-dreams-of-everlasting-love-on-honeymoon-fades|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=Idolator}}</ref> دوای مانگێک یەکەم جار لە برادۆی بەشداری کرد لە فیلمی کچانی دڵڕەق.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Vilensky|یەکەم=Sophie|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Made Her Broadway Debut in the 'Mean Girls' Musical|ئیش=Teen Vogue|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-broadway-debut-mean-girls-musical|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200804114717/https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-broadway-debut-mean-girls-musical}}</ref> بەرنامەکە لە ناوەڕاستی مانگدا داخرا بەھۆی داخستنی پەتای کۆڤید-١٩ کە برۆد وەی داخست و لە کۆتاییدا لە ٧ی ١ی ٢٠٢١ بۆ ھەمیشەیی داخرا<ref name="closing">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Tony-Nominated Musical ''Mean Girls'', Based on Hit Film, Will Not Reopen on Broadway|ناونیشان=https://www.broadway.com/buzz/198324/tony-nominated-musical-mean-girls-based-on-hit-film-will-not-reopen-on-broadway/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230118225606/https://www.broadway.com/buzz/198324/tony-nominated-musical-mean-girls-based-on-hit-film-will-not-reopen-on-broadway/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Broadway.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Just Made Her Broadway Debut in "Mean Girls"|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-broadway-debut-mean-girls-musical|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200804114717/https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-broadway-debut-mean-girls-musical|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref>، لە مانگی ئایاری ٢٠٢٠ لە بەرنامەی تایبەتی تەلەفزیۆنی پەخشی کەناڵی ئەبیسی، دیزنی گۆرانی گوتنی خێزانی بەشی دووەم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gonzalez|یەکەم=Sandra|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Second edition of 'The Disney Family Singalong' adds John Legend, Katy Perry|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2020/05/06/entertainment/disney-family-singalong-volume-ii/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CNN}}</ref>، و نمایشی "دایکی تۆ و من"ی پێشکەش کرد . ھەروەھا ڕۆڵێکی دووبارەبووەوەی لە فیلمی شاھانەکان ھەبوو کە بۆ گۆرانی "گۆرانی بێخەوش"ی بۆ تراکی دەنگی پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Soundtrack to Darren Criss' Quibi Show 'Royalties' Includes Song Performed by Mark Hamill|ناونیشان=https://variety.com/2020/music/news/soundtrack-darren-criss-quibi-royalties-songs-mark-hamill-1234615927/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Variety}}</ref> لە مانگی تەمموزی ٢٠٢٠، کارپێنتەر تاکە گۆرانییەکەی بەناوی "بھێڵە بتجووڵێنم" بۆ فیلمی نێتفلێکس کاری تێدابکە بڵاوکردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Martin|یەکەم١=Annie|سەردێڕ=Sabrina Carpenter releases 'Let Me Move You' single for 'Work It'|ناونیشان=https://www.upi.com/Entertainment_News/2020/07/24/Sabrina-Carpenter-releases-Let-Me-Move-You-single-for-Work-It/7031595604647/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=UPI|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200803101751/https://www.upi.com/Entertainment_News/2020/07/24/Sabrina-Carpenter-releases-Let-Me-Move-You-single-for-Work-It/7031595604647/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>، کە ھاوکات ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕاوە و بەرھەمی جێبەجێکاریش بووە. ڕۆڵی ئەو بەگشتی پێداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت.<ref name="N'Duka-2019">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=N'Duka|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Jordan Fisher, Drew Ray Tanner, Michelle Buteau Join Sabrina Carpenter In Netflix Dance Comedy 'Work It'|ناونیشان=https://deadline.com/2019/07/jordan-fisher-drew-ray-tanner-michelle-buteau-sabrina-carpenter-netflix-movie-1202641240/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190708083415/https://deadline.com/2019/07/jordan-fisher-drew-ray-tanner-michelle-buteau-sabrina-carpenter-netflix-movie-1202641240/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=Deadline|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee|یەکەم=Benjamin|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Work It review – engaging Netflix teen comedy dances to a familiar beat|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2020/aug/07/work-it-review-netflix-comedy|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Guardian}}</ref> لە دەنگی فیلمەکەدا گۆرانی "واو"ی زارا لارسۆن بوو، کە بووە ھۆی ئەوەی کارپێنتەر لە ڕیمیکسی گۆرانییەکەدا بەشداری بکات، کە لە مانگی ئەیلولی ئەو ساڵەدا بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yopko|یەکەم=Nick|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Zara Larsson Recruits Sabrina Carpenter For Remix Of Marshmello-produced Single "Wow"|ناونیشان=https://edm.com/music-releases/zara-larsson-sabrina-carpenter-marshmello-wow-remix|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=EDM}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Sabrina Carpenter To Team Up With Zara Larsson On 'WOW' Remix|ئیش=Beautiful Ballad|ناونیشان=http://www.beautifulballad.org/2020/09/23/sabrina-carpenter-to-team-up-with-zara-larsson-on-wow-remix/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201026084119/http://www.beautifulballad.org/2020/09/23/sabrina-carpenter-to-team-up-with-zara-larsson-on-wow-remix/}}</ref> لە مانگی تشرینی یەکەمدا، کارپێنتەر ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی دیزنی+ بە ناوی "ھەورەکان" بینی کە لەسەر بنەمای ژیانی زاکی سۆبیچ دروستکراوە.<ref name="Kit-2019" /> ھەروەھا بەشداری لە دەنگی فیلمەکەدا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ward|یەکەم=Jess Salafia|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=New Track 'Clouds' From Soundtrack For Disney+ Original Movie Released Today|ناونیشان=https://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/new-track-clouds-from-soundtrack-for-disney-original-movie-released-today/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Cinelinx|زمان=en-US}}</ref> لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا، کارپێنتەر لە ژێر لیستی ٣٠ ساڵی ژێر ٣٠ ساڵی فۆربس لە بەشی ھۆلیوود و کات بەسەربردن خرایە لیستی یاریزانەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sabrina Carpenter|ئیش=Forbes|ناونیشان=https://www.forbes.com/profile/sabrina-carpenter/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211103020907/https://www.forbes.com/profile/sabrina-carpenter/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ٢٠٢١-ئێستا: ئەو ئیمەیلانەی ناتوانم بیانێرم === لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢١ کارپێنتەر ڕایگەیاند کە گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیای ستۆدیۆ ئایلاند لە گروپی یونێڤێرساڵ میوزیک واژۆ کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Chan|یەکەم=Anna|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Signs With Island Records: 'It's the Perfect Place for Me'|ناونیشان=https://www.billboard.com/pro/sabrina-carpenter-signs-with-island-records/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard Pro]]|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220724035757/https://www.billboard.com/pro/sabrina-carpenter-signs-with-island-records/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکەم گۆرانییەکەی لە ژێر ناوی نوێی تۆمارکردندا گۆرانی "پێست" بوو<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Kaufman|یەکەم=Gil|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Drops Provocative New Song 'Skin': Listen|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-skin-9514960/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220715214257/https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-skin-9514960/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>، کە لە ٢٢ی ١ی ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە، گۆرانییەکە بۆ یەکەمجار لە پلەی ٤٨ی بیلبۆرد ھۆت ١٠٠دا دەرکەوت و بووە یەکەم گۆرانییەکەی لە چارتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Five Burning Questions: Sabrina Carpenter's 'Skin' Answer Song Debuts at No. 48 on the Hot 100|ناونیشان=https://www.billboard.com/pro/sabrina-carpenter-skin-hot-100-five-burning-questions/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220715214257/https://www.billboard.com/pro/sabrina-carpenter-skin-hot-100-five-burning-questions/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کارپێنتەر گۆرانییەکەی لە بەرنامەی درەنگ لەگەڵ جەیمس کۆردن و لە ٣٢ەمین خەڵاتی ساڵانەی خەڵاتی ڕاگەیانیدنی ساڵی پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Mamo|یەکەم=Heran|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Weathers the Storm With 'Sabrina' Actor in 'Skin' Video|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-skin-music-video-9519589/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220813234614/https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-skin-music-video-9519589/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Sabrina Carpenter honors trans youth during Hulu exclusive performance at the 32nd Annual GLAAD Media Awards|ناونیشان=https://www.glaad.org/blog/sabrina-carpenter-honors-trans-youth-during-hulu-exclusive-performance-32nd-annual-glaad-media|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230223074850/https://www.glaad.org/blog/sabrina-carpenter-honors-trans-youth-during-hulu-exclusive-performance-32nd-annual-glaad-media|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=GLAAD|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Walsh|یەکەم=Charlotte|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Gets Drenched Again While Performing Skin|ناونیشان=https://www.vulture.com/2021/02/sabrina-carpenter-james-corden-skin-performance.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220724035838/https://www.vulture.com/2021/02/sabrina-carpenter-james-corden-skin-performance.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Vulture|زمان=en-us}}</ref> لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢١ لە بەرگی سێیەمی بەرنامەی تایبەتی پرایم ڤیدیۆ بەناوی بەرنامەی  ساڤاج ئێکس فێنتی دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=All the celebrities who walked in Rihanna's 2021 Savage X Fenty fashion show|ناونیشان=https://www.insider.com/savage-x-fenty-celebrities-who-walked-in-rihannas-fashion-show-2021-9|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[Insider Inc.|Insider]]}}</ref> لە ٩ی ئەیلولی ٢٠٢١، کارپێنتەر تاکە گۆرانییەکەی بە ناوی "پێست لێبوونەوە" بڵاوکردەوە، کە بڕیارە لە پێنجەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی ئەوکاتەدا دەربکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Calls Past Relationship 'Water Under the Bridge' in 'Skinny Dipping'|ناونیشان=https://people.com/music/sabrina-carpenter-calls-past-relationship-water-under-the-bridge-new-song-skinny-dipping/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220622193227/https://people.com/music/sabrina-carpenter-calls-past-relationship-water-under-the-bridge-new-song-skinny-dipping/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Peoplemag|زمان=en}}</ref> لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ گۆرانی "کاتە خێراکان"ی وەک دووەم گۆرانی پێنجەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Mier|یەکەم=Tomás|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Is 'Letting Life Steer the Wheel' on New Song 'Fast Times'|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-fast-times-song-video-1301618/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|magazine=Rolling Stone|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220718025100/https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-fast-times-song-video-1301618/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەر لەو مانگەدا لە فیلمی کچە باڵابەرز ٢ دەرکەوت<ref name="Dodson-2022" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=West|یەکەم=Amy|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Tall Girl 2 trailer arrives as Netflix release date is confirmed|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/movies/trailers/a38825493/tall-girl-2-trailer-netflix-release-date-confirmed/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220715214257/https://www.digitalspy.com/movies/trailers/a38825493/tall-girl-2-trailer-netflix-release-date-confirmed/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Digital Spy]]|زمان=en-GB}}</ref>، لە مانگی ئایاری ٢٠٢٢، کارپێنتەر لە فیلمی کۆمیدی-درامای تریلەری ستۆدیۆی ئەمازۆن بارودۆخی بەپەلە دەرکەوت کە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی فیلمی سەندەنس ساڵی ٢٠٢٢ لەو مانگی یەکدا نمایشکرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nicholas|یەکەم=Lyndon|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ='Emergency': Release Date, Trailer, Cast, and Everything You Need to Know|ناونیشان=https://collider.com/emergency-release-date-trailer-cast/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220715214257/https://collider.com/emergency-release-date-trailer-cast/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Collider (website)|Collider]]|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=N'Duka|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Sabrina Carpenter, RJ Cyler Star In 'Emergency' Comedy From Amazon Studios & Temple Hill|ناونیشان=https://deadline.com/2021/04/sabrina-carpenter-rj-cyler-emergency-comedy-amazon-studios-temple-hill-1234735844/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220510204218/https://deadline.com/2021/04/sabrina-carpenter-rj-cyler-emergency-comedy-amazon-studios-temple-hill-1234735844/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> لە ١٥ی تەمموزی ٢٠٢٢، کارپێنتەر پێنجەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی بەناوی ئەو ئیمەیلانەی ناتوانم بیانێرم بڵاوکردەوە کە بۆ یەکەمجار دەرکەوت و لە پلەی ٢٣ی بیلبۆرد ٢٠٠دا گەیشتە لوتکە و ١٨ ھەزار یەکە ھاوتای ئەلبوومەکەی فرۆشرا، ئەمەش بووەتە بەرزترین ئەلبوومی لە لیستەکەدا تا ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cantor|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Report: Sabrina Carpenter's "Emails I Can't Send" Debuts With 7K US Sales, 18K Total US Units|ناونیشان=https://headlineplanet.com/home/2022/07/22/report-sabrina-carpenters-emails-i-cant-send-debuts-with-7k-us-sales-18k-total-us-units/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220729131957/https://headlineplanet.com/home/2022/07/22/report-sabrina-carpenters-emails-i-cant-send-debuts-with-7k-us-sales-18k-total-us-units/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Headline Planet|زمان=en-US}}</ref> ئەلبوومەکە زیاتر بە تاکە گۆرانییەکانی: "خراپی"<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Mier|یەکەم=Tomás|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Doesn't Hesitate Hitting the Send Button on 'Vicious'|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-vicious-emails-i-cant-send-single-1377092/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|magazine=Rolling Stone|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220718164612/https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-vicious-emails-i-cant-send-single-1377092/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و "قسەی ھیچ" پەرەی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Mier|یەکەم=Tomás|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Becomes the 'Dipshit' Boy She Likes in Silly 'Nonsense' Video|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-nonsense-video-1234629311/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣|magazine=Rolling Stone|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230126105645/https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-nonsense-video-1234629311/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم تاکە گۆرانییەی دوایی ستایشی ڕەخنەگرانی بەدەستھێنا، لە پلەی ٥٦ لە ھۆت ١٠٠ گەیشتە لوتکە و لەلایەن RIAA بڕوانامەی پلاتینیۆمی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Lipshutz|یەکەم=Jason|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Why Sabrina Carpenter Almost Didn't Release Her New Album's Biggest Hit|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-nonsense-tiktok-radio-remix-interview-1235281898/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|magazine=Billboard}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter - Gold & Platinum Awards|ناونیشان=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=sabrina+carpenter#search_section|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230813095112/https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&se=sabrina+carpenter#search_section|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Recording Industry Association of America}}</ref> لە مانگی ئابی ٢٠٢٢، کارپێنتەر گەشتی ئەو ئیمەیلانەی ناتوانم بیانێرم ڕاگەیاند کە لە مانگی ئەیلولی ئەو ساڵە دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oh|یەکەم=Hannah|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Here's How to Snag Tickets to Sabrina Carpenter's "Emails I Can't Send" Tour|ناونیشان=https://www.seventeen.com/celebrity/a40908185/sabrina-carpenter-emails-i-cant-send-tour/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220816182342/https://www.seventeen.com/celebrity/a40908185/sabrina-carpenter-emails-i-cant-send-tour/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Bowenbank|یەکەم=Starr|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter to Embark on 'Emails I Can't Send' U.S. Tour: Here Are the Dates|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/concerts/sabrina-carpenter-us-tour-dates-2022-1235126680/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220815200311/https://www.billboard.com/music/concerts/sabrina-carpenter-us-tour-dates-2022-1235126680/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> کۆنسێرتەکەی لە شاری پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگۆن بەھۆی ھەڕەشەی بۆمبەوە ھەڵوەشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Livesay|یەکەم١=Brandon|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's Portland Concert Canceled After 'Credible Security Threat': 'So Sorry'|ناونیشان=https://people.com/music/sabrina-carpenter-portland-concert-canceled-after-credible-security-threat/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=People Magazine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین١=Mier|یەکەم١=Tomás|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Says She Canceled Portland Show After 'Credible Security Threat'|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/music/music-news/sabrina-carpenter-cancels-portland-show-bomb-threat-1234713232/|magazine=Rolling Stone|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> کارپێنتەر لەلایەن تایلۆر سویفتەوە وەک ئەکتەری کردنەوەی گەشتی سەردەمەکان  بۆ ژمارەیەک لە نمایشەکانی ئەمریکای لاتین و ئوسترالیا و سەنگافورە دەستنیشانکرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Dailey|یەکەم=Hannah|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Makes Eras Tour Debut, Covers Selena's 'Dreaming of You' in Mexico City: Watch|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/sabrina-carpenter-covers-selena-taylor-swift-eras-tour-debut-1235400984/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٣|magazine=Billboard|زمان=en-US}}</ref><ref name="Swift-2023">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Swift|یەکەم=Taylor|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Really thrilled to tell you this!! Mexico, Argentina and Brazil: We are bringing The Eras Tour to you this year! Sweet angel princess @SabrinaAnnLynn will be joining us on all of the shows! Visit the tour section of my site for more information on your registrations, pre-sales and on-sales. LOTS more international dates to come soon, promise!|ناونیشان=https://twitter.com/taylorswift13/status/1664663509488074754|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Twitter|زمان=en}}</ref> کارپێنتەر بەرگێکی فیلمی "دەمزانی کێشەیت"ی سویفتی وەک تایبەتی سپۆتیفای بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند و بەیەکەوە گۆرانی گوتن لەگەڵ سویفت "خەونێکی منداڵییە کە ھاتۆتە دی".<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Aniftos|یەکەم=Rania|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Says Opening for Taylor Swift Is a 'Childhood Dream Come True'|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpente-opening-taylor-swift-childhood-dream-come-true-1235472813/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|magazine=Billboard|زمان=en-US}}</ref> کارپێنتەر ئەزموونی خۆی لە گەشتی سەردەمدا بە "بە پێچەوانەی ھەر جەماوەرێکەوە وەسف کردووە کە پێشتر کردوویەتی<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Allaire|یەکەم=Christian|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ="It Was Magic": Sabrina Carpenter Talks Kicking Off Taylor Swift's Eras Tour|ناونیشان=https://www.vogue.com/slideshow/sabrina-carpenter-taylor-swift-eras-tour-fashion|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|زمان=en-US}}</ref>". لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، کارپێنتەر EP ی بە تەوەرەی کریسمس بە ناوی کێکی میوە بڵاوکردەوە، کە تێیدا "کریسمسێکی بێمانا" بوو کە ساڵێک پێشتر بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Major|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter to Release Christmas EP Next Week; 'Fruitcake' to Feature Five New Holiday Songs|ناونیشان=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Sabrina-Carpenter-to-Release-Christmas-EP-Next-Week-20231108|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Broadway World}}</ref> == ھوونەری == === شێوازەکانی گۆران گوتن === لە سەرەتای ژیانی ھونەریدا، کارپێنتەر وەک گۆرانیبێژێکی "گۆرانی پۆپی گەنجان" وەسف کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Monger|یەکەم=James|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Bio, Albums, Streaming, Links|ناونیشان=https://www.allmusic.com/artist/sabrina-carpenter-mn0002814181|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=[[Allmusic]]}}</ref> دواتر لە ژیانی پیشەیی خۆیدا، کارپێنتەر دەستی کرد بە  مۆسیقای پۆپ، لەگەڵ ئای.دی. نووسەر باری پیرس ئاماژەی بەوەدا کە دوای بڵاوبوونەوەی فیلمی ئیمەیڵەکان کە ناتوانم بنێرم، "بە مافی خۆی دەتوانێت داوای نازناوی پۆپستاری تەواو بکات".<ref name="IDART22">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pierce|یەکەم=Barry|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's becoming the popstar of her dreams|ناونیشان=https://i-d.vice.com/en/article/7kxzga/sabrina-carpenter-interview-2023|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=I.D.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231003023545/https://i-d.vice.com/en/article/7kxzga/sabrina-carpenter-interview-2023|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کارپێنتەر ھەستی بەوە کرد کە گواستنەوەی لە ئەستێرەی دیزنی سەختە، پیرس ئاماژەی بەوەدا کە لەو کاتەوە سەربەخۆیی زیاتری بەسەر کارەکانیدا ھەبووە.<ref name="IDART2" /> کارپێنتەر لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڤۆگ ئاماژەی بەوە کردووە کە "مۆسیقای پێشووی لایەنێکی خۆی خستۆتە ڕوو کە ھەستی نەدەکرد لەو کاتەدا ڕەسەنە".<ref name="vogue1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sarabia|یەکەم=Chelsea|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter On Her Emails I Can't Send Tour: "Songs Really Find You When You Need Them The Most"|ناونیشان=https://vogue.ph/lifestyle/people/sabrina-carpenter-emails-i-cant-send-exclusive/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Vogue}}</ref> ھەروەھا ئامادەبوونی لەسەر شانۆ ستایشی کراوە و نووسەری ڤۆگ چێڵسی سارابیا ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک ھونەرمەند و ئەکتەرێک، تەواوی دەربڕینی مرۆڤ بەکاردەھێنێت وەک ئەوەی ئامێرێکی تایبەتی خۆی بێت".<ref name="vogue12">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sarabia|یەکەم=Chelsea|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Sabrina Carpenter On Her Emails I Can't Send Tour: "Songs Really Find You When You Need Them The Most"|ناونیشان=https://vogue.ph/lifestyle/people/sabrina-carpenter-emails-i-cant-send-exclusive/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Vogue}}</ref> جۆری دەنگی کارپێنتەر وەک "سۆپرانۆیەکی سەرنجڕاکێش" دەستنیشان کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Eyes Wide Open Album Press Release - 2015.pdf|ناونیشان=https://www.hollywoodrecords.com/wp-content/uploads/2014/03/Sabrina-Carpenter-Eyes-Wide-Open-Album-bio-2015.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Hollywood Records}}</ref> ئەلبوومە سەرەتاییەکانی توخمەکانی فۆلکلۆر پۆپ، ئاکۆستیک، شاری، پۆپی کارەبای و مۆسیقای ماڵەوەی تێدابووە.<ref name="Rodrigues">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rodrigues|یەکەم=Brittany|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Track By Track Review Of EVOLution By Sabrina Carpenter|ناونیشان=https://www.chch.com/shows/andpop/?ruri=/2016/10/14/track-track-review-evolution-sabrina-carpenter/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=AND Pop}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Wass|یەکەم=Mike|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Sabrina Carpenter's 'The Middle Of Starting Over' Is Completely Irresistible: Watch The Candy-Colored Video|ناونیشان=http://www.idolator.com/7563889/sabrina-carpenter-middle-of-starting-over-video?chrome=1|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|magazine=[[Rolling Stone]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240104115205/https://www.idolator.com/7563889/sabrina-carpenter-middle-of-starting-over-video?chrome=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەلبوومەکانی دوای تاکەکەسی: بەشی یەکەم قووڵم کردووەتەوە لە ژانرەکانی "پێگەیشتووتر" و ناوەڕۆکی میلۆدیەکە لەوانە سەمای پۆپ، تراپ، ھیپ ھۆپ، و ئاڕ و بی بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Singular: Act II Bio 2019|ناونیشان=https://www.hollywoodrecords.com/press/sabrinacarpenter/|وێبگە=Sabrina Carpenter Hollywood Records Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Russell|یەکەم=Erica|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sabrina Carpenter on Fan Theories, ASMR and How 'Singular Act II' Shows 'Vulnerable' Confidence|ناونیشان=https://popcrush.com/sabrina-carpenter-on-fan-theories-asmr-and-the-vulnerable-confidence-of-singular-act-ii/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=PopCrush|زمان=en|وتەگێڕانەوە=The singer's fourth studio album is a glossy, hook-laden collection of danceable pop and R&B}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Nied|یەکەم=Mike|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Stream Sabrina Carpenter's Bop-Filled 'Singular Act 1|زمان=en-US|ئیش=idolator|ناونیشان=https://www.idolator.com/7688075/sabrina-carpenter-packs-bops-onto-singular-act-1-stream-it-here?chrome=1|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230419183819/https://www.idolator.com/7688075/sabrina-carpenter-packs-bops-onto-singular-act-1-stream-it-here?chrome=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="itunes3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Singular Act I by Sabrina Carpenter on iTunes|ناونیشان=https://itunes.apple.com/us/album/singular-act-i/1438671104|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=iTunes Store (US)|وتەگێڕانەوە=Somehow, in the midst of all that, she recorded a third album—the two-part project Singular—which begins here with a serving of saucy, confident dance-pop.}}</ref> لەسەر دەنگەکەی، کارپێنتەر ئاماژەی بەوە کردووە کە شێوازی موزیکی ئەو ھەموو "توخمەکانی"ی تێدایە.<ref name="artistry1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Downing|یەکەم=Megan|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Get To Know: Sabrina Carpenter|ناونیشان=http://www.mtv.co.uk/news/hwpahg/sabrina-carpenter-get-to-know-introducing-interview|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=MTV UK}}</ref> ھەروەھا کارپێنتەر بەھۆی چیرۆکگێڕانەوەی لەناو مۆسیقاکەیدا ناوبانگی دەرکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hopper|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=5 Things to Know About Sabrina Carpenter|ناونیشان=https://americansongwriter.com/5-things-to-know-about-sabrina-carpenter/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=American Songwriter}}</ref> === کاریگەریەکان === کارپێنتەر کریستینا ئەگویلێرا<ref name="artistry12">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Downing|یەکەم=Megan|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Get To Know: Sabrina Carpenter|ناونیشان=http://www.mtv.co.uk/news/hwpahg/sabrina-carpenter-get-to-know-introducing-interview|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=MTV UK}}</ref> و ڕیھانا وەک گەورەترین کاریگەرییە مۆسیقیەکانی ناوبردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Crooks|یەکەم=Amy|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Video: Sabrina Carpenter Dished On Musical Influences, Favorite Food, Touring & More With Disney Playlist|ناونیشان=http://www.dis411.net/2014/06/30/video-sabrina-carpenter-dished-on-musical-influences-favorite-food-touring-more-with-disney-playlist/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170807021235/http://www.dis411.net/2014/06/30/video-sabrina-carpenter-dished-on-musical-influences-favorite-food-touring-more-with-disney-playlist/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ئیش=dis411.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nied|یەکەم=Mike|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=11 Reasons Why Christina Aguilera's 'Stripped' Era Was so Empowering|ناونیشان=https://popcrush.com/why-christina-aguilera-stripped-era-empowering/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Pop Crush}}</ref> کارپێنتەر گۆرانی "جوان"ی ئەگویلێرای وەک ھۆکارێک ھێنایەوە کە "گۆرانی وەک بەشێک لەوەی کە دەتوانێت بیکات بۆ نمایشکردن و وەک پەرەپێدانی دەنگی خۆی" دەبینێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bergado|یەکەم=Gabe|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Shares the Soundtrack to Her Life|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/sabrina-carpenter-soundtrack-to-her-life|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Teen Vogue}}</ref> ھەروەھا ڕایگەیاندووە کە سەرسامە بە "متمانە و ھێزی ناو دەنگی" ئەگویلێرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Duran|یەکەم=Anagricel|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Watch Sabrina Carpenter cover ABBA's 'Lay All Your Love On Me' at Lollapalooza 2023|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/watch-sabrina-carpenter-cover-abbas-lay-all-your-love-on-me-at-lollapalooza-2023-3478520|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NME}}</ref> ھەروەھا کارپێنتەر مۆسیقای جۆری ئاڕ و بی وەک کاریگەرییەک بۆ کارەکانی ھێناوەتەوە و ستایشی "ڕەچاوکردنی" ڕیھانا دەکات بەھۆی شلەژانییەکەیەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/sabrina-carpenter-ultimate-rb-playlist-rihanna-sza-kehlani-8039202/|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Reveals Her Ultimate R&B Playlist Featuring Rihanna, SZA & Kehlani|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|magazine=Billboard|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|دوایین=Salud|یەکەم=April}}</ref> ھەروەھا ئاماژەی بە ئاریتا فرانکلین،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Talks Love of Rihanna, Remembers Aretha Franklin & More|ناونیشان=https://www.yahoo.com/entertainment/sabrina-carpenter-talks-love-rihanna-064909342.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Yahoo!|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231102111406/https://www.yahoo.com/entertainment/sabrina-carpenter-talks-love-rihanna-064909342.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ویتنی ھیوستن و ئیتا جەیمس کردووە وەک کاریگەرییە سەرەتاییەکانی مۆسیقاکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Newman-Bremang|یەکەم=Kathleen|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=World, Meet Girl: Sabrina Carpenter On Ghosting, Grieving & Growing Up|ناونیشان=https://www.refinery29.com/en-us/2019/08/239271/sabrina-carpenter-singular-album-artist-interview|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Refinery29|زمان=en}}</ref> ئەو ئیلھامێکی لە گۆرانی نووسینی تایلۆر سویفت و لۆرد وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sabrina Carpenter – TOP Magazine (LIVE)|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=P4FkZvwG8Jk|ئیش=[[YouTube]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230227151715/https://www.youtube.com/watch?v=P4FkZvwG8Jk|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}{{cbignore}}</ref> ئەو نمایشە ڕاستەوخۆکانی سویفت ئیلھامبەخش بووە بۆی.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> == چالاکیەکانی دیکەی == === بەرھەم و پشتگیرییەکان === لە ساڵی ٢٠١٧ کارپێنتەر پشتگیری لە ھەڵمەتی ھەمیشە چاکی کۆنڤێرس کرد شانبەشانی ڕۆوان بلانچارد و ئاڵتۆن مەیسۆن و کۆل سپرۆز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Okwodu|یەکەم=Janelle|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Rowan Blanchard and Sabrina Carpenter on Sneakers, Sisterhood, and Dressing Without Rules|ناونیشان=https://www.vogue.com/article/rowan-blanchard-sabrina-carpenter-converse-forever-chuck-interview|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Vogue}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨ بووە باڵیۆزی براند لە کۆمپانیای ئایرۆپۆستال.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Young|یەکەم=Vicki|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter — Fashion Collaborator|ناونیشان=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/sabrina-carpenter-fashion-collaborator-aeropostale-fashion-scoops-1202630943/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=WWD}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢١ بووە باڵیۆزی براند بۆ کۆمپانیای سامسۆنگ ئەمریکا، ئەمەش لە چوارچێوەی پرۆگرامی ھاوبەشی کۆمپانیاکە "دەستەی گالاکسی".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wang|یەکەم=Steffanee|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=SABRINA CARPENTER ON 'EMAILS I CAN'T SEND' & HEALING THROUGH SONGWRITING|ناونیشان=https://www.nylon.com/entertainment/sabrina-carpenter-emails-i-cant-send-fork-lyric-samsung|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|magazine=Nylon}}</ref> لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٢٢ لە چالاکیی درووستکەری گالاکسی کە لەلایەن سامسۆنگەوە میوانداری کرابوو، ئاھەنگی گێڕا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cartwright|یەکەم=Summer|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter On Finding Her Light During 'Really Dark Times'|ناونیشان=https://stylecaster.com/sabrina-carpenter/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220724035757/https://stylecaster.com/sabrina-carpenter/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[StyleCaster]]|زمان=en-US}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبوومەکەی لە ساڵی ٢٠٢٣، ھەروەھا کۆنسێرتێکی لایڤستریم لە چالاکیی ساڵانەی ھاوینەی گالاکسی سامسۆنگ و بیلبۆرد پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Lancaster|یەکەم=Elizabeth|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Samsung {{!}} Billboard Summer of Galaxy Concert Featuring Sabrina Carpenter|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/concerts/summer-of-galaxy-concert-with-sabrina-carpenter-1235110927/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220716105627/https://www.billboard.com/music/concerts/summer-of-galaxy-concert-with-sabrina-carpenter-1235110927/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Green|یەکەم=Quincy|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Debuts New Music at Samsung's Summer of Galaxy|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/summer-of-galaxy-1235116969/|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220729230633/https://www.billboard.com/music/music-news/summer-of-galaxy-1235116969/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠٢٢، کارپێنتەر یەکەم بۆنی خۆی بە ھاوبەشی لەگەڵ کۆمپانیای بۆنی جوانی بڵاوکردەوە، بە ناوی دانی شیری. بۆنەکە وەک کۆتایی لەلایەن خەڵاتەکانی دامەزراوەی بۆن بۆ ‘بۆنی ساڵ — بەناوبانگ کاندید کرا. لە ساڵی ٢٠٢٣ کارپێنتەر بۆنی دووەمی خۆی بە ناوی کارامێل دریم ڕاگەیاند<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lobad|یەکەم=Noor|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Teams With Scent Beauty for Perfume Launch|ناونیشان=https://wwd.com/beauty-industry-news/beauty-features/sabrina-carpenter-perfume-sweet-tooth-1235199114/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220724035757/https://wwd.com/beauty-industry-news/beauty-features/sabrina-carpenter-perfume-sweet-tooth-1235199114/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Women's Wear Daily|WWD]]|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oh|یەکەم=Hannah|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Just Dropped Her First Perfume and It Sounds Good Enough to Eat|ناونیشان=https://www.seventeen.com/beauty/a40274458/sabrina-carpenter-perfume-sweet-tooth/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220720205934/https://www.seventeen.com/beauty/a40274458/sabrina-carpenter-perfume-sweet-tooth/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|زمان=en-us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Releases First Fragrance in Partnership With Scent Beauty|ناونیشان=https://www.businesswire.com/news/home/20220613005020/en/Sabrina-Carpenter-Releases-First-Fragrance-in-Partnership-With-Scent-Beauty|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220724035757/https://www.businesswire.com/news/home/20220613005020/en/Sabrina-Carpenter-Releases-First-Fragrance-in-Partnership-With-Scent-Beauty|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Business Wire]]|زمان=en}}</ref> == گەشتەکانی کۆنسێرت == === سەردێڕی === گەشتی ئەلبوومی پەرەسەندن<ref>Kuchik, Natalie (September 6, 2016). [https://www.axs.com/sabrina-carpenter-announces-dates-for-evolution-tour-106099 "Sabrina Carpenter announces dates for EVOLution Tour"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604071707/https://www.axs.com/sabrina-carpenter-announces-dates-for-evolution-tour-106099|date=June 4, 2019}}. ''AXS''.</ref> گەشتی ئەلبوومی دێ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Announces 'The De-Tour': See The Summer Dates|ناونیشان=https://www.iheart.com/content/2017-05-08-sabrina-carpenter-announces-the-de-tour-see-the-summer-dates/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210612025229/https://www.iheart.com/content/2017-05-08-sabrina-carpenter-announces-the-de-tour-see-the-summer-dates/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=iHeartRadio|زمان=en}}</ref> گەشتی ئەلبوومی تاکەکەسی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Craig|یەکەم=Nicola|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Releases 'Paris' Video and Announces Asia Tour|ناونیشان=https://celebmix.com/sabrina-carpenter-releases-paris-video-and-announces-asia-tour/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210112225106/https://celebmix.com/sabrina-carpenter-releases-paris-video-and-announces-asia-tour/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=CelebMix|زمان=en-GB}}</ref> گەشتی ئەلبوومی ئەو ئیمەیلانەی ناتوانم بیانێرم<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schube|یەکەم=Will|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Sabrina Carpenter Announces US Headlining Tour|ناونیشان=https://www.udiscovermusic.com/news/sabrina-carpenter-us-headlining-tour/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220815213147/https://www.udiscovermusic.com/news/sabrina-carpenter-us-headlining-tour/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=udiscovermusic|زمان=en}}</ref> === سەرەتای کردنەوە === ئاریانا گراندێ کچی مەترسیدار<ref>Devoe, Noelle (June 7, 2017). [http://www.seventeen.com/celebrity/music/news/a47812/sabrina-carpenter-on-ariana-grandes-one-love-manchester-tribute-detour-tour/ "Sabrina Carpenter on Ariana Grande's One Love Manchester Tribute: 'It Restored My Faith'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210407190614/http://www.seventeen.com/celebrity/music/news/a47812/sabrina-carpenter-on-ariana-grandes-one-love-manchester-tribute-detour-tour/|date=April 7, 2021}} .''[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]''.</ref> ڤامپەکان گەشتی نیوە شەو<ref>Maldonado, Jennifer (June 29, 2017). [http://www.j-14.com/posts/sabrina-carpenter-the-vamps-dating-rumors-135878 "The Vamps Spill All About Those Sabrina Carpenter Shipping Rumors and If She Ever Let Them Watch 'Girl Meets World'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126061635/http://www.j-14.com/posts/sabrina-carpenter-the-vamps-dating-rumors-135878|date=January 26, 2021}}. ''[[J-14 (magazine)|J-14]]''.</ref> تەیلەر سویفت گەشتی سەردەم<ref name="Swift-2023" /> == خەڵات و بەژدارییەکان == {| class="wikitable" |- ! ساڵ ! کار ! Result ! {{Abbr|سەرچاوە|سەرچاوەکان}} |- | ٢٠١٥ | ناتوانیت کچێک لۆمە بکەیت بۆ ھەوڵدان | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/6546042/2015-radio-disney-music-awards-see-the-winners-list|سەردێڕ=2015 Radio Disney Music Awards: See the Winners List!|magazine=Billboard|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150630051318/http://www.billboard.com/articles/news/6546042/2015-radio-disney-music-awards-see-the-winners-list|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | ٢٠١٦ | چاوەکان بەتەواوەتی کراونەتەوە | {{won}} | style="text-align:center;" | <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/7350382/2016-radio-disney-music-awards-winners|سەردێڕ=2016 Radio Disney Music Awards: See the Full List of Winners|magazine=Billboard|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160503105827/https://www.billboard.com/articles/news/7350382/2016-radio-disney-music-awards-winners|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | ٢٠١٧ | بە ئەنقەست |{{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref name="OPRDA1"/> |- |٢٠١٨ | بۆچی |{{Nom}} | style="text-align:center;" | <ref name="whyaward1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Radio Disney Music Awards 2018 Winners|ناونیشان=https://radio.disney.com/radio-disney-music-awards/2018-rdma-winners|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180625104200/https://radio.disney.com/radio-disney-music-awards/2018-rdma-winners|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=radio.disney.com}}</ref> |- |٢٠١٩ | بردنەوەیەکی باش |{{nom}} | style="text-align:center;" | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://news.iheart.com/featured/iheartradio-music-awards/content/2019-01-09-2019-iheartradio-music-awards-see-the-full-list-of-nominees/ | سەردێڕ=2019 iHeartRadio Music Awards: See The Full List of Nominees | بڵاوکەرەوە=iHeartRadio | ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩| ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190109154531/https://news.iheart.com/featured/iheartradio-music-awards/content/2019-01-09-2019-iheartradio-music-awards-see-the-full-list-of-nominees/ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | rowspan="2" |٢٠٢٣ |ددانی شیرین | {{sho|Finalist}} | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.perfumerflavorist.com/news/fragrance/news/22820341/the-fragrance-foundation-the-fragrance-foundation-awards-2023-names-finalists-select-category-winners |سەردێڕ=The Fragrance Foundation Awards 2023 Names Finalists & Select Category Winners |بڵاوکەرەوە=Perfumer & Flavourist}}</ref> |- |سەبرینا | {{Won}} | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://variety.com/2023/music/news/sabrina-carpenter-hitmakers-speech-1235815391/ |ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Variety (magazine)|Variety]] |سەردێڕ=Sabrina Carpenter Talks Getting into the 'Mindset of a Slow Rise': 'I Am the Tortoise'}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sabrina Carpenter}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|مۆسیقا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یووتیووبەرە مۆسیقییەکان]] [[پۆل:میوزیکژەنە سەماکەرە-پۆپەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] nwacct0poaoejfjvcokpavan2kfh42q 0 246262 1585637 1517211 2026-05-20T15:46:59Z CommonsDelinker 62 "Mason_Thames_Black_Phone_2_premiere_(2025).jpg" سڕاوە؛ [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] ئەم پەڕگەی لەسەر کامانز سڕیەوە بە ھۆی: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Mason Thames Black Phone 2 premiere (2025).jpg|]]. 1585637 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=مێیسن تامز|birth_date=|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠١٧–ئێستا|notable_works=تەلەفونە ڕەشەکە|image=}} '''مێیسن تامز''' ({{بە ئینگلیزی|Mason Thames}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. زیاتر بە ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ترسناکی کۆپانیای سکۆت دێریکسۆن ''تەلەفونە ڕەشەکە'' (٢٠٢١) ناسراوە. == پیشە == تامز لە سێ ئەڵقەی وەرزی یەکەمی زنجیرەی ئەپڵ تیڤی+ بۆ ھەموو مرۆڤایەتی لە ساڵی ٢٠١٩دا بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ronald D. Moore on 'For All Mankind' Season 3, Their Seven Year Plan, and If We'll Ever See a Starship|ناونیشان=https://collider.com/for-all-mankind-season-3-ronald-d-moore-interview-future-plans-starship/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Collider|زمان=en}}</ref> تامز ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ترسناکی کۆمپیانیا سکۆت دێریکسۆن ''تەلەفونە ڕەشەکە'' (٢٠٢١)دا بینی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Scott Derrickson To Direct 'Black Phone' For Blumhouse & Universal|ناونیشان=https://deadline.com/2020/10/scott-derrickson-to-direct-black-phone-for-blumhouse-universal-1234606801/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rubin|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ='Black Phone' Actor Mason Thames to Star in High School Comedy 'Incoming' From Spyglass Media, Artists Road (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2022/film/news/mason-thames-incoming-black-phone-1235289415/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Variety|زمان=en-US}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kroll|یەکەم=Justin|ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Mason Thames And Nico Parker To Star In Universal's 'How To Train Your Dragon' Live-Action Adaptation|ناونیشان=https://deadline.com/2023/05/universals-how-to-train-your-dragon-mason-thames-nico-parker-1235382800/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> شانبەشانی ئیتان ھۆک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gonzales|یەکەم=Rick|ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Cast of The Black Phone - Mason Thames And Ethan Hawke Lead This Thriller|ناونیشان=https://www.giantfreakinrobot.com/ent/cast-of-the-black-phone.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=GIANT FREAKIN ROBOT|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Derrickson|یەکەم=Scott|سەردێڕ=The Black Phone|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt7144666/|type=Horror, Thriller|ئەوانی تر=Mason Thames, Madeleine McGraw, Ethan Hawke|بڵاوکەرەوە=Universal Pictures, Blumhouse Productions, Crooked Highway|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو ڕۆڵە ستایشی زۆری لێکەوتەوە و فیلمەکە بەگشتی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی ئەرێنی لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Heidi Venable|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=The Black Phone Reviews Are In, See What Critics Are Saying About Ethan Hawke's New Horror Flick|ناونیشان=https://www.cinemablend.com/movies/the-black-phone-reviews-are-in-see-what-critics-are-saying-about-ethan-hawkes-new-horror-flick|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=CINEMABLEND|زمان=en}}</ref> ھەروەھا لە دوو وەرزی یەکەمی واکەردا وەک یۆنگ واکەر بەشداری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Walker Casts Mason Thames as Young Cordell Walker (Exclusive)|ناونیشان=https://comicbook.com/tv-shows/news/walker-casts-mason-thames-as-young-cordell-walker/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=TV Shows|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Walker|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt11006642/?ref_=nm_flmg_c_1_act|type=Action, Crime, Drama|ئەوانی تر=Jared Padalecki, Molly Hagan, Keegan Allen|بڵاوکەرەوە=Stick to Your Guns Productions, Rideback, Pursued By A Bear Productions|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref><ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kit|یەکەم=Borys|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Mel Gibson, Mason Thames to Star in Adventure Fantasy 'Boys of Summer'|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/mel-gibson-mason-thames-boys-of-summer-1235042082/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوە == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mason Thames}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٧]] 2z68m30x8uecm22exbdy8msknbbd5mm 0 246323 1585567 1584286 2026-05-20T12:20:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585567 wikitext text/x-wiki '''ڕەنگی پان ئێرانیزم''' بریتین لە ڕەنگە سەرەکییەکانی [[سوور]]، [[سپی]]، [[سەوز]]، و ڕەنگی لاوەکی [[زەرد]] یان [[زێڕ]]. ئەو ڕەنگانەن کە لەسەر ئاڵای زۆربەی دەوڵەت و نەتەوەکانی ئێران بەکارھێندراون. بەکارھێنانیان ھێمای بنەچەی ھاوبەشی [[ئێرانی مەزن|گەلە ئێرانییەکانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=میدانید پرچم ایران از چه سالی سه ڕنگ شد ؟|ناونیشان=https://chapmaham.ir/the-color-of-the-iranian-flag/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=چاپ مهام|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231115175251/https://chapmaham.ir/the-color-of-the-iranian-flag/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میزان|یەکەم=خبرگزاری|ڕێکەوت=۲۳ی ۰۱ی ۱۴۰۰|سەردێڕ=پرچم ایران از چه زمانی سه ڕنگ شد؟|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/716115/%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231115175249/https://www.mizanonline.ir/fa/news/716115/%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%B4%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TABNAK|یەکەم=تابناک {{!}}|ڕێکەوت=۲۷ی ۰۱ی ۱۳۹۹|سەردێڕ=رنگ های پرچم ایران نشانه چیست؟|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/972631|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref> == مێژوو == ڕەنگەکانی پان ئێرانی لە سەردەمی کۆنەوە بوونی ھەیە. بەپێی [[ئاڤێستا]]، دانیشتووانی ئازادی تەواوی کۆمەڵگەی ئێرانی کۆن دابەش بوون بەسەر سێ چیندا کە ھەریەکەیان پەیوەست بوون بە ڕەنگێکی دیاریکراوەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Гафуров|یەکەم=Б. Г.|سەردێڕ=Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история|پەڕەکان=٣١}}</ref> * دەسەڵاتدارانی سەربازی ([[زمانی ئاڤێستایی|ئاڤێستانی]]: raθaē-štar) – ڕەنگی سوور، ھێمای ئازایەتی سەربازی و خوێن و خۆبەختکردنە بەناوی نموونە بەرزەکانەوە، بۆیە بە ڕێزدارترین و بەرزترین دادەنرێت؛ * ناوەند (āθravan) – ڕەنگی سپی، ھێمای ڕۆحانییەت، پاکی ئەخلاقی، پاکوخاوێنی و پیرۆزییە؛ * شوانکارەکان (vāstrya fšuyant) ‒ ڕەنگی سەوز، کۆمەڵگەی [[وەرزێری|جووتیاران]] و ھێمای سروشت و گەنجی و خۆشگوزەرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bahar|یەکەم=Mehrdad|سەردێڕ=پژوهشی در اساطیر ایران|ساڵ=١٩٨٤|ژپنک=٩٦٤-٤١٦-٠٤٥-٢|پەڕەکان=٧٤}}</ref> تا ئەمڕۆش لەو کۆمەڵگانە، سوور ھێمای بەختەوەری، شادی و خۆشییە، سپی مانای پاکی و ڕوونی، سەوزیش مانای گەنجی و خۆشگوزەرانییە.<ref>''Зоолишоева Ш. Ф.'' Символика цвета в шугнано-рушанской национальной одежде // Языки и этнография «Крыши мира». СПб. : «Петербургское Востоковедение» , 2005. — 112 с. — стр. 39 / {{ISBN|5-85803-304-0}}</ref> نەریتی بەکارھێنانی ڕەنگی سوور و سپی و سەوز لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] دامەزرا و لەو کاتەوە بەردەوام بەکار ھێندراوە.<ref>[http://www.vehi.net/istoriya/grecia/ksenofont/anabazis/01.html#_ftn92 ''Ksenofont'', Anabasis. King I, Chapter X]</ref> == ئاڵاکانی ئێستا == <gallery> پەڕگە:Flag_of_Iran.svg|alt=Flag of Iran|ئاڵای [[ئێران]] پەڕگە:Flag_of_Tajikistan.svg|alt=Flag of Tajikistan|ئاڵای [[تاجیکستان]] پەڕگە:Flag_of_Kurdistan.svg|alt=Flag of the Kurdistan Region|ئاڵای [[کوردستان]] </gallery> == ئاڵای پێشوو == <gallery> پەڕگە:Flag_of_Persia_(1907).svg|alt=Flag of Qajar Iran from 1907 to 1910|ئاڵای [[ئێرانی قاجاڕی]] لە ١٩٠٧ تا ١٩١٠ پەڕگە:Flag_of_Persia_(1910).svg|alt=Flag of Qajar Iran from 1910 to 1924|ئاڵای ئێرانی قاجاری لە ١٩١٠ تا ١٩٢٤ پەڕگە:Flag_of_Iran_(1925).svg|alt=Flag of Pahlavi Iran from 1925 to 1964|ئاڵای ئێران لەنێوان ساڵانی ١٩٢٥ بۆ ١٩٦٤ پەڕگە:State flag of Iran (1964–1980).svg|alt=Flag of Pahlavi Iran from 1964 until the Iranian Revolution|ئاڵای ئێران لە ساڵی ١٩٦٤ تا[[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێرانی]] پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1928).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1928)|ئاڵای [[شانشینی ئەفغانستان]](١٩٢٨) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1928–1929).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1928-1929)|ئاڵای شانشینی ئەفغانستان (١٩٢٨-١٩٢٩) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1929–1931).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1929–1931)|ئاڵای شانشینی ئەفغانستان (١٩٢٩-١٩٣١) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1931–1973).svg|alt=Flag of the Kingdom of Afghanistan (1931–1973)|ئاڵای شانشینی ئەفغانستان (١٩٣١-١٩٧٣) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(1973–1974).svg|alt=Flag of the Republic of Afghanistan (1973–1974)|ئاڵای کۆماری ئەفغانستان(١٩٧٣-١٩٧٤) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(2002-2004).svg|alt=Flag of the Transitional Islamic State of Afghanistan (2002–2004)|ئاڵای دەوڵەتی گواستراوەی ئیسلامیی ئەفغانستان (٢٠٠٢-٢٠٠٤) پەڕگە:Flag_of_Afghanistan_(2013–2021).svg|alt=Flag of the Islamic Republic of Afghanistan (2004-2021)|ئاڵای کۆماری ئەفغانستان (٢٠٠٤-٢٠٢١) پەڕگە:Flag_of_Kingdom_of_Kurdistan_(1922-1924).svg|link=|alt=|ئاڵای [[شانشینی کوردستان]](١٩٢٢-١٩٢٤) پەڕگە:Flag of the Republic of Ararat (fictitious).svg|link=|alt=Flag of the Republic of Ararat (1927-1931)|ئاڵای [[کۆماری ئارارات|کۆماری ئەرات]](١٩٢٧-١٩٣١) پەڕگە:Republic_of_Mahabad_flag.svg|link=|alt=Flag of the Republic of Mahabad (1945-1946)|ئاڵای [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]](١٩٤٥-١٩٤٦) پەڕگە:Flag_of_the_Azerbaijan_People's_Government.svg|link=|alt=Flag of the Azerbaijan People's Government (1945-1946)|ئاڵای [[کۆماری نەتەوەییی ئازەربایجان]] (١٩٤٥-١٩٤٦) پەڕگە:Azerbaijan_people's_government_flag.svg|link=|alt=Other flag used by the Azerbaijan People's Government|ئاڵای تر کە لەلایەن حکومەتی میللی ئازەربایجان لە ١٩٤٥ بەکارھێنراوە پەڕگە:Flag_of_Azadistan.svg|link=|alt=Flag of Azadistan (1920)|ئاڵای ئازادستان (١٩٢٠) پەڕگە:Flag_of_Talysh-Mugan_Autonomous_Republic_(the_talysh_national_flag).jpg|alt=Flag of the Talysh-Mughan Autonomous Republic|ئاڵای کۆماری ئۆتۆنۆمی موغان‒تالیش پەڕگە:Flag_of_Tajikistan_1991-1992.svg|alt=Flag of Tajikistan from 1991 to 1992|ئاڵای تاجیکستان لە ١٩٩١ تا ١٩٩٢ </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پان ئێرانیزم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|سیاسەت|وڵاتەکان}} [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:ئەفغانستان]] [[پۆل:تاجیکستان]] [[پۆل:ڕەنگەکان]] [[پۆل:ئاڵاکان بەپێی وڵات]] hz9mpxnroccfwids82vrg7pu2rwuv0t 0 246685 1585563 1584329 2026-05-20T12:19:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585563 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Vimeo Logo.svg }} '''ڤیمیۆ''' ({{بە ئینگلیزی |Vimeo}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://vimeo.com/79338405|سەردێڕ=How to pronounce Vimeo?|بڵاوکەرەوە=Vimeo |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> سەکۆیەکی ڤیدیۆییی سەرھێڵی بەناوبانگە کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات ڤیدیۆی کوالێتی بەرز باربکەن و ھاوبەشی بکەن و سەیری بکەن. ڤیمیۆ لە ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە و بە گرنگیدان بە ناوەڕۆکی [[ھونەر]]ی و داھێنەرانە ناسراوە، خۆی لە سەکۆکانی تری ھاوبەشکردنی ڤیدیۆ جیا دەکاتەوە بە جەختکردنەوە لەسەر کوالیتی بەسەر چەندایەتی و پەروەردەکردنی [[کۆمەڵگا]]یەکی سینەماکاران و ھونەرمەندان و دروستکەران.<ref name="fortune">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://fortune.com/2011/02/23/how-vimeo-became-hipster-youtube/ | سەردێڕ = How Vimeo became hipster YouTube | یەکەم = John Patrick | دوایین =Pullen | ڕێکەوت = ٢٣ی شوباتی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref> یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی ڤیمیۆ پشتگیرییەکەیەتی بۆ ڤیدیۆی ڕوونی بەرز و فۆڕ کەی، ئەمەش وای کردووە ببێتە پلاتفۆرمی پەسەندکراو بۆ سینەماکاران و ڤیدیۆگرافەران و پیشەگەرەکانی دیکە کە دەیانەوێت کارەکانیان بە باشترین کوالیتی پیشان بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Paul R. |دوایین=La Monica |سەردێڕ=Google to buy YouTube for $1.65&nbsp;billion |ناونیشان=https://money.cnn.com/2006/10/09/technology/googleyoutube_deal/ |وێبگە=[[CNNMoney]] |بڵاوکەرەوە=[[CNN]] |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210305094811/https://money.cnn.com/2006/10/09/technology/googleyoutube_deal/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم جەختکردنەوە لەسەر باشی بینراو و تەکنیکی وای کردووە ڤیمیۆ ببێتە سەکۆیەکی سەرەکی بۆ نمایشکردنی کورتەفیلم، فیلمی بەڵگەنامەیی، ڤیدیۆکلیپ و ناوەڕۆکی دیکەی سەرنجڕاکێشی بینراو. جگە لە توانای ھۆستکردن و ھاوبەشکردنی ڤیدیۆ، ڤیمیۆ ئامرازەکانی دەستکاریکردن و خۆکارکردن و دابەشکردنی ڤیدیۆ پێشکەش دەکات.<ref name="wired collegehumor">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان= https://www.wired.com/story/collegehumor/ |سەردێڕ= CollegeHumor Helped Shape Online Comedy. What Went Wrong? |یەکەم= Kate |دوایین= Knibbs |ڕێکەوت= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠٢٠| magazine = [[Wired (magazine)|Wired]]}}</ref> ئەمەش تایبەتمەندییەکانی وەکو ڤیدیۆ پلەیەرەکانی خۆکارانە، ڕێکخستنەکانی پاراستنی نھێنی و توانای فرۆشتن یان بەکرێدانی ڤیدیۆ لەسەر داواکاری لەخۆدەگرێت. ئەم ئامرازانە ڤیمیۆ دەکەنە بژاردەیەکی سەرنجڕاکێش بۆ بازرگانەکان، دروستکەرانی سەربەخۆ و ڕێکخراوەکان کە دەیانەوێت ناوەڕۆکی ڤیدیۆکانیان پارەدار بکەن یان بە شێوەیەکی پیشەیی پیشانی بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://www.adweek.com/brand-marketing/iac-buys-collegehumorcom-86081/ | سەردێڕ = IAC Buys CollegeHumor.com | یەکەم =Brian | دوایین = Morrissey | ڕێکەوت = ١٥ی ئابی ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[Ad Week]]}}</ref><ref name="Lauria, Peter 2007">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lauria |یەکەم=Peter |ئیش=New York Post |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Video-Sharing Web Site Goes High-Def}}</ref> ھەروەھا ڤیمیۆ ڕێبازێکی کۆمەڵایەتی-ئاڕاستەکراو بۆ دۆزینەوەی ناوەڕۆک و کارلێککردن دابین دەکات. بەکارھێنەران دەتوانن ڤیدیۆکان ڵایک و لێدوان و ھاوبەشی بکەن، ھەروەھا فۆڵۆوی دروستکەرە دڵخوازەکانیان بکەن و بەشداری گرووپەکان بکەن بە پشتبەستن بە ئارەزووە ھاوبەشەکان. ئەم لایەنە کۆمەڵایەتییەی ڤیمیۆ پەرە بە بەشداریکردن و ھاوکاری لە نێوان بنکەی بەکارھێنەرانی دەدات. جگە لەوەش، ڤیمیۆ پێشکەشکردنەکانی فراوانتر کردووە بۆ ئەوەی ڤیمیۆ ئۆ تی تی (Over-The-Top) لەخۆبگرێت، کە پلاتفۆرمێکە کە ڕێگە بە دروستکەران دەدات خزمەتگوزارییەکانی ستریمینگی بەشداریکردنی خۆیان دەستپێبکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://observer.com/2009/09/boxee-nabs-iac-star-zach-klein/ | سەردێڕ = Boxee Nabs IAC Star Zach Klein | یەکەم = Gillian | دوایین =Reagan | ڕێکەوت = ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[The New York Observer]]}}</ref> ئەمەش ڕێگە بە دروستکەرانی ناوەڕۆک دەدات کە ڤیدیۆکانیان ڕاستەوخۆ بەسەر بینەرەکانیاندا دابەش بکەن و لە ڕێگەی بەشداریکردن یان کڕینی یەکجارەکییەوە کارەکانیان پارە بەدەستبھێنن. پابەندبوونی ڤیمیۆ بە کوالیتی و داھێنان و کۆمەڵگە وای کردووە کە ببێتە ھەڵبژاردەیەکی بەناوبانگ بۆ ھەردوو داھێنەران و بینەران کە بەھای ئەزموونێکی ڤیدیۆیی کۆڕاتکراو و سەرسووڕھێنەری بینراو دەدەن. لەکاتێکدا ڕەنگە ھەمان قەبارەی ھەندێک لە پلاتفۆرمە ڤیدیۆیییەکانی دیکە نەبێت، بەڵام گرنگیدانی ڤیمیۆ بە دەربڕینی ھونەری و ناوەڕۆکی پلە پیشەیی، شوێنێکی ناوازەی لە دیمەنی ڤیدیۆی ئۆنلایندا ھەڵکەندووە.<ref name="gamingban">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Blake |دوایین=Whitman |ناونیشان=http://www.vimeo.com/blog:140 |سەردێڕ=New upload rules |بڵاوکەرەوە=Vimeo Staff blog |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111231022740/http://vimeo.com/blog:140 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vimeo.com/guidelines |سەردێڕ=Community Guidelines |بڵاوکەرەوە=Vimeo |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|ئینتەرنێت|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Vimeo}} [[پۆل:ساڵی ٢٠٠٦ یەکگرتن و دەستکەوتن]] [[پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧]] [[پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون]] 39hlxfvw6s5xsko3vdzybaozu66mmfo 0 247397 1585670 1500140 2026-05-20T17:44:41Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:فیزیکزانانی بریتانی]] بۆ [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585670 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی زانا|image=James Hopwood Jeans.jpg|ناو=جەیمس جینز|وێنە=James Hopwood Jeans.jpg|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١١ی ئەیلوولی ١٨٧٧|شوێنی لەدایکبوون=ئۆرمسکیرک، لانکاشایر، ئینگلتەرا|ڕێکەوتی مردن=١٦ی ئەیلوولی ١٩٤٦ (تەمەن ٦٩ ساڵ)|شوێنی مردن=دۆرکینگ، سوری، ئینگلتەرا|نەتەوە=بەریتانی|خەڵاتەکان=* خەڵاتی سمیس (١٩٠١) * خەڵاتی ئادەمز (١٩١٧) * مەدالیای شاهانە (١٩١٩)}} '''سێر جەیمس هۆپوود جینز''' (١١ی ئەیلوولی ١٨٧٧{{Spaced ndash}}١٦ی ئەیلوولی ١٩٤٦ ) [[فیزیکزان|فیزیازان]] و فەلەکناسی و [[ماتماتیکزان|بیرکارێکی]] [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بووە. == سەرەتای ژیان == لە شاری ئۆرمسکیرک لە ویلایەتی لانکاشایر لەدایکبووە، کوڕی ویلیام تولۆچ جینزە ، پەیامنێری پەرلەمان و نووسەر. جینز لە قوتابخانەی بازرگان تایلۆرز ، قوتابخانەی گرامەری ویڵسن، کامبەروێڵ و کۆلێژی ترینیتی، کامبریج خوێندوویەتی. وەک خوێندکارێکی بەتوانا، جینز ئامۆژگاری کرا کە ڕێبازێکی شەڕانگێزانە بگرێتەبەر بۆ پێشبڕکێی کامبریج بیرکاری تریپۆس == پیشە == جینز لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٠١ بە هاوڕێی کۆلێژی ترینیتی هەڵبژێردرا، و لە کامبریج وانەبێژ بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٠٤ وەک مامۆستای بیرکاری کارپێکراو چووە [[زانکۆی پرینستۆن]] . لە ساڵی ١٩١٠ گەڕایەوە بۆ کامبریج. بەشدارییەکی گرنگی لە زۆر بوارەکانی فیزیادا کردووە، لەوانە [[مێکانیکی کوانتۆم|تیۆری کوانتەم]] ، تیۆری تیشکدانەوە و پەرەسەندنی ئەستێرەکان . شیکارییەکانی بۆ تەنە سووڕاوەکان وای لێکرد بگاتە ئەو ئەنجامەی کە تیۆری پیێر سیمۆن لاپلاس کە دەڵێت کۆمەڵەی خۆر لە یەک هەوری گازی دروست بووە هەڵەیە، لەبری ئەوە پێشنیاری کردووە کە هەسارەکان لە ماددەیەک کە لە خۆرەوە کێشراون بەهۆی کارەساتێکی گریمانەیی نزیک- پێکدادان لەگەڵ ئەستێرەیەکی تێپەڕ. ئەم تیۆرییە لەمڕۆدا قبوڵ ناکرێت. جینز لەگەڵ ئارسەر ئێدینگتۆن دامەزرێنەری گەردوونناسی بەریتانیایە. لە ساڵی ١٩٢٨دا، جینز یەکەم کەس بوو کە گریمانەیەکی گەردوونناسی دۆخی جێگیری کرد کە لەسەر بنەمای دروستکردنی گریمانەیی بەردەوامی ماددە لە گەردووندا دامەزراوە. لە کتێبی فەلەکناسی و گەردوونناسی (١٩٢٨)دا دەڵێت: "جۆری گریمانە کە خۆی دەخاتە ڕوو، تا ڕادەیەک بە پێداگرییەوە، ئەوەیە کە ناوەندەکانی سحرەکان لە سروشت 'خاڵە تاکەکان'ن کە ماددە لە هەندێکی ترەوە دەڕژێتە ناو گەردوونەکەمانەوە." ، و ڕەهەندی فەزایی بە تەواوی دەرەکییە، بەجۆرێک کە بۆ دانیشتوویەکی گەردوونەکەمان، وەک خاڵێک دەردەکەون کە ماددەیان بەردەوام دروست دەبێت.” ئەم تیۆرییە کاتێک لە ساڵی ١٩٦٥ دۆزینەوەی پاشخانی مایکرۆوەیڤی گەردوونی بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک واژۆی چیرۆکی تەقینەوە گەورە لێکدرایەوە. ناوبانگی زانستی ئەو لە مۆنۆگرافیاکانی تیۆری داینامیکی گازەکان (١٩٠٤)، میکانیکی تیۆری (١٩٠٦) و تیۆری بیرکاری کارەبا و موگناتیسی (١٩٠٨) دامەزراوە. دوای خانەنشین بوونی لە ساڵی ١٩٢٩، کۆمەڵێک کتێبی بۆ خەڵکی ئاسایی نووسی، لەوانە ئەستێرەکان لە کۆرسەکانیاندا (١٩٣١)، گەردوونی دەوروبەرمان، لە ڕێگەی فەزا و کاتەوە (١٩٣٤)، پاشخانی نوێی زانست (١٩٣٣) و کتێبی... گەردوونی نهێنی. ئەم کتێبانە وایکرد جینز تاڕادەیەک بە باشی بناسرێت وەک ڕوونکەرەوەی دۆزینەوە زانستییە شۆڕشگێڕەکانی سەردەمی خۆی، بە تایبەت لە ڕێژەیی و گەردوونناسی فیزیکیدا. لە ساڵی ١٩٣٩ گۆڤاری کۆمەڵەی فەلەکی بەریتانی بڵاویکردەوە کە جینز بڕیارە وەک کاندیدێک بۆ پەرلەمان بۆ بازنەی هەڵبژاردنی زانکۆی کامبریج بوەستێت. هەڵبژاردنەکە کە چاوەڕوان دەکرا لە ساڵی ١٩٣٩ یان ١٩٤٠ ئەنجام بدرێت، تا ساڵی ١٩٤٥ ئەنجام نەدرا و بەبێ بەشداریکردنی ئەو. هەروەها کتێبی فیزیا و فەلسەفەی (١٩٤٣) نووسیوە کە تیایدا لە دوو ڕوانگەی جیاوازەوە بەدواداچوون بۆ تێڕوانینە جیاوازەکان دەکات بۆ واقیع: زانست و [[فەلسەفە]]. سەبارەت بە بۆچوونە ئایینییەکانی، جینز ماسۆنییەکی ئەگنۆستیک بوو. == ژیانی تایبەت == جینز دوو جار هاوسەرگیری کرد، یەکەمجار لەگەڵ شاعیری ئەمریکی شارلۆت تیفانی میچڵ لە ساڵی ١٩٠٧، کە کۆچی دوایی کرد، و دواتر لەگەڵ [[ئۆرگن|ئۆرگانیژەن]] و [[ھارپسیکۆرد|هارپسیکۆردژەنی]] نەمسایی سۆزان هۆک (کە زیاتر بە سوسی جینز ناسراوە) لە ساڵی ١٩٣٥. سوسی و جینز سێ منداڵیان بوو بە ناوەکانی جۆرج و کریستوفر و کاترین. === مەرگ === جینز لە ساڵی ١٩٤٧ بە ئامادەبوونی هاوسەرەکەی و جۆی ئادەمسۆن کۆچی دوایی کرد، کە پێشنیاریان بۆ بێوەژنەکە کرد کە دەمامکی مردنی جینز دروست بکات. ئێستا لەلایەن [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]] بەڕێوەدەبرێت . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Search Results|ناونیشان=https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&id=JHJ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=catalogues.royalsociety.org}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Face to Face|ناونیشان=https://www.bradyharanblog.com/blog/2015/9/30/face-to-face|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Brady Haran|زمان=en-GB}}</ref> == دەستکەوتە گەورەکان == یەکێک لە دۆزینەوە سەرەکییەکانی جینز کە ناوی درێژی جینزە، تیژڕەوییەکی گرینگی هەورێکی نێوان ئەستێرەکانە لە بۆشایی ئاسمان. پەیوەستە بە [[پلەی گەرمی]] و چڕی هەورەکە و بارستەی ئەو تەنۆلکانەی کە هەورەکە پێکدەهێنن. هەورێک کە لە درێژی جینزەکەی بچووکتر بێت، هێزی کێشکردنی ئەوتۆی نابێت بۆ زاڵبوون بەسەر هێزەکانی پەستانی گازی ڕەتکەرەوە و چڕ دەبێتەوە بۆ ئەوەی ئەستێرەیەک دروست بکات، لەکاتێکدا هەورێک کە لە درێژی جینزەکەی گەورەتر بێت دەڕوخێت. : <math>\lambda_{\rm J}=\sqrt{\frac{15k_{\rm B}T}{4\pi Gm\rho}}</math> جینز وەشانێکی تری ئەم هاوکێشەیەی هێنایە ئاراوە، کە پێی دەوترێت بارستەی جینز یان ناسەقامگیری جینز, کە چارەسەر دەکات بۆ ئەو بارستە گرینگەی کە هەورێک دەبێت بەدەستی بهێنێت پێش ئەوەی بتوانێت داڕمێت. هەروەها جینز یارمەتیدەر بووە لە دۆزینەوەی یاسای ڕەیلی-جینس کە چڕی وزەی تیشکی جەستەی ڕەش دەبەستێتەوە بە پلەی گەرمی سەرچاوەی دەردانی. : <math> f(\lambda) = 8\pi c \frac{k_{\rm B}T}{\lambda^4}</math> هەروەها جینز شانازیی بە حیسابکردنی ڕێژەی هەڵهاتنی بەرگەهەوا لە هەسارەیەکەوە دەکات بەهۆی وزەی جوڵەی مۆلیکولەکانی گازی، پرۆسەیەک کە بە '''هەڵهاتنی جینز''' ناسراوە. == ئایدیالیزم == جینز لایەنگری فەلسەفەیەکی زانستی دەکرد کە ڕەگ و ڕیشەی لە دوکتۆرینی میتافیزیکی ئایدیالیزمدا هەبوو و لە بەشداریکردن و کتێبەکانیدا لە قسەکردندا دژی ماتریالیزم بوو. بڵاوکراوە زانستییە باوەکانی بۆ یەکەمجار ئەم بیرۆکانەیان لە کتێبی گەردوونی دەوروبەرمان لە ساڵی ١٩٢٩دا پێشخست کاتێک "باسکردن لەسەر دروستکردنی گەردوون لە ڕووی کات و شوێنەوە"، بە، "هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی هونەرمەند و کردەی نیگارکێشان، بە چوون بۆ... لێواری کانڤاسەکە." بەڵام ئەو وەک بابەتی سەرەکی کتێبەکەی کە لە ساڵی ١٩٣٠دا زۆرترین فرۆشی هەبوو، بە ناوی گەردوونی نهێنی، ڕووی لەم بیرۆکەیە کرد، کە تێیدا جەختی لەوە کردەوە کە وێنەیەکی گەردوون وەک "واقیعێکی نامیکانیکی" لە زانستی ئەو ڕۆژگارەدا سەرهەڵدەدات. {{وتە١|text=گەردوون زیاتر لە بیرکردنەوەیەکی گەورە دەچێت نەک وەک ئامێرێکی گەورە. ئیتر عەقڵ وەک دەستدرێژکارێکی بەڕێکەوت بۆ ناو کایەی ماددە دەرناکەوێت... پێمان باشترە وەک دروستکەر و حاکمی کایەی ماددە ستایشی بکەین.|author=James Jeans, ''The Mysterious Universe''|source={{sfn|Jeans|1944|p=137}}}} لە چاوپێکەوتنێکی ساڵی ١٩٣١دا کە لە ڕۆژنامەی ئۆبزێرڤەردا بڵاوکرایەوە، پرسیار لە جینز کرا کە ئایا باوەڕ بکرێت کە ژیان ڕووداوێکە یان "بەشێکە لە هەندێک پلانی گەورە". ئەو وتی کە ئەو لەگەڵ ئەوەدایە، "تیۆری ئایدیالیستی کە هۆشیاری بنەڕەتییە، و گەردوونی ماددی لە هۆشیارییەوە وەرگیراوە"، لە درێژەدا پێشنیاری کرد کە، "هەر هۆشیارییەکی تاکەکەسی دەبێ بەراورد بکرێت بە خانەیەکی مێشک لە عەقڵێکی گشتگیردا. " جینز لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٣٤ بۆ کۆبوونەوەی کۆمەڵەی بەریتانی بۆ پێشخستنی زانست لە ئابەردین وەک سەرۆکی کۆمەڵەکە، بە تایبەتی باسی لە کارەکانی [[ڕێنێ دێکارت|دیکارت]] و پەیوەندییەکەی بە فەلسەفەی مۆدێرن لە زانستدا کرد. ئەو ئاماژەی بەوەدا کە "چیتر بوار بۆ ئەو جۆرە دووانەییەی کە لە سەردەمی دیکارتەوە وەسوەسەی فەلسەفەی کردووە، نەماوە". {{Sfn|Jeans|1981}} کاتێک دانیال هێلسینگ لە ساڵی ٢٠٢٠دا پێداچوونەوەی بە گەردوونی نهێنی بۆ فیزیای ئەمڕۆدا کرد، کورتەیەک لە ئەنجامە فەلسەفییەکانی کتێبەکەی خستەڕوو، “جینز دەڵێت کە دەبێت دەستبەرداری جیهانبینی ماتریالیستی و میکانیکی زانست بین کە لەمێژە بەنرخە، کە گریمانە دەکات کە سروشت وەک ئامێرێک کاردەکات و تەنها پێکدێت لە تەنۆلکەکانی ماددە کە کارلێک لەگەڵ یەکتر دەکەن." هەڵسەنگاندنی ئەو بۆ جینز ئەم بۆچوونە فەلسەفیانەی لەگەڵ پەیوەندیکەرانی زانستی مۆدێرن وەک نیل دیگراس تایسۆن و شۆن کارۆل بەراورد کرد کە پێشنیاری کرد، "پێدەچێت کێشە لەگەڵ ئایدیالیزمی جینزدا بگرنە ئەستۆ." == خەڵات و ڕێزلێنان == * [[ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە|هاوڕێی کۆمەڵەی شاهانە]] لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٠٦ * وتارێکی بەکەری بۆ [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵگەی شاهانە]] لە ساڵی ١٩١٧. * مەدالیای شاهانەی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]] لە ساڵی ١٩١٩. * [[Hopkins Prize|خەڵاتی هۆپکینز]] لە کۆمەڵەی فەلسەفی کامبریج ١٩٢١-١٩٢٤. * مەدالیای زێڕی کۆمەڵەی شاهانەی فەلەکناسی لە ساڵی ١٩٢٢. * لە ساڵی ١٩٢٨دا [[سوارچاک|پلەی شوڕشگێڕی]] بەدەستهێنا. * مەدالیای فرانکلین لە پەیمانگای فرانکلین لە ساڵی ١٩٣١. * لە ساڵی ١٩٣٣ جینز بانگهێشت کرا بۆ پێشکەشکردنی وتارێکی کریسمس لە دامەزراوەی شاهانە لەسەر ''لە ڕێگەی فەزا و کاتەوە'' . * مەدالیای موکرجی لە کۆمەڵەی هیندی بۆ چاندنی زانست لە ساڵی ١٩٣٧. * سەرۆکی خولی بیست و پێنجەمین کۆنگرەی زانستی هیندستان لە ساڵی ١٩٣٨. * مەدالیای کەلکەتا لە کۆمەڵەی کۆنگرەی زانستی هیندستان لە ساڵی ١٩٣٨. * مەدالیای لۆریمەر لە کۆمەڵەی فەلەکناسی ئەدینبۆرگ لە ساڵی ١٩٣٨ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lorimer Medal - Astronomical Society of Edinburgh|ناونیشان=https://www.astronomyedinburgh.org/about-us/lorimer-medal/}}</ref> کە بۆ ئەمەش وتارێکی لۆریمەر: ''قووڵایی بۆشایی ئاسمانی'' پێشکەش کرد. * ئەندامی فەرماندەی شایستەیی لە ساڵی ١٩٣٩. * کانیاوی جینز لەسەر مانگ بەناوی ئەوەوە ناونراوە، هەروەها کانیاوی جینز لەسەر مەریخ. * کوارتێتی تار ژمارە ٧ لە نووسینی ڕۆبەرت سیمپسۆن وەک ڕێزلێنانێک بۆی لە سەدەمین ساڵیادی لەدایکبوونیدا، ساڵی ١٩٧٧ نووسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * Works by James Jeans at Faded Page (Canada) * [http://www.britannica.com/eb/article-9043471/Sir-James-Jeans Britannica article] includes photo * {{NPG name}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|گەردوون|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|James Hopwood Jeans}} [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی زانست]] [[پۆل:فەیلەسووفانی بیرکاری]] [[پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئینگلیز]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٧]] jfwpcp8s85cdtdz6t36rzxmmfgphow4 0 247523 1585671 1537568 2026-05-20T17:44:42Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:فیزیکزانانی بریتانی]] بۆ [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585671 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی زانا|image=<!--(as myimage.jpg, no 'File:')-->|author_abbrev_bot=|author_abbrev_zoo=}} '''گرێنڤیل تۆرنەر''' (لەدایکبووی ١ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦، لە شاری تۆدمۆردن ) مامۆستای توێژینەوە و گەڕانە لە زانکۆی مانچستەر . یەکێکە لە پێشەنگەکانی زانستی کۆسمۆکیمیا . == خوێندن == * قوتابخانەی ڕێزمانی تۆدمۆردێن * کۆلێژی سانت جۆن، کامبریج (MA) * کۆلێژی بالیۆل، ئۆکسفۆرد لە ساڵی ١٩٦٢ خەڵاتی(دکتۆر فیلی) ( هاوتای دکتۆرا لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] ) لە [[فیزیکی ناوکی|فیزیای ئەتۆمی]] بەدەستهێناوە. == پیشە == * [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] : یاریدەدەری مامۆستا، ١٩٦٢-١٩٦٤ * زانکۆی شێفیڵد : مامۆستای فیزیا، ١٩٦٤-١٩٧٤، وانەبێژی باڵا ١٩٧٤-١٩٧٩، خوێنەر ١٩٧٩-٨٠، پرۆفیسۆر ١٩٨٠-١٩٨٨ * کالتێک : هاوکارێکی توێژینەوە، 1970–71 * زانکۆی مانچستەر : مامۆستای جیۆکیمیا ئایزۆتۆپەکان، بەشی زانستەکانی زەوی، ١٩٨٨– ١٩٨٨. * ئەندامی لیژنەکانی SERC, سەنتەری نیشتمانی بۆشایی ئاسمان و PPARC == کاری زانستی == پرۆفیسۆر تۆرنەر لە ساڵانی شەستەکانەوە کەسایەتییەکی پێشەنگی گەردوونی کیمیا بووە. کارە پێشەنگەکانی لەسەر گازە دەگمەنەکان لە نەیزەکەکاندا وای لێکرد کە تەکنیکەکانی مێژووی ئارگۆن-ئارگۆن پەرەپێبدات کە تەمەنی گەورەی نەیزەکییەکانی نیشان دا و کرۆنۆلۆژییەکی وردی ئەو بەردانەی کە لەلایەن ئەرکەکانی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ|ئەپۆلۆوە]] هێنراونەتەوە دابین دەکات. ئەو یەکێک بوو لەو زانایە کەمانەی بەریتانیا کە لێکۆڵەری سەرەکی ئەم نمونانەی ئەپۆلۆ بوو. تەکنیکەکەی بۆ دیاریکردنی مێژووی ئارگۆن بریتی بوو لە [[پیرۆلیز|پایرۆلیسی]] هەنگاو بە هەنگاوی بەردەکان بۆ ئەوەی ئارگۆنەکە بە زۆر دەربهێنێت، پاشان ڕێژەی ئایزۆتۆپی لە گازەکەدا بە [[شەبەنگپێوی بارستایی|سپێکترۆمێتری بارستەیی]] دیاری دەکات. دواتر ئەمەش بە بەکارهێنانی [[لەیزەر]] پاڵاوتە کرا . ئەم تەکنیکانە بۆ زانایانی کۆسمۆکیمیا و جیۆکیمیا بەنرخ بوون، و بەکارهێنراون (لەلایەن تۆرنەر و ئەوانی ترەوە) بۆ دیاریکردنی جیۆکرۆنۆلۆژیای [[ئەڵماس]] و یەکگرتنەکانیان لەناویاندا، و تەمەنی وردی بەردی مەنتڵ و توێکڵ لە زەویەوە. دواتر تەکنیکە باشترەکانی پەرەپێدا، وەکو [[یۆد]] - [[زێنۆن|زینۆن]] کرۆنۆلۆژی. ئەو ئایۆنیزەکردنی دەنگدانەوە لەیزەری زینۆنی بەکارهێنا بۆ پێوانەکردنی نمونەکان کە تەنها چەند هەزار ئەتۆمی زینۆنیان تێدابوو؛ ئەمەش وای لێکرد بتوانێت زانیاری ورد لە نمونە بچووکەکان وەربگرێت، لەوانەش تاکەکەسی کۆندرولەکان . تەنانەت دەیتوانی شوێنپێی پرۆسەی لاوەکی بگرێت، وەک گۆڕانکاری بەهۆی گەرمی، شلە یان شۆکەوە. تۆرنەر یەکەم مایکرۆپڕۆبی ئایۆنی لە [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] دامەزراند کە مەبەست لێی بەکارهێنان بوو بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ پشکنینی ماددە دەرەکییەکان. ئەو بەکاری هێنا بۆ پێوانەکردنی گۆڕانکارییەکانی ئۆکسجین-ئایزۆتۆپ لە نەیزەکی [[مەریخ|مەریخدا]] ALH 84001 . ئەنجامەکانی ڕۆشنایی خستە سەر ئەو ژینگەیەی کە دانەوێڵەکانی کاربۆنات و ئەوەی پێی دەوترێت مایکرۆفۆسیلەکان لەو نەیزەکدا تێیدا دروست بوون. ئەندامی دامەزرێنەر بووە و بەردەوامە لە سەرکردایەتی کردن و بەڕێوەبردن، لە تۆڕی شیکاری گەردوونی کیمیایی بەریتانیا، کە تۆڕێکە لە تاقیگە لە دامەزراوە توێژینەوەکان کە شیکاری ماددە دەرەکییەکان کار دەکەن. سەرەڕای ئەوەی بە فەرمی خانەنشین بووە، بەڵام بەردەوامە لە توێژینەوە و گەڕانی تایبەت و بەردەوام چالاکە، لە ساڵی ٢٠٠٤ تەکنیکێکی [[پلووتۆنیۆم|پلۆتۆنیۆم]] -زینۆنی بۆ دیاریکردنی مێژووی ماددە زەوینییەکان ڕاگەیاند. == ڕێزلێنان و خەڵات == * هاوڕێی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]], 1980 (ئەندامی ئەنجومەن 1990–92) * هاوڕێ، کۆمەڵەی نەیزەکی ، ١٩٨٠ * مەدالیای ڕومفۆرد لە کۆمەڵەی شاهانە، ١٩٩٦ * هاوڕێ، کۆمەڵەی جیۆکیمیایی و کۆمەڵەی ئەوروپی جیۆکیمیا ١٩٩٦ * فیلۆ، یەکێتی جیۆفیزیکی ئەمریکی ، ١٩٩٨ * میدالیای لیۆناردی کۆمەڵەی نەیزەکی, 1999 * مەدالیای ئوری لە کۆمەڵەی ئەوروپی بۆ جیۆکیمیا ، ٢٠٠٢ * مەدالیای زێڕی کۆمەڵەی فەلەکی شاهانە بۆ جیۆفیزیا، ٢٠٠٤ == سەرچاوەکان == * ''خەڵکی ئەمڕۆی'' دێبرێت ، ٢٠٠٦ * ''کێ کێیە'', 2006 * <nowiki><i id="mwZA">ڕوانگە</i></nowiki> ، ئۆکتۆبەری ٢٠٠٥، ل٢٨٥-٦ {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئۆکسفۆرد]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] o8fr7geklf77o1x34s2xo7owtfvfz61 14 247967 1585724 1189272 2026-05-21T00:59:13Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585724 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Quantum field theory}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:فیزیکی تیۆریک]] h022jlzthkelygf56e1ppn30ludf464 0 248006 1585728 1496609 2026-05-21T00:59:15Z Hivja 64112 گواستنەوە لە [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]] بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] بە بەکارھێنانی [[:ckb:وپ:کۆماپۆل|کۆماپۆل]] 1585728 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[فیزیکی تیۆریک]]دا، '''تیۆریی بواری کوانتۆمی''' چوارچێوەیەکی تیۆریکە کە [[تیۆریی بواری کلاسیک]]، [[ڕێژەییی تایبەت]] و [[مێکانیکی کوانتۆم|میکانیکی کوانتۆمی]] لێک دەدات.<ref name="peskin">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=پێسکین|یەکەم١=مایکڵ|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i35LALN0GosC|سەردێڕ=An Introduction to Quantum Field Theory|دوایین٢=Schroeder|یەکەم٢=D.|بڵاوکەرەوە=Westview Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠١-٥٠٣٩٧-٥|بەستەری نووسەر=مایکڵ پێسکین}}</ref>{{rp|١١}} تیۆریی بواری کوانتۆمی بۆ دروستکردنی مۆدێلی فیزیکیی [[تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی|تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان]] لە [[فیزیکی تەنۆکەکان]]دا و مۆدێلی [[نیوەتەنۆکە]]کان لە [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیکی ماکەی چڕدا]] بە کار دەھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Quantum field theory|تیۆریی بواری کوانتۆمی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ماتماتیک}} [[پۆل:تیۆریی بواری کوانتۆمی]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:فیزیکی ماتماتیکی]] t33qtczn5gsiix48ym8q5ckqbdytne1 0 248607 1585452 1585434 2026-05-20T12:00:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585452 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = فوئاد بابان | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٣ | شوێنی لەدایکبوون =[[تاران]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]]، [[سوننە]] | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک =[[شوکروڵڵا بابان]] | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''فوئاد بابان''' لە ٩ی ئابی ساڵی ١٩٥٣ لە [[تاران]] لە دایکبووە، یەکێکە لە بێژەرە کۆنەکانی [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]. دایک و باوکی خەڵکی سنە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ادمین|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=بیوگرافی فواد بابان گوینده خبر و همسر و فرزندانش + خانواده و عکس ها و اینستاگرام|ناونیشان=https://harfetaze.com/219523/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=جدید 1402 🖤 حرف تازه|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240129163017/https://harfetaze.com/219523/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D8%B9%DA%A9%D8%B3/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی فواد بابان گوینده خبر کیست و الان کجاست + عکس و سوابق|ناونیشان=https://shaboneh.com/%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%a7%d8%af-%d8%a8%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=شبونه|زمان=fa-IR}}</ref> لە چلەکانەوە لە بەشە جیاوازەکانی [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] لە پۆستەکانی وەک بەرنامەسازی، بێژەر، بەڕێوەبردن و نووسیندا چالاک بووە. بابان حەزی لە وێژە [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[وێژەی کوردی|کوردییە]] و هەواداری شیعری [[حافز]] و [[سەعدی]] و [[شاعیر|شاعیرانی]] [[کورد|کوردە]]. دوای ٣٥ ساڵ لە خوێندنەوەی هەواڵەکە، بە فەرمی ماڵاوایی لەم بەرهەمە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=از فواد بابان چه خبر؟/ پدر ما را کتاب‌خوان کرد|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/60126/%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.khabaronline.ir|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://jamejamonline.ir|ڕێکەوت=۰۸ی ۰۸ی ۱۳۸۹|سەردێڕ=رفتم تا جوان‌ها بیایند|ناونیشان=https://jamejamonline.ir/fa/news/363924/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%85-%D8%AA%D8%A7-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref>[[شوکروڵڵا بابان]]، باوکی فوئاد بابان، یەکێک بوو لە ڕووخساری ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی ئێران و یەکێک بوو لە بێژەری دێرینەکانی [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=شکرالله بابان گوینده پیشکسوت درگذشت|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/1747022/%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|کوردستان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] c0bko9zd5mcsa2cnvkshp2vh8si5p0y 0 248748 1585501 1585106 2026-05-20T12:09:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585501 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = سامی عەبدولڕەحمان | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە =[[پەڕگە:Sami_Abdul_Rahman_cropped.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٣ | شوێنی لەدایکبوون = [[شەنگال]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = ١ی شوباتی ٢٠٠٤ (٧٠–٧١ ساڵ ژیاوە) | شوێنی مەرگ = [[ھەولێر]] | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = سامی عەبدولڕەحمان | شارومەندێتی = | پەروەردە = | خوێندنگە = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = [[حیزبی شیووعیی عێراقی]] (تاکوو ١٩٦٣)<br/> [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (١٩٦٣ تاکوو ٢٠٠٤) | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = [[بەیان سامی عەبدولڕەحمان]] | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''محەممەد مەحموود عەبدولڕەحمان''' ناسراو بە '''سامی عەبدولڕەحمان''' (١٩٣٣ – ١ی شوباتی ٢٠٠٤) [[ئەندازیار]] و [[ڕامیار]]ێکی [[کورد]] بوو. ئەو ھەروەھا ئەندامی كۆمەڵەی خوێندكارانی كورد لە [[ئەورووپا]] بوو. == ژیاننامە == ئەو لە ٢٠ی ئازاری ١٩٣٢،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Sami Abdul Rahman |ناونیشان=https://www.thetimes.com/comment/register/article/sami-abdul-rahman-sz6jqn5xrrr |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.thetimes.com |زمان=en-GB}}</ref> لە [[شنگال]] لەدایکبووە. خێزانەکەی خاوەنی کێڵگە و باخ بوون. بۆ [[خوێندنی ناوەندی]] چوو بۆ شاری [[مووسڵ]]، لە باکووری عێراق، و لەوێ زەمالەیەکی حکوومیی بەدەستھێنا بۆ چوون بۆ [[زانکۆی مانچێستەر]]، کە تێیدا بە بڕوانامەی [[ئەندازیاری]] دەرچوو.<ref name=":0" /> ئەو لەژێر دەسەڵاتی [[سەددام حوسێن]]دا کرایە ئامانج، سامی و دایکی بەھۆی چالاکییە [[ڕامیاری]]یەکانیانەوە سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنرا. ئەگەرچی ھەردووکیان ڕزگاریان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jaafari |یەکەم=By Shirin |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=A suicide attack took away her father and brother. But it gave her a voice. |ناونیشان=https://theworld.org/stories/2016/04/08/she-lost-her-father-and-brother-suicide-attack-now-shes-working-rebuild-her |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The World from PRX |زمان=en}}</ref> === بۆردوومانکردنی کێڵگەی کەرکووک لە ١٩٦٩ === لە ساڵی ١٩٦٩ ھێزە کوردییەکان ھێرشیان کردە سەر [[کێڵگەی کەرکووک|کێڵگە نەوتییەکانی کەرکووک]] (کە ئەو کاتە لەژێر دەستی [[عێراقی بەعس]]یدا بوو).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historical Documents - Office of the Historian |ناونیشان=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v27/d249 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=history.state.gov}}</ref> لە ٢٣ی شوبات، سامی عەبدولڕەحمان ئۆپەراسیۆنێکی بە ھێزێکی ٢٠٠ کەسییەوە دەست پێ کرد. [[مەسعوود بارزانی]]، کە ئەو کاتە سەرۆکی دەزگای زانیاریی کوردی ([[پاراستن و زانیاری|پاراستن]]) بوو، پاڵپشتی ئۆپەراسیۆنەکەی کرد بە بڵاوکردنەوەی زانیاریی ھەڵە سەبارەت بە ھێرشێکی پلان بۆ داڕێژراو بۆ سەر [[ھەولێر]]، بەمەش ھێزەکانی عێراقی لە [[کەرکووک]] دوور خستەوە. ھێرشەکە کەمێک پێش کاتژمێر ٩ی شەو لە ١ی ئازاری ١٩٦٩ لە نیو بابا، نزیک کەرکووک دەستی پێ کرد. پێشمەرگە شەش گوللە [[ھاوەن]]ی سەرەتایییان تەقاند، دوای ئەوە بۆردوومانێکی بەردەوام کە نزیکەی ٩٠ خولەکی خایاند، بە کۆی گشتی ١١٧ [[گوللە]] بەر دامەزراوە نەوتییەکە کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‘It was the first time such a massive operation had been executed, inflicting great damage to the Iraqi economy’ – The Kurdistan Memory Programme |ناونیشان=https://kurdistanmemoryprogramme.com/it-was-the-first-time-such-a-massive-operation-had-been-executed-inflicting-great-damage-to-the-iraqi-economy/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=kurdistanmemoryprogramme.com}}</ref> تیمی عەبدولڕەحمان زیانێکی زۆریان بە دامەزراوە نەوتییەکانی کۆمپانیای نەوتی عێراق گەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bartrop |یەکەم=Paul R. |ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/Modern_Genocide/GOTNEAAAQBAJ?hl=en |سەردێڕ=Modern Genocide: The Definitive Resource and Document Collection [4 volumes] |دوایین٢=Jacobs |یەکەم٢=Steven Leonard |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing USA |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٣٦٤-٦|پەڕەکان=١٦٢٤|زمان=en}}</ref> === بۆسەی برادۆست === لە حوزەیرانی ١٩٧٨ [[جەلال تاڵەبانی]] [[عەلی عەسکەری]] بە ھێزێکی ٨٠٠ کەسیی [[پێشمەرگە]] نارد بۆ وەرگرتنی ھەندێک [[چەک]] لە [[تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abdulla |یەکەم=Jamal Jalal |ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/The_Kurds/usQ2i-P7oPIC?hl=en |سەردێڕ=The Kurds: A Nation on the Way to Statehood |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=AuthorHouse |ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٧٨-٧٩٧٢-٩|پەڕەکان=١٦٣|زمان=en}}</ref> ھێزەکەی عەلی عەسکەری بەرەو باکوور بەڕێ کەوتن، لەلایەن ھێزە ئاسمانی و وشکانییەکانی عێراق و [[ئێران]]ەوە ھەراسان دەکران. لە کاتێکدا گەیشتنە [[برادۆست]] تەقەمەنییان کەم بوو، عەسکەری پەیوەندی بە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] کرد بەو ئومێدەی کە ھیچ دوژمنایەتییەک نەبێت. بەڵام کاتێک ھێزەکەی چووە ناو [[تورکیا]]، لەلایەن پارتی و ھێزە [[ھۆز]]ییەکان بە سەرکردایەتی سامی (نزیکەی ٧،٥٠٠ کەس) بۆسەیان بۆ دانرا. ئەوانەی مابوونەوە لەژێر فەرمانی عەسکەریدا دوای زیانی گیانی زۆر خۆیان بەدەستەوە دا. دواتر ھەردوو عەسکەری و خالید سەعید لەسەر فەرمانی سامی لەسێدارەدران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall |یەکەم=David |ناونیشان=https://books.google.com/books/about/A_Modern_History_of_the_Kurds.html?id=lV99AAAAMAAJ&redir_esc=y |سەردێڕ=A Modern History of the Kurds |ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٦٥٣-٩|پەڕەکان=١٦٣|زمان=en}}</ref> عەسکەری بە [[ئاڕ پی جی ٧]] لەسێدارەدرا کە لەلایەن [[مستەفا بارزانی]]یەوە فەرمانی پێ کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence |یەکەم=Quil |ناونیشان=http://archive.org/details/invisiblenationh00lawr |سەردێڕ=Invisible nation : how the Kurds' quest for statehood is shaping Iraq and the Middle East |ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=New York : Walker & Company |ئەوانی تر=Internet Archive |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٢٧-١٦١١-٨|پەڕەکان=٣٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٩–٢٠٠٤، ئەو لە پایەی جێگری سەرۆک وەزیرانی [[ھەرێمی کوردستان]] بوو تا کاتی کۆچی دواییی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berlatsky |یەکەم=Noah |ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/The_Kurds/qIBmDwAAQBAJ?hl=en |سەردێڕ=The Kurds |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Greenhaven Publishing LLC |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٧٧-٦٧٥٨-٢|پەڕەکان=١٦٤|زمان=en}}</ref> == کۆچی دوایی == {{سەرەکی|تەقینەوەکانی ٢٠٠٤ی ھەولێر}} لە ١ی شوباتی ٢٠٠٤، سامی یەکێک بوو لەو شەش بەرپرسە باڵایەی حکوومەتی کوردی کە لە [[ئیسلامەتی|تەقینەوەیەکی خۆکوژیی]] [[ھێرشی خۆکوژی|ئیسلامییەکاندا]] لە بارەگاکانی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Galbraith |یەکەم=Peter W. |ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Opinion {{!}} A Hole in the Heart of Kurdistan |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/02/03/opinion/a-hole-in-the-heart-of-kurdistan.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> بە تێکڕا ١٠١ کەس کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Kurdistan Region Prime Minister Marks Anniversary of 2004 Erbil Attacks |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/891200/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Region Prime Minister Marks Anniversary of 2004 Erbil Attacks |زمان=en}}</ref> کوڕە گەورەکەشی کوژرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sami Abdul Rahman; Obituary. |ناونیشان=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA113660874&sid=sitemap&v=2.1&it=r&p=AONE&sw=w&userGroupName=anon~5a534ad7&aty=open-web-entry |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=go.gale.com}}</ref> == لە کولتووری باودا == [[پارکی سامی عەبدولڕەحمان|پارکێک بە ناوی ئەوەوە ناونراوە]] لە [[ھەولێر]]. لە ساڵی ٢٠٢٤دا میوانداریی ٥٠،٠٠٠ گەشتیاری لە سەرانسەری [[عێراق]]ەوە کرد لە کاتی [[جەژنی قوربان|جەژنی قوربان]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kurdistan24 |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=50,000 tourists visit Sami Abdulrahman Park in Erbil in 4 days, leaving behind waste, garbage |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/395475/slug |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=50,000 tourists visit Sami Abdulrahman Park in Erbil in 4 days, leaving behind waste, garbage |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|سیاسەت|ژیاننامە|کوردستان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠١]] ccn1tl0fyswe4pqqw6qkf0hu13c6x3y 0 251401 1585720 1445128 2026-05-20T22:26:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585720 wikitext text/x-wiki '''میرنشینی شرڤان'''<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Çiftçi|یەکەم=Erdal|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Fragile alliances in the Ottoman East: the Heyderan Tribe and the empire, 1820 - 1929.|ناونیشان=http://repository.bilkent.edu.tr/handle/11693/46654|journal=48|بڵاوکەرەوە=[[Bilkent University]]}}</ref> (ساڵی ١٨٤٠ەکان؛ {{بە کوردیی باکووری|Mîrektiya Şêrwanê}}) '''شێروان''' یاخود '''شیرڤان'''، [[پێرستی میرنشین و وڵاتە کوردییەکان|میرنشینێکی کوردی]] بوو کە لە دوای ڕووخانی [[دەوڵەتی ئەییووبی]] لە دەوروبەریی شاری شرڤان دامەزرا. دامەزرێنەری شرڤان، ئەمیر حەسەن بوو کە خزمی میر کۆری [[میرنشینی سۆران]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zeki Bey|یەکەم=Mehmet Emin|سەردێڕ=Kürd ve Kürdistan Ünlüleri|بڵاوکەرەوە=Apec|ساڵ=١٩٤٥|ژپنک=٩١-٨٩٠١٤-٤٥-٦|شوێن=[[Spånga]]|پەڕەکان=١٢٦|زمان=tr}}</ref> لە کۆتاییدا میرنشینەکە بەھۆی سیاسەتەکانی ناوەندگەرایی عوسمانییەکان لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٤٠دا سەروەریی خۆی لەدەستدا و سەرکردە کوردەکانی دەرکران.<ref name="Verheij">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Verheij|یەکەم=Jelle|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ="The year of the firman:" The 1895 massacres in Hizan and Şirvan (Bitlis vilayet)|ناونیشان=https://journals.openedition.org/eac/1495?lang=en|journal=Études arméniennes contemporaines|issue=10|پەڕەکان=١٢٥–١٥٩|doi=10.4000/eac.1495|issn=2269-5281|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠|doi-access=free}}</ref> لە لووتکەی دەسەڵاتیدا، میرنشینەکە بەشێکی زۆری ناوچەکەی لە [[بدلیس|بەتلیسەوە]] تا [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] لەخۆ گرتبوو.<ref name="Verheij"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sumeli|یەکەم=Yusuf|سەردێڕ=Özpınar Köyu - Tarihçe|ناونیشان=http://www.ozpinarkoy.com/pages1.aspx?ID=2071|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠|زمان=tr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221044847/http://www.ozpinarkoy.com/pages1.aspx?ID=2071|url-status=dead}}</ref> == مێژوو == باوباپیرانی فەرمانڕەواکانی شرڤان [[وەزیر]] بوون لە دەوڵەتی ئەییووبی و دەنگۆ ھەیە کە لە [[حەسکیف|حەسەنکێفەوە]] سەرچاوەیان گرتووە. لە سەردەمی میر حەسەن، میرنشینەکە بەسەر سێ ناوچەی دەرەبەگایەتیدا دابەش بوو کە بریتی بوون لە شرڤان (ناوەند)، کفرە و ئیرڤان. حەسەن دوای ئەوە میر شا محەممەدی کوڕی کردە جێنشین و چوار کوڕەکەی دیکەی ڕەوانەی قەڵا جیاوازەکان کران بۆ ئەوەی حوکمڕانی کفرە و ئیرڤان بکەن.<ref name="Barb">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Barb|یەکەم=Alfred|سەردێڕ=Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Klasse der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften: Geschichtliche Skizze der in der Chronik von Scheref behandelten dreiunddreissig verschiedenen kurdischen Für stengeschlechter|ڕێکەوت=١٨٥٧|بڵاوکەرەوە=K. K. Hof- und Staatsdruckerei|بەرگ=٢٢|شوێن=[[Vienna]]|پەڕەکان=١٦–١٧|زمان=de}}</ref> کاتێک [[تەیمووری لەنگ]] لە ساڵی ١٣٩٤ ھاتە ناوچەکە، میرنشینی شرڤانی گرت و لە ساڵی ١٤٠٢دا ڕادەستی قەرا عوسمانی [[ئاق قۆینلۆ]] کرد. ناوچەکە لەلایەن [[شا ئیسماعیلی یەکەم]]ەوە لە ساڵی ١٥٠٨ گیرا.<ref name="Çelik">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Çelik|یەکەم=Abdurrezzak|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Siirt Sancağının İdari ve Sosyo Ekonomik Durumu.|ناونیشان=http://www.siirt.edu.tr/dosya/personel/xix-yuzyilin-ikinci-yarisinda-siirt-sancaginin-idari-ve-sosyo-ekonomik-durumu--siirt-201910141183958.pdf|زمان=tr|بڵاوکەرەوە=[[Siirt University]]|پەڕەکان=١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Facts On File, Incorporated|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=stl97FdyRswC&pg=PA31|سەردێڕ=Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨١-٢٦٧٦-٠|پەڕە=٣١}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێرستی میرنشین و وڵاتە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو}} [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:خانەدانەکان]] 5dp0kq3p2hpd1b0f7vxn54fwu2minru 0 252038 1585546 1584432 2026-05-20T12:16:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585546 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|وێستگەی بارگاو}}  [[File:Tamoil-Filiale Berlin (2004).jpg|وێنۆک|بەنزینخانەیەک لە [[بەرلین]]، [[ئەڵمانیا]] لە ساڵی ٢٠٠٤]] '''بەنزینخانە'''، '''پۆمپی بەنزین''' یان '''وێستگەی سووتەمەنی''' شوێنێکە کە [[سووتەمەنی]] و [[ڕوونکەر]]ە [[بزوێنەر]]ەکان بۆ [[ئۆتۆمۆبیلی مۆتۆری|ئۆتۆمۆبیلە مۆتۆرییەکان]] دەفرۆشێت. باوترین سووتەمەنییە فرۆشراوەکان لە دەیەی ٢٠١٠دا، [[بەنزین]] و [[گازۆل]] بوون. == مێژوو == [[پەڕگە:WslErsteTanke.jpg|وێنۆک|upright|یەکەمین بەنزینخانەی جیھان لە دەرمانسازیی شار لە [[ویزلۆخ]]، [[ئەڵمانیا]]]] یەکەمین بەنزینخانەی ناسراوی جیھان، بەنزینخانەی دەرمانسازیی شار لە [[ویزلۆخ]]، [[ئەڵمانیا]]یە، شوێنێک کە [[بێرتا بێنز]] لە یەکەمین گەشتی خۆیدا لە [[مانھایم]]ەوە بەرەو [[فۆرتسھایم]] لە ساڵی ١٨٨٨، بەنزینی ئۆتۆمۆبیلەکەی پڕ کردەوە.<ref>[https://web.archive.org/web/20170205060111/https://www.youtube.com/watch?v=1rzK2QYQHl4&feature=related The Car is Born – A documentary about Carl and Bertha Benz] (YouTube)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bertha-benz.de/indexen.php?sub=2&col=b&inhalt=pers_erstetankst|سەردێڕ=Bertha Benz Memorial Route|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923183832/http://www.bertha-benz.de/indexen.php?sub=2&col=b&inhalt=pers_erstetankst|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> == نەخشەسازی و کارکردن == [[پەڕگە:Shellgasstationlosthills.jpg|وێنۆک|ڕاست|وێستگەیەکی [[ڕۆیاڵ داتش شێڵ|شێڵ]] لە نزیک [[لۆست ھیڵز، کالیفۆرنیا|لۆست ھیڵز]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]]] زۆربەی وێستگەکانی [[سووتەمەنی]] بە شێوازێکی ھاوشێوە دروست دەکرێن، کە زۆربەی دامەزراوەکانی سووتەمەنی لەژێر زەویدان، ئامێرەکانی «پەمپ» لە گۆڕەپانەکەدان و «شوێنی خزمەتگوزاری» لە ناوەوەی باڵەخانەیەکەدایە. تانکییەکی تاک یان چەندین «تانکی سووتەمەنی» بەزۆری لەژێر زەویدا جێگیر دەکرێن. ڕێساکانی ناوخۆ و نیگەرانییە ژینگەیییەکان لەوانەیە پێویستیان بە شێوازێکی جیاواز ھەبێت، بەجۆرێک ھەندێک لە وێستگەکان سووتەمەنییەکەیان لە ناو تانکیی کۆنتەینەری، تانکییە ڕووکەشییە جێگیرەکان یان تانکییە بێ پارێزگارییەکان کە لەسەر ڕووی زەوی دانراون، کۆگا دەکەن. سووتەمەنی بەزۆری لە «بارھەڵگری تانکەر»ەوە بۆ ھەر تانکییەک لە ڕێگەی ھێزی کێشکردنەوە بە ناو دەرچەیەکی تایبەتی داپۆشراو کە لە دەوروبەری وێستگەکەدایە، دادەگیرێت. سووتەمەنی لە تانکییەکانەوە بۆ پەمپەکان لە ڕێگەی بۆریی ژێر زەوییەوە دەچێت. بۆ ھەر تانکییەکی سووتەمەنی، دەبێت لە ھەموو کاتێکدا دەستڕەسیی ڕاستەوخۆ ھەبێت. زۆربەی تانکییەکان دەتوانرێت لە ڕێگەی کەناڵێکی خزمەتگوزارییەوە ڕاستەوخۆ لە گۆڕەپانەکەوە دەستیان پێ بگات. وێستگە کۆنەکان مەیلیان ھەیە بۆ ھەر جۆرە سووتەمەنییەک و بۆ ھەر دابەشکەرێک بۆرییەکی جیاواز بەکاربھێنن. وێستگە نوێیەکان لەوانەیە یەک [[بۆڕی]] بۆ ھەر دابەشکەرێک بەکاربھێنن. ئەم بۆرییە چەندین بۆری بچووکتر بۆ جۆرە جیاوازەکانی سووتەمەنی لەخۆدەگرێت. تانکییەکانی سووتەمەنی، دابەشکەر و ئەو دەمانچانەی بۆ پڕکردنی تانکی ئۆتۆمبێلەکان بەکاردێن، «سیستمەکانی گەڕانەوەی ھەڵم» بەکار دەھێنن، کە لە ڕێگەی سیستمێکی بۆرییەوە ڕێگری لە دەرچوونی ھەڵم بۆ ناو بەرگەھەوا دەکات. دەرچەکانی ھەوا تا دەکرێت لە بەرزایی دادەنرێن. سیستمێکی گەڕانەوەی ھەڵم لەوانەیە لە بۆریی دەرچەی ھەوادا بەکاربھێنرێت. ئەم سیستمە ھەڵمەکان کۆدەکاتەوە، دەیانکاتە شل و دەیانگەڕێنێتەوە بۆ ناو نزمترین پلەی تانکی سووتەمەنی کە بەردەست بێت. گۆڕەپان ئەو بەشەی وێستگەی سووتەمەنییە کە ئۆتۆمبێلەکان سووتەمەنییان تێدا پڕ دەکرێتەوە. پەمپەکانی بەنزین وەک ڕێکارێکی خۆپارێزی دژی پێکدادانی ئۆتۆمبێلەکان لەسەر سەکۆی کۆنکرێتی دادەنرێن. لەوانەیە «تووخمەکانی» تریش بەکاربھێنرێن، لەوانە بەربەستە کانزایییەکان. ناوچەی دەوروبەری پەمپەکانی بەنزین دەبێت «سیستمێکی [[ئاوەڕۆ]]»ی ھەبێت. بەو پێیەی ھەندێکجار سووتەمەنی دەڕژێتە سەر زەوییەکە، دەبێت کەمترین بڕی لێ بمێنێتەوە. ھەر شلەیەک لەسەر گۆڕەپانەکە ھەبێت دەڕژێتە ناو «کەناڵی ئاوەڕۆ» پێش ئەوەی بچێتە ناو «پەتڕۆڵ ئینتەرسێپتەر» کە بۆ گرتنی ھەر «پیسکەرێکی ھیدرۆکاربۆنی» و پاڵاوتنیان لە ئاوی باران دروست کراوە، کە دواتر دەچێتە ناو «ئاوەڕۆی تەندروستی»، «ئاوەڕۆی باراناو»، یان بۆ ناو زەوی. ئەگەر وێستگەیەکی سووتەمەنی ڕێگە بە کڕیاران بدات لە لای پەمپەکە پارە بدەن، زانیارییەکانی ناو پەمپەکە لە ڕێگەی «ئار ئێس-٢٣٢»، «ئار ئێس-٤٨٥» یان «ئیسەرنێت»ەوە بۆ شوێنی فرۆشتن دەگوازرێتەوە، کە بەزۆری لە ناو باڵەخانەی وێستگەکەدایە، و دەخرێتە ناو سیستمی کارپێکردنی ئامێری پارەوەرگرتنی وێستگەکە. سیستمی ئامێری پارەوەرگرتن کۆنتڕۆڵێکی سنووردار بەسەر پەمپی بەنزینەکەدا دەدات، و بەزۆری تەنھا ڕێگە بە کارمەندەکان دەدات پەمپەکان داگیرسێنن و بکوژێننەوە. سیستمێکی جیاواز بۆ چاودێریکردنی دۆخی تانکی سووتەمەنی و بڕی سووتەمەنییەکە بەکاردێت. بە ھەستەوەرەکان کە ڕاستەوخۆ لە ناو تانکی سووتەمەنییەکەدان، زانیارییەکان بۆ تێرمیناڵێک لە ژووری پشتەوە دەنێردرێن، کە لەوێدا دەتوانرێت دابگیرێت یان چاپ بکرێت. ھەندێکجار ئەم شێوازە تێدەپەڕێنرێت، بەجۆرێک زانیارییەکانی تانکی سووتەمەنی ڕاستەوخۆ بۆ بنکەیەکی زانیاری دەرەکی دەگوازرێتەوە. === وێستگەکانی سووتەمەنی لەژێر زەوی === وێستگەی سووتەمەنی مۆدۆلاری ژێر زەوی مۆدێلێکی بیناسازییە بۆ وێستگەکانی سووتەمەنی کە لەلایەن [[یوو-کۆنت ئۆی ئێڵ تی دی]] لە [[فینلاند]] لە ساڵی ١٩٩٣ پەرەی پێدراوە و پاتێنتی بۆ کراوە. دواتر ھەمان سیستم لە [[فلۆریدا]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان بەکارھێنرا. وێستگە مۆدۆلارەکانی سەر زەوی لە ساڵانی ١٩٨٠–١٩٩٠ لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] و بەتایبەتی لە یەکێتیی سۆڤیەت دروست کران، بەڵام لە بەشەکانی تری [[ئەورووپا]] بەھۆی نەبوونی سەلامەتیی وێستگەکان لە کاتی ئاگرکەوتنەوەدا دروست نەکران. مۆدێلی بیناسازیی وێستگەی سووتەمەنی لەژێر زەوی کاتی دامەزراندن کەمدەکاتەوە، نەخشەسازی سادە دەکات و تێچووەکانی دروستکردن کەمدەکاتەوە. وەک بەڵگەیەک بۆ خێرایی دامەزراندنی مۆدێلەکە، [[یوو-کۆنت ئۆی ئێڵ تی دی]] ژمارەیەکی پێوانەیی جیھانیی ناڕەسمی بۆ دامەزراندنی وێستگەی سووتەمەنی تۆمارکرد کاتێک وێستگەیەکی سووتەمەنی مۆدۆلار لە ھێلسینکی، فینلاند، لە کەمتر لە سێ ڕۆژدا دروست کرا، لەوانەش کارە زەمینییەکان. سەلامەتیی وێستگە مۆدۆلارەکانی سووتەمەنی لە ئامێری ھاوشێوەکەری وێستگەی سووتەمەنیدا لە [[کووپیۆ]]، فینلاند تاقی کراوەتەوە. ئەم تاقیکردنەوانە بۆ نموونە سووتانی ئۆتۆمبێل و تەقینەوەیان لە ھاوشێوەکەری وێستگەکەدا لەخۆگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.erpecnews.com/fileadmin/pdf/erpecnews19_europe.pdf |سەردێڕ=erpecnews19_europe |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100613214900/http://erpecnews.com/fileadmin/pdf/erpecnews19_europe.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[سووتەمەنیی زیندەیی]] * [[ئێتانۆل]] * [[بەنزین]] * [[نەوت]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Petrol stations}} {{تووڵی دەروازە|ئۆتۆمۆبیل|وزە}} [[پۆل:سووتەمەنییەکان]] qkluq6a48o14rn6y7vsgy4m5i3lcdc9 0 253142 1585459 1585409 2026-05-20T12:02:06Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585459 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist| |Name=محەممەد سەفایی |honorific_prefix=[[سەید]] |image= Mohammadsafaei.jpg |caption= سەید محەممەد لە ١٩٥٠ |Birth_name=محەممەد ئەحمەدی |birth_date=١٩٣٢ |birth_place=[[ناوچەی ھەوشار]]، [[موکریان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |death_date={{ڕێکەوتی مەرگ و تەمەن|١٩٩٥|١١|٢١|١٩٣٢}} |death_place=[[سەقز]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |Instrument=[[دەف]] |Spouse=٤ |Genre=[[فۆلکلۆر]] }} '''محەممەد ئەحمەدی''' ناسراو بە '''[[سەید]] محەممەدی سەفایی''' (لەدایکبووی ١٩٣٢ لە [[ساینقەڵا]] - کۆچی دواییی ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥ لە [[سەقز]]) گۆرانیبێژێکی فۆلکلۆری کوردی خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوو کە بە شێوازی تایبەتی گۆرانیوتن لە بواری مۆسیقای کوردی لەنێو خەڵکدا ناوبانگی دەرکرد.<ref>[https://musickordi.com/singer/سیدمحمد-صفایی.html زندگینامه/بیوگرافی و آثار سیدمحمد صفایی]{{بەستەری مردوو|url=https://musickordi.com/singer/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، سایت موزیک کردی، 1400</ref> == ژیان == سەید محەممەدی سەفایی ساڵی ١٩٣٢ لە گوندی بلووزی [[سەفاخانە]]ی ناوچەی [[ھەوشار]] لەدایکبووە، و نەخوێندەوار بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی سیدمحمد صفایی|ناونیشان=http://kord-music.net/tag/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241008124743/https://kord-music.net/tag/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5%D9%81%D8%A7%DB%8C%DB%8C/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە قۆناغێکی ژیانیدا ھاوڕێیەتییەکی نزیکی لەگەڵ ھونەرمەند [[حەسەن زیرەک]] ھەبووە، بە جۆرێک کە وەک کرێچی لە یەک خانوودا ژیاون لە شاری [[تیکاب]] و بیروڕایان لەسەر زمان و گۆرانیی کوردی گۆڕیوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=سەید محەممەدی سەفایی|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20081126105427515|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref> سەید محەممەد لە شارەکانی [[ساینقەڵا]] و [[بۆکان]] و لە شاری [[سەقز]] ژیاوە، و زۆربەی تەمەنی لە [[کوردستان]] بەسەر بردووە و ژیانی بۆ مۆسیقای ناوخۆییی کوردستان تەرخان کردووە. ئێستاش بنەماڵەکەی لە سەقز دەژین. سەید محەممەدی سەفایی یەکێک بووە لە موریدەکانی تەکیە و خانەقاکان، یەکێک بوو لە شێخ و دەروێشە بەناوبانگەکانی کوردستان، کە دواتر لە ڕێبازی دەروێشەوە ڕووی لە ھونەری گۆرانیوتن کرد. گرنگییەکی زۆری بە پاراستنی [[چاندی کوردی|زمان و کولتووری کوردی]] داوە و خاوەنی قوتابخانەیەکی تایبەت بوو لە بواری زمان و مۆسیقای [[فۆلکلۆر]]ی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سید محمد صفایی کیست؟|ناونیشان=https://iqna.ir/fa/news/2250633/زندگی‌نامه-سيدمحمد-صفايی-در-حوزه-هنری-كردستان-توليد-شد}}{{بەستەری مردوو|url=https://iqna.ir/fa/news/2250633/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%E2%80%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B5%D9%81%D8%A7%D9%8A%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%8A%D8%AF-%D8%B4%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> محەممەد سەفایی لە سەردەمی لاوێتیدا کە مورید و دەروێش بوو، حەز لە کچێکی ناوچەکە دەکات و چڕی حەزەکەی بە جۆرێک دەبێت کە داوا لە شێخ بکات کە کچەکەی بۆ بخوازێت؛ بەڵام کاتێک شێخ دەچێت بۆ داخوازیی کچەکە بۆ سەید محەممەد سەفایی و جوانی کچەکە دەبینێت، کچەکە بۆ خۆی دەخوازێت و خێزانی کچەکەش ڕازی دەبن. لەبەر ئەم ھۆکارە سەید محەممەد زۆر توڕە دەبێت و بڕیار دەدات دەست لە دەروێشی ھەڵبگرێت و لە ڕقی شێخ دەبێت بە گۆرانیبێژ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="سەید محەمەدی سەفایی" لە دەروێشییەوە بۆ گۆرانبێژی|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=11556|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=haje.ir}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=11556 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>[https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=12CB70BE خیانتی که شیخ به سید محمد صفایی خواننده مشهور کورد کرد]{{بەستەری مردوو|url=https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=12CB70BE |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}، پایگاه خبری زریان، ۱۳۹۸</ref> ھەر وەک خۆی ئاماژەی پێکردوە لە یەکێک لە گۆرانییەکانیدا وەک کاردانەوەیەک دەڵێت: {{Quote|‎ڕیشەکەم تاشی پرچەکەم لەبێخ بەرماڵ و تەزبیحم ناردەوە بۆ شێخ وتم: یا شێخ گیان من تۆبە ناکەم بەڵکو تا جوانم یەکێک پەیاکەم}} ئەو دەفەشی تا کۆتاییی ژیانی گۆرانی پێ دەوت ھەمان دەفی زەمانی دەروێشیی بوو. ئەمەش وەک تۆڵەکردنەوەیەک بەکاری ھێناوە لەدژی شێخ. == مردن == لە ساڵی ١٩٩٤ سەید محەممەد تووشی نەخۆشیی [[شێرپەنجە]] دەبێت، و لە ڕێکەوتی ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥دا لە شاری سەقز کۆچی دوایی دەکات. لە شاری سەقز لە گۆڕستانی شاناز بە خاک دەسپێردرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [[مۆسیقای کوردی]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|موکریان|مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:ژەنیارانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٤]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] syofi90fnru5zwr8golk0ui5y66oqoa 0 253851 1585493 1585198 2026-05-20T12:07:46Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585493 wikitext text/x-wiki {{ویکیسازی}} {{ڕۆمانە کوردییەکان|2=ڕۆمانی فڕینی پردەکان.}}[[دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ]] ناسراو بە ([[دڵشاد کاوانی]])[[پەڕگە:دڵشاد_ڕەزای_کاوانی.jpg|alt=لە دایکبووی شاری قەزوین. ئێران.|دڵشاد کاوانی نووسەر و ڕۆماننووس {| class="wikitable" !ناو !دڵشاد کاوانی |- |پیشە |نووسەر و ڕۆماننووس و وەرگێڕ. |- |لە دایکبووی |١/٧/١٩٧٨ |- |شوێنی لە دایکبوون |قەزوین. ئێران. |- |دەستپێکردنی نووسین |١٩٩٦ |- |شوێنی نیشتەجێبوون |شەقڵاوە. هەولێر. باشووری کوردستان |- |زمانەکانی |کوردی. عەرەبی. فارسی. ئینگلیزی. |- |کتێبە چاپکراوەکانی |چواردە کتێب. |- |کتێبە چاپنەکراوەکانی |دوانزە کتێب. |- |خەڵاتەکانی بەدەستی هێناوە |حەڤدە خەڵاتی ناوخۆیی و دەرەوە. |- |بڕوانامەكانی بەدەستی هێناوە |بیست و چوار ناوخۆیی و دەرەوە. |} |وێنۆک|220x220پیکسڵ]] == ژیاننامەی نووسەر == نووسەر و وەرگێڕ و چیرۆکنووس ڕۆماننووس و ڕۆژنامەنووس. چالاکوان لە بواری ڕێکخراوەیی و مافەکانی مرۆڤ. لەدایکبووی 01-07-1978 شاری [[قەزوین|قەزوینی]] وڵاتی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=دڵشاد کاوانی|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20210324200304393131|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref> نووسەر تاکوو ئێستا خاوەنی (17) خەڵات و زیاتر لە (24) بڕوانامەی ڕێزلێنانی ئەدەبیی و ڕۆژنامەنووسییە.[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20210324200304393131&lng=3]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=میدیا |یەکەم=گوڵان |سەردێڕ=دڵشاد كاوانی كتێبی(فەلسەفەی بیركردنەوە)ی بڵاوكردەوە |ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/334590/%D8%AF%DA%B5%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%83%D8%AA%DB%8E%D8%A8%DB%8C(%D9%81%DB%95%D9%84%D8%B3%DB%95%D9%81%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%83%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95)%DB%8C-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%D9%83%D8%B1%D8%AF%DB%95%D9%88%DB%95?fbclid=IwY2xjawI0B_BleHRuA2FlbQIxMQABHS_vLeJZRLsgL9pz8zI8re6GUCGv5nhyF_S8AW_ZN9y07iJcamcuxdkgGg_aem_M-Uo9t9w6BIlouT-RS_Gog |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=گوڵان مێدیا |زمان=so}}</ref> بە دەیان وتار و چاوپێکەوتن و نووسین لە ڕۆژنامە و گۆڤار و وێب سایتەکانی کوردستان و جیهان لە وانە ڕۆژنامەی گاردیان و تایمز، ویب سایتی بەناوبانگی بەریتانی Iwprو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=يعزف العراقيون عن اطباء الاسنان الى شجرة العجائب|ناونیشان=https://iwpr.net/ar/global-voices/yzf-alraqywn-n-atba-alasnan-aly-shjrt-aljayb|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=iwpr.net|زمان=ar}}</ref>چەند نووسینەکانی لە زمانی کوردی وەرگێڕدراونەتە سەر زمانی [[عەرەبی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المستويات والعقبات - ديوان العرب|ناونیشان=https://www.diwanalarab.com/%D8%B3%D9%8A%D8%AA%D9%85-%D9%86%D8%B4%D8%B1-%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%82%D8%AF%D9%8A|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.diwanalarab.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=أطفال النار – طيوب|ناونیشان=https://tieob.com/archives/67663|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240907143409/https://tieob.com/archives/67663|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:سەرجەم بەرهەمەکانی نووسەر.jpg|alt=سەرجەم کتێبە چاپکراوەکانی نووسەر و ڕۆمانووس دڵشاد کاوانی|وێنۆک|سەرجەم بەرهەمەکانی دڵشاد کاوانی]] و ئینگلیزی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi Kurds snub dentists for Miracle Tree|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/8/kurdlocal203.htm|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ekurd.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240608021643/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2006/8/kurdlocal203.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>الجسور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.raialyoum.com/%D8%AF%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%83%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B3%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A9-%D9%87%D9%8A-%D8%B1/|سەردێڕ=دلشاد كاواني: رواية الجسور الطائرة هي رواية مختلفة تمامًا|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>الطائر جگە لەوەی چیرۆکەکانی وەرگێڕدراونەتە سەر زمانی فارسی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نوبری مرگ را دیدم – کوردستان و کورد|ناونیشان=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=49201|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://fa.kurdistanukurd.com/?p=49201 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> و چەندین چیرۆکی لە فارسییەوە کردۆتە کوردی و لەبارەی فکر و مەعریفە دەنووسێت و خاوەنی چواردە کتێبی چاپکراوە و دوازدە کتێبیتری ئامادەیە بۆ چاپ. [[پەڕگە:ڕۆمانی_فڕینی_پردەکان.jpg|alt=چاپخانەی پانکە. سلێمانی. وەشانی ڤیم فاوندەیشن. ساڵی ٢٠٢٣|وێنۆک|ڕۆمانی فڕینی پردەکان. چاپی یەکەم ساڵی ٢٠٢٣]] == بەرهەمە چاپکراوەکانی == 1-[[بەڕێگاوە]]. ڕۆمان، چاپی ساڵی 2020 چاپخانەی جەنگەل تاران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتە باسێک... (رۆمانى بە ڕێگاوە)|ناونیشان=https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88178|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.kurdistanpost.nu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240608024649/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88178|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> 2-[[نۆبەرەی مەرگم دیت]]. کۆمەڵە چیرۆک، چاپی ساڵی 2021 چاپخانەی جەنگەل تاران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دڵشاد کاوانی دووه‌م كتێبى چاپ و بڵاو دەكاته‌وه‌|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=119828&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> 3-[[بیرۆکەکانی سەرکەوتن]]. پەرەپێدانی مرۆیی، چاپی ساڵی 2022 چاپخانەی چوارچرا.سلێمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دوو کتێبی هاوبەشی گرنگ لە بواری پەرەپێدانی مرۆیی بڵاودەکرێنەوە – Denegkan|ناونیشان=https://dengekan.info/archives/23002|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> 4-[[سەرکەوتن دوای شکست]]. پەرەپێدانی مرۆیی، چاپی ساڵی 2022 چاپخانەی چوارچرا.سلێمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دوو کتێبی هاوبەشی گرنگ لە بواری پەرەپێدانی مرۆیی بڵاو دەکرێنەوە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=131446&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> 5-[[ئاست و ئاستەنگ]]. کتێبی ڕەخنەیی ئەدەبیی. چاپی ساڵی 2023 چاپخانەی چوارچرا، سلێمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتێبی رەخنەیی ئاست و ئاستەنگ‌|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/7484|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=knwe.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240608021644/https://knwe.org/KU/Details/7484|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> 6-[[ئازادی لێپێچینەوە لە فەلسەفەی سارتەردا]]. کتێبی فکری فەلسەفی. چاپی ساڵی 2023 چاپخانەی چوارچرا، سلێمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتێبێک دەربارەی "سارتەر" بڵاو دەکرێتەوە|ناونیشان=http://www.awene.com/detail?article=91260|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.awene.com}}</ref> 7-[[ڕۆمانى بەڕێگەوە]]. چاپى یەکەمى سوویدى ساڵى 2023.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فرۆشگە|ناونیشان=http://49plusbooks.com/shop-1.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=49Books}}{{بەستەری مردوو|url=http://49plusbooks.com/shop-1.html |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> 8-ڕۆمانى [[فڕینى پردەکان]]. چاپى ساڵى 2023 چاپخانەى پاندا. سلێمانى.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=هەموو شتێک دەربارەی ڕۆمانی فڕینی پردەکان|ناونیشان=https://ashte.org/index/?p=13639|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Ashte.org}}</ref> [[پەڕگە:کۆمەڵە_چیڕۆکی_نۆبەرەی_مەرگم_دیت.jpg|alt=چاپی ساڵی ٢٠٢١. وەشانی ماڵی کتێب. هەولێر|وێنۆک|کۆمەڵە چیرۆکی نۆبەرەی مەرگم دیت.]] 9-[[مێژووی وەرگێڕان لە سەردەمی خەلافەتەکانی ئیسلامیدا]]. ساڵى 2024 چاپخانەى هێڤى.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتێبى مێژووی وەرگێڕان لە سەردەمی خەلافەتەکانی ئیسلامیدا چاپ و بڵاوکرایەوە|ناونیشان=https://nishtmandialog.com/post/%DA%A9%D8%AA%DB%8E%D8%A8%D9%89-%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C-%D9%88%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%8E%DA%95%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%D9%85%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D9%84%D8%A7%D9%81%DB%95%D8%AA%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D9%88-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95?lang=ku|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ڕێکخراوی دیالۆگی نیشتمان|زمان=ku}}</ref> هەولێر.مكتبة النور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.noor-book.com/%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%AF%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%8A-pdf|سەردێڕ=تحميل كتب دلشاد كاواني pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> 10- فەلسەفەی بیركردنەوە. هزر و فەلسەفە. چاپی یەكەم. 2024. چاپخانەی بەڕێوەبەرایەتی چاپ و بڵاوكردنەوەی سۆران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nusar2 |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=کتێبی "فەلسەفەی بیرکردنەوە"کەی دڵشاد کاوانی چاپ و بڵاو بووەوە |ناونیشان=https://hawlerweb.net/adab/2024/11/93882/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=رۆژنامەی ھەولێر}}</ref> 11- گرفتی دەق لە ڕۆمانی كوردیدا. چاپی یەكەم 2024. چاپخانەی هێڤی. هەولێر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كتێبی ڕه‌خنه‌یی "گرفتی ده‌ق له‌ ڕۆمانی كوردیدا" چاپ و بڵاو ده‌بێته‌وه‌ |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=175064&Jor=5 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wishe.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كتێبی ڕەخنەیی گرفتی دەق - قەڵەم |ناونیشان=https://www.qelam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4316:ktby-hkhnhyy-grfty-dhq&catid=90&Itemid=491 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=www.qelam.com |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241202201942/https://qelam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4316:ktby-hkhnhyy-grfty-dhq&catid=90&Itemid=491 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> 12- كتێبی پەڕینەوە بە قاچاغ. بیرەوەریی. چاپی ساڵی 2025. چاپخانەی كارۆ. سلێمانی.[https://gulanmedia.com/so/story/349831/%D9%84%DB%95-%D8%B4%DB%95%D9%82%DA%B5%D8%A7%D9%88%DB%95-%D9%83%D8%AA%DB%8E%D8%A8%DB%8C-%28%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95-%D8%A8%DB%95-%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D8%BA%29-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%D9%83%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95?fbclid=IwY2xjawN10Y5leHRuA2FlbQIxMQABHlyvZ66S-ZO2vblCmuit8-c2sW-YquTDEysVnI-I__0HqnVFu9wr0Gp-hKNd_aem_sxJD8_B0DrHSvYqGaTkGug][https://nishtmandialog.com/post/%D8%AF%DA%B5%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%89-%D8%B3%DB%8E-%DA%A9%D8%AA%DB%8E%D8%A8%D9%89-%D9%86%D9%88%DB%8E-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D9%88-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88-%D8%AF%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%AA%DB%95%D9%88%DB%95?fbclid=IwY2xjawN102pleHRuA2FlbQIxMQABHmvXuzw-7lNxCbhM2SCV-gavvZA7ePsalZl2BKfh9IrZWBEb2u8qaXZHT4og_aem_QthxMKdIuH9AdpsiiRKrqA]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nusar4 |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=دڵشاد کاوانی، سێ کتێبی نوێ بڵاو دەکاتەوە |ناونیشان=https://hawlerweb.net/adab/2025/10/121688/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=رۆژنامەی ھەولێر}}</ref> 13- كتێبی سەفەری نامەكان. كتێبی ئەرشیفیی. چاپی 2025. چاپخانەی ئیسڕا. تاران.[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20251015065744660173&lng=1][https://hawlerweb.net/adab/2025/10/121688/?fbclid=IwY2xjawN106BleHRuA2FlbQIxMQABHr_H8mxMzO3nouzRsq50wx39FhLBDYm2rjKr-ItXG3isq7pEFVEhfFMvhnWC_aem_v6-J5lo-9bj_WgrMghzo5Q] 14- كتێبی شەوە بیابانییەكانم لم. قەسیدە شیعر. چاپی 2025. چاپخانەی چوارچرا. سلێمانی. [https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20251015072141660175&lng=1] == بەرهەمە چاپنەکراوەکانی == 1-خوو و ئاکار، کتێبی هزری و فەلسەفی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=دڵشاد کاوانی |ناونیشان=https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20210324200304393131&lng=3 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دلشاد کاوانی|ناونیشان=https://www.ketablink.com/%D8%AF%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%AF%20%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=كتابلينك|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240608023555/https://www.ketablink.com/%D8%AF%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%AF%20%DA%A9%D8%A7%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> 2-نەردەبان، کتێبی ڕەخنەی ئەدەبی. 3-ڕقێکی ئاوساو، شانۆنامە. 4-کۆمەڵە شیعر. 5-گەوهەری قسان. کۆمەڵە وتە. 6-ئادەم یەکەم مرۆڤ نییە. 7-ژیان و ماناکانى. 8-پشیلە و شانیاى گوڵفرۆش. چیرۆکی منداڵان. 9-بەها لە فەلسەفەدا. 10-بیرەوەرییەکانم. 11-ڕۆمانی در ڕاه. بە زمانی فارسی. 12-کتێبی فلسفة التفکیر. بە زمانی عەرەبی == سەرچاوەکان == <references />23- ڕ[https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=175064&Jor=5 ه‌خنه‌یی "گرفتی ده‌ق له‌ ڕۆمانی كوردیدا" چاپ و بڵاو ده‌بێته‌وه‌. سلێمان تاشان. ڕۆژنامەی ئەلكترۆنی وشە.]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كتێبی ڕه‌خنه‌یی "گرفتی ده‌ق له‌ ڕۆمانی كوردیدا" چاپ و بڵاو ده‌بێته‌وه‌ |ناونیشان=https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=175064&Jor=5 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> [https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=175064&Jor=5]22- [https://hawlerweb.net/adab/2024/11/93882/ 20- https://hawlerweb.net/adab/2024/11/93882/] 24- [https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=175064&Jor=5 كتێبی ڕەخنەیی گرفتی دەق چاپ و بڵاو دەبێتەوە. لە وێب سایتی قەڵەم لە] 27/[https://www.qelam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4316:ktby-hkhnhyy-grfty-dhq&catid=90&Itemid=491] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202201942/https://qelam.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4316:ktby-hkhnhyy-grfty-dhq&catid=90&Itemid=491 |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ }}/2024 25-[https://gulanmedia.com/so/story/349831/%D9%84%DB%95-%D8%B4%DB%95%D9%82%DA%B5%D8%A7%D9%88%DB%95-%D9%83%D8%AA%DB%8E%D8%A8%DB%8C-%28%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95-%D8%A8%DB%95-%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D8%BA%29-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%D9%83%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95?fbclid=IwY2xjawN10Y5leHRuA2FlbQIxMQABHlyvZ66S-ZO2vblCmuit8-c2sW-YquTDEysVnI-I__0HqnVFu9wr0Gp-hKNd_aem_sxJD8_B0DrHSvYqGaTkGug كتێبی پەڕینەوە بە قاچاغ. بیرەوەریی. چاپی ساڵی 2025. چاپخانەی كارۆ]. سلێمانی.[https://gulanmedia.com/so/story/349831/%D9%84%DB%95-%D8%B4%DB%95%D9%82%DA%B5%D8%A7%D9%88%DB%95-%D9%83%D8%AA%DB%8E%D8%A8%DB%8C-%28%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%8C%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95-%D8%A8%DB%95-%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D8%BA%29-%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%D9%83%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%88%DB%95?fbclid=IwY2xjawN10Y5leHRuA2FlbQIxMQABHlyvZ66S-ZO2vblCmuit8-c2sW-YquTDEysVnI-I__0HqnVFu9wr0Gp-hKNd_aem_sxJD8_B0DrHSvYqGaTkGug] 26- [https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20251015065744660173&lng=1 كتێبی سەفەری نامەكان. كتێبی ئەرشیفیی. چاپی 2025. چاپخانەی ئیسڕا.] تاران.[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20251015065744660173&lng=1][https://hawlerweb.net/adab/2025/10/121688/?fbclid=IwY2xjawN106BleHRuA2FlbQIxMQABHr_H8mxMzO3nouzRsq50wx39FhLBDYm2rjKr-ItXG3isq7pEFVEhfFMvhnWC_aem_v6-J5lo-9bj_WgrMghzo5Q] 27- [https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20251015072141660175&lng=1خانەی&#x20;چوارچرا. كتێبی شەوە بیابانییەكانم لم. قەسیدە شیعر. چاپی 2025. چاپخانەی چوارچرا.] سلێمانی. [https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20251015072141660175&lng=1] {{DEFAULTSORT:دڵشاد ڕەزاق ڕەسوڵ. (دڵشاد کاوانی).}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] <references /> dcrmgxeedi0wgkmhfel6tu0s75uejen 0 255738 1585580 1584180 2026-05-20T12:22:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585580 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پردی سانت کلێر ستریت'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Geography &#124; Frankfort, KY|ناونیشان=https://www.frankfort.ky.gov/325/Geography|وێبگە=www.frankfort.ky.gov}}</ref> [[پرد|پردێکی]] دوو ھێڵی ئۆتۆمبێل و پیادەیە لە [[فرانکفۆرت، کنتاکی|شاری فرانکفۆرت لە ویلایەتی کێنتاکیی ئەمریکا]] کە بەھۆی ئەو دەنگە زەق و زەنگەی کە دەیکات کاتێک بەسەریدا لێدەخوڕێت، ناوی لێنراوە. {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠١٩}}، پردەکە ڕۆژانە زیاتر لە ٥٠٠٠ ئۆتۆمبێل دەگوازێتەوە بەسەر [[ڕووباری کنتاکی|ڕووباری کێنتاکیی]]<ref name="lowerlimit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Singing Bridge's weight limit reduced|ناونیشان=https://www.state-journal.com/news/singing-bridges-weight-limit-reduced/article_7b8aa814-07b3-11ea-87ac-efef94950663.html|وێبگە=The State Journal|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240715164733/https://www.state-journal.com/news/singing-bridges-weight-limit-reduced/article_7b8aa814-07b3-11ea-87ac-efef94950663.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە درێژایی شەقامی سانت کلێر بۆ شەقامی بریج، کە ناوەندی شاری فرانکفۆرت لەگەڵ ساوس فرانکفۆرت دەبەستێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Singing Bridge (Frankfort, Kentucky)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} olie6ukwivs0sbwfnq7yemh3es10ptu 0 263798 1585510 1585069 2026-05-20T12:10:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585510 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ڕێکس ڕید''' ({{بە ئینگلیزی|Rex Reed}}؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٨ لە [[فۆرت وۆرت، تێکساس|فۆرت وۆرت]] – ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ لە [[نیوویۆرک]]) [[ڕەخنەگریی فیلم|ڕەخنەگری فیلم]]، [[ڕۆژنامەوانی|ڕۆژنامەوان]]، [[ئەکتەر]] و کەسایەتییەکی میدیاییی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٦٧دا دەستی بە چالاکی کرد و ھەتا ٢٠٢٥ بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == دوای چەندین مانگ خراپبوونی ڕەوشی تەندروستیی ڕێکس ڕید، ئەو لە ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦دا لە ماڵەکەی لە [[نیویۆرک]]، کاتێک تەمەنی ٨٧ ساڵ بوو کۆچی دواییی کرد.<ref name = Curotto>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://observer.com/2026/05/rex-reed-obituary-a-personal-remembrance-of-the-legendary-film-critic/|سەردێڕ= The Rex Reed I Knew (1938–2026)|دوایین= Curotto|یەکەم= Merin|ڕێکەوت= ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|newspaper = New York Observer}}</ref><ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2026/05/12/movies/rex-reed-dead.html|سەردێڕ= Rex Reed, Film Critic Known for Acerbic Reviews, Dies at 87|دوایین= Haberman|یەکەم= Clyde|ڕێکەوت= ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref><ref name=THR>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/rex-reed-dead-caustic-film-critic-1236593262/|سەردێڕ=Rex Reed, Caustic Film Critic, Dies at 87|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0715643}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی مانھاتن]] a01n6i2vvvmepun7tfhtzl7xbsykawx 0 267925 1585571 1584249 2026-05-20T12:20:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585571 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = ڕسوایی ٢ | image = Scandal 2 poster.jpg | alt = | caption = | native_name = <!--(for non-English films: film's name in its native language)--> | director = [[مەسعوود دێھنەمەکی]] | producer = مەسعوود دێھنەمەکی | writer = مەسعوود دێھنەمەکی | screenplay = | story = | based_on = <!-- {{based on|title of the original work|writer of the original work}} --> | starring = {{plainlist| * [[ئەکبەر عەبدی]] * [[محەممەدڕەزا شەریفی نیا]] * [[سەحەر قوڕەیشی]] * [[میھران ڕەجەبی]] * [[فەخرەدین سدیق شەریف]] * [[ئەمین ئیمانی]] * [[ئەمیر نووری]] * [[ئیسماعیل خلج]] * [[ڕامین ڕاستاد]] * [[ئەبولفەزل ھەمڕا]] }} | narrator = <!-- or: |narrators = --> | music = [[ئەمیر تەوەسولی]] | cinematography = [[فەرشاد گولسەفیدی]] | editing = [[ئەمیرشەیبان خاقانی]] | studio = <!-- or: |production_companies = --> | distributor = | released = {{film date|2016|5|16}} | runtime = | country = {{ئاڵا|ئێران}} | language = [[زمانی فارسی|فارسی]] | budget = | gross = }} '''ڕسوایی ٢''' فیلمێکی ئێرانییە. لە دەرھێنان، نووسین و بەرھەمھێنانی مەسعوود دێھنەمەکییە و لە ساڵی ٢٠١٥ بەرھەم ھێنراوە. ھەر یەکە لە [[ئەکبەر عەبدی]]، [[محەممەدڕەزا شەریفی نیا]]، [[سەحەر قوڕەیشی]]، [[میھران ڕەجەبی]]، [[فەخرەدین سدیق شەریف]]، [[ئەمین ئیمانی]]، [[ئەمیر نووری]]، [[ئیسماعیل خلج]]، [[ڕامین ڕاستاد]]، [[ئەبولفەزل حەمڕا]] و… ڕۆڵگێڕە سەرەکییەکانی فیلمەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/440633/|سەردێڕ=رسوایی۲ به جشنواره فیلم فجر رسید (+عکس)|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=asriran.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3602807/%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DB%B2-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%A8%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AF/|سەردێڕ=«رسوایی ۲» از نیمه اردیبهشت‌ به سینماها می‌آید|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=mehrnews.com}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bultannews.com/fa/news/327424/|سەردێڕ=بازیگران رسوایی 2 در فرش قرمز جشنواره فیلم فجر 34|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=bultannews.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.bultannews.com/fa/news/327424/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ئەم فیلمە لە [[سی و چوارەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|سی و چوارەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا]] پاڵێوراو بوو بۆ وەرگرتنی خەڵات لە بەشی سۆدەی سیمورغ بۆ باشترین ئیفێکتە تایبەتییە مەیدانییەکان، بەڵام وەری نەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.niksalehi.com/fun/%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81|سەردێڕ=نکته های فیلم رسوایی ۲ ده نمکی: از دستمزد ۲۰۰ میلیونی اکبر عبدی تا…+تصاویر|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=niksalehi.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.niksalehi.com/fun/%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81 |date=شوباتی ٢٠٢٥ }}</ref> فیلمی ڕسوایی ٢ لە ٤ی ئایاری ساڵی ٢٠١٦ لە سینەماکانی ئێران نمایش کرا. == پوختەی چیرۆک == ڕووداوەکانی ڕسوایی ۲ چەند ساڵێک دوای چیرۆکی [[ڕسوایی]] لە شارێکی خەیاڵیی بە چیرۆکێکی خەیاڵییەوە ڕوودەدەن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cinetmag.com/Movies/ShowFilms.asp?ID=1570|سەردێڕ=فیلم رسوایی 2|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=cinetmag.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240817190820/http://www.cinetmag.com/Movies/ShowFilms.asp?ID=1570|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارێک کە خەڵکەکەی لە ئەنجامدانی گوناح درێغی ناکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://asemooni.com/mag/scandal-2|سەردێڕ=نقد فیلم رسوایی 2|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=asemooni.com}}</ref> "تا خودا نەیجووڵاندن، خۆتان بجووڵێنن!" ئەمە ئەو ڕستەیەیە کە حاجی یووسف (پیرە پیاوێکی زاھیدی خواپەرست) بە خەڵک و بەرپرسانی شارەکە دەڵێت کە گیریان خواردووە بەدەست خراپەکاری ڕەوشتیی و کۆمەڵایەتی. دوابەدوای ھۆشدارییەکەی حاجی یووسف، دەنگۆی بەڵایەکی نزیک و سزای ئیلاھی ئارامی شارەکە تێکدەدات و…<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://salamcinama.ir/movie/293/%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-2|سەردێڕ=رسوایی 2 (۱۳۹۴)|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=salamcinama.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://salamcinama.ir/movie/293/%D8%B1%D8%B3%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-2 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ڕۆڵگێڕەکان == {| class="wikitable" |+ ڕۆڵگێڕەکانی فیلمی ڕسوایی ٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://harfetaze.com/147902/|سەردێڕ=فیلم رسوایی|3=خلاصه داستان و بیوگرافی بازیگران فیلم رسوایی 2 به همراه عکس جدید|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=harfetaze.com|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240818075513/https://harfetaze.com/147902/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} |-</ref> ! ئەکتەر !! ڕۆڵ |- | [[ئەکبەر عەبدی]] || حاجی یووسف |- | [[سەحەر قوڕەیشی]] || شەیدا |- | محمدڕەزا شەریفی نیا || شەریف |- | فەخرەددین سدیق شەریف || شەھریاری |- | [[میھران ڕەجەبی]] || ڕەجەبی |- | [[ئەمیر نووری]] || ئەمیر |- | [[ئیسماعیل خلج]] || میرزا |- | [[رامین راستاد]] || کامبیز |- | [[ئەبولفەزل ھەمڕا]] || ئەفشین |- | [[عەباس مەحبووب]] || بنگاھی |- | [[موختار سائقی]] || مەعلوول |- | [[ئەمین ئیمانی]] || قوتابی یووسف |- | [[مەجید شەھریاری]] || شاکی |- | [[فەریبا شەھرباری]] || شاکی |- |[[ژاڵێ دۆرۆستکار]] || شادی |- | [[مەلیکە شەعبان]] || شکۆفە |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{imdb title|tt6136616}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] ermkcdxbrd38igxa4pqjev8g7z1jix5 0 269222 1585551 1584406 2026-05-20T12:17:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585551 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئێرانشەھر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|ایرانشهر}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = خیابان الزهرا.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری ئێرانشەھر | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئێرانشەھر''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئێرانشەھر لە [[ئێران]]دا##جێگەی ئێرانشەھر لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|27|12|09|N|60|41|05|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئێرانشەھر|ئێرانشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٥٤٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئێرانشەھر''' ({{بە فارسی|ایرانشهر}}) شارێکە لە [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ==دیمۆگرافیا== ===دانیشتووان=== {{Historical populations |title = مێژووی دانیشتووان |align =right |clear = |direction = |percentages = |state = |type = |shading = |width = |subbox = |pop_name = |year_name = |percent_name = |footnote = |source = <ref name="population history">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cities with a population of 100,000 and more (1956-2006 census) |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/13-cities-with-a-population-of-100-000-and-more-1335-1385-1956-2006-census-1.xlsx |وێبگە=irandataportal.syr.edu |بڵاوکەرەوە=Iran data portal |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|پەڕە=١|format=XLS}}</ref> |graph-pos = |graph-width = |graph-height = |percol = |cols = |perrow = |rows = |١٩٥٦ |٣،٦١٨ |١٩٦٦ |٥،٣٨٦ |١٩٧٦ |١١،٣٨٦ |١٩٨٦ |٤٠،٠٢٧ |١٩٩١ |٥٦،٥٨١ |١٩٩٦ |٧٦،٩٥٩ |٢٠٠٦ |٩٩،٤٩٦<ref name="2006 Sistan and Baluchestan Province"/> |٢٠١١ |٩٧،٠١٢<ref name="2011 Sistan and Baluchestan Province"/> |٢٠١٦ |١١٣،٧٥٠<ref name="2016 Sistan and Baluchestan Province"/> }} لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٩٩،٤٩٦ کەس بووە لە ١٧،٦٩٨ ماڵباتدا.<ref name="2006 Sistan and Baluchestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Sistan and Baluchestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/11.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920083538/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/11.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ٩٧،٠١٢ کەسی لە ٢٢،٦٧٦ ماڵباتدا ژماردووە.<ref name="2011 Sistan and Baluchestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Sistan and Baluchestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Sistan-and-Baluchestan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125114706/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Sistan-and-Baluchestan.xls|archive-date=25 November 2022|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ١١٣،٧٥٠ کەس لە ٢٧،٢٤٨ ماڵباتدا پێوانە کردووە.<ref name="2016 Sistan and Baluchestan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Sistan and Baluchestan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_11.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223104011/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_11.xlsx|format=Excel|archive-date=23 December 2021}}</ref> ==کەشووھەوا== ئێرانشار [[کەشووھەوای گەرمی بیابانی]] ([[پۆلێنکردنی کەشووھەوای کووپن]] ''BWh'') ھەیە کە ھاوینێکی زۆر گەرم و زستانێکی سووکی ھەیە. بارین زۆر کەمە، و زۆربەی لە زستاندا دەبارێت. {{Weather box | width = auto | collapsed = yes | metric first = yes | single line = yes | location = ئێرانشار (١٩٩١–٢٠٢٠، ئەوپەڕی ١٩٦٤–٢٠٢٥) | Jan record high C = 31.0 | Feb record high C = 36.4 | Mar record high C = 39.7 | Apr record high C = 43.5 | May record high C = 48.0 | Jun record high C = 49.3 | Jul record high C = 49.0 | Aug record high C = 50.0 | Sep record high C = 47.0 | Oct record high C = 44.0 | Nov record high C = 37.0 | Dec record high C = 33.2 | year record high C = 50.0 | Jan high C = 21.4 | Feb high C = 24.2 | Mar high C = 28.8 | Apr high C = 35.4 | May high C = 41.0 | Jun high C = 44.3 | Jul high C = 44.4 | Aug high C = 43.3 | Sep high C = 40.6 | Oct high C = 35.5 | Nov high C = 28.7 | Dec high C = 23.6 | year high C = 34.3 | Jan mean C = 14.6 | Feb mean C = 17.5 | Mar mean C = 22.1 | Apr mean C = 28.4 | May mean C = 34.1 | Jun mean C = 37.4 | Jul mean C = 37.8 | Aug mean C = 36.4 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.1 | Nov mean C = 21.3 | Dec mean C = 16.3 | year mean C = 27.3 | Jan low C = 8.5 | Feb low C = 11.1 | Mar low C = 15.2 | Apr low C = 20.6 | May low C = 25.9 | Jun low C = 29.7 | Jul low C = 31.1 | Aug low C = 29.2 | Sep low C = 25.6 | Oct low C = 20.4 | Nov low C = 14.3 | Dec low C = 9.7 | year low C = 20.1 | Jan record low C = -2.0 | Feb record low C = -1.0 | Mar record low C = 4.0 | Apr record low C = 10.0 | May record low C = 14.4 | Jun record low C = 21.2 | Jul record low C = 22.0 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 14.0 | Oct record low C = 8.0 | Nov record low C = 2.0 | Dec record low C = -6.0 | year record low C = -6.0 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 21.2 | Feb precipitation mm = 19.2 | Mar precipitation mm = 18.9 | Apr precipitation mm = 5.8 | May precipitation mm = 1.8 | Jun precipitation mm = 4.7 | Jul precipitation mm = 7.3 | Aug precipitation mm = 5.1 | Sep precipitation mm = 0.8 | Oct precipitation mm = 3.6 | Nov precipitation mm = 2.7 | Dec precipitation mm = 12.8 | year precipitation mm = 103.9 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 2.5 | Feb precipitation days = 2.1 | Mar precipitation days = 2.8 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.4 | Jun precipitation days = 0.6 | Jul precipitation days = 1.0 | Aug precipitation days = 0.6 | Sep precipitation days = 0.2 | Oct precipitation days = 0.4 | Nov precipitation days = 0.5 | Dec precipitation days = 1.4 | year precipitation days = 13.2 | Jan rain days =4.6 | Feb rain days =4.0 | Mar rain days =3.7 | Apr rain days =1.8 | May rain days =0.8 | Jun rain days =0.7 | Jul rain days =2.0 | Aug rain days =1.2 | Sep rain days =0.3 | Oct rain days =0.2 | Nov rain days =0.5 | Dec rain days =3.0 | year rain days = | Jan snow days =0.1 | Feb snow days =0 | Mar snow days =0 | Apr snow days =0 | May snow days =0 | Jun snow days =0 | Jul snow days =0 | Aug snow days =0 | Sep snow days =0 | Oct snow days =0 | Nov snow days =0 | Dec snow days =0 | year snow days =0.1 | Jan humidity = 44.0 | Feb humidity = 39.0 | Mar humidity = 34.0 | Apr humidity = 24.0 | May humidity = 18.0 | Jun humidity = 18.0 | Jul humidity = 23.0 | Aug humidity = 21.0 | Sep humidity = 19.0 | Oct humidity = 22.0 | Nov humidity = 28.0 | Dec humidity = 36.0 | year humidity = 27.2 | Jan dew point C = 0.6 | Feb dew point C = 1.7 | Mar dew point C = 3.1 | Apr dew point C = 3.9 | May dew point C = 5.4 | Jun dew point C = 7.2 | Jul dew point C = 10.3 | Aug dew point C = 7.6 | Sep dew point C = 4.2 | Oct dew point C = 2.6 | Nov dew point C = 0.8 | Dec dew point C = -0.6 | year dew point C = 3.9 | Jan sun = 248 | Feb sun = 234 | Mar sun = 255 | Apr sun = 283 | May sun = 319 | Jun sun = 312 | Jul sun = 298 | Aug sun = 306 | Sep sun = 306 | Oct sun = 310 | Nov sun = 278 | Dec sun = 261 | year sun = 3410 | source = [[بەڕێوەبەرایەتیی نیشتمانیی زەریاکان و بەرگەھەوا|NOAA]]<ref name="WMONormals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iran/CSV/Iranshahr_40879.csv |سەردێڕ= World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Iranshahr |بڵاوکەرەوە= National Oceanic and Atmospheric Administration |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> (ڕۆژانی باراناوی و ڕۆژانی بەفرین ١٩٦٤–١٩٩٠)،<ref name= NOAA>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.ncei.noaa.gov/data/normals-old/WMO/1961-1990/RA-II/IR/40879.TXT |سەردێڕ= Iranshahr Climate Normals 1964-1990 |بڵاوکەرەوە= [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> ئۆجیمێت (ڕیکۆردی بەرزی نیسان)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=40879&ndays=31&ano=2025&mes=04&day=28&hora=09&ord=REV&enviar=Ver|سەردێڕ= 40879: Iranshahr (Iran, Islamic Republic of)|نووسەر=<!--Not stated--> |ڕێکەوت= ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=ogimet.com |بڵاوکەرەوە=OGIMET |ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref>}} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای سیستان و بەلۆچستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Iranshahr}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] 97vjnzgd1jv1rwzgvgr5gy5v5izzbyx 0 269274 1585525 1584914 2026-05-20T12:13:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585525 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەندەر ئیمام خومەینی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|بندر امام خمینی}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Bandar Imam Khomeini petrochemical complex.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری بەندەر ئیمام خومەینی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری بەندەر ئیمام خومەینی''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی بەندەر ئیمام خومەینی لە [[ئێران]]دا##جێگەی بەندەر ئیمام خومەینی لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|30|26|08|N|49|06|20|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بەندەر ماھشەھر|بەندەر ماھشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بەندەر ئیمام خومەینی''' ({{بە فارسی|بندر امام خمینی}}) شارێکە لە [[پارێزگای خووزستان]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ==مێژوو== بەندەرەکە لە وێستگەی کۆتاییی [[ھێڵی ئاسنی سەرتاسەریی ئێران]] کەوتووە کە [[کەنداوی فارس]] بە [[تاران]] و لەوێوە بە [[دەریای قەزوین]] دەبەستێتەوە. بەشێکە لە ھەمان کۆمەڵگەی دەریایی وەک بەندەری شاری تەنیشتی [[بەندەر مەھشەھر]]. ھەردوو بەندەرەکە لە ڕێگەی ھەمان کەناڵەوە دەستپێگەیشتنیان ھەیە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] تەنیا لە لەنگەرگەیەک، دوو شوێنی لەنگەرگرتنی کەشتی، وێستگەیەکی کۆتاییی ھێڵی ئاسن و کۆگاکان و نیشتەجێبوونێکی سڤیل لە چەند میلێک دوورتر پێکھاتبوو.<ref name="Parstimes">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bandar Shahpur (Now Bandar Khomeini) - World War II - Persian Gulf Command |بڵاوکەرەوە=Pars Times |ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.parstimes.com/travel/iran/bandar_shahpur.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20081006113818/http://www.parstimes.com/travel/iran/bandar_shahpur.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەندەرەکە لە سەرەتادا لە دەستی ئەڵمانیا و ئیتاڵیادا بوو، بەڵام لە ٢٥ی ئابی ١٩٤١، لەلایەن ھێزێکی ھاوبەشی بەریتانی و [[سوپای ھیندستانی بەریتانی|ھیندستانی]] بە پاڵپشتیی [[ھێزی دەریاییی پاشایی]] ھێرشی کرایە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Royal Navy and the Mediterranean, Volume II |یەکەم=David |دوایین=Brown |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Routledge |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4wNYYkex7A0C&q=%22bandar+Shahpur%22&pg=RA1-PA157 |ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤٦-٥٢٠٥-٤|پەڕە=١٥٧}}</ref> بەلەمکۆمەڵەیەک بە سەرکردایەتیی کەشتیی جەنگیی بازرگانیی پڕچەککراوی [[ئێچ ئێم ئێس کانیمبلا]] بە ڕێڕەوە ئاوییەکاندا ڕۆیشتن و لەو ھێرشەدا ھەشت کەشتیی تەوەر، دوو کەشتیی تۆپھاوێژ و لەنگەرگەیەکی سەرئاوکەوتوویان گرت. لەو کاتەدا بوو کە لەنێو ئەوانی دیکەدا، کەشتیی ئەڵمانیی «ھۆھێنفلز» کەوتە دەست بەریتانییەکان و بوو بە «[[پێڕستی کەشتییەکانی ئیمپراتۆرییەت - ک#ئیمپایەر کەمال|ئیمپایەر کەمال]]». دوای ئەوە لەلایەن کەرتە بەندەری ٤٨٢ی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەڕێوە دەبرا و وەک خاڵێکی گرینگی دابینکردن بۆ ھاوکارییە سەربازییەکانی ھاوپەیمانان بۆ ڕووسیای سۆڤیەت کاری دەکرد. دامەزراوەکانی بەندەرەکە ھەروەھا بۆ ڕاگرتن و چاککردنەوەی کەشتییە بازرگانی و سەربازییەکان بەکار دەھێنران. سێ شوێنی زیادەی لەنگەرگرتن لە کاتی جەنگدا دروست کران.<ref name="Parstimes"/> ==چالاکییەکانی بەندەر== بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی بەندەرێکی نیشتمانیی ئێرانییە کە لەژێر دەسەڵاتی [[ڕێکخراوەی بەندەرەکان و دەریاوانیی ئێران]] کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pmo.ir/en/portsandterminals/iranianports |سەردێڕ=Iranian Ports|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210603163335/https://www.pmo.ir/en/portsandterminals/iranianports |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> باکووریترین بەندەری ئێرانییە لەسەر [[کەنداوی فارس]]. بەندەری بەندەر ئیمام خاڵێکی بارھەڵگۆڕکێیە بۆ [[کۆنتێنەرکردن|کۆنتێنەرەکان]]، [[باری بڵاو|بڵاو]] و باری گشتی، بە دەستڕاگەیشتنی تایبەت بەو دامەزراوانەی کە لەلایەن [[ھێڵەکانی کەشتیوانیی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] (گرووپی ئای ئاڕ ئای ئێس ئێڵ) بەڕێوە دەبرێن. لە ٢٠٠٥دا، حکوومەتی ئێران پێشنیاری گواستنەوەی ڕاستەوخۆی کۆنتێنەری لە نێوان بەندەرەکە و ئەورووپای ڕۆژاوا کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran port may act as Europe link with Iraq |ئیش=Lloyd's List Daily Commercial News |بڵاوکەرەوە=Informa Australia |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.lloydslistdcn.com.au/informaoz/LLDCN/home.jsp?source=top |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070831041520/http://www.lloydslistdcn.com.au/informaoz/LLDCN/home.jsp?source=top |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام دانوستانەکان لەگەڵ [[ھێڵی کەشتیوانی|ھێڵەکانی کەشتیوانی]] بۆ دامەزراوەی تایبەتی بەندەر و دەستڕاگەیشتن کۆتایییان نەھاتووە. ئێران [[دانەوێڵە]] بە شێوەیەکی سەرەکی لە ڕێگەی بەندەرەکانی کەنداوی فارسەوە ھاوردە دەکات، بەڵام بۆ دابینکردنی بودجەکەی تێدەکۆشێت. زۆربەی دانەوێڵەی ئاڵیک (بە تایبەتی [[گەنمەشامی|گەنمەشامی]] لە بەڕازیلەوە) لە ڕێگەی گەرووی ھورمزەوە بۆ بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی ھاوردە دەکرێت. ٣٠٪ی [[گەنم]] ھاوردە دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Grain imports disrupted across the Middle East Gulf Grain imports disrupted across the Middle East Gulf |ناونیشان=https://www.kpler.com/blog/grain-imports-disrupted-across-the-middle-east-gulf |وێبگە=www.kpler.com |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> دوازدە کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی، بەندەری [[بەندەر مەھشەھر]] ھەیە کە تایبەمەندە بە ھەناردەکردنی نەوت و بەرھەمە پێترۆکیمیاوییەکانی کۆمپانیا نیشتمانییەکانی [[کۆمپانیای نیشتمانیی نەوتی ئێران|ئێن ئای ئۆ سی]] و [[کۆمپانیای نیشتمانیی پێترۆکیمیا|ئێن پی سی]]. ھەردوو بەندەرەکە لە ڕێگەی ھەمان کەناڵی «خور مووسا» دەستپێگەیشتنیان ھەیە، کە ٤٢ میل درێژە و نزیکەی ٢٠ مەتر قووڵە. بەندەری بەندەر ئیمام خومەینی لە ڕێگەی ھێڵی ئاسن و ڕێگەی وشکانییەوە بەستراوەتەوە، لە ڕۆژاواوە بە [[ئابادان]] و [[خورەمشار]] و [[ناوچەی ئازادی ئەروەند]]ی ھاوبەشیان، لە درێژەی سنووری ئێران–عێراق، و لە باکوورەوە بە [[ئەھواز]]، [[تاران]] و [[دەریای قەزوین]] و وڵاتانی [[قەوقاز]]. بەندەرەکە حەوت تێرمیناڵی ھەیە کە ٤٠ لەنگەرگەی نزیکەی ٦،٥٠٠ مەتر درێژییان ھەیە.<ref name="AJ">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port of Bandar Imam Khomeini |بڵاوکەرەوە=Abran Junub Shipping and Commercial Services |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.abranco.com/bandar_imam_khomeini.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20080820123156/http://www.abranco.com/bandar_imam_khomeini.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ دامەزراوەکانی بەندەر |- ! جۆر ! لەنگەرگەکان ! قووڵی<br>(م) ! درێژیی ڕەسیف<br>(م) |- | باری گشتی || ٢٩ || ١٢ || ٣٥١٢ |- | کۆنتێنەرەکان || ٥ || ١١ || ١٠٥١ |- | سایلۆکانی دانەوێڵە || ٢ || ١٢ || ٥٦٠ |- | بارجەکان || ١ || ٦ || ٨٤٢ |- | کەنداو || ١ || ٥ || ٣٠٧ |- | تێرمیناڵی گواستنەوە || ١ || ٤ || ٧٥ |- | بەردی ئاسن (داگرتن) || ١ || ١٥ || ٢٢٠ |} تێرمیناڵەکان کۆگایان ھەیە کە توانای ١٧١،٠٠٠ م<sup>٢</sup>یان ھەیە و ناوچەی ھەڵگرتنی کراوە کە ١٠.٩&nbsp;کم<sup>٢</sup> دادەپۆشن.<ref name="AJ" /> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای خووزستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای خووزستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Bandar Imam Khomeini}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی ئێران]] [[پۆل:شار و شارۆچکە بەندەرییەکانی کەنداوی فارس]] 5pamyvw0hiiwb5gpc4cuj325op24b3q 0 269311 1585747 1494196 2026-05-21T06:19:55Z 1silent scientist 51740 1585747 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێھشەھر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|بهشهر}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Chehel Sotoun, Behshahr.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری بێھشەھر | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری بێھشەھر''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی بێھشەھر لە [[ئێران]]دا##جێگەی بێھشەھر لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|36|41|32|N|53|33|09|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بێھشەھر|بێھشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێھشەھر''' ({{بە فارسی|بهشهر}}) شارێکە لە [[پارێزگای مازەندەران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == دیمۆگرافیا == === دانیشتووان === دانیشتووانی بێھشەھر لە کاتی یەکەمین سەرژمێریی نیشتمانیی ئێران لە ساڵی ١٩٥٦دا، ١٦٬١٧٢ کەس لە ٣٬٣٢٣ خێزاندا بوو. زیاتر لە ٩٩٪ی دانیشتووانی شارەکە [[موسڵمانان|موسڵمان]] بوون، و ئەو ژمارە کەمەی کە مابووەوە [[جووەکانی ئێران|کەلیمی]]، [[مەسیحی]]، [[زەردەشتی]] و ئایینەکانی تر بوون.<ref name="1956 Behshahr">{{cite web |title=Detailed Report of Behahahr Census Area |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b2/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D9%87%D8%B1.pdf |publisher=Statistical Center of Iran |access-date=3 September 2025 |page=4 |language=Persian |format=PDF |orig-date=Information gathered on November 1956 |date=July 1959}}</ref> لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ساڵی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارەکە ٨٣٬٥٣٧ کەس لە ٢٢٬٠٣٤ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Mazandaran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Mazandaran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/02.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920090640/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/02.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=25 September 2022}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا، ٨٩٬٢٥١ کەس لە ٢٦٬٤٠٦ خێزاندا بوو.<ref name="2011 Mazandaran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Mazandaran Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Mazandaran.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119182058/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Mazandaran.xls |archive-date=19 January 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=19 December 2022}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٩٤٬٧٠٢ کەس لە ٣١٬٠٢٢ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Mazandaran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Mazandaran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_02.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007110909/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_02.xlsx |archive-date=7 October 2021 |format=Excel |access-date=19 December 2022}}</ref> == تێڕوانینێکی گشتی == ناوی بێھشەھر لە ڕووی وشەسازییەوە بە واتای «شاری چاک» دێت. چەندین شوێنەواری مێژوویی لەخۆ دەگرێت وەک بێھشەھر زێدی [[شا عەباسی یەکەم|عەباسی مەزن]]، کۆشکی چەشمە عیمارەت، باخەکانی باخی شا و کارگەی ڕستن و چنینی چیت سازی. عەباس ئاباد کە بە سەوزایی و جوانییەکەی و ھەروەھا گرنگییە مێژووییەکەی بەناوبانگە، ناوەندێکی گەشتیاریی سەرەکییە. ڕێگەیەک ھەیە کە لە ڕێگەی جەنگەڵەکەوە بەرەو کێوێک دەچێت. لە عەباس ئابادی گەشتیاریدا، جەنگەڵ دەوری دەریاچەیەکی داوە کە قەڵایەکی نیوە وێرانکراو لە ناوەڕاستیدایە. قەڵاکە سەردەمانێک سەر بە شا عەباس بووە. بێھشەھر زێدی زۆرێک لە کەسایەتییە ناودارەکانی ئێرانە، لە [[ڕۆڵگێڕ]]ەکانەوە تا کەسایەتییە [[ڕامیاری|ڕامیارییەکان]]. یەکێک لە کەسایەتییە ڕامیارییە ناودارەکانی بێھشەھر [[ئەحمەد تەوەکولی]]یە کە سەردەمانێک کاندیدی سەرۆکایەتی بووە. ساڵانە ئەندامە ناودارەکانی پیشەسازیی کات بەسەربردنی ئێران لە بێھشەھر لە مەراسیمێکدا بۆ خەڵاتکردنی نواندنکاران کۆدەبنەوە. لەم دواییانەدا، ئەم ئەندامانە [[پەرویز پەرەستوویی]]یان تێدابوو. شاری بێھشەھر شارێکی پیشەسازییە کە «تۆخمی»، ڕۆنی ڕوەکی، و سابوونێکی دەستشۆردن کە بە «ڕیکا» ناسراوە بەرھەم دەھێنێت. ڕیکا دەستەواژەیەکی ناوخۆیییە بۆ «کوڕ». بێھشەھر ماڵی کۆمپانیای پیشەسازیی بێھشەھرە کە گەورەترین بەرھەمھێنەری [[ڕۆنی ڕوەکی]]یە لە [[ئێران]]دا لە ساڵی ١٩٥١ەوە.<ref>[http://www.behshahrind.com/ Web search<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903231211/http://www.behshahrind.com/ |date=September 3, 2005 }}</ref> لەم دواییانەدا، دوای گەڕان و پشکنین لە نزیک دەوروبەری بێھشەھر، شارۆچکەیەکی کۆن دۆزرایەوە کە نزیکەی ھەزار تەرمی لە منداڵەوە تا پیاوی تەمەن ناوەندی تێدابوو. باڵای تەرمەکان لە باڵا باوەکانی ئێستا بەرزتر بوو. لەو ناوچەیەدا زێڕ و گۆزە دۆزرانەوە. == کەشوھەوا == بێھشەھر خاوەنی کەشوھەوایەکی نیمچە خولگەیی شێدارە (Cfa) لە [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]. {{Weather box | width = auto | collapsed = Y | open = | metric first = yes | single line = yes | trace = | location = بێھشەھر | Jan high C =12.1 | Feb high C =13.2 | Mar high C =16.4 | Apr high C =22.2 | May high C =27.4 | Jun high C =31.4 | Jul high C =33.4 | Aug high C =33.2 | Sep high C =30.7 | Oct high C =25.4 | Nov high C =19.8 | Dec high C =14.5 | year high C = | Jan mean C =7.2 | Feb mean C =8.2 | Mar mean C =11.5 | Apr mean C =17 | May mean C =22.1 | Jun mean C =26.3 | Jul mean C =28.8 | Aug mean C =28.4 | Sep mean C =25.3 | Oct mean C =19.5 | Nov mean C =15.4 | Dec mean C =9.4 | year mean C = | Jan low C =2.3 | Feb low C =3.3 | Mar low C =6.7 | Apr low C =11.8 | May low C =16.8 | Jun low C =21.3 | Jul low C =24.2 | Aug low C =23.7 | Sep low C =20 | Oct low C =13.7 | Nov low C =11.1 | Dec low C =4.4 | year low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm =62 | Feb precipitation mm =37.6 | Mar precipitation mm =55.2 | Apr precipitation mm =24.3 | May precipitation mm =33.2 | Jun precipitation mm =36.9 | Jul precipitation mm =31.0 | Aug precipitation mm =35.5 | Sep precipitation mm =35.3 | Oct precipitation mm =77.0 | Nov precipitation mm =72.5 | Dec precipitation mm =56.6 | year precipitation mm = | Jan snow cm = 3.33 | Feb snow cm = 3.00 | Mar snow cm = 0.50 | Apr snow cm = 0.0 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 0.81 | Dec snow cm = 0.94 | year snow cm = | Jan humidity =79.6 | Feb humidity =76 | Mar humidity =73.6 | Apr humidity =69.4 | May humidity =66.3 | Jun humidity =63.5 | Jul humidity =66.1 | Aug humidity =67.7 | Sep humidity =67.3 | Oct humidity =68.7 | Nov humidity =74.2 | Dec humidity =80.1 | year humidity = | Jan dew point C =3.9 | Feb dew point C =4.2 | Mar dew point C =6.9 | Apr dew point C =11.4 | May dew point C =15.5 | Jun dew point C =18.8 | Jul dew point C =21.8 | Aug dew point C =21.9 | Sep dew point C =18.8 | Oct dew point C =13.6 | Nov dew point C =10.8 | Dec dew point C =6.1 | Jan light = 10.5 | Feb light = 11.3 | Mar light = 12.4 | Apr light = 12.4 | May light = 14.6 | Jun light = 15.1 | Jul light = 14.9 | Aug light = 14 | Sep light = 12.8 | Oct light = 11.7 | Nov light = 10.7 | Dec light = 10.2 | year light= |source= وێزەربەیس<ref>{{cite web |title=Behshahr: MONTHLY - ALL WEATHER AVERAGES |url=https://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=602608&cityname=Behshahr%2C+Mazandaran%2C+Iran&units= |website=Weatherbase |publisher=CantyMedia |access-date=16 February 2024}}</ref> [https://www.weather2visit.com/ وێزەر توو ڤیزیت]<ref>{{cite web |title=Behshahr monthly weather averages |url=https://www.weather2visit.com/middle-east/iran/behshahr.htm |website=weather 2 visit |access-date=16 February 2024}}</ref> |source 2 = دەزگای کەشناسیی ئێران (بارانبارین ١٩٧٠–١٩٧٨).<ref>{{cite web |title=Monthly Total of precipitation in Behshahr (18350) |quote=Lat: 36.7167 Lon:53.55 |url=https://data.irimo.ir/withlogin/payment_complete.aspx |url-access=subscription |website=data.irimo.ir |access-date=24 May 2024 |publisher=Iran Meteorological Organization }}</ref> ئۆپن-میتۆ (بەفر ٢٠٠٠–٢٠٢٤)<ref>{{Cite web |title=Historical Weather API - Coordinates:36.69 N 53.55 E - Period 2000-2009 |url=https://archive-api.open-meteo.com/v1/archive?latitude=36.69&longitude=53.55&start_date=2000-01-01&end_date=2009-12-31&daily=snowfall_sum&timezone=auto |access-date=29 August 2025 |publisher=Open-Meteo.com |no-pp=y}}</ref><ref>{{Cite web |title=Historical Weather API - Coordinates:36.69 N 53.55 E - Period 2010-2024 |url=https://archive-api.open-meteo.com/v1/archive?latitude=36.69&longitude=53.55&start_date=2010-01-01&end_date=2024-12-31&daily=snowfall_sum&timezone=auto |access-date=29 August 2025|publisher=Open-Meteo.com |no-pp=y}}</ref> }} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مازەندەران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Behshahr}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] hdqnasnlgdtjisg1o6jbylvc11jncyi 1585749 1585747 2026-05-21T06:20:34Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585749 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێھشەھر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|بهشهر}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Chehel Sotoun, Behshahr.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری بێھشەھر | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری بێھشەھر''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی بێھشەھر لە [[ئێران]]دا##جێگەی بێھشەھر لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|36|41|32|N|53|33|09|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بێھشەھر|بێھشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێھشەھر''' ({{بە فارسی|بهشهر}}) شارێکە لە [[پارێزگای مازەندەران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == دیمۆگرافیا == === دانیشتووان === دانیشتووانی بێھشەھر لە کاتی یەکەمین سەرژمێریی نیشتمانیی ئێران لە ساڵی ١٩٥٦دا، ١٦٬١٧٢ کەس لە ٣٬٣٢٣ خێزاندا بوو. زیاتر لە ٩٩٪ی دانیشتووانی شارەکە [[موسڵمانان|موسڵمان]] بوون، و ئەو ژمارە کەمەی کە مابووەوە [[جووەکانی ئێران|کەلیمی]]، [[مەسیحی]]، [[زەردەشتی]] و ئایینەکانی تر بوون.<ref name="1956 Behshahr">{{cite web |title=Detailed Report of Behahahr Census Area |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b2/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D9%87%D8%B1.pdf |publisher=Statistical Center of Iran |access-date=3 September 2025 |page=4 |language=Persian |format=PDF |orig-date=Information gathered on November 1956 |date=July 1959}}</ref> لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ساڵی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارەکە ٨٣٬٥٣٧ کەس لە ٢٢٬٠٣٤ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Mazandaran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Mazandaran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/02.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920090640/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/02.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=25 September 2022}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا، ٨٩٬٢٥١ کەس لە ٢٦٬٤٠٦ خێزاندا بوو.<ref name="2011 Mazandaran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Mazandaran Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Mazandaran.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119182058/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Mazandaran.xls |archive-date=19 January 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=19 December 2022}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٩٤٬٧٠٢ کەس لە ٣١٬٠٢٢ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Mazandaran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Mazandaran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_02.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007110909/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_02.xlsx |archive-date=7 October 2021 |format=Excel |access-date=19 December 2022}}</ref> == تێڕوانینێکی گشتی == ناوی بێھشەھر لە ڕووی وشەسازییەوە بە واتای «شاری چاک» دێت. چەندین شوێنەواری مێژوویی لەخۆ دەگرێت وەک بێھشەھر زێدی [[شا عەباسی یەکەم|عەباسی مەزن]]، کۆشکی چەشمە عیمارەت، باخەکانی باخی شا و کارگەی ڕستن و چنینی چیت سازی. عەباس ئاباد کە بە سەوزایی و جوانییەکەی و ھەروەھا گرنگییە مێژووییەکەی بەناوبانگە، ناوەندێکی گەشتیاریی سەرەکییە. ڕێگەیەک ھەیە کە لە ڕێگەی جەنگەڵەکەوە بەرەو کێوێک دەچێت. لە عەباس ئابادی گەشتیاریدا، جەنگەڵ دەوری دەریاچەیەکی داوە کە قەڵایەکی نیوە وێرانکراو لە ناوەڕاستیدایە. قەڵاکە سەردەمانێک سەر بە شا عەباس بووە. بێھشەھر زێدی زۆرێک لە کەسایەتییە ناودارەکانی ئێرانە، لە [[ڕۆڵگێڕ]]ەکانەوە تا کەسایەتییە [[ڕامیاری|ڕامیارییەکان]]. یەکێک لە کەسایەتییە ڕامیارییە ناودارەکانی بێھشەھر [[ئەحمەد تەوەکولی]]یە کە سەردەمانێک کاندیدی سەرۆکایەتی بووە. ساڵانە ئەندامە ناودارەکانی پیشەسازیی کات بەسەربردنی ئێران لە بێھشەھر لە مەراسیمێکدا بۆ خەڵاتکردنی نواندنکاران کۆدەبنەوە. لەم دواییانەدا، ئەم ئەندامانە [[پەرویز پەرەستوویی]]یان تێدابوو. شاری بێھشەھر شارێکی پیشەسازییە کە «تۆخمی»، ڕۆنی ڕوەکی، و سابوونێکی دەستشۆردن کە بە «ڕیکا» ناسراوە بەرھەم دەھێنێت. ڕیکا دەستەواژەیەکی ناوخۆیییە بۆ «کوڕ». بێھشەھر ماڵی کۆمپانیای پیشەسازیی بێھشەھرە کە گەورەترین بەرھەمھێنەری [[ڕۆنی ڕوەکی]]یە لە [[ئێران]]دا لە ساڵی ١٩٥١ەوە.<ref>[http://www.behshahrind.com/ Web search<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903231211/http://www.behshahrind.com/ |date=September 3, 2005 }}</ref> لەم دواییانەدا، دوای گەڕان و پشکنین لە نزیک دەوروبەری بێھشەھر، شارۆچکەیەکی کۆن دۆزرایەوە کە نزیکەی ھەزار تەرمی لە منداڵەوە تا پیاوی تەمەن ناوەندی تێدابوو. باڵای تەرمەکان لە باڵا باوەکانی ئێستا بەرزتر بوو. لەو ناوچەیەدا زێڕ و گۆزە دۆزرانەوە. == کەشوھەوا == بێھشەھر خاوەنی کەشوھەوایەکی نیمچە خولگەیی شێدارە (Cfa) لە [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]. {{Weather box | width = auto | collapsed = Y | open = | metric first = yes | single line = yes | trace = | location = بێھشەھر | Jan high C =12.1 | Feb high C =13.2 | Mar high C =16.4 | Apr high C =22.2 | May high C =27.4 | Jun high C =31.4 | Jul high C =33.4 | Aug high C =33.2 | Sep high C =30.7 | Oct high C =25.4 | Nov high C =19.8 | Dec high C =14.5 | year high C = | Jan mean C =7.2 | Feb mean C =8.2 | Mar mean C =11.5 | Apr mean C =17 | May mean C =22.1 | Jun mean C =26.3 | Jul mean C =28.8 | Aug mean C =28.4 | Sep mean C =25.3 | Oct mean C =19.5 | Nov mean C =15.4 | Dec mean C =9.4 | year mean C = | Jan low C =2.3 | Feb low C =3.3 | Mar low C =6.7 | Apr low C =11.8 | May low C =16.8 | Jun low C =21.3 | Jul low C =24.2 | Aug low C =23.7 | Sep low C =20 | Oct low C =13.7 | Nov low C =11.1 | Dec low C =4.4 | year low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm =62 | Feb precipitation mm =37.6 | Mar precipitation mm =55.2 | Apr precipitation mm =24.3 | May precipitation mm =33.2 | Jun precipitation mm =36.9 | Jul precipitation mm =31.0 | Aug precipitation mm =35.5 | Sep precipitation mm =35.3 | Oct precipitation mm =77.0 | Nov precipitation mm =72.5 | Dec precipitation mm =56.6 | year precipitation mm = | Jan snow cm = 3.33 | Feb snow cm = 3.00 | Mar snow cm = 0.50 | Apr snow cm = 0.0 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 0.81 | Dec snow cm = 0.94 | year snow cm = | Jan humidity =79.6 | Feb humidity =76 | Mar humidity =73.6 | Apr humidity =69.4 | May humidity =66.3 | Jun humidity =63.5 | Jul humidity =66.1 | Aug humidity =67.7 | Sep humidity =67.3 | Oct humidity =68.7 | Nov humidity =74.2 | Dec humidity =80.1 | year humidity = | Jan dew point C =3.9 | Feb dew point C =4.2 | Mar dew point C =6.9 | Apr dew point C =11.4 | May dew point C =15.5 | Jun dew point C =18.8 | Jul dew point C =21.8 | Aug dew point C =21.9 | Sep dew point C =18.8 | Oct dew point C =13.6 | Nov dew point C =10.8 | Dec dew point C =6.1 | Jan light = 10.5 | Feb light = 11.3 | Mar light = 12.4 | Apr light = 12.4 | May light = 14.6 | Jun light = 15.1 | Jul light = 14.9 | Aug light = 14 | Sep light = 12.8 | Oct light = 11.7 | Nov light = 10.7 | Dec light = 10.2 | year light= |source= وێزەربەیس<ref>{{cite web |title=Behshahr: MONTHLY - ALL WEATHER AVERAGES |url=https://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=602608&cityname=Behshahr%2C+Mazandaran%2C+Iran&units= |website=Weatherbase |publisher=CantyMedia |access-date=16 February 2024}}</ref> [https://www.weather2visit.com/ وێزەر توو ڤیزیت]<ref>{{cite web |title=Behshahr monthly weather averages |url=https://www.weather2visit.com/middle-east/iran/behshahr.htm |website=weather 2 visit |access-date=16 February 2024}}</ref> |source 2 = دەزگای کەشناسیی ئێران (بارانبارین ١٩٧٠–١٩٧٨).<ref>{{cite web |title=Monthly Total of precipitation in Behshahr (18350) |quote=Lat: 36.7167 Lon:53.55 |url=https://data.irimo.ir/withlogin/payment_complete.aspx |url-access=subscription |website=data.irimo.ir |access-date=24 May 2024 |publisher=Iran Meteorological Organization }}</ref> ئۆپن-میتۆ (بەفر ٢٠٠٠–٢٠٢٤)<ref>{{Cite web |title=Historical Weather API - Coordinates:36.69 N 53.55 E - Period 2000-2009 |url=https://archive-api.open-meteo.com/v1/archive?latitude=36.69&longitude=53.55&start_date=2000-01-01&end_date=2009-12-31&daily=snowfall_sum&timezone=auto |access-date=29 August 2025 |publisher=Open-Meteo.com |no-pp=y}}</ref><ref>{{Cite web |title=Historical Weather API - Coordinates:36.69 N 53.55 E - Period 2010-2024 |url=https://archive-api.open-meteo.com/v1/archive?latitude=36.69&longitude=53.55&start_date=2010-01-01&end_date=2024-12-31&daily=snowfall_sum&timezone=auto |access-date=29 August 2025|publisher=Open-Meteo.com |no-pp=y}}</ref> }} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مازەندەران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Behshahr}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] r5m8q9m9rgdg128s6vao962na1q67du 0 269316 1585635 1526432 2026-05-20T15:36:09Z 1silent scientist 51740 1585635 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پاکدەشت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|پاکدشت}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Pakdash park پارک پاکدشت - panoramio.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری پاکدەشت | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری پاکدەشت''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی پاکدەشت لە [[ئێران]]دا##جێگەی پاکدەشت لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|28|54|N|51|40|49|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای تاران|تاران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پاکدەشت|پاکدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پاکدەشت''' ({{بە فارسی|پاکدشت}}) شارێکە لە [[پارێزگای تاران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ==دیمۆگرافی== ===دانیشتووان=== {{Historical populations |title = مێژووی دانیشتووان |align = left |clear = |direction = |percentages = |state = |type = |shading = |width = |subbox = |pop_name = |year_name = |percent_name = |footnote = |source = <ref name="population history">{{cite web |title=Cities with a population of 100,000 and more (1956-2006 census) |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/13-cities-with-a-population-of-100-000-and-more-1335-1385-1956-2006-census-1.xlsx |website=irandataportal.syr.edu |publisher=Iran data portal |access-date=1 June 2025 |page=1 |format=XLS}}</ref> |graph-pos = |graph-width = |graph-height = |percol = |cols = |perrow = |rows = |١٩٥٦ |١،٧٠٤ |١٩٦٦ |٢،٦٦٨ |١٩٧٦ |٥،٤٥٩ |١٩٨٦ |١٨،٣٠٨ |١٩٩١ |٣٣،٢٧٣ |١٩٩٦ |٤٩،٢٢٠ |٢٠٠٦ |١٢٦،٢٨١<ref name="2006 Tehran Province"/> |٢٠١١ |٢٠٦،٤٩٠<ref name="2011 Tehran Province"/> |٢٠١٦ |٢٣٦،٣١٩<ref name="2016 Tehran Province"/> }} «لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٢٦،٢٨١ کەس لە ٣٢،٦٢٥ خێزاندا بووە.»<ref name="2006 Tehran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Tehran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/23.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084534/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/23.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=24 June 2025}}</ref> «سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٠٦،٤٩٠ کەسی لە ٥٨،٢٥٧ خێزاندا بژارد.»<ref name="2011 Tehran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Tehran Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Tehran.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120190153/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Tehran.xls |archive-date=20 January 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=24 June 2025}}</ref> «سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٢٣٦،٣١٩ کەس لە ٧٠،٢٢٠ خێزاندا پێوا.»<ref name="2016 Tehran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Tehran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171617/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23.xlsx |archive-date=12 December 2021 |format=Excel |access-date=24 June 2025}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای تاران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای تاران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pakdasht}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای تاران]] jnfpi413qwxi85sarwjvxnl6gse56m0 1585636 1585635 2026-05-20T15:36:28Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585636 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پاکدەشت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|پاکدشت}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Pakdash park پارک پاکدشت - panoramio.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری پاکدەشت | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری پاکدەشت''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی پاکدەشت لە [[ئێران]]دا##جێگەی پاکدەشت لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|28|54|N|51|40|49|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای تاران|تاران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پاکدەشت|پاکدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پاکدەشت''' ({{بە فارسی|پاکدشت}}) شارێکە لە [[پارێزگای تاران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ==دیمۆگرافی== ===دانیشتووان=== {{Historical populations |title = مێژووی دانیشتووان |align = left |clear = |direction = |percentages = |state = |type = |shading = |width = |subbox = |pop_name = |year_name = |percent_name = |footnote = |source = <ref name="population history">{{cite web |title=Cities with a population of 100,000 and more (1956-2006 census) |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/13-cities-with-a-population-of-100-000-and-more-1335-1385-1956-2006-census-1.xlsx |website=irandataportal.syr.edu |publisher=Iran data portal |access-date=1 June 2025 |page=1 |format=XLS}}</ref> |graph-pos = |graph-width = |graph-height = |percol = |cols = |perrow = |rows = |١٩٥٦ |١،٧٠٤ |١٩٦٦ |٢،٦٦٨ |١٩٧٦ |٥،٤٥٩ |١٩٨٦ |١٨،٣٠٨ |١٩٩١ |٣٣،٢٧٣ |١٩٩٦ |٤٩،٢٢٠ |٢٠٠٦ |١٢٦،٢٨١<ref name="2006 Tehran Province"/> |٢٠١١ |٢٠٦،٤٩٠<ref name="2011 Tehran Province"/> |٢٠١٦ |٢٣٦،٣١٩<ref name="2016 Tehran Province"/> }} «لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٢٦،٢٨١ کەس لە ٣٢،٦٢٥ خێزاندا بووە.»<ref name="2006 Tehran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Tehran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/23.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084534/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/23.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=24 June 2025}}</ref> «سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٠٦،٤٩٠ کەسی لە ٥٨،٢٥٧ خێزاندا بژارد.»<ref name="2011 Tehran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Tehran Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Tehran.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120190153/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Tehran.xls |archive-date=20 January 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=24 June 2025}}</ref> «سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٢٣٦،٣١٩ کەس لە ٧٠،٢٢٠ خێزاندا پێوا.»<ref name="2016 Tehran Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Tehran Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212171617/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23.xlsx |archive-date=12 December 2021 |format=Excel |access-date=24 June 2025}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای تاران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای تاران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Pakdasht}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای تاران]] 5js9hfjveikk2m7gqa1slr4uos2xdq8 0 272739 1585789 1585343 2026-05-21T09:18:18Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-30159-41|~2026-30159-41]] ([[User talk:~2026-30159-41|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:MFTG|MFTG]] گەڕێندرایەوە 1584462 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی دارەتوو | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Arbil Districs.png | photo2a = Hawler Governorate.png | photo2b = Hewler governorate 2012.png | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = '''نەخشەی سەرەوە'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[گوند]]ەکانیان){{ھن}}'''نەخشەی لای ڕاست'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠٢٦)دا{{ھن}}'''نەخشەی لای چەپ'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠١٢)دا. | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[دارەتوو]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[ژمارە|ژ.]] [[گوند]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color:#090;">١٣</span> | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٠٢]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = تۆڵە مەھدی خۆشناو | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٤٥٫٧ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٣٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٦٩١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٤٠٢ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٨،٩٨٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٤٧٣٫٥ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦١،٣٦٠ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٧،٦٢٩ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی دارەتوو''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''ناحیة دارةتو''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Daratu SubDistrict '') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارەدێی [[دارەتوو]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارەدێی [[دارەتوو]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وڵاتەکەت باشتربناسە | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 | نووسەر = مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * ناوی دارەتوو وشەیەکی لێکدراوە، [[دار]] + [[توو]]. گوایە گوندی دارەتوو لە سەردەمی عوسمانیدا ئاوەدان کراوەتەوە و کانییەکی ھەبووە و دوو دار تووی لە تەنیشت بووە، ئیتر لەوەوە ناوەکەی وەرگرتووە. == مێژوو == سەرەتا دارەتوو گوندێک بوو، پاش ساڵی(١٩٨٩) کە [[ڕژێمی بەعس]] گوندەکانی ئێستای [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] و [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای پشدەر]] و [[قەزای ڕانیە]]ی ڕاگواست و لە کۆمەڵگەی دارەتوودا نیشتەجێی کردن. پاش فراوان بوون و زیاد بوونی دانیشتوان لە بەرواری(١٢\٥\٢٠٠٢)دا [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] ھاتە کایەوە و دارەتوو بووە ناوەندی و بووە [[شارەدێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی دارەتوو| ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/node/407 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی دارەتوو: * لە باکوورەوە [[ھەولێر]]، [[ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە]] و [[ناحیەی کەسنەزان]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی بێستانە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی دارەتوو | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11077986| نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == دانیشتوان == * تەواوی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * دانیشتوانی ئەم قەزایە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە ١٨،١٩٦ [[خێزان]] و ٦٨،٩٨٩ کەس، کە ٣٤،٧٩٨ [[نێر]] و ٣٤،١٩١ [[مێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == کشتووکاڵ == ناحیەی کەسنەزان ناوچەکانی بەرزو نزمی زۆری تێدایە و بەردەڵانە و زەوی کشتوکاڵی تێدایە بۆ چاندنی [[گەنم]] و [[جۆ]] پشت بە ئاوی باران دەبەستێت بۆ بەرھەم ھێنانی. == کارگێڕی == ئەم ناحیەیە لە (١٣) گوند پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لە سەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{div col|colwidth=16em}} * [[باغەمرە ئەفەندی]] * [[باغەمرە شەھاب]] * [[بیرەجنە]] * [[پاڵانی، دارەتوو]] * [[سابڵاغ، دارەتوو]] * [[سەردەشت، دارەتوو]] * [[گردەڕەشە ئەسعەد]] * [[گردەڕەشە موفتی]] * [[لاجان]] * [[مورتکە]] * [[میرزا ئاغا]] * [[ھەڵەجەی گەورە]] * [[ھەڵەجەی گچکە]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[قەزای بنەسڵاوە]] * [[ناحیەی کەسنەزان]] * [[ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە]] * [[ناحیەی بێستانە]] == سەرچاوەکان == {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] kbh2iof7zfnpd9ecsu3d731xs7lijih 0 273531 1585791 1584947 2026-05-21T09:22:28Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-29662-81|~2026-29662-81]] ([[User talk:~2026-29662-81|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:KiranBOT|KiranBOT]] گەڕێندرایەوە 1564282 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی پردێ | partof = [[شەڕی کەرکووک (٢٠١٧)]] | image = Kirkuk_offensive-ar.svg | image_caption = | image_size = 300px | date = ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | place = [[پردێ]] | result = سەرکەوتنی عێراق<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2017/10/21/iraq-forces-in-full-control-of-kirkuk-province «Iraqi forces in full control of Kirkuk province»]. ''ئەل جەزیرە'' (بە ئینگلیزی). ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ٧ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref><ref>[https://www.france24.com/en/20171020-iraqi-forces-complete-takeover-oil-rich-kirkuk-province-clashes-kurds-kurdistan «Iraqi forces complete takeover of oil-rich Kirkuk province»]. ''فەڕانسا ٢٤'' (بە ئینگلیزی). ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. لە ٧ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref><ref>چمەیتێلی، مەحێر؛ جەلەبی، ڕەیان (٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧). [https://www.reuters.com/article/world/iraqi-forces-complete-kirkuk-province-takeover-after-clashes-with-kurds-idUSKBN1CP0PT/ «Iraqi forces complete Kirkuk province takeover after clashes with Kurds»]. ''رۆتەرز''. لە ٧ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> | combatant1 = {{ئاڵا|کوردستان|size=22px}}<br /> | combatant2 = {{ئاڵا|عێراق|size=22px}} | commander1 = {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} '''[[مەسعوود بارزانی]]''' {{ھن}} {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[سیروان بارزانی]] {{ھن}} {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[جەمال کەرکووکی]] {{ھن}} {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[حوسێن یەزدانپەنا]] {{ھن}} {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[حەمەڕێگر]] | commander2 = {{ھێمای ئاڵا|عێراق}} '''[[حەیدەر عەبادی]]'''{{ھن}}({{بچووک|فەرماندەی گشتی}}) {{ھن}} {{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[فازڵ بەرواری]] | units1 = {{ھێمای ئاڵا|کوردستان|size=22px}} [[پێشمەرگە]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_the_Kurdistan_Freedom_Party_(Iran).svg}} [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] | casualties1 = ٦ کوژراو | casualties2 = ١١٨ کوژراو، ١٥٠ بریندار،{{ھن}} تێکشکاندنی ١٢ [[ھامڤی]]، ١ [[ئێم١ ئابرامس]]، ١ [[تی-٧٢]]<ref>https://www.newarab.com/analysis/iraqi-kurds-are-tired-being-attacked-us-made-weapons</ref> | units2 =[[حەشدی شەعبی]]{{ھن}}[[ھێزە وشکانییەکانی عێراق]]|campaignbox={{ململانێی کورد و عێراق (٢٠١٧)}}}} '''شەڕی پردێ''' یان '''داستانی پردێ''' ڕووبەڕووبوونەوەیەکی سەربازی بوو لە نێوان [[پێشمەرگە]] و [[ھێزە وشکانییەکانی عێراق|سوپای عێراق]] لە درێژەی [[ململانێی کورد و عێراق (٢٠١٧)|ململانێی عێراق و کورد]] لە ٢٠١٧. یەکەم ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی بوو لە نێوان ھەردوولا لە دوای [[شەڕی عێراق]]ەوە. == پشت ڕووداوەکان == سەرەتا شەڕەکە لەو کاتەوە دەستی پێکرد کە سەربازانی [[حەشدی شەعبی]] [[کەرکووک|کەرکووکیان]] گرت و ھەوڵی داگیرکردنی [[ھەولێر]]یاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Iddon|یەکەم=Paul|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Holding the line: Why the Peshmerga's stand at Pirde matters|ناونیشان=https://manage.rudaw.net/english/analysis/21102018|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240731193954/https://manage.rudaw.net/english/analysis/21102018|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Rûdaw}}</ref> == شەڕەکە == شەڕەکە کاتژمێر ٧:٠٠ی سەرلەبەیانی لەسەر ڕێگای ھەولێر بۆ کەرکووک لە نزیک گوندی پیردێ دەستیپێکرد، کاتێک [[ھێزی تایبەتی عێراقی|دەزگای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری عێراق]] دەستیکرد بە ئامانجگرتنی یەکە کوردییەکان لەڕێی تۆپی ھاوەنەوە. ھاوەنێکی ڕواڵەتی ٨١ ملیمەتری بە دووریی کۆمەڵێک ژەنەراڵی کورد کە لە دەرەوەی بنکەیەکی فەرماندەیی وەستابوون، تەقییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kleinmann|یەکەم=Yomi|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Kurdish Troops Halt Iraqi Forces on the Kurdistan Border|ناونیشان=https://warisboring.com/kurdish-troops-halt-iraqi-forces-on-the-kurdistan-border/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240731193950/https://warisboring.com/kurdish-troops-halt-iraqi-forces-on-the-kurdistan-border/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=War is Boring}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|شەڕ|عێراق|پارێزگای ھەولێر|پارێزگای کەرکووک}} [[پۆل:شەرەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:ململانێی عێراق]] [[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کەرکووک]] benlrvj61bq0su7exgwag2tv2ymy5e9 0 274766 1585646 1578081 2026-05-20T16:26:38Z Hivja 64112 1585646 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |+ class="infobox-title" id="4" style="font-size: 125%;" |ناوەندی ئاماری ئێران{{ھن}}{{nobold|مرکز آمار ایران}}{{ھن}} [[پەڕگە:لۆگۆی ناوەندی ئاماری ئێران.png|وێنۆک|150px|{{ناوەند|لۆگۆی ناوەندی ئاماری ئێران}}]] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #efefef" | تێڕوانینی گشتیی ئاژانس |- ! class="infobox-label" scope="row" | دامەزران | class="infobox-data" | ١٩٦٥ |- ! class="infobox-label" scope="row" | دەسەڵاتی دادوەری | class="infobox-data" | [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | بارەگای سەرەکی | class="infobox-data" | [[تاران]]، [[ئێران]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | سەرۆکی ئاژانس | class="infobox-data" | داریووش ئەبووحەمزە |- ! class="infobox-label" scope="row" | وێبگە | class="infobox-data" | https://www.amar.org.ir/ |} '''ناوەندی ئاماری ئێران''' ({{بە فارسی|مرکز آمار ایران}}) سەرەکیترین ڕێکخراوەی ئامارە لە [[ئێران]]، کە لەلایەن [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|حکوومەتی ئێرانەوە]] بەڕێوە دەبردرێت و بوودجەی بۆ تەرخان دەکرێت. ئەم ناوەندە بەپێی یاسای [[ئەنجومەنی ڕاوێژی نیشتمانی]] لە ساڵی ١٩٦٥دا دامەزرا. ئەم ناوەندە ئێستا رۆڵی کلیلیدی لە پەیمانەی سیاستە کۆمەلایەتی، کۆمەلایەتی و پەرەسەندنەوەیەکانی ئەمڕۆی کۆمەڵگایەکانەوە هەیە و بە پێشکەشکردنی ئامارەکانەوەی ڕوون و ڕوونەوە، بەرەوپێشەکی پەیوەندیدانی پەیڕەوانەی تایبەتی نوێیەکان و کۆمەلایەتیەکانەوە هەڵسەنگاندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=غلامرضا گودرزی کیست؟ بیوگرافی رئیس مرکز آمار ایران |ناونیشان=https://shahrebours.com/%d8%ba%d9%84%d8%a7%d9%85%d8%b1%d8%b6%d8%a7-%da%af%d9%88%d8%af%d8%b1%d8%b2%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%b1%d8%a6%db%8c%d8%b3-%d9%85%d8%b1/ |وێبگە=شهر بورس |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250224032337/https://shahrebours.com/%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%DA%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان == {{ئەمانەش ببینە|سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران}} ناوەندی ئەماری ئێران دەزگایەکی نیشتمانییە کە بەرپرسی پلاندانان، ئەنجامدان و بڵاوکردنەوەی ئاماری نیشتمانیی دانیشتووان و نیشتەجێبوونە. چالاکیی یەکەمی لە سەرتاسەریی وڵات دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٥. لەو کاتەوە، ناوەندی ئامار ھەشت بەرنامەی ئاماری نیشتمانی بەڕێوە بردووە، کە بریتین لە: * یەکەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٥٦ * دووەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٦٦ * سێیەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٧٦ * چوارەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو (جاری یەکەم)، ١٩٨٦ * چوارەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو (جاری دووەم)، ١٩٩١ * پێنجەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٩٦ * شەشەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠٠٦ * حەوتەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠١١ * ھەشتەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠١٦ == ھاوکاریی نێونەتەوەیی == لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٧، ناوەندی ئاماری ئێران وەک ئەندامی کۆمیسیۆنی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان ھەڵبژێردرا. ھەروەھا لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٠، وەک ئەندامێک لە ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی دامەزراوەی ئاماری بۆ ئاسیا و ئۆقیانووسیا (سیاپ) کە سەر بە [[کۆمیسیۆنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئاسیا و ئۆقیانووسیا|ئێسکاپە]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of SCI|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english/About-SCI/History|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=SCI}}</ref> * ڕێکخراوی نیشتمانی بۆ تۆماری مەدەنی ئێران == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Statistical Center of Iran}} {{تووڵی دەروازە|ئامار|ئێران}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] kw3y60xasvnkk3s234xwl0myqniwq0a 1585703 1585646 2026-05-20T20:00:56Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1585703 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |+ class="infobox-title" id="4" style="font-size: 125%;" |ناوەندی ئاماری ئێران{{ھن}}{{nobold|مرکز آمار ایران}}{{ھن}} [[پەڕگە:لۆگۆی ناوەندی ئاماری ئێران.png|وێنۆک|150px|{{ناوەند|لۆگۆی ناوەندی ئاماری ئێران}}]] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: #efefef" | تێڕوانینی گشتیی ئاژانس |- ! class="infobox-label" scope="row" | دامەزران | class="infobox-data" | ١٩٦٥ |- ! class="infobox-label" scope="row" | دەسەڵاتی دادوەری | class="infobox-data" | [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | بارەگای سەرەکی | class="infobox-data" | [[تاران]]، [[ئێران]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | سەرۆکی ئاژانس | class="infobox-data" | داریووش ئەبووحەمزە |- ! class="infobox-label" scope="row" | وێبگە | class="infobox-data" | https://www.amar.org.ir/ |} '''ناوەندی ئاماری ئێران''' ({{بە فارسی|مرکز آمار ایران}}) سەرەکیترین ڕێکخراوەی ئامارە لە [[ئێران]]، کە لەلایەن [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|حکوومەتی ئێرانەوە]] بەڕێوە دەبردرێت و بوودجەی بۆ تەرخان دەکرێت. ئەم ناوەندە بەپێی یاسای [[ئەنجومەنی ڕاوێژی نیشتمانی]] لە ساڵی ١٩٦٥دا دامەزرا. ئەم ناوەندە ئێستا رۆڵی کلیلیدی لە پەیمانەی سیاستە کۆمەلایەتی، کۆمەلایەتی و پەرەسەندنەوەیەکانی ئەمڕۆی کۆمەڵگایەکانەوە هەیە و بە پێشکەشکردنی ئامارەکانەوەی ڕوون و ڕوونەوە، بەرەوپێشەکی پەیوەندیدانی پەیڕەوانەی تایبەتی نوێیەکان و کۆمەلایەتیەکانەوە هەڵسەنگاندنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=غلامرضا گودرزی کیست؟ بیوگرافی رئیس مرکز آمار ایران |ناونیشان=https://shahrebours.com/%d8%ba%d9%84%d8%a7%d9%85%d8%b1%d8%b6%d8%a7-%da%af%d9%88%d8%af%d8%b1%d8%b2%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%b1%d8%a6%db%8c%d8%b3-%d9%85%d8%b1/ |وێبگە=شهر بورس |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250224032337/https://shahrebours.com/%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%DA%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان == {{ئەمانەش ببینە|سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران}} ناوەندی ئەماری ئێران دەزگایەکی نیشتمانییە کە بەرپرسی پلاندانان، ئەنجامدان و بڵاوکردنەوەی ئاماری نیشتمانیی دانیشتووان و نیشتەجێبوونە. چالاکیی یەکەمی لە سەرتاسەریی وڵات دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٥. لەو کاتەوە، ناوەندی ئامار ھەشت بەرنامەی ئاماری نیشتمانی بەڕێوە بردووە، کە بریتین لە: * یەکەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٥٦ * دووەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٦٦ * سێیەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٧٦ * چوارەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو (جاری یەکەم)، ١٩٨٦ * چوارەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو (جاری دووەم)، ١٩٩١ * پێنجەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٩٦ * شەشەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠٠٦ * حەوتەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠١١ * ھەشتەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠١٦ == ھاوکاریی نێونەتەوەیی == لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٧، ناوەندی ئاماری ئێران وەک ئەندامی کۆمیسیۆنی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان ھەڵبژێردرا. ھەروەھا لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٠، وەک ئەندامێک لە ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی دامەزراوەی ئاماری بۆ ئاسیا و ئۆقیانووسیا (سیاپ) کە سەر بە [[کۆمیسیۆنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئاسیا و ئۆقیانووسیا|ئێسکاپە]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of SCI|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english/About-SCI/History|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=SCI}}</ref> * ڕێکخراوی نیشتمانی بۆ تۆماری مەدەنی ئێران == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Statistical Center of Iran}} {{تووڵی دەروازە|ئامار|ئێران}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} fudujzhygbnz3maa27jej87ll68dvnw 1 275610 1585698 1339507 2026-05-20T19:25:09Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585698 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مردنەکان لە ٢٠٢٠]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1339506 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/ بۆ https://xelk.org/243040/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مردنەکان لە ٢٠٢٠]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585697 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 بۆ https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٢٥، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) t596y62k6guiezu2djmwezrqa9f9uh2 0 277952 1585509 1585083 2026-05-20T12:10:27Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585509 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قەزای بەحرکە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[قەزا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Arbil Districs.png | photo2a = Hawler Governorate.png | photo2b = Hewler governorate 2012.png | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = '''نەخشەی سەرەوە'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[گوند]]ەکانیان){{ھن}}'''نەخشەی لای ڕاست'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠٢٦)دا{{ھن}}'''نەخشەی لای چەپ'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠١٢)دا. | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.31556| 44.03533}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''قەزای بەحرکە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[بەحرکە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٢٤]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تۆڵە مەھدی خۆشناو | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٦٥٫٩ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٤٦٤ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = ٣:٠٠+ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قەزای بەحرکە''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''قضاء بحرکة''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Bahrka District'') یەکێکە لە قەزاکانی [[پارێزگای ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارۆچکە]]ی [[بەحرکە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == قەزای بەحرکە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە شارۆچکەی [[بەحرکە]]یە. * بەحرکە لەبەر ئەوەی شوێنی [[کانی]]یەکە لە قوڵدا بووە و ئاوەکەی کۆکراوەتەوە لەوانەیە پانتاییەکی باشی داگیر کردبێت بە شێوەی نیمچە دەریاچەیەک (بحیرە) بوبێت ناویان لێناوە (بەحرۆکە) واتە بەحرێکی بچوک دواتر وشەکە سوانەوەی بەسەردا ھاتووە بووەتە (بەحرکە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> * بە سنووری ئەم قەزایە دەوترێت (دەڤەری بەرانایەتی) لە ناو خەڵکی [[پارێزگای ھەولێر]]. == جوگرافیا == '''قەزای بەحرکە''' ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە: * لە باکوورەوە [[قەزای پیرمام]]. * لە باشوورەوە [[قەزای ھەولێر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[قەزای بنەسڵاوە]]. * لە ڕۆژاواوە [[قەزای خەبات]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = شارۆچکەی بەحرکە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11077977 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ئاو و ھەوای ئەم قەزایە لە [[ھاوین]] وشک و گەرمە، لە [[زستان]]دا باراناوی و ساردە، بەڵام لە [[بەھار]] و [[پاییز]] کەشێکی خۆش و مامناوەندی ھەیە، سامانی سرووشتی سەرەکی لەم دەڤەرە زەویە کشتوکاڵییە بە پیتەکەیەتی، بەم ھۆیەوە پیشەی خەڵکەکەی ھەر لە سەرەتایی سەدەی بیستەم بە کشتوکاڵ و ئاژەڵ بە خێوکردنەوە خەریکن، بە زۆری [[گەنم]] و [[جۆ]] و [[نیسک]] و [[نۆک]] چاندراوە بەم دواییەش کشتوکاڵی ھاوینەشی لێکراوە دوای ھەڵکەندنی بیرە ئیرتیوازییەکان. == مێژوو == * بەحرکە کە پێشتر گوندێک بووە لە گوندە ھەرە کۆنەکانی [[پارێزگای ھەولێر]]، کە مێژووی ئاوەدانیەکەی ئەگەرێتەوە بۆ ٧٠٠ ساڵ پێش زایین لەو سەردەمی [[سەنحاریب|سەنحاریبی]] پاشای [[ئاشوورییەکان]] پرۆژەی ئاوی شاری ھەولێری تەواو کردووە لە ساڵی ٦٩١_٦٩٠ی پێش زایین، کانی گوندی بەحرکەشی رێکخستووە دیواری بۆ دروست کراوە، دوای پشکنین و لێکۆڵینەوە بۆیان دەرکەوتووە کە ھەندێک لە بەردەکان نوسینی لەسەر کراوە (خوێندنەوەی نوسینەکان مێژوەکەی گەراندوەتەوە بۆ ئەو کاتەی کە سەنحاریبی ئاشووری ئاوی لە بەستۆرەوە لە نزیک گوندی [[قەلامورتک]] بۆ [[شار]]ی [[ھەولێر]] بردووە) بەڵگەیەکی تر بۆ مێژووی بەحرکە گەورەیی گۆرستانەکەیەتی کە ١٠٠ دۆنمە کە بوە بە دوو گۆرستان بە ناوی ( گۆرستانی شێخ وەیس لە باشوور و گۆرستانی کێلە سپی لە باکووری رۆژھەڵات) لەبەرکۆنی، گۆڕەکان لەگەڵ زەویەکەی ڕاست بووە. * [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە|ناحیەی بەحرکە]] لە ساڵی (٢٠٠٣)دا، لە نێو سنووری [[قەزای ھەولێر]]دا ھاتە کایەوە. * بە پێی بەیانی ژمارە(١٦)ی ساڵی ٢٠٢٤ی [[وەزارەتی ناوخۆ]]ی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە بەرواری ١٥\١٠\٢٠٢٤دا بڕیاریدا بە ھێنانەکایەی قەزای بەحرکە لە [[پارێزگای ھەولێر]]. بە دابڕانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە|ناحیەی بەحرکە]] لە [[قەزای ھەولێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = بەیاننامەی وەزارەتی ناوخۆ | ناونیشان = https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%2520of%2520Interior/Kurdish/%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/2024/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%2520%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%25E2%2580%258C%2520(%D9%A1%D9%A6)%DB%8C%2520%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C%2520%D9%A2%25D9%25A0%D9%A2%D9%A4%2520%D8%8C%2520%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87%25E2%2580%258C%D9%83%D8%A7%DB%8C%D9%87%25E2%2580%258C%DB%8C%2520%D9%82%D9%87%25E2%2580%258C%D8%B2%D8%A7%DB%8C%2520(%2520%D8%A8%D9%87%25E2%2580%258C%D8%AD%D8%B1%D9%83%D9%87%25E2%2580%258C%2520)%2520.pdf | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250303214953/https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%20of%20Interior/Kurdish/%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/2024/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%20(%D9%A1%D9%A6)%DB%8C%20%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C%20%D9%A2%D9%A0%D9%A2%D9%A4%20%D8%8C%20%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%83%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%20%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C%20(%20%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AD%D8%B1%D9%83%D9%87%E2%80%8C%20)%20.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کارگێڕی == قەزای بەحرکە لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە]] و (٢٦) [[گوند]] پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لە سەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {{div col|colwidth=14em}} * [[ئاشۆکان]] * [[براغی بچووک]] * [[براغی گەورە]] * [[بەرحوشتر]] * [[تەلموسەک]] * [[پیرزین]] * [[جەژنیکان]] * [[جەژنیکانی ئەبابەکر]] * [[جەژنیکانی ئەفەندی]] * [[جەژنیکانی نەجم]] * [[دارەبەن]] * [[سەرکەوری زراری]] * [[سەرکەوری ھەرکی]] * [[سەیدان]] * [[شێخە شل]] * [[قادراوا، قەزای ھەولێر]] * [[قەفەر]] * [[قەلامورتک]] * [[قەلانچۆغان]] * [[قورەبەگ]] * [[کەلەکان]] * [[کەرک]] * [[گردئارەق]] * [[گردجۆتیار]] * [[گردەچال]] * [[گەزنە، قەزای ھەولێر]] * [[مەموندان]] {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای بەحرکە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{پۆلی کۆمنز|Tel Keppe District}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] qll73d22tv3u9izvrsfh045vyxhh6wu 0 278299 1585572 1584229 2026-05-20T12:20:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585572 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{Infobox football biography | name = چێما ئەندرێس | image = | fullname = خۆسێ ماریا ئەندرێس بایکساولی | birth_date = {{لەدایکبوون و تەمەن|٢٠٠٥|٤|٢٥}} | birth_place = [[ڤالێنسیا]]، [[ئیسپانیا]] | height = ١٫٩٠م | position = یاریزانی ناوەڕاست | currentclub = [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|یانەی ڕیاڵ مەدرید بی]] | clubnumber = ٦ | youthyears1 = ٢٠١٠–٢٠١٣ | youthclubs1 = بێتێرا | youthyears2 = ٢٠١٣–٢٠١٨ | youthclubs2 = لێڤانتی | youthyears3 = ٢٠١٨–٢٠٢٤ | youthclubs3 = [[ڕیاڵ مەدرید سی]] | years1 = ٢٠٢٤ | clubs1 = [[ڕیاڵ مەدرید سی]] | caps1 = ٧ | goals1 = ٣ | years2 = ٢٠٢٤–٢٠٢٠ | clubs2 = [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|یانەی ڕیاڵ مەدرید بی]] | caps2 = ١٤ | goals2 = ٠ | nationalyears1 = ٢٠٢٢–٢٠٢٣ | nationalteam1 = ئیسپانیا ژێر ١٨ ساڵ | nationalcaps1 = ٤ | nationalgoals1 = ٠ | nationalyears2 = ٢٠٢٣–٢٠٢٤ | nationalteam2 = ئیسپانیا ژێر ١٩ ساڵ | nationalcaps2 = ١٠ | nationalgoals2 = ١ | club-update = ٠٣:٣٨, ٢٨ تشرینی دووەم ٢٠٢٤ (UTC) | nationalteam-update = ٠٥:٠٩, ٢ ئاب ٢٠٢٤ (UTC) | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|ESP}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA European Under-19 Championship]]}} {{Medal|W|[[2024 UEFA European Under-19 Championship|2024 Northern Ireland]]|}} }} '''خۆسێ ماریا ئەندرێس بایکساولی''' (لەدایکبووی ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٥، [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] ئیسپانییە و وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانی ناوەڕاست]] یاری بۆ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|یانەی ڕیاڵ مەدرید بی]] دەکات. == ژیانی سەرەتایی == لە ساڵی ٢٠٠٥ لە [[ئیسپانیا]] لەدایکبووە. لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا پەیوەندی بە ئەکادیمیای لاوانی [[یانەی لیڤانتی]] ئیسپانییەوە کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tavero |یەکەم=Fernando S. |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=Chema, el ‘Busquets’ de La Fábrica |ناونیشان=https://as.com/futbol/primera/chema-el-busquets-de-la-fabrica-n/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=Diario AS |زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240728195703/https://as.com/futbol/primera/chema-el-busquets-de-la-fabrica-n/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پیشە == لە ئیسپانیا دەستی بە یاریکردن کرد بۆ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید]]. وەک یاریزانێکی نێودەوڵەتیی لاوان نوێنەرایەتیی ئیسپانیا دەکات. == شێوازی یاریکردن == پێگەی سەرەکیی ئەو ھێڵی ناوەڕاستە. ئەو یاریزانە بەراورد کراوە بە [[سێرجیۆ بوسکێتس]] کە یاریزانێکی ئیسپانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Andrés Chema, el 'nuevo Busquets' que está impresionando a todos en el Madrid |ناونیشان=https://www.defensacentral.com/la_fabrica/1668352875-andres-chema-el-nuevo-busquets-que-esta-impresionando-a-todos-en-el-madrid-ancelotti-ya-le-conoce |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Defensa Central |زمان=es}}</ref> == ژیانی کەسی == خوێندنی بازرگانیی کردووە. خەڵکی [[ڤالێنسیا]]یە لە ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Chema Andrés, el 'Rodrigo' de la Sub-19 que sólo saca dieces, enamora a Raúl y también brilla con el golf |ناونیشان=https://www.relevo.com/futbol/chema-andres-rodrigo-sub19-dieces-golf-20240725014835-nt.html |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Relevo |زمان=es}}</ref> == ئاماری پیشەیی == {{Updated|match played 24 November 2024}}<ref>{{Soccerway|jose-maria-andres-baixauli/864219}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتن و گۆڵەکان بەپێی یانە و وەرز و ڕکابەرییەکان ! rowspan="2" | یانە ! rowspan="2" | وەرز ! colspan="3" | خولەکە ! colspan="2" | ئی تر ! colspan="2" | کۆ |- ! دابەشکردن ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان |- | ڕیاڵ مەدرید سی | ٢٠٢٣–٢٤ | تێرسێرا فیدراسیۆن | ٧ | ٣ | colspan="2" | — | ٧ | ٣ |- | rowspan="3" | [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید کاستیلا]] | ٢٠٢٣–٢٤ | فێدراسیۆنی پریمێرا | ٣ | ٠ | colspan="2" | — | ٣ | ٠ |- | ٢٠٢٤–٢٥ | فێدراسیۆنی پریمێرا | ١١ | ٠ | ٠ | ٠ | ١١ | ٠ |- ! colspan="2" | کۆ ! ١٤ ! ٠ ! ٠ ! ٠ ! ١٤ ! ٠ |- ! colspan="3" | کۆی گشتی ژیانی پیشەیی ! ٢٤ ! ٣ ! ٠ ! ٠ ! ٢٤ ! ٣ |} == ڕێزلێنان == '''ئیسپانیا ژێر ١٩ ساڵ''' * پاڵەوانێتی ئەورووپای خوار ١٩ ساڵان: ٢٠٢٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=UEFA.com |سەردێڕ=The official website for European football |ناونیشان=https://www.uefa.com/errors/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com |زمان=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا|تۆپی پێ}} [[پۆل:یاریزانانی پریمێرا فێدێراسیۆن]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] 8ai9y2rdbivsbautlkpr7z0bbonycol 0 279152 1585554 1584398 2026-05-20T12:17:57Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585554 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict||conflict=کۆمەڵکوژیی جوانڕۆ ١٩٥٠|partof=[[پێرستی ڕاپەڕینی کوردان|ڕاپەڕینی کوردان]]|casus=ڕاپەڕینی خێڵی جوانڕۆ دژی دەسەڵاتی شانشینی ئێران|image=|image_size=|caption=[[مستەفا کەمال ئەتاتورک]] لەگەڵ [[سەبیحە گۆکچەن]] (١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٣٧، لەبەردەم [[پێرتاگە]]، ئەنجومەنی خەڵک)|date=١٩٥٠|place=پارێزگای کرماشان|result=سەرکەوتنی دەسەڵاتی شانشینی ئێران * دەستەی ڕاپەڕیوەکان شکستیان ھینا|combatant1={{flagicon|Iran}} [[ئێران]]|combatant2=تیرەکانی جوانڕۆ|commander1=|commander2=|strength1=|strength2=|casualties1=٢٠٠٠ کوژراو|casualties2=|casualties3=}} '''کۆمەڵکوژیی جوانڕۆ''' کوشتاری کوردانی خێڵی جوانڕۆ بوو لە ناوچەی [[کرماشان]] لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان (ئێران) لەلایەن ڕژێمی شانشینی ئێران بە سەرکردایەتیی محەممەد ڕەزا پەھلەوی. ئەم کوشتارە کە لەلایەن دەوڵەتی ئێرانەوە ئەنجام درا لە دوای شۆڕشی جوانڕۆیییەکان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ساڵی ١٩٥٠دا. ژمارەی کوژراوان بە نادیاری ماوەتەوە بەھۆی ئەوەی دەوڵەتی ئێران ھەرگیز بواری بۆ توێژینەوە لەو بارەیەوە نەڕەخساندووە؛ بەڵام بەپێی دەزگای سی ئای ئەی ئەمریکی، دوای شۆڕشەکە خەڵکی جوانڕۆ بە فڕۆکەی ھەریکان بۆمباران کران و ٢٠٠٠ خەڵکی سڤیل کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٥١ |سەردێڕ=Javanrudi Uprising |ناونیشان=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CLAIMS%20US%20INSTIGATED%20JAVA%5B15784420%5D.pdf |ڕەوشی ناونیشان=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CLAIMS%20US%20INSTIGATED%20JAVA%5B15784420%5D.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=وێبگەی سەرەکیی سی ئای ئەی}}</ref> == پێشھاتەکان == === سەردەمی کۆماری کوردستان لە مەھاباد === '''کۆماری کوردستان''' یان '''کۆماری مەھاباد'''، لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەسەر دەستی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستان]] دامەزرێنرا، و پێشەوا [[قازی محەممەد]] وەک [[سەرۆککۆمار]] سوێندی یاسایی خوارد، وڵاتێکی کوردی تەمەن کورت بوو، کە لە سەدەی بیستدا و لە دوای [[کۆماری ئارارات]] لە [[باکووری کوردستان]] دامەزرا. پایتەختەکەی شاری [[مەھاباد]] بوو، کە دەکەوێتە باکووری خۆراوای ئێران. دامەزران و لەناوچوونی کۆمار بەشێک بوو لەو [[قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران|قەیرانەی ئێرانی]] تێی کەوتبوو، ئەو ململانێیەی لەنێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی سۆڤیەتدا]]ھەبوو کە [[شەڕی سارد|جەنگی ساردی]] لێکەوتەوە، بەڵام خواستی لەمێژینە و ئاواتی [[کورد|گەلی کورد]] بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەت و وڵاتێک بەناوی [[کوردستان]]، پێشینە لە مانگی ئابی ١٩٤١، ڕاپەڕینێکی مەزن جڵەوی ناوچە کوردییەکانی لە دەستی [[میری]] ناوەندیی ئێران دەرھێنا. لە شاری مەھاباد، کۆمیتەیەک لە کەسانی چینی ناوەند بە پشتگیری سەرۆک خێڵەکان دەسەڵاتی ناوچەکەیان گرتە دەست. پارتێکی [[ڕامیاری]] بەناوی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] (ژێ کاف) دامەزرێنرا. [[قازی محەممەد]]، سەرۆکی بنەماڵەی قازی، بە سکرتێریی پارتەکە ھەڵبژێردرا. کۆمیتەکە بە سەرکردایەتیی قازی محەممەد ناوچەکەیان بە لێھاتوویی و سەرکەوتنێکی بەرچاوەوە بۆ ماوەی ٥ ساڵ تا ڕووخانی کۆمار بەڕێوەبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کۆماری کوردستان کەی و چۆن دامەزرا؟ |ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=111987&Jor=4 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=www.wishe.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |سەردێڕ=کۆماری کوردستان و وانەکانی |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=70819 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=کوردستان و کورد |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240123195721/https://kurdistanukurd.com/?p=70819 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references responsive="0"/> {{پۆلی کۆمنز|Dersim rebellion|کۆمەڵکوژیی دێرسیم}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئێران|شەڕ|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} f4d9mwuah4onfpifyerw6eb4ip58z5o 0 279704 1585533 1584806 2026-05-20T12:14:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585533 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == === ٣٠ === * [[خالیدە زیا]]، ٧٩، سیاسەتوانی بەنگلادێشی و [[سەرۆک وەزیرانی بەنگلادێش]] (١٩٩١–١٩٩٦ و ٢٠٠١–٢٠٠٦)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bangladesh's first female prime minister, Khaleda Zia, dies at 80 |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladeshs-first-female-prime-minister-khaleda-zia-dies-80-2025-12-30/ |ئیش=[[ڕۆیتەرز|Reuters]] |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئیسایا ویتلۆک جونیۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ziegler |یەکەم١=Hannah |سەردێڕ=Isiah Whitlock Jr., Scene-Stealing Character Actor in 'The Wire,' Dies at 71 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/12/30/arts/television/isiah-whitlock-jr-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[بەھرام بەیزایی]]، ٨٧، نووسەر و دەرھێنەری فیلم و شانۆی ئێرانی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Mehr News Agency |زمان=en}}</ref> === ١٤ === * [[ڕۆب ڕاینەر]]، ٧٨، بەرھەمھێنەری فیلم، ئەکتەر و چالاکی سیاسیی ئەمریکی، برینی قووڵ بەھۆی لێدانی [[چەقۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Sangal |یەکەم١=Aditi |دوایین٢=Romine |یەکەم٢=Taylor |دوایین٣=Tsui |یەکەم٣=Karina |سەردێڕ=What we know about the fatal stabbings of Rob and Michele Reiner and the case against their son |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/12/17/entertainment/rob-reiner-murder-case-what-we-know-hnk |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ئیش=[[سی ئێن ئێن|CNN]] |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251217161012/https://edition.cnn.com/2025/12/17/entertainment/rob-reiner-murder-case-what-we-know-hnk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ٤ === * [[کاری ھیرۆیوکی تاگاوا]]، ٧٥، ئەکتەر و بەرھەمھێنەری فیلمی ژاپۆنی–ئەمریکی، دواھاتەکانی [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Tapp |یەکەم١=Tom |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Cary-Hiroyuki Tagawa Dies: 'Mortal Kombat, 'Last Emperor' & 'Man in the High Castle' Actor Was 75 |ناونیشان=https://deadline.com/2025/12/cary-hiroyuki-tagawa-dead-mortal-kombat-actor-1236636368/ |وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pedersen |یەکەم=Erik |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |ناونیشان=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Deadline |زمان=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Arabiya English |زمان=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> === ١٤ === * [[فومیتاکا ساتۆ]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک]]زان و فیزیکزانی تیۆریی ژاپۆنی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=【訃報】宇宙物理学者の佐藤文隆さん死去、ブラックホール解明　京都大学名誉教授 |ناونیشان=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/-/1562015 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Kyoto-np |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (لە ٢٠٠٧ەوە)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |سەردێڕ=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Walcott |یەکەم=Escher |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |ناونیشان=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=People.com |زمان=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Parent |یەکەم=Tabitha |سەردێڕ=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |ناونیشان=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |ئیش=People |بڵاوکەرەوە=Dotdash Meredith |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Nossiter |یەکەم=Adam |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times |زمان=en}}</ref> === ١٠ === * [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی و ھەواڵنێری [[کەناڵی ئەلجەزیرە]]، [[تیرۆرکردنی ئەنەس شەریف|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |سەردێڕ=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري|ناونیشان=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Roger Secrist Christiansen |ناونیشان=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |وێبگە=Legacy |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|دوایین=Moses|یەکەم=Claire|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|وێبگە=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|سەردێڕ= Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|دوایین= Rabinowitz|یەکەم= Chloe|ئیش= Broadway World|ڕێکەوت= ١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Langer |یەکەم١=Emily |سەردێڕ=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |وێبگە=The Washington Post |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لە ٢٠١٣ەوە)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |سەردێڕ=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |وێبگە=ExtraTV.com |ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Overbye |یەکەم١=Dennis |سەردێڕ=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sullivan |یەکەم=Matthew |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |ناونیشان=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (لە ٢٠٢١ەوە)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yohanan |یەکەم=Nurit |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |سەردێڕ=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |ئیش=The Hollywood Reporter |یەکەم=Mike |دوایین=Barnes |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |سەردێڕ=Craig Richard Nelson |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |سەردێڕ=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |دوایین=McFadden |یەکەم=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |سەردێڕ=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |یەکەم١=Greg |دوایین١=Evans |وێبگە=Deadline |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petski |یەکەم=Denise |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |ناونیشان=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=Deadline |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[ئارام فەتاح خەراجیانی]]، ٤٣–٤٤، پاڵەوانی لەشجوانیی کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هۆکاری گیان لەدەستدانی پاڵەوانە کوردەکە لەگەڵ وریا حمە کەریم چی بوو؟ |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=141175&Jor=7 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] cg9n6rkpd78jwqu957slywlx294cprw 0 282275 1585716 1583102 2026-05-20T21:35:04Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585716 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئەماتۆر'''، [[فیلم]]ێکی سیخوڕی [[ئەمریکی]]یە. لە ڕێکەوتی ١١ی نیسانی ٢٠٢٥ بڵاوکراوەتەوە، و دەرھێنانی لەلایەن [[جەیمس واتکینز]]. ==چیرۆک== <!--Per WP:FILMPLOT, plot summaries for feature films should be between 400 to 700 words. Please check the word count before making any additions. --> [[دەزگای زانیاریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] [[کۆدنووسی|کۆدنووس]] چارلی ھێلەر سەرقاڵی نۆژەنکردنەوەی [[سێسنا]]یەکی کۆنە وەک دیارییەک بۆ سارای ھاوسەری، کە بەرەو گەشتێکی بازرگانی بۆ [[لەندەن]] بەڕێ دەەکەوێت. لە بەشی کۆدشکاندن و شیکاریی سی ئای ئەی، چارلی لەگەڵ بریکارێکی مەیدانی بە ناوی جاکسۆن ئۆبراین، ناوی ڕەمزی «ورچەکە»، و سەرچاوەیەکی بێناو، ناوی ڕەمزی «[[ئینکوایلین]]»، بووەتە ھاوڕێ. پەڕگە نھێنییەکانی ئینکوایلین دەری دەخەن کە بەڕێوەبەری [[ناوەندی چالاکییە تایبەتەکان]] و بەڕێوەبەرەکەی چارلی، ئەلێکس مۆر، ھێرشە درۆنە ڕامیارییەکانی وەک تەقینەوەی خۆکوژی نیشان داوە. دواتر چارلی دەبرێتە لای بەڕێوەبەری سی ئای ئەی سامانتا ئۆبراین، کە پێی ڕای گەیاند سارا لە ھێرشێکی تیرۆریستیدا کوژراوە. چارلییەکی خەمبار دواتر دۆزینەوەکانی خۆی دەخاتە ڕوو. دوای ئەوەی مامەڵەیەکی چەک بە ھەڵەدا دەچێت، چوار ھێرشبەرەکە سارا و کەسانی تریان بە بارمتە گرت، و پێش ئەوەی ڕابکەن سارایان کوشت. چارلی گومانلێکراوەکان دەناسێتەوە – تاوانباری بێلارووسی میشکا بڵاژیک، کارمەندی پێشووی ھێزە تایبەتەکانی ئەفریقای باشوور ئێڵیش، ئەفسەری پێشووی ھەواڵگری ئەرمەنی گرێتچن فرانک، و سەرکردەی دەستنیشاننەکراو خۆرست شیلەر، بکوژی سارا – بەڵام مۆر و جێگرەکەی، کالیب ھۆرۆویتز، پێداگری دەکەن کە کار بۆ لەناوبردنی تەواوی تۆڕەکەی شیلەر دەکەن. چارلی بە بڕیارەوە بۆ تۆڵەسەندنەوەی سارا، ڕووبەڕووی مۆر دەبێتەوە بەو فەرمانە تاوانبارانەی کە بوونە ھۆی کوژرانی سەدان مەدەنی و ھاوپەیمان. چارلی بە ھەڕەشەی دزەپێکردنی زانیارییەکان، داوای سەرچاوەکان و مەشقی تایبەت بە ئەرکەکە لە «کێڵگەکە» دەکات بۆ ئەوەی بە کەسی ڕاوی چوار ھێرشبەرەکە بنێت. دەنێردرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ عەقید ڕۆبەرت ھێندێرسۆن لە [[کامپ پیری]] مەشق بکات، چارلی کە لە دەمانچە دەترسێت لە دروستکردنی بۆمبدا زۆر باشە، بەڵام ھێندێرسۆن ڕای گەیاند کە ئەو بە سادەیی توانای کوشتنی نییە. مۆر و کالیب بە گەڕان لە ماڵ و [[نووسینگە]]ی چارلی، سی دییەک دەدۆزنەوە کە لە جیوکبۆکسی باڕێکدا شاردبوویەوە، بەڵام درک بەوە دەکەن کە تەنھا فێڵی کردووە. فەرمان بە ھێندێرسۆن دەکرێت چارلی لەناو ببات، کە [[ئامێری گوێگرتنی شاراوە|گوێگرتنی لێ جێگیر کرد]]بوو لەو پەڕگانەی لە [[نووسینگە]]ی مۆردا بەجێی ھێشتوون و پێشتر وڵاتی بەجێھێشتووە. چارلی لە [[پاریس]] شوێنی گرێتچن دەکەوێت و شوێن ڕێنمایییەکی فێربوونی قفڵکردن دەکەوێت بۆ ئەوەی بچێتە ناو شوقەکەیەوە. کاتی چاوپێکەوتنی گرێتچن لە کلینیکێکی ھەستیاری دەدۆزێتەوە و دەمانچەیەک دەبات، بەڵام ناتوانێت خۆی ئامادە بکات بۆ تەقەکردن لێی. بەھۆی یادەوەرییەکانی ساراوە، گرێتچن لە کلینیکی ھەستیاری لەناو [[ژووری ھایپۆباریک|ژوورێکی ھایپۆباریکدا]] گیر دەخات و پڕی دەکات لە ھەڵاڵە. چارلی داوای زانینی شوێنی شیلەر دەکات، بەڵام نایەوێت ڕێگە بدات گرێتچن بمرێت و ئازادی دەکات. گرێتچن بۆ سەر شەقامەکە ڕادەکات و بە توندی بەر ڤانێک دەکەوێت و گیان لەدەست دەدات. چارلی مۆبایلەکەی گرێتچن وەردەگرێت و بەرەو [[مارسیلیا]] ڕادەکات کە تێیدا ھێندێرسۆن لە باڕێکدا گۆشەگیری دەکات، بەڵام ئەو لە تەوالێتەکەدا تەقینەوەیەک ئەنجام دەدات و ڕادەکات. داوای یارمەتی لە ئینکوایلین دەکات و بە قاچاخ دەبرێتە [[ئیستانبوڵ]]، لەوێ ئینکوایلین خۆی وەک دەیڤس دەناسێنێت، کە بێوەژنە ڕووسییەکەی ئەفسەرێکی پێشووی [[کەی جی بی]] کوژراوە، و شوێنی ھاوسەرەکەی وەک سەرچاوەکەی چارلی گرتووەتەوە. ئەوان شوێن پێی بڵاژیک بۆ ھۆتێلێکی لوکس لە [[مەدرید]] دەدۆزنەوە. لەم نێوەندەدا، سامانتا دەزانێت مۆر ھێندێرسۆنی بەدوای چارلیدا ناردووە، و بەھۆی بێمتمانەیی بە ژێردەستەکەی، [[کەسایەتی]]یەکی خۆی بۆ پاراستنی چارلی دەنێرێت. لە مەدرید، چارلی ڕووبەڕووی بڵاژیک دەبێتەوە کاتێک لە مەلەوانگەی سەربانی ھۆتێلەکەدا مەلە دەکات، و ئامێری غەواسییەکەی بە جۆرێک ڕێکخستووە کە پەستانی ھەوای نێوان پەڕە شووشەکانی مەلەوانگەکە کەم بکاتەوە. کاتێک بڵاژیک ڕەتیدەکاتەوە ھاوکاری بکات، چارلی شووشەکە دەشکێنێت و دەینێرێت بۆ خوارەوە تاوەکو دەمرێت. خەریکە لەلایەن ھێندێرسۆنەوە دەستگیر دەکرێت، کە لەلایەن [[کەسایەتی]]یەکەی سامانتاوە ھێرشی دەکرێتە سەر؛ لە شەڕەکەدا، ھێندێرسۆن فیشەکی بەر دەەکەوێت بەڵام [[کەسایەتی]]یەکە دەکوژێت، و چارلی ڕادەکات. کالیب درک بەوە دەکات کە چارلی پەیوەندی لەگەڵ کەسێکدا ھەیە و شوێن پێی دەیڤس دەدۆزێتەوە. پەیوەندی بە بەرپرسی وێستگەی ڕووسی لە ئیستانبوڵ دەکات و تیمێکی ھێرشبەری ئێف ئێس بی ڕووسی دەنێردرێتە ئیستانبوڵ، و دەیڤس لە کاتی ڕاکردن لەگەڵ چارلی دەکوژرێت. چارلی لە [[ڕۆمانیا]] شوێن پێی ئێڵیش دەدۆزێتەوە بە بیانووی فرۆشتنی مووشەک پێی و بە تەقەمەنییەکی دروستکراو تەڵەی بۆ دادەنێت، و ناچاری دەکات ئاشکرای بکات کە شیلەر لە ناو کەشتییەک لەسەر [[دەریای باڵتیک]] کار دەکات. مۆبایلەکەی ئێڵیش دەبات و دەیداتە دەست مردن لە تەقینەوەکەدا. چارلی دەگاتە [[پریمۆرسک، ئۆبلاست لێنینگراد|پریمۆرسک]] بۆ سیخوڕیکردن لەسەر ئۆپەراسیۆنەکەی شیلەر. «ورچەکە» ڕووبەڕووی دەبێتەوە، بەڵام چارلی ڕەتیدەکاتەوە کۆتایی بە تۆڵەسەندنەوەکەی بھێنێت. چارلی دەستگیر دەکرێت و دەبرێتە سەر کەشتییەکەی شیلەر، و ڕووبەڕووی بکوژی سارا دەبێتەوە. شیلەر دەمانچەیەکی پڕ لە فیشەکی پێشکەش دەکات و ھەلی تۆڵەسەندنەوەی پێ دەدات. لەبری ئەوە، چارلی ئاشکرای دەکات کە ھاکی کەشتییەکەی کردووە، و ئاراستەی دەکات بەرەو [[کەنداوی فینلاند]] کە لەوێ شیلەر لەلایەن پۆلیسی [[فینلاند]] و [[ئینتەرپول]]ەوە دەستبەسەر دەکرێت. مۆر و ھۆرۆویتز بەھۆی ئۆپەراسیۆنە ڕێپێنەدراوەکانیانەوە دەستگیر دەکرێن، و سامانتا ڕای گەیاند کە دەزگاکە لە ئەندامە خراپەکانی پاک کراوەتەوە. دوای ئەوەی لەلایەن ھێندێرسۆنێکی چاکبووەوە سەردانی دەکرێت، چارلی نۆژەنکردنەوەی فڕۆکەکەی تەواو دەکات و بۆ گەشتێکی ئاسمانی بەکاری دەھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ھۆڵیوود|تورکیا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|فەڕەنسا|لەندەن}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی داھاتوو]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمەکان لە ساڵی ٢٠٢٤ دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەدرید داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە پاریس داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی ٢٠٢٥]] aiz5wes40co580hfl6p7wq8jlxkzi34 0 283015 1585558 1584389 2026-05-20T12:18:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585558 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{multiple image |align=left |direction= vertical |width= 220px |header= |image1= Logoi-nosrawai-kuk.png |caption1= |image2= حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک).png |caption2= |image3= |caption3= |total_width= }} '''کوردستان و کورد''' [[وێبگە|ماڵپەڕ]]ی ناوەندی و فەرمیی [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حدک) و ماڵپەڕی ئەلیکترۆنیی ڕۆژنامەی کوردستان و کورد بوو. هەموو بڵاوکراوە و ئاگادارییەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستان لەو ماڵپەڕەدا بڵاو دەکرانەوە. ماوەیەک دوای یەکگرتنەوەی حدک و [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]] لە ٢١ی ئابی ٢٠٢٢، ماڵپەڕی کوردستان و کورد ناچالاک کرا و لەو کاتەوە [[کوردستان میدیا]] وەک ماڵپەڕی فەرمیی حیزبی دێموکرات وتار و ھەواڵەکان بڵاو دەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=دەسپێك|ناونیشان=https://www.kurdistanukurd.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250216121147/https://www.kurdistanukurd.org/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=پێوەندی گرتن|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?page_id=59166|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=کوردستان و کورد|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250217012135/https://kurdistanukurd.com/?page_id=59166|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://kurdistanukurd.com}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|سیاسەت|ڕۆژنامەوانی|ئینتەرنێت|کوردستان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:وێبگە کوردییەکان]] hl7y630pe6hoofr74zyl6cbeiowuppo 0 283029 1585718 1563033 2026-05-20T21:48:27Z Ari Qasm 57423 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1563033|1563033]] لە لایەن [[Special:Contributions/~2026-12097-09|~2026-12097-09]] ([[User talk:~2026-12097-09|لێدوان]]) 1585718 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو= چیاڤان نێچیرڤان بارزانی |ناوی خۆماڵی= چیاڤان بارزانی |نەتەوە= {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] |نیشتەجێ= [[هەرێمی کوردستان]] |شارۆمەندێتی= {{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق|کۆماری عێراق]] |حیزب= {{flagicon image|Flag of the KDP.svg}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پەدەکە]] |باوک= [[نێچیرڤان بارزانی]] |دایک= [[نەبیلە بارزانی]] |وێنە=Çiyavan barizanî.jpg |image size= 220px }} '''چیاڤان نێچیرڤان بارزانی''' کوڕی بچووکی [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]]، [[نێچیرڤان بارزانی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=http://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=31435&Jor=26 |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=31435&Jor=26 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=speemedia.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=rudaw24 |سەردێڕ=کوڕە بچووکەکەی نێچیرڤان بارزانی هاوشێوەی براو ئامۆزاکانی دەرکەوت |ناونیشان=https://rudaw24.net/articles.php?id=1664 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=rudaw24.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERROR |ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Error 404 not found |ناونیشان=https://kurdistan.hathalyoum.net/notfound.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=kurdistan.hathalyoum.net |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250128193713/https://kurdistan.hathalyoum.net/notfound.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:بنەماڵەی بارزانی]] sjbk0y9ycs4h2s0hvgym8zphdhvadkx 0 284130 1585750 1509807 2026-05-21T06:22:04Z 1silent scientist 51740 1585750 wikitext text/x-wiki {{سخ}}{{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بێدەستپێک|}} }} {{ویکیسازی}} {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی شەنگال (٢٠٠٣) | place = [[شنگال]], [[کوردستان]], [[عێراق]] | partof = [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]] | date = ١٢-١٣ی نیسانی ٢٠٠٣ | result = سەرکەوتنی پێشمەرگە | combatant1 = {{flag|Ba'athist Iraq|1991}} | combatant2 = {{flagicon|Kurdistan}} [[کوردستان]] | commander1 = {{flagicon|Iraq|1991}} [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon|Kurdistan}} [[مەسعود بارزانی]] {{flagicon|Kurdistan}} [[جەلال تاڵەبانی]] | strength1 = ھێزە وشکانییەکانی عێراق : 1,200 + [[فیداییەکانی سەددام]] | strength2 = هێزە کوردییەکان ([[پێشمەرگە]]): 1,700، پشتیوانی هەواڵگری ئەمریکی | casualties1 = هێزەکانی عێراق: 154 کوژراو، بریندار، یان دیل کراون | casualties2 = هێزە کوردییەکان: ١٤ کوژراو, ٩ بریندار }} شەڕی [[شەنگال]] لە ساڵی ٢٠٠٣ == سەرەتا == شەڕی شەنگال لە ساڵی ٢٠٠٣ بەشێک بوو لە پێشڕەوی فراوانتری کورد لە کاتی داگیرکردنی عێراق بە سەرۆکایەتی ئەمریکا. دوابەدوای لەشکرکێشی سەرەتایی لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣، ڕژێمی بەعسی عێراق بە خێرایی کۆنترۆڵی لە باکوری عێراق لەدەست دەدا. لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئەمریکا بەرەو باشوور، چەکدارانی پێشمەرگەی کورد کە بە پلەی یەکەم لە پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بوون، دەستیان کرد بە دووپاتکردنەوەی کۆنترۆڵکردنی ناوچە سەرەکییەکانی باکوور، لەنێویاندا شنگال، شارۆچکەیەک کە دەکەوێتە پارێزگای نەینەوا لە نزیک سنووری سوریا. شنگال دەیان ساڵ بوو لەژێر دەسەڵاتی ڕژێمی بەعسی عێراقدا بوو، گرنگی ستراتیژییەکەی بۆ حکومەتەکەی سەدام حوسێن بە بەراورد لەگەڵ شارە گەورەکانی وەک موسڵ سنووردار بوو. بەڵام لەگەڵ داڕمانی خێرای هێزە سەربازی و ئەمنییەکانی عێراق لە ناوچەکەدا، هێزە کوردییەکان دەرفەتێکیان بینی بۆ وەرگرتنەوەی ئەو ناوچانەی کە لەمێژە ناکۆکییان لەسەر بوو یان لەژێر کۆنترۆڵی ستەمکارانەدا بوون. تا کۆتایی مانگی ئازاری ٢٠٠٣، هێزە کوردییەکان پێشڕەوی خۆیان بەرەو شنگال دەست پێکرد، بە پشتیوانی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا و هێرشە ئاسمانییەکان. زە کلاش: هێزە کوردییەکان کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە چەکدارانی پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێکهاتبوون، لە لایەن فەوجێکی بچووکی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکاوە پاڵپشتی دەکران. ئەم هێزانە بە هاوبەشی کاریان دەکرد، ئەمریکا پشتگیری ئاسمانی و هەواڵگری و هەماهەنگی لۆجستیکی پێشکەش کرد بۆ دڵنیابوون لەوەی ئۆپەراسیۆنەکە بە ئاسانی بەڕێوەدەچێت. شەڕڤانانی کورد کە ئاشنای زەوییەکە بوون، بەرەو شنگال پاڵیان نایەوە بەرەو شنگال و بەرخۆدانی ڕێکخراوێکی کەم یان هیچ ڕووبەڕووی هێزە عێراقییەکان بووەوە. لەو کاتەدا سوپای عێراق لە ناوچەکەدا تا ڕادەیەکی زۆر لە هەڵوەشانەوە بوو، سەربازێکی زۆر لە بەرامبەر هێزە پێشڕەوەکانی کورد و ئەمریکادا هەڵهاتن یان خۆیان ڕادەست کرد. هەروەها یەکینەکانی پاسەوانی کۆماری عێراقی کە لە ناوچەکە جێگیر بوون، بەهۆی پێشڕەوی خێرای هێزە کوردییەکانەوە، بێئاگا بوون. لەگەڵ هاتنی پێشمەرگە بۆ ناو شنگال، زۆربەی هێزە عێراقییەکان لە ناوچەکە کشانەوە و تەنیا گیرفانی بچووکی بەرخۆدانیان بەجێهێشت. هێزە کوردییەکان بە کەمترین شەڕ دەستیان بەسەر شارۆچکەکەدا گرت و تا 1ی ​​نیسانی 2003 دەستیان بەسەر شارۆچکەکەدا گرت. هۆکارە سەرەکییەکان: شەڕڤانانی پێشمەرگە: نزیکەی هەزار و 700 چەکداری کورد بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کردووە. ئەم شەڕڤانانە ئامادەکارییەکی باشیان کردبوو و ئیرادەیان هەبوو بۆ ئەمنیەتی ناوچەکە بۆ ناوچەی خۆسەری کوردی. پاڵپشتی ئەمریکا: سوپای ئەمریکا پاڵپشتی ئاسمانی و هاوکاری لۆجستیکی جەوهەری پێشکەش کرد، ئەمەش یارمەتی هێزە کوردییەکانی دا بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان. هاوکاری نێوان هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا و پێشمەرگە بەشێک بوو لە ستراتیژییەکی گەورەتر بۆ تێکدانی سەقامگیری ڕژێمی سەدام حوسێن و پشتیوانیکردن لە خودموختاری کورد. هێزەکانی عێراق: سوپای عێراق لە شنگال ناڕێکخراو و بێ مۆڕاڵ کرا. سەربازەکان ئامێری خراپیان هەبوو و ئامادە نەبوون شەڕێکی بەهێز بکەن، ئەمەش بووە هۆی پاشەکشەی خێرایان. هەروەها میلیشیای بەعسی و هەندێک لە هێزە ئەمنییە ناوخۆییەکان بەبێ ئەوەی بەشداری شەڕێکی مانادار بکەن، هەڵاتن. قوربانی و زیانەکان: ١. هێزی کوردی و ئەمریکا: کەمترین زیانی گیانی لە نێو شەڕڤانانی کورد و هێزە تایبەتەکانی ئەمریکادا هەبووە. پێشمەرگە ڕووبەڕووی دژایەتییەکی کەم بووەوە، تەنیا شەڕ و پێکدادانێکی بچووک ڕاگەیەندرا. هێزە عێراقییەکان: هێزەکانی عێراق کە ژمارەیان لە دەوروبەری 1000-2000 کەس بووە، زیانی گیانی سووکیان بەرکەوتووە. بەڵام زۆرێک لە سەربازە عێراقییەکان خۆیان ڕادەست کرد یان هەڵهاتن لە بەرەکانی شەڕ و ئەستەمە بتوانین ژمارەی وردی قوربانییەکانی عێراق بزانرێت. زۆرینەی زیانەکانی عێراق لە ئەنجامی ئەو هێزە هەڵهاتووانە یان ئەو هێزانە بووە کە بەهۆی هێرشی ئاسمانییەوە گیریان خواردووە. کۆتایی: تا 1ی ​​نیسانی 2003 شنگال بە توندی لەژێر کۆنترۆڵی کورددا بوو، ئەمەش سەرکەوتنێکی بەرچاو بوو بۆ هێزە کوردییەکان لە هەڵمەتەکەیاندا بۆ دووپاتکردنەوەی کۆنتڕۆڵکردنی باکووری عێراق. گرتنەوەی شنگال لەگەڵ شارە سەرەکییەکانی دیکەی باکوور، سەرکەوتنێکی ڕەمزی بوو بۆ پاڵنەرەکانی کورد بۆ ئۆتۆنۆمی لە عێراقی دوای سەدام. لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئەمریکا بۆ باشوور و لەتبوونی ڕژێمی بەعس، هێزە کوردییەکان دەستیان کرد بە فراوانکردنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ناوچە کێشە لەسەرەکان و خۆیان بۆ ڕۆڵێکی گەورەتر لە داڕشتنەوەی سیاسی عێراقدا ئامادەکرد. گرتنی شنگال لەلایەن هێزە کوردییەکانەوە یارمەتیدەر بوو بۆ دامەزراندنی کاریگەریی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ناوچەکەدا و ڕۆڵی ئەوانی لە داهاتووی باکووری عێراقدا چەسپاند. == ئەنجام == شەڕی شەنگال لە ساڵی ٢٠٠٣ شەڕێکی تاڕادەیەک کورت بوو و کەمترین شەڕ بوو. هێزە کوردییەکان بە ئاسانی شەنگالیان مسۆگەر کرد، سوودیان لە داڕمانی سوپای عێراق و پاڵپشتی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە تایبەتەکان وەرگرت. لە کاتێکدا شارۆچکەکە خۆی بەهایەکی ستراتیژی کەمی هەبوو، بەڵام گرتنی هێما بوو بۆ هەوڵەکانی کورد بۆ دووپاتکردنەوەی کۆنترۆڵی خاکەکانیان و دووپاتکردنەوەی ئۆتۆنۆمی لە چوارچێوەی عێراقی نوێی دوای سەدامدا. هەروەها سەرکەوتنەکە تیشکی خستە سەر پەرەسەندنی پەیوەندی نێوان پێشمەرگەی کورد و سوپای ئەمریکا، هاوکارییەک کە لە ساڵانی دواتردا بەردەوام دەبێت چونکە کورد ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لە سەقامگیرکردنی عێراق لە دوای لەشکرکێشی. == ئاماژەکان == * https://www.chathamhouse.org/2024/03/responding-instability-iraqs-sinjar-district/02-post-2003-sinjar-national-transnational * https://dengekan.info/archives/1557 * https://rudawrc.net/sorani/article/shengal-shwengey-shery-dahatuw * https://www.usip.org/iraq-timeline-2003-war {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113034134/https://www.usip.org/iraq-timeline-2003-war |date=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} * https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C_%D8%B9%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D9%84%DB%95_%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C_%D9%A2%D9%A0%D9%A0%D9%A3 mpb9e1tirt6nfz9fvuk4dmpyvhxiksh 0 285436 1585770 1526403 2026-05-21T07:59:03Z 1silent scientist 51740 1585770 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پاپا لیۆی چواردەیەم'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Papacy: An Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٣٨٣١-٦|editor-last=Jankowiak|editor-first=François|پەڕەکان=xxx|زمان=en}}</ref> (ناوی کەسی: '''ڕۆبێرت فڕانسس پڕۆڤست'''، لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٥٥)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.france24.com/en/europe/20250508-pope-leo-xiv-profile-robert-prevost-from-peru-missionary-to-first-american-pontiff |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=France 24 |زمان=en |سەردێڕ=Pope Leo XIV: Robert Prevost, from Peru missionary to first American pontiff}}</ref> سەرۆکی ئێستای کڵێسای کاتۆلیکی و فەرمانڕەوای ڤاتیکانە. لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٥، لەدوای مردنی پاپا فڕانسس، وەک پاپا لیۆی چواردەم دیاریدەکرێت. لە شیکاگۆی ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە، سەرەتای ژیانی ئاینی خۆی تەرخانکردووە بۆ ڕێبازی قدیسە ئۆگستین. خزمەتەکەی بریتی بوو لە کاری بەرفراوان لە [[پێرۆ]] لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٦ و ١٩٨٨ تا ١٩٩٨، لەوێ وەک قەشە و بەرپرسی پەرستگا و مامۆستای قوتابیان و کارگێڕ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١٣ وەک سەرۆکی گشتی ڕێبازی قدیسە ئۆگستین ھەڵبژێردرا، دواتر گەڕایەوە بۆ پێرۆ وەک سەرۆک قەشەی چیکلایۆ<ref group="تێبینی">چیکلایۆ شارێکە لە باکووری پێرۆ، بە پایتەختی ناوچەی لامبایکێ ناسراوە. ناوەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری گەورەیە، زۆرجار پێی دەوترێت «پایتەختی ھاوڕێیەتی».</ref><ref>{{Cite press release|title=Rinunce e nomine, 26.09.2015|url=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2015/09/26/0722/01562.html|publisher=Holy See Press Office|date=2015-09-26|access-date=2025-05-09|language=it}}</ref> (٢٠١٥-٢٠٢٣). لە ساڵی ٢٠٢٣ پاپا فرانسیس وەک سەرۆکی کۆمیسیۆنی پاپای ئەمریکای لاتین دەستنیشانی کرد و لەھەمان ساڵ بەرزی کردەوە بۆ پلەی کاردیناڵ<ref group="تێبینی">کاردیناڵ بەرپرسێکی باڵای کڵێسای کاتۆلیکییەو لەلایەن پاپاوە دەستنیشان دەکرێت. کاردیناڵەکان ڕۆڵی سەرەکییان بریتین لە: ڕاوێژکاری پاپا بەڕێوەبردنی کڵێسا لە نێوان پاپاکان ھەڵبژاردنی پاپای نوێ لە ھەڵبژاردن کاتێک پۆست و پۆلەی پاپا چۆڵە و پاپای پێشوو مردووە.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Vatican News|زمان=en|سەردێڕ=Pope Francis appoints Bishop Robert Prevost as Prefect of Bishops}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html |date=حوزەیرانی ٢٠٢٥ }}</ref>. ئەم ڕۆڵانە ناوبانگەکەی وەک کاندیدێکی پاپا بەرزکردەوە. لیۆی چواردەم یەکەم پاپای [[ئەمریکای باکوور]] و دووەم پاپای ئەمریکایە.<ref name=":0" /> == ژیانی تایبەتی == جگە لە زمانی دایکی کە [[ئینگلیزی]]یە، شارەزای چەند زمانێکە لەوانە [[ئیسپانی]]، [[زمانی ئیتاڵی|ئیتاڵی]]، [[فەڕەنسی]] و [[پورتوگالی]]، ھەروەھا زانیارییەکی باشی لە زمانی [[ئەڵمانی]] ھەیە، و خوێندنەوەی [[لاتینی]] بەباشی دەزانێت و لە ماوەی نیشتەجێبوونی لە پیرۆ، یەکێک لە زمانەکانی کێشوای فێربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=The first American pope? This cardinal has the best chance of making history in this conclave {{!}} National Catholic Reporter|سەردێڕ=https://web.archive.org/web/20250509061128/https://www.ncronline.org/vatican/vatican-news/papal-front-runner-interest-polyglot-us-cardinal-prevost-rises-italian|بەروار=2025-05-11|ڕۆژنامە=web.archive.org|بەروار=2025-05-09}}</ref> خۆی بە «خولیایەکی چالاک» لە یاریی [[تێنس]]دا وەسف دەکات. و بە شەیدای تیمی [[شیکاگۆ]] وایت سۆکس لە خولی بێسبۆڵی ئەمریکی دەناسرێت، و ئامادەی یاریی کردنەوەی زنجیرەی جیھانیی ساڵی ٢٠٠٥ بووە لە یاریگای «یوو ئێس سێلوولار فیڵد» لە شاری شیکاگۆ. ھەروەھا پشتگیریی خۆی بۆ وەرزشەکانی [[زانکۆی ڤیلانۆڤا]] نیشان دەدات، بەتایبەتی بۆ تیمی تۆپی سەبەتەی پیاوانی «ڤیلانۆڤا وایڵدکاتس».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=Inside Pope Leo XIV's surprising sports fandom: What we know about new pope's support of Villanova basketball, Chicago White Sox|سەردێڕ=https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ-الوصول=2025-05-11|ڕۆژنامە=Yahoo Sports|بەروار=2025-05-08|بڵاوکەرەوە=read|الأول=Chris CwikContributing writer·3 min|زمان=en-US|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250512085907/https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ أرشيف=2025-05-12}}</ref> == تێبینییەکان == <references group="تێبینی" /> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Leo XIV|پاپا لیۆی چواردەیەم}} {{authority control}} {{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ژیاننامە|ڤاتیکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] 26onhagb17x6xdj0o2o6a4d2d1v42pp 1585771 1585770 2026-05-21T08:00:48Z 1silent scientist 51740 1585771 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پاپا لیۆی چواردەیەم'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Papacy: An Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٣٨٣١-٦|editor-last=Jankowiak|editor-first=François|پەڕەکان=xxx|زمان=en}}</ref> (ناوی کەسی: '''ڕۆبێرت فڕانسس پڕۆڤست'''، لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٥٥)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.france24.com/en/europe/20250508-pope-leo-xiv-profile-robert-prevost-from-peru-missionary-to-first-american-pontiff |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=France 24 |زمان=en |سەردێڕ=Pope Leo XIV: Robert Prevost, from Peru missionary to first American pontiff}}</ref> سەرۆکی ئێستای [[کڵێسای کاتۆلیک]]ی و فەرمانڕەوای [[ڤاتیکان]]ە. لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٥، لەدوای مردنی [[پاپا فرانسیس]]، وەک پاپا لیۆی چواردەم دیاریدەکرێت. لە شیکاگۆی ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە، سەرەتای ژیانی ئاینی خۆی تەرخانکردووە بۆ ڕێبازی قدیسە ئۆگستین. خزمەتەکەی بریتی بوو لە کاری بەرفراوان لە [[پێروو]] لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٦ و ١٩٨٨ تا ١٩٩٨، لەوێ وەک قەشە و بەرپرسی پەرستگا و مامۆستای خوێندکاران و کارگێڕ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١٣ وەک سەرۆکی گشتی ڕێبازی قدیسە ئۆگستین ھەڵبژێردرا، دواتر گەڕایەوە بۆ پێرۆ وەک سەرۆک قەشەی چیکلایۆ<ref group="تێبینی">چیکلایۆ شارێکە لە باکووری [[پێروو]]، بە پایتەختی ناوچەی لامبایکێ ناسراوە. ناوەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری گەورەیە، زۆرجار پێی دەوترێت «پایتەختی ھاوڕێیەتی».</ref><ref>{{Cite press release|title=Rinunce e nomine, 26.09.2015|url=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2015/09/26/0722/01562.html|publisher=Holy See Press Office|date=2015-09-26|access-date=2025-05-09|language=it}}</ref> (٢٠١٥-٢٠٢٣). لە ساڵی ٢٠٢٣ پاپا فرانسیس وەک سەرۆکی کۆمیسیۆنی پاپای ئەمریکای لاتین دەستنیشانی کرد و لەھەمان ساڵ بەرزی کردەوە بۆ پلەی کاردیناڵ<ref group="تێبینی">کاردیناڵ بەرپرسێکی باڵای کڵێسای کاتۆلیکییەو لەلایەن پاپاوە دەستنیشان دەکرێت. کاردیناڵەکان ڕۆڵی سەرەکییان بریتین لە: ڕاوێژکاری پاپا بەڕێوەبردنی کڵێسا لە نێوان پاپاکان ھەڵبژاردنی پاپای نوێ لە ھەڵبژاردن کاتێک پۆست و پۆلەی پاپا چۆڵە و پاپای پێشوو مردووە.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Vatican News|زمان=en|سەردێڕ=Pope Francis appoints Bishop Robert Prevost as Prefect of Bishops}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html |date=حوزەیرانی ٢٠٢٥ }}</ref>. ئەم ڕۆڵانە ناوبانگەکەی وەک کاندیدێکی پاپا بەرزکردەوە. لیۆی چواردەم یەکەم پاپای [[ئەمریکای باکوور]] و دووەم پاپای ئەمریکایە.<ref name=":0" /> == ژیانی تایبەتی == جگە لە زمانی دایکی کە [[ئینگلیزی]]یە، شارەزای چەند زمانێکە لەوانە [[ئیسپانی]]، [[زمانی ئیتاڵی|ئیتاڵی]]، [[فەڕەنسی]] و [[پورتوگالی]]، ھەروەھا زانیارییەکی باشی لە زمانی [[ئەڵمانی]] ھەیە، و خوێندنەوەی [[لاتینی]] بەباشی دەزانێت و لە ماوەی نیشتەجێبوونی لە پیرۆ، یەکێک لە زمانەکانی کێشوای فێربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=The first American pope? This cardinal has the best chance of making history in this conclave {{!}} National Catholic Reporter|سەردێڕ=https://web.archive.org/web/20250509061128/https://www.ncronline.org/vatican/vatican-news/papal-front-runner-interest-polyglot-us-cardinal-prevost-rises-italian|بەروار=2025-05-11|ڕۆژنامە=web.archive.org|بەروار=2025-05-09}}</ref> خۆی بە «خولیایەکی چالاک» لە یاریی [[تێنس]]دا وەسف دەکات. و بە شەیدای تیمی [[شیکاگۆ]] وایت سۆکس لە خولی بێسبۆڵی ئەمریکی دەناسرێت، و ئامادەی یاریی کردنەوەی زنجیرەی جیھانیی ساڵی ٢٠٠٥ بووە لە یاریگای «یوو ئێس سێلوولار فیڵد» لە شاری شیکاگۆ. ھەروەھا پشتگیریی خۆی بۆ وەرزشەکانی [[زانکۆی ڤیلانۆڤا]] نیشان دەدات، بەتایبەتی بۆ تیمی تۆپی سەبەتەی پیاوانی «ڤیلانۆڤا وایڵدکاتس».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=Inside Pope Leo XIV's surprising sports fandom: What we know about new pope's support of Villanova basketball, Chicago White Sox|سەردێڕ=https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ-الوصول=2025-05-11|ڕۆژنامە=Yahoo Sports|بەروار=2025-05-08|بڵاوکەرەوە=read|الأول=Chris CwikContributing writer·3 min|زمان=en-US|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250512085907/https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ أرشيف=2025-05-12}}</ref> == تێبینییەکان == <references group="تێبینی" /> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Leo XIV|پاپا لیۆی چواردەیەم}} {{authority control}} {{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ژیاننامە|ڤاتیکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] csigc8iboupn4lhlucpftbilunyhdjm 1585772 1585771 2026-05-21T08:01:21Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1585772 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پاپا لیۆی چواردەیەم'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Papacy: An Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٣٨٣١-٦|editor-last=Jankowiak|editor-first=François|پەڕەکان=xxx|زمان=en}}</ref> (ناوی کەسی: '''ڕۆبێرت فڕانسس پڕۆڤست'''، لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٥٥)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.france24.com/en/europe/20250508-pope-leo-xiv-profile-robert-prevost-from-peru-missionary-to-first-american-pontiff |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=France 24 |زمان=en |سەردێڕ=Pope Leo XIV: Robert Prevost, from Peru missionary to first American pontiff}}</ref> سەرۆکی ئێستای [[کڵێسای کاتۆلیک]]ی و فەرمانڕەوای [[ڤاتیکان]]ە. لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٥، لەدوای مردنی [[پاپا فرانسیس]]، وەک پاپا لیۆی چواردەم دیاریدەکرێت. لە شیکاگۆی ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە، سەرەتای ژیانی ئاینی خۆی تەرخانکردووە بۆ ڕێبازی قدیسە ئۆگستین. خزمەتەکەی بریتی بوو لە کاری بەرفراوان لە [[پێروو]] لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٦ و ١٩٨٨ تا ١٩٩٨، لەوێ وەک قەشە و بەرپرسی پەرستگا و مامۆستای خوێندکاران و کارگێڕ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١٣ وەک سەرۆکی گشتی ڕێبازی قدیسە ئۆگستین ھەڵبژێردرا، دواتر گەڕایەوە بۆ پێرۆ وەک سەرۆک قەشەی چیکلایۆ<ref group="تێبینی">چیکلایۆ شارێکە لە باکووری [[پێروو]]، بە پایتەختی ناوچەی لامبایکێ ناسراوە. ناوەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری گەورەیە، زۆرجار پێی دەوترێت «پایتەختی ھاوڕێیەتی».</ref><ref>{{Cite press release|title=Rinunce e nomine, 26.09.2015|url=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2015/09/26/0722/01562.html|publisher=Holy See Press Office|date=2015-09-26|access-date=2025-05-09|language=it}}</ref> (٢٠١٥-٢٠٢٣). لە ساڵی ٢٠٢٣ پاپا فرانسیس وەک سەرۆکی کۆمیسیۆنی پاپای ئەمریکای لاتین دەستنیشانی کرد و لەھەمان ساڵ بەرزی کردەوە بۆ پلەی کاردیناڵ<ref group="تێبینی">کاردیناڵ بەرپرسێکی باڵای کڵێسای کاتۆلیکییەو لەلایەن پاپاوە دەستنیشان دەکرێت. کاردیناڵەکان ڕۆڵی سەرەکییان بریتین لە: ڕاوێژکاری پاپا بەڕێوەبردنی کڵێسا لە نێوان پاپاکان ھەڵبژاردنی پاپای نوێ لە ھەڵبژاردن کاتێک پۆست و پۆلەی پاپا چۆڵە و پاپای پێشوو مردووە.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Vatican News|زمان=en|سەردێڕ=Pope Francis appoints Bishop Robert Prevost as Prefect of Bishops}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html |date=حوزەیرانی ٢٠٢٥ }}</ref>. ئەم ڕۆڵانە ناوبانگەکەی وەک کاندیدێکی پاپا بەرزکردەوە. لیۆی چواردەم یەکەم پاپای [[ئەمریکای باکوور]] و دووەم پاپای ئەمریکایە.<ref name=":0" /> == ژیانی تایبەتی == جگە لە زمانی دایکی کە [[ئینگلیزی]]یە، شارەزای چەند زمانێکە لەوانە [[ئیسپانی]]، [[زمانی ئیتاڵی|ئیتاڵی]]، [[فەڕەنسی]] و [[پورتوگالی]]، ھەروەھا زانیارییەکی باشی لە زمانی [[ئەڵمانی]] ھەیە، و خوێندنەوەی [[لاتینی]] بەباشی دەزانێت و لە ماوەی نیشتەجێبوونی لە پیرۆ، یەکێک لە زمانەکانی کێشوای فێربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=The first American pope? This cardinal has the best chance of making history in this conclave {{!}} National Catholic Reporter|سەردێڕ=https://web.archive.org/web/20250509061128/https://www.ncronline.org/vatican/vatican-news/papal-front-runner-interest-polyglot-us-cardinal-prevost-rises-italian|بەروار=2025-05-11|ڕۆژنامە=web.archive.org|بەروار=2025-05-09}}</ref> خۆی بە «خولیایەکی چالاک» لە یاریی [[تێنس]]دا وەسف دەکات. و بە شەیدای تیمی [[شیکاگۆ]] وایت سۆکس لە خولی بێسبۆڵی ئەمریکی دەناسرێت، و ئامادەی یاریی کردنەوەی زنجیرەی جیھانیی ساڵی ٢٠٠٥ بووە لە یاریگای «یوو ئێس سێلوولار فیڵد» لە شاری شیکاگۆ. ھەروەھا پشتگیریی خۆی بۆ وەرزشەکانی [[زانکۆی ڤیلانۆڤا]] نیشان دەدات، بەتایبەتی بۆ تیمی تۆپی سەبەتەی پیاوانی «ڤیلانۆڤا وایڵدکاتس».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=Inside Pope Leo XIV's surprising sports fandom: What we know about new pope's support of Villanova basketball, Chicago White Sox|سەردێڕ=https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ-الوصول=2025-05-11|ڕۆژنامە=Yahoo Sports|بەروار=2025-05-08|بڵاوکەرەوە=read|الأول=Chris CwikContributing writer·3 min|زمان=en-US|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250512085907/https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ أرشيف=2025-05-12}}</ref> == تێبینییەکان == <references group="تێبینی" /> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Leo XIV|پاپا لیۆی چواردەیەم}} {{authority control}} {{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ژیاننامە|ڤاتیکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] bq1bfbkvdv1cyfcvsgll5yzhiykbbc0 1585781 1585772 2026-05-21T09:01:46Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585781 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پاپا لیۆی چواردەیەم'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Papacy: An Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٣٨٣١-٦|editor-last=Jankowiak|editor-first=François|پەڕەکان=xxx|زمان=en}}</ref> (ناوی کەسی: '''ڕۆبێرت فڕانسس پڕۆڤست'''، لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٥٥)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.france24.com/en/europe/20250508-pope-leo-xiv-profile-robert-prevost-from-peru-missionary-to-first-american-pontiff |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=France 24 |زمان=en |سەردێڕ=Pope Leo XIV: Robert Prevost, from Peru missionary to first American pontiff}}</ref> سەرۆکی ئێستای [[کڵێسای کاتۆلیک]]ی و فەرمانڕەوای [[ڤاتیکان]]ە. لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٥، لەدوای مردنی [[پاپا فرانسیس]]، وەک پاپا لیۆی چواردەم دیاریدەکرێت. لە شیکاگۆی ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە، سەرەتای ژیانی ئاینی خۆی تەرخانکردووە بۆ ڕێبازی قدیسە ئۆگستین. خزمەتەکەی بریتی بوو لە کاری بەرفراوان لە [[پێروو]] لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٦ و ١٩٨٨ تا ١٩٩٨، لەوێ وەک قەشە و بەرپرسی پەرستگا و مامۆستای خوێندکاران و کارگێڕ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١٣ وەک سەرۆکی گشتی ڕێبازی قدیسە ئۆگستین ھەڵبژێردرا، دواتر گەڕایەوە بۆ پێرۆ وەک سەرۆک قەشەی چیکلایۆ<ref group="تێبینی">چیکلایۆ شارێکە لە باکووری [[پێروو]]، بە پایتەختی ناوچەی لامبایکێ ناسراوە. ناوەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری گەورەیە، زۆرجار پێی دەوترێت «پایتەختی ھاوڕێیەتی».</ref><ref>{{Cite press release|title=Rinunce e nomine, 26.09.2015|url=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2015/09/26/0722/01562.html|publisher=Holy See Press Office|date=2015-09-26|access-date=2025-05-09|language=it}}</ref> (٢٠١٥-٢٠٢٣). لە ساڵی ٢٠٢٣ پاپا فرانسیس وەک سەرۆکی کۆمیسیۆنی پاپای ئەمریکای لاتین دەستنیشانی کرد و لەھەمان ساڵ بەرزی کردەوە بۆ پلەی کاردیناڵ<ref group="تێبینی">کاردیناڵ بەرپرسێکی باڵای کڵێسای کاتۆلیکییەو لەلایەن پاپاوە دەستنیشان دەکرێت. کاردیناڵەکان ڕۆڵی سەرەکییان بریتین لە: ڕاوێژکاری پاپا بەڕێوەبردنی کڵێسا لە نێوان پاپاکان ھەڵبژاردنی پاپای نوێ لە ھەڵبژاردن کاتێک پۆست و پۆلەی پاپا چۆڵە و پاپای پێشوو مردووە.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Vatican News|زمان=en|سەردێڕ=Pope Francis appoints Bishop Robert Prevost as Prefect of Bishops}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html |date=حوزەیرانی ٢٠٢٥ }}</ref>. ئەم ڕۆڵانە ناوبانگەکەی وەک کاندیدێکی پاپا بەرزکردەوە. لیۆی چواردەم یەکەم پاپای [[ئەمریکای باکوور]] و دووەم پاپای ئەمریکایە.<ref name=":0" /> == ژیانی تایبەتی == جگە لە زمانی دایکی کە [[ئینگلیزی]]یە، شارەزای چەند زمانێکە لەوانە [[ئیسپانی]]، [[زمانی ئیتاڵی|ئیتاڵی]]، [[فەڕەنسی]] و [[پورتوگالی]]، ھەروەھا زانیارییەکی باشی لە زمانی [[ئەڵمانی]] ھەیە، و خوێندنەوەی [[لاتینی]] بەباشی دەزانێت و لە ماوەی نیشتەجێبوونی لە پیرۆ، یەکێک لە زمانەکانی کێشوای فێربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=The first American pope? This cardinal has the best chance of making history in this conclave {{!}} National Catholic Reporter|سەردێڕ=https://web.archive.org/web/20250509061128/https://www.ncronline.org/vatican/vatican-news/papal-front-runner-interest-polyglot-us-cardinal-prevost-rises-italian|بەروار=2025-05-11|ڕۆژنامە=web.archive.org|بەروار=2025-05-09}}</ref> خۆی بە «خولیایەکی چالاک» لە یاریی [[تێنس]]دا وەسف دەکات. و بە شەیدای تیمی [[شیکاگۆ]] وایت سۆکس لە خولی بێسبۆڵی ئەمریکی دەناسرێت، و ئامادەی یاریی کردنەوەی زنجیرەی جیھانیی ساڵی ٢٠٠٥ بووە لە یاریگای «یوو ئێس سێلوولار فیڵد» لە شاری شیکاگۆ. ھەروەھا پشتگیریی خۆی بۆ وەرزشەکانی [[زانکۆی ڤیلانۆڤا]] نیشان دەدات، بەتایبەتی بۆ تیمی تۆپی سەبەتەی پیاوانی «ڤیلانۆڤا وایڵدکاتس».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=Inside Pope Leo XIV's surprising sports fandom: What we know about new pope's support of Villanova basketball, Chicago White Sox|سەردێڕ=https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ-الوصول=2025-05-11|ڕۆژنامە=Yahoo Sports|بەروار=2025-05-08|بڵاوکەرەوە=read|الأول=Chris CwikContributing writer·3 min|زمان=en-US|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250512085907/https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ أرشيف=2025-05-12}}</ref> == تێبینییەکان == <references group="تێبینی" /> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Leo XIV|پاپا لیۆی چواردەیەم}} {{authority control}} {{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ژیاننامە|ڤاتیکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکانی مافەکانی مرۆڤ]] 7qiw8mtx98oc0aezjh0l5hq2uonjlrn 1 285671 1585664 1447899 2026-05-20T17:21:35Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585664 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مانوێل لۆکاتێلی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1447898 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210709192320/https://www.celebsagewiki.com/manuel-locatelli بۆ https://www.celebsagewiki.com/manuel-locatelli زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٥٠، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[مانوێل لۆکاتێلی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585663 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210709192321/https://knowinsiders.com/who-is-manuel-locatelli-biography-personal-life-girlfriend-and-football-career-31151.html بۆ https://knowinsiders.com/who-is-manuel-locatelli-biography-personal-life-girlfriend-and-football-career-31151.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٢١، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 8c8ogpfjgedhaswty2ht9gd94dn3n93 0 286430 1585594 1584091 2026-05-20T12:24:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585594 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = مەلا محەممەدی شەڵماشی |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٢<ref name="peyam">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyam.net/Details/52762|سەردێڕ=مامۆستا مەلا (محەمەدی شەڵماشی) کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=Peyam|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="giareng">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://giareng.com/?p=20634|سەردێڕ=کۆچی دوایی زانا و مەزنەپیاوی گەلەکەمان حاجی مامۆستا مەلا محەممەد شەڵماشی|بڵاوکەرەوە=Giareng|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="pukmedia">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/202673|سەردێڕ=زانای ئایینی و نووسەری دیار مامۆستا مەلا محەمەدی شەڵماشی كۆچی دوایی كرد|بڵاوکەرەوە=PUKmedia|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><br><small>(ھەندێک سەرچاوە ١٩٣٧ دەڵێن)</small> |شوێنی لەدایکبوون = گوندی شەڵماش، [[سەردەشت]]، {{ئاڵا|ئێران}}<ref name="spee"/> |ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|٢٠٢٤|١٢|٥|١٩٣٢|١٢|٥}}<ref name="channel8">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/98627|سەردێڕ=مەلا محەمەدی شەڵماشی کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=Channel 8|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> |شوێنی مردن = [[سلێمانی]]، {{ئاڵا|عێراق}}<ref name="channel8"/> |ھۆکاری مردن = نەخۆشی و بەساڵاچوون<ref name="giareng"/> |شوێنی گۆڕ = ھەواری شار، سلێمانی<ref name="peyam"/><ref name="giareng"/> |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[مەلا]]، [[نووسەر]]، [[وەرگێڕ]]<ref name="kirkuktv">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kirkuktv.net/KU/Details/25749|سەردێڕ=مامۆستا مەلا محەمەدی شەڵماشی زانای ئایینی و نووسەر و وەرگێڕی ناوداری کورد کۆچی دواییکرد|بڵاوکەرەوە=Kirkuk TV|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611202801/https://kirkuktv.net/KU/Details/25749|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |ناوبانگ = وەرگێڕانی ڕۆمانی ''[[بێنەوایان]]''، پەیوەندیی لەگەڵ [[ھێمن]] و [[ھەژار]]<ref name="kirkuktv"/><ref name="westganews">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=140372&Jor=1|سەردێڕ=مەلا محەممەد شەڵماشی کەسایەتی و زانای ئایینیی کورد کۆچی دواییکرد|بڵاوکەرەوە=Westga News|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> |حیزب = |ئایین = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]، [[شافعی]]) |ھاوسەر = |منداڵەکان = |خزمەکان = [[مەلا ئاوارە]] (برا)، مستەفا شەڵماشی (برا)<ref name="kurd-kurd">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=30901|سەردێڕ=خوشکی گەورەی مەڵا ئاوارەی شۆڕشگێڕ، ماڵاوایی لە ژیان کرد|بڵاوکەرەوە=Kurdistan u Kurd|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220905064727/https://kurdistanukurd.com/?p=30901|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="gulan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/293128|سەردێڕ=مەلا محەمەدی شەڵماشی زانای ئایینی و نووسەر بۆ گوڵان|بڵاوکەرەوە=Gulan Media|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> }} '''محەممەد کوڕی حەمەئەمین کوڕی مستەفا''' ناسراو بە '''مەلا محەممەدی شەڵماشی'''<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=139350&Jor=1|سەردێڕ=مەلا محەممەد شەڵماشی کۆچی دواییکرد|بڵاوکەرەوە=Spee Media|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> (١٩٣٢ لە [[شەڵماش]]، [[ئێران]] – ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ لە [[سلێمانی]]) زانایەکی ئایینیی ناودار، نووسەر، وەرگێڕ و کەسایەتییەکی دیاری کورد بوو.<ref name="kirkuktv"/> ئەو بە یەکێک لە دەگمەنترین ئەو زانایانەی کوردستان دادەنرێت کە ھاوشانی زانستە ئیسلامییەکان، لە بوارەکانی ئەدەب، ڕۆمان، فەرھەنگنووسی و کەلەپووردا کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبووە.<ref name="kirkuktv"/><ref name="channel8"/> شەڵماشی بەھۆی وەرگێڕانی ڕۆمانی بەناوبانگی (''[[بێنەوایان]]'')ی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] بۆ سەر زمانی کوردی، ناوبانگێکی فراوانی لەنێو خوێنەرانی کورددا پەیدا کرد.<ref name="kirkuktv"/><ref name="westganews"/> == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == مەلا محەمەد لە ساڵی ١٩٣٢ لە گوندی شەڵماشی سەر بە شاری سەردەشتی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لەدایک بووە.<ref name="peyam"/><ref name="giareng"/> لە تەمەنی شەش ساڵییەوە لەلای باوکی دەستی بە خوێندن کردووە و قورئانی پیرۆز و کتێبە سەرەتاییەکانی خوێندنی فارسی و کوردی، وەک (''ئەحمەدی''، ''سمایل نامە''، ''گوڵستان'' و ''بوستان'')ی تەواو کردووە.<ref name="spee"/> بۆ درێژەدان بە خوێندن، گەشتێکی درێژ و پڕ زەحمەتی بە ناوچەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا دەست پێکردووە. سەرەتا لە ساڵی ١٩٤٧ لە گوندی ھەنداوێ لای مەلا حەسەنی سێی سێری خوێندوویەتی، پاشان گەڕاوەتەوە ناوچەی سەردەشت و لەلای مەلا ڕەشید ئەواخیری و دواتر لە شوێنانی وەک ھەناوێ لای سەید جەلال و کانی ڕەش لای شێخ عیزەددین درێژەی بە خوێندن داوە. گەشتەکەی بردوویەتی بۆ بۆکان و لەلای مەلا سدیق ئاخ کەندی خوێندوویەتی، ھەروەھا بۆ جڵدیان لەلای مەلا عەبدولقادری عەبباسی کتێبی ''جامی'' خوێندووە. یەکێک لە مامۆستا کاریگەرەکانی قازی عەلی بووە لە سەردەشت، کە چەندین کتێبی وەک ''گڵنبووی ئاداب'' و ''عەبدوڵڵا یەزدی'' لەلا خوێندووە. ھەروەھا لە گوندی دولکان لای مەلا عەلی مەحموودی کتێبی ''موختەسەر'' و لە گەناو لای مەلا ساڵحی نەجیب زادە کتێبەکانی ''جمع الجوامع'' و ''شەرحی تەھزیب''ی خوێندووە. دوای ئەم گەشتە دوورودرێژە، دواجار گەڕاوەتەوە خزمەت مامۆستا قازی عەلی و کتێبەکانی (''گڵنبووی بورھان''، ''تشریح الافلاک'' و ''رسالە الحساب'')ی تەواو کردووە.<ref name="spee"/> لە ساڵی ١٩٥٧دا، دوای تەواوکردنی ئەم قۆناغە زانستییانە، لەسەر دەستی مامۆستا قازی عەلی ئیجازەی مەلایەتی پێ بەخشرا.<ref name="spee"/> == ژیانی پیشەیی و کۆمەڵایەتی == === نیشتەجێبوون لە سلێمانی === مەلا محەمەدی شەڵماشی لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی بیستەمەوە ڕووی لە شاری سلێمانی کرد و لەوێ نیشتەجێ بوو.<ref name="kirkuktv"/><ref name="channel8"/> ئەو بە درێژایی ژیانی لە خزمەتی ئایینی ئیسلام، پێشنوێژی و وتاردان لە مزگەوتەکاندا بووە. لەگەڵ ئەوەشدا، بەھۆی کەسایەتیی کراوە و ڕۆشنبیرانەی، بووە یەکێک لەو مامۆستا ئایینییانەی کە پەیوەندییەکی پتەوی لەگەڵ نووسەران، شاعیران و کەسایەتییە سیاسییەکانی کورددا ھەبوو.<ref name="gulan"/> === پەیوەندییەکان === مەلا محەمەد ھاوڕێ و دۆستێکی نزیکی ھەردوو شاعیری گەورەی کورد، [[ھێمن موکریانی|ھێمن]] و [[ھەژار]] بوو.<ref name="kirkuktv"/> ھەروەھا پەیوەندیی لەگەڵ کەسایەتییە سیاسییەکانی وەک [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] و [[جەلال تاڵەبانی]]شدا ھەبووە و مام جەلالی بە "پیاوێکی گەورە" دەزانی کە "سەد ساڵ جارێک لەنێو میللەتێکدا ھەڵدەکەوێت."<ref name="kirkuktv"/> === بنەماڵە === مەلا محەممەد برای ھەردوو کەسایەتیی ناسراوی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ([[مەلا ئاوارە]])ی شەھید و شۆڕشگێڕ و (مستەفا شەڵماشی)ی ئەندامی دەفتەری سیاسیی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستانە]].<ref name="kurd-kurd"/> == بەرھەم و نووسینەکان == مامۆستا شەڵماشی خاوەنی زیاتر لە ٣٦ کتێبی چاپکراو و دەستنووسە لە بوارەکانی ئایین، ئەدەب، مێژوو، فەرھەنگ و وەرگێڕان.<ref name="giareng"/> دیارترین بەرھەمەکانی بریتین لە:<ref name="spee"/><ref name="giareng"/> === نووسینەکان === * ''مەجلیسی ئەولیا'' * ''تیشکی مینبەر'' * ''دەنگی مینبەر'' * ''وتاری ڕەمەزان'' * ''کۆڕی ئامۆژگاری'' * ''مەجلیسی ئامۆژگاری'' * ''دیمەنی مەرگ'' * ''داستانەکانی قورئان'' * ''ئێش و ئازارەکانی مەلا سەدرەددین'' * ''با سەر لە نوێ پێغەمبەر بناسین'' * ''خەرمان لۆغە'' (فەرھەنگ) * ''خاپەرۆ'' * ''ھەگبەی شەڵماشی'' * ''سەوزە و میوەی شیفابەخش'' * ''ئاوێنە (مەسنەویی جەلالەددینی ڕۆمی)'' * ''شەرحی سەبعەی موعەلەقە'' === وەرگێڕانەکان === * ''بێنەوایان'' (ڕۆمانی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]]، لە فارسییەوە) * ''فەتحوڕڕەبانی'' (بەرھەمی [[شێخ عەبدولقادری گەیلانی]]) == مردن == مامۆستا مەلا محەمەدی شەڵماشی لە بەرەبەیانی ڕۆژی پێنجشەممە، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤، لە تەمەنی نزیکەی ٩٢ ساڵیدا لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد.<ref name="channel8"/><ref name="pukmedia"/> تەرمەکەی لە گۆڕستانی ھەواری شار لە سلێمانی بەخاک سپێردرا و پرسەکەشی لە مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب لە گەڕەکی ئیسکان دانرا.<ref name="peyam"/><ref name="giareng"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|ئێran|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سەردەشت]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] pw2nd8vp8obgtp542qa6go9lznevqu9 0 286437 1585455 1585422 2026-05-20T12:01:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585455 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی ئێران و ئیسرائیل | partof = [[قەیرانەکانی ڕۆژھەلاتی ناوەڕاست(٢٠٢٣-ئێستا)]]، [[ململانێی بە وەکالەتەکانی ئێران و ئیسرائیل]]، و [[پەیوەندییەکانی ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | image = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 2/٢/٢ | image1 = Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg | image2 = The B-2 Spirit supports Operation MIDNIGHT HAMMER.jpg | image3 = June 2025 Iranian strikes on Israel (2).jpg | image4 = Batch 3 Avash 15.jpg | image5 = Attack on IRIB's Live News Broadcasting Studio 07 (2).jpg | image6 = Iranian missile strike in Bat Yam, 15 June 2025. IV.jpg | footer = {{flatlist|لە سەرەوە بۆ خوارەوە، چەپ بۆ ڕاست: * دیمەنی ئاسمانی [[تاران]] دوای ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل * ھێزی ئاسمانی ئەمریکا [[فڕۆکەی تارمایی بی-٢]] ئامادەکاری بۆ [[ھێرشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران|ھێرشەکانی بۆ سەر ئێران]] * مووشەکەکان لە کاتی ھێرشەکانی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل لە ئاسمانی ئوردن گیراون * تەقینەوە لە تاران لە کاتی شەڕدا * ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر ستۆدیۆی [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]. * پاشماوەی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئێران لە [[بات یام]] }}}} | date = ١٣–٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (١٢ ڕۆژ) | place = [[ئێران]]، [[ئیسرائیل]] و [[کەناری ڕۆژاوا]]{{ھن}}'''[[قەیرانەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست(٢٠٢٣–ئێستا)|وڵاتانی بەرکەوتوو]]:''' {{flatlist| * [[عێراق]]. * [[ئوردن]] * [[کوێت]] * [[قەتەر]] * [[لوبنان]] * [[سعودیە]] * [[سووریا]] * [[یەمەن]] ئێران ئیسرائیل }} | status = {{flatlist|[[ڕێککەوتنی ئاگربەستی ئێران و ئیسرائیل ٢٠٢٥|ئاگربەست لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ەوە]]}} | combatant1 = {{flag|Israel}}{{ھن}}{{flag|United States}}{{efn|Indirectly involved since start of conflict, directly involved during [[United States strikes on Iranian nuclear sites|Operation Midnight Hammer]] on 22 June.}}<!--Do not remove this efn--> | combatant1a = '''بەشداربوانی بەرگری:'''{{ھن}}{{flag|Jordan}}<ref name="JordanInvolvement">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Knipp |یەکەم١=Kersten |سەردێڕ=Are Jordan and Saudi Arabia defending Israel? |ناونیشان=https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |وێبگە=[[Deutsche Welle]] |بڵاوکەرەوە=Government of Germany |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250623181431/https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|شوێن=[[Germany]] |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=Jordan shot down Iranian missiles and drones crossing overhead and Saudi Arabia likely allowed Israel to use its airspace to do so...As with any other sovereign state, missiles or other unauthorized objects crossing a country's airspace are often deemed violations of either domestic or international law. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>{{dubious|Jordan and Qatar as belligerents|date=June 2025}}{{ھن}}{{flag|Qatar}}<ref name="QatarInvolvement">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ravid |یەکەم١=Barak |سەردێڕ=Iran confirms missile attack on U.S. military base in Qatar |ناونیشان=https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |وێبگە=[[Axios (website)|Axios]] |بڵاوکەرەوە=Cox Enterprises |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250623180443/https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وتەگێڕانەوە=The Foreign Ministry of Qatar issued a statement saying Qatari air defenses 'thwarted the attack and successfully intercepted the Iranian missiles,' with no injuries or deaths reported. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>{{dubious|Jordan and Qatar as belligerents|date=June 2025}} | combatant2 = {{flag|Iran}}{{ھن}}{{flag|Houthis}}{{efn|The Houthis joined Iran in launching rockets on Israel in retaliation for the 13 June strikes. The Houthis and the United States had previously reached an agreement on Red Sea trade, which the Houthis abandoned following American strikes on 22 June.}}<!--Do not remove this efn--> | commander1 = {{plainlist| * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[بێنیامین نێتانیاھو]]}} <!--Please note that under the Basic Laws of Israel, the prime minister is in charge of the military, so please do not add Isaac Herzog as a military commander for Israel--> * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[ئیسرائیل کاتز]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[ئەیال زەمیر]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[تۆمەر بار]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[تامیر یادی]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[دەیڤید بارنیا]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|USA}} [[دۆناڵد ترامپ]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|USA}} [[پیت ھێگسێت]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|USA}} [[دان کەین]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|USA}} [[مایکل کوڕێڵە]]}} }} | commander2 = {{plainlist| * {{nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[عەلی خامنەیی]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[مەسعوود پزیشکیان]]}} * {{flagdeco|Iran}} [[محەممەد باقری]]{{Assassinated}} * {{flagdeco|Iran}} [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] * {{flagdeco|Iran}} [[ئەمیر حاتەمی]] * {{flagdeco|Iran}} [[حوسێن سەلامی]]{{Assassinated}} * {{flagdeco|Iran}} [[محەممەد پاکپوور]] * {{flagdeco|Houthis}} [[عەبدولمەلیک حووسی]] * {{flagdeco|Houthis}} [[محەممەد عەبدولکەریم غەماری]] }} | casualties1 = '''بەپێی ئیسرائیل:'''{{ھن}}٢٩ کوژرا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2025/06/23/world/iran-israel-ceasefire-trump |سەردێڕ=Trump Says Cease-Fire Has Started Between Iran and Israel |ئیش=The New York Times |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://apnews.com/live/iran-israel-war-updates-6-23-2025|سەردێڕ=Live updates: Ceasefire status is unclear after Israel reports continued missiles from Iran|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=AP News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ= IDF: 80-90% of Iranian missiles intercepted, but 24 Israelis killed in attacks |ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-857892 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Jerusalem Post}}</ref><ref name="womandies20june">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/woman-dies-of-heart-attack-while-sheltering-from-iran-missiles-mda-raises-haifa-injury-toll-to-23/|سەردێڕ=Woman dies of heart attack while sheltering from Iran missiles; MDA raises Haifa injury toll to 23 |ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{efn|One Israeli woman died of a heart attack while sheltering from Iranian missiles.<ref name="womandies20june"/>}}{{ھن}}٣٬٢٣٨ بریندار<ref name="israelcasualties">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |سەردێڕ=Medical officials say 28 people were killed, over 3,000 wounded by Iranian missiles during conflict |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medical-officials-say-28-people-were-killed-over-3000-wounded-by-iranian-missiles-during-conflict/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref>{{ھن}}٢ [[Elbit Hermes 900|فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ھێرمس]] خراونەتە خوارەوە<ref name="hermesdowned"/>{{ھن}}'''بەپێی ئێران:'''{{ھن}}٥ [[ئێف-٣٥]] کەوتنە خوارەوە<ref name="f35downed"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.az/news/iran-claims-to-have-shot-down-fifth-israeli-f-35|سەردێڕ=Iran claims to have shot down fifth Israeli F-35|ئیش=Newz.az|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}٢ فڕۆکەوان دەستگیرکران<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/2604851/middle-east |سەردێڕ=Iran will reportedly share images of captured Israeli fighter jet pilots 'soon' |ئیش=Arab News |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}٦١+ [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان]] و موشەکی بالستیک خراوەتەخوارەوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|سەردێڕ=Air Defense HQ: Over 60 Israeli UAVs, Missiles Destroyed by Iran|ئیش=Iran Front Page|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250621155008/https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}١٣٩+ گوایە بریکاری مۆساد دەستگیرکران{{efn|54 in [[Khuzestan province]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/54-mossad-linked-spies-arrested-in-iran-s-khuzestan-amid-hostilities-with-israel/3606456|سەردێڕ=54 Mossad-linked spies arrested in Iran's Khuzestan amid hostilities with Israel|ئیش=Anadolu Agency|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{سەرچاوەی باشتر|date=June 2025}}{{ھن}}22 in [[Qom province]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/06/21/iran-police-arrested-22-for-links-to-israeli-spy-services-since-start-of-conflict-reports|سەردێڕ=Iran police arrested 22 for links to Israeli spy services since start of conflict: Reports|ئیش=Al Arabiya English|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}30 in [[Hamadan province]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://caliber.az/en/post/iranian-police-arrest-30-alleged-mossad-agents-behind-security-threats|سەردێڕ=Iranian police arrest 30 alleged Mossad agents behind security threats|ئیش=Caliber}}</ref>{{ھن}}5 in [[Lorestan province]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://caliber.az/en/post/iran-arrests-five-suspected-mossad-agents-in-lorestan|سەردێڕ=Iran arrests five suspected Mossad agents in Lorestan|ئیش=Caliber}}</ref>{{ھن}}28 in [[Tehran province]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dailytimes.com.pk/1316743/iran-arrests-28-mossad-agents-in-tehran-after-busting-israeli-spy-network/|سەردێڕ=Iran arrests 28 Mossad agents in Tehran after busting Israeli spy network|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Daily Times}}</ref>}}{{ھن}}گوایە ٥ بریکاری مۆساد لە سێدارە دراون{{refn|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran executes alleged Mossad spy |ناونیشان=https://aje.io/p8ugy8?update=3778481 |وێبگە=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Convicted Mossad spy executed in Iran: Report |ناونیشان=https://aje.io/819lk2?update=3791203 |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran executes three people accused of spying for Israeli spy agency Mossad |ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/world-news/iran-executes-three-people-accused-of-spying-for-israeli-spy-agency-mossad-101750819824692.html |وێبگە=[[Hindustan Times]]}}</ref>}}{{ھن}}گوایە ٧٠٠+ سیخوڕی ئیسڕائیلی گیراون<ref name="arrested25june"/> | units1 = <!--{{center|see '''[[Iran–Israel war order of battle|order of battle]]'''}}--> | campaignbox = | casualties2 = '''بەپێی ئێران:'''{{ھن}}٦١٠ کوژرا{{ھن}}٤٬٧٠٠+ بریندار<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.france24.com/en/live-news/20250624-iran-israel-war-latest-developments |سەردێڕ=Iran-Israel war: latest developments |ئیش=France 24 |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}'''بەپێی [[ھەڵسووڕاوانی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران|ھێرنا]] :'''{{ھن}}١٬٠٥٤ کوژرا<ref name="HRANA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Twelve Days of War. Israel-Iran Ceasefire Comes into Force |ناونیشان=https://www.en-hrana.org/twelve-days-of-war-israel-iran-ceasefire-comes-into-force/ |وێبگە=HRANA News Agency |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref>{{ھن}}٤٬٤٧٦ بریندار<ref name="HRANA"/>{{ھن}}'''بەپێی ئیسرائیل:'''{{ھن}}٩٥٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان خستووتەخوارەوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-some-950-iranian-drones-destroyed-before-being-launched-at-israel/|سەردێڕ=IDF says some 950 Iranian drones destroyed before being launched at Israel|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}٢٠٠+ مووشەکی بالیستیک ھەڵگر و ١٢٠+ مووشەکی SAM ھەڵگر لەناوچوون<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-will-achieve-its-objectives-against-iran-within-a-week-or-two-say-idf-officials|سەردێڕ=Israel will achieve its objectives against Iran within a week or two, say IDF officials|یەکەم=Emanuel|دوایین=Fabian|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="thirtypercent">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli army claims it destroyed 30% of Iran's missile launchers |ناونیشان=https://aje.io/p8ugy8?update=3778947 |وێبگە=[[Al Jazeera English]]}}</ref>{{ھن}}٨ ھەلیکۆپتەری جۆری AH-1 لەناوچوون<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-5-iranian-ah-1-helicopters-at-kermanshah-airbase/|سەردێڕ=IDF says it bombed 5 Iranian AH-1 helicopters at Kermanshah airbase|یەکەم=Emanuel|دوایین=Fabian|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-destroyed-three-more-iranian-military-helicopters/|سەردێڕ=IDF says it destroyed three more Iranian military helicopters|یەکەم=Emanuel|دوایین=Fabian|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}٥ فڕۆکەی جەنگی [[ئێف-١٤ تۆم کات|ئێف-١٤]] لەناوچوون<ref name="TWZTomcats">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.twz.com/air/irans-f-14-persian-tomcats-obliterated-in-israeli-airstrike|ئیش=TWZ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian F-14 'Persian Tomcats' obliterated in Israeli airstrike|یەکەم=Tyler|دوایین=Rogoway}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-spokesman-says-three-iranian-f-14-fighter-jets-destroyed-in-latest-strikes/|سەردێڕ=IDF spokesman says three Iranian F-14 fighter jets destroyed in latest strikes|یەکەم=Emanuel|دوایین=Fabian|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}٢ فڕۆکەی جەنگی ئێف ٥ و ١ فڕۆکەی سووتەمەنی KC-٧٠٧ لەناوبران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-destroyed-2-iranian-fighter-jets-8-ballistic-missile-launchers-among-dozens-of-targets/|سەردێڕ=IDF says it destroyed 2 Iranian fighter jets, 8 ballistic missile launchers, among dozens of targets|یەکەم=Emanuel|دوایین=Fabian|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-18-2025-evening-edition|سەردێڕ=Iran Update Special Report, June 18, 2025, Evening Edition|ئیش=Institute for the Study of War|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> | casualties3 = ڕاپۆرتە ھەواڵییەکان زۆر جیاواز لە یەکتر، دەیان ھەزار ھاووڵاتی مەدەنی ئێرانی شارەکانی خۆیان جێھێشت و ئاوارە بوون.{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fassihi |یەکەم=Farnaz |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Can Iran, Israel and the U.S. Now All Claim to Have Won? |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/06/23/world/middleeast/iran-response-ceasefire-chance.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref>{{ھن}}٩٬٠٠٠+ ھاووڵاتی مەدەنی ئیسرائیل ئاوارە بوون<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel Reports 24 Dead, 800 Injured in Iranian Strikes as War Enters Sixth Day |ناونیشان=https://tps.co.il/articles/24-israelis-killed-800-injured-thousands-displaced-as-war-enters-fifth-day/ |ئیش=Israel's Government Press Office via TPS |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian missiles have killed 24, injured more than 800 |ناونیشان=https://www.jns.org/iranian-missiles-have-killed-24-injured-more-than-800/ |ئیش= Jewish News Syndicate (JNS) |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian missiles force evacuation of 3,800 people in Israel |ناونیشان=https://www.usmuslims.com/iranian-missiles-force-evacuation-of-3800-people-in-israel-302746h.htm |ئیش=USMuslims |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}٨٬٠٠٠+ ئیسڕائیلیی مەدەنیی ئاوارە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://aje.io/asdg2r?update=3787793|سەردێڕ=More than 8,000 Israelis left homeless due to conflict with Iran: Report|ئیش=Al Jazeera English|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>{{ھن}}١ سووریی مەدەنی کوژرا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rights-group-says-woman-killed-in-western-syria-likely-by-iranian-drone/|سەردێڕ=Rights group says woman killed in western Syria, likely by Iranian drone|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ١ زامدار<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین= Ahmed |یەکەم=Khitam |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military incursion escalates in southern Syria |ناونیشان=https://thawra.sy/?P=666522 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250625061136/https://thawra.sy/?p=666522|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Thawra |زمان=ar}}</ref>{{Failed verification|date=June 2025}}{{ھن}}٧ ھاووڵاتی مەدەنی ئوردنی بریندار بوون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yohanan |یەکەم=Nurit |سەردێڕ=Caught in the crossfire, Jordan (quietly) shields Israel as Iranian shrapnel rains down |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/caught-in-the-crossfire-jordan-quietly-shields-israel-as-iranian-shrapnel-rains-down/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref>{{ھن}}٥ ھاووڵاتی مەدەنی فەلەستینی بریندار بوون<ref name ="YEMEN_MISSLE">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Five Palestinians wounded, including 3 children, after Houthi missile hits West Bank |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/five-palestinians-wounded-including-3-children-after-houthi-missile-hits-west-bank/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> }} [[شەڕ|ململانێیەکی چەکدارییە]] لە نێوان [[ئێران]] و [[ئیسرائیل]] کە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ بە ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر دەیان ئامانج لە سەرانسەری ئێران بە ئامانجی وەستاندنی [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمی ئێران]] دەستیپێکرد. لە سەعاتەکانی سەرەتای جەنگدا، ھێزەکانی ئیسرائیل بەشێک لە سەرکردە سەربازییەکانی ئێران، زانایانی ناوەکی،<ref name="generalskilled18june">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=de Haldevang|یەکەم=Max|دوایین٢=Bozorgmehr|یەکەم٢=Najmeh|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The Iranian generals and scientists killed by Israel's offensive|ناونیشان=https://www.ft.com/content/f29b9f60-fb5d-4b4b-84db-25c8f6333f16|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Financial Times]]}}</ref> و سیاسەتوانانیان، تیرۆر کرد<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Regalado|یەکەم=Francesca|دوایین٢=Ward|یەکەم٢=Euan|دوایین٣=Fassihi|یەکەم٣=Farnaz|دوایین٤=Granados|یەکەم٤=Samuel|دوایین٥=Chutel|یەکەم٥=Lynsey|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=These Are Iranian Generals and Scientists Killed by Israel|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/06/13/world/middleeast/iran-military-generals-killed-israel.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The New York Times]]|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ebrahim|یەکەم=Nadeen|دوایین٢=Adkin|یەکەم٢=Ross|دوایین٣=Michaelis|یەکەم٣=Tamar|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli strikes kill some of Iran's most powerful men, including military and nuclear leaders|ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/06/13/middleeast/israel-iran-strikes-military-deaths-intl-hnk|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[CNN]]|زمان=en}}</ref> زیانیان بە بەرگرییە ئاسمانییەکانی ئێران و بەشێک لە دامەزراوە ئەتۆمی و سەربازییەکانی گەیاند یان لەناوی بردن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Report: Mossad carried out covert sabotage operations against Iranian air defenses, long-range missiles|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/report-mossad-carried-out-covert-sabotage-operations-against-iranian-air-defenses-long-range-missiles/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Times of Israel]]}}</ref> ئێران بە ھەڵدانی مووشەک لە شوێنە سەربازییەکان و شارەکانی ئیسرائیل تۆڵەی کردەوە.<ref name="ISWJun15Morning">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Campa |یەکەم=Kelly |دوایین٢=Morrison |یەکەم٢=Nidal |دوایین٣=Reddy |یەکەم٣=Ria |دوایین٤=Ganzeveld |یەکەم٤=Annika |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-15-2025-morning-edition|سەردێڕ=Institute for the Study of War |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Critical Threats Project}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fabian|یەکەم=Emanuel|سەردێڕ=Woman killed, 13 people hurt, after Iranian missile hits home in Tamra, near Haifa|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/one-killed-13-hurt-after-iranian-missile-hits-home-in-tamra/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Times of Israel]]|زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا حوسییەکانی ھاوپەیمانی ئێران لە [[یەمەن]] چەندین مووشەکیان ئاراستەی ئیسرائیل کردووە،<ref name="ballisticmissile13june">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ballistic-missile-from-yemen-triggers-sirens-in-jerusalem-and-west-bank/|سەردێڕ=Ballistic missile from Yemen triggers sirens in Jerusalem and West Bank |وێبگە=The Times of Israel}}</ref> [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] کە بەرگری لە ئیسرائیل کرد لە بەرامبەر مووشەک و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئێران، لە نۆیەمین ڕۆژی جەنگدا بە لێدانی سێ شوێنی ئەتۆمی ئێران، ھەنگاوی ھێرشبەری گرتەبەر.<ref name="NYTimesLive20250621">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Update from David E. Sanger|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2025/06/21/world/iran-israel-trump|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="BBCLive20250621">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/ckg3rzj8emjt?post=asset%3Af6daf816-8c93-4d56-bec5-b35bb8e6bb5e#post|سەردێڕ=Iran must now 'make peace', says Trump after US strikes on nuclear sites – follow live |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-GB}}</ref> حوسییەکان ھێرشەکانی ئەمریکایان وەک "راگەیاندنی شەڕ" وەرگرت و تاکلایەنە کۆتاییان بە ئاگربەستەکەیان لەگەڵ ئەمریکا ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Yemen's Houthis say ready to attack Red Sea shipping after US strikes on Iran|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/yemens-houthis-say-ready-to-attack-red-sea-shipping-after-us-strikes-on-iran/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Times of Israel}}</ref> ناوی کۆدی ئیسرائیل بۆ ھێرشەکە '''ئۆپەراسیۆنی شێری ھەستاو''' بوو. ھێرشەکان لەلایەن [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] و [[مۆساد]]ەوە ئەنجامدراون و شوێنە ئەتۆمییەکان و سەربازییەکان و بیناکانی نیشتەجێبوونی بەرپرسانی کردە ئامانج. ھێرشی ئیسرائیل گەورەترین ھێرش بوو بۆ سەر ئێران لە دوای [[شەڕی ئێران و عێراق]]ەوە. لە ئێوارەی ١٣ی حوزەیران، ئێران تۆڵەی کردەوە و مووشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بۆ سەر شوێنە سەربازییەکان و شوێنە ھەواڵگرییەکان و ناوچەکانی نیشتەجێبوون ھەڵدا. ناوی کۆدی ئێران بۆ ھێرشەکە ''ئۆپەراسیۆنی بەڵێنی ڕاستەقینەی٣'' بوو. ململانێکەبە درێژکراوەی کێشەکانی ڕابردووی نێوان ئەو دوو وڵاتە دادەنرێت کە؛ پێشتر ئێران و ئیسرائیل لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤ و تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێرشیانکردبووە سەر یەکتر. شەڕەکە لە سەردەمی قەیرانەکاندا دەستیپێکرد لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە دوای [[ھێرشی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل]] ھات، لەوانە [[شەڕی غەززە]] و [[پێکدادانەکانی ئیسرائیل و حیزبوڵڵا (٢٠٢٣–ئێستا)|ململانێی ئیسرائیل و حزبوڵڵا]] و [[قەیرانی دەریای سوور]]. ھێرشەکانی ئیسرائیل چەندین سەرکردەی باڵای سەربازی ئێران و سەرکردە باڵاکانی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسدارانی ئێران]] و زانایانی باڵای ئەتۆمی کردە ئامانج.<ref name="APNewsVideo20250613">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی}}</ref><ref name="NYTimesLive202506122">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fassihi|یەکەم=Farnaz|دوایین٢=Nauman|یەکەم٢=Qasim|دوایین٣=Boxerman|یەکەم٣=Aaron|دوایین٤=Kingsley|یەکەم٤=Patrick|دوایین٥=Bergman|یەکەم٥=Ronen|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/israel-iran-us-nuclear|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="BBC202506132">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/czr85lpd7kyo |سەردێڕ=In Iran, grief for civilian casualties but little pity for commanders |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=BBC News |زمان=en-GB}}</ref> بەپێی ئاماری وەزارەتی تەندروستی ئێران و [[ھەڵسووڕاوانی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران|چالاکانی مافی مرۆڤ لە ئێران]]، زۆرینەی قوربانییەکان خەڵکی سڤیل بوون.<ref name="Civilian casualties">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hafezi|یەکەم=Parisa|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranians flee capital for safety as Israeli airstrikes intensify|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iranians-flee-capital-safety-israeli-airstrikes-intensify-2025-06-16/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Reuters]]|زمان=en}}{{pb}}{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The Latest: Death toll grows as Israel and Iran trade attacks for third day|ناونیشان=https://apnews.com/article/israel-palestinians-iran-war-latest-06-15-2025-291df01b03179cd414db21ca33791b39|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[AP News]]|زمان=en}}{{pb}}{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/at-least-224-killed-over-1-000-wounded-in-israeli-strikes-on-iran-health-ministry/3599882 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Anadolu Agency]] |سەردێڕ=At least 224 killed, over 1,000 wounded in Israeli strikes on Iran: Health Ministry}}{{سەرچاوەی باشتر|date=June 2025}}{{pb}}{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.indiatoday.in/world/story/224-killed-since-israel-attacks-began-over-90-civilians-irans-health-ministry-glbs-2741217-2025-06-16 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[India Today]] |زمان=en |سەردێڕ=224 killed since Israel attacks began, over 90% civilians: Iran's health ministry}}{{pb}}{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel and Iran trade strikes for third day as hundreds reported dead|ناونیشان=https://www.politico.com/news/2025/06/15/israel-and-iran-trade-strikes-for-third-day-as-hundreds-reported-dead-00406991|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Politico]]|زمان=en|agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref name="CNNLive20250615">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Yeung|یەکەم١=Jessie|دوایین٢=Harvey|یەکەم٢=Lex|دوایین٣=Tanno|یەکەم٣=Sophie|دوایین٤=Picheta|یەکەم٤=Rob|دوایین٥=Danaher|یەکەم٥=Caitlin|دوایین٦=Ebrahim|یەکەم٦=Nadeen|دوایین٧=McCluskey|یەکەم٧=Mitchell|دوایین٨=Hallam|یەکەم٨=Jonny|دوایین٩=Tawfeeq|یەکەم٩=Mohammed|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel and Iran broaden attacks as conflict enters fourth day|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-15-25|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[CNN]]|زمان=en}}</ref><ref name="hrana_casualties">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Over 1,000 Dead and Injured: Report on the Third Day of Israeli Attacks on Iran|ناونیشان=https://www.en-hrana.org/over-1000-dead-and-injured-report-on-the-third-day-of-israeli-attacks-on-iran/|ئیش=Hrana|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref>لەو ھێرشانەدا [[حوسێن سەلامی]] فەرماندەی سوپای پاسدارانی ئێران [[محەممەد باقری]]، سەرۆک ئەرکانی ھێزە چەکدارەکانی ئێران کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=سردار سلامی بە شھادت ڕسید |trans-title=Death of General Salami and several IRGC commanders |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85860919/شھادت-سردار-سلامی-و-تنی-چند-از-فرماندھان-سپاە |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=IRNA |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iran’s Revolutionary Guard commander Hossein Salami killed in Israeli strike, says Iranian state media |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-revolutionary-guard-commander-hossein-salami-killed-in-israeli-strike-says-iranian-state-media/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Hossein Salami, Head of Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps, Killed in Israel’s Attack |ناونیشان=https://www.wsj.com/livecoverage/israel-iran-strike-conflict/card/salami-head-of-iran-s-islamic-revolutionary-guard-corps-killed-in-israel-s-attack-Q3i3is8ufPHTmq1qjt6C |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=WSJ |زمان=en-US}}</ref><ref name="JPost20250613b">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Iran's Revolutionary Guards Commander Hossein Salami killed {{!}} The Jerusalem Post |ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-857580 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref> ھەروەھا زانایانی بواری ئەتۆمی فەریدوون و محەممەد مێھدی تارانچی بە گوێرەی میدیای دەوڵەتی ئێران کوژراون.<ref name="TimesOfIsraelLive20250613">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iran state media names two nuclear scientists killed in Israeli strike |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-state-media-names-two-nuclear-scientists-killed-in-israeli-strike/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> لەو ھێرشانەدا ھەم ئەندامانی سەربازیی ئێران و ھەم خەڵکی مەدەنی ئێرانی کوژران.<ref name="Barrons20250613">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iran State Media Says Civilians Killed In Israel Strikes On Tehran |ناونیشان=https://www.barrons.com/news/iran-state-media-says-civilians-killed-in-israel-strikes-on-tehran-97ab1ead |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=barrons |زمان=en-us}}</ref> ھێرشە ئاسمانییەکان دامەزراوەی ئەتۆمی نەتەنزیان لەناوبرد و زیانیان بە دامەزراوەی گۆڕینی یۆرانیۆمی ئیسفەھان گەیاند، بەڵام وادیارە نەیانتوانی زیان بە وێستگەی پیتاندنی سووتەمەنی فۆردۆی ژێر زەوی بگەیەنن.<ref name="BBCJun15">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Satellite imagery reveals damage to key Iran nuclear sites|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c7808xvv737o|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[BBC News]]|زمان=en-GB}}</ref><ref name="CNN20250614">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Picheta|یەکەم=Rob|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel attacked three key Iranian nuclear facilities. Did it strike a decisive blow?|ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/06/14/middleeast/iran-israel-nuclear-facilities-damage-impact-intl|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[CNN]]|زمان=en}}</ref> ھەروەھا ئیسرائیل کۆمەڵگەیەکی مووشەکی لە نزیک [[تەورێز]] و بنکەیەکی مووشەکی لە [[کرماشان]] و دامەزراوەکانی سوپای پاسداران لە نزیک تاران و [[پیرانشار]] کردە ئامانج. ھەروەھا ھێرشەکان زیانیان بە ژێرخانی گشتی گەیاندووە.<ref name="BBCJun15"/><ref name="CNN20250614"/> ڕێکخراوی IDF مەزەندەی کردووە کە ئێران لە کاتی ھێرشەکانی بۆ سەر ئیسرائیل نزیکەی ١٥٠ مووشەکی بالیستی و نزیکەی ١٠٠ فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ھەڵداوە و چەندینکە بەشێکیان ئانانجەکانیان پێکاوە.<ref name="CNNLive20250612">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Liebermann |یەکەم=Oren |دوایین٢=Diamond |یەکەم٢=Jeremy |دوایین٣=Regan |یەکەم٣=Helen |دوایین٤=Gan |یەکەم٤=Nectar |دوایین٥=Lau |یەکەم٥=Chris |دوایین٦=Izso |یەکەم٦=Lauren |دوایین٧=Michaelis |یەکەم٧=Tamar |دوایین٨=Blackburn |یەکەم٨=Piper Hudspeth |دوایین٩=Mogul |یەکەم٩=Rhea |دوایین١٠=Yeung |یەکەم١٠=Jessie |دوایین١١=Ebrahim |یەکەم١١=Nadeen |دوایین١٢=Salem |یەکەم١٢=Mostafa |دوایین١٣=Sangal |یەکەم١٣=Aditi |دوایین١٤=Powell |یەکەم١٤=Tori B. |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-12-25-hnk-intl|سەردێڕ=Live updates: Israel attacks Iran, explosions in Tel Aviv and Tehran, US position |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> لە [[تێل ئەڤیڤ]] بەھۆی کاریگەریی مووشەکێکی ئێرانییەوە، وەزارەتی بەرگری ئیسرائیل زیانی بەرکەوت. بە گوتەی حکوومەتی ئیسرائیل، سەرجەم ئەو کەسانەی کە بە تۆڵەی ئێران کوژراون، خەڵکی سڤیل بوون،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cornwell|یەکەم=Alexander|دوایین٢=Hafezi|یەکەم٢=Parisa|دوایین٣=Cornwell|یەکەم٣=Alexander|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian state broadcaster hit as Iran urges Trump to make Israel halt war|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/americas/israel-iran-battle-escalates-will-be-high-agenda-world-leaders-meet-2025-06-16/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters|زمان=en}}</ref> ھەرچەندە حەوت سەربازیش بریندار بوون.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/7-soldiers-lightly-injured-by-ballistic-missile-impact-in-central-israel-last-night-idf-says/|سەردێڕ=7 soldiers lightly injured by ballistic missile impact in central Israel last night, IDF says |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> ھێرشەکانی ئیسرائیل لەلایەن ھەندێک گرووپی ئۆپۆزسیۆنی ئێران و [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] سەرۆکی ئەمریکاوە ستایشی کرا و داوای لە ئێران کرد بەپەلە بە [[دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران ٢٠٢٥|ڕێککەوتنی ئەتۆمی]] ڕازی بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.politico.com/news/2025/06/13/trump-israel-attacks-praise-interviews-00405303|سەردێڕ=Trump embraces Israel after ‘successful’ Iran attack |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Politico |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Klein |یەکەم=Betsy |دوایین٢=Atwood |یەکەم٢=Kylie |دوایین٣=Treene |یەکەم٣=Alayna |دوایین٤=Jaramillo |یەکەم٤=Alejandra |دوایین٥=Picheta |یەکەم٥=Rob |دوایین٦=Bash |یەکەم٦=Dana |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/06/12/politics/trump-israel-iran-strike|سەردێڕ=Trump warns Iran to agree to a deal ‘before there is nothing left’ {{!}} CNN Politics |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref><ref name="JNS202506132">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lidor|یەکەم=Canaan|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian opposition calls to overthrow the mullahs|ناونیشان=https://www.jns.org/iranian-opposition-calls-to-overthrow-the-mullahs/|ئیش=JNS}}</ref> ئەم ھەڵمەتە لەلایەن [[ڕووسیا]] و [[چین]] و وڵاتانی سەرانسەری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا ئیدانە کرا. [[یەکێتیی ئەورووپا]] ئێرانیان وەک ھێزێکی ناسەقامگیر شەرمەزار کرد و دووپاتیان کردەوە کە ئێران ھەرگیز نابێت چەکی ئەتۆمی بەدەست بھێنێت و داوایان لە ئیسرائیل و ئێران کرد کە گرژییەکان کەم بکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mojtahedi |یەکەم=Negar |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506167997|سەردێڕ=Europe backs Israel, blames Iran for instability |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=French FM says Iran's nuclear program is an existential threat to Israel and the region, urges diplomatic solution|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/french-fm-says-irans-nuclear-program-is-an-existential-threat-to-israel-and-the-region-urges-diplomatic-solution/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250615125314/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/french-fm-says-irans-nuclear-program-is-an-existential-threat-to-israel-and-the-region-urges-diplomatic-solution/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Times of Israel|زمان=en-US|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Starmer Says UK Has 'Grave Concerns' on Iran Nuclear Program|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/starmer-says-uk-has-grave-concerns-on-iranian-nuclear-program|ئیش=Bloomberg News}}</ref> لە چەند مانگی پێش ھێرشەکەدا، ئێران و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] دانوستانیان لەسەر ڕێککەوتنی ئەتۆمی نوێ کردبوو، دوای ئەوەی [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] سەرۆکی ئەمریکا بەشداری ئەمریکای لە ڕێکەوتنامەی ئەتۆمی ئێران لە یەکەم [[سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ|خولی]] سەرۆکایەتی کشایەوە. ئێران لە ئێستادا سەرقاڵی پیتاندنی یۆرانیۆمە تا ٦٠٪ پاکی و نزیکە لە پلەی چەک و بە دانانی سەنتەرفیوجی پێشکەوتووتر پێشکەوتنە ئەتۆمییەکانی خێراتر کردووە.<ref name="Economist20250128">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran's alarming nuclear dash will soon test Donald Trump|ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2025/01/28/irans-alarming-nuclear-dash-will-soon-test-donald-trump|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Economist|issn=0013-0613}}</ref> ڕۆژێک پێش ھێرشەکە، [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی]] بۆ یەکەمجار لە ماوەی ٢٠ ساڵدا ئێرانی بە پابەندنەبوونی بە پابەندبوونە ئەتۆمییەکانی زانی.<ref name="Euronews20250612">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.euronews.com/2025/06/12/un-nuclear-watchdog-finds-iran-in-non-compliance-with-nuclear-obligations|سەردێڕ=UN nuclear watchdog finds Iran in breach of its obligations |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Euro News}}</ref> ھێرشەکان لەلایەن [[بۆلیڤیا]] و [[بەڕازیل|بەرازیل]] و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=León |یەکەم=Lucas Pordeus |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/internacional/noticia/2025-06/brazil-condemns-israels-attack-iran-violation-sovereignty|سەردێڕ=Brazil condemns Israel’s attack on Iran: “Violation of sovereignty” |وێبگە=Agência Brasil}}</ref> [[چین]] و [[کووبا|کوبا]] و [[ڕووسیا]] و [[ئەفریقای باشوور]]ەوە ئیدانە کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://telanganatoday.com/south-africa-condemns-israeli-attacks-on-iran|سەردێڕ=South Africa condemns Israeli attacks on Iran |وێبگە=Telangana Today |agency=IANS}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://en.ypagency.net/359591|سەردێڕ=Bolivia and Cuba strongly condemn Israeli aggression against Iran |وێبگە=Yemen Press Agency}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.prensa-latina.cu/2025/06/13/bolivia-condena-ataque-de-israel-contra-iran/|سەردێڕ=Bolivia condena ataque de Israel contra Irán – Noticias Prensa Latina |وێبگە=Prensa Latina |زمان=es}}</ref> ھێرشە سەرەتاییەکانی ئیسرائیل لەلایەن وڵاتانی [[جیھانی ئیسلامی]]یەوە ئیدانە کرا، لەوانە [[میسر]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Egypt condemns Israeli attack on Iran as dangerous escalation|ناونیشان=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/1234/547872/Egypt/Foreign-Affairs/Egypt-condemns-Israeli-attack-on-Iran-as-dangerous.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Ahram Online]]}}</ref> [[ئوردن]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.france24.com/en/live-news/20250617-jordan-king-says-israel-s-iran-attacks-threaten-region-and-beyond|سەردێڕ=Jordan king says Israel's Iran attacks threaten region and beyond|ئیش=[[France 24]]|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> [[پاکستان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://mofa.gov.pk/press-releases/pakistan-strongly-condemns-unjustified-and-illegitimate-aggression-by-israel-against-the-islamic-republic-of-iran|سەردێڕ=Pakistan Strongly Condemns Unjustified and Illegitimate Aggression by Israel Against the Islamic Republic of Iran |وێبگە=[[Ministry of Foreign Affairs (Pakistan)|Ministry of Foreign Affairs]]}}</ref> و [[تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.devdiscourse.com/article/law-order/3457742-turkey-condemns-israeli-air-strike-on-iran-a-call-for-diplomacy|سەردێڕ=Turkey Condemns Israeli Air Strike on Iran: A Call for Diplomacy {{!}} Law-Order |وێبگە=Devdiscourse}}</ref> ھێرشەکانی ئیسرائیل لەلایەن [[ئەڵمانیا]] و<ref name="Germany">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dodman|یەکەم=Benjamin|سەردێڕ=Israel-Iran conflict 'drives the final nail into the coffin' of postwar world order|ناونیشان=https://www.france24.com/en/middle-east/20250619-israel-iran-war-drives-final-nail-coffin-postwar-world-order-netanyahu-international-law|ئیش=France 24|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> [[ئوکراینا]] و<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ukraine-says-us-israeli-strikes-on-iran-are-justified-to-stop-nuclear-threat/|سەردێڕ=Ukraine says US, Israeli strikes on Iran are justified to stop nuclear threat |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Times of Israel |زمان=en-US |agency=AFP}}</ref> و ئەمریکاوە ڕەزامەندییان لەسەر بوو، کە ڕایان گەیاند ئێران پێویستە بەپەلە بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی ڕازی بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Trump embraces Israel after 'successful' Iran attack|ناونیشان=https://www.politico.com/news/2025/06/13/trump-israel-attacks-praise-interviews-00405303|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Politico]]|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Klein|یەکەم=Betsy|دوایین٢=Atwood|یەکەم٢=Kylie|دوایین٣=Treene|یەکەم٣=Alayna|دوایین٤=Jaramillo|یەکەم٤=Alejandra|دوایین٥=Picheta|یەکەم٥=Rob|دوایین٦=Bash|یەکەم٦=Dana|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Trump warns Iran to agree to a deal 'before there is nothing left'|ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/06/12/politics/trump-israel-iran-strike|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[CNN]]|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Germany's Merz says Israel is doing the 'dirty work for all of us' by countering Iran|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/germanys-merz-says-israel-is-doing-the-dirty-work-for-all-of-us-by-countering-iran/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Times of Israel]]|زمان=en-US}}</ref> ژمارەیەک وڵاتی [[جیھانی ڕۆژاوایی|ڕۆژاوایی]] ئیدانەی توندوتیژییەکانیان کرد، و داوایان لە ئیسرائیل و ئێران کرد کە توندوتیژییەکان کەمبکەنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=French FM says Iran's nuclear program is an existential threat to Israel and the region, urges diplomatic solution|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/french-fm-says-irans-nuclear-program-is-an-existential-threat-to-israel-and-the-region-urges-diplomatic-solution/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250615125314/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/french-fm-says-irans-nuclear-program-is-an-existential-threat-to-israel-and-the-region-urges-diplomatic-solution/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Times of Israel]]|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Starmer Says UK Has 'Grave Concerns' on Iran Nuclear Program|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/starmer-says-uk-has-grave-concerns-on-iranian-nuclear-program|ئیش=[[Bloomberg News]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.exteriores.gob.es/en/Comunicacion/Comunicados/Paginas/2025_COMUNICADOS/El-Gobierno-de-Espana-condena-la-escalada-militar-en-Oriente-Medio-tras-los-ataques-de-Israel-contra-Iran.aspx|سەردێڕ=Spanish Government condemns military escalation in the Middle East after Israel's attacks against Iran |وێبگە=[[Ministry of Foreign Affairs (Spain)|Spanish Ministry of Foreign Affairs]]}}</ref> [[ئەرژەنتین]] و [[کەنەدا]] و [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] پشتگیرییان لە ھێرشەکانی ئیسرائیل کرد و ڕایان گەیاند ئیسرائیل «مافی بەرگریکردن لە خۆی ھەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Europe's paradoxical support for Israel's attack against Iran|ناونیشان=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/06/14/europe-s-paradoxical-support-for-israel-s-attack-against-iran_6742340_4.html|ئیش=[[Le Monde]]|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=President Milei: 'Iran is an enemy of Argentina'|ناونیشان=https://batimes.com.ar/news/argentina/president-milei-iran-is-an-enemy-of-argentina.phtml|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Buenos Aires Times]]|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> لەھەمان کاتیش ڕووسیا ڕای گەیاند کە ئێران مافی بەرگری لە خۆی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Russia urges Israeli restraint, says Iran has right to defend itself|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/russia-urges-israeli-restraint-says-iran-has-right-defend-itself-2025-06-16/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Reuters]]|زمان=en}}</ref> [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] نیگەرانی خۆی دەربڕی و داوای دانبەخۆداگرتنی لە ھەردوو وڵات کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=World reacts to Israeli strike on Iran over nuclear activity|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/world-reacts-israeli-strike-iran-over-nuclear-programme-2025-06-13/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Reuters]]|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://apnews.com/article/us-attack-iran-israel-reaction-united-nations-c10cc46ec236816d958ced2497a11464|سەردێڕ=Nations react to US strikes on Iran with many calling for diplomacy |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Associated Press]] |زمان=en}}</ref> لە ٢٣ی حوزەیران [[دۆناڵد ترامپ|ترەمپ]] ڕای گەیاند کە ئیسرائیل و ئێران لەسەر [[ڕێککەوتنی ئاگربەستی ئێران و ئیسرائیل ٢٠٢٥|ئاگربەست]] ڕێککەوتوون.<ref name="agreeceasefire">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Trump says Iran and Israel agree to a ceasefire|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-says-iran-israel-agree-ceasefire-2025-06-23/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Reuters]]|زمان=en}}</ref> سەرەڕای پێشێلکارییە سەرەتاییەکانی ئێران و ئیسرائیل، ئاگربەستەکە تا ٢٦ی حوزەیران بەردەوامە.<ref name="AP-ceasefire-holds">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fragile ceasefire appears to hold between Iran and Israel as Trump vents frustration with both sides|ناونیشان=https://apnews.com/article/israel-iran-trump-ceasefire-attacks-continue-f1e60190722cc3410b69f21717872ffa|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=AP News|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="WSJ-ceasefire-holds">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Cease-Fire Appears to Hold After Trump Scolds Israel and Iran|ناونیشان=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-ceasefire-conflict-news|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Wall Street Journal}}</ref> == پێش ڕووداو == ئیسرائیل تا [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]] پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ [[شانشینی پەھلەوی|دەسەڵاتی پاشایەتی پەھلەوی]] ھەبووە، کاتێک دەسەڵاتی پاشایەتی لەکار لابرا و [[کۆماری ئیسلامی|کۆمارێکی ئیسلامی]] [[سیۆکراسی]] دژە ڕۆژاوایی بە سەرۆکایەتی [[ڕووحوڵڵا خومەینی|ڕوحوڵڵا خومەینی]] جێگەی گرتەوە.<ref name="Independent202506162">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|یەکەم=Andy|دوایین=Gregory|یەکەم٢=Alicja|دوایین٢=Hagopian|سەردێڕ=Israel-Iran conflict: A timeline of how the attacks unfolded|ناونیشان=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/israel-iran-conflict-timeline-attacks-b2770765.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Independent]]|زمان=en}}</ref> لەو کاتەوە حکوومەتی ئێران دژایەتی خۆی بۆ ئیسرائیل و جوولەکە ڕاگەیاندووە و بەلێنی لەناوبردنیان داوە<ref name="Litvak2025">{{بیرخستنەوە |editor-last=McElligott |editor-first=Anthony |editor-last2=Herf |editor-first2=Jeffrey |doi=10.1007/978-3-319-48866-0_9 |دوایین=Litvak |یەکەم=Meir |سەردێڕ=Iranian Antisemitism and the Holocaust |ڕێکەوت=٢٠١٧ |ئیش=Antisemitism Before and Since the Holocaust: Altered Contexts and Recent Perspectives |پەڕەکان=٢٠٩ |ناونیشان=https://doi.org/10.1007/978-3-319-48866-0_9 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |شوێن=Cham |بڵاوکەرەوە=Springer International Publishing |زمان=en |ژپنک=٩٧٨-٣-٣١٩-٤٨٨٦٦-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=Iran’s Incitement to Genocide Against Israel – Brandeis Center |ناونیشان=https://brandeiscenter.com/irans-incitement-to-genocide-against-israel/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Brandeis Center |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian nuclear threat meant Israelis had no choice|ناونیشان=https://www.theaustralian.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=TAWEB_WRE170_a_GGL&dest=https%3A%2F%2Fwww.theaustralian.com.au%2Fworld%2Firanian-nuclear-threat-meant-israelis-had-nochoice-but-to-strike%2Fnews-story%2F008feb9df6f5253574dae7ed1c897f4e&memtype=anonymous&mode=premium&v21=GROUPA-Segment-2-NOSCORE&V21spcbehaviour=append|ئیش=The Australian}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Why are Iran and Israel sworn enemies? |ناونیشان=https://www.tbsnews.net/features/panorama/why-are-iran-and-israel-sworn-enemies-1164451 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=The Business Standard |زمان=en}}</ref><ref name="Hein">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=von Hein|یەکەم١=Shabnam|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Why are Iran and Israel sworn enemies?|ناونیشان=https://www.dw.com/en/iran-israel-attacks-hezbollah-ayatollah-ali-khamenei-islamic-revolution/a-68780605|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=What we know about Israel's attacks on Iran's nuclear sites − and Iran's drone response |ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/news/world/2025/06/13/israel-iran-attacks-nuclear-sites/84180887007/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=USA TODAY |زمان=en-US |دوایین=Hjelmgaard |یەکەم=Kim}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |سەردێڕ='This Is The Time to Stand With Israel': IDF Launches Pre-Emptive Strike on Iran's Nuclear Program |ناونیشان=https://combatantisemitism.org/cam-news/this-is-the-time-to-stand-with-israel-cam-statement-on-idf-pre-emptive-strike-on-irans-nuclear-program/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Combat Antisemitism Movement |زمان=en-US |دوایین=Breen-Portnoy |یەکەم=Barney}}</ref> خومەینی کۆتایی بە ھاوکارییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل ھێنا و داگیرکارییەکانی بۆ سەر خاکەکانی فەلەستین ئیدانە کرد.<ref name="Hein3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=von Hein|یەکەم=Shabnam|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Why are Iran and Israel sworn enemies?|ناونیشان=https://www.dw.com/en/iran-israel-attacks-hezbollah-ayatollah-ali-khamenei-islamic-revolution/a-68780605|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Deutsche Welle]]}}</ref><ref name="Sykes3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sykes|یەکەم=Patrick|دوایین٢=Bronner|یەکەم٢=Ethan|دوایین٣=Capaccio|یەکەم٣=Anthony|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/israel-iran-tensions-escalate-how-proxies-nuclear-ambitions-are-fueling-crisis|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250613043237/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/israel-iran-tensions-escalate-how-proxies-nuclear-ambitions-are-fueling-crisis|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Bloomberg News]]|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.}}</ref> لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، ئێران ھەوڵیدا بە دژایەتیکردنی ئیسرائیل زیاتر پشتیوانی عەرەبەکان بەدەستبھێنێت.<ref name="Hein3"/> [[عەلی خامنەیی]] ڕێبەری باڵای ئێران، پێشتر بە «وەرەمێکی شێرپەنجەیی» ناوی ئیسرائیلی ھێناوە و داوای لەناوبردنی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|یەکەم=Kelly|دوایین=Ng|سەردێڕ=Hossein Salami: Who was Iran's Revolutionary Guards chief killed in Israeli strikes?|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/clyg0yywr4no|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[BBC News]]|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|یەکەم=Julia|دوایین=Frankel|یەکەم٢=Sam|دوایین٢=Mednick|سەردێڕ=Israel's spy agency used AI and smuggled-in drones to prepare attack on Iran|ناونیشان=https://apnews.com/article/mossad-iran-israel-weapons-missiles-a504ee31c70857c8d86a0d066997e344|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[AP News]]|زمان=en}}</ref> ئیسرائیل بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بە مەترسی بۆ سەر خۆی دەزانێت.<ref name="Independent20250616">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|یەکەم١=Andy|دوایین١=Gregory|یەکەم٢=Alicja|دوایین٢=Hagopian|سەردێڕ=Israel-Iran conflict: A timeline of how the attacks unfolded|ناونیشان=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/israel-iran-conflict-timeline-attacks-b2770765.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Independent]]|زمان=en}}</ref><ref name="Independent202506162"/> لە ساڵی ٢٠٢٤دا دوو وڵات بۆ یەکەمجار بە ئاشکرا و ڕاستەوخۆ ھێرشیان کردە سەر یەکتر دوای دەیان ساڵ ململانێی بە وەکالەت. لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤، [[ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر باڵیۆزخانەی ئێران لە دیمەشق|ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێران لە دیمەشق،]] ئەفسەرانی ئێرانی کوژران. ئێران [[ھێرشی نیسانی ٢٠٢٤ی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل|لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤ بە لێدانی ئیسرائیل]] تۆڵەی کردەوە و دواتر ئیسرائیل بە [[April 2024 Israeli strikes on Iran|ھێرشکردنە سەر ئێران]] تۆڵەی کردەوە. لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٤ ئیسرائیل [[تیرۆرکردنی ئیسماعیل ھەنییە|ئیسماعیل ھانییەی سەرۆکی حەماسی]] لە [[تاران]]ی پایتەختی ئێران تیرۆر کرد و ھەرچەندە ئێران و ئیسرائیل لە مێژە ململانێی بە وەکالەتیان ھەبووە، بەڵام ساڵی ٢٠٢٤ یەکەمجار بە ئاشکرا و ڕاستەوخۆ ھەردووکیان ھێرشیان کردە سەر یەکتر. لە ١ی نیسانی ٢٠٢٤، [[ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر باڵیۆزخانەی ئێران لە دیمەشق|ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێران لە دیمەشق،]] چەندین ئەفسەری ئێرانی کوژران. ئێران [[ھێرشی نیسانی ٢٠٢٤ی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل|لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤ بە لێدان لە ئیسرائیل]] تۆڵەی کردەوە و دواتر ئیسرائیل ھەمان مانگ بە لێدانی ئێران تۆڵەی کردەوە. لە مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٢٤، ئیسرائیل [[تیرۆرکردنی ئیسماعیل ھەنییە|ئیسماعیل ھەنییە، ڕێبەری بزووتنەوەی حەماسی لە تارانی پایتەختی ئێران تیرۆر کرد]]. دواتر لە ئەیلوولی ٢٠٢٤ [[حەسەن نەسروڵڵا]] سەرۆکی حزبوڵڵا و [[عەباس نیلفرووشان|عەباس نیلفوروشان]] فەرماندەی دیاری سوپای پاسداران لە لوبنان [[ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر ناوەندی سەرکردایەتیی حیزبوڵڵا (٢٠٢٤)|تیرۆر کرد]]. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ [[ھێرشی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل|ئێران ھێرشی کردە سەر ئیسرائیل]]، [[October 2024 Israeli strikes on Iran|ئیسرائیلیش ھێرشی کردە سەر ئێران]].<ref name="Sykes4">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sykes|یەکەم=Patrick|دوایین٢=Bronner|یەکەم٢=Ethan|دوایین٣=Capaccio|یەکەم٣=Anthony|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/israel-iran-tensions-escalate-how-proxies-nuclear-ambitions-are-fueling-crisis|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250613043237/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/israel-iran-tensions-escalate-how-proxies-nuclear-ambitions-are-fueling-crisis|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Bloomberg News]]|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.}}</ref> دوایین ھێرشەکانی ئیسرائیل [[ئێس-٣٠٠ (مووشەک)|سیستەمی مووشەکی بەرگری ئێس ٣٠٠]] ی ئێرانی لەناوبرد کە لەلایەن ڕووسیا دابینکرابوو، ئەمەش ڕێگەی خۆشکرد بۆ ھێرشە ئەگەرییەکانی ئیسرائیل لە داھاتوودا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hinz |یەکەم=Fabian |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2025/06/israels-attack-and-the-limits-of-irans-missile-strategy/|سەردێڕ=Israel’s attack and the limits of Iran’s missile strategy |وێبگە=[[International Institute for Strategic Studies]]}}</ref> === بەرنامەی ئەتۆمی ئێران === [[بێنیامین نێتانیاھو]]، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران| بەرنامەی ئەتۆمی ئێرانی]] وەک ھۆکاری سەرەکی ھێنایەوە کە ئیسرائیل بڕیاریدا پێشوەختە ھێرش بکاتە سەر ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rosman|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel strikes Iranian state TV during live broadcast on the fourth day of conflict|ناونیشان=https://www.npr.org/2025/06/16/nx-s1-5434860/israel-iran-conflict|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=NPR|زمان=en}}</ref> ئیسرائیل بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بە ھەڕەشەیەکی ستراتیژی دەزانێت، ھەرچەندە ئیسرائیل خۆی خاوەنی چەکی ئەتۆمییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fernández|یەکەم=Belén|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=As Israel strikes Iran, what happened to 'America First'?|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/opinions/2025/6/13/israel-strikes-iran-what-happened-to-america-first|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera English|زمان=en}}</ref> ئیسرائیل دەڵێت مافی خۆیەتی ڕێوشوێنی سەربازی لەدژی [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران]] بگرێتەبەر ئەگەر پێیوابێ ئەو بەرنامە ئەتۆمییە مەترسی بێت بۆ سەر ئاسایشی وڵاتەکە.<ref name="Hein2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=von Hein|یەکەم=Shabnam|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Why are Iran and Israel sworn enemies?|ناونیشان=https://www.dw.com/en/iran-israel-attacks-hezbollah-ayatollah-ali-khamenei-islamic-revolution/a-68780605|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Deutsche Welle}}</ref><ref name="Sykes2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sykes|یەکەم=Patrick|دوایین٢=Bronner|یەکەم٢=Ethan|دوایین٣=Capaccio|یەکەم٣=Anthony|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/israel-iran-tensions-escalate-how-proxies-nuclear-ambitions-are-fueling-crisis|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250613043237/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/israel-iran-tensions-escalate-how-proxies-nuclear-ambitions-are-fueling-crisis|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Bloomberg News]]|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.}}</ref> تیرۆرکردنی پێنج زانای [[ئەتۆم|ناوکی]] ئێرانی لە [[تاران]] لە ساڵی ٢٠١٠ەوە بە شێوەیەکی باو بۆ ئیسرائیل دەگەڕێتەوە.<ref name="Sykes2"/> لە ساڵی ٢٠١٥ ئێران پلانی ھەمەلایەنەی ھاوبەشی کاری (JCPOA)ی واژوو کرد، کە لەلایەن سەرۆک [[باراک ئۆباما]] و [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[ئەڵمانیا]] دانوستانیان لەسەر کرا بۆ بەڕێوەبردنی گەشەپێدانی ئەتۆمی مەدەنی ئێران لە ئاستێکی سنوورداردا.<ref name="Tirone2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tirone|یەکەم=Jonathan|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=How Close Is Iran to a Nuclear Weapon as Trump Eyes a Deal?|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/does-iran-have-nuclear-weapons-why-did-israel-attack-its-atomic-program|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250613113055/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/does-iran-have-nuclear-weapons-why-did-israel-attack-its-atomic-program|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Bloomberg News]]|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨ [[دۆناڵد ترامپ]] سەرۆککۆماری ئەمریکا لە کاتی [[سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ|یەکەم سەرۆکایەتیدا]] بەشداری وڵاتەکەی لە ڕێککەوتنەکەدا ھەڵپەسارد و سزا ئابوورییەکانی سەر ئێران دەستپێکردەوە، سەرەڕای ڕاپۆرتی [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی]] کە ئێران پابەندە بەو ڕێککەوتنە.<ref name="Tirone2"/> ئێران تۆڵەی وازھێنانی ترامپ لە ڕێککەوتنەکەی دایەوە، بە زیادکردنی وردە وردە پیتاندنی یۆرانیۆم.<ref name="bbc22">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Was Iran months away from producing a nuclear bomb?|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn840275p5yo|ئیش=BBC}}</ref> دوای [[ھێرشی ئاسمانیی ٢٠٢٠ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا|تیرۆرکردنی قاسم سولەیمانی]] لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن ئەمریکاوە، کە ژەنەراڵێکی ئێرانی بوو، ئێران ڕای گەیاند کە چیتر پابەند نابێت بە سنووردارکردنی پیتاندنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rubin|یەکەم=April|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=How failed Iran nuclear talks led to Israel's attack|ناونیشان=https://www.axios.com/2025/06/13/iran-israel-usa-nuclear-deal-timeline-attack-jcpoa|ئیش=Axios|زمان=en}}</ref> تا ساڵی ٢٠٢١ ئێران خەریکی پیتاندنی یۆرانیۆم بوو تا ٦٠٪ پاکی، ھاوشێوەی یۆرانیۆمی پلە چەک.<ref name="Tirone22">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tirone|یەکەم=Jonathan|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=How Close Is Iran to a Nuclear Weapon as Trump Eyes a Deal?|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/does-iran-have-nuclear-weapons-why-did-israel-attack-its-atomic-program|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250613113055/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-13/does-iran-have-nuclear-weapons-why-did-israel-attack-its-atomic-program|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[Bloomberg News]]|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٢٥ ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی ڕای گەیاند کە ئێران ٤٠٩ کیلۆگرام یۆرانیۆمی پاکی ٦٠٪ی کۆکردۆتەوە،<ref name="Tirone22"/> کە زیاترە لەوەی کە پێویستە بۆ بەکارھێنانی مەدەنی و نزیکە لە پلەی سەربازی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.dw.com/en/iran-israel-attacks-nuclear-weapons-bomb-donald-trump-iaea-v2/a-72918689|سەردێڕ=How close is Iran to getting a nuclear bomb? – DW – 06/15/2025 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=DW |زمان=en}}</ref> لە بەرامبەردا ئێران دامەزراوەیەکی نوێی پیتاندنی ئەتۆمی (سێھەمی خۆی) ڕاگەیاند، کە دەخرێتە ژێر چاودێری ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی.<ref name="Aamer22">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Liechtenstein|یەکەم=Stephanie|دوایین٢=Gambrell|یەکەم٢=Jon|دوایین٣=Madhani|یەکەم٣=Aamer|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran announces a new nuclear enrichment site after UN watchdog censure|ناونیشان=https://apnews.com/article/iran-nuclear-iaea-sanctions-728b811da537abe942682e13a82ff8bd|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Associated Press}}</ref><ref name="lewis2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lewis|یەکەم=Jeffrey|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Nuclear Claims Are a Smoke Screen for Hopes of Toppling Iran|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2025/06/13/israel-iran-strikes-regime-change-nuclear-claims/|ئیش=Foreign Policy}}</ref> مایکل کوریلا فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھۆشداریدا لەوەی ئێران «'چەند ھەفتەیەک' لە چەکی ئەتۆمی دوورە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858058|سەردێڕ=Iran was close to nuclear weapons before IDF strikes, US says {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref> ڕۆژێک پێش ڕوودانی ھێرشەکانی ئیسرائیل، ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی بۆ یەکەمجار لە ماوەی ٢٠ ساڵدا ئێرانی بە پابەندنەبوونی بە ڕێکەوتنە ئەتۆمییەکان زانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Murphy|یەکەم=Francois|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=IAEA board declares Iran in breach of non-proliferation obligations|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/china/iaea-board-declares-iran-breach-non-proliferation-duties-diplomats-say-2025-06-12/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters|زمان=en}}</ref> ئێران پێداگری دەکات کە بەدوای چەکی ئەتۆمیدا ناگەڕێت و [[عەلی خامنەیی|خامنەیی]] ڕێبەری ئێران دەرکرد و ڕای گەیاند چەکی ئەتۆمی نائەخلاقییە و ئێران ھەوڵی دروستکردنی نادات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=The 'unsustainable' reason behind who can have nuclear weapons, and who can't|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/news/article/the-unsustainable-decision-on-who-gets-to-have-nuclear-weapons-and-who-doesnt/dpk5breh3|ئیش=SBS News|زمان=en}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٥ دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا [[دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران ٢٠٢٥|دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانی]] سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران ڕاگەیاند. [[کۆشکی سپی]] ڕای گەیاند کە ئێران دوو مانگی ماوە بۆ دەستەبەرکردنی ڕێککەوتنێک؛ وادەی دوو مانگەکە ڕۆژێک پێش لێدانەکانی ئیسرائیل کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Balmer|یەکەم=Crispian|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=After years of waiting, Israel's Netanyahu finally makes his move on Iran|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/after-years-waiting-israels-netanyahu-finally-makes-his-move-iran-2025-06-13/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Klein |یەکەم=Betsy |دوایین٢=Ferris |یەکەم٢=Sarah |دوایین٣=Lillis |یەکەم٣=Katie Bo |دوایین٤=Atwood |یەکەم٤=Kylie |دوایین٥=Treene |یەکەم٥=Alayna |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/06/14/politics/israel-iran-attack-planning-trump|سەردێڕ=‘We fight or we die’: How days of frantic diplomacy and dire warnings culminated with Israel’s attack on Iran {{!}} CNN Politics |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === میحوەرەکەی بەرگری === ئیسرائیل لە دوای [[شەڕی لوبنان ١٩٨٢|شەڕی لوبنان]] لە ساڵی ١٩٨٢ ەوە لەگەڵ بریکارەکانی ئێران شەڕی کردووە لەنێویاندا [[حیزبوڵڵای لوبنان|حزبوڵڵا]].<ref name="Independent202506163">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|یەکەم=Andy|دوایین=Gregory|یەکەم٢=Alicja|دوایین٢=Hagopian|سەردێڕ=Israel-Iran conflict: A timeline of how the attacks unfolded|ناونیشان=https://www.the-independent.com/news/world/middle-east/israel-iran-conflict-timeline-attacks-b2770765.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Independent]]|زمان=en}}</ref> لە [[ھێرشی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل|ھێرشەکانی حەوتی تشرینی یەکەمی]] ساڵی ٢٠٢٣دا، حەماس کە وەکالەتێکی ئێرانییە لە [[غەززە]]، شەڕی غەززەی دەستپێکرد، دواتر ئیسرائیل [[حەماس]] و [[حیزبوڵڵای لوبنان|حزبوڵڵا]]ی لاواز کرد، ھاوکات ھێرشی کردە سەر [[حووسییەکان|حوسییەکانی]] یەمەن.<ref name="Independent202506163"/><ref name="Byman">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Byman |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=What to Know About the Israeli Strike on Iran |ناونیشان=https://www.csis.org/analysis/what-know-about-israeli-strike-iran |journal=Center for Strategic and International Studies |زمان=en}}</ref> دەوترێت ئەمە بووەتە ھۆی لاوازبوونی ئێران.<ref name="Independent202506163"/><ref name="Byman"/> === شەڕی غەززە === ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە کاتی [[شەڕی غەززە]] و [[درێژبوونەوەی شەڕی نێوان ئیسرائیل و حەماس|کاریگەرییە بەرفراوانەکانی ناوچەکەدا]] بووە، لەوانە چالاکییە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە [[پێکدادانەکانی ئیسرائیل و حیزبوڵڵا (٢٠٢٣–ئێستا)|لوبنان]]، [[قەیرانی دەریای سوور|یەمەن]]، سووریا و کەناری ڕۆژاوا.<ref name="AtlanticCouncil20250616">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/twenty-questions-and-expert-answers-on-the-israel-iran-war/#:~:text=The%20prevalent%20fear%20in%20Gaza,what%20an%20“end”%20looks%20like|سەردێڕ=Twenty questions (and expert answers) on the Israel-Iran war |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Atlantic Council}}</ref><ref name="AlJazeera20250619">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nashed |یەکەم=Mat |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/19/israel-escalates-war-on-palestinians-as-world-attention-shifts-to-iran|سەردێڕ=Israel massacres in Gaza, locks down West Bank as attention shifts to Iran |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera English}}</ref><ref name="NewLinesInstitute20250613">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nelson |یەکەم=Rachel |دوایین٢=Heras |یەکەم٢=Nicholas A. |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://newlinesinstitute.org/strategic-competition/regional-competition/real-time-new-lines-analysis-israels-strike-on-iran/#:~:text=The%20Israeli%20strikes%20on%20Iran,further%20complicating%20vital%20Gaza%20ceasefire|سەردێڕ=Real-Time New Lines Analysis: Israel’s Strike on Iran |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The New Lines Institute}}</ref> ھەروەھا لە چوارچێوەی مەترسی برسێتی و قەیرانی مرۆیی لە کەرتی گەمارۆدراوی غەززەدا ھاتوون کە ژمارەیەکی بەرچاو لە زانایان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بە [[کۆمەڵکوژیی غەززە|کۆمەڵکوژی]] وەسفیان کردووە.<ref name="Amnesty20250618">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israel-iran-urgent-call-end-reckless-military-action-and-protect-civilians-amid|سەردێڕ=Israel-Iran: Urgent call to end 'reckless military action' and protect civilians amid growing hostilities |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Amnesty International}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.democracynow.org/2025/6/23/iranian_civil_society|سەردێڕ=Stop the War on Iran: 1,000+ Sign Petition Saying Iran War Deflects Attention from Gaza Genocide |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Democracy Now}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dabashi |یەکەم=Hamid |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/opinion/iranian-people-will-never-forgive-or-forget-us-israeli-attacks|سەردێڕ=The Iranian people will never forgive or forget US-Israeli attacks |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Middle East Eye}}</ref> === بەرنامەی مووشەکی بالیستیکی ئێران === ھاوکات لەگەڵ بەرنامەی ئەتۆمی ئێران، بەرنامەی [[مووشەکی بالیستیکی]] ئێران بە ھەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل دادەنرێت.<ref name="NYTimes20250614">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kershner|یەکەم=Isabel|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Even as Israel Blitzes Tehran, It Fears Iran’s Destructive Missiles|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/06/14/world/middleeast/israel-iran-missile-attack.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref> لە وتارێکی ''[[نیویۆرک تایمز]]دا'' ئاماژە بەوە کراوە کە ئیسرائیلییەکان پێیان وایە ئێران دەتوانێت مانگانە ٣٠٠ مووشەکی بالیستی دروست بکات و بەم شێوەیەش بێتە جێگای مەترسی بۆ سەر ئیسرائیل.<ref name="NYTimes20250614"/> == کاتھێڵ == '''١٣ی حوزەیران''' لە کاتژمێرەکانی سەرەتای کاتژمێر ١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٥، ھێزکانی ھێزی سەربازی ئێران ھێرشی کردە سەر دەیان بنکەی ئەتۆمی ئێران و بنکە سەربازییەکان و دامەزراوە و ژێرخانەکانی ئێران و فەرماندە باڵاکانی ئێران کە ھەندێکیان دووربوون لە چاوەڕوانی ئێران<ref name="JPost20250613a">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/article-857575 |سەردێڕ=IDF strikes Iran nuclear targets, military commanders {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=The Jerusalem Post}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> تا کاتژمێر ٠٦:٣٠, [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل|ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل]] پێنج شەپۆلی ھێرشی ئاسمانی دەستپێکردبوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-has-so-far-carried-out-5-waves-of-strikes-in-iran-military-official-says/ |سەردێڕ=Israel has so far carried out 5 waves of strikes in Iran, military official says |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref> {{Multiple image|perrow=1/٢|total_width=300|image1=Israeli_Airstrikes_on_the_Natanz_Nuclear_Facility_during_Operation_Rising_Lion.png|image2=Explosions_in_different_areas_of_Tehran_following_Israeli_attack_Mizan_13_June_30.jpg|image3=The_Zionist_regime's_2025_attack_on_some_areas_in_Tehran_23_Tasnim.jpg|footer={{flatlist| * نەخشەی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر دامەزراوەی ئەتۆمی ناتانز * کاریگەری ھێرشە ئاسمانییەکان لەسەر بینایەک لە تاران * دوای ھێرشەکانی ئیسرائیل لە تاران}}}}بە بەکارھێنانی زیاتر لە ٢٠٠ فڕۆکەی ئیسرائیل بۆ فڕێدانی زیاتر لە ٣٣٠ تەقەمەنی بۆ سەر نزیکەی ١٠٠ ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-200-aircraft-involved-in-opening-strikes-on-iran-with-several-top-officials-killed/|سەردێڕ=IDF: 200 aircraft involved in opening strikes on Iran, with several top officials killed |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref> ھاوکات [[مۆساد]] سیستمی بەرگریی ئاسمانی و ژێرخانی مووشەکی ئێرانی تێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/report-mossad-carried-out-covert-sabotage-operations-against-iranian-air-defenses-long-range-missiles/|سەردێڕ=Report: Mossad carried out covert sabotage operations against Iranian air defenses, long-range missiles |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref> بەرپرسێکی ئیسرائیلی گوتی [[مۆساد]] چەکی وردی بە قاچاخ بردووە و بنکەیەکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی نھێنی لە نزیک تاران دامەزراندووە،<ref name="TimesOfIsraelLive20250613b">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/mossad-set-up-a-drone-base-in-iran-uavs-were-activated-overnight-to-strike-surface-to-surface-missile-launchers-aimed-at-israel/|سەردێڕ=Mossad set up drone base in Iran; UAVs were activated overnight to strike surface-to-surface missile launchers aimed at Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref> کە بۆ لەکارخستنی بەرگریی ئاسمانی بەکارھێنراوە، ئەمەش [[سەروەریی ئاسمانی]] بۆ فڕۆکە ئیسرائیلییەکان مسۆگەر کردووە.<ref name="TimesOfIsraelLive20250613b"/> نزیکەی کاتژمێر ٠٣:٠٠ بە کاتی ناوخۆ، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، باری نائاسایی لەسەر ئاستی وڵات ڕاگەیاند و ھۆشداریدا لە تۆڵەسەندنەوەی ئێران بە مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel begins preemptive strike against Iran, defense minister says; sirens wail across Israel|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-begins-preemptive-strike-against-iran-defense-minister-says-sirens-wail-across-israel/|ئیش=The Times of Israel}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]]</ref> ئاگادارکەرەوەی ھۆشداری لە سەرانسەری ئیسرائیل چالاک کرا، ھەرچەندە ئێران تا ئێوارەی دواتر ھیچ مووشەکێکی بالیستیکی ھەڵنەدا.<ref name="JPost20250613a2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/article-857575|سەردێڕ=IDF strikes Iran nuclear targets, military commanders {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Jerusalem Post}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> وەزیری بەرگریی زیاتر ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بە «لێدانی پێشوەختە» وەسف کرد.<ref name="Cornwell2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cornwell|یەکەم=Alexander|دوایین٢=Hafezi|یەکەم٢=Parisa|دوایین٣=Holland|یەکەم٣=Steve|دوایین٤=Cornwell|یەکەم٤=Alexander|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran strikes back at Israel with missiles over Jerusalem, Tel Aviv|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-says-it-strikes-iran-amid-nuclear-tensions-2025-06-13/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters|زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> بەگوێرەی ئاماری ئیسرائیل، ئەو چالاکییە بەھۆی زانیارییە ھەواڵگرییەکانەوە بووە کە ئاماژەیان بەوە کردووە، ئێران ئەوەندە یۆرانیۆمی پیتێنراوی کۆکردووەتەوە کە بتوانێت لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا چەکی ئەتۆمی بەرھەمبھێنێت.<ref name="JPost20250613a2"/> بۆردوومانەکان زۆربەی بنکە سەربازییەکان و گەڕەکەکانی نیشتەجێبوونی فەرماندە باڵاکان لە تاران گرتەوە. شایەتحاڵەکان باسیان لە بڵێسەی زەبەلاح و تەقینەوە دووبارەبووەکان کردووە.<ref name="NYTimesLive20250612">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fassihi|یەکەم=Farnaz|دوایین٢=Nauman|یەکەم٢=Qasim|دوایین٣=Boxerman|یەکەم٣=Aaron|دوایین٤=Kingsley|یەکەم٤=Patrick|دوایین٥=Bergman|یەکەم٥=Ronen|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/israel-iran-us-nuclear|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref><ref name="IranIntlLive20250612">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202506127881|سەردێڕ=Israel attacks targets across Tehran as Trump says peace 'will happen soon' |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> ئاژانسی ھەواڵی فارس کە پەیوەندی بە سوپای پاسدارانەوە ھەیە، بڵاوی کردەوە، لە کاتی ھێرشەکەدا ھەندێک کۆمەڵگەی نیشتەجێبوون بەرکەوتوون.<ref>{{Cite magazine}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: بیرخستنەوەی واڵا]]</ref> ھەروەھا ڕاگەیەندرا کە لە شاری نەتەنز لە [[پارێزگای ئەسفەھان|پارێزگای ئیسفەھان]] کە یەکێک لە گرینگترین دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران لێیە، بەھەمان شێوە بۆردوومانکراوە. تەلەڤیزیۆنی دەوڵەتی ئێران «تەقینەوەیەکی بەرز»ی لە نزیک ئەو شوێنە پشتڕاستکردەوە کە دوو وێستگەی پیتاندنی تێدایە: وێستگەی گەورەی پیتاندنی سووتەمەنی ژێر زەوی (FEP) و وێستگەی پیتاندنی سووتەمەنی تاقیکاری (PFEP) لە سەرووی زەویەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/explosions-heard-in-natanz-home-to-key-nuclear-site-says-iranian-state-television/|سەردێڕ=Explosions heard in Natanz, home to key nuclear site, says Iranian state television |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> ھەروەھا شوێنە ئەتۆمییەکانی [[خۆنداب]] و [[خوڕەماوە]] کرانە ئامانج.<ref name="IranIntlLive202506122">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202506127881|سەردێڕ=Israel attacks targets across Tehran as Trump says peace 'will happen soon' |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref><ref name="kh2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|trans-title=Latest news on Israel's attack on Iran; widespread alert declared in the region |ناونیشان=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1020829-آخرین-اخبار-حملھ-اسرائیل-ایران|سەردێڕ=آخرین اخبار از حمله اسرائیل به ایران؛ آماده‌باش گسترده در منطقه اعلام شد |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Shargh |زمان=fa}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی وەرگێڕدراو]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری فارسییان ھەیە (fa)]]</ref> '''١٤ی حوزەیران''' [[پەڕگە:Attack on residential building in Narmak 5 Tasnim.jpg|وێنۆک|266x266پیکسڵ|پاشماوەی دوای ھێرشەکەی [[نەرمەک]] لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ]] بەرەبەیانی ١٤ی حوزەیران، میدیاکانی ئێران ھەواڵی دەنگی تەقینەوە بەھێزەکانی [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی مێھرئاباد]] و دروستبوونی ئاگرێکی گەورە بڵاوکردەوە. بەپێی ڕاپۆرتی ئاژانسی ھەواڵی فارس، دوو موشەک بەر ناوچە نزیکەکان کەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/blast-reported-at-tehrans-mehrabad-airport/|سەردێڕ=Blast reported at Tehran’s Mehrabad Airport; 2 projectiles said to hit area |وێبگە=[[تایمز اسرائیل]] |زمان=en-US}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref> ھەروەھا سیستمی بەرگریی ئاسمانی ئێران بەرپەرچی ھێرشە مووشەکیەکانی ئیسرائیلی داوەتەوە لە ئاسمانی [[ئەسفەھان]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506148587|سەردێڕ=Israeli airstrikes continue in Tehran and Isfahan, videos show |وێبگە=[[ایران اینترنشنال]] |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ھێزە سەربازییەکانی ئێران چەند فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئیسرائیلیان لە ئەرکەکانی سیخوڕی لە باکووری ڕۆژاوای ئێران خستووەتە خوارەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/06/14/iran-launches-fresh-wave-of-attacks-on-israel-state-tv|سەردێڕ=Iran launches fresh wave of attacks on Israel, two killed: Reports |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> سوپای ئیسرائیل ڕای گەیاند کە دامەزراوەیەکی ژێرزەمینی لە ڕۆژاوای ئێران کە بۆ ھەڵگرتنی دەیان مووشەکی بالیستیک و کروز بەکاردەھێنرا، بۆردومان کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-spokesperson-israel-bombed-underground-iranian-facility-storing-dozens-of-missiles/|سەردێڕ=IDF spokesperson: Israel bombed underground Iranian facility storing dozens of missiles |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref>ئێران ھەواڵی کوژرانی ھەریەکە لە ژەنەڕاڵ غوڵامڕەزا مێھرابی جێگری سەرۆکی ئیتلاعات بۆ ئەرکانی گشتیی ھێزە چەکدارەکان و ژەنەڕاڵ [[مەھدی ڕەبانی]] جێگری سەرۆکی ئۆپەراسیۆنەکان پشتڕاستکردەوە.<ref name="TimesOfIsraelLive20250614">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-confirms-two-more-senior-generals-killed-in-israeli-strikes/|سەردێڕ=Iran confirms two more senior generals killed in Israeli strikes |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US |agency=Agence France-Presse}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی ئەمریکایییان ھەیە (en-us)]]</ref> ئێران بانگەشەی ئەوەی کرد کە سێ فڕۆکەی [[ئێف-٣٥|ئێف ٣٥ی]] ئیسرائیلی خستووەتە خوارەوە و دوو فڕۆکەوانیشی گرتووە.<ref name="F35Jets">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Third F-35 fighter jet downed in Iranian territory, two Israeli pilots now in custody|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/514337/Third-F-35-fighter-jet-downed-in-Iranian-territory-two-Israeli|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[تهران تایمز]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250614152204/https://www.tehrantimes.com/news/514337/Third-F-35-fighter-jet-downed-in-Iranian-territory-two-Israeli|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]]</ref> وەزارەتی نەوتی ئێران ڕای گەیاند کە ھێرش کراوەتە سەر دوو کێڵگەی نەوتی لە پارێزگای [[بووشێھر]] کە بریتین لە پلاتفۆرمی کێڵگەی غازی قۆناغی ١٤ی پارسی باشوور و پاڵاوگەی غازی فەجر جەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c93ydeqyq71t?post=asset%3Ae1780d58-29d1-4481-851c-0ab924b4e3bc#post|سەردێڕ=Iran missiles cause multiple casualties after strikes in Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-GB}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی بریتانیایییان ھەیە (en-gb)]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506144861|سەردێڕ=Iran's biggest gas refinery still on fire despite official denial |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> ھێرشەکان ئاگری بەرفراوانیان لێکەوتەوە کە بەرھەمھێنانی لانیکەم ١٢ ملیۆن مەتر سێجا غازی داخست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506147968|سەردێڕ=Fire halts 12 million cubic meters of gas production at South Pars Phase 14 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> تا ئەو کاتە، بەپێی [[بزووتنەوەی نێونەتەوەییی خاچی سوور و مانگیلەی سوور|ئاماری مانگی سوور]]، ھێرشەکانی ئیسرائیل کاریگەرییان لەسەر ١٨ پارێزگای ئێران ھەبووە لە کۆی ٣١ پارێزگا و ھەزار و ٤١٤ لە کارمەندانی ڕێکخراوەکەش لە ئۆپەراسیۆنە فریاگوزارییەکاندا بەشدار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506147133|سەردێڕ=Israeli attacks affect 18 of Iran’s 31 provinces, Red Crescent says |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> کاتژمێر ١١:١١ی پاشنیوەڕۆ. بە کاتی ناوخۆ، سوپای ئیسرائیل ڕای گەیاند کە شەپۆلێکی نوێی ھێرش بۆ سەر «ئامانجە سەربازییەکان» لە تاران دەستیپێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c93ydeqyq71t?post=asset%3A342b766b-06b7-4f92-8b3b-bc3644ec8ba4#post|سەردێڕ=Iran missiles cause multiple casualties after strikes in Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-GB}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزیی بریتانیایییان ھەیە (en-gb)]]</ref> ھێرش کرایە سەر کۆگاکانی نەوت و بەنزین لەو شارە و بەھۆیەوە کارەبا لە گەڕەکی شەھران پچڕان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506145667|سەردێڕ=Gasoline and oil depots in western Tehran hit by Israeli airstrikes |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> دواتر لەو شەودا [[ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم]] بڵاوی کردەوە کە ھێرشەکانی ئیسرائیل لە پایتەخت بارەگاکانی [[وەزارەتی بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان (ئێران)|وەزارەتی بەرگریی و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان]] کردووەتە ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506143937|سەردێڕ=Israeli airstrikes hit SPND building in Tehran – Tasnim |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> لە وەڵامی ھێرشەکانی ئیسرائیل ھێزەکانی ئێران سەرلەبەیانی ھەمان ڕۆژ دەیان مووشەکی ھاویشت و حەوت کەسیش لە ھێرشەکەدا برینداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-dozens-of-rockets-fired-by-iran-in-previous-barrage-some-of-them-downed/|سەردێڕ=IDF: Dozens of rockets fired by Iran in previous barrage, some of them downed |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/reports-say-five-hurt-including-one-mildly-in-latest-iranian-missile-barrage/|سەردێڕ=Reports say seven hurt, including one mildly, in latest Iranian missile barrage |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> پاشان پێنجەمین ھێرشی مووشەکی لەلایەن ئێرانەوە ئاراستەی ئیسرائیل کرا و بە ھاوکاری ئەمریکا ڕێگری لە مووشەکەکان کرا.<ref name="Ynetnews20240614">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=At least 2 killed in Iranian missile strike on central Israel city|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/sytea8cmge|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Ynetnews|زمان=en}}</ref><ref name="CNNLive202506122">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Liebermann|یەکەم=Oren|بەستەری نووسەر=Oren Liebermann|دوایین٢=Diamond|یەکەم٢=Jeremy|بەستەری نووسەر٢=Jeremy Diamond|دوایین٣=Regan|یەکەم٣=Helen|دوایین٤=Gan|یەکەم٤=Nectar|دوایین٥=Lau|یەکەم٥=Chris|دوایین٦=Izso|یەکەم٦=Lauren|دوایین٧=Michaelis|یەکەم٧=Tamar|دوایین٨=Blackburn|یەکەم٨=Piper Hudspeth|دوایین٩=Mogul|یەکەم٩=Rhea|display-authors=١|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=More explosions in Tel Aviv and Tehran as Israel-Iran conflict escalates|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-12-25-hnk-intl|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[CNN]]|زمان=en}}</ref> ژمارەی بریندارانی مەدەنی٦٠ کەسی تێپەڕاندووە، چەندین ماڵیش زیانی زۆریان بەرکەوتووە و لانیکەم دوو ھاووڵاتی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە ٢٠ کەسیش برینداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog-june-14-2025/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/mda-spokesperson-says-one-killed-19-hurt-in-direct-iran-missile-impact/|سەردێڕ=MDA spokesperson says one killed, 19 hurt in direct Iran missile impact |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref name="Ynetnews20240614"/> دواتر [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل]] ڕای گەیاند کە ئێران لە ماوەی شەوێکدا ٢٠٠ مووشەکی بالیستیکی تەقاندووە و ھەروەھا لە ناوچە کراوەکانیشی داوە. جەختی لەوە کردەوە کە «ژمارەیەکی کەم» لە مووشەکەکان سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەو ولاتەیان بڕیوە و لە ناوچەکانی نیشتەجێبوونی خەڵکی مەدەنی کەوتوونەتەخوارەوە، بەھۆیە زیانی گیانی و مادی لێکەوتووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iran-fired-some-200-ballistic-missiles-at-israel-in-several-barrages-since-last-night-idf-says/|سەردێڕ=Iran fired some 200 ballistic missiles at Israel in several barrages since last night, IDF says |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> بەپێی ئاژانسی ھەواڵی شینھوا، چەندین مووشەکی ئێرانی ئاسمانی [[سوورییەکان|سوریایان]] تێپەڕاندووە و لانیکەم دوو مووشەک لە [[پارێزگای دەرعا]] (باشووری سووریا) کەوتوونەتە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://english.news.cn/20250613/4d2e3a054ce04a3abf6102deb73960a5/c.html|سەردێڕ=Missile debris falls in S. Syria as regional tensions escalate; Damascus halts flights |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Xinhua]] |زمان=en}}</ref> بەپێی زانیارییەکان، چەند دەوڵەتێکی عەرەبی بەشدارییان کردووە لە خستنەخوارەوەی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانی ئێران، یان ھاوبەشکردنی [[ڕادار|زانیاری ڕادار]] وەک یارمەتری دەرێک بۆ خستنەخوارەوەیان.<ref name="WashingtonInstitute20250613">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Levitt |یەکەم=Matthew |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/israel-strikes-iran-initial-assessments-washington-institute-experts|سەردێڕ=Israel Strikes Iran: Initial Assessments from Washington Institute Experts {{!}} The Washington Institute |وێبگە=[[The Washington Institute for Near East Policy]] |زمان=en}}</ref> لە شەودا ئێران ھێرشێکی دیکەی بەرەو باکووری ئیسرائیل تەقاند بەو ھۆیەوە پێنج کەس کوژران و لانیکەم ٢٣ کەسی دیکەش بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/three-killed-near-haifa-as-iranian-missile-barrage-targets-northern-israel/|سەردێڕ=4 women – mother, 2 daughters and a sister-in-law – killed by Iranian missile near Haifa |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا ئاگر لە نزیک پاڵاوگەی نەوتی بازان لە شاری لە [[حەیفا]] کەوتەوە و زیانێکی زۆری بە بۆری و ھێڵەکانی گواستنەوە گەیاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c93ydeqyq71t?post=asset%3Ac7ea3d5f-aed8-49a4-8df5-f3ce98ecaddd#post|سەردێڕ=Iran missiles cause multiple casualties in Israel as Israeli strikes hit Tehran oil depot |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iranian missile attacks damage Haifa oil refinery and Rehovot university buildings|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/iranian-missile-attacks-damage-haifa-oil-refinery-and-rehovot-university-buildings/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Times of Israel}}</ref> '''١٥ی حوزەیران''' [[پەڕگە:Iranian missile strike in Bat Yam, 15 June 2025. III.jpg|link=[[:en:File:Iranian missile strike in Bat Yam, 15 June 2025. III]].jpg|وێنۆک|دوای ھێرشەکانی ئێران لە بات یام]] بەیانی ١٥ی حوزەیران، ئێران و [[حووسییەکان|حوسییەکان]] لە [[یەمەن]] لە یەک کاتدا [[مووشەکی بالیستیکی]]ان ھەڵدا و بیناکانی بات یام و ڕێھۆڤۆت کە مۆڵێکە لە کیریات ئەکرۆن و تەل ئەڤیڤ کەوتوونەتەخوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/initial-reports-indicate-impacts-in-bat-yam-rehovot-ramat-gan-from-iran-missiles/|سەردێڕ=Initial reports indicate impacts in Bat Yam, Rehovot, Ramat Gan from Iran missiles |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> لە بات یام، بەپێی وتەی سەرۆکی شارەوانی تزڤیکا برۆت، ٦١ بینا زیانیان بەرکەوتووە.<ref name="TOI15">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/6-dead-including-2-children-in-iranian-missile-strike-on-bat-yam-apartment-building/|سەردێڕ=9 dead, including 3 children, in Iranian missile strike on Bat Yam apartment building |وێبگە=The Times of Israel}}</ref> بەپێی ئامارەکان ٩ کەس گیانیان لەدەستداوە و نزیکەی ٢٠٠ کەسیش برینداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/death-toll-in-iranian-missile-impact-on-bat-yam-building-rises-to-3/|سەردێڕ=Death toll in Iranian missile impact on Bat Yam building rises to 3 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/some-200-injured-in-overnight-missile-strikes-mda/|سەردێڕ=Some 200 injured in overnight missile strikes – MDA |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> دواتر ئیسرائیل ڕای گەیاند ڕێگری لە مووشەکانی ئێران کردووە و ئەوانەی کە ماونەتەوە نەیانتوانیوە بچنە ناو خاکی ئیسرائیلەوە.<ref name="MissileBatch">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says Iran missiles intercepted; Tehran says car bombs detonated|ناونیشان=https://aje.io/9yu24p?update=3777146|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera English}}</ref> لە شاری ڕێھۆڤۆت، مووشەکەکانی ئێران پەیمانگای زانستی ڤایزمانیان داوە و دەیان بینای دیکەش زیانیان بەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fassihi|یەکەم=Farnaz|دوایین٢=Odenheimer|یەکەم٢=Natan|دوایین٣=Regalado|یەکەم٣=Francesca|دوایین٤=Rasgon|یەکەم٤=Adam|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel Bombards Tehran, Setting Oil Facilities Ablaze|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2025/06/14/world/israel-iran-news|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="Weizmann">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tercatin |یەکەم=Rossella |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/from-heart-tissue-to-dna-samples-weizmann-scientists-mourn-work-vaporized-in-iran-attack/|سەردێڕ=From heart tissue to DNA samples, Weizmann scientists mourn work vaporized in Iran attack |وێبگە=[[Times of Israel]] |زمان=en-US}}</ref> ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل (IDF) لە ڕاپۆرتێکدا ڕای گەیاند کە ناوەڕاستی ئیسرائیل لەلایەن مووشەکەکانی یەمەنەوە ھێرشی کراوەتە سەر کە دواتر لەلایەن حوسییەکانەوە پشتڕاستکرایەوە و ڕای گەیاند کە بە ھەماھەنگی لەگەڵ سوپای ئێران مووشەکی بالیستیکی فەلەستین ٢یان تەقاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/9yu24p?update=3776067 |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> ھەروەھا پاشماوەی مووشەکەکانی ئێران دوو شوێنی [[کەناری ڕۆژاوا]] بەرکەوتووە. مووشەکێکی شەھاب بووە ھۆی ئاگرکەوتنەوە لە [[ئەلبیرە|شاری ئەلبیرە]] کە نزیکە لە [[مەحموود عەباس|مەحمود عەباس]] سەرۆکی [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]]. سێ منداڵ لە دەرەوەی سەعیر بەھۆی پاشماوەی مووشەکێکی ڕێگریکراو برینداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-857844|سەردێڕ=Iran missile debris hits Palestinian West Bank city near Abbas home {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref> ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ھۆشداریی بە ھاووڵاتیانی مەدەنی ئێران دا کە ناوچەکانی دەوروبەری کارگەی چەک و بنکە سەربازییەکانی شیراز چۆڵ بکەن. ئێران لە ڕێگەی عومان و قەتەرەوە داوای نێوەندگیری کردووە بۆ دانوستان لەگەڵ ئەمریکا بۆ ڕاگرتنی ھێرشەکان و زیندووکردنەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکان. ئێران ڕای گەیاند کە دوو کەسی دەستگیر کردووە بە تۆمەتی ئەندام بوون لە [[مۆساد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/9yu24p?update=3776515 |وێبگە=Al Jazeera English}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> ئیسرائیل بنکە سەربازییەکانی ئێرانی کردە ئامانج و ھەروەھا ھێرشی کردە سەر وەزارەتی دەرەوەی ئەو وڵاتە.<ref name="CNNLive202506152">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ebrahim |یەکەم=Nadeen |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-15-25|سەردێڕ=Israel and Iran broaden attacks as conflict enters fourth day |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> لە ھێرشە موشەکییەکان [[محەممەد کازمی]] سەرۆکی ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران و جێگرەکەی کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy|ئیش=The Times of Israel|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]]</ref> ھاوکات لەگەڵ ھێرشە ئاسمانییەکان پێنج ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو لە تاران تەقینەوە و تەقینەوەکان لە نزیک شوێنە حکومییەکان و ئەوانەی پەیوەندییان بە بەرنامەی ئەتۆمیەوە بووە. ئاژانسی ھەواڵی دەوڵەتی ئێران، ئێرنا، بە پشتبەستن بە سەرچاوە ئاگادارەکان بانگەشەی ئەوەی کردووە کە ئۆپەراسیۆنەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە ئەنجامدراوە، ھەرچەندە بەرپرسێکی ئیسرائیلی ڕەتیکردەوە ھیچ تێوەگلانێکی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iran-reports-5-car-bomb-explosions-in-tehran-by-israel/3599545|سەردێڕ=Iran reports 5 car bomb explosions in Tehran by Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.aa.com.tr}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://iranwire.com/en/news/142178-car-bombs-detonate-near-tehran-government-buildings/|سەردێڕ=CAR BOMBS DETONATE NEAR TEHRAN GOVERNMENT BUILDINGS |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=iranwire.com |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> ناتانیاھۆ گوتی ئیسرائیل ھیچ بژاردەیەکی تری نییە جگە لە ھێرشکردنە سەر ئێران بۆ ڕێگریکردن لە ھۆلۆکۆستی ئەتۆمی. حکوومەتی ئێرانی بە سەرکوتکردنی گەلی ئێران تۆمەتبار کرد و ڕای گەیاند کە ئەوە کاری گەلی ئێرانە کە «ڕاپەڕن»یان نا.<ref name="CNNLive202506153">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ebrahim |یەکەم=Nadeen |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-15-25|سەردێڕ=Israel and Iran broaden attacks as conflict enters fourth day |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی ژێدەری ئینگلیزییان ھەیە (en)]]</ref> '''١٦ی حوزەیران''' [[پەڕگە:Attack_on_IRIB's_Live_News_Broadcasting_Studio_02.jpg|وێنۆک|ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] لە [[تاران]] لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥]] ڕۆژی ١٦ی حوزەیران ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ھێرشیان کردە سەر ناوەندی فەرماندەیی [[ھێزی قودس|سوپای قودس]] لە تاران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-hit-quds-force-command-centers-in-tehran|سەردێڕ=IDF says it hit Quds Force command centers in Tehran |وێبگە=The Times of Israel}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> بەرپرسێکی ئیسرائیلی ''بە ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی'' ڕاگەیاندووە کە نیشانەکانی «ڕووخان» لە دامەزراوە ئەتۆمییەکەی ژێرزەمینیی ناتانزدا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-official-to-wsj-underground-natanz-nuclear-facility-might-have-imploded/|سەردێڕ=Israeli official to WSJ: Underground Natanz nuclear facility might have imploded |وێبگە=The Times of Israel}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> ئێران ئینتەرناشناڵ بڵاوی کردەوە کە دەنگی تەقینەوەکان لە نزیک دامەزراوەی ئەتۆمی فۆردۆ بیستراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/loud-explosions-reported-near-irans-fordo-nuclear-facility/|سەردێڕ=Loud explosions reported near Iran’s Fordo nuclear facility |وێبگە=The Times of Israel}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> فەیلەقی پاراستنی ئەنسارولمەھدی بڵاوی کردەوە، لە ھێرشێکدا لە [[شارستانی ئیجروود]] لە [[پارێزگای زەنگان]]، یەکێک لە فەرماندەکانی یەکەکە بە ناوی ڕەزا نەجەفی و سەربازێک بە ناوی حەسەن ڕەسووڵی کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/p8ugy8?update=3778543 |وێبگە=Al Jazeera}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> ئاژانسی ھەواڵی ئیرنا بڵاوی کردەوە، ھێزەکانی ئیسرائیل ھێرشیان کردە سەر نەخۆشخانەی فارابی لە [[کرماشان]] و زیانێکی بەرچاوی لێکەوتەوە و لانیکەم ١٥ باڵەخانە لە کاریگەری مووشەکانی ئیسرائیل زیانیان بەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3778971|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |وێبگە=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eugenia |یەکەم=Yosef |دوایین٢=Harvey |یەکەم٢=Lex |دوایین٣=Yeung |یەکەم٣=Jessie |دوایین٤=Radford |یەکەم٤=Antoinette |دوایین٥=Edwards |یەکەم٥=Christian |دوایین٦=Salem |یەکەم٦=Mostafa |دوایین٧=Chowdhury |یەکەم٧=Maureen |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-strikes-news-06-16-25-intl-hnk|سەردێڕ=Israel-Iran attacks, missile strikes on Tehran, Tel Aviv, Haifa, rising death tolls: Live updates |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> ئیسرائیل لە میانی پەخشێکی ڕاستەوخۆدا، [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] بۆردومان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3779787|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3779763|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |وێبگە=[[Al Jazeera English]]}}</ref> لانیکەم کارمەندێک لە ھێرشەکەدا کوژرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c3w46pw2xn0o|سەردێڕ=Israel bombs Iran state TV during live broadcast |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[BBC News]] |زمان=en-GB}}</ref>ئیسرائیل فەرمانی چۆڵکردنی دانیشتووانی بەشێک لە ناوچەی تاران دەرکرد و مووشەکھاوێژەکانی ئێرانی لە ڕۆژاوای ئێران کردە ئامانج.<ref name="toi-liveblog-june-16-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Eight killed, hundreds hurt in overnight Iranian missile strikes on central Israel, Haifa|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog-june-16-2025/|ئیش=[[The Times of Israel]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-its-attacking-missile-launchers-in-western-iran/|سەردێڕ=IDF says it’s attacking missile launchers in western Iran |وێبگە=The Times of Israel}}</ref> ھێزەکانی ئاسایشی نێودەوڵەتی ڕای گەیاند یەکێک لە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانیان دوو [[ئێف-١٤ تۆم کات|فڕۆکەی ئێف ١٤]] ی ئێرانی لەناوبردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-857964|سەردێڕ=IDF drone hits two of Iran's F-14 fighter jets in a Tehran airbase {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Jerusalem Post]] |زمان=en}}</ref> نور نیووز بڵاوی کردەوە، ھێزەکانی ئێران بانگەشەی ئەوە دەکەن کە فڕۆکەیەکی جۆری ئێف ٣٥یان لە ئاسمانی تەبرێز خستۆتە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3779880|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> [[محەممەد کازمی (ئەفسەری سەربازی)|محەممەد کازمی]] و حەسەن محاقق و محەممەد خاتەمی بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکان کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.srugim.co.il/1138138-הותר-לפרסום-חוסלו-4-בכירים-במשמרות-המהפ|سەردێڕ=הותר לפרסום: חוסלו 4 בכירים במשמרות המהפכה |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Srugim |زمان=HE}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/boom-israel-eliminates-4-top-iranian-intelligence-officials-is-khamenei-the-next-target/videoshow/121888850.cms|سەردێڕ=BOOM! Israel eliminates 4 top Iranian intelligence officials; Is Khamenei the next target? |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Economic Times]] |زمان=en}}</ref> بەپێی ھەواڵێکی [[ئێران ئینتەرنەشناڵ|ئێران ئینتەرناشناڵ]]، خامنەیی لەگەڵ بنەماڵەکەی گواسترایەوە بۆ بنکەرێک کە دەکەوێتە شارۆچکەی لاڤیزان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.israelnationalnews.com/news/410222|سەردێڕ=Khamenei in worst mental state due to Israeli strikes, report says |وێبگە=[[Arutz Sheva]] |زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:אבוקות_בוערות_במפעלים_הפטרוכימיים_במפרץ_חיפה_בשעה_5_בבוקר_16_ביוני_2025.jpg|وێنۆک|ھێرشی ئێران بۆ سەر پاڵاوگەکانی نەوتی حەیفا لە شەوی ١٥ تا ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥]] ئێران ھێرشێکی دیکەی مووشەکی دوورمەودای بۆ سەر ئیسرائیل دەستپێکردەوە و پارچە مووشەکەکانیش زیانیان بە ئۆفیسی لقی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە [[تێل ئەڤیڤ]] گەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bentov |یەکەم=Ami |دوایین٢=Lidman |یەکەم٢=Melanie |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://apnews.com/article/israel-iran-missile-attacks-nuclear-news-06-16-2025-c98074e62ce5afd4c3f6d33edaffa069|سەردێڕ=Israel warns 300,000 people in Tehran to evacuate as Trump issues ominous message |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Associated Press|AP]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=מטח קטלני מאיראן והרס עצום: 5 נהרגו בפ"ת ובני ברק, לכודים בחיפה ועשרות נפגעים|ناونیشان=https://www.ynet.co.il/news/blogs/article/ryrhphnqex|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Ynet|زمان=he}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran strikes Tel Aviv and Haifa as Israel conflict enters fourth day|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2025/jun/16/israel-iran-conflict-tel-aviv-haifa-missile-strike|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Guardian]]|زمان=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ھەروەھا لە ئەنجامی کەوتنەخوارەوەی موشەکەکان ھەشت ھاوڵاتی مەدەنی کوژران و زیاتر لە ٩٠ کەسیش بریندار بوون.<ref name="toi-liveblog-june-16-20252">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Eight killed, hundreds hurt in overnight Iranian missile strikes on central Israel, Haifa|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog-june-16-2025/|ئیش=[[The Times of Israel]]}}</ref><ref name="EightDead">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3778586|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> ئیسرائیل رایگەیاند کە ٢٨٧ کەس لە ماوەی شەوێکدا لە نەخۆشخانە خەوێندراون.<ref name="toi-liveblog-june-16-20252"/> ھەروەھا پاڵاوگەی نەوتی حەیفا کرایە ئامانج،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wsj.com/livecoverage/israel-iran-attack-news/card/iranian-strike-forces-partial-shutdown-of-haifa-oil-refinery-pyciDQF1lxUpCpE5CWsX|سەردێڕ=Iranian Strike Forces Partial Shutdown of Haifa Oil Refinery |وێبگە=The Wall Street Journal}}</ref> زیانی بەرچاوی لێکەوتەوە و سێ کرێکاریش گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/all-facilities-at-haifa-oil-refinery-shut-down-after-deadly-iran-missile-strike/|سەردێڕ=All facilities at Haifa oil refinery shut down after deadly Iran missile strike |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel}}</ref> بەپێی وتەی تریتا پارسی جێگری سەرۆکی جێبەجێکاری دامەزراوەی کوینسی بۆ بەرپرسیارێتی ستاتکرافت، ڕەنگە ھێرشە موشەکییە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران بەرگرییەکانی ئیسرائیلیان لەناوبردبێت، ئەمەش ڕێگەی بە ڕێژەیەکی زیاتری مووشەکەکان داوە لە چاو پێشووتر تێیدا تێپەڕن.<ref name="Degradation">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3778797|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> دوابەدوای ھێرشەکان، ئیسرائیل تا ئێستا ٢٤ کوژراوی پشتڕاستکردەوە.<ref name="ShelterDeaths">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/15/updates-death-toll-grows-as-iran-and-israel-continue-to-trade-attacks?update=3778924|سەردێڕ=Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان کە ئاراستەی [[List of diplomatic missions of the United States|کونسوڵخانەی ئەمریکا]] لە [[ھەولێر]] لە [[عێراق]] تەقێندرابوو، ڕێگری لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/drone-aimed-at-us-consulate-in-erbil-downed-report/|سەردێڕ=Drone aimed at US consulate in Erbil downed — report |وێبگە=The Times of Israel}}</ref> ئێران جارێکی دیکە مووشەکی بالیستیکی ئاراستەی پێتا تیکوا کرد و بەھۆیەوە چوار کەس کوژران و ١٥ کەسیش بریندار بوون. لەنێو قوربانییەکان ئیڤێت شمیلۆڤیتز، ڕزگاربووی ھۆلۆکۆست ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/holocaust-survivor-killed-in-iranian-missile-strike-on-petah-tikva-last-week/|سەردێڕ=Holocaust survivor killed in Iranian missile strike on Petah Tikva last week |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel}}</ref> ئاژانسی ھەواڵیی سەر بە دەسەڵاتی دادوەری ئێران بڵاوی کردەوە، ئیسماعیل فیکری تۆمەتبار بە ھاوکاری لەگەڵ ئیسرائیل لە سێدارە دراوە. ئاژانسە ھەواڵییەکە بڵاوی کردەوە، ئیسماعیل پێش دەستگیرکردنی لەگەڵ دوو ئەفسەری مۆساد پەیوەندی ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/p8ugy8?update=3778481 |وێبگە=Al Jazeera}} [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕێکەوتەکان]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]]</ref> '''١٧ی حوزەیران''' بەرەبەیانی ١٧ی حوزەیران ئێران نزیکەی ٢٠ مووشەکی ئاراستەی ئیسرائیل کرد و پێنج کەسی بە سووکی بریندار کرد و ئامانجەکانی لە سەرانسەری ئیسرائیلی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/iranian-missiles-impact-central-israel-in-morning-barrage-injuring-5/|سەردێڕ=Iran fires several small missile barrages throughout the day, causing minor injuries |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeung |یەکەم=Jessie |دوایین٢=Harvey |یەکەم٢=Lex |دوایین٣=Lau |یەکەم٣=Chris |دوایین٤=Michaelis |یەکەم٤=Tamar |دوایین٥=Khadder |یەکەم٥=Kareem |دوایین٦=Radford |یەکەم٦=Antoinette |دوایین٧=Kemp |یەکەم٧=Olivia |دوایین٨=Chowdhury |یەکەم٨=Maureen |دوایین٩=Hamond |یەکەم٩=Elise |دوایین١٠=Sangal |یەکەم١٠=Aditi |دوایین١١=Powell |یەکەم١١=Tobi B. |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://edition.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attacks-06-17-25-intl-hnk|سەردێڕ=June 17, 2025 – Israel-Iran conflict |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN World}}</ref> ئاژانسی نێودەوڵەتی ئێران ڕای گەیاند، لە شەوێکدا ٣٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئێرانی خستووەتە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/around-30-drones-shot-down-overnight-idf-says/|سەردێڕ=Around 30 drones shot down overnight, IDF says |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> سوپای پاسداران بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ناوەندێکی ھەواڵگری سەربازی و ناوەندێکی پلاندانانی ئۆپەراسیۆنەکانی مۆسادیان داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/17/live-israel-iran-trade-attacks-trump-orders-residents-of-tehran-to-flee?update=3781043|سەردێڕ=Updates: Israel, Iran trade attacks; Trump claims control of Iran’s skies |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shih|یەکەم=Gerry|دوایین٢=George|یەکەم٢=Susannah|دوایین٣=Hill|یەکەم٣=Evan|دوایین٤=Mahfouz|یەکەم٤=Heba Farouk|دوایین٥=Parker|یەکەم٥=Claire|دوایین٦=Craw|یەکەم٦=Victoria|دوایین٧=Bisset|یەکەم٧=Victoria|دوایین٨=Ledur|یەکەم٨=Júlia|دوایین٩=Shapiro|یەکەم٩=Leslie|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel-Iran conflict may last only as long as their missiles hold out|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2025/06/17/israel-iran-missile-conflict/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Washington Post|زمان=en-US|issn=0190-8286}}</ref> لە ئیوارەدا ئیران ھێرشی موشەکی بالیستیکی بەرەو باکووری ئیسرائیل دەستپێکرد بەڵام لەلایەن ھێزی بەرگرییەوە سەرجەمیان خرانە خوارەو و و ڕێگریان لێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/mda-no-initial-reports-of-impacts-or-injuries-in-iranian-missile-attack-on-north/|سەردێڕ=MDA: No initial reports of impacts or injuries in Iranian missile attack on north |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref>سوپای ئیسرائیل تەنھا چەند ڕۆژێک دوای دەستنیشانکردنی وەک فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[عەلی شادمانی|عەلی شەدمانی]] تیرۆر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-857996|سەردێڕ=IDF kills Iranian commander Ali Shademani, showcasing intel. superiority {{!}} The Jerusalem Post |وێبگە=[[The Jerusalem Post]] |زمان=en}}</ref> دوای ئەوەی شادمانی لە شوێنی لیوا [[غوڵامعەلی ڕەشید]] گرتەوە<ref name="CNNLive202506172">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeung |یەکەم=Jessie |دوایین٢=Harvey |یەکەم٢=Lex |دوایین٣=Lau |یەکەم٣=Chris |دوایین٤=Michaelis |یەکەم٤=Tamar |دوایین٥=Khadder |یەکەم٥=Kareem |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attacks-06-17-25-intl-hnk|سەردێڕ=June 17, 2025 – Israel-Iran conflict |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[CNN]] |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-says-it-took-out-new-head-of-irans-war-command-after-killing-predecessor/|سەردێڕ=Israel says it took out new top Iranian military commander, after killing predecessor |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Times of Israel]] |زمان=en-US}}</ref> بەپێی ھەواڵێکی ''ڕۆژنامەی ئۆرشەلیم پۆست''، شادمانی شانبەشانی دەیان ئەفسەری سوپای پاسداران کوژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858221|سەردێڕ=Israel assassinated Iranian army chief in secret mountain hideout {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref>ئیسرائیل ڕای گەیاند کە «چەندین ھێرشی بەرفراوان»ی بۆ سەر ئامانجە سەربازییەکان لە ڕۆژاوای ئێران ئەنجامداوە و مووشەکھەڵگرەکان و دامەزراوەکانی عەمبارکردنی [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان|فڕۆکەی بێ]] [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان|فڕۆکەوانی]] کردووەتە ئامانج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/06/17/israel-conducted-extensive-strikes-on-military-targets-in-west-iran-|سەردێڕ=Israel launches ‘extensive strikes’ on west Iran |وێبگە=[[Al Arabiya]] |زمان=en}}</ref> ھێزەکانی ئاسایشی نێونەتەوەیی گرتەیەکی ڤیدیۆیی فڕۆکەکانیان بڵاوکردەوە کە فڕۆکە جەنگییەکانی ئێف ١٤ی ئێرانی لەسەر زەوی لەناو دەبەن. ھەروەھا گرتەیەکی ڤیدیۆیی ئەوانیش دەرکەوتووە کە موشەکھاوێژێکیان تێکشکاندووە کە سێ مووشەکی تێدابووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.bssnews.net/international/283140|سەردێڕ=Israel says conducted 'extensive strikes' in Iran's west {{!}} International |وێبگە=BSS News}}</ref>جێگری سەرۆککۆمار [[جەی. دی. ڤانس|جەی دی ڤانس]] ئاماژەی بەوەدا کە ڕەنگە ئەمریکا بەشداری شەڕی دژی ئێران بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cleave|یەکەم=Iona|دوایین٢=Kelly|یەکەم٢=Kieran|دوایین٣=Crilly|یەکەم٣=Rob|دوایین٤=Bodkin|یەکەم٤=Henry|دوایین٥=Yan|یەکەم٥=Sophia|دوایین٦=Blomfield|یەکەم٦=Adrian|دوایین٧=Nuki|یەکەم٧=Paul|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran-Israel latest: US may join war against Iran, says Vance|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/06/17/israel-iran-latest-news-missile-strikes-donald-trump/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|زمان=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> '''١٨ی حوزەیران''' ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ٥٠ فڕۆکەی شەڕکەر دەوروبەری ٢٠ لە باڵەخانەکانی تارانیان پێکاوە کە کارگەکانی بەرھەمھێنانی کەرەستەی خاو و پێکھاتە و سیستەمی بەرھەمھێنانی مووشەکی بالیستیکی تێدایە. میدیاکانی ئێران ڕایان گەیاند زانکۆیەکی سەر بە سوپای پاسداران و کارگەیەکی مووشەکی لە خوجیر ھێرشی کراوەتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Balmer|یەکەم=Crispian|دوایین٢=Holland|یەکەم٢=Steve|دوایین٣=Hafezi|یەکەم٣=Parisa|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Thousands flee Tehran, source says Trump's options include joining Israel in strikes|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/americas/israel-iran-air-war-enters-sixth-day-trump-calls-irans-unconditional-surrender-2025-06-17/|ئیش=[[Reuters]]|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-drone-shot-down-over-iran-overnight-says-no-fear-of-information-leaking/|سەردێڕ=IDF confirms drone shot down over Iran overnight, says no fear of information leaking |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-858144|سەردێڕ=Tehran downs first Israeli drone in Iranian territory, IDF confirms {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Jerusalem Post]] |زمان=en}}</ref><ref name="hermesdowned">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/18/live-israel-iran-attacks-continue-trump-demands-unconditional-surrender?update=3783202|سەردێڕ=Updates: Israel, Iran continue missile attacks; 144 killed in Gaza |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> ئیسرائیل ھەروەھا ھێرشی کردە سەر شوێنەکانی بەرھەمھێنانی سەنتەرفیوجی ئەتۆمی و ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی ھێرشەکانی بۆ سەر کۆمەڵگەی تێسا لە [[کەرەج]] و کۆمەڵگەی توێژینەوەی تاران پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeung |یەکەم=Jessie |دوایین٢=Harvey |یەکەم٢=Lex |دوایین٣=Lau |یەکەم٣=Chris |دوایین٤=Radford |یەکەم٤=Antoinette |دوایین٥=Chowdhury |یەکەم٥=Maureen |دوایین٦=Hammond |یەکەم٦=Elise |دوایین٧=Sangal |یەکەم٧=Aditi |دوایین٨=Powell |یەکەم٨=Tori B. |دوایین٩=Kemp |یەکەم٩=Olivia |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-conflict-06-18-25-intl-hnk|سەردێڕ=June 18, 2025 – Israel-Iran conflict |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[CNN]] |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Berman |یەکەم=Lazar |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iaea-confirms-israel-hit-two-centrifuge-production-sites-in-iran-overnight/|سەردێڕ=IAEA confirms Israel hit two centrifuge production sites in Iran overnight |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Times of Israel]] |زمان=en-US}}</ref> بەرەبەیانی ئیسڕائیل فەرمانی چۆڵکردنی خەڵکی ناحیەی ١٨ی تاران دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-conducts-fresh-strikes-in-area-of-tehran/|سەردێڕ=IDF conducts fresh strikes in area of Tehran |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Times of Israel]] |زمان=en-US}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ئیسرائیل، بارەگای ئاسایشی ناوخۆی ئێران لە کاتی ھێرشەکاندا وێران کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/katz-says-latest-tehran-strike-destroyed-iran-internal-security-hq/|سەردێڕ=Katz says latest Tehran strike destroyed Iran internal security HQ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Times of Israel]] |زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا دەوترێت باڵەخانەیەکی مانگی سووری ئێرانیش کەوتووەتە بەر لێدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506184054|سەردێڕ=Israeli strike hits Iranian Red Crescent building in Tehran, Iranian media say |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Iran International]] |زمان=en}}</ref> میدیاکانی ئێران بڵاویان کردەوە کە ھێزەکانی ئێران فڕۆکەیەکی «دوژمنکارانە»ی جۆری ئێف ٣٥یان لە ناوچەی [[جەوادئاباد]] لە [[وەڕامین]] خستووەتە خوارەوە.<ref name="f35downed">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/18/live-israel-iran-attacks-continue-trump-demands-unconditional-surrender?update=3783154|سەردێڕ=Updates: Israel, Iran continue missile attacks; 144 killed in Gaza |وێبگە=[[Al Jazeera English]]}}</ref> لە شەودا ئیسرائیل سێ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئێرانی خستە خوارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/3-iranian-drones-intercepted-over-israel-by-air-force-overnight-military-confirms/|سەردێڕ=3 Iranian drones intercepted over Israel by air force overnight, military confirms |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> ئێوارە ئێران یەک مووشەکی بالیستیکی ئاراستەی ئیسرائیل کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-no-immediate-reports-of-impacts-in-urban-areas-idf-says-small-number-of-missiles-fired/|سەردێڕ=Medics say no immediate reports of impacts in urban areas; IDF says small number of missiles fired |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/latest-iranian-attack-consisted-of-just-one-missile-that-was-intercepted/|سەردێڕ=Latest Iranian attack consisted of just one missile that was intercepted |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> بەپێی ئامارەکانی سوپای پاسداران، لە ھێرشەکەدا مووشەکی دوورمەودای سەجیل بەکارھێنراوە و کەسێک بە سووکی بریندار بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=IRGC claims long-range Sejjil missile targets Israel in latest strike; France prepares to evacuate citizens|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/kib88srss|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Ynetnews|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/medics-say-one-person-lightly-wounded-as-a-fragment-of-iranian-missile-hits-a-car/|سەردێڕ=Medics say one person lightly wounded as a fragment of Iranian missile hits car |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> تا ١٨ی حوزەیران، ھێزی ئاسمانی ئیسڕائیل مەزەندەی کرد کە ئێران لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕەکەوە ٤٠٠ مووشەک و ١٠٠٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئاراستەی ئیسرائیل کردووە. ئاماژەی بەوەشکردووە، تەنھا ٢٠ مووشەک کاریگەرییان لەسەر ناوچە شارییەکان ھەبووە و کەمتر لە ٢٠٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان چوونەتە ناو ئاسمانی ئیسرائیلەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-about-20-out-of-400-iranian-missiles-struck-in-urban-areas-casualties-far-below-prewar-estimates/|سەردێڕ=IDF says about 20 out of 400 Iranian missiles struck in urban areas; casualties far below prewar estimates |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> '''٢٠ی حوزەیران''' '''٢١ی حوزەیران''' '''٢٢ی حوزەیران''' '''٢٣ی حوزەیران''' '''٢٤ی حوزەیران''' == بۆردوومانی ئەمریکا بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران == [[دۆناڵد ترەمپ]]، سەرۆکی [[ئەمریکا]] لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، ھێرشی کردە سەر سێ پێگەی ئەتۆمی لە ئێران کە بریتین لە فۆردۆ، نەتەنز و ئەسفەھان. ناوبراو لە ڕێگەی ھەژماری خۆیەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ترووت سۆشیال) زیادی کردووە: «ئێستا ھەموو فڕۆکەکان لە ئاسمانی ئێران دەرچوون، بارێکی تەواو لە بۆمب لە شوێنی سەرەکی فۆردۆ فڕێدراون».<ref>https://arabic.rt.com/world/1685584-ترامب-يعلن-عن-هجوم-الآن-على-المواقع-النووية-الإيرانية-بينها-منشأة-فوردو/amp/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20250622010738/https://www.bbc.com/arabic/live/cvgepldpk5xt</ref> == زیانی گیانی == دەگوترێ فەرماندە باڵاکانی ئێران کوژراون. ئاژانسی نێودەوڵەتیی فڕۆکەوانی ڕای گەیاندووە، ئەگەری زۆرە جەنەڕاڵ [[محەممەد باقری|محەممەد باغری]]، سەرۆکی ئەرکانی ھێزە چەکدارەکانی ئێران لەو ھێرشانەدا کوژرابێت.<ref name="JPost20250613b"/> ئەو ئیدیعایە لەلایەن میدیای دەوڵەتی ئێرانی ئیرنا، ڕەتکرایەوە،<ref name="AlJazeeraLive20250613">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/auoxkc?update=3771136 |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref> بەڵام لەلایەن ئاژانسی ھەواڵی فارس نیمچە فەرمییەوە پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian |یەکەم=Emanuel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/report-irans-military-chief-bagheri-killed-in-israeli-strike/|سەردێڕ=Report: Iran’s military chief Bagheri killed in Israeli strike |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> لەلایەکی دیکەوە میدیای دەوڵەتی ئێران ھەواڵی مردنی [[حوسێن سەلامی|حسێن سەلامی]] بڵاوکردەوە کە دواتر لەلایەن سوپای پاسداران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/auoxkc?update=3771264 |وێبگە=Al Jazeera}}</ref> و فەرماندەی باڵای سوپای پاسداران غوڵام عەلی ڕەشید پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506132436|سەردێڕ=Iran's Revolutionary Guards chief killed in Israeli attack – state media |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |زمان=en}}</ref><ref name="Osterman">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Osterman|یەکەم=Cynthia|دوایین٢=Coates|یەکەم٢=Stephen|سەردێڕ=Israel says it strikes Iran amid nuclear tensions|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-says-it-strikes-iran-amid-nuclear-tensions-2025-06-13/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-revolutionary-guard-commander-hossein-salami-killed-in-israeli-strike-says-iranian-state-media/|سەردێڕ=Iran’s Revolutionary Guard commander Hossein Salami killed in Israeli strike, says Iranian state media |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Times of Israel |زمان=en-US}}</ref> [[عەلی شەمخانی]] ڕاوێژکاری ئایەتوڵڵا [[عەلی خامنەیی|خامنەیی]] ڕێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران بە سەختی بریندار بووە و دواتر بەھۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Khamenei's top advisor Shamkhani killed in Israeli raid, sources say|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202506136136|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Iran International}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/auoxkc?update=3771180 |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref>ھەروەھا زانایانی ئەتۆمی فێریدون عەباسی و محەممەد مێھدی تارانچی بە گوێرەی میدیای دەوڵەتی ئێران کوژراون.<ref name="TimesOfIsraelLive20250613"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/auoxkc?update=3771100 |وێبگە=Al Jazeera English}}</ref>ھاووڵاتی مەدەنی لەنێویاندا ژن و منداڵ، لەلایەن میدیا ناوخۆییەکانەوە لە نێو قوربانییەکاندا بڵاوکراونەتەوە.<ref name="WashingtonPost20250612">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chen|یەکەم=Janice Kai|دوایین٢=Rom|یەکەم٢=Alon|دوایین٣=Vinall|یەکەم٣=Frances|دوایین٤=DeYoung|یەکەم٤=Karen|دوایین٥=Balousha|یەکەم٥=Hazem|دوایین٦=Bisset|یەکەم٦=Victoria|دوایین٧=Ledur|یەکەم٧=Júlia|دوایین٨=Shapiro|یەکەم٨=Leslie|دوایین٩=Ovalle|یەکەم٩=David|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Live updates: Israel strikes Iran; head of Revolutionary Guard killed in Tehran|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2025/06/12/israel-attacks-iran-tehran-explosions/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=The Washington Post|زمان=en-US|issn=0190-8286}}</ref><ref name="Barrons20250613"/> دواتر [[ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم]] بڵاوی کردەوە کە زیاتر لە ٥٠ کەس لە قەزای تەجریش لە باکووری تاران برینداربوون کە ٣٥ کەسیان ژن و منداڵ بوون و گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانەی چەمران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://aje.io/auoxkc?update=3771379 |وێبگە=Al Jazeera}}</ref> == کاریگەرییەکان == دوای ھێرشەکانی [[ئیسرائیل]] بۆ سەر [[ئێران]]، نرخی [[نەوت]] بەڕێژەی زیاتر لە ١٠٪ بازدانی بەخۆیەوە بینی، ئەمەش لەکاتێکدایە ترسی زیادبوونی گرژییەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] و کاریگەرییەکانیان لەسەر دابینکردنی نەوت ھەیە. ھەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ڕێژەی ٦٫١٩٪ بەرزبووەوە و گەیشتە ٧٤ [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلار]] و ٦٠ سەنت، ھاوکات نەوتی خاوی ڕۆژاوای [[تێکساس]]ی [[ئەمریکا]] بە ڕێژەی ١٣٫٤٩٪ بەرزبووەوە و گەیشتە ٧٧ دۆلار و ٢٢ سەنت، ھەردووکیان گەیشتنە بەرزترین ئاستی خۆیان لە ماوەی زیاتر لە دوو مانگدا. کۆمپانیای جەی پی مۆرگان ئاماژەی بەوەدا کە ئەگەر گەرووی ھورمز دابخرێت ئەگەری ھەیە نرخی نەوت بۆ نێوان ١٢٠ بۆ ١٣٠ دۆلار بەرزبێتەوە، ھەرچەندە ئەم سیناریۆیەی بە ئەگەرێکی کەم زانی.<ref>https://www.alarabiya.net/aswaq/oil-and-gas/2025/06/13/اسعار-النفط-ترتفع-6-بعد-الضربات-الاسرائیلیة-لایران{{بەستەری مردوو|url=https://www.alarabiya.net/aswaq/oil-and-gas/2025/06/13/اسعار-النفط-ترتفع-6-بعد-الضربات-الاسرائیلیة-لایران |date=تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == فێڵی ڕاگەیاندن == ڕۆژنامەی ئورشەلیم پۆست ئاشکرای کردووە، ئیسرائیل پێش ھێرشە سەربازییەکەی بۆ سەر ئێران، فێڵێکی میدیایی وردی ئەنجامداوە، بە ئامانجی بەرزکردنەوەی توخمە کتوپڕەکە و دواخستنی وەڵامدانەوەی ئێران. بەگوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، ئیسرائیل لە ڕێگەی دزەپێکردنی میدیاکانەوە سەبارەت بە پشووەکەی [[بێنیامین نێتانیاھو]]، و گۆمانی ناکۆکی لەگەڵ سەرۆکوەزیرانی ئەمریکا [[دۆناڵد ترەمپ]]، و ئامادەکارییەکان بۆ ئاھەنگی ھاوسەرگیری کوڕەکەی، کەشێکی «ئارامی دەستکرد»ی بەرەوپێش بردووە. ھەروەھا کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی لەژێر پەردەی تاوتوێکردنی پرسی زیندانییانی [[کەرتی غەززە|غەززە]]ی ڕاگەیاند. ھەروەھا ئیسرائیل بانگەشەی ئەوەی کرد کە شاندێک بۆ [[واشنتۆن]] دەنێرێت پێش خولێکی نوێی دانوستانە ئەتۆمییەکان، بە ئامانجی فریودانی تاران کە ھیچ نیازێکی نییە بۆ پەرەسەندنی سەربازی. لە واقیعدا حکوومەتی ئیسرائیل خەریکی کۆتایی ھێنان بە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی بوو لە قووڵایی ناوخۆیی ئێراندا و کابینەکەش لە کۆبوونەوەیەکی نھێنیدا بە کۆی دەنگ پەسەندی کرد. ڕووماڵی چەواشەکارانەی میدیاکان وای کرد ئیسرائیل لە بەرەبەیاندا لێدانەکە ئەنجام بدات و لە ئەنجامدا سەرکردە باڵاکانی ئامێری ئەمنی و سەربازیی ئێران لەوانە کەسایەتییە دیارەکانی بەرنامە ئەتۆمییەکە گیانیان لەدەستدا.<ref>https://www.alarabiya.net/arab-and-world/2025/06/13/خدعة-اعلامیة-محکمة{{بەستەری مردوو|url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/2025/06/13/خدعة-اعلامیة-محکمة |date=تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|June 2025 Israeli strikes in Iran}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسرائیل|ئێران|شەڕ|ڕۆژھەڵاتی ناوین|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:ئیسرائیل لە دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:ئێران لە دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] [[پۆل:شەڕەکانی ئێران]] [[پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:عەلی خامنەیی]] hmiajzcamp2m4yfyvv8xtytansah85u 0 286475 1585519 1585019 2026-05-20T12:12:07Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585519 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Burning of Assyrians.jpg|وێنۆک|305x305پیکسڵ|سووتاندنی [[ئاشوورییەکان]] لەلایەن کوردەکانەوە]] '''توندوتیژیی سیاسیی کورد''' ئاماژە بە کرداری توندوتیژیی سیاسی دەکات کە لەلایەن [[کورد|کوردەکانەوە]] ئەنجام دەدرێت بە مەبەستی بەدەستھێنانی مافە باشترەکان، سەربەخۆیی، دانپێدانان، ئازادیی زیندانییەکان، ئۆتۆنۆمی، سەربەخۆیی، یان ھەر ئامانجێکی تر. لەکاتێکدا توندوتیژی سیاسیی کورد بە زۆری لە [[تورکیا]]، [[ئێران]]، [[عێراق]] و [[سووریا|سوریا]] ڕوویداوە، دواتر لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بڵاوبۆتەوە. ئەو گرووپە کوردییانەی کە بەشداربوونە لە توندوتیژیی سیاسی، بریتین لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە)، [[حیزبوڵڵای کورد (تورکیا)|حیزبوڵڵای کورد]]، [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە)، [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە)، [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە)، [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک)، [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک)، [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]]، [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران|کۆمەڵە]]، [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران|سازمانی خەبات]]، [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]]، [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]]، [[ئەنسارولئیسلام]]، [[ئاڵا سپییەکان]] و [[بازەکانی ئازادیی کوردستان]]. زۆرێک لەم گرووپ و کۆمەڵانە لە زۆرێک لە وڵاتاندا بە گرووپە تیرۆریستییەکان ناودەبرێن. == ڕاپەڕینەکانی پێشوو == [[پەڕگە:Sheikh Ubeydullah.jpg|وێنۆک|281x281پیکسڵ|[[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری]] دەورووبەری ساڵانی ١٨٨٠]] یەکەم یاخیبوونی نەتەوەییی کوردیی مۆدێرن کە لەڕووی سیاسییەوە ھاندرابێ، لەلایەن [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شێخ عوبەیدوڵڵای نەھرییەوە]] بەڕێوەچووە، کە ڕازی نەبوو بە دابەشبوونی کوردەکان لەنێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[قاجاڕەکان|بنەماڵەی قاجاڕەکان]] کە وای لێکرد لە ساڵانی [[شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|١٨٧٩ تا ١٨٨١ یاخیبووان و ناڕازییەکان کۆبکاتەوە بۆ درووستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی]] کە خۆی فەرمانڕەواییی دەکرد، بێ ھیچ دەستێوەردانێکی دەوڵەتی عوسمانی یان دەوڵەتی قاجەڕەکان.<ref name="Ozoglu">Ozoglu, Hakan. ''Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries''. Feb 2004. {{ISBN|978-0-7914-5993-5}}. pp. 74-75.</ref> لە ئایاری ١٩١٩، [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموودی بەرزنجی]] سەرکردایەتیی یاخیبوونێکی کرد دژ بە دەسەڵاتدارانی عێراق لە میسۆپۆتامیای نوێی بەریتانی و دواتر فەرمانڕەواییی بەریتانی بۆ سەر عێراق. مەحموود بەرزنجی زیندانی کرا و لە کۆتاییدا بۆ ماوەی یەک ساڵ لە ساڵی ١٩١٩ ڕەوانەی ھیندستان کرا. کاتێک کە گەڕایەوە، بە فەرمانڕەوا دەستنیشان کرا، بەڵام دیسان یاخی بوو و شانشینی سەربەخۆی کوردستانی ڕاگەیاند. شانشینی کوردستان لە ئەیلوولی ١٩٢٢ تا تەممووزی ١٩٢٤ بەردەوام بوو پێش ئەوەی لەلایەن بەریتانییەکانەوە بۆ عێراق دەستبەسەر بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ham|یەکەم١=Anthony|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=u_DFlzttxl0C&q=Kingdom+Kurdistan|سەردێڕ=Middle East by Anthony Ham|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet Publications|ژپنک=٩٧٨١٧٤٢٢٠٣٥٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fatah |یەکەم=R. |ساڵ=٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.kurdmedia.com/article.aspx?id=10256 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140330112924/http://www.kurdmedia.com/article.aspx?id=10256 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Mustafa Pasha Yamolki: his life and role in the Kurdish nationalist movement}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Simon|یەکەم=Reeva S.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ol69WHBjFzAC&q=man+who+styled+himself+as+King+Kurdistan&pg=PA104|سەردێڕ=The Creation of Iraq, 1914-1921, by Reeva S. Simon, Eleanor Harvey Tejirian|دوایین٢=Tejirian|یەکەم٢=Eleanor Harvey|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨٠٢٣١١٣٢٩٣٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> [[پەڕگە:Simko-kurds-missionaries.jpg|ڕاست|بێچوارچێوە]] لە ھاوینی ١٩١٨، [[سمکۆی شکاک]] دەسەڵاتی بەسەر ناوچەکانی کوردیدا دامەزراند لە ڕۆژئاوای دەریاچەی ورمێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Elphinston |یەکەم=W. G. |ساڵ=١٩٤٦|سەردێڕ=The Kurdish Question |journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]] |بەرگ=٢٢|issue=1 |پەڕەکان=٩١–١٠٣ [p. ٩٧]|doi=10.2307/3017874 |jstor=3017874}}</ref> لە ساڵی ١٩١٩، سووپایەکی ٢٠ ھەزار کوردی کۆکردەوە و توانی ناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەریی لە باکووری ڕۆژئاوای ئێران بەدەست بھێنێت، کە ناوەندەکەی شاری [[ورمێ]] بوو. ھێزەکانی بە چەند سەد سەرباز و بەکرێگیراوەوە بەھێزکرابوون، لەنێویاندا ناسیۆنالیستەکانی کورد لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی کە سووپای عوسمانییان بەجێھێشتبوو.<ref name="bruinessen">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin|سەردێڕ=Iran and the First World War: Battleground of the Great Powers|بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]]|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨١٨٦٠٦٤٩٦٤٦|editor1-last=Atabaki|editor1-first=Touraj|editor1-link=Touraj Atabaki|زنجیرە=Library of modern Middle East studies, 43|شوێن=London; New York|پەڕەکان=١٨–٢١|chapter=Chapter 5: A Kurdish warlord on the Turkish-Persian frontier in the early Twentieth century: Isma'il Aqa Simko|oclc=٥٦٤٥٥٥٧٩|بەستەری نووسەر=Martin van Bruinessen|chapter-url=https://www.academia.edu/3555229}}</ref> یاخیبووانی کورد بە ڕێبەرایەتیی سمکۆ شکاک ھەزاران مەدەنیی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییان]] کووشت.<ref>Maria T. O'Shea, "Trapped Between the Map and Reality: Geography and Perceptions of Kurdistan", Routledge, 2004. p. 100: "Simultaneously, a 1000 Christians were killed in [[Salmas]], in a massacre instigated by Simko."</ref> لە ماوەیەکی کورتدا چەندین شاریان داگیرکرد. دوای شکستی دووبارەبوونەوەی [[ڕەزا شا]] بۆ بەرەنگاربوونەوەی فراوانبوونی کوردەکان، حکوومەتی [[تاران]] ھەوڵی گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی دا لەگەڵ سمکۆ لەسەر [[ئۆتۆنۆمی|سەربەخۆییی سنوورداری]] کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=The Kurds|بڵاوکەرەوە=Minority Rights Group|ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٠٩٤٦٦٩٠٩٢٨|شوێن=London|chapter=The Kurds in Iran|chapter-url=http://www.ebarzan.com/hirankurds.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070929093107/http://www.ebarzan.com/hirankurds.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سمکۆ بە خێرایی قەبارەی سوپا کوردەکەی زیاد کرد، کە بەھێزتر بوو. ئەو بەردەوام بوو لە فراوانکردنی ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران لەژێر کۆنترۆڵی خۆی. لە ساڵی ١٩٢٢، شارەکانی [[بانە]] و سەردەشت لەژێر بەڕێوەبردنی ئەو بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Koohi-Kamali|یەکەم=F.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٤|editor1-last=Kreyenbroek|editor1-first=P. G.|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kurds٠٠pkre/page/١٧٥ ١٧٥–١٧٦]|chapter=Nationalism in Iranian Kurdistan|editor2-last=Sperl|editor2-first=S.|chapter-url=https://archive.org/details/kurds00pkre/page/175}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٢، سووپای ئێران توانی سمکۆ و زۆرێک لە سەربازەکانی لە ئێران دەربکات و خاکەکە بگەڕێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Cronin |یەکەم=S. |ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Riza Shah and the disintegration of Bakhtiyari power in Iran, 1921–1934 |journal=[[Iranian Studies (journal)|Iranian Studies]] |بەرگ=٣٣|issue=3–4 |پەڕەکان=٣٤٩–٣٧٦ [p. ٣٥٣]|doi=10.1080/00210860008701986 |s2cid=154157577}}</ref> [[پەڕگە:Copy of L. de Mango's painting, picturing the outrage of the Wadi Wawela valley.jpg|وێنۆک|لەناوبردنی ژن و منداڵان لە [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|کۆمەڵکوژیی سەیفۆدا]]]] لە ئازاری ١٩٢١، [[قۆچگری|ھۆزی قۆچگری]] لە ڕۆژھەڵاتی ئێستای [[پارێزگای سێواس]] دەستیان بە یاخیبوون کرد دژ بە [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]]. یاخیبوونەکە لە سەرەتادا [[عەلەوی]] بوو، بەڵام سەرکەوتوو بوو لە یەکخستنی ھۆزە کوردە [[سوننە|سوننییەکانی]] نزیک.<ref name="Ergin">{{cite conference|conference=Sempozyumu’nda Sunulan Bildiriler , 20-22 Eylül 2013|last=Güneş|first=Ergin|title=Koçgiri İsyanı Ekseninde Dersim Direnişi|pages=244|year=2014|editor-last=Boztuğ|editor-first=Onursal|publisher=[[Tunceli University]]|language=tr}}</ref><ref>{{sfn|Olson|1989|p=35}}</ref> سەرکردە یاخیبووەکان نزیک بوون لە [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان]] (SAK).<ref>{{sfn|Olson|1989|p=28}}</ref><ref>{{sfn|Olson|Rumbold|1989}}</ref> یاخیبوونەکە لە حوزەیرانی ١٩٢١ دا شکستی ھێنا.<ref>Hülya Küçük, ''The Role of the Bektashis in Turkey's National Struggle'', BRILL, 2002, {{ISBN|9004124438}}, page 217.</ref> بەھۆی نائوومێدییەوە بەھۆی ھەڵوەشاندنەوەی خەلافەت و زیادبوونی ناسیۆنالیزمی تورکی، یەکەم یاخیبوونی کورد لە [[تورکیا|کۆماری تورکیای]] ھاوچەرخ [[ڕاپەڕینی ئلکێ]] بوو.<ref>'''{{sfn|Olson|1989|p=31}}'''</ref>'''<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zürcher|یەکەم=Erik J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RInzgxRX5uEC&pg=PA171|سەردێڕ=Turkey: A Modern History|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨١٨٦٠٦٤٩٥٨٥|پەڕەکان=١٧٠, ١٧١|زمان=en}}</ref>''' یاخیبوونەکە لەلایەن [[خالید بەگ جبران]] لە ھۆزی جبرانەوە بەڕێوەچوو.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Üngör |یەکەم=Umut |ناونیشان=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=University of Amsterdam |پەڕە=٢٣١|سەردێڕ=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913- 1950}}</ref> ئەوانی تر کە ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو بریتی بوون لە [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] و یووسف زیا.<ref>{{sfn|Olson|1989|pp=48–49}}</ref> یاخیبوونەکە لە ئابی ١٩٢٤ دەستی پێکرد<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chaliand|یەکەم=Gérard|سەردێڕ=A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Zed Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-١٩٤-٥|پەڕەکان=٥٢–٥٣|زمان=en}}</ref> و لە کانوونی یەکەمی ١٩٢٤ کۆتایی ھات.<ref>{{sfn|Olson|1989|p=92}}</ref> [[پەڕگە:Sheikh Said Efendi captured.jpg|وێنۆک|[[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] لەگەڵ فەرماندە و ھێزەکانی]] لە ساڵی ١٩٢٥ یاخیبوونێک بە ڕێبەرایەتیی [[شێخ سەعید]] لە دژی [[تورکیا|کۆماری تورکیی]] تازە بەرپابوو و دامەزرا بە پشتگیریی [[ئازادی (ڕێکخستن)|ئازادی]].<ref>{{sfn|Olson|1989|p=42}}</ref> یاخیبوونەکە لەلایەن [[زازا]] [[کورد|کوردەکانەوە]] زاڵتر بوو، بەڵام ھەروەھا پاڵپشتیی لە نێوان کوردە کرمانجییەکانیشی بەدەستھێنا.<ref name="Kaya2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mehmed S. Kaya|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0bGpbVFzubsC&pg=PA64|سەردێڕ=The Zaza Kurds of Turkey: A Middle Eastern Minority in a Globalised Society|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٨٧٥-٤|پەڕەکان=٦٤–|وتەگێڕانەوە=was led specifically by the Zaza population and received almost full support in the entire Zaza region and some of the neighbouring Kurmanji-dominated regions}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٧، کوردەکان بە ڕێبەرایەتیی [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] یاخی بوون و [[کۆماری ئارارات|کۆماری ئاراراتیان]] دامەزراند، بۆ ماوەی ٣ ساڵ بەرگرییان لێکرد تا ساڵی ١٩٣١ لە دەستی ھێزە تورکییەکان لەژێر سەرکردایەتیی مستەفا کەمال ئاتاتورک.<ref>Rohat Alkom, ''Hoybûn örgütü ve Ağrı ayaklanması'', Avesta, 1998, {{ISBN|975-7112-45-3}}, p. 80. {{In lang|tr}}</ref> لەساڵی ١٩٣٧، یاخیبوونێک بە ڕێبەرایەتی [[سەید ڕەزا]] لە [[مامەکی]] ڕوویدا. یاخیبوونەکە بووە ھۆی [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم]].<ref name="Nazmi Sevgen 1999">Nazmi Sevgen, Zazalar ve Kızılbaşlar: Coğrafya-Tarih-Hukuk-Folklor-Teogoni, Kalan Yayınları, Ağustos 1999, {{ISBN|975-8424-00-9}}, s. 12.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Sammali|یەکەم١=Jacqueline|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PUSgS0Y-pRsC&q=seyid+riza+kurdistan&pg=PA119|سەردێڕ=Être Kurde, un délit?: portrait d'un peuple nié – Jacqueline Sammali – Google Livres|بڵاوکەرەوە=Harmattan|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨٢٧٣٨٤٣٧٧٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cigerli|یەکەم١=Sabri|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=MxKFhFCzeLcC&q=seyid+riza+kurdistan&pg=PA125|سەردێڕ=Les Kurdes et leur histoire - Sabri Cigerli – Google Livres|بڵاوکەرەوە=Harmattan|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨٢٧٣٨٤٧٦٦٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.weeklyzaman.com/en/newsDetail_getNewsById.action?newsId=4970 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129011435/http://www.weeklyzaman.com/en/newsDetail_getNewsById.action?newsId=4970 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Can Kurds rely on the Turkish state? |بڵاوکەرەوە=Weeklyzaman.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.weeklyzaman.com/en/newsDetail_getNewsById.action?newsId=4970 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129011435/http://www.weeklyzaman.com/en/newsDetail_getNewsById.action?newsId=4970 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Can Kurds rely on the Turkish state? |بڵاوکەرەوە=Weeklyzaman.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] داوای لێبوردنی کرد بۆ کۆمەڵکوژییەکە لە تشرینی دووەمی ٢٠١١.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Turkey PM Erdogan apologises for 1930s Kurdish killings|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-15857429|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ئیش=BBC News|زمان=en-GB}}</ref> [[پەڕگە:Map republic of mahabad and south azerbaijan 1945 flat.svg|ڕاست|وێنۆک|248x248پیکسڵ|نەخشەی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] و ڕۆیشتنی بارزانی بۆ [[یەکێتیی سۆڤیەت]]]] جیابوونەوەی کورد و ئازەربایجانییەکان لە ماوەیەکی کەم دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم|شەڕی جیھانیی دووەم]] زیادی کرد کاتێک [[یەکێتیی سۆڤیەت]] ڕەتی کردەوە دەستبەرداری خاکی داگیرکراوی باکووری ڕۆژئاوای ئێران ببێت.<ref name="kreyenbroek17192">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|شوێن=London; New York|پەڕە=١٧|oclc=٢٤٢٤٧٦٥٢}}</ref> [[قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران]] یاخیبوونێکی جیابوونەوەییی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]] و گرووپە کۆمۆنیستەکان<ref name="kreyenbroek17193">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|شوێن=London; New York|پەڕە=١٧|oclc=٢٤٢٤٧٦٥٢}}</ref> بۆ دامەزراندنی [[دەوڵەتی بووکەڵە|دەوڵەتێکی بووکەڵەییی]] [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەت]]<ref name="kreyenbroek17194">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|شوێن=London; New York|پەڕە=١٧|oclc=٢٤٢٤٧٦٥٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chelkowski|یەکەم=Peter J.|ناونیشان=https://archive.org/details/ideologypowerinm0000unse/page/399|سەردێڕ=Ideology and Power in the Middle East: Studies in Honor of George Lenczowski|دوایین٢=Pranger|یەکەم٢=Robert J.|بڵاوکەرەوە=Duke University Press|ساڵ=١٩٨٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٠٧٨١-٥|شوێن=Durham|پەڕە=[https://archive.org/details/ideologypowerinm٠٠٠٠unse/page/٣٩٩ ٣٩٩]|oclc=١٦٩٢٣٢١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abrahamian|یەکەم=Ervand|سەردێڕ=Iran Between Two Revolutions|بڵاوکەرەوە=[[Princeton University Press]]|ساڵ=١٩٨٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٠٥٣٤٢-٤|شوێن=Princeton, N.J.|پەڕەکان=٢١٧–٢١٨|oclc=٧٩٧٥٩٣٨|بەستەری نووسەر=Ervand Abrahamian}}</ref> و ڕاگەیاندنی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]]. ئەمە لەگەڵ [[حکوومەتی خۆبەڕێوەبەریی ئازەربایجان|حکوومەتی خۆبەڕێوەبەریی گەلی ئازەربایجان]] ڕوویدا، دەوڵەتێکی دیکەی بووکەڵەییی سۆڤیەت.<ref name="kreyenbroek17195">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|شوێن=London; New York|پەڕە=١٧|oclc=٢٤٢٤٧٦٥٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Chubin|یەکەم١=Shahram|ناونیشان=https://archive.org/details/foreignrelations0000chub/page/39|سەردێڕ=The Foreign Relations of Iran: A Developing State in a Zone of Great-Power Conflict|دوایین٢=Zabih|یەکەم٢=Sepehr|بڵاوکەرەوە=[[University of California Press]]|ساڵ=١٩٧٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٠٢٦٨٣-٤|شوێن=Berkeley|پەڕەکان=[https://archive.org/details/foreignrelations٠٠٠٠chub/page/٣٩ ٣٩–٤١, ١٧٨]|oclc=١٢١٩٥٢٥|بەستەری نووسەر١=Shahram Chubin}}</ref> دەوڵەتەکە خۆی ناوچەیەکی زۆر بچووکی تێدابوو، لەنێویاندا [[مەھاباد]] و شارەکانی دەورووبەری، کە نەیانتوانیوە باشووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەخۆبگرن، و نەیانتوانی ھۆزەکانی دەرەوەی مەھاباد بۆ خۆیان ڕابکێشن بۆ ناسیۆنالیستی بە ھۆکاری ئەوەی لەلایەن [[قازی محەممەد|قازی محەممەدەوە]] بەڕێوەدەبردرێت.<ref name="kreyenbroek17196">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|شوێن=London; New York|پەڕە=١٧|oclc=٢٤٢٤٧٦٥٢}}</ref> کاتێک سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤٦ لە ئێران کشایەوە، ھێزەکانی حکوومەت توانیویانە بچنە ناو مەھاباد و دەستیان بەسەردا بگرن.<ref name="kreyenbroek17197">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|شوێن=London; New York|پەڕە=١٧|oclc=٢٤٢٤٧٦٥٢}}</ref> دوای پشوویەک لەدوای شکستی مەحموود بەرزنجی، زنجیرەیەک یاخیبوون بە ڕێبەرایەتیی [[مەلا مستەفا|مەلا مستەفا بارزانی]] دژی عێراق ڕوویدا و لەکۆتاییدا بوو بە [[شۆڕشی ئەیلوول|جەنگێکی تەواو]].<ref name="kurdishwarrior">Michael G. Lortz. (Chapter 1, Introduction). ''The Kurdish Warrior Tradition and the Importance of the Peshmerga''. pp.39-42. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-11142005-144616/unrestricted/003Manuscript.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029191132/http://etd.lib.fsu.edu/theses/available/etd-11142005-144616/unrestricted/003Manuscript.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Archived copy |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ تا ساڵی ١٩٧٠ بەردەوام بوو. عێراق ٨٠٪ی سووپاکەی بڵاوکردەوە لە ماوەی شەڕدا. شەڕەکە بە [[ڕێکەوتننامەی ١١ی ئازار|ڕێککەوتننامەی ١١ی ئازار]] کۆتاییی ھات و لەنێوان ٧٥،٠٠٠ بۆ ١٠٥،٠٠٠ قوربانی لێکەوتەوە.<ref name="war-memorial">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.war-memorial.net/wars_all.asp|سەردێڕ=All wars in the 20th century, since 1900 {{!}} the Polynational War Memorial |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦، یاخیبووانی کورد بە ڕێبەرایەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و لایەنە [[مارکسیزم|مارکسیستە]] بچووکترەکانی تر، لە دژی [[ئێرانی پەھلەوی]] یاخی بوون، ھەرچەندە [[شۆڕشی ١٩٦٧ی کورد لە ئێران|یاخیبوونەکە]] بە مەبەستی فیدراڵیکردنی ئێران و بەدەستھێنانی [[ئۆتۆنۆمی|ئۆتۆنۆمیی]] کورد بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abrahamian|یەکەم=Ervand|سەردێڕ=Iran Between Two Revolutions|بڵاوکەرەوە=[[Princeton University Press]]|ساڵ=١٩٨٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٠٥٣٤٢-٤|شوێن=Princeton, New Jersey|پەڕە=٤٥٣|oclc=٧٩٧٥٩٣٨|وتەگێڕانەوە="...these Kurdish Democrats raised the slogan "Democracy for Iran, Autonomy for Kurdistan," and called for an armed struggle to establish a federal republic modeled after that of Yugoslavia on the grounds that Iran, like Yugoslavia, contained many diverse nations."|authorlink=Ervand Abrahamian}}</ref> شۆڕشەکە لە ساڵی ١٩٦٨ دا سەرکووت کرا.<ref name="cornell102">Benjamin Smith. ''Land and Rebellion: Kurdish Separatism in Comparative Perspective''.P.10. "The Kurds of Iran: Opportunistic and Failed Resistance, 1918‐".</ref> [[دووەمین شەڕی کورد و عێراق|شەڕی دووەم لەنێوان کوردەکان و ھێزەکانی عێراق]] لە ساڵی ١٩٧٤ ڕوویدا، کە حکوومەتی عێراق لە کۆتاییدا کۆنترۆڵی [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانی]] کرد دوای ١٥ ساڵ. وە بۆ ڕێگریکردن لە یاخیبوونێکی تر، بەرنامەی [[عەرەباندن|عەرەباندنی]] دەستپێکرد بە گواستنەوەی عەرەبەکان بۆ نزیک کێڵگە نەوتییەکانی باکووری عێراق، بەتایبەتی ئەوانەی دەورووبەری کەرکووک بوون.<ref>Harris (1977), p. 121.</ref> حکوومەتی عێراق قەناعەتی بە ئێران ھێنا کە پشتیوانی خۆی بۆ چەکدارە کوردەکان بوەستێنێت. یاخیبوونەکانی تری کورد لە ساڵی ١٩٧٥ ڕوویاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Farouk-Sluglett |یەکەم=M. |دوایین٢=Sluglett |یەکەم٢=P. |دوایین٣=Stork |یەکەم٣=J. |ڕێکەوت=تەممووز–ئەیلوولی ١٩٨٤|سەردێڕ=Not Quite Armageddon: Impact of the War on Iraq |journal=MERIP Reports |پەڕە=٢٤}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٣، پارتی دیموکراتی کوردستان، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و کوردە ئیسلامییەکان بەیەکەوە یاخی بوون و شارە گەورەکانی کوردستانی باشووریان گرت. ئەم یاخیبوونە تایبەتە بووە ھۆی [[شاڵاوی ئەنفال]]، کە بووە ھۆی یاخیبوونی گەورەتر و سەرکەوتووتر.<ref name="autogenerated19932">Human Rights Watch. ''GENOCIDE IN IRAQ: The Anfal Campaign Against the Kurds, A Middle East Watch Report''. New York City: Human Rights Watch, 1993, http://hrw.org/reports/1993/iraqanfal/ANFAL1/htm{{Dead link|date=February 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨، پەکەکە دامەزرا و [[ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە|یاخیبوونی پارتی کرێکارانی کوردستان]] دەستیپێکرد. یاخیبوونەکە ھێشتا بەردەوامە، دژ بە کۆماری [[تورکیا]].'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130114042731/http://www.egm.gov.tr/temuh/terorgrup1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=TÜRKİYE'DE HALEN FAALİYETLERİNE DEVAM EDEN BAŞLICA TERÖR ÖRGÜTLERİ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>''' پەکەکە وەک گرووپی مارکسی دەستی پێکرد کە ئامانجی سەربەخۆییی کورد بوو، ھەرچەندە دواتر گۆڕدرا بۆ [[کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک]] و بەگوێرەی کۆنفیدرالیزمی دیمۆکراتی، سەربەخۆییی بەجێھێشت و لەجیاتی ئەوە داوای ئۆتۆنۆمی و لامەرکەزییەتی کرد.'''<ref name="Freedom Falcons">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Brandon|یەکەم=James|سەردێڕ=The Kurdistan Freedom Falcons Emerges as a Rival to the PKK|ناونیشان=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=936|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١١|ئیش=[[Jamestown Foundation]]|بڵاوکەرەوە=Jamestown.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2011/1/turkey3107.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١١ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120731055933/http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2011/1/turkey3107.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=O'Byrne|یەکەم=David|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=PKK 'would disarm for Kurdish rights in Turkey'|ئیش=[[BBC News]]|بڵاوکەرەوە=BBC|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-10707935|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١١}}</ref>''' [[پەڕگە:A Kurdish fighter with a machine gun during the 1991 Iraqi uprisings.jpg|وێنۆک|شەڕکەرێکی کورد کە ڕێژنگێکی بەدەستەوەیە لە کاتی ڕاپەڕینەکەی ساڵی ١٩٩١ی عێراق]] لە ساڵی ١٩٧٩، [[سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)|یاخیبوونی کورد لە ئێران]] ڕوویدا، ھەرچەندە بەھۆی [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی ئێران و عێراقەوە]] سەرنەکەوت و ھیچیان بەدەست نەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|trans-title=Kurdistan from April 1979 to the complete cleansing |ناونیشان=https://dnws.ir/28016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231109165133/https://defapress.ir/fa/news/28016/%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%82-%DA%86%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=fa |سەردێڕ=کردستان از فروردین ماه سال ۱۳۵۸ تا پاکسازی کامل |بڵاوکەرەوە=DEFA Press |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ١٩٧٩|سەردێڕ=1979: Kurdish revolt grows in Iran|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/23/newsid_2535000/2535165.stm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116131418/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/23/newsid_2535000/2535165.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> لەماوەی [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینەکانی عێراقی ساڵی ١٩٩١]]، کوردەکان بە سەرکەوتوویی سەربەخۆیییان وەرگرت.<ref name="Danilovich">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Alex Danilovich|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan in Middle Eastern politics|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨-١٣١٥٤٦٨٤٠٢|پەڕە=١٨}}</ref> ناوچەی خۆبەڕێوەبەریی لە ساڵی ١٩٩٢ بە فەرمی ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Peter J. Lambert|ناونیشان=https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&isAllowed=y|سەردێڕ=The United States and the Kurds: case studies in United States engagement|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Calhoun – Institutional Archive of the Naval Postgraduate School|شوێن=Monterey, California|پەڕەکان=٨٥–٨٧|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200802231253/https://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/9104/unitedstateskurd00lamb.pdf?sequence=1&isAllowed=y|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> حکوومەتی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٥دا دانی بە ئۆتۆنۆمیی ھەرێمی کوردستاندا نا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Philip S. Hadji |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Iraq Timeline: Since the 2003 War |ناونیشان=https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=United States Institute of Peace |بەرگ=٤١|issue=2 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905231729/https://www.usip.org/publications/2019/07/iraq-timeline-2003-war |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> == توندوتیژیی سیاسی == لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٨٨، کاتێک ئێسات ئۆکتای یڵدران لەگەڵ ھاوسەرەکەی و دوو منداڵەکەی لە پاسێکدا بوون، لەلایەن چەکدارێکەوە کوژران کە ھاواری کرد "[[کەمال پیر]] سڵاوتان بۆ دەنێرێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=HAKAN |یەکەم=Ahmet |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.hurriyet.com.tr/co-nun-kulubesinde-6-ay-iskence-gordum-22180481 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.hurriyet.com.tr |زمان=tr |سەردێڕ='Co'nun kulübesinde 6 ay işkence gördüm'}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Erzeren|یەکەم=Ömer|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٨|سەردێڕ=Chronik eines angekündigten Todes|ناونیشان=https://taz.de/!1833466/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢١|ئیش=[[Die Tageszeitung]]|پەڕەکان=٦|زمان=de|issn=0931-9085}}</ref> پەکەکە شانازی بە کوشتنەکە کرد و بکوژەکە ھەڵات و ھەرگیز دەستگیر نەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://egazete.cumhuriyet.com.tr/oku/192/1988-10-23/13|سەردێڕ=Gazete Oku |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210924131931/https://egazete.cumhuriyet.com.tr/oku/192/1988-10-23/13 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا لە ساڵانی ١٩٨٠کاندا، کوردە ئیسلامییەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر ھەر دامەزراوەیەک کە بەشێک بوو لە حکوومەتی بەعسی عێراقی دوای ڕاگەیاندنی شەڕ لەلایەن [[عوسمان عەبدولعەزیز]]. کە زەوییانی گرنگیان داگیرکرد. [[عەلی باپیر]] بە ئاشکرا براکەی خۆی کووشت بەھۆی کارکردن لەگەڵ بەعسییەکان. [[پەڕگە:PKK violence in Diyarbakır, August 2015 (10).jpg|ڕاست|وێنۆک|265x265پیکسڵ|توندوتیژیی [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە]] لە [[ئامەد|ئامەدی]] باکووری کوردستان، دوای ھێرشەکەی بۆ سەر ئەوێ]] لە ١٧ی شووباتی ساڵی ١٩٩٩، لە دوای دەستگیرکردنی [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] لە [[کینیا]] لەلایەن [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی نیشتمانی (تورکیا)|میتی تورکیاوە]] بە یارمەتیی [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|CIA]] و [[مۆساد]]، گرووپێک لە ٥٥ بۆ ٢٠٠ لایەنگرانی پەکەکە کە چەکداربوون، [[ھێرشی سەر کونسوڵخانەی ئیسرائیل لە بەرلین|ھەوڵی ھێرشیان دا]] بۆ سەر کونسوڵخانەی [[ئیسرائیل|ئیسڕائیل]] لە [[بەرلین]]. خۆپیشاندەران سەرکەوتن بەسەر پۆلیسی ئەڵمانیا و چوونە ناو بینای کونسوڵخانەکە، کە لەوێدا ئاسایشی ئیسڕائیل تەقەیان لێکردن و ٣ کەسیان کووشت و ١٤ کەسیشیان بریندار کرد. پۆلیسی ئەڵمانیا ٣٠ لە پشتیوانکەرانی پەکەکەی دەستگیرکرد و ھەموو رێگاکانى ھاتوچۆى بۆ ناوچەکە داخست، کاتێک ھێلیکۆپتەرەکان دەستیان کرد بە سووڕانەوە بەسەر باڵەخانەی کونسوڵخانەکە. لە زۆرێک لە وڵاتانی تری ئەورووپا، خۆپیشاندەرانی پەکەکە ھێرشیان کردە سەر باڵیۆزخانەکانی [[یۆنان]]، [[کینیا]] و [[تورکیا]]. لە [[ئەستەمبوڵ|ئیستەنبوڵ]] خۆپیشاندەرانی پەکەکە ئۆتۆمبێلەکانیان سووتاند و بۆمبێکی بەنزینیان فڕێدا بۆ سەر پاسێک کە ھی بولێنت ئەجەویتی سەر بە پارتی چەپی دیموکراتی تورکیا بوو. خۆپیشاندەرانی پەکەکە باڵیۆزخانەکانی یۆنان لە ئوستراڵیا، ئیتاڵیا، ھۆڵەندا، فەڕەنسا، ڕووسیا، نەمسا،<ref name="cnn2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.02/|سەردێڕ=CNN - Kurds storm UNHCR headquarters; new protests erupt - February 17, 1999 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305095625/http://www.cnn.com/WORLD/europe/9902/17/ocalan.protest.02/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.cnn.com}}</ref> بەریتانیا، ئەمریکا و کەنەدایان دەستبەسەر کرد.<ref name="Canada2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/kurdish-terrorist-captured |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220928074018/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/kurdish-terrorist-captured |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.thecanadianencyclopedia.ca |سەردێڕ=Kurdish Terrorist Captured {{!}} The Canadian Encyclopedia |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەدان کورد لە یۆنان دەستگیرکران بەھۆی خۆپیشاندانی توندوتیژی.<ref name="wsws">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Marsden |یەکەم=Chris |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=https://www.wsws.org/en/articles/1999/02/kurd-f19.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331154403/https://www.wsws.org/en/articles/1999/02/kurd-f19.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=www.wsws.org |زمان=en |سەردێڕ=International repression follows Ocalan's capture |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەوان [[بانکی ناوەندیی یۆنان|بانکی ناوەندیی یۆنانیان]] لە [[مۆنتریال]] تاڵان کرد و ھێرشیان کردە سەر باڵیۆزخانەی تورکیا لە [[ئۆتاوا]]، وە بەرد و سەھۆڵیان فڕێدا بۆ بیناکە، چەند پەنجەرەیەکیان شکاند و ٩ پۆلیسی کەنەدییان بریندار کرد لە پڕۆسەکەدا.<ref name="Canada22">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/kurdish-terrorist-captured |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220928074018/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/kurdish-terrorist-captured |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.thecanadianencyclopedia.ca |سەردێڕ=Kurdish Terrorist Captured {{!}} The Canadian Encyclopedia |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕێوشوێنێکی بەرفراوانی بۆ پاراستنی دیپلۆماتکارانی یۆنان، کینیا و تورکیا گرتە بەر. [[پەڕگە:PKK Verbot.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندەرانی پەکەکە]] لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١، حیزبوڵڵای کوردی، شەش ئەفسەری پۆلیسی تورکیایان کووشت، لەنێویاندا سەرۆک، گافار ئۆکان ھەبوو، وەک تۆڵەسەندنەوەیەک بۆ کووشتنی [[حوسێن وەلیئۆغلو]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=Turkish police chief killed in ambush|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1135087.stm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=en-GB}}</ref> لەماوەی [[ڕووداوەکانی ٢٠٠٤ی قامیشلۆ|ئاژاوەکانی ٢٠٠٤ی قامیشلۆ]]، کە لە یارییەکی تۆپی پێوە سەرچاوەی گرت و بوو بە ئاژاوەگێڕییەک، شەپۆلێکی تووندوتیژی لە باکووری خۆرھەڵاتی سووریادا ڕوویدا.<ref>{{cite periodical|author=James Brandon|date=15 February 2007|title=The PKK and Syria's Kurds|url=http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|location=Washington, DC|publisher=The Jamestown Foundation|volume=5|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917223313/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|archive-date=17 September 2008|periodical=Terrorism Monitor}}</ref><ref name="Ahmed 2013 187">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahmed|یەکەم=Akbar|سەردێڕ=The Thistle and the Drone|بڵاوکەرەوە=Brookings Institution Press|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٧-٢٣٧٨-٣|شوێن=Washington, D.C.|پەڕەکان=١٨٧|chapter=4: Musharraf’s Dilemma}}</ref> لە لایەن لایەنگرانی عەرەبیی تیمی ڕکابەرەوە، کوردەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر عەرەبەکان، و لە کۆتاییدا توانیان دەسەڵاتدارانی سووریا بۆ ماوەیەکی کورت لە شارەکە دەربکەن، ھەرچەندە لەگەڵ تانک و ھێلیکۆپتەرەکان گەڕانەوە و شارەکەیان گرتەوە. ٣٠ کەس گیانیان لەدەستدا و ١٦٠ کەس بریندار بوون.<ref name="auto">{{cite periodical|author=James Brandon|title=The PKK and Syria's Kurds|url=http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|periodical=Terrorism Monitor|publisher=The Jamestown Foundation|location=Washington, DC|volume=5|issue=3|date=15 February 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917223313/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|archive-date=17 September 2008}}</ref><ref name="auto2">{{cite periodical|author=James Brandon|title=The PKK and Syria's Kurds|url=http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|periodical=Terrorism Monitor|publisher=The Jamestown Foundation|location=Washington, DC|volume=5|issue=3|date=15 February 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917223313/http://www.jamestown.org/terrorism/news/article.php?articleid=2370250|archive-date=17 September 2008}}</ref> [[شێخ مەعشووقی خەزنەوی]] چالاک بوو بەھۆی ئەم ڕووداوە، و ئەشکەنجەدان و مردنەکەی بەشێک بوو لە چەندین ڕووداوی زیاتر کە تووندوتیژی سیاسیی کوردیان درووست کرد کە بووە ھۆی دامەزراندنی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] لە ماوەی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شەڕی ناوخۆییی سوریا]].<ref name="egyptindependent.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.egyptindependent.com/news/kurdish-syria-cultural-armed-revolution |سەردێڕ=Kurdish Syria: From cultural to armed revolution}}</ref><ref name="Hedging their Syrian bets">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Hedging their Syrian bets|ناونیشان=http://www.economist.com/node/21559959|newspaper=The Economist}}</ref><ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stack |یەکەم=Megan K. |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-aug-14-fg-kurds14-story.html|سەردێڕ=Cleric's Slaying a Rallying Cry for Kurds in Syria |وێبگە=Los Angeles Times}}</ref> [[پەڕگە:PJAK fighters.jpg|ڕاست|وێنۆک|شەڕکەرەکانی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان|پژاک]] لە [[ئێران]]]] وە ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٠٤دا، پژاکی تازە دامەزراوە، دەستی بە [[تێکھەڵچوونی ئێران و پژاک|خەباتێکی چەکداریی پچڕپچڕ]] کرد، دژ بە [[ئێران|ڕژێمی ئێران]]، کە بەدوای مافی چارەی خۆنووسین دا دەگەڕان لەڕێی ڕاددەیەک ئاستی [[ئۆتۆنۆمی]] بۆ [[کوردانی ئێران|کوردەکانی ئێران]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7148405.stm Iraq's other Kurdish rebel group], [[BBC]], Dec. 19, 2007.</ref><ref>[https://archive.today/20120910151712/http://www.pjak.org/eng/about.php About PJAK], PJAK Official Website.</ref><ref>[http://www.chris-kutschera.com/A/PJAK.htm Interview with the Secretary general of PJAK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161208044632/http://www.chris-kutschera.com/A/PJAK.htm|date=2016-12-08}}, [[Chris Kutschera]], September 2008.</ref> پێکدادانەکان لە ساڵی ٢٠١٦ زیاتر تووند بوون پێش ئەوەی ھێمن ببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bozorgmehr|یەکەم=Najmeh|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Tehran blames Kurd and Isis militants for clashes in north-west Iran|ئیش=Financial Times|ناونیشان=https://www.ft.com/content/c899e5d4-8b10-11e6-8aa5-f79f5696c731|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، [[ڕەفیق یووسف]] پەنابەرێکی ئەڵمانیا کە ئەندامێکی [[ئەنسارولئیسلام]] بوو و بۆ ماوەی دوو ساڵ لەلایەن سەددام حوسێن دەستگیرکرابوو، ھەوڵی کووشتنی [[ئەیاد عەلاوی]] دا لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئەڵمانیا، دواتر کۆتایی پێھات بە ھێرشکردنە سەر ئەفسەرێکی پۆلیس کە ھەوڵی وەستاندنی دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.heise.de/tp/features/Berlin-Dschihadist-durch-Polizei-erschossen-3375511.html |سەردێڕ=Berlin: Dschihadist durch Polizei erschossen}}</ref><ref name="Huggler3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Huggler|یەکەم=Justin|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Islamic terrorist shot dead after Berlin attack on policewoman|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/11872727/Islamic-terrorist-shot-dead-after-Berlin-attack-on-policewoman.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Telegraph}}</ref><ref name="StabbingPolicewoman3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Iraqi man shot dead in Berlin after stabbing policewoman|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2015/sep/17/iraqi-man-shot-dead-in-berlin-after-stabbing-policewoman|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|agency=Agence France}}</ref> [[پەڕگە:Homes of forcefully evicted Iraqis demolished by Kurdish forces in 2016.jpg|وێنۆک|[[وەدەرنانەکانی کەرکووک|دەرکردنی تورکمان و عەرەبەکان لە کەرکووک]] لەلایەن پێشمەرگە و ھێزە کوردییەکان]] لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٧دا، دوای [[شەڕی کەرکووک (٢٠١٧)|گرتنی کەرکووک لەلایەن عێراقەوە]]، گرووپێک کە بە [[ئاڵا سپییەکان|ئاڵای سپی]] ناسراوە، شەپۆڵێکی تووندوتیژییان دەستپێکرد دژ بە مەدەنییەکان، سیاسەتمەدارەکان، دەسەڵاتدارانی عێراق و میلیشیاکانی [[حەشدی شەعبی]] و بۆ ماوەی چەند مانگێک زۆرێک لە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکانی عێراقیان]] ھەراسان و پڕ تیرۆرکرد، کە خۆیان بە "پارێزەری کورد" ناوبرد.<ref name="ignites">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Al-awsat |یەکەم=Asharq |ناونیشان=https://aawsat.com/english/home/article/1219846/white-banners-movement-ignites-war-words-among-iraqi-factions |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181023195949/https://aawsat.com/english/home/article/1219846/white-banners-movement-ignites-war-words-among-iraqi-factions |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=aawsat.com |سەردێڕ=Middle-east Arab News Opinion |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تووندوتیژییەکە بەردەوام بوو تا ساڵی ٢٠١٨ کاتێک عێراق ئاسایشی زیاتری لە ناوچەکەدا دابین کرد و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ھێواش بوونەوە. [[پێشمەرگە]] بانگەشەی ئەوەیان کرد کە ھیچ پەیوەندییەکیان بە ئاڵای سپییەوە نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://english.aawsat.com/home/article/1219846/white-banners-movement-ignites-war-words-among-iraqi-factions |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Asharq AL-awsat |زمان=en |سەردێڕ=White Banners Movement Ignites War of Words Among Iraqi Factions}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.middleeasteye.net/news/no-surrender-white-flags-group-rises-new-threat-northern-iraq |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Middle East Eye |زمان=en |سەردێڕ=No surrender: 'White Flags' group rises as new threat in northern Iraq}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://thearabweekly.com/after-isis-black-flags-iraq-faces-white-banners-threat |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=AW |زمان=en |سەردێڕ=After ISIS black flags, Iraq faces 'White Banners' threat {{!}} Mamoon Alabbasi}}</ref> ئاڵا سپییەکان بۆسەیان بۆ سەربازانی عێراق و چەکدارانی حەشدی شەعبی دانا و بۆمبی چێندراویان بەکارھێنا و ھاوەن و مووشەکیان بەکارھێنا. ھەروەھا ھێرشیان کردە سەر بیرە نەوتییەکان و ڕێگا سەرەکییەکان، وە ئاگریان لە خانووی چەندین سیاسەتمەدار و خەڵکانی سەر بە ھەندێک لە فراکسیۆنە سیاسی و ئەو کەسانەی کە تۆمەتبارکرابوون بە پشتیوانیکردن لە ھێزە عێراقییەکان لە دەستبەسەرداگرتنی کەرکووک، بەردا.<ref name="mee">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Tom Westcott |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://www.middleeasteye.net/news/iraq-islamic-state-white-flag-hashd-al-shaabi-1282818812 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180131161011/http://www.middleeasteye.net/news/iraq-islamic-state-white-flag-hashd-al-shaabi-1282818812 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=[[Middle East Eye]] |سەردێڕ=No surrender: 'White Flags' group rises as new threat in northern Iraq |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= "الرايات البيضاء" تشعل التوتر بين البيشمركة و"الحشد الشيعي"|ناونیشان= https://orient-news.net/ar/news_show/143408/0/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%AA%D8%B4%D8%B9%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%B4%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D9%8A|وێبگە= اورینت نیت.|ڕێکەوتی سەردان= ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20241228061319/https://orient-news.net/ar/news_show/143408/0/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D8%AA%D8%B4%D8%B9%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%8A%D8%B4%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D9%8A|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە نەورۆزی ٢٠٢٣، ناسیۆنالیستەکانی کورد کە تووڕە بوون بە ئامادەبوونی چەپەکانی تورکیا و [[کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] لە فێستیڤاڵەکانی نەورۆز لە [[ئامەد|دیاربەکر]] دەستیان کرد بە ھێرشکردن و لێدانی چەپەکان و کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە تەنانەت چەکیان پێبوو و دەریانکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://yesilgazete.org/diyarbakir-newrozunda-homofobik-saldiri-lgbtilar-newroz-tertip-komitesini-goreve-cagiriyor/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|زمان=tr|سەردێڕ=Diyarbakır Newrozu'nda homofobik saldırı: LGBTİ+'lar Newroz tertip komitesini göreve çağırıyor}}{{بەستەری مردوو|url=https://yesilgazete.org/diyarbakir-newrozunda-homofobik-saldiri-lgbtilar-newroz-tertip-komitesini-goreve-cagiriyor/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Önal |یەکەم=Barış |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://tele1.com.tr/diyarbakir-nevruzunda-kurt-nazi-saldirisi-811026/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Tele1 |زمان=tr |سەردێڕ=Diyarbakır Nevruz'unda Kürt Nazi saldırısı}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Odatv |ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.odatv.com/guncel/lgbt-bayragi-yirtanlar-kurt-naziler-kurden-nasyonalist-276257 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Odatv |زمان=tr |سەردێڕ=LGBT bayrağı yırtanlar: Kürt Naziler... "Kurden Nasyonalist"}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.trhaber.com/genel/escinseller-diyarbakiri-karistirinca-fondas-medya-bir-grup-erkek-saldirgan-h413510.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=TRHaber |زمان=tr |سەردێڕ=Eşcinseller Diyarbakır'ı karıştırınca fondaş medya: Bir grup erkek saldırgan...}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} === کتێبنامە === * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Olson|یەکەم=Robert W.|سەردێڕ=The emergence of Kurdish nationalism and the Sheikh Said Rebellion, 1880-1925|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٧٦١٩-٧}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Olson |یەکەم=Robert |دوایین٢=Rumbold |یەکەم٢=Horace |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=The Koçgiri Kurdish rebellion in 1921 and the draft law for a proposed autonomy of Kurdistan |journal=Oriente Moderno |بەرگ=٨ (٦٩)|issue=1/6 |پەڕەکان=٤١|doi=10.1163/22138617-0690106006 |issn=0030-5472 |jstor=25817079}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|عێراق|ئێران|تورکیا|سووریا|مەرگ}} [[پۆل:سیاسەتی کوردستان]] [[پۆل:ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە]] [[پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:توندوتیژی سیاسی]] [[پۆل:ناکۆکیی تورکیا و کوردەکان]] [[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]] [[پۆل:ململانێی کورد-تورکیا (٢٠١٥–ئێستا)]] [[پۆل:توندوتیژی]] [[پۆل:توندوتیژی سیاسی بەپێی وڵات]] f1afsh91qq94alkuvnpd9lzpll6we5o 0 286522 1585565 1584302 2026-05-20T12:19:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585565 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=Ammar_al-Hakim,_October_2016.jpg }}'''عەمار عەبدولعەزیز موحسین ئەلحەکیم''' (١٩٧١) [[سیاسەتمەدار]]ێکی [[عێراق|عێراقییە]]. کوڕی عەبدولعەزیز ئەلحەکیم سەرۆکی پێشووی [[ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق|ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق]] و سەرۆکی [[بزووتنەوەی حیکمەتی نیشتمانی|ڕەوتی حیکمەت]] و سەرۆکی پێشووی [[ھاوپەیمانی نیشتمانیی عێراق|ھاوپەیمانی یەکگرتووی عێراقیە]] لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراق]]. ھەروەھا نەوەى ئاماژە موحسین ئەلحەکیمە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/04/iraq-electoral-map-secular-coalitions.html|سەردێڕ=Hakim-led Citizen Coalition could shake up Iraqi elections - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170803170809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/04/iraq-electoral-map-secular-coalitions.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/02/23/world/middleeast/23cnd-Iraq.html?hp|سەردێڕ=Son of Key Iraq Shiite Arrested at Iran’s Border |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180812214050/https://www.nytimes.com/2007/02/23/world/middleeast/23cnd-Iraq.html?hp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> == کۆچکردنی بۆ ئێران == لە ساڵی ١٩٧٩ عێراقی بەجێھێشت و باوکی یاوەری بوو، کە بەھۆی نزیکی لە [[محەممەد باقر سەدر]]، کەسایەتیی پێشەنگی [[ئۆپۆزسیۆن]]، کە دوای چەند مانگێک لە جێھێشتنی ئەلحەکیم لە عێراق لەلایەن [[سەددام حوسێن]]ەوە، لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی حکوومەتەکەی سەددام حوسێنەوە بەدواداچوونیان بۆ دەکرا. عەمار ئەلحەکیم لە قوتابخانەیەکی ئامادەیی لە [[تاران]]ی پایتەختی [[ئێران]] خوێندوویەتی و دواتر خوێندنی زانکۆیی لە زانکۆی ئیسلامی [[قوم]] تەواو کردووە و لەوێ بڕوانامەی [[یاسا]]ی ھەیە. زمانی [[عەرەبی]] و [[فارسی]] شارەزایە. ھاوسەرگیری لەگەڵ ئامۆزاکەی کە کچی محەممەد باقر ئەلحەکیمە کردووە کە لە ساڵی ٢٠٠٣ لە [[نەجەف]] تیرۆر کرا، لەو کاتەدا سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامیی لە عێراق بووە. عەممار ئەلحەکیم متمانەپێکراوێکی نزیک و نێردەی شەخسی مامی (محەممەد باقر ئەلحەکیم) بووە لە چەند وڵاتێک پێش ئەوەی بگەڕێتەوە [[عێراق]] بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ ئەنجومەنەکە لە سەرانسەری جیھان بەتایبەت [[ئوسترالیا]] و [[ئەورووپا]]. == دامەزراندنی بزووتنەوەی حیکمەتی نیشتمانیی == لە ٢٤ی تەمموزی ٢٠١٧، عەمار ئەلحەکیم کشانەوەی خۆی لە [[ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق]] ڕاگەیاند، کە لە دوای کۆچی دوایی باوکی لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە سەرۆکایەتیی دەکرد، ھەروەھا پێکھێنانی حزبێکی نوێ بەناوی [[بزووتنەوەی حیکمەتی نیشتمانی]] ڕاگەیاند. چاودێران ڕایانگەیاند کە «بنەمای بەردەوامی ئەم بزووتنەوەیە ئەوەیە کە ئەو میراتەی ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامیی جێبھێڵێت کە پێی وایە بەریەککەوتنێکە بۆ پڕۆژەیەکی نەتەوەیی لاوانی خۆی لەگەڵ ھەندێک لە دیدگای برا دێرینەکانی لە ئەنجومەنی باڵادا. لەبەر ڕێزگرتن لە برا دامەزرێنەرەکانی و بۆ ئەوەی لەگەڵیاندا شکان بوونی نەبێت، بڕیاریدا بە ناونیشانێکی نوێ دەستپێبکات لەسەر بنەمای بنیاتنانی دەوڵەتێکی مۆدێرن کە تێیدا مافەکان لە ھاوسەنگ و ھەمەلایەنەدا بپارێزرێن. شێوازێک، فراوانترە لەو پڕۆژە تەسکەی کە ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامیی کاری پێ دەکرد».<ref>https://web.archive.org/web/20171112021416/http://www.rudaw.net/arabic/middleeast/iraq/250720173</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ammar al-Hakim}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی نەجەف]] pitmprbm2q39mkvvyjnoew9dc43omfl 0 286599 1585507 1585093 2026-05-20T12:10:06Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585507 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Nestorian_House_in_the_Tyari_(The_Nestorians_and_their_Rituals_p216).jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|خانوویەکی ئاشووری لە تیاری (١٨٥٢)]] '''تیاری''' ({{Langx|syr|ܛܝܵܪܹܐ}})<ref name=":Maclean">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Maclean|یەکەم=Arthur John|سەردێڕ=Grammar of the Dialects of Vernacular Syriac|ڕێکەوت=١٨٩٥|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|شوێن=Cambridge|پەڕە=٢٤١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Payne Smith|یەکەم=Robert|سەردێڕ=Thesaurus Syriacus|ڕێکەوت=١٨٧٩–١٩٠١|بڵاوکەرەوە=Clarendon Press|شوێن=Oxford|لە=1464|زمان=la}}</ref> [[پێڕستی ھۆزە ئاشوورییەکان|ھۆزێکی]] [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییە]] و قەزایەکی مێژوویییە لە [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|ناوچەی حەکاری]] لە [[تورکیا]]. ناوچەکە بە شێوەیەکی نەریتی دابەش بووە بەسەر تیاریی سەرەوە (''تیاریی لێتا''<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Odisho|یەکەم=Edward Y.|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/18465409|سەردێڕ=The sound system of modern Assyrian (Neo-Aramaic)|ڕێکەوت=١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=Harrassowitz|ژپنک=٣-٤٤٧-٠٢٧٤٤-٤|پەڕەکان=٢١|oclc=١٨٤٦٥٤٠٩}}</ref>) و تیاریی خوارەوە (''تیاری ختێتا<ref name=":5" />'') ھەریەکەیان لە چەندین گوندی ئاشووری پێکھاتبوون. ھەردوو تیاریی سەرەوە و خوارەوە دەکەونە کەناری ڕۆژئاوای [[زێی گەورە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/819325565|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans : intercommunal relations on the periphery of the Ottoman Empire|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٤٩٩-١٦٧-٧|پەڕەکان=٢|oclc=٨١٩٣٢٥٥٦٥}}</ref> ئەمڕۆ، قەزاکە زیاتر لە دەورووبەری شارۆچکەی [[چەلێ|چەلێیە]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.tyareh.org/social-system.html|سەردێڕ=Tribal Structure}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aina.org/maps/eastern/map_assyria_amadiya.jpg |وێبگە=www.aina.org}}</ref><ref>[http://www.aina.org/maps/hakkarimap.png Assyrian villages in Hakkari]</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە گەورەترین گوندی ناوچەکە بە ئاشیتا ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bet Benyamin |یەکەم=Gewargis |ڕێکەوت=٢٠٠١ |ناونیشان=http://www.zindamagazine.com/html/archives/2001/zn032001/index.html |سەردێڕ=March 20, 2001 |وێبگە=Zinda Magazine |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211203194758/http://zindamagazine.com/html/archives/2001/zn032001/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە گوێرەی ھاننیباڵ تراڤیس ئاشوورییەکانی تیاری بە لێھاتوویییان لە بونیادنان و چنین ناسراوبوون.<ref name=":0" /> بەر لە ساڵی ١٩١٥، تیاری شوێنی ئاشوورییەکانی ھۆزی [[Bet Tyari|بێت تیاری]] و ھەروەھا کەمینەیەکی [[کورد]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] بووە. دوای [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|جینۆسایدی ئاشوورییەکان]] ، تیارییەکان، لەگەڵ ئاشوورییەکانی دیکە کە لە بەرزاییەکانی حەکاری نیشتەجێ بوون، ناچار بوون گوندەکانیان لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ بەجێبھێڵن و ھەڵاتن بۆ ئەوەی بچنە پاڵ برا ئاشوورییەکانی ھاوچەرخەکانیان لە باکووری [[عێراق|عێراقی]] مۆدێرن<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Speer |یەکەم=Robert Elliot |سەردێڕ=Robert Elliott Speer Manuscript Collection; Series II: Correspondence; Box 32, File 32:8 |ناونیشان=https://archive.org/details/correspondenceas00unse_14/page/n63/mode/1up/search/tiary |journal=Internet Archive}}</ref> ([[سەرسەنگ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٢-٥|پەڕەکان=٢٧٩|doi=10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001}}</ref> [[شەرەفیە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35899.html|سەردێڕ=Sharafiya |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.ishtartv.com}}</ref> چەمیکێ <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٢-٥|پەڕەکان=٣١٧|doi=10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001}}</ref> و گوندە جۆراوجۆرەکان لە [[دەشتی نەھلێ]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٢-٥|پەڕەکان=٣٢٩–٣٣٤|doi=10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001}}</ref>)، باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سووریا]] ( تەل تامر<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٢-٥|پەڕەکان=١٢٥|doi=10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001}}</ref> و [[حەسیچە|حەسەکە]])، [[ئەرمەنستان]] و [[گورجستان|گورجستا]] و لە کۆتاییی سەدەی بیستەمەوە بۆ وڵاتانی ڕۆژئاوا. ھۆزی تیاری بە گوێرەی ڕۆبەرت ئیلیۆت سپێر کە یەکێک بووە لە "ئاشیرێتەکانی" ئاشوورییەکان.<ref name=":1" /> لە ساڵی ١٨٦٩دا ١٥ ھەزار ئاشووریی تیاری لە ٢٥٠٠ خانوودا لە ناوچەی تیاریدا دەژیا بەپێی جۆن جۆرج تەیلەر لە ڕاپۆرتێکدا بۆ ئیرل کلارێندۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٢-٥|پەڕەکان=٦٠|doi=10.3366/edinburgh/9780748686025.001.0001}}</ref> ئاشوورییەکانی تیاری لە سەرانسەری ٥١ گوندی جیاوازدا دەژیان و ٥٠ ھەزار ئەندامیان پێکدەھێنا - ئەمەش وایکرد کە بەھێزترین [[پێڕستی ھۆزە ئاشوورییەکان|ھۆزە ئاشوورییە]] نیمچە سەربەخۆکان بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khan|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/862139304|سەردێڕ=Neo-Aramaic dialect studies|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Gorgias Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٣٣٣-٤٢٣-٩|پەڕەکان=٣٩|oclc=٨٦٢١٣٩٣٠٤}}</ref> قەزای تیاری دەکەوێتە سنووری شانشینی نوێی ئاشووریی [[ئادیابین]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/819325565|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans : intercommunal relations on the periphery of the Ottoman Empire|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٤٩٩-١٦٧-٧|پەڕەکان=١٨|oclc=٨١٩٣٢٥٥٦٥}}</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:پارێزگای حەکاری]] <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|کوردستان|کۆمەڵگا|چاند}} [[پۆل:ھۆزەکانی ئاشووری]] [[پۆل:ھۆز]] [[پۆل:خێڵەکان]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] kk6nhdcjwcmak9nxphdm5vldcxtea8l 0 286867 1585545 1584437 2026-05-20T12:16:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585545 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''بەنداوی عەفرین''' کە بە فەرمی بە '''بەنداوی ١٧ی نیسان''' ناسراوە و ھەروەھا بە '''بەنداوی میدانکی''' ناودەبرێت، کۆگایەکی پڕ لە خۆڵ و [[بەنداو]]ی کارەبای ئاوییە لەسەر [[ڕووباری عەفرین]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]]. [[ئاو]]ی پاک بۆ نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس دابین دەکات، نزیکەی ٣٠ ھەزار ھێکتار زەیتوون و دار میوە و بەرھەمی [[کشتوکاڵ]]ی [[ئاودێری]] دەکات و ٢٥ [[مێگاوات]] کارەبای ئاوی دابین دەکات. == شوێن == بەنداوەکە لە باکووری شارۆچکەی [[عەفرین]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]].{{sfn|Al Dbiyat|Geyer}} {{convert|٧٠|km}} لە شاری [[حەلەب]] و {{convert|١٢|km}} لە شارۆچکەی عەفرینەوە دوورە، لە نزیک گوندی میدانک (میدانکی). بەشێکی زۆری ناوچەکە بە دارزەیتوون و دارمیوە چێندراوە. نزیکەی ٨٠٪ی ناوچەکە پشت بە ئاودێریی باراناو دەبەستێت، و ئەوەی دیکەشی پشت بە بیر و پەمپەکان دەبەستێت. پێش دروستکردنی بەنداوەکە، باخەکان و بەروبوومەکانی تر ئاو دەدران، بەڵام دارزەیتوونەکان ئاو نەدەدران.{{sfn|سد 17 نيسان}} [[قەزای عەفرین]] دانیشتووانەکەی [[کورد]]ن، کە دوورترین ناوچەی کوردنشینی سووریایە لە لای ڕۆژاوا.{{sfn|Balanche|2016}} ڕووبەری حەوزەکەی {{convert|١٣٦٥|km2}}، و بڕی بارانبارینی ساڵانە لە نێوان {{convert|٣٣٠|to|٧٠٠|mm}}.{{sfn|سد 17 نيسان}} [[ڕووباری عەفرین]] لە باشووری [[چیاکانی کارتاڵ]] لە تورکیاوە سەرچاوە دەگرێت، دەچێتە ناو سووریا و لەوێ بە ناو شاری عەفریندا تێپەڕ دەبێت، و پاشان دەگەڕێتەوە ناو [[تورکیا]]. نزیکەی {{convert|٢٥٠٠٠٠٠٠٠|m3}} لە لێشاوی ساڵانەی ڕووبارەکە لە [[پارێزگای ھاتای]] لە تورکیاوە دێت، لەکاتێکدا نزیکەی {{convert|٦٠٠٠٠٠٠٠|m3}} لە سووریاوە سەرچاوە دەگرێت.{{sfn|7: Orontes River Basin|p=228}} == مێژوو == بەنداوەکە بۆ ئاودێریی زەوییەکانی دۆڵی ڕووبارەکە لە ناوچەی نێوان [[حەلەب]] و [[سنووری سووریا و تورکیا|سنووری لەگەڵ تورکیا]] مەبەست بوو.{{sfn|Sofer|1999|p=208}} پڕۆژەکە لە ١٩٨٤دا دوای لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوان لەلایەن وەزارەتی ئاودێرییەوە پەسەند کرا. بەنداوەکە لێشاوی ڕووبارەکە کۆنتڕۆڵ دەکات و ڕێگری لە لافاو دەکات، تا ٣٠٠٠٠ [[ھەکتار|ھێکتار]] زەوی ئاو دەدات، ئاوی خواردنەوە لە ناوچەکەدا دابین دەکات، تا ٢٠ مێگاوات کارەبای ئاوی دابین دەکات و دەبێتە شوێنێکی گەشتیاری.{{sfn|سد 17 نيسان في منطقة عفرين}} کارەکانی دروستکردنی لە ١٩٩٧دا دەستی پێ کرد.{{sfn|7: Orontes River Basin|p=228}} بەنداوەکە بۆ دەستەی گشتیی سەرچاوە ئاوییەکان بە تێچووی گشتیی ٥٨.٢ ملیار [[لیرەی سووری]] دروست کرا، بە تێچووی وەرگرتنی زەوییەکان بۆ حەوزەکەشەوە.{{sfn|سد 17 نيسان}} لە کاتی دروستکردنیدا {{convert|١٨٠٠٠٠٠|m3}} خۆڵ و بەرد ھەڵکەندرا. بەنداوەکە لە ٢٤ی نیسانی ٢٠٠٤دا بە ئامادەبوونی سەرۆک وەزیران [[محەممەد ناجی عەتری]] کرایەوە.{{sfn|سد 17 نيسان}} بڕیاری دەوڵەتی سووریا ژمارە ١٨٤٩ی ساڵی ٢٠٠٤ ڕای گەیاند کە دەریاچەی بەنداوی ١٧ی نیسان ناوچەیەکی پارێزراوە.{{sfn|Resolution No. 1849 of 2004}} ڕاپۆرتێکی ٢٠١٦ ئاماژەی بەوە کردووە کە وا دیارە بەکارھێنانی ئاو بەھۆی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]وە کەمی کردووە.{{sfn|Karatas|2016|p=117}} لە ٩ی ئازاری ٢٠١٨دا، لە کاتی [[ئۆپێراسیۆنی چڵە زەیتوون|ھێرشی تورکیا بۆ سەر عەفرین]]دا، یەکە چەکدارەکانی سەر بە لایەنی یاخیبووی [[سوپای نیشتمانیی سووریا]] و [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا]] کۆنتڕۆڵی بەنداوەکەیان گرتە دەست، و لە دەست [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) دەریانھێنا. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، پڕکردنەوەی جەستەی بەنداوەکە، پێکھاتەی وەرگرتنی ئاو، کۆنکرێتی بەھێزکراو و سیستمەکانی داپۆشینی میکانیکی لەلایەن کارە ئاوییەکانی دەوڵەتی تورکیا (دی ئێس ئای) تەواو کران و چاک کرانەوە، کە ناوی بەنداوەکەیان گۆڕی بۆ «بەنداوی سەرووی عەفرین».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afrin'de su hatları iyileştiriliyor|ناونیشان=https://www.trthaber.com/haber/gundem/afrinde-su-hatlari-iyilestiriliyor-358944.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=www.trthaber.com|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=statues of dam by state news agency|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/yukari-afrin-barajinda-su-tutulmaya-baslandi/1363264}}</ref> دوای [[بوومەلەرزەی باکوور-ڕۆژاوای کوردستان ٢٠٢٣]]، بەنداوی عەفرین زیانی بەرکەوت، بەجۆرێک درزی دیار لەسەر ڕووەکەی دروست بوو، ئەمەش نیگەرانیی لێکەوتەوە کە ئەگەری ھەیە بەنداوەکە بڕووخێت. لەلایەن [[سوپای نیشتمانیی سووریا]]وە ڕێگری لە چالاکوانان و ڕۆژنامەنووسان کرا کە سەردانی بەنداوەکە بکەن. باس لەوە کرا کە لەو کاتەدا ئاستی ئاو نزم بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= Hamo|یەکەم= Farouq|سەردێڕ= Turkish-backed SNA prevents journalists from covering cracks in dam in Syria's Afrin|ئیش= North Press Agency|ڕێکەوتی سەردان= ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوت= ٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشان= https://npasyria.com/en/92435/}}</ref> == بەنداو == بەنداوە خاکییەکە بەرزییەکەی {{convert|٧٣|m}}، و درێژیی لوتکەکەی {{convert|٩٨٣|m}}. پانییەکەی لە بنکەکەیدا {{convert|٣٨٥|m}} و لە لوتکەکەیدا {{convert|٢٢|m}}. لوتکەی بەنداوەکە لە بەرزیی {{convert|٣٣٩|m}} دایە. بورجی دەرچەی ئاوەکە بڕگەیەکی پانەبڕی {{convert|٢٠|by|٢٠|m}} و بەرزییەکەی {{convert|٨٩.٥|m}} ھەیە. سەرڕێژە نیوە-پانکەیییەکە توانای {{convert|١٣٢٩|m3/s}} ھەیە.{{sfn|سد 17 نيسان}} تونێلێک بە تیرەی {{convert|٥.٥|m}} و درێژیی {{convert|٢٨٠|m}} بۆ بەردانەوەی فریاگوزاری دابین کراوە. تونێلێکی تر، بە تیرەی {{convert|١٥|m}} و درێژیی {{convert|٢٩٥|m}} بۆ بەردانەوەی ئاوی خواردنەوە و ئاودێری بەکاردێت. ھەروەھا بیر و تونێل بۆ پشکنین و ئاوەڕۆی ئەو ئاوانەی دەچنە ناو بەنداوەکەوە ھەن. تۆڕێکی نوێی ئامێرە پێوانەیییە کارەبایییەکان لە ناو جەستەی بەنداوەکە و دامەزراوە جیاوازەکاندا جێگیر کراوە، لەوانەش ئەوانەی بۆ پێوانەکردنی پلەی گەرمی و چالاکیی بوومەلەرزەزانی بەکاردێن. وێستگەی کارەبای ئاوی ٢٥ مێگاوات وزە دابین دەکات.{{sfn|سد 17 نيسان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سووریا|ئاو|وزە|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} npaq6bjw4js8je5in8gw2bm096an4xv 0 286878 1585479 1585316 2026-05-20T12:05:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585479 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''سنووری عێراق و تورکیا''' ({{Lang-ku|Sînorê raqê–Tirkiye}}؛ {{بە تورکی|Irak–Türkiye sınırı}}) سنووری نێوان [[عێراق]] و [[تورکیا]]یە، درێژییەکەی ٣٦٧ کیلۆمەترە، لە سێ خاڵی لەگەڵ [[سووریا]] لە ڕۆژاوا تا سێ خاڵی لەگەڵ [[ئێران]] لە ڕۆژھەڵات درێژ دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=CIA World Factbook – Iraq |ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200909234147/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == وەسف == سنوورەکە لە ڕۆژاواوە لە سێ خاڵێک لەگەڵ سووریا دەست پێدەکات، کە ڕووباری [[دیجلە]] و [[خابوور (دیجلە)|خابووری بچووک]] لێ یەکدەگرنەوە. پاشان بەدوای ڕووباری دووەمدا دەڕوات بەرەو ڕۆژھەڵات، پاشان بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات. پاشان سنوورەکە لە ڕێگەی وشکانییەوە بەرەو ڕۆژھەڵات دەگۆڕێت لە ڕێگەی زنجیرەیەک ھێڵی سەخت بەسەر لووتکەی شاخ و چەمی بچووکدا، دواجار ڕوو لە باشوور دەکات و دەلکێتە ڕووباری حاجی پاک (حجیبی سویو). پاشان بەدوای ئەم ڕووبارەدا دەڕوات لە باکووری ڕۆژھەڵات تا سێ خاڵی [[ئێران]]. ناوچەیەکی سنووریی شاخاوییە و نزیکەی تەنھا [[کورد]] لە ھەردوولا نیشتەجێیە. == دەروازە سنوورییەکان == درێژی سنوورەکە ٣٦٢ کیلۆمەترە، لەو ژمارەیەش ٣٠٠ کیلۆمەتر دەروازەی وشکانییە لەناو پارێزگاکانی [[ھەولێر]] و [[دھۆک]]، ھەروەھا ٦٢ کیلۆمەتر دەروازە بەدرێژایی ڕووباری دیێل لە سنووری پارێزگای دھۆک کە لقێکی دیجلەیە. سنووری عێراق و تورکیا زۆر سەختە، بە تایبەت کە بە درێژایی سێگۆشەی عێراق-تورکیا-ئێران بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات دەڕۆیت. زەوییەکە لەڕادەبەدەر سەخت و بە بەفر داپۆشراوە بۆ ماوەی نیوەی ساڵ. سێ دەروازە بەدرێژایی سنووری نێوان ھەردوو وڵات ھەیە، دوو دەروازە بۆ ھاتوچۆی ئۆتۆمبێل و یەکێکیش بۆ ھاتوچۆی ئۆتۆمبێل و شەمەندەفەر. خابوور کە قەرەباڵغترین خاڵە، لە قەرەباڵغترین خاڵە سنوورییەکانی جیھانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://drawmedia.net/ar/page_detail?smart-id=15285 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251124032142/https://drawmedia.net/ar/page_detail?smart-id=15285 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Iraq-Turkey border}} {{شریتی دەروازە|عێراق|تورکیا|جوگرافیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:سنوورەکانی عێراق]] [[پۆل:سنوورەکانی تورکیا]] [[پۆل:سنوورە نێودەوڵەتییەکان]] eeljuuf45u6k4ar0dpn986e0a8mym41 0 287602 1585626 1582600 2026-05-20T13:30:05Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585626 wikitext text/x-wiki '''لارە دزەیی''' (بە ئەڵمانی: Lara Dizeyee) (؟ لە [[ڤیێنا]]، [[نەمسا]] -) دیزاینەری جلوبەرگی [[کورد]]ە و باڵیۆزی ڕۆشنبیریی کوردستانە لەلایەن [[زانکۆی سلێمانی]]. دزەیی وەکوو یەکەم دیزاینەری جلوبەرگی ناسراوە کە جلوبەرگی کوردیی لە [[ھەفتەی مۆدەی پاریس]] نمایش کردووە. == ژیان == لارە دزەیی لە شاری [[ڤیێنا]]ی پایتەختی [[نەمسا]] لەدایک بووە و لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] گەورە بووە. باوکی [[ھۆمەر دزەیی]] شاعیر و گۆرانیبێژی بەناوبانگی کوردە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/dizeyee-with-success-kurdish-fashion-hits-paris-runway-for-the-first-time/y1y0r7chs |سەردێڕ=Kurdish fashion featured at Paris Fashion Week for the first time. Why it matters |ئیش=[[Special Broadcasting Service|SBS]] Kurdish |زمان=en-au |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دوای ئەوەی باوکی لەلایەن حکوومەتی [[سەددام حوسێن]]ەوە ھەڕەشەی لێکرا، خێزانەکەی لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا کۆچیان کرد بۆ ئەمریکا.<ref name=":0"/> ئەو خاوەنی بڕوانامەی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]]ە لە [[زانکۆی جۆرج مەیسۆن]] لە ویلایەتی [[ڤیرجینیا]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Evrim Deniz |ناونیشان=https://bianet.org/haber/lara-dizeyee-a-kurdish-fashion-designer-on-the-global-stage-303875 |سەردێڕ=Lara Dizeyee: A Kurdish fashion designer on the global stage |ئیش=Bianet |ڕێکەوت = ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> دزەیی زیاتر لە یازدە ساڵە لە پیشەسازیی نەوت و گاز لە شاری [[ھەولێر]]ی [[ھەرێمی کوردستان|باشووری کوردستان]] کاری کردووە.<ref name=":1"/> ھەروەھا لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] لە [[سلێمانی]] بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان|سەرچاوە مرۆییەکان]] بووە.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Suna Moya |ناونیشان=https://qcegmag.com/fashion-article-lara-dizeyee-during-the-paris-haute-couture-week.html |سەردێڕ=Lara Dizayee 2023 Paris Fashion Week |ئیش=QCEG |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> == دیزاینەری جلوبەرگ == لارە دیزی تا ئێستا سێ کۆمەڵەی دیزاین کردووە کە بریتین لە خەون، ئاگر و ئۆقیانوس. کۆمەڵەی ئاگر بە [[ژینا ئەمینی]] پێشکەش کراوە، ئەو ژنە گەنجەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە بەخاتری پێشێل کردنی یاساکانی جلوبەرگیی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستگیر کرا و لە دەستبەسەریدا گیانی لەدەستداوە.<ref name=":1"/> بۆ ئەوەش نەخشە کوردییەکانی لەگەڵ جلوبەڕگی سەڕبازیی پێشمەڕگە کوردەکان تێکەڵ کرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mina Aldroubi |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/luxury/2023/10/16/lara-dizeyee-kurdish-iraq-designer/ |سەردێڕ=Kurdish designer Lara Dizeyee on celebrating 'beautiful resilience' of women with fashion |ئیش=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> دیزاینەکانی لارە دزەیی زۆرجار پەیوەندییەکی خێزانیییان ھەیە.<ref name=":0"/><ref name=":4"/> لە منداڵیدا سەرسام بووە بە جلوبەرگی داپیرەکەی، ھەروەھا باوکی کاریگەریی لەسەر کارەکانیشی ھەبووە و جلوبەرگێکیش ناوی دایکی لەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Gulistan Korban |ناونیشان=https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ |سەردێڕ=A Kurdish woman with her designs will be at Paris Fashion Week |ئیش=Botan Times English |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250115084507/https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ |url-status=dead }}</ref> ئەو بەو ڕاستیە کە قوماشەکانی کراسەکانی لە کوردستانەوە ھاتبێن زۆر گرنگی دەدات و ھێز و تواناییی خۆی لە تێکەڵکردنی جلوبەرگ لەگەڵ خشڵەکانی گونجاودا دەبینێت.<ref name=":4"/> ھەروەھا لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٣دا، کۆمەڵەی پاییزەکەی لە [[ھەفتەی مۆدەی پاریس]] نمایش کرا.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Sabah Kaddouri |ناونیشان=https://www.forbes.fr/lifestyle/lara-dizeyee-la-reconnaissance-parisienne-dune-designer-kurde/ |سەردێڕ=Lara Dizeyee, la reconnaissance parisienne d’une designer kurde |ئیش=[[Forbes]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ |زمان=fr |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.forbes.fr/lifestyle/lara-dizeyee-la-reconnaissance-parisienne-dune-designer-kurde/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ئەمە یەکەمجار بوو کە جلوبەرگی کوردی لەم نمایشەدا نمایش کرا.<ref name=":3"/> یەکێک لە ئامانجەکانی ئەوەیە کە جلوبەرگی کوردی بەقەد [[ساری (جلوبەرگ)|ساری]]ی ھیندی بەناوبانگ بکات.<ref name=":2"/> لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٣ لەلایەن زانکۆی سلێمانییەوە کرایە باڵیۆزی ڕۆشنبیری کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/2766 |سەردێڕ=Fashion Designer Lara Dizeyee Appointed as Kurdistan’s Cultural Ambassador |ئیش=Kurdistan Chronicle |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[جلوبەرگی کوردی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ژن|ژیاننامە|ھونەر}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی ڤیێنا]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی عێراق]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دیزاینەرانی مۆدە]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی بیستەم]] bjiyppgxih3nb781ud3hj0frcocs047 0 288468 1585461 1585401 2026-05-20T12:02:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585461 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''سەڵاحەدین ئەحمەد''' ({{بە ئینگلیزی|Saladin Ahmed}}) (لەدایکبووی ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥) نووسەرێکی کتێبی کۆمیکی ئەمریکی و نووسەری شیعر و پەخشانی زانستی خەیاڵی/فانتازیایە. کتێبەکەی ساڵی ٢٠١٢ی ''تەختی مانگی ھیلال'' بۆ خەڵاتی ھوگۆ بۆ باشترین ڕۆمان پاڵێورا<ref name="2013 Hugo Award Nominations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2013-hugo-awards|سەردێڕ=2013 Hugo Awards}}</ref><ref name="WP-CornPops">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/comic-riffs/wp/2017/10/26/kelloggs-will-update-its-corn-pops-box-after-author-says-it-teaches-kids-racism/|سەردێڕ=Kellogg's will change its Corn Pops box after author says it teaches 'kids racism'|دوایین=Cavna|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[The Washington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref><ref name="CNN-CornPops">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://money.cnn.com/2017/10/26/news/companies/kelloggs-corn-pops-racism/|سەردێڕ=Kellogg's gets rid of racially insensitive art on Corn Pops box|دوایین=Smith|یەکەم=Aaron|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[CNN.com]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720022546/https://money.cnn.com/2017/10/26/news/companies/kelloggs-corn-pops-racism/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و خەڵاتی لۆکەسی بۆ باشترین یەکەم ڕۆمان بردەوە. بەرھەمە خەیاڵییەکانی ئەحمەد لە [[ھەڵبژاردە|ھەڵبژاردەکان]] و گۆڤارەکاندا بڵاوکراونەتەوە، لەوانە ''ئاسۆ نامۆکان''، ''پێشانگای پزیشکیی نێوان گالاکسییەکانی ئۆرسن سکۆت کارد''، ''فینیکسی کاتژمێری ٢'' و ''لەژێر ئاسمانە بێکۆتاکاندا''. ئەو لە ئێستادا <nowiki><i id="mwLA">دێردێڤڵ</i></nowiki> دەنووسێت و پێشتریش زنجیرەی تری بۆ [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ|مارڤڵ کۆمیکس]] نووسیوە وەک ''بلاک بۆڵت''، ئێگزایڵز، ''[[مایڵز مۆرایڵز|مایڵز مۆرالێس: سپایدەرمان]]، [[کامالا خان|خاتوو مارڤڵی نایاب]]''، و وۆڵڤەرین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/762028/wolverine-by-saladin-ahmed-vol-1-in-the-bones-by-saladin-ahmed/|سەردێڕ=Wolverine by Saladin Ahmed Vol. 1: In The Bones by Saladin Ahmed: 9781302958039 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=PenguinRandomhouse.com |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://gizmodo.com/miles-morales-is-getting-back-to-his-spider-man-roots-i-1829056945|سەردێڕ=Miles Morales Is Getting Back to His Spider-Man Roots in a New Series Written by Saladin Ahmed |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=Gizmodo |زمان=en-us}}</ref><ref name="WP-CornPops"/><ref name="OP-BB">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Krug|یەکەم=Kurt Anthony|ناونیشان=https://www.theoaklandpress.com/arts-and-entertainment/20170501/award-winning-oak-park-author-tries-his-hand-at-marvel-comics-black-bolt|سەردێڕ=Award-winning Oak Park author tries his hand at Marvel Comics' 'Black Bolt'|ئیش=[[Oakland Press]]|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720022410/https://www.theoaklandpress.com/arts-and-entertainment/20170501/award-winning-oak-park-author-tries-his-hand-at-marvel-comics-black-bolt|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.pastemagazine.com/comics/ms-marvel/the-magnificent-ms-marvel-is-coming-to-2019-with-a/|سەردێڕ=The Magnificent Ms. Marvel Launches in 2019 with a New Creative Team |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=pastemagazine.com |زمان=en}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.marvel.com/articles/comics/daredevil-1-2023-saladin-ahmed-aaron-kuder-new-era|سەردێڕ=The New Era of Daredevil Starts in Saladin Ahmed and Aaron Kuder's 'Daredevil' #1 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=Marvel Entertainment}}</ref> ھەروەھا ھاو-دروستکەری زنجیرە کۆمیکی ''ئابۆت'' و پاشکۆکانی ''ئابۆت: ١٩٧٣'' و ''ئابۆت: ١٩٧٩''ە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.cbr.com/boom-studios-abbott-1973-comic-review/|سەردێڕ=BOOM! Studios' Abbott 1973 Vol. 1 Comic Review |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=CBR |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] bqhkj3adla08xmkg6u29t9tr27f5mh3 0 288583 1585476 1585359 2026-05-20T12:04:56Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585476 wikitext text/x-wiki {{Infobox weapon|name=AN/TWQ-1 Avenger|image=Avenger missile.jpg|caption=|origin=|type=[[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا]] و دژە فڕۆکەی خۆبزوێنەر <!-- Type selection -->|is_ranged=|is_explosive=|is_vehicle=yes|is_missile=yes|is_UK=no <!-- Service history -->|service=١٩٨٩–ئێستا|used_by=[[سوپای ئەمریکا]]<br />[[ھێزی پیادەی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]], [[سوپای ئۆکراینا]], [[پێشمەرگە]] (سوپای کوردستان)|wars=<!-- Production history -->|designer=|design_date=|manufacturer=[[بۆینگ]]|unit_cost=|production_date=١٩٨٠کان–ئێستا|number=نزیکەی ١١٠٠ لە ٢٠٠٢<ref>[https://www.boeing.com/content/dam/boeing/boeingdotcom/history/pdf/Boeing_Products.pdf Select Products In Boeing History], p. 71, Boeing</ref>|variants=<!-- General specifications -->|spec_label=|weight=٣،٩٠٠ کگ|length={{convert|16|ft|3|in}}|part_length=|width={{convert|7|ft|2|in}}|height={{convert|8|ft|8|in}}|diameter=|crew=2 (Basic), 3 (STC) <!-- Ranged weapon specifications -->|cartridge=|caliber=|barrels=|action=|rate=|velocity=|range=|max_range=|feed=|sights=<!-- Explosive specifications -->|filling=|filling_weight=|detonation=|yield=<!-- Vehicle/missile specifications -->|armour=|primary_armament=4/8 ستینگەر|secondary_armament=١٢.٧ ملم (.50){{nbsp}}[[FN Herstal|FN]]{{nbsp}}[[M2 Browning#AN/M3, GAU-21/A, and M3P|M3P]] یدۆشکە{{nbsp}}{{r|M3P}}|engine=دێترۆیت دیزڵی V-8|engine_power={{convert|135|hp}}|transmission=|payload_capacity=|fuel_capacity=|pw_ratio=|suspension=|clearance=|vehicle_range={{convert|275|mi}}|speed=٨٩کم لە کاژێرێکدا|guidance=}} '''سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر AN/TWQ-1''' سیستەمێکی [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا|موشەکی ئەمریکییە کە لە ڕووبەر بۆ هەوا]] دەجووڵێت و پاراستنی [[ھێزەکانی بەرگریی ئاسمانی|بەرگری ئاسمانی]] مۆبایل و مەودای کورت بۆ یەکەکانی زەمینی لە بەرامبەر موشەکی کروز و [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان|فڕۆکەوانی بێ سەرنشین]] و فڕۆکەی باڵە جێگیر و [[ھەلیکۆپتەر|هێلیکۆپتەرەکانی]] کەم فڕین دابین دەکات. <ref name="Jane's">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.janes.com/articles/Janes-Land-Based-Air-Defence/Avenger-AN-TWQ-1-United-States.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120614072102/http://articles.janes.com/articles/Janes-Land-Based-Air-Defence/Avenger-AN-TWQ-1-United-States.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=Jane's Land Based Air Defense}}</ref> == مێژوو == لە سەرەتادا وەک وەبەرهێنانێکی تایبەت لەلایەن [[بۆینگ|کۆمپانیای بۆینگەوە]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پەرەی پێدراوە، ئەڤێنجەر لە ماوەی تەنها ١٠ مانگدا دروست کراوە لە چەمکی سەرەتاییەوە تا گەیاندنی بۆ تاقیکردنەوە بۆ سوپای ئەمریکا. تاقیکردنەوە سەرەتاییەکان لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨٤ لە سەنتەری مەشقی یاکیمای سوپای ئەمریکا لە [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشنتۆن]] ئەنجامدرا. لە کاتی تاقیکردنەوەدا سێ مووشەکی ستینگەری هاوێژران. لە کاتی یەکەم تەقەکردنی تاقیکاریدا، لە نیسانی ١٩٨٤، <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boeing.com/content/dam/boeing/boeingdotcom/history/pdf/Boeing_Products.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Boeing |پەڕە=٧١}}</ref> سیستەمەکە لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا لە کاتێکدا بە خێرایی ٢٣ کم لە کاژێرێکدا . <ref name="Jane's"/> دووەم تەقەکردنی تاقیکاری کە لە شەودا بە وەستاوی ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا. سێیەم تەقەی تاقیکردنەوە کە لە کاتی جوڵەکردن و لە ژێر باراندا ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی نەپێکا، بەڵام لە مەودای کوشتنی مووشەکەکەدا تێپەڕی، بۆیە تەقەکە وەک کوشتنێکی تاکتیکی تۆمارکرا. هەر سێ تاقیکردنەوەکە لەلایەن ئەو بەکار‌هێنەرانەوە هاوێژران کە پێشتر هەرگیز مووشەکەکەیان نەتەقاندووە. <ref name="Jane's"/> لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٧، سوپای ئەمریکا زیاتر لە ٩٠٠ یەکە لە سیستەمی ئەڤێنجەری بەدەستگەیشت. <ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Werrell |یەکەم=Kenneth P. |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/AUPress/Books/B_0028_WERRELL_ARCHIE_TO_SAM.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Air University (United States Air Force)]] |پەڕەکان=١٠٢–٣}}</ref> یەکەم ئۆپەراسیۆنی سیستەمەکە لە کاتی ئامادەکاری بۆ [[شەڕی کەنداو|جەنگی کەنداوی فارسدا]] کرا. لە دوای بەدەستهێنانی سەرکەوتنی سیستەمەکە، سوپای ئەمریکا گرێبەستێکی زیادەی بۆ ٦٧٩ ئامێری دیکە واژۆکرد، بەمەش کۆی گشتی داواکاریەکە گەیشتە ١٠٠٤ یەکە. جارێکی دیکە ئەڤێنجەر لە کاتی [[جەنگی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا|جەنگی بۆسنە و هەرزوگۆڤینا]]<nowiki/>دا بۆ پشتیوانی لە ئۆپەراسیۆنەکانی [[ناتۆ]] جێگیرکرا. <ref name="Army-Technology">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.army-technology.com/projects/avenger/|سەردێڕ=Avenger Low Level Air Defence System, USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220209010102/https://www.army-technology.com/projects/avenger/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Army Technology}}</ref> سیستەمی ئەڤێنجەر یەکەمجار بە ئاشکرایی لە دەوروبەری [[پنتاگۆن]] دانرا لە یەکەم ساڵیادی [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی ١١ی ئەیلوولی]] ٢٠٠١. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wong |یەکەم=Alex |ناونیشان=http://www.life.com/image/1378778|سەردێڕ=Stinger Missile In Nation's Capitol - Photo - LIFE |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110611111316/http://www.life.com/image/1378778 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|agency=[[Getty Images]]}}</ref> هەروەها لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای ئەمریکا لە [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|ئەفغانستان]] و [[شەڕی عێراق|عێراق]]<nowiki/>یش جێگیرکرا. <ref name="Army-Technology" /> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، چوار سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر وەک بەشێک لە پاکێجێکی یارمەتی سەربازی بە بڕی ٤٠٠ ملیۆن دۆلار جێگیرکران کە پشتگیری لە ئۆکرانیا دەکرد لە [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا|هێرشی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا]] بۆ بەرگریکردن لە ژێرخانی مەدەنی گرنگ لە دژی مووشەکی کروز و هێرشە [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی خۆکوژی|کوشندەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی]] شەهید-١٣٦ کە لەلایەن ئێرانەوە دروستکرابوون کە لەلایەن ڕووسیا لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٢ بەکادەهێندران. هەشت دانەی دیکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٣دا لە پاکێجێکدا هاتبوون یەکەمیان لە سەرەتای مانگی شوباتدا گەیشتنە ئەوروپا و تا کۆتایی مانگی ئازار لە خزمەتدا بینران. ئۆکرانیا بە گشتی نزیکەی ٢٠ یەکەی وەرگرتووە، وەک لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤، تیمەکانی سوپای ئۆکرانیا کە لە ئەوروپا لەلایەن ڕاهێنەرانی ئەمریکیەوە ڕاهێنانیان پێدەکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://au.sports.yahoo.com/sports/ukraine-builds-layered-air-defences-060724404.html|سەردێڕ=Ukraine builds layered air defences as Russia ramps up strikes|ئیش=Yahoo! News|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|یەکەم=Tom|دوایین=Balmforth|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260212044100/https://au.sports.yahoo.com/sports/ukraine-builds-layered-air-defences-060724404.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="oryx_delivery_of_weapons_in_ukraine_source">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oryx |ناونیشان=https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/answering-call-heavy-weaponry-supplied.html|سەردێڕ=Answering The Call: Heavy Weaponry Supplied To Ukraine |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Oryx}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOryx">Oryx. [https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/answering-call-heavy-weaponry-supplied.html "Answering The Call: Heavy Weaponry Supplied To Ukraine"]. ''Oryx''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-09-21</span></span>.</cite></ref> [[پەڕگە:Avenger_Stinger_Missile.JPEG|وێنۆک|مووشەکێکی ستینگەر کە لە سەکۆیەکی ئەڤێنجەرەوە لە کەناری ئۆنسلۆ لە ویلایەتی کارۆلاینای باکوور لە نیسانی ٢٠٠٠ هەڵدەدرێت.]] [[پەڕگە:Avenger_04.jpg|چەپ|وێنۆک|M1097 ئەڤێنجەر لە کاتی هەڵدانی مووشەکی ستارستریکی ]] == تایبەتمەندییەکان == [[پەڕگە:Avenger_Air_Defense_System_in_Songshan_Air_Force_Base_20110813a.jpg|وێنۆک|ئەڤێنجەرێکی تایوانی]] [[پەڕگە:2nd_LAAD_Conducts_Stinger_Live_Fire_Exercises_160607-M-AD586-021.jpg|وێنۆک|کابینەی بەکارهێنەر لەسەر ئەڤێنجەرێکی سوپای ئەمریکا]] === ڕەهەندەکان === * درێژی {{En dash}} {{Convert|16|ft|3|in}} * پانایی {{En dash}} {{Convert|7|ft|2|in}} * باڵا {{En dash}} {{Convert|8|ft|8|in}} * کێش {{En dash}} {{Convert|8600|lb}} * تیمی فڕۆکەوانی – 2 (بنەڕەت)، 3 (STC) * خێرایی ڕێگا {{En dash}} {{Convert|55|mph}} * مەودای {{En dash}} {{Convert|275|mi}} * بزوێنەر {{En dash}} دیترۆیت دیزڵ ساردکراوەی V-8 * توانای بزوێنەر {{En dash}} {{Convert|135|hp}} === هەستەوەرەکان (سانسۆر) === * وەرگری ژێر سووری پێشەوە (FLIR) * مەوداپێدەری لەیزەری سەلامەت بۆ چاو * بینینی بینایی === چەکەکان === * ٤/٨ موشەکی ئامادە بۆ تەقاندنی ستینگەر * یەک دەمانچەی دۆشکەی FN M3P کە لەلایەن FN Herstal دروستکراوە، <ref name="M3P">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=n.d. |ناونیشان=https://fnamerica.com/products/weapon-systems/fn-m3p/|سەردێڕ=FN® M3P |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302140336/https://fnamerica.com/products/weapon-systems/fn-m3p/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[FN Herstal|FN America]]}}</ref> جۆرێکە لە براونینگ AN/M3 کە بۆ بەکارهێنانی فڕۆکەوانی لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا دروستکراوە. چەکێکی ١٢.٧ملم دۆشکەی کالیبەری (.50) بە پەلاپیتکەیەکی ئەلیکترۆنی کە دەتوانرێت لە هەردوو یەکەی کۆنترۆڵی (RCU) کە لە کابینەی شۆفێرەکەدایە، و لە وێستگەی دەستی کە لە سەبەتانەی ئەڤێنجەرەکەدا تەقە بکرێت. ڕێژەی تەقەکردنی لە خولەکێکدا ٩٥٠ بۆ ١١٠٠ گولەی هەیە. یەک سندوق بار دەکات کە ٢٠٠ {{En dash}} ٢٥٠ گولە یەک کاتدا. == بەکارهێنەران == * {{BHR}} * {{EGY}} * {{IRQ}} * {{LTU}} – [[Lithuanian Air Force|LAF]] [[Air Defence Battalion (Lithuania)|Air Defence Battalion]]<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kariuomene.lt/kas-mes-esame/naujienos/oro-gynyba-tampa-vienu-is-svarbiausiu-aspektu-tiek-atgrasyme-tiek-kariniame-konflikte/25044|سەردێڕ=Oro gynyba tampa vienu iš svarbiausių aspektų tiek atgrasyme, tiek kariniame konflikte {{!}} Lietuvos kariuomenė |وێبگە=kariuomene.lt |زمان=lt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.delfi.lt/a/92084609|سەردێڕ=Lietuvoje vieši JAV Oro pajėgų štabo viršininkas: dar kartą patvirtino geležinį JAV įsipareigojimą Lietuvos saugumui |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=DELFI |زمان=lt}}</ref> * {{CHL}} * {{TWN}} – Avenger batteries have been upgraded by integrating [[CS/MPQ-90 Bee Eye]] radars<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schichun |یەکەم=Wang |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٨|script-title=zh:台军列装新型防空雷达 无法根治防空孱弱问题 |trans-title=The new air defense radar installed by the Taiwan army cannot solve the problem of weak air defense |ناونیشان=http://www.guancha.cn/military-affairs/2018_07_09_463300.shtml|سەردێڕ=台军列装新型防空雷达 无法根治防空孱弱问题 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191028214004/http://www.guancha.cn/military-affairs/2018_07_09_463300.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Eric X. Li|Observer Network]] |زمان=zh-cn}}</ref> * {{USA}} – U.S. Army - 453 M1097 Avenger as of January 2025<ref name="Military Balance 2025">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Military Balance|ڕێکەوت=٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[International Institute for Strategic Studies]]|ژپنک=٩٧٨-١-٠٤١-٠٤٩٦٧-٨}}</ref>{{Rp|37}} and U.S. Marine Corps * {{UKR}} – 20 were delivered from December 2022 onwards.<ref name="oryx_delivery_of_weapons_in_ukraine_source"/> * {{Flag|Kurdistan Region}} === سیستەمە بەراوردەکان === * Type 92 Yitian – [[چین]] * Type 93 [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا]] – [[ژاپۆن]] * 9K35 Strela-10 – (SA-13 Gopher) - [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[ڕووسیا]] * 9K31 Strela-1 – (SA-9 Gaskin) - [[یەکێتیی سۆڤیەت]] {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|M1097 Avenger}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین}} c0gnccp6sy88ait9v4q7tth2oaez4z2 1585704 1585476 2026-05-20T20:02:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1585704 wikitext text/x-wiki {{Infobox weapon|name=AN/TWQ-1 Avenger|image=Avenger missile.jpg|caption=|origin=|type=[[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا]] و دژە فڕۆکەی خۆبزوێنەر <!-- Type selection -->|is_ranged=|is_explosive=|is_vehicle=yes|is_missile=yes|is_UK=no <!-- Service history -->|service=١٩٨٩–ئێستا|used_by=[[سوپای ئەمریکا]]<br />[[ھێزی پیادەی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]], [[سوپای ئۆکراینا]], [[پێشمەرگە]] (سوپای کوردستان)|wars=<!-- Production history -->|designer=|design_date=|manufacturer=[[بۆینگ]]|unit_cost=|production_date=١٩٨٠کان–ئێستا|number=نزیکەی ١١٠٠ لە ٢٠٠٢<ref>[https://www.boeing.com/content/dam/boeing/boeingdotcom/history/pdf/Boeing_Products.pdf Select Products In Boeing History], p. 71, Boeing</ref>|variants=<!-- General specifications -->|spec_label=|weight=٣،٩٠٠ کگ|length={{convert|16|ft|3|in}}|part_length=|width={{convert|7|ft|2|in}}|height={{convert|8|ft|8|in}}|diameter=|crew=2 (Basic), 3 (STC) <!-- Ranged weapon specifications -->|cartridge=|caliber=|barrels=|action=|rate=|velocity=|range=|max_range=|feed=|sights=<!-- Explosive specifications -->|filling=|filling_weight=|detonation=|yield=<!-- Vehicle/missile specifications -->|armour=|primary_armament=4/8 ستینگەر|secondary_armament=١٢.٧ ملم (.50){{nbsp}}[[FN Herstal|FN]]{{nbsp}}[[M2 Browning#AN/M3, GAU-21/A, and M3P|M3P]] یدۆشکە{{nbsp}}{{r|M3P}}|engine=دێترۆیت دیزڵی V-8|engine_power={{convert|135|hp}}|transmission=|payload_capacity=|fuel_capacity=|pw_ratio=|suspension=|clearance=|vehicle_range={{convert|275|mi}}|speed=٨٩کم لە کاژێرێکدا|guidance=}} '''سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر AN/TWQ-1''' سیستەمێکی [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا|موشەکی ئەمریکییە کە لە ڕووبەر بۆ هەوا]] دەجووڵێت و پاراستنی [[ھێزەکانی بەرگریی ئاسمانی|بەرگری ئاسمانی]] مۆبایل و مەودای کورت بۆ یەکەکانی زەمینی لە بەرامبەر موشەکی کروز و [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان|فڕۆکەوانی بێ سەرنشین]] و فڕۆکەی باڵە جێگیر و [[ھەلیکۆپتەر|هێلیکۆپتەرەکانی]] کەم فڕین دابین دەکات. <ref name="Jane's">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.janes.com/articles/Janes-Land-Based-Air-Defence/Avenger-AN-TWQ-1-United-States.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120614072102/http://articles.janes.com/articles/Janes-Land-Based-Air-Defence/Avenger-AN-TWQ-1-United-States.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=Jane's Land Based Air Defense}}</ref> == مێژوو == لە سەرەتادا وەک وەبەرهێنانێکی تایبەت لەلایەن [[بۆینگ|کۆمپانیای بۆینگەوە]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پەرەی پێدراوە، ئەڤێنجەر لە ماوەی تەنها ١٠ مانگدا دروست کراوە لە چەمکی سەرەتاییەوە تا گەیاندنی بۆ تاقیکردنەوە بۆ سوپای ئەمریکا. تاقیکردنەوە سەرەتاییەکان لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٨٤ لە سەنتەری مەشقی یاکیمای سوپای ئەمریکا لە [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتی]] [[واشینگتن (ویلایەت)|واشنتۆن]] ئەنجامدرا. لە کاتی تاقیکردنەوەدا سێ مووشەکی ستینگەری هاوێژران. لە کاتی یەکەم تەقەکردنی تاقیکاریدا، لە نیسانی ١٩٨٤، <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boeing.com/content/dam/boeing/boeingdotcom/history/pdf/Boeing_Products.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Boeing |پەڕە=٧١}}</ref> سیستەمەکە لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا لە کاتێکدا بە خێرایی ٢٣ کم لە کاژێرێکدا . <ref name="Jane's"/> دووەم تەقەکردنی تاقیکاری کە لە شەودا بە وەستاوی ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی پێکا. سێیەم تەقەی تاقیکردنەوە کە لە کاتی جوڵەکردن و لە ژێر باراندا ئەنجامدرا، لێدانی ڕاستەوخۆی نەپێکا، بەڵام لە مەودای کوشتنی مووشەکەکەدا تێپەڕی، بۆیە تەقەکە وەک کوشتنێکی تاکتیکی تۆمارکرا. هەر سێ تاقیکردنەوەکە لەلایەن ئەو بەکار‌هێنەرانەوە هاوێژران کە پێشتر هەرگیز مووشەکەکەیان نەتەقاندووە. <ref name="Jane's"/> لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٧، سوپای ئەمریکا زیاتر لە ٩٠٠ یەکە لە سیستەمی ئەڤێنجەری بەدەستگەیشت. <ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Werrell |یەکەم=Kenneth P. |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/AUPress/Books/B_0028_WERRELL_ARCHIE_TO_SAM.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Air University (United States Air Force)]] |پەڕەکان=١٠٢–٣}}</ref> یەکەم ئۆپەراسیۆنی سیستەمەکە لە کاتی ئامادەکاری بۆ [[شەڕی کەنداو|جەنگی کەنداوی فارسدا]] کرا. لە دوای بەدەستهێنانی سەرکەوتنی سیستەمەکە، سوپای ئەمریکا گرێبەستێکی زیادەی بۆ ٦٧٩ ئامێری دیکە واژۆکرد، بەمەش کۆی گشتی داواکاریەکە گەیشتە ١٠٠٤ یەکە. جارێکی دیکە ئەڤێنجەر لە کاتی [[جەنگی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا|جەنگی بۆسنە و هەرزوگۆڤینا]]<nowiki/>دا بۆ پشتیوانی لە ئۆپەراسیۆنەکانی [[ناتۆ]] جێگیرکرا. <ref name="Army-Technology">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.army-technology.com/projects/avenger/|سەردێڕ=Avenger Low Level Air Defence System, USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220209010102/https://www.army-technology.com/projects/avenger/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Army Technology}}</ref> سیستەمی ئەڤێنجەر یەکەمجار بە ئاشکرایی لە دەوروبەری [[پنتاگۆن]] دانرا لە یەکەم ساڵیادی [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|هێرشەکانی ١١ی ئەیلوولی]] ٢٠٠١. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wong |یەکەم=Alex |ناونیشان=http://www.life.com/image/1378778|سەردێڕ=Stinger Missile In Nation's Capitol - Photo - LIFE |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110611111316/http://www.life.com/image/1378778 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|agency=[[Getty Images]]}}</ref> هەروەها لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکانی سوپای ئەمریکا لە [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|ئەفغانستان]] و [[شەڕی عێراق|عێراق]]<nowiki/>یش جێگیرکرا. <ref name="Army-Technology" /> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٢، چوار سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەڤێنجەر وەک بەشێک لە پاکێجێکی یارمەتی سەربازی بە بڕی ٤٠٠ ملیۆن دۆلار جێگیرکران کە پشتگیری لە ئۆکرانیا دەکرد لە [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا|هێرشی ئۆکرانیا لەلایەن ڕووسیا]] بۆ بەرگریکردن لە ژێرخانی مەدەنی گرنگ لە دژی مووشەکی کروز و هێرشە [[فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی خۆکوژی|کوشندەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی]] شەهید-١٣٦ کە لەلایەن ئێرانەوە دروستکرابوون کە لەلایەن ڕووسیا لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٢ بەکادەهێندران. هەشت دانەی دیکە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٣دا لە پاکێجێکدا هاتبوون یەکەمیان لە سەرەتای مانگی شوباتدا گەیشتنە ئەوروپا و تا کۆتایی مانگی ئازار لە خزمەتدا بینران. ئۆکرانیا بە گشتی نزیکەی ٢٠ یەکەی وەرگرتووە، وەک لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤، تیمەکانی سوپای ئۆکرانیا کە لە ئەوروپا لەلایەن ڕاهێنەرانی ئەمریکیەوە ڕاهێنانیان پێدەکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://au.sports.yahoo.com/sports/ukraine-builds-layered-air-defences-060724404.html|سەردێڕ=Ukraine builds layered air defences as Russia ramps up strikes|ئیش=Yahoo! News|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|یەکەم=Tom|دوایین=Balmforth|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260212044100/https://au.sports.yahoo.com/sports/ukraine-builds-layered-air-defences-060724404.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="oryx_delivery_of_weapons_in_ukraine_source">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Oryx |ناونیشان=https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/answering-call-heavy-weaponry-supplied.html|سەردێڕ=Answering The Call: Heavy Weaponry Supplied To Ukraine |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Oryx}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOryx">Oryx. [https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/answering-call-heavy-weaponry-supplied.html "Answering The Call: Heavy Weaponry Supplied To Ukraine"]. ''Oryx''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2024-09-21</span></span>.</cite></ref> [[پەڕگە:Avenger_Stinger_Missile.JPEG|وێنۆک|مووشەکێکی ستینگەر کە لە سەکۆیەکی ئەڤێنجەرەوە لە کەناری ئۆنسلۆ لە ویلایەتی کارۆلاینای باکوور لە نیسانی ٢٠٠٠ هەڵدەدرێت.]] [[پەڕگە:Avenger_04.jpg|چەپ|وێنۆک|M1097 ئەڤێنجەر لە کاتی هەڵدانی مووشەکی ستارستریکی ]] == تایبەتمەندییەکان == [[پەڕگە:Avenger_Air_Defense_System_in_Songshan_Air_Force_Base_20110813a.jpg|وێنۆک|ئەڤێنجەرێکی تایوانی]] [[پەڕگە:2nd_LAAD_Conducts_Stinger_Live_Fire_Exercises_160607-M-AD586-021.jpg|وێنۆک|کابینەی بەکارهێنەر لەسەر ئەڤێنجەرێکی سوپای ئەمریکا]] === ڕەهەندەکان === * درێژی {{En dash}} {{Convert|16|ft|3|in}} * پانایی {{En dash}} {{Convert|7|ft|2|in}} * باڵا {{En dash}} {{Convert|8|ft|8|in}} * کێش {{En dash}} {{Convert|8600|lb}} * تیمی فڕۆکەوانی – 2 (بنەڕەت)، 3 (STC) * خێرایی ڕێگا {{En dash}} {{Convert|55|mph}} * مەودای {{En dash}} {{Convert|275|mi}} * بزوێنەر {{En dash}} دیترۆیت دیزڵ ساردکراوەی V-8 * توانای بزوێنەر {{En dash}} {{Convert|135|hp}} === هەستەوەرەکان (سانسۆر) === * وەرگری ژێر سووری پێشەوە (FLIR) * مەوداپێدەری لەیزەری سەلامەت بۆ چاو * بینینی بینایی === چەکەکان === * ٤/٨ موشەکی ئامادە بۆ تەقاندنی ستینگەر * یەک دەمانچەی دۆشکەی FN M3P کە لەلایەن FN Herstal دروستکراوە، <ref name="M3P">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=n.d. |ناونیشان=https://fnamerica.com/products/weapon-systems/fn-m3p/|سەردێڕ=FN® M3P |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302140336/https://fnamerica.com/products/weapon-systems/fn-m3p/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[FN Herstal|FN America]]}}</ref> جۆرێکە لە براونینگ AN/M3 کە بۆ بەکارهێنانی فڕۆکەوانی لە کاتی جەنگی جیهانی دووەمدا دروستکراوە. چەکێکی ١٢.٧ملم دۆشکەی کالیبەری (.50) بە پەلاپیتکەیەکی ئەلیکترۆنی کە دەتوانرێت لە هەردوو یەکەی کۆنترۆڵی (RCU) کە لە کابینەی شۆفێرەکەدایە، و لە وێستگەی دەستی کە لە سەبەتانەی ئەڤێنجەرەکەدا تەقە بکرێت. ڕێژەی تەقەکردنی لە خولەکێکدا ٩٥٠ بۆ ١١٠٠ گولەی هەیە. یەک سندوق بار دەکات کە ٢٠٠ {{En dash}} ٢٥٠ گولە یەک کاتدا. == بەکارهێنەران == * {{BHR}} * {{EGY}} * {{IRQ}} * {{LTU}} – [[Lithuanian Air Force|LAF]] [[Air Defence Battalion (Lithuania)|Air Defence Battalion]]<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kariuomene.lt/kas-mes-esame/naujienos/oro-gynyba-tampa-vienu-is-svarbiausiu-aspektu-tiek-atgrasyme-tiek-kariniame-konflikte/25044|سەردێڕ=Oro gynyba tampa vienu iš svarbiausių aspektų tiek atgrasyme, tiek kariniame konflikte {{!}} Lietuvos kariuomenė |وێبگە=kariuomene.lt |زمان=lt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.delfi.lt/a/92084609|سەردێڕ=Lietuvoje vieši JAV Oro pajėgų štabo viršininkas: dar kartą patvirtino geležinį JAV įsipareigojimą Lietuvos saugumui |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=DELFI |زمان=lt}}</ref> * {{CHL}} * {{TWN}} – Avenger batteries have been upgraded by integrating [[CS/MPQ-90 Bee Eye]] radars<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schichun |یەکەم=Wang |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٨|script-title=zh:台军列装新型防空雷达 无法根治防空孱弱问题 |trans-title=The new air defense radar installed by the Taiwan army cannot solve the problem of weak air defense |ناونیشان=http://www.guancha.cn/military-affairs/2018_07_09_463300.shtml|سەردێڕ=台军列装新型防空雷达 无法根治防空孱弱问题 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191028214004/http://www.guancha.cn/military-affairs/2018_07_09_463300.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Eric X. Li|Observer Network]] |زمان=zh-cn}}</ref> * {{USA}} – U.S. Army - 453 M1097 Avenger as of January 2025<ref name="Military Balance 2025">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Military Balance|ڕێکەوت=٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=[[International Institute for Strategic Studies]]|ژپنک=٩٧٨-١-٠٤١-٠٤٩٦٧-٨}}</ref>{{Rp|37}} and U.S. Marine Corps * {{UKR}} – 20 were delivered from December 2022 onwards.<ref name="oryx_delivery_of_weapons_in_ukraine_source"/> * {{Flag|Kurdistan Region}} === سیستەمە بەراوردەکان === * Type 92 Yitian – [[چین]] * Type 93 [[مووشەکی ڕووبەر بۆ ھەوا]] – [[ژاپۆن]] * 9K35 Strela-10 – (SA-13 Gopher) - [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[ڕووسیا]] * 9K31 Strela-1 – (SA-9 Gaskin) - [[یەکێتیی سۆڤیەت]] {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|M1097 Avenger}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} mpnkr7m70lp82buuycy06ntlp9jp3s4 0 288692 1585715 1471118 2026-05-20T21:21:09Z Ari Qasm 57423 1585715 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم|ناوی خۆماڵی=وەھاب ھەڵەبجەیی|شوێنی لەدایکبوون=[[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٨٣|نیشتەجێ=[[ھەرێمی کوردستان]]|citizenship={{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق|کۆماری عێراق]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Dominica.svg}} [[دۆمینیکا|ھاوقازانجیی دۆمینیکا]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref>|پیشە=ئەندامی سەرۆکایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان{{ھن}}بەڕێوەبەری گشتیی دەزگای دژەتیرۆر|ساڵانی چالاکی=٢٠٢١-ئێستا{{ھن}}٢٠١٤-ئێستا|باڵا=١٨٠سم<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref>|ئۆفیس={{flagicon image|Flag Counter-Terrorism Group.png}} [[دەزگای دژەتیرۆر]]|حیزب={{flagicon image|Flag of PUK.svg}} [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|ی.ن.ک]]|ئایین=[[ئیسلام]] {{citation needed|date=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥}}|دایک=لەمیعە فەتاح ساڵح|باوک=مەجید باقی عەبدولکەریم|وێنە=وەھاب ھەڵەبجەیی.jpg}} '''وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم''' (لەدایکبووی ١٩٨٣، [[ھەڵەبجە]])<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=وەھاب ھەڵەبجەیی |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20230321233900476655 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref> ناسراو بە '''وەھاب ھەڵەبجەیی''' ئەندامێکی سەرکردایەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]] و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر|گرووپی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆرە]] (CTG).<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ= |ناونیشان=https://rojnews.news/?p=547169 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=ڕۆژ نیوز}}</ref> == ژیاننامە == وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم، ناسراو بە وەھاب ھەڵەبجەیی لە ساڵی ١٩٨٣ لە شاری [[ھەڵەبجە]] لەدایکبووە و یەکێکە لە ئەندامەکانی سەرکردایەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر|دەزگای دژەتیرۆری]] یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە لە [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]،<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> لە ١١ی مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٢١ بە فەرمی وەک بەرپرس و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر]] دەستنیشان کرا و ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Wahab Halabji appointed as head of the counter-terrorism service al-Sulaymaniyah |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Wahab-Halabji-appointed-as-head-of-the-counter-terrorism-service-al-Sulaymaniyah |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=News |یەکەم=Bwar |سەردێڕ=بەرپرسی نوێی دژە تیرۆری یەکێتی کێیە؟ |ناونیشان=https://bwar.news/?per=posts&pewakraw=view&id=736 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=bwar.news |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|شەڕ}} [[پۆل:دژەتیرۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:زیندووان]] djt5be0cxlnuj1mgw1irm5s9cejqxhk 1585719 1585715 2026-05-20T21:59:57Z Ari Qasm 57423 1585719 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم|ناوی خۆماڵی=وەھاب ھەڵەبجەیی|شوێنی لەدایکبوون=[[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٨٣|نیشتەجێ=[[ھەرێمی کوردستان]]|citizenship={{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق|کۆماری عێراق]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Dominica.svg}} [[دۆمینیکا|ھاوقازانجیی دۆمینیکا]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref>|پیشە=ئەندامی سەرۆکایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان{{ھن}}بەڕێوەبەری گشتیی دەزگای دژەتیرۆر|ساڵانی چالاکی=٢٠٢١-ئێستا{{ھن}}٢٠١٤-ئێستا|باڵا=١٨٠سم<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref>|ئۆفیس={{flagicon image|Flag Counter-Terrorism Group.png}} [[دەزگای دژەتیرۆر]]|حیزب={{flagicon image|Flag of PUK.svg}} [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|ی.ن.ک]]|ئایین=[[ئیسلام]] ''(دڵنیایی نییە)''{{citation needed|date=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥}}|دایک=لەمیعە فەتتاح ساڵح|باوک=مەجید باقی عەبدولکەریم|وێنە=وەھاب ھەڵەبجەیی.jpg}} '''وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم''' (لەدایکبووی ١٩٨٣، [[ھەڵەبجە]])<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=وەھاب ھەڵەبجەیی |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20230321233900476655 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref> ناسراو بە '''وەھاب ھەڵەبجەیی''' ئەندامێکی سەرکردایەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]] و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر|گرووپی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆرە]] (CTG).<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ= |ناونیشان=https://rojnews.news/?p=547169 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=ڕۆژ نیوز}}</ref> == ژیاننامە == وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم، ناسراو بە وەھاب ھەڵەبجەیی لە ساڵی ١٩٨٣ لە شاری [[ھەڵەبجە]] لەدایکبووە و یەکێکە لە ئەندامەکانی سەرکردایەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر|دەزگای دژەتیرۆری]] یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە لە [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]،<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> لە ١١ی مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٢١ بە فەرمی وەک بەرپرس و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر]] دەستنیشان کرا و ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Wahab Halabji appointed as head of the counter-terrorism service al-Sulaymaniyah |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Wahab-Halabji-appointed-as-head-of-the-counter-terrorism-service-al-Sulaymaniyah |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=News |یەکەم=Bwar |سەردێڕ=بەرپرسی نوێی دژە تیرۆری یەکێتی کێیە؟ |ناونیشان=https://bwar.news/?per=posts&pewakraw=view&id=736 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=bwar.news |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|شەڕ}} [[پۆل:دژەتیرۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:زیندووان]] eny2gwfrogiejj7dvqp4alfskg382xk 4 292559 1585652 1585417 2026-05-20T16:49:33Z Hivja 64112 1585652 wikitext text/x-wiki {{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}} '''دەربارەی پرۆژە''' ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات. ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە. ئیدیتاسۆن لە ١ی ئایار تا ١٥ی ‌‌حوزەیران بەردەوام دەبێت. '''خەڵاتەکان''' خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە: * خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی '''تیمی ڕێکخەر''' * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Shaween]] '''بەشداربووان''' بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە: * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Hivja]] '''لیستی وتارەکان''' == خشتەی وتارەکان == {| class="wikitable sortable" |+ ! وتار ! وتار لە ویکیی ئینگلیزی ! قەبارەی وتار ! ئەرک بۆ ! ئاستی پەرەپێدان ! ڕەوش |- | [[ھەڵسەنگێندراوی ھاوبەش بۆ داتڵیشان و پێکەوەنووسانی ناوکی]] | [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]] | 1004 | [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] | | |- | سلێوینگ | [[:en:Slewing|Slewing]] | 1007 | | | |- | کۆنفرانسی فلۆری | [[:en:Flory_convention|Flory_convention]] | 1010 | | | |- | ویلیام ھۆفمان (زانا) | [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]] | 1011 | | | |- | ئەرکی پارچەپارچەبوون | [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]] | 1011 | | | |- | بەرگری لە توانەوەی بەستن | [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]] | 1012 | | | |- | وردبینی 4Pi STED | [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]] | 1013 | | | |- | ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی | [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]] | 1014 | | | |- | فرەیی ئایدیالیستی | [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]] | 1015 | | | |- | هێزی کنۆدسن | [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]] | 1015 | | | |- | ڕۆبن ئێف سی فارۆ | [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]] | 1016 | | | |- | وەهمی تیشکدانەوە | [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]] | 1016 | | | |- | شیکاری لاگرانجی | [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]] | 1017 | | | |- | نۆداری | [[:en:Nodary|Nodary]] | 1019 | | | |- | خاڵی توانەوەی خلیسکان | [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]] | 1021 | | | |- | تاقیکردنەوەی NA60 | [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]] | 1022 | | | |- | فۆکەسکردنی گاز | [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]] | 1022 | | | |- | کۆلیناسیۆنی کێشراو | [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]] | 1023 | | | |- | کریستاڵە گەرمکەرەوەکان | [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]] | 1024 | | | |- |- | وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری | [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]] | 1030 | | | |- | پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن | [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]] | 1030 | | | |- | یابلۆنۆڤیت | [[:en:Yablonovite|Yablonovite]] | 1032 | | | |- | [[ڕیۆسکۆپ]] | [[:en:Rheoscope|Rheoscope]] | 1035 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] | [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]] | 1039 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نایجێل بادنێل]] | [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[پەرچدانەوەی ئاست]] | [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[یەک جەمسەریی وو–یانگ]] | [[:en:Wu–Yang monopole|Wu–Yang monopole]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕادیۆسکۆپ]] | [[:en:Radioscope|Radioscope]] | 1042 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | وێنەی ڕاست | [[:en:Erect_image|Erect_image]] | 1042 | | | |- | فراوانبوونی شێ | [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]] | 1043 | | | |- | سیندۆ | [[:en:SINDO|SINDO]] | 1044 | | | |- | تیۆریی پێوەرەکانی پەلەوەری | [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]] | 1046 | | | |- | [[ویتۆلد میلێوسکی]] | [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]] | 1047 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کاریگەری PEPS | [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]] | 1048 | | | |- | تیشکی ئاماژە | [[:en:Reference_beam|Reference_beam]] | 1049 | | | |- | [[فومیتاکا ساتۆ]] | [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]] | 1049 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | ناوچەیی و پۆلۆیداڵ | [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]] | 1049 | | | |- | [[ماشێ (یەکە)]] | [[:en:Mache_(unit)|Mache_]] | 1051 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کەمبوونەوەی چەسپاوی | [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]] | 1052 | | | |- | سیمیتری ئاڕ | [[:en:R-symmetry|R-symmetry]] | 1052 | | | |- | گرووپی گێرۆچ | [[:en:Geroch_group|Geroch_group]] | 1052 | | | |- | هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی | [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]] | 1052 | | | |- | لوسیەن ڤیدی | [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]] | 1055 | | | |- | ناگاوسیبوون | [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]] | 1057 | | | |- | هاوکێشەکانی نۆت | [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]] | 1059 | | | |- | دۆخی دەنگدانەوە | [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]] | 1059 | | | |- | بۆری ستراتۆن | [[:en:Straton_tube|Straton_tube]] | 1063 | | | |- | [[ڕەین]] | [[:en:Reyn|Reyn]] | 1063 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[لیاوۆ شیجون]] | [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]] | 1064 | | | |- | [[گێرھارد کروگەر (فەیلەسووف)]] | [[:en:Gerhard Krüger (philosopher)|Gerhard Krüger]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[سیمێترۆن]] | [[:en:Symmetron|Symmetron]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | نزیکبوونەوەی دەنگی | [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]] | 1065 | | | |- | تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن | [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]] | 1066 | | | |- | چاودێریی شێوەی ڕووداوەکان | [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]] | 1066 | | | |- | ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی | [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]] | 1067 | | | |- | [[کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتوان)]] | [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]] | 1068 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ | [[:en:Coster–Kronig_transition|Coster–Kronig_transition]] | 1070 | | | |- | ڕادیاتۆری بەمەبەست | [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]] | 1070 | | | |- | [[برووس کۆرک]] | [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]] | 1071 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | لێنزی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن | [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]] | 1071 | | | |- | گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە | [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]] | 1073 | | | |- | هایدرۆلیکی بچووک | [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]] | 1074 | | | |- | [[مایرۆن ساموێل مالکین]] | [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]] | 1074 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕیدبێرگ]] | [[:en:Rydberg|Rydberg]] | 1077 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پاکی سپێکتراڵ | [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]] | 1078 | | | |- | پێڕستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیکی ئەمریکی | [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]] | 1079 | | | |- | چەواشەکاری | [[:en:Stigmatism|Stigmatism]] | 1080 | | | | |- | دێنێس بێرنی | [[:en:Dénes_Berényi|Dénes_Berényi]] | 1081 | | | |- | کاراییی سووتانی | [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]] | 1082 | | | |- | کەمترین ڕووداوی لایەنگری | [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]] | 1085 | | | |- | کۆمپرێسەری ناتەر | [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]] | 1086 | | | |- | [[فرێسنێل (یەکە)]] | [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[فیزیکی ھەژمارکاری]] | [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | فیلتەری فرایزەر | [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]] | 1088 | | | |- | [[بریڵ (یەکە)]] | [[:en:Bril_(unit)|Bril_]] | 1091 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا | [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]] | 1092 | | | |- | ئایزۆسکالار | [[:en:Isoscalar|Isoscalar]] | 1094 | | | |- | ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی | [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]] | 1095 | | | |- | تەمەنی داینامیکی | [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]] | 1097 | | | |- | [[ماکرۆن (فیزیک)]] | [[:en:Macron_(physics)|Macron_]] | 1098 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ئەندێرس بۆسێروپ]] | [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[کیێل ھێنریکسن]] | [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس | [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]] | 1104 | | | |- | دابەشبوونی چوار جەمسەری | [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]] | 1107 | | | |- | فرۆیسارت بەستراوەتەوە | [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]] | 1108 | | | |- | [[ئەلبرێخت ئاڵتما]] | [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]] | 1109 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆشکی شۆک | [[:en:Shock_stall|Shock_stall]] | 1109 | | | |- | بڵاوبوونەوەی پێچەوانە | [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]] | 1109 | | | |- | زیرەکی تیشکی | [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]] | 1111 | | | |- | مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک | [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]] | 1111 | | | |- | [[دامەزراوەی زانستی ئەتۆمیی فیوژن]] | [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نیکۆلای شاکورا]] | [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | دوو جەمسەری | [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole]] | 1113 | | | |- | ئۆپەراتۆری دەنگ | [[:en:Volume_operator|Volume_operator]] | 1113 | | | |} 65j6gr7thpp0toc7jvf6pkqwm8sazzl 1585667 1585652 2026-05-20T17:36:03Z Hivja 64112 1585667 wikitext text/x-wiki {{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}} '''دەربارەی پرۆژە''' ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات. ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە. ئیدیتاسۆن لە ١ی ئایار تا ١٥ی ‌‌حوزەیران بەردەوام دەبێت. '''خەڵاتەکان''' خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە: * خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی '''تیمی ڕێکخەر''' * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Shaween]] '''بەشداربووان''' بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە: * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Hivja]] '''لیستی وتارەکان''' == خشتەی وتارەکان == {| class="wikitable sortable" |+ ! وتار ! وتار لە ویکیی ئینگلیزی ! قەبارەی وتار ! ئەرک بۆ ! ئاستی پەرەپێدان ! ڕەوش |- | [[ھەڵسەنگێندراوی ھاوبەش بۆ داتڵیشان و پێکەوەنووسانی ناوکی]] | [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]] | 1004 | [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] | | |- | سلێوینگ | [[:en:Slewing|Slewing]] | 1007 | | | |- | کۆنفرانسی فلۆری | [[:en:Flory_convention|Flory_convention]] | 1010 | | | |- | ویلیام ھۆفمان (زانا) | [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]] | 1011 | | | |- | ئەرکی پارچەپارچەبوون | [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]] | 1011 | | | |- | بەرگری لە توانەوەی بەستن | [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]] | 1012 | | | |- | وردبینی 4Pi STED | [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]] | 1013 | | | |- | ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی | [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]] | 1014 | | | |- | فرەیی ئایدیالیستی | [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]] | 1015 | | | |- | هێزی کنۆدسن | [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]] | 1015 | | | |- | ڕۆبن ئێف سی فارۆ | [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]] | 1016 | | | |- | وەهمی تیشکدانەوە | [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]] | 1016 | | | |- | شیکاری لاگرانجی | [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]] | 1017 | | | |- | نۆداری | [[:en:Nodary|Nodary]] | 1019 | | | |- | خاڵی توانەوەی خلیسکان | [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]] | 1021 | | | |- | تاقیکردنەوەی NA60 | [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]] | 1022 | | | |- | فۆکەسکردنی گاز | [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]] | 1022 | | | |- | کۆلیناسیۆنی کێشراو | [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]] | 1023 | | | |- | کریستاڵە گەرمکەرەوەکان | [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]] | 1024 | | | |- |- | وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری | [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]] | 1030 | | | |- | پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن | [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]] | 1030 | | | |- | یابلۆنۆڤیت | [[:en:Yablonovite|Yablonovite]] | 1032 | | | |- | [[ڕیۆسکۆپ]] | [[:en:Rheoscope|Rheoscope]] | 1035 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] | [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]] | 1039 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نایجێل بادنێڵ]] | [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[پەرچدانەوەی ئاست]] | [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[یەک جەمسەریی وو–یانگ]] | [[:en:Wu–Yang monopole|Wu–Yang monopole]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕادیۆسکۆپ]] | [[:en:Radioscope|Radioscope]] | 1042 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | وێنەی ڕاست | [[:en:Erect_image|Erect_image]] | 1042 | | | |- | فراوانبوونی شێ | [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]] | 1043 | | | |- | سیندۆ | [[:en:SINDO|SINDO]] | 1044 | | | |- | تیۆریی پێوەرەکانی پەلەوەری | [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]] | 1046 | | | |- | [[ویتۆلد میلێوسکی]] | [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]] | 1047 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کاریگەری PEPS | [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]] | 1048 | | | |- | تیشکی ئاماژە | [[:en:Reference_beam|Reference_beam]] | 1049 | | | |- | [[فومیتاکا ساتۆ]] | [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]] | 1049 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | ناوچەیی و پۆلۆیداڵ | [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]] | 1049 | | | |- | [[ماشێ (یەکە)]] | [[:en:Mache_(unit)|Mache_]] | 1051 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کەمبوونەوەی چەسپاوی | [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]] | 1052 | | | |- | سیمیتری ئاڕ | [[:en:R-symmetry|R-symmetry]] | 1052 | | | |- | گرووپی گێرۆچ | [[:en:Geroch_group|Geroch_group]] | 1052 | | | |- | هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی | [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]] | 1052 | | | |- | لوسیەن ڤیدی | [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]] | 1055 | | | |- | ناگاوسیبوون | [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]] | 1057 | | | |- | هاوکێشەکانی نۆت | [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]] | 1059 | | | |- | دۆخی دەنگدانەوە | [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]] | 1059 | | | |- | بۆری ستراتۆن | [[:en:Straton_tube|Straton_tube]] | 1063 | | | |- | [[ڕەین]] | [[:en:Reyn|Reyn]] | 1063 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[لیاوۆ شیجون]] | [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]] | 1064 | | | |- | [[گێرھارد کروگەر (فەیلەسووف)]] | [[:en:Gerhard Krüger (philosopher)|Gerhard Krüger]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[سیمێترۆن]] | [[:en:Symmetron|Symmetron]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | نزیکبوونەوەی دەنگی | [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]] | 1065 | | | |- | تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن | [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]] | 1066 | | | |- | چاودێریی شێوەی ڕووداوەکان | [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]] | 1066 | | | |- | ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی | [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]] | 1067 | | | |- | [[کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتوان)]] | [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]] | 1068 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ | [[:en:Coster–Kronig_transition|Coster–Kronig_transition]] | 1070 | | | |- | ڕادیاتۆری بەمەبەست | [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]] | 1070 | | | |- | [[برووس کۆرک]] | [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]] | 1071 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | لێنزی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن | [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]] | 1071 | | | |- | گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە | [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]] | 1073 | | | |- | هایدرۆلیکی بچووک | [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]] | 1074 | | | |- | [[مایرۆن ساموێل مالکین]] | [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]] | 1074 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕیدبێرگ]] | [[:en:Rydberg|Rydberg]] | 1077 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پاکی سپێکتراڵ | [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]] | 1078 | | | |- | پێڕستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیکی ئەمریکی | [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]] | 1079 | | | |- | چەواشەکاری | [[:en:Stigmatism|Stigmatism]] | 1080 | | | | |- | دێنێس بێرنی | [[:en:Dénes_Berényi|Dénes_Berényi]] | 1081 | | | |- | کاراییی سووتانی | [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]] | 1082 | | | |- | کەمترین ڕووداوی لایەنگری | [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]] | 1085 | | | |- | کۆمپرێسەری ناتەر | [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]] | 1086 | | | |- | [[فرێسنێل (یەکە)]] | [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[فیزیکی ھەژمارکاری]] | [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | فیلتەری فرایزەر | [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]] | 1088 | | | |- | [[بریڵ (یەکە)]] | [[:en:Bril_(unit)|Bril_]] | 1091 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا | [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]] | 1092 | | | |- | ئایزۆسکالار | [[:en:Isoscalar|Isoscalar]] | 1094 | | | |- | ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی | [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]] | 1095 | | | |- | تەمەنی داینامیکی | [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]] | 1097 | | | |- | [[ماکرۆن (فیزیک)]] | [[:en:Macron_(physics)|Macron_]] | 1098 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ئەندێرس بۆسێروپ]] | [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[کیێل ھێنریکسن]] | [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس | [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]] | 1104 | | | |- | دابەشبوونی چوار جەمسەری | [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]] | 1107 | | | |- | فرۆیسارت بەستراوەتەوە | [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]] | 1108 | | | |- | [[ئەلبرێخت ئاڵتما]] | [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]] | 1109 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆشکی شۆک | [[:en:Shock_stall|Shock_stall]] | 1109 | | | |- | بڵاوبوونەوەی پێچەوانە | [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]] | 1109 | | | |- | زیرەکی تیشکی | [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]] | 1111 | | | |- | مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک | [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]] | 1111 | | | |- | [[دامەزراوەی زانستی ئەتۆمیی فیوژن]] | [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نیکۆلای شاکورا]] | [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | دوو جەمسەری | [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole]] | 1113 | | | |- | ئۆپەراتۆری دەنگ | [[:en:Volume_operator|Volume_operator]] | 1113 | | | |} o028tr86wwwn84w4skxw3i1qkdweb3j 1585688 1585667 2026-05-20T18:01:40Z Hivja 64112 1585688 wikitext text/x-wiki {{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}} '''دەربارەی پرۆژە''' ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات. ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە. ئیدیتاسۆن لە ١ی ئایار تا ١٥ی ‌‌حوزەیران بەردەوام دەبێت. '''خەڵاتەکان''' خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە: * خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی '''تیمی ڕێکخەر''' * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Shaween]] '''بەشداربووان''' بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە: * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Hivja]] '''لیستی وتارەکان''' == خشتەی وتارەکان == {| class="wikitable sortable" |+ ! وتار ! وتار لە ویکیی ئینگلیزی ! قەبارەی وتار ! ئەرک بۆ ! ئاستی پەرەپێدان ! ڕەوش |- | [[ھەڵسەنگێندراوی ھاوبەش بۆ داتڵیشان و پێکەوەنووسانی ناوکی]] | [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]] | 1004 | [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] | | |- | سلێوینگ | [[:en:Slewing|Slewing]] | 1007 | | | |- | کۆنفرانسی فلۆری | [[:en:Flory_convention|Flory_convention]] | 1010 | | | |- | ویلیام ھۆفمان (زانا) | [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]] | 1011 | | | |- | ئەرکی پارچەپارچەبوون | [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]] | 1011 | | | |- | بەرگری لە توانەوەی بەستن | [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]] | 1012 | | | |- | وردبینی 4Pi STED | [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]] | 1013 | | | |- | ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی | [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]] | 1014 | | | |- | فرەیی ئایدیالیستی | [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]] | 1015 | | | |- | [[ھێزی نوودسن]] | [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]] | 1015 | | | |- | ڕۆبن ئێف سی فارۆ | [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]] | 1016 | | | |- | وەهمی تیشکدانەوە | [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]] | 1016 | | | |- | شیکاری لاگرانجی | [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]] | 1017 | | | |- | نۆداری | [[:en:Nodary|Nodary]] | 1019 | | | |- | خاڵی توانەوەی خلیسکان | [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]] | 1021 | | | |- | تاقیکردنەوەی NA60 | [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]] | 1022 | | | |- | فۆکەسکردنی گاز | [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]] | 1022 | | | |- | کۆلیناسیۆنی کێشراو | [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]] | 1023 | | | |- | کریستاڵە گەرمکەرەوەکان | [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]] | 1024 | | | |- |- | وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری | [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]] | 1030 | | | |- | پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن | [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]] | 1030 | | | |- | یابلۆنۆڤیت | [[:en:Yablonovite|Yablonovite]] | 1032 | | | |- | [[ڕیۆسکۆپ]] | [[:en:Rheoscope|Rheoscope]] | 1035 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] | [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]] | 1039 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نایجێل بادنێڵ]] | [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[پەرچدانەوەی ئاست]] | [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[یەک جەمسەریی وو–یانگ]] | [[:en:Wu–Yang monopole|Wu–Yang monopole]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕادیۆسکۆپ]] | [[:en:Radioscope|Radioscope]] | 1042 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | وێنەی ڕاست | [[:en:Erect_image|Erect_image]] | 1042 | | | |- | فراوانبوونی شێ | [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]] | 1043 | | | |- | سیندۆ | [[:en:SINDO|SINDO]] | 1044 | | | |- | تیۆریی پێوەرەکانی پەلەوەری | [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]] | 1046 | | | |- | [[ویتۆلد میلێوسکی]] | [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]] | 1047 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کاریگەری PEPS | [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]] | 1048 | | | |- | تیشکی ئاماژە | [[:en:Reference_beam|Reference_beam]] | 1049 | | | |- | [[فومیتاکا ساتۆ]] | [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]] | 1049 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | ناوچەیی و پۆلۆیداڵ | [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]] | 1049 | | | |- | [[ماشێ (یەکە)]] | [[:en:Mache_(unit)|Mache_]] | 1051 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کەمبوونەوەی چەسپاوی | [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]] | 1052 | | | |- | سیمیتری ئاڕ | [[:en:R-symmetry|R-symmetry]] | 1052 | | | |- | گرووپی گێرۆچ | [[:en:Geroch_group|Geroch_group]] | 1052 | | | |- | هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی | [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]] | 1052 | | | |- | لوسیەن ڤیدی | [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]] | 1055 | | | |- | ناگاوسیبوون | [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]] | 1057 | | | |- | هاوکێشەکانی نۆت | [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]] | 1059 | | | |- | دۆخی دەنگدانەوە | [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]] | 1059 | | | |- | بۆری ستراتۆن | [[:en:Straton_tube|Straton_tube]] | 1063 | | | |- | [[ڕەین]] | [[:en:Reyn|Reyn]] | 1063 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[لیاوۆ شیجون]] | [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]] | 1064 | | | |- | [[گێرھارد کروگەر (فەیلەسووف)]] | [[:en:Gerhard Krüger (philosopher)|Gerhard Krüger]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[سیمێترۆن]] | [[:en:Symmetron|Symmetron]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | نزیکبوونەوەی دەنگی | [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]] | 1065 | | | |- | تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن | [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]] | 1066 | | | |- | چاودێریی شێوەی ڕووداوەکان | [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]] | 1066 | | | |- | ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی | [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]] | 1067 | | | |- | [[کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتوان)]] | [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]] | 1068 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ | [[:en:Coster–Kronig_transition|Coster–Kronig_transition]] | 1070 | | | |- | ڕادیاتۆری بەمەبەست | [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]] | 1070 | | | |- | [[برووس کۆرک]] | [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]] | 1071 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | لێنزی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن | [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]] | 1071 | | | |- | گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە | [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]] | 1073 | | | |- | هایدرۆلیکی بچووک | [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]] | 1074 | | | |- | [[مایرۆن ساموێل مالکین]] | [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]] | 1074 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕیدبێرگ]] | [[:en:Rydberg|Rydberg]] | 1077 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پاکی سپێکتراڵ | [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]] | 1078 | | | |- | پێڕستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیکی ئەمریکی | [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]] | 1079 | | | |- | چەواشەکاری | [[:en:Stigmatism|Stigmatism]] | 1080 | | | | |- | دێنێس بێرنی | [[:en:Dénes_Berényi|Dénes_Berényi]] | 1081 | | | |- | کاراییی سووتانی | [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]] | 1082 | | | |- | کەمترین ڕووداوی لایەنگری | [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]] | 1085 | | | |- | کۆمپرێسەری ناتەر | [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]] | 1086 | | | |- | [[فرێسنێل (یەکە)]] | [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[فیزیکی ھەژمارکاری]] | [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | فیلتەری فرایزەر | [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]] | 1088 | | | |- | [[بریڵ (یەکە)]] | [[:en:Bril_(unit)|Bril_]] | 1091 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا | [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]] | 1092 | | | |- | ئایزۆسکالار | [[:en:Isoscalar|Isoscalar]] | 1094 | | | |- | ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی | [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]] | 1095 | | | |- | تەمەنی داینامیکی | [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]] | 1097 | | | |- | [[ماکرۆن (فیزیک)]] | [[:en:Macron_(physics)|Macron_]] | 1098 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ئەندێرس بۆسێروپ]] | [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[کیێل ھێنریکسن]] | [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس | [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]] | 1104 | | | |- | دابەشبوونی چوار جەمسەری | [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]] | 1107 | | | |- | فرۆیسارت بەستراوەتەوە | [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]] | 1108 | | | |- | [[ئەلبرێخت ئاڵتما]] | [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]] | 1109 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆشکی شۆک | [[:en:Shock_stall|Shock_stall]] | 1109 | | | |- | بڵاوبوونەوەی پێچەوانە | [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]] | 1109 | | | |- | زیرەکی تیشکی | [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]] | 1111 | | | |- | مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک | [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]] | 1111 | | | |- | [[دامەزراوەی زانستی ئەتۆمیی فیوژن]] | [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نیکۆلای شاکورا]] | [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | دوو جەمسەری | [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole]] | 1113 | | | |- | ئۆپەراتۆری دەنگ | [[:en:Volume_operator|Volume_operator]] | 1113 | | | |} i9b93viyyaglmuqhvbprj03xdx86cc2 1585689 1585688 2026-05-20T18:02:24Z Hivja 64112 1585689 wikitext text/x-wiki {{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}} '''دەربارەی پرۆژە''' ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات. ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە. ئیدیتاسۆن لە ١ی ئایار تا ١٥ی ‌‌حوزەیران بەردەوام دەبێت. '''خەڵاتەکان''' خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە: * خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی * خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی '''تیمی ڕێکخەر''' * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Shaween]] '''بەشداربووان''' بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە: * [[بەکارھێنەر:Ravan]] * [[بەکارھێنەر:Hivja]] '''لیستی وتارەکان''' == خشتەی وتارەکان == {| class="wikitable sortable" |+ ! وتار ! وتار لە ویکیی ئینگلیزی ! قەبارەی وتار ! ئەرک بۆ ! ئاستی پەرەپێدان ! ڕەوش |- | [[ھەڵسەنگێندراوی ھاوبەش بۆ داتڵیشان و پێکەوەنووسانی ناوکی]] | [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]] | 1004 | [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] | | |- | سلێوینگ | [[:en:Slewing|Slewing]] | 1007 | | | |- | کۆنفرانسی فلۆری | [[:en:Flory_convention|Flory_convention]] | 1010 | | | |- | ویلیام ھۆفمان (زانا) | [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]] | 1011 | | | |- | ئەرکی پارچەپارچەبوون | [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]] | 1011 | | | |- | بەرگری لە توانەوەی بەستن | [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]] | 1012 | | | |- | وردبینی 4Pi STED | [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]] | 1013 | | | |- | ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی | [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]] | 1014 | | | |- | فرەیی ئایدیالیستی | [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]] | 1015 | | | |- | [[ھێزی نوودسن]] | [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]] | 1015 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | ڕۆبن ئێف سی فارۆ | [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]] | 1016 | | | |- | وەهمی تیشکدانەوە | [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]] | 1016 | | | |- | شیکاری لاگرانجی | [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]] | 1017 | | | |- | نۆداری | [[:en:Nodary|Nodary]] | 1019 | | | |- | خاڵی توانەوەی خلیسکان | [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]] | 1021 | | | |- | تاقیکردنەوەی NA60 | [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]] | 1022 | | | |- | فۆکەسکردنی گاز | [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]] | 1022 | | | |- | کۆلیناسیۆنی کێشراو | [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]] | 1023 | | | |- | کریستاڵە گەرمکەرەوەکان | [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]] | 1024 | | | |- |- | وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری | [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]] | 1030 | | | |- | پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن | [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]] | 1030 | | | |- | یابلۆنۆڤیت | [[:en:Yablonovite|Yablonovite]] | 1032 | | | |- | [[ڕیۆسکۆپ]] | [[:en:Rheoscope|Rheoscope]] | 1035 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] | [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]] | 1039 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نایجێل بادنێڵ]] | [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[پەرچدانەوەی ئاست]] | [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[یەک جەمسەریی وو–یانگ]] | [[:en:Wu–Yang monopole|Wu–Yang monopole]] | 1040 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕادیۆسکۆپ]] | [[:en:Radioscope|Radioscope]] | 1042 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | وێنەی ڕاست | [[:en:Erect_image|Erect_image]] | 1042 | | | |- | فراوانبوونی شێ | [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]] | 1043 | | | |- | سیندۆ | [[:en:SINDO|SINDO]] | 1044 | | | |- | تیۆریی پێوەرەکانی پەلەوەری | [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]] | 1046 | | | |- | [[ویتۆلد میلێوسکی]] | [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]] | 1047 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کاریگەری PEPS | [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]] | 1048 | | | |- | تیشکی ئاماژە | [[:en:Reference_beam|Reference_beam]] | 1049 | | | |- | [[فومیتاکا ساتۆ]] | [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]] | 1049 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | ناوچەیی و پۆلۆیداڵ | [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]] | 1049 | | | |- | [[ماشێ (یەکە)]] | [[:en:Mache_(unit)|Mache_]] | 1051 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کەمبوونەوەی چەسپاوی | [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]] | 1052 | | | |- | سیمیتری ئاڕ | [[:en:R-symmetry|R-symmetry]] | 1052 | | | |- | گرووپی گێرۆچ | [[:en:Geroch_group|Geroch_group]] | 1052 | | | |- | هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی | [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]] | 1052 | | | |- | لوسیەن ڤیدی | [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]] | 1055 | | | |- | ناگاوسیبوون | [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]] | 1057 | | | |- | هاوکێشەکانی نۆت | [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]] | 1059 | | | |- | دۆخی دەنگدانەوە | [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]] | 1059 | | | |- | بۆری ستراتۆن | [[:en:Straton_tube|Straton_tube]] | 1063 | | | |- | [[ڕەین]] | [[:en:Reyn|Reyn]] | 1063 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[لیاوۆ شیجون]] | [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]] | 1064 | | | |- | [[گێرھارد کروگەر (فەیلەسووف)]] | [[:en:Gerhard Krüger (philosopher)|Gerhard Krüger]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[سیمێترۆن]] | [[:en:Symmetron|Symmetron]] | 1065 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | نزیکبوونەوەی دەنگی | [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]] | 1065 | | | |- | تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن | [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]] | 1066 | | | |- | چاودێریی شێوەی ڕووداوەکان | [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]] | 1066 | | | |- | ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی | [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]] | 1067 | | | |- | [[کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتوان)]] | [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]] | 1068 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ | [[:en:Coster–Kronig_transition|Coster–Kronig_transition]] | 1070 | | | |- | ڕادیاتۆری بەمەبەست | [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]] | 1070 | | | |- | [[برووس کۆرک]] | [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]] | 1071 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | لێنزی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن | [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]] | 1071 | | | |- | گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە | [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]] | 1073 | | | |- | هایدرۆلیکی بچووک | [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]] | 1074 | | | |- | [[مایرۆن ساموێل مالکین]] | [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]] | 1074 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ڕیدبێرگ]] | [[:en:Rydberg|Rydberg]] | 1077 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پاکی سپێکتراڵ | [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]] | 1078 | | | |- | پێڕستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیکی ئەمریکی | [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]] | 1079 | | | |- | چەواشەکاری | [[:en:Stigmatism|Stigmatism]] | 1080 | | | | |- | دێنێس بێرنی | [[:en:Dénes_Berényi|Dénes_Berényi]] | 1081 | | | |- | کاراییی سووتانی | [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]] | 1082 | | | |- | کەمترین ڕووداوی لایەنگری | [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]] | 1085 | | | |- | کۆمپرێسەری ناتەر | [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]] | 1086 | | | |- | [[فرێسنێل (یەکە)]] | [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[فیزیکی ھەژمارکاری]] | [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]] | 1086 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | فیلتەری فرایزەر | [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]] | 1088 | | | |- | [[بریڵ (یەکە)]] | [[:en:Bril_(unit)|Bril_]] | 1091 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا | [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]] | 1092 | | | |- | ئایزۆسکالار | [[:en:Isoscalar|Isoscalar]] | 1094 | | | |- | ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی | [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]] | 1095 | | | |- | تەمەنی داینامیکی | [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]] | 1097 | | | |- | [[ماکرۆن (فیزیک)]] | [[:en:Macron_(physics)|Macron_]] | 1098 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[ئەندێرس بۆسێروپ]] | [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[کیێل ھێنریکسن]] | [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]] | 1104 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس | [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]] | 1104 | | | |- | دابەشبوونی چوار جەمسەری | [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]] | 1107 | | | |- | فرۆیسارت بەستراوەتەوە | [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]] | 1108 | | | |- | [[ئەلبرێخت ئاڵتما]] | [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]] | 1109 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | کۆشکی شۆک | [[:en:Shock_stall|Shock_stall]] | 1109 | | | |- | بڵاوبوونەوەی پێچەوانە | [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]] | 1109 | | | |- | زیرەکی تیشکی | [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]] | 1111 | | | |- | مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک | [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]] | 1111 | | | |- | [[دامەزراوەی زانستی ئەتۆمیی فیوژن]] | [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | [[نیکۆلای شاکورا]] | [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]] | 1112 | [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] | | |- | دوو جەمسەری | [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole]] | 1113 | | | |- | ئۆپەراتۆری دەنگ | [[:en:Volume_operator|Volume_operator]] | 1113 | | | |} o1xuc18szkze4jwvypkzjtoe69f1c2l 0 293257 1585499 1585157 2026-05-20T12:08:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585499 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سێر جۆناتان پۆڵ ئایڤ''' (لەدایکبووی ٢٧ی شوباتی ١٩٦٧) دیزاینەرێکی بەریتانی-ئەمریکییە.<ref name="Great Immigrants-2024">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2015/02/23/shape-things-come|سەردێڕ=Jonathan Ive and the Future of Apple |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Carnegie Corporation of New York. 2024 Great Immigrants}}</ref> ئەو زیاتر بە کارەکانی لە [[ئەپڵ|ئەپڵ ئینکۆ]] ناسراوە، کە لەوێ جێگری باڵای سەرۆکی دیزاینی پیشەسازی و بەڕێوەبەری سەرەکیی دیزاین بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://9to5mac.com/guides/jony-ive/|سەردێڕ=Jony Ive Archives - 9to5Mac |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=9to5Mac |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Leswing |یەکەم=Kif |ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2019/06/27/apples-chief-design-officer-jony-ive-is-leaving-the-company.html|سەردێڕ=Apple's chief design officer, Jony Ive, is leaving the company |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC |زمان=en}}</ref> ئایڤ دامەزرێنەری لەڤ-فرۆم (LoveFrom)ە، کە کۆمەڵەیەکی داھێنەرە و لەگەڵ [[فێراری]]، ئێر-بی-ئین-بی (Airbnb)، [[ئۆپن ئەی ئای]] و براندە جیھانییەکانی تر کار دەکات.<ref name="Driving-2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.driving.co.uk/news/business/apple-designer-jony-ive-electric-ferrari/|سەردێڕ=Driving {{!}} Life & Style |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Driving.co.uk from The Sunday Times |زمان=en-GB}}</ref><ref name="Gentleman's Journal">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Journal |یەکەم=The Gentleman's |ناونیشان=https://www.thegentlemansjournal.com/article/why-did-airbnb-hire-jony-ive-apple-lovefrom/|سەردێڕ=Why did Airbnb hire Jony Ive? |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The Gentleman's Journal |زمان=en}}</ref> ئەو لە ساڵی ٢٠١٧وە سەرۆکی (Chancellor) کۆلێژی شاھانەی ھونەر بووە لە لەندەن و لە حوزەیرانی ٢٠٢٥وە ئەندامی دەستەی ئەمیندارانی مۆزەخانەی بەریتانیایە.<ref name="British Museum-2025">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.britishmuseum.org/about-us/press/press-releases/sir-jony-ive-appointed-new-trustee-british-museum|سەردێڕ=Sir Jony Ive appointed as new Trustee of the British Museum |وێبگە=British Museum}}</ref> ئایڤ لە ئەیلوولی ١٩٩٢ پەیوەندی بە ئەپڵەوە کرد، و لە کۆتایییەکانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو دوای گەڕانەوەی ھاودامەزرێنەر [[ستیڤ جۆبز]]، بەرزکرایەوە بۆ جێگری باڵای سەرۆکی دیزاینی پیشەسازی. ئەو لە ساڵی ٢٠١٥ەوە تا ڕۆشتنی لە تەممووزی ٢٠١٩ بەڕێوەبەری سەرەکیی دیزاین بوو. بە کارکردنی نزیک لەگەڵ جۆبز، ئایڤ ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە دیزاینی بەرھەمەکانی وەک [[کاتژمێری ئەپڵ]]، [[ئای مەک]]، پاوەر مەک جی ٤ کیوب، [[ئایپۆد]]، [[ئایفۆن]]، [[ئایپاد]]، مەکتووب، و نێوانەڕووی بەکارھێنەری سیستەمی کارپێکردنی مۆبایلی ئەپڵ [[ئای ئۆ ئێس]]. ئەو بەشدار بوو لە پرۆسەی دیزاینی پڕۆژە نژیاروانییە گەورەکاندا، لەوانە کۆمەڵگەی بارەگای ئەپڵ لە کووپەرتینۆ، [[ئەپڵ پارک]]، و [[کۆگای ئەپڵ|کۆگاکانی ئەپڵ]]. ئایڤ لە لەندەن لەدایکبووە و تا ئەو کاتەی خێزانەکەی لە تەمەنی نزیکەی ١٢ ساڵیدا چوون بۆ ستافۆرد لەوێ ژیاوە. ئەو لە پۆلیتەکنیکی نیوکاسڵ دیزاینی خوێندووە و دواتر پەیوەندی بە کۆمپانیای دیزاینی تانجێرین (Tangerine)ەوە کردووە کە بنکەکەی لە لەندەنە، لەوێ کاری لەسەر پڕۆژەی کڕیارانی وەک ئێڵ جی و ئیدیال ستاندارد و ئەپڵ کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://tangerine.net/jony-ive-apple-designer-started-career-tangerine-set-studio/|سەردێڕ=Jony Ive, Apple designer who started career at tangerine, sets up studio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190720171112/https://tangerine.net/jony-ive-apple-designer-started-career-tangerine-set-studio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> دوای جێھێشتنی تانجێرین بۆ ئەوەی بە تەواوی پەیوەندی بە ئەپڵەوە بکات، دەستی کرد بە دیزاینکردنی پاوەربووکەکان و [[مەکینتۆش|مەکەکان]]ی ئەو دەیەیە. لە ساڵی ٢٠١٢ ڕەگەزنامەی ئەمریکای وەرگرت.<ref name="Great Immigrants-2024"/> لە ئایاری ٢٠١٧ بانگھێشت کرا بۆ ئەوەی وەک سەرۆکی کۆلێژ پەیوەندی بە کۆلێژی شاھانەی ھونەرەوە بکات، و تا ئایاری ٢٠٢٢ بۆ ماوەی پێنج ساڵی دیاریکراو لەوێ کاری کرد. ئایڤ ستایشی زۆر و ڕێزلێنانی وەرگرتووە بۆ دیزاین و پاتێنتەکانی. لە شانشینی یەکگرتوو، وەک دیزاینەری شاھانەی پیشەسازی (RDI)، ھاوڕێی فەخریی ئەکادیمیای شاھانەی ئەندازیاری (HonFREng)، و [[نیشانی فەرمی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|نایت کۆماندەر ئۆف دی ئۆردەر ئۆف دی بریتیش ئیمپایەر]] (KBE) دەستنیشان کراوە. لە ساڵی ٢٠١٨ خەڵاتی ھاوکینگ فێلۆشیپی کۆمەڵەی یەکێتیی کامبریجی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hawkingfellowship.com/2018|سەردێڕ=2018 {{!}} Hawking Fellowship {{!}} Cambridge |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200115013633/https://www.hawkingfellowship.com/2018 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠٠٤ی [[بی بی سی]] لە نێوان نووسەرانی کەلتووریدا، ئایڤ وەک کاریگەرترین کەس لە کەلتووری بەریتانیادا ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3481599.stm|سەردێڕ=iPod designer leads culture list |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=BBC News}}</ref> دیزاینەکانی بە بەشێکی دانەبڕاو لە سەرکەوتنەکانی ئەپڵ وەسف کراون، کە یەکێکە لە گەورەترین کۆمپانیاکانی تەکنەلۆژیای زانیاری لە جیھاندا بەپێی داھات و بەھای بازاڕ. == سەرەتای ژیان و پەروەردە == جۆناتان پاوڵ ئایڤ لە ٢٧ی شوباتی ١٩٦٧ لە چینگفۆرد، لەندەن، شانشینی یەکگرتوو لەدایکبووە. باوکی، مایکل ئایڤ، زیوگەرێک بوو کە لە پۆلیتەکنیکی میدڵسێکس وانەی دەگوتەوە، و باپیرەی ئەندازیار بوو.<ref name="Sullivan-2014"/> لە کاتی خوێندنی ئامادەییدا، دەستنیشان کرا کە نەخۆشیی [[دیسلێکسیا]]ی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Leskin |یەکەم=Paige |دوایین٢=Aydin |یەکەم٢=Rebecca |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/the-fabulous-life-of-sir-jony-ive-2014-7|سەردێڕ=The life and rise of Jony Ive, the legendary Apple designer who has joined OpenAI |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191220144950/https://www.businessinsider.com/the-fabulous-life-of-sir-jony-ive-2014-7 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Business Insider}}</ref> ئایڤ بەھۆی خۆشەویستیی ھەرزەکاریی بۆ ئۆتۆمبێل، ئیلھامی بۆ وەرگرت ببێتە دیزاینەر. ئەو لێکۆڵینەوەی لە کۆرسەکانی دیزاینی ئۆتۆمبێل لە لەندەن کرد، لەوانە یەکێکیان لە کۆلێژی شاھانەی ھونەر، بەڵام بەھۆی قوتابییەکانەوە پەشیمان بووەوە: «پۆلەکان پڕ بوون لە قوتابی کە دەنگی ڤرووم! ڤرووم! یان دروست دەکرد کاتێک وێنەیان دەکێشا.»<ref name="Time">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=John Arlidge |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=Jonathan Ive Designs Tomorrow |ناونیشان=https://time.com/jonathan-ive-apple-interview/ |journal=[[Time (magazine)|Time]] |بڵاوکەرەوە=Time Inc |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140321233000/https://time.com/jonathan-ive-apple-interview/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو لە پۆلیتەکنیکی نیوکاسڵ دیزاینی پیشەسازیی خوێند، لەوێ ئاشنای شێوازەکانی دیزاین بوو کە ئیلھامیان لە [[باوھاوس]] وەرگرتبوو. باوھاوس گوزارشتی لەو بیرۆکەیە دەکرد کە تەنھا ئەو شتانە لە دیزاینەکاندا جێگیر بکرێن کە پێویستن. ئەم فەلسەفەیە دەتوانرێت لە کارەکانیدا لەگەڵ ئەپڵ ببینرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kahney|یەکەم=Leander|سەردێڕ=Jony Ive: The Genius Behind Apple's Greatest Products|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Portfolio / Penguin|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩١٨٤-٦١٧-٨|شوێن=New York|oclc=٨٥٩٢٥٣١٢٩}}</ref> کاتێک لە نیوکاسڵ بوو، ھەندێک لە دیزاینەکانی – لەوانە تەلەفۆنێک و ئامێرێکی بیستن – لە مۆزەخانەی دیزاین لە لەندەن نمایشکران. ئەو لە ساڵی ١٩٨٩دا بە پلەی یەکەم بڕوانامەی بەکالۆریۆسی ھونەری بەدەستھێنا.<ref name="Sullivan-2014"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی دیسلێکسیان ھەیە]] [[پۆل:دوور لە وڵاتانی ئینگلیز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[en:Jony Ive]] 5i0rw0n28gsokk4x85j370231hap4w3 0 294260 1585807 1582964 2026-05-21T09:35:43Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585807 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} '''ڕێکخراوی کەنداو بۆ توێژینەوە و گەشەپێدان''' (گۆرد) قەوارەیەکی توێژینەوە و گەشەپێدان (ئاڕ ئەند دی)یە کە [[ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوام]]ی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (ئێس دی جیز) لە چەندین لایەنەوە دەکاتە ئامانج بە جەختکردنەوە لەسەر [[بەردەوامی]]ی ژینگەیی. گۆرد وەک ھاوبەشی بەردەوامی بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ی قەتەر]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/news/gord-to-support-delivery-of-qatar-s-carbon-neutral-fifa-world-cuptm |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=FIFA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/4710ffeccb27c535/original/qlsdbl7ipsax0ndjqyup-pdf.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=FIFA}}</ref> ئەوان سەرکردایەتی لقی فەرمیی قەتەری کۆمەڵەی ئەندازیارانی وزە (ئەی ئی ئی) دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.aeecenter.org/listing/qatar-chapter/|سەردێڕ=Qatar Chapter - AEE Center |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Association of Energy Engineers}}</ref> گۆرد لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن دکتۆر یوسف ئەلحوڕەوە دامەزراوە، ھەروەھا سەرۆکایەتی لیژنەی تەکنیکیی جی ئەس ئۆ بۆ بینا بەردەوامەکان (تی سی ١٧) لە ڕێکخراوی ستانداردسازیی وڵاتانی کەنداو (جی ئەس ئۆ) دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.gso.org.sa/en/media/2017/11/gso-to-organize-the-renewal-energy-program-and-energy-storage-technologies/|سەردێڕ=GSO organizes the Renewal Energy Program and Energy Storage Technologies |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=GCC Standardization Organization}}</ref> لیژنەکە ڕاسپێردراوە بۆ پەرەپێدانی کۆدێکی ناوچەیی کە ستاندارد و پلانەکانی پەیوەست بە [[بینای سەوز|بینا سەوزەکان]] یەکبخات. بۆ دەسپێشخەرییەکانی کە ئامانجیان خێراکردنی چارەسەرە ئاووھەوایییەکانە، گۆرد لەگەڵ ئاژانسەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ھاوبەشیی کردووە لەوانە، [[یوونێسکۆ]]، [[بەرنامەی ژینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان|یوونێپ]] و یوو ئێن ئێف سی سی سی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.unesco.org/en/articles/unesco-doha-office-and-gord-join-forces-towards-climate-action|سەردێڕ=UNESCO Doha Office and GORD join forces towards Climate Action |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UNESCO}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.unep.org/news-and-stories/press-release/unep-unfccc-and-gord-unveil-online-green-events-tool|سەردێڕ=UNEP, UNFCCC and GORD unveil online Green Events Tool |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UNEP}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://unfccc.int/news/new-tool-helps-to-green-events|سەردێڕ=https://unfccc.int/news/new-tool-helps-to-green-events |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=UNFCCC}}</ref> گۆرد ھەروەھا ھاوبەشی بەردەوامیی پێشانگای نێودەوڵەتیی باخداریی ٢٠٢٣ی دەوحەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.dohaexpo2023.gov.qa/en/repositories/news/expo-2023-welcomes-gord-as-sustainability-partner/|سەردێڕ=Expo Doha & GORD Sustainability Partnership {{!}} Expo 2023 Doha|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=International Horticultural Expo 2023 Doha}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.dohaexpo2023.gov.qa/en/repositories/news/expo-2023-welcomes-gord-as-sustainability-partner/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://aiph.org/expo-2023-doha-qatar-sustainability/|سەردێڕ=Expo 2023 Doha Qatar {{!}} Sustainability • AIPH |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=International Association of Horticultural Producers}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٩]] 8zipddk1shzf12xkvfgn8lv0k5qgyff 0 294285 1585462 1585400 2026-05-20T12:02:36Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585462 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مەجید خادمی''' ({{بە فارسی|مجید خادمی}}؛ مردووی ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ لە [[تاران]]) [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]]ێکی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] بوو کە لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ەوە ھەتا کاتی تیرۆرکردنی وەک سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]] کاری دەکرد. ئەو ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە تاوەکوو ئەو کاتەی تیرۆر بکرێت، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی پاراستنی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی پاراستنی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]] بوو. لە درێژەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٦دا، لەلایەن ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیلەوە تیرۆر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRGC intelligence chief killed in attack, Guards say |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202604065252 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[ئێران ئینتەرنەشناڵ|Iran International]]}}</ref><ref name="c658">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Israel kills IRGC intelligence chief in Tehran strike |وێبگە=ynetglobal |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/rkgx41znwg |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، خادمی وەک سەرۆکی نوێی ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران دەستنیشان کرا. ئەو لە جێگای [[محەممەد کازمی]] دانرا، کە پێشتر لەگەڵ ئەفسەرانی دیکەی سوپای پاسداران لە ھێرشە ئاسمانییەکانی [[ئیسرائیل]] لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، لە کاتی [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی دوازدە ڕۆژە]]دا تیرۆر کرا.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/514662/General-Majid-Khademi-appointed-as-new-chief-of-IRGC-intelligence|سەردێڕ=General Majid Khademi appointed as new chief of IRGC intelligence organization|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260201181510/https://www.tehrantimes.com/news/514662/General-Majid-Khademi-appointed-as-new-chief-of-IRGC-intelligence|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Tehran Times|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-live-updates-missile-strike-khamenei-trump-june-20-2025/article69715968.ece|سەردێڕ=Israel-Iran conflict Updates: Trump says two weeks is ‘maximum’ for Iran decision|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250621120830/https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-live-updates-missile-strike-khamenei-trump-june-20-2025/article69715968.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕۆژی ٦ی نیسانی ٢٠٢٦، سوپای پاسدارانی ئێران کوژرانی مەجید خادمی لە ھێرشێکی ئەمریکی–ئیسرائیلیدا ڕاگەیاند، ھاوکات وەزیری بەرگریی ئیسرائیلیش پشتڕاستی کردەوە کە ئۆپەراسیۆنی تیرۆرکردنەکە لە [[تاران]] لە چوارچێوەی زنجیرەیەک بە ئامانجگرتنی سەرکردە ئێرانییەکاندا ئەنجام دراوە.<ref name="c658"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|ئێران}} [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] nn0kl70o3kz0ks6setgz84w2qcz5x0m 0 294420 1585707 1585407 2026-05-20T20:03:18Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585707 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[سەید]] | name = کەمال خەرازی | honorific_suffix = | native_name = {{فارسی|کمال خرازی}} | native_name_lang = fa | image = Kamal Kharazi 2025.jpg | caption = خەرازی لە ٢٠٢٥ | birth_name = عەلی نەقی خەرازی | birth_date = {{birth date|١٩٤٤|١٢|٠١|df=y}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێران]] | death_date = {{death date and age|2026|04|09|1944|12|01|df=y}} | death_place = تاران، ئێران | death_cause = تیرۆرکردن بە ھێرشی ئاسمانی | office = ئەندامی [[ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەم]] | term_start = ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ | term_end = ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ | appointer = [[عەلی خامنەیی]] | 1blankname = سەرۆک | 1namedata = [[سادق لاریجانی]] | office1 = [[وەزارەتی کاروباری دەرەوە (ئێران)|وەزیری کاروباری دەرەوەی ئێران]] | term_start1 = ٢٠ی ئابی ١٩٩٧ | term_end1 = ٢٤ی ئابی ٢٠٠٥ | president1 = [[محەممەد خاتەمی]] | predecessor1 = [[عەلی ئەکبەر ویلایەتی]] | successor1 = [[مەنووچەھر موتەکی]] | office2 = [[باڵیۆزی ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان]] | president2 = [[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]] | term_start2 = ١٢ی نیسانی ١٩٨٩ | term_end2 = ٣٠ی ئابی ١٩٩٧ | predecessor2 = [[محەممەد جەعفەر مەحەلاتی]] | successor2 = [[محەممەد ھادی نەژاد حوسێنیان]] | party = | children = | alma_mater = [[زانکۆی تاران]]<br/>[[زانکۆی ھیووستن]] }} '''کەمال خەرازی''' ({{بە فارسی|کمال خرازی}}، ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٤ – ٩ی نیسانی ٢٠٢٦) [[سیاسەتوان]] و [[دیپلۆماتکار]]ێکی [[بزووتنەوەی چاکسازیی ئێران|چاکسازیخوازی]] ئێرانی بوو کە وەک [[وەزارەتی کاروباری دەرەوە (ئێران)|وەزیری کاروباری دەرەوەی ئێران]]، لە ٢٠ی ئابی ١٩٩٧ تا ٢٤ی ئابی ٢٠٠٥ کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iranian Envoy in Iraq for Talks, as Rebels Battle U.S. Gunships |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2005/05/17/international/middleeast/17cnd-iraq.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٥|نووسەر=John F. Burns|نووسەر٢=Terence Neilan}}</ref> دوابەدوای [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠٠٥)|ھەڵبژاردنەکەی]] [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]، [[مەنووچەھر موتەکی]] وەک وەزیری دەرەوە شوێنی خەرازی گرتەوە. دواتر وەک ڕاوێژکاری ڕێبەری باڵا [[ئایەتوڵڵا]] [[عەلی خامنەیی]] کاری کردووە، ئەندامی [[ئەنجومەنی دیاریکردنی بەرژەوەندییەکانی ڕژێم]] بووە، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی ستراتیژیی پەیوەندییەکانی دەرەوەی کردووە، و لە ساڵی ٢٠١٦دا [[پەیمانگای تووێژینەوەی زانستە ناسینەوەیییەکان]]ی ھاوکار بووە لە دامەزراندنی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran to change nuclear doctrine if existence threatened, adviser to supreme leader says |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-change-nuclear-doctrine-if-existence-threatened-adviser-supreme-leader-says-2024-05-09/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241010124334/https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-change-nuclear-doctrine-if-existence-threatened-adviser-supreme-leader-says-2024-05-09/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deep Dive: Will Iran's new president pursue dialogue with the west? |ناونیشان=https://amwaj.media/article/deep-dive-will-iran-s-new-president-pursue-dialogue-with-the-west |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Amwaj.media}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Araghchi: Iran's new FM pick who calls Nasrallah a 'role model' |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202408114103 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.iranintl.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Welcome Note – ICSS |ناونیشان=https://icss.ac.ir/en/about-us/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }}{{بەستەری مردوو|url=https://icss.ac.ir/en/about-us/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ بەھۆی ئەو برینانەی لە ھێرشێکی ئاسمانی لە کاتی [[شەڕی ئێران ٢٠٢٦]]دا، کوژرا. == ژیانی پێشوەختە و پەروەردە == خەرازی لە ساڵی ١٩٤٤ لە [[تاران]] لەدایکبووە.<ref name=buchta>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Buchta|یەکەم=Wilfried|سەردێڕ=Who rules Iran?|ساڵ=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=The Washington Institute and The Konrad Adenauer Stiftung|پەڕەکان=١٩|ناونیشان=http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/WhoRulesIran.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190324173725/https://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/WhoRulesIran.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بڕوانامەی [[بەکالۆریۆسی ھونەر|بەکالۆریۆس]] لە [[خوێندنی عەرەبی]] و دواتریش [[ماستەر لە پەروەردە]] لە [[زانکۆی تاران]] بەدەستھێنا. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٥–٧٦، [[مامۆستای یاریدەدەر]] بووە لە [[زانکۆی ھیووستن]]، کە بڕوانامەی [[دکتۆرا]] لە [[دەروونناسیی پیشەسازی]] پێبەخشی.<ref>[https://rtis.ut.ac.ir/cv/kharrazi Kamal Kharrazi (CV)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404175051/https://rtis.ut.ac.ir/cv/kharrazi |date=4 April 2015 }} in his homepage at the University of Tehran (In Farsi)</ref> == کارەکان == خەرازی لە ساڵی ١٩٨٣ەوە مامۆستای بەڕێوەبردن و دەروونناسیی پەروەردەیی بوو لە زانکۆی تاران. خەرازی ئەندامێکی دامەزرێنەری [[پەیمانگای تووێژینەوەی ئیسلامی]] بوو لە [[لەندەن]]. چەندین پۆستی حوکمی، دیپلۆماسی و ئەکادیمی ھەبوو و سەرۆکایەتی شاندە ئێرانییەکانی کرد لە چەندین کۆنفرانسی نێونەتەوەییدا، لە ھەموویان گرنگتر لە [[لووتکەی زەوی]] کە لە ساڵی ١٩٩٢ لە [[ڕیۆ دی ژانێرۆ]] بەڕێوەچوو. بۆ چەند ساڵێک خەرازی ھەڵوێستی فەرمی ئێرانی لە تەلەڤیزیۆن و لە کەمپەکانی زانکۆ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[ئەورووپا]] پێشکەش دەکرد و بە فراوانی لەسەر پرسەکانی سیاسەتی دەرەوە دەینووسی. ئەزموونێکی زۆری ھەبوو لە ڕێنماییکردنی میدیاکان لە ڕۆژانی سەرەتای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]]دا. لە تەممووزی ١٩٨٠ تا ئەیلوولی ١٩٨٩، سەرۆکی [[ئاژانسی ھەواڵی کۆماری ئیسلامی]] بوو. لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٨٠، [[جەنگی ئێران و عێراق]] ھەڵگیرسا، و خەرازی وەک ئەندامی [[ئەنجومەنی باڵای بەرگریی ئێران]] کاری کرد و سەرۆکایەتی بارەگای زانیارییەکانی جەنگی دەکرد. وەک وتەبێژێکی سەربازی بۆ زۆربەی ماوەی جەنگەکە (لە ئەیلوولی ١٩٨٠ تا ئەیلوولی ١٩٨٨) کاری کرد.<ref name=buchta/> لە چەند مانگی یەکەمی دوای شۆڕشی ئێراندا، خەرازی وەک جێگری سەرۆکی [[دەستەی پەخشی کۆماری ئیسلامیی ئێران|تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی ئێران]] (لە ئازار تا ئابی ١٩٧٩) بۆ دەوڵەتە ئیسلامییە نوێیەکە کاری کرد. پاشان وەک جێگری وەزیری کاروباری سیاسی لە وەزارەتی کاروباری دەرەوە (لە ئابی ١٩٧٩ تا ئازاری ١٩٨٠) و وەک بەڕێوەبەری گشتیی ناوەندی گەشەپێدانی فیکریی منداڵان و مێردمنداڵان (لە ئابی ١٩٧٩ تا تەممووزی ١٩٨١) کاری کرد. پێشتر، لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٧ نوێنەرایەتی ئێرانی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] کرد.<ref name=buchta/> لە ساڵی ٢٠٠٦دا، [[ڕێبەری باڵای ئێران|ڕێبەری باڵا]]ی ئێران، عەلی خامنەیی، ئەنجومەنی ڕێنوێنی پەیوەندییەکانی دەرەوەی دامەزراند و خەرازی وەک سەرۆک دەستنیشان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deep Dive: Will Iran's new president pursue dialogue with the west? |ناونیشان=https://amwaj.media/article/deep-dive-will-iran-s-new-president-pursue-dialogue-with-the-west |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Amwaj.media |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Power Struggle in Iran – Part III: Iran Establishes New Foreign Relations Steering Council |ناونیشان=https://www.memri.org/reports/power-struggle-iran-%E2%80%93-part-iii-iran-establishes-new-foreign-relations-steering-council |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=MEMRI |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Araghchi: Iran's new FM pick who calls Nasrallah a 'role model' |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202408114103 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.iranintl.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=An Alleged Letter To Bush In 2003 Reignites Controversy In Iran |ناونیشان=https://en.radiofarda.com/a/an-alleged-letter-to-bush-in-2003-reignites-controversy-in-iran/30636870.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Radio Free Europe / Radio Liberty |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، خەرازی بەھۆی تانەدان لە ناسنامەی [[عەرەب|عەرەبیی]] [[بەحرەین]] ئیدانە کرا، ئەو لێدوانانەی کە لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی بەحرەین و لیژنەی کاروباری دەرەوە بە بێڕێزی دادەنران، و ڕایان گەیاند کە قسەکانی پێشێلکردنی یاسا نێونەتەوەیییەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Bahrain MPs condemn Iran's questioning of Manama's Arab identity |ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20241021-bahrain-mps-condemn-irans-questioning-of-manamas-arab-identity/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Middle East Monitor}}</ref> لە ئایاری ٢٠٢٣، خەرازی وتارخوێنی دەسپێکی کۆنفرانسێکی [[گفتووگۆ|گفتووگۆی]] ئێرانی-عەرەبی بوو لە [[دەوحە]]، [[قەتەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Advisor To Khamenei In Qatar To Attend Iran-Arab Dialog Conference |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202305273329 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.iranintl.com |زمان=en}}</ref> == ژیانی کەسی == خەرازی خێزاندار بوو و دوو منداڵی ھەبوو. لە نیسانی ٢٠٢٦دا، ھاوسەرەکەی لە ھەمان ئەو ھێرشە ئاسمانییەدا کوژرا کە بووە ھۆی برینداربوونی کوشندەی خۆی. برازاکەی، سادق خەرازی، [[ئێران|باڵیۆزی ئێران]]ە لە پاریس و ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبوو لە پەرەپێدانی ئەوەی پێی دەوترێت نەخشەڕێگا یان «[[یاداشتی سویسرا|یاداشتی سویسری]]».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Knut Mellenthin: Übersetzung des Memorandums des Schweizer Botschafters in Teheran (20.2.2007) |ناونیشان=http://www.knutmellenthin.de/artikel/archiv/us-politik-neokonservative/uebersetzung-des-memorandums-des-schweizer-botschafters-in-teheran-2022007.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071118141119/http://www.knutmellenthin.de/artikel/archiv/us-politik-neokonservative/uebersetzung-des-memorandums-des-schweizer-botschafters-in-teheran-2022007.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == تیرۆرکردن == لە ١ی نیسانی ٢٠٢٦دا، دەزگای [[نوورنیووز]]ی ئێرانی ڕای گەیاند کە خەرازی بە سەختی بریندار بووە و ھاوسەرەکەی لە ھێرشێکی ئاسمانیی ئامانجداردا لەلایەن ئەمریکا و [[ئیسرائیل]]ەوە کە ماڵەکەی لە [[تاران]] لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|شەڕی ٢٠٢٦ی ئێران]]دا پێکابوو، کوژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Former Iran FM ‘seriously injured,’ wife killed in Tehran strike |ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/01/former-iran-fm-seriously-injured-wife-killed-in-tehran-strike |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Al Arabiya English]] |زمان=en}}</ref> لە ٩ی نیساندا، میدیاکانی ئێران ڕایان گەیاند کە لە تەمەنی ٨١ ساڵیدا بەھۆی برینەکانییەوە کۆچی دواییی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=Reuters |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Reports in Iran: Former Foreign Minister Kharrazi dies from wounds, week and a half after his home was attacked |ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/62ohmrssa |ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=Ynetglobal |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Eavis |یەکەم=Peter |دوایین٢=Goldbaum |یەکەم٢=Christina |دوایین٣=Bearak |یەکەم٣=Max |دوایین٤=Boxerman |یەکەم٤=Aaron |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Iran War Live Updates: Israel Agrees to Talks With Lebanon, Where Its Strikes Imperil Cease-Fire |ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2026/04/09/world/iran-ceasefire-trump-lebanon |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Kamal Kharazi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] 77qog3i08fz1pgdvjkst9a3z7qcsb9g 0 295312 1585460 1585408 2026-05-20T12:02:16Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585460 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٦دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == ئایار == === ١٥ === * [[عیزەدین حەداد]]، ٥٥–٥٦، سیاسەتوان، کەسایەتیی سەربازیی فەلەستینی، ڕێبەری [[حەماس]] لە [[کەرتی غەززە]] (لە ٢٠٢٥ەوە) و فەرماندەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|کەتیبەکانی قەسام]] (لە ٢٠٢٥ەوە)، تیرۆرکردن لە ھێرشی ئاسمانیدا.<ref>{{citeweb |date=15 May 2025 |title=Seven killed in Gaza as Israel says it targets Hamas leader |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-targets-head-hamas-armed-wing-with-gaza-strike-2026-05-15/ |website=Reuters}}</ref> === ١٢ === * [[ڕێکس ڕید]]، ٨٧، ڕەخنەگری فیلم، ڕۆژنامەوان، ئەکتەر و کەسایەتیی میدیاییی ئەمریکی، خراپبوونی ڕەوشی تەندروستی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://observer.com/2026/05/rex-reed-obituary-a-personal-remembrance-of-the-legendary-film-critic/|سەردێڕ= The Rex Reed I Knew (1938–2026)|دوایین= Curotto|یەکەم= Merin|ڕێکەوت= ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|newspaper = New York Observer}}</ref> === ٩ === * [[دێنیس ڕاش]]، ٧٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی خوێن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Dennis Rush, Child Actor in ‘Man of a Thousand Faces’ and ‘The Andy Griffith Show,’ Dies at 74 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/dennis-rush-dead-andy-griffith-show-man-of-thousand-faces-1236597238/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> === ٦ === * [[تێد تەرنەر]]، ٨٧، کارساز، بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی، خاوەن میدیا، خێرخوازی ئەمریکی و دامەزرێنەری [[سی ئێن ئێن]]، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kandell |یەکەم=Jonathan |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Ted Turner, Creator of CNN and the 24-Hour News Cycle, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/05/06/business/media/ted-turner-dead.html |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦|newspaper=The New York Times}}</ref> === ٣ === * [[ژان ئالامبر]]، ٧٩، نووسەر و گۆرانینووسی فەڕەنسی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lejdc.fr/avis-de-deces/avis/5099773|سەردێڕ=Jean-Louis FABRY|ئیش=Le Journal du Centre|زمان=French}}</ref> === ٢ === * [[ناسر بەکرزادە]]، ٢٦، بەندکراوی سیاسیی کورد، [[سێدارە|لەسێدارەدان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hanahr.org/ku/%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5/%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95%DA%86%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%87%DB%8E%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8E%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%B1/|سەردێڕ=بەڕێوەچوونی نهێنیی سزای سێدارەی ناسر بەکرزادە و یەعقووب کەریم‌پوور|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوەی مافەکانی مرۆڤی ھانا|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == نیسان == === ٢٨ === * [[فارووق ڕەفیق]]، ٦٤–٦٧، نووسەر و توێژەری کورد، نەخۆشیی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/48048|سەردێڕ=فارووق ڕەفیق کۆچی دوایی کرد|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=ئاڤا میدیا}}</ref> === ١٤ === * [[غەزال مەولان]]، ١٩، پێشمەرگەی کورد و ئەندامی [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]]، ھێرشی درۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The Jerusalem Post: Ghazal, youngest female Kurdish Peshmerga, dies after IRGC strike and medical neglect |ناونیشان=https://www.jpost.com/international/article-893452}}</ref> === ٩ === * [[کەمال خەرازی]]، ٨١، سیاسەتوان، دیپلۆماتکاری چاکسازیخوازی ئێرانی، ئەندامی [[ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندییەکانی سیستەم]] (لە ٢٠٢٢ەوە) و [[وەزارەتی کاروباری دەرەوە (ئێران)|وەزیری کاروباری دەرەوەی ئێران]] (١٩٩٧–٢٠٠٥)، برینەکانی دوای ھێرشی ئاسمانیی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Eavis |یەکەم=Peter |دوایین٢=Goldbaum |یەکەم٢=Christina |دوایین٣=Bearak |یەکەم٣=Max |دوایین٤=Boxerman |یەکەم٤=Aaron |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Iran War Live Updates: Israel Agrees to Talks With Lebanon, Where Its Strikes Imperil Cease-Fire |ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2026/04/09/world/iran-ceasefire-trump-lebanon |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> === ٦ === * [[مەجید خادمی]]، ؟، سەرتیپی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٢٥ەوە) و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی پاراستنی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی پاراستنی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٢٢ەوە)، ھێرشی ئاسمانیی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRGC intelligence chief killed in attack, Guards say |ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202604065252 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[ئێران ئینتەرنەشناڵ|Iran International]]}}</ref> === ٤ === * [[وەحید بەنی عامریان]]، ٣٣–٣٤، بەندکراوی سیاسیی کورد، [[سێدارە|لەسێدارەدان]].<ref>[https://iranhrs.org/%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%AD%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ زندانی سیاسی وحید بنی عامریان کیست؟ در تاریخ ۱۵ فروردین‌ماه ۱۴۰۵ اعدام شد.]</ref> == ئازار == === ٢٦ === * [[عەلیڕەزا تەنگسیری]]، ٦٣–٦٤، ئەفسەری دەریاییی ئێرانی و فەرماندەی [[ھێزی دەریاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی دەریاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٨ەوە)، تیرۆرکردن لە ھێرشی ئاسمانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Israeli official: IRGC Navy chief killed in strike, was responsible for Hormuz chokehold |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israeli-official-irgc-navy-chief-killed-in-strike-was-responsible-for-hormuz-chokehold/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ئیش=The Times of Israel |issn=0040-7909}}</ref> === ١٨ === * [[ئیسماعیل خەتیب]]، ٦٤–٦٥، کەسایەتیی ئایینی، سیاسەتوانی ئێرانی و [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|وەزیری ھەواڵگریی ئێران]] (لە ٢٠٢١ەوە)، تیرۆرکردن لە ھێرشی ئاسمانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Live updates: Iran’s intelligence minister killed by Israel; U.S. unleashes bunker busters |ناونیشان=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/live-updates-iran-war-bunker-busters-israel-beirut-lebanon-hezbollah-rcna264012 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=NBC News |زمان=en}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی لاریجانی]]، ٦٧، سیاسەتوان، کەسایەتیی سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] (٢٠٠٥–٢٠٠٧ و لە ٢٠٢٥ەوە)، [[تیرۆرکردنی عەلی لاریجانی|تیرۆرکردن لە ھێرشی ئاسمانی]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۷ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=Number one target: How Israel assassinated Iran’s ‘de-facto leader' Larijani {{!}} The Jerusalem Post |ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-890273 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٦ |وێبگە=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |زمان=en}}</ref> === ١١ === * [[ساڵح موسلیم]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] (٢٠١٠–٢٠١٧ و ٢٠٢٢–٢٠٢٤)، نەشتەرگەری بەھۆی [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Salih Muslim, Former PYD Leader, Passed Away in Erbil |ئیش=[[کوردستان ٢٤|Kurdistan 24]] |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/899856/salih-muslim-former-pyd-leader-dies-in-erbil}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[عەلی خامنەیی]]، ٨٦، [[ئایەتوڵڵا]]، سەرۆکی [[ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەم]] (١٩٨٨–١٩٨٩)، [[سەرۆک کۆماری ئێران]] (١٩٨١–١٩٨٩) و [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی]] (لە ١٩٨٩ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Sanya Burgess |نووسەر٢=Molly Blackall |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=How Trump and Israel's killing of Khamenei played out – hour by hour |ناونیشان=https://inews.co.uk/news/trump-israels-killing-khamenei-played-out-4266623 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The i Paper |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260303175231/https://inews.co.uk/news/trump-israels-killing-khamenei-played-out-4266623 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ** [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]]، ٦٥–٦٦، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکان]] (لە ٢٠٢٥ەوە) و فەرماندەی گشتیی [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=US-Israeli attack kills Iranian Armed Forces Chief |ناونیشان=https://timeskuwait.com/us-israeli-attack-kills-iranian-defense-minister-armed-forces-chief/ |ئیش=Times Kuwait |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ** [[عەزیز نەسیرزادە]]، ٦٢، [[وەزارەتی بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان (ئێران)|وەزیری بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان]] (لە ٢٠٢٤ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Funeral held in Tehran for Iranian commanders killed in US–Israeli strikes |ناونیشان=https://ca.news.yahoo.com/funeral-held-tehran-iranian-commanders-134224573.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Yahoo News |زمان=en-CA}}</ref> ** [[محەممەد پاکپوور]]، فەرماندەی گشتیی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] (لە ٢٠٢٥ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Top Iran IRGC Commander Mohammad Pakpour Killed In Strikes: Israel |ناونیشان=https://www.ndtv.com/world-news/iran-news-iran-israel-news-top-iran-irgc-commander-mohammad-pakpour-killed-in-strikes-israel-11149625 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ئیش=NDTV News Desk |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260302053407/https://www.ndtv.com/world-news/iran-news-iran-israel-news-top-iran-irgc-commander-mohammad-pakpour-killed-in-strikes-israel-11149625 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ** [[عەلی شەمخانی]]، ٧٠، ئەفسەری دەریایی و سیاسەتوان، [[وەزارەتی بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان (ئێران)|وەزیری بەرگری و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان]] (١٩٩٧–٢٠٠٥)، سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی]] (٢٠١٣–٢٠٢٣) و ئەندامی [[ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەم]] (لە ٢٠٢٣ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran Confirms Killings of IRGC Chief Pakpour, Ali Shamkhani |ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/iran-confirms-killings-irgc-chief-pakpour-ali-shamkani |وێبگە=Middle East Eye |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> === ١٩ === * [[ئێریک دەین]]، ٥٣، ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی ھەناسەدان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Edel |یەکەم١=Victoria |دوایین٢=Jordan |یەکەم٢=Julie |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Eric Dane, Grey's Anatomy and Euphoria Star, Dead at 53 Nearly 1 Year After Announcing ALS Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/eric-dane-dead-greys-anatomy-star-was-53-11717334 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٦|magazine=People}}</ref> === ١٥ === * [[ڕۆبێرت دوڤاڵ]]، ٩٥، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٦|author-first1=Daren |author-last1=DeFrank |سەردێڕ=Robert Duvall, Oscar-Winning Acting Legend, Dies at 95 |ناونیشان=https://www.thewrap.com/culture-lifestyle/culture/robert-duvall-dead/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ئیش=The Wrap |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260216202142/https://www.thewrap.com/culture-lifestyle/culture/robert-duvall-dead/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ٣ === * [[سەیفولئیسلام قەزافی]]، ٥٣، سیاسەتوانی لیبی، تیرۆرکردن بە چەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Saif al-Islam Gaddafi, son of Libya's late dictator, killed in the northern African country, report say |ناونیشان=https://www.france24.com/en/africa/20260203-seif-al-islam-gaddafi-son-of-libya-s-late-dictator-killed-in-the-northern-african-country-report-say |ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=France 24 |زمان=en}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٢٣ === * [[سەلیم ساداک]]، ٧١، سیاسەتوانی کورد و ئەندامی [[ئەنجومەنی باڵای نیشتمانیی تورکیا]] (١٩٩١–١٩٩٤)، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Selim Sadak yaşamını yitirdi|ناونیشان=https://www.evrensel.net/haber/595879/selim-sadak-yasamini-yitirdi|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260124012859/https://www.evrensel.net/haber/595879/selim-sadak-yasamini-yitirdi|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Evrensel|زمان=tr-TR|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ٢٠ === * [[ڕیفعەت ئەسەد]]، ٨٨، ئەفسەری سەربازی و سیاسەتوانی سووری، دواھاتەکانی [[ئەنفلۆنزا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.voiceofemirates.com/en/news/2026/01/21/rifaat-al-assad-dies-at-the-age-of-89/|سەردێڕ=Rifaat al-Assad dies at the age of 89|بڵاوکەرەوە=Voice of Emirates|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ٩ === * [[تی کەی کارتەر]]، ٦٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=''The Thing'' Actor T.K. Carter Dead at 69 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2026/01/10/tk-carter-dead-actor-the-thing/ |بڵاوکەرەوە=TMZ|زمان=en-US|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2026 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦| ]] 0pty72q1b927ik0yyreowvuqgc7sjkh 0 295418 1585606 1581954 2026-05-20T12:26:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585606 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ئابووریی پاریس تا ڕادەیەکی زۆر لەسەر خزمەتگوزارییەکان و بازرگانی دامەزراوە: لە کۆی ٣٩٠٬٤٨٠ کۆمپانیاکەی، ٨٠٫٦ لەسەدیان خەریکی بازرگانی، گواستنەوە و خزمەتگوزارییە جۆراوجۆرەکانن، ٦٫٥ لەسەد لە بیناسازیدا، و تەنیا ٣٫٨ لەسەد لە پیشەسازیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.insee.fr/fr/themes/dossier_complet.asp?codgeo=COM-75056|سەردێڕ=Maintenance - INSEE |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|زمان=fr}}</ref> [[پاریس]]، کە ھەم شاری پاریس و ھەم ناوچەی ئیل-دە-فرانس (ناوچەی پاریس) دەگرێتەوە، گرنگترین ناوەندی چالاکیی ئابوورییە لە فەڕەنسا، کە نزیکەی سی لەسەدی [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]] فەڕەنسا پێکدەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/ius2/gpci2/|سەردێڕ=Global Power City Index 2025 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٦|زمان=en}}</ref> بەپێی دامەزراوەی بروکینگز، پاریس لە ساڵی ٢٠١١دا پێنجەم گەورەترین ئابووریی میترۆپۆلیتانی لە جیھاندا ھەبووە و لە ئەورووپاشدا دووەم بووە.<ref name="Brookings">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|سەردێڕ=Global MetroMonitor |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130605135349/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> ناوچەی پاریس دووەم دەوڵەمەندترین ناوچەی ئەورووپایە کە تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (ھاوتاکانی ھێزی کڕین) زیاتر لە ١ تریلیۆن دۆلارە، کە یەکسانە بەوەی [[ھۆڵەندا]] یان [[ئیندۆنیزیا]] و بەرزترە لە وڵاتانی وەک [[سویسڕا]]، [[سوێد]] یان [[عەرەبستانی سعوودی]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] بە یەکەوە، لە پێش [[ڕاینی باکوور-وێستفالیا]] لە [[ئەڵمانیا]]یە بەڵام کەمێک لە دوای لەندەنی گەورە لە [[شانشینی یەکگرتوو]]دایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.prefectures-regions.gouv.fr/ile-de-france/Region-et-institutions/Portrait-de-la-region/Chiffres-cles/Les-chiffres-de-la-region-Ile-de-France/Territoire-et-population/#titre|سەردێڕ=Territoire et population {{!}} La préfecture et les services de l'État en région Île-de-France |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name="Eurostat">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/web/regions/data/database|سەردێڕ=Overview - Regions and cities - Eurostat}}</ref> خاوەنی بەرزترین تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بۆ ھەر کەسێکە لە ھەر ناوچەیەکی فەڕەنسا و سێیەم بەرزترینە لە ھەر ناوچەیەکی [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Paris}} {{شریتی دەروازە|فەڕەنسا|ئابووری|پاریس}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} hsfk1qib9o265mkux6get8jcqcdj9mp 0 295424 1585736 1581209 2026-05-21T02:51:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585736 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:ناسر بەکرزادە.png|وێنۆک|200px|وێنەیەکی ناسر بەکرزادە، بەندکراوی سیاسیی لەسێدارەدراوی کورد]] '''ناسر بەکرزادە''' (١٩٩٩/٢٠٠٠ – ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ لە [[ورمێ]]) بەندکراوێکی سیاسیی کوردی ٢٦ ساڵە بوو کە بە تۆمەتی [[سیخوڕی]] بۆ [[ئیسرائیل]] لە بەندیخانەی ورمێ بەند کرابوو. سزای [[سێدارە|لەسێدارەدان]]ی لە ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ لە کاتی [[بانگ]]ی بەیانیدا جێبەجێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قوه قضاییه جمهوری اسلامی: یعقوب کریم‌پور و ناصر بکرزاده اعدام شدند|ناونیشان=https://www.iranintl.com/fa/202605022065|بڵاوکەرەوە=www.iranintl.com|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اعدام یعقوب کریم‌پور و ناصر بکرزاده به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل»|ناونیشان=http://iranhr.net/fa/articles/8719/|بڵاوکەرەوە=iranhr.net|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٦|زمان=fa}}</ref> بەکرزادە تەواوی تۆمەتەکانی سەر خۆی ڕەت کردەوە و لە فایلێکی تۆمارکراوی دەنگیدا وتی کە تاکە تاوانی کوردبوون و سوننەبوونییەتی و داوای بەھاناوەچوونی کرد.<ref name="AVA1"/> == گرتن و لەسێدارەدان == [[پەڕگە:وێنەیەکی ناسر بەکرزادە.png|وێنۆک|200px|ناسر بەکرزادە]] ناسر بەکرزادە لە ڕێکەوتی ٩ی ئابی ٢٠٢٣ (١٨ی گەلاوێژی ١٤٠٢ی ھەتاوی)دا لەلایەن ھێزەکانی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]ەوە لە [[ورمێ]] دەستبەسەر کرا و پاش چەند حەفتە دوای «وەرگرتنی بەڵێنی» بە شێوەی کاتی ئازاد کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناصر بکرزاده، زندانی کُرد، بار دیگر به اعدام محکوم شد|ناونیشان=https://iranwire.com/fa/news-1/144780-ناصر-بکرزاده-زندانی-کرد-بار-دیگر-به-اعدام-محکوم-شد/|بڵاوکەرەوە=iranwire.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://iranwire.com/fa/news-1/144780-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%DA%A9%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%AF/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ئەو لە ڕێکەوتی ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (١٢ی بەفرانباری ١٤٠٢ی ھەتاوی)دا، جارێکی دیکە لەلایەن ھێزەکانی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانەوە لە ورمێ دەستبەسەر کرایەوە و دوای تێپەڕبوونی چەند مانگ لێکۆڵینەوە لەژێر گوشاردا، بە بەندیخانەی ناوەندیی ورمێ گواسترایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناصر بکرزاده برای دومین بار به اعدام محکوم شد|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/fa/news/2025/09/51|بڵاوکەرەوە=Kurdistanmedia (kurdistanmedia.com)|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa}}</ref> ئەو لە کاتی بەندکراندا بە مەبەستی وەرگرتنی دانپێدانانی زۆرەملێ، کەوتە ژێر گوشار و لە مافە سەرەتاییەکانی خۆی وەکوو دەستگەیشتن بە پارێزەر و دیتنی خێزانەکەی بێبەش کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ارومیه؛ ناصر بکرزاده، زندانی کُرد به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» برای دومین بار به اعدام محکوم شد|ناونیشان=https://kurdpa.net/fa/news/2025/09/25|بڵاوکەرەوە=Kurdpa (kurdpa.net)|ڕێکەزت=2025-09-13|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa}}</ref> بەکرزادە لە ڕێکەوتی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (١٢ی خەزەڵوەری ١٤٠٣ی ھەتاوی)دا، لەلایەن لقی ٣ی دادگای شۆڕشی ورمێ بە سەرۆکایەتیی دادوەر نەجەفزادە بە تۆمەتی «سیخوڕی لە بەرژەوەندیی ئیسرائیل»، بۆ یەکەمین جار سزای [[سێدارە|لەسێدارەدان]]ی بۆ دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KHRN: ارومیه؛ دو زندانی کُرد به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام و حبس محکوم شدند|ناونیشان=https://kurdistanhumanrights.org/fa/news-fa/prison-sentences-fa/2025/09/12/p44700|بڵاوکەرەوە=KHRN|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa|نووسەر=KHRN}}</ref> سزای لەسێدارەدان لە نیسانی ٢٠٢٥ (خاکەلێوەی ١٤٠٢ی ھەتاوی) ڕەت کرایەوە و لەلایەن لقی ٣٩ی [[دادگای باڵای وڵات (ئێران)|دادگای باڵای وڵات]]ەوە بۆ لقی پلەی یەکسان نێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پس از محاکمه مجدد؛ ناصر بکرزاده برای دومین بار به اعدام محکوم شد|ناونیشان=https://www.hra-news.org/2025/hranews/a-56553/|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری هرانا|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa-IR}}</ref> دواتر دۆسیەکە بۆ لقی نوێ (بە پلەی یەکسان لە ڕووی یاساییەوە) نێردرا و لە کۆتاییدا لە تەممووزی ٢٠٢٥ (گەلاوێژی ١٤٠٤ی ھەتاوی)دا، لەلایەن لقی ٢ی دادگای شۆڕشی ئیسلامیی ورمێ بە سەرۆکایەتیی دادوەر شاھینییەوە بە تۆمەتی «سیخوڕی بۆ ئیسرائیل»، جارێکی دیکە سزای سێدارەی لەسەر سەپێنرایەوە و چووە ناو ڕیزی لەسێدارەدانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندان ارومیه؛ ناصر بکرزاده، زندانی سیاسی کورد بار دیگر به اعدام محکوم شد|ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/2025/09/article-76|بڵاوکەرەوە=Hengaw (hengaw.net)|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ١٤٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa}}</ref> لە ڕێکەوتی ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (١٠ی خەزەڵوەری ١٤٠٤ی ھەتاوی)دا، سزای لەسێدارەدانی ناسر بەکرزادە بۆ جاری دووەم لەلایەن لقی ٣٩ی دادگای باڵای وڵاتەوە ڕەت کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حکم اعدام ناصر بکرزاده برای دومین بار در دیوان عالی کشور نقض شد|ناونیشان=https://www.hra-news.org/2025/hranews/a-57493/|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری هرانا|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حکم اعدام ناصر بکرزاده برای بار دوم نقض شد|ناونیشان=https://iranwire.com/fa/news-1/145997-حکم-اعدام-ناصر-بکرزاده-برای-بار-دوم-نقض-شد/|بڵاوکەرەوە=iranwire.com|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://iranwire.com/fa/news-1/145997-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%A8%DA%A9%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%86%D9%82%D8%B6-%D8%B4%D8%AF/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ناسر بەکرزادە دوای دوو جار ھەڵوەشانەوەی سزای سێدارەکەی لە دادگای باڵا وڵات و ڕەوانەکردنی دۆسیەکەی بۆ لقی یەکسان، بۆ سێیەم جار لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (١٤ی ڕێبەندانی ١٤٠٤ی ھەتاوی)دا لەلایەن دەزگای دادوەریی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە بە تۆمەتی «سیخوڕی بۆ ئیسرائیل» سزای سێدارەی بەسەردا سەپایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hengaw.net/ku/news/2026/02/article-63|سەردێڕ=ناسر بەکرزادە، بەندکراوی سیاسیی کورد بۆ سێیەم جار سزای سێدارەی بەسەردا سەپا|بڵاوکەرەوە=ھەنگاو|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> دواتر لە ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (١٢ی گوڵانی ١٤٠٥ی ھەتاوی)دا، سزای لەسێدارەدانی ناسر بەکرزادە لە [[ورمێ]] جێبەجێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hanahr.org/ku/%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5/%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95%DA%86%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%87%DB%8E%D9%86%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8E%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%B1/|سەردێڕ=بەڕێوەچوونی نهێنیی سزای سێدارەی ناسر بەکرزادە و یەعقووب کەریم‌پوور|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوەی مافەکانی مرۆڤی ھانا|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == پەیوەندیی تەلەفۆنیی پێش لەسێدارەدان == ناسر بەکرزادە ماوەیەکی کەم پێش لەسێدارەدانی لە کۆتایییەکانی نیسانی ٢٠٢٦، لە بەندیخانەی ورمێ لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ دەرەوەدا وتی:<ref name="AVA1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ava.news/news/47937|سەردێڕ=داواکاری گەنجێکی کورد لە ورمێ کە سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرچووە|بڵاوکەرەوە=ئاڤا نیوز|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> {{دەقی تایبەت|من ناسر بەکرزادەم و دەنگم لە زیندانی ناوەندیی ورمێ دەبیستن، ڕەنگە ئەمە کۆتا دەنگم بێت. کوڕی مەلا مەنسوورم، تەمەنم ٢٦ ساڵە و دوو خوشکم ھەیە لە خۆم بچووکترن. لە تەمەنی ٢٣ ساڵیدا، کاتێک لە لووتکەی ئاوات و حەزی ژیاندا بووم، دەستبەسەر کرام. دایک و باوکم لە یەکەم ڕۆژی دەستبەسەرکردنم تاوەکوو ئەمڕۆ، ھەموو ڕۆژێک دەمرن و زیندوو دەبنەوە. خەمی دووری و دابڕان، باری گران کردوون و لە لووتکەی گەنجیدا، پیر و کەنەفت بوون. جاران دڵخۆش بوون و ئاواتیان بوو تاقانە کوڕەکەیان لە جلی زاوایێتیدا ببینن، چەند ڕۆژێک بەر لە دەستبەسەرکردنم بڕیار بوو بچینە داخوازی، ئێستا چوار ساڵە ئەو کچە چاوەڕوانی منە. ئێستاش کە چەند کاتژمێرێکە ھەواڵی پەسەندکردنی سزای لەسێدارەدانەکەم بیستووە، نازانم چۆن پەیوەندیی پێوە بکەم و پێی بڵێم کە سزاکەم پەسەند کراوە و بڕیارە لەسێدارە بدرێم. دوای تەواوکردنی خوێندنی قوتابخانە، بەپێی بڕیاری باوکم و ئارەزووی خۆم، دەستم بە خوێندن کرد لە قوتابخانەی زانستە ئایینییەکانی سەڵاحەددین ئەیووبی لە پیرانشار. دوای دوو ساڵ خوێندن، بەھۆی دۆخی خێزانەکەمەوە، بڕیارم دا بەشێک لە بەرپرسیارێتیی سەرشانی باوکم کەم بکەمەوە و دووکانێکی فرۆشتنی مۆبایلم لە ورمێ کردەوە. داوا لە ھاونیشتمانییە خۆشەویستەکانم، لە کوردە بەغیرەتەکانی ناوخۆ و ھەموو شوێنێکی جیھان و لە مامۆستا ئایینییەکان کە من فەقێی ئەوان بووم دەکەم، ببنە دەنگی بێدەنگیم. دەنگم بگەیێننە ڕێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ، لێبوردنی نێونەتەوەیی و ھەموو جیھان. ورمێ لە ھەموو ئێران جیاوازترە. ئەمە لە ناخی دڵمەوە دەڵێم: یەکەمین تاوانم کوردبوونم بوو، دوای ئەوەش سوننەبوونم، بە ھانامەوە بێن، من نە یەکەم کەسم و نە کۆتا کەس دەبم.}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مافەکانی مرۆڤ|کوردستان|ئێران}} [[پۆل:خەڵکی ورمێ]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی کورد]] [[پۆل:لەسێدارەدراوانی ئێرانی]] [[fa:ناصر بکرزاده]] b1kos7a0ch0z5csn44ky623lra8j4ad 0 295497 1585486 1585278 2026-05-20T12:06:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585486 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھاوکاریی ئابووریی ئاسیا و زەریای ھێمن''' ('''ئاپێک''')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=-ABWwQg-CwY|سەردێڕ=What is APEC?|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201129043108/https://www.youtube.com/watch?v=-ABWwQg-CwY&gl=US&hl=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|via=YouTube|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> کۆڕبەندێکی نێوان حکوومەتییە بۆ ٢١ [[ئابوور|ئابووریی]] ئەندام لە لێواری زەریای ھێمن کە برەو بە بازرگانیی ئازاد لە سەرانسەری ناوچەی [[ئاسیا و ئۆقیانووسی ئارام|ئاسیا-زەریای ھێمن]] دەدات.<ref name="apec.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928160451/http://apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=APEC}}</ref> بەدوای سەرکەوتنی زنجیرە کۆنفرانسە پاش-وەزارییەکانی [[لێژنەی نەتەوەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ئاسیان]] کە لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو دەستیان پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Elek |یەکەم=Andrew |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec|سەردێڕ=Back to Canberra: Founding APEC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200918064533/https://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=PECC |وتەگێڕانەوە=ASEAN's series of post-ministerial consultations, launched in the mid-1980s, had demonstrated the feasibility and value of regular consultations among ministerial-level representatives of both developed and developing economies.}}</ref> ئاپێک لە ساڵی ١٩٨٩ دەستی پێکرد،<ref name="History">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190304034820/http://apec.org/About-Us/About-APEC/History |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=APEC |وتەگێڕانەوە=The idea of APEC was firstly publicly broached by former prime minister of Australia Bob Hawke during a speech in Seoul, Korea, on 31 January 1989. Ten months later, 12 Asia-Pacific economies met in Canberra to establish APEC.}}</ref> وەک وەڵامێک بۆ گەشەکردنی پشتبەستنی یەکتریی ئابوورییەکانی [[ئاسیا و ئۆقیانووسی ئارام|ئاسیا-زەریای ھێمن]] و سەرھەڵدانی بلۆکە بازرگانییە ناوچەیییەکان لە بەشەکانی تری جیھاندا؛ ئامانجی دامەزراندنی بازاڕی نوێ بوو بۆ بەرھەمە کشتوکاڵییەکان و کەرەستە خاوەکان لە دەرەوەی ئەورووپا.<ref name="pecc.org">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Elek |یەکەم=Andrew |ناونیشان=https://www.pecc.org/resources/regional-cooperation/601-back-to-canberra-founding-apec/file |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160329012108/https://www.pecc.org/resources/regional-cooperation/601-back-to-canberra-founding-apec/file |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=Pacific Economic Cooperation Council}}</ref> بارەگا سەرەکییەکەی لە [[سینگاپوور]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110726041714/http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١١|وێبگە=National Center for APEC |وتەگێڕانەوە=The APEC Secretariat is based in Singapore. The Secretariat is staffed by 20 diplomats seconded from APEC member economies and by 20 local staff.}}</ref> ئاپێک وەک یەکێک لە بەرزترین ئاستی بلۆکە فرەلایەنەکان و کۆنترین کۆڕبەندەکان لە ناوچەی ئاسیا و زەریای ھێمن / ئەمریکاکان دەناسرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Chu |یەکەم=Shulong |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.brookings.edu/opinions/the-east-asia-summit-looking-for-an-identity/|سەردێڕ=The East Asia Summit: Looking for an Identity |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200925205910/https://www.brookings.edu/opinions/the-east-asia-summit-looking-for-an-identity/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=Brookings |وتەگێڕانەوە=APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) is the oldest such forum and is generally recognized as the highest-level multilateral process in Asia-Pacific.}}</ref> و کاریگەرییەکی نێونەتەوەییی بەرچاوی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Achievements-and-Benefits|سەردێڕ=Achievements and Benefits |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030230425/https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Achievements-and-Benefits |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=apec.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Parreñas |یەکەم=Julius Caesar |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=ASEAN and Asia-Pacific economic cooperation |journal=The Pacific Review |بەرگ=١١|issue=2 |پەڕەکان=٢٣٣–٢٤٨|doi=10.1080/09512749808719255}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|ئۆقیانووسیا|ئابووری|ڕۆژھەڵاتی ناوین|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Asia-Pacific Economic Cooperation}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییە ئابوورییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jjymgwnh9le945lztsrnqzxq1e8t0k3 0 295523 1585601 1583983 2026-05-20T12:25:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585601 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[فینلاند]] خاوەنی ئابوورییەکی بازاڕی کۆمەڵایەتیی [[وڵاتی پێشکەوتوو|زۆر پێشکەوتووە]]. خاوەنی بەرھەمێکی بۆ ھەر تاکێکە کە ھاوشێوەی ئابوورییەکانی [[ئەورووپای ڕۆژاوا|ڕۆژاوای ئەورووپایە]] وەک [[ئابووریی فەرەنسا|فەڕەنسا]]، [[ئابووریی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]، و شانشینی یەکگرتوو. گەورەترین کەرتی ئابووریی فینلاند [[ڕاژە (ئابوورناسی)|کەرتی خزمەتگوزارییە]]، کە ٧٢٫٧٪ی [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]] (جی دی پی) وڵاتەکە پێکدەھێنێت؛ بەدوای ئەویشدا بەرھەمھێنان و پاڵاوتن بە ٣١٫٤٪؛ و کەرتی سەرەتایی بە ٢٫٩٪ دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_kansantalous_en.html|سەردێڕ=Statistics Finland|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٧|وێبگە=Statistics Finland|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190822190524/http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_kansantalous_en.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.statista.com/statistics/328329/employment-by-economic-sector-in-finland/|سەردێڕ=Finland - employment by economic sector 2013-2023 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=Statista}}</ref> لە نێوان نەتەوەکانی ئۆ ئی سی دیدا، خاوەنی سیستمێکی دڵنیایی کۆمەڵایەتیی زۆر کارا و بەھێزە؛ خەرجییە کۆمەڵایەتییەکان [[دەوڵەتی خۆشبژیوی|نزیکەی ٢٩٪ی جی دی پی]] بووە.<ref name="Kenworthy">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kenworthy |یەکەم=Lane |ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=Do Social-Welfare Policies Reduce Poverty? A Cross-National Assessment |ناونیشان=http://www.lisdatacenter.org/wps/liswps/188.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Social Forces |بەرگ=٧٧|issue=3 |پەڕەکان=١١١٩–١١٣٩|doi=10.2307/3005973 |jstor=3005973 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130810134045/http://www.lisdatacenter.org/wps/liswps/188.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref name="Bradley et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Moller |یەکەم=Stephanie |دوایین٢=Huber |یەکەم٢=Evelyne |دوایین٣=Stephens |یەکەم٣=John D. |دوایین٤=Bradley |یەکەم٤=David |دوایین٥=Nielsen |یەکەم٥=François |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Determinants of Relative Poverty in Advanced Capitalist Democracies |journal=American Sociological Review |بەرگ=٦٨|issue=1 |پەڕەکان=٢٢–٥١|doi=10.2307/3088901 |jstor=3088901}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oecd.org/social/expenditure.htm|سەردێڕ=Social Expenditure Database (SOCX) - OECD |وێبگە=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]]}}</ref> کەرتی ئابووریی سەرەکیی فینلاند بەرھەمھێنانە. گەورەترین پیشەسازییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_teollisuus_en.html|سەردێڕ=Manufacturing |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816220900/http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_teollisuus_en.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٧|وێبگە=Statistics Finland}}</ref> بریتین لە [[ئەلەکترۆنیک]] (٢١٫٦٪ - داتای زۆر کۆن)، ئامێر، پێڕاگوێزەکان و بەرھەمە کانزایییە ئەندازیارییەکانی تر (٢١٫١٪)، پیشەسازیی دارستان (١٣٫١٪)، و ماددە کیمیایییەکان (١٠٫٩٪). فینلاند خاوەنی دار و چەندین سەرچاوەی کانزایی و ئاوی شیرینە. [[دارستانناسی]]، کارگەکانی کاغەز، و [[وەرزێری|کەرتی کشتوکاڵ]] (کە باجدەران ساڵانە نزیکەی ٢ ملیار یۆرۆی تێدا خەرج دەکەن) لە ڕووی سیاسییەوە بۆ نیشتەجێیانی گوندەکان ھەستیارن. ناوچەی میترۆپۆلیتانی ھێلسینکی نزیکەی سێیەکی جی دی پی بەرھەم دەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html#region/|سەردێڕ=Statistics Finland|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=Statistics Finland|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200611010801/https://www.stat.fi/tup/suoluk/suoluk_vaesto_en.html#region/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Finland}} {{شریتی دەروازە|ئابووری}} [[پۆل:ئابووری فینلاند]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tn21gss1dh1uo4vsovyszps4l74qn0j 0 295526 1585605 1582278 2026-05-20T12:26:27Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585605 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ئابووریی ئیرلەندای باکوور بچووکترینی چوار [[وڵاتەکانی شانشینی یەکگرتوو|پێکھێنەرەکەی شانشینی یەکگرتوو]]ە و بچووکترینی دوو دەسەڵاتە دادوەرییەکەی سەر دوورگەی ئیرلەندایە. لە کاتی [[دابەشکردنی ئیرلەندا]] لە ساڵی ١٩٢٢دا، و بۆ ماوەیەک لە دوای ئەوە، [[ئیرلەندای باکوور]] خاوەنی ئابوورییەکی پیشەسازیی باڵادەست بوو، بەتایبەتی لە کەشتیسازی، [[پەت|بەرھەمھێنانی پەت]] و دەق، بەڵام زۆربەی پیشەسازییە قورسەکان لەو کاتەوە بە [[ڕاژە (ئابوورناسی)|خزمەتگوزارییەکان]] شوێنیان گراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.export.org.uk/news/571147/Trade-increases-between-Irish-Republic-and-Northern-Ireland-figures-show-as-firms-avoid-GB-checks.htm|سەردێڕ=Trade increases between Irish Republic and Northern Ireland, figures show, as firms avoid GB checks |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nisra.gov.uk/sites/nisra.gov.uk/files/publications/BESES-Purchases-and-imports-Publication-2018_0.PDF|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231116120225/https://www.nisra.gov.uk/sites/nisra.gov.uk/files/publications/BESES-Purchases-and-imports-Publication-2018_0.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nisra.gov.uk/statistics/business-statistics/broad-economy-sales-and-exports-statistics|سەردێڕ=NI Economic Trade {{!}} Northern Ireland Statistics and Research Agency |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.statista.com/statistics/384096/gdp-of-northern-ireland/|سەردێڕ=Northern Ireland GDP 2023 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8173/CBP-8173.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8173/CBP-8173.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.economy-ni.gov.uk/news/northern-ireland-broad-economy-sales-and-exports-statistics-goods-and-services-results-2019|سەردێڕ=Northern Ireland Broad Economy Sales and Exports Statistics: Goods and Services Results 2019 {{!}} Department for the Economy |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> ئابووریی ئیرلەندای باکوور پەیوەندیی بەھێزی لەگەڵ ئابوورییەکانی [[کۆماری ئیرلەندا]] و بەریتانیای مەزندا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Northern Ireland}} {{شریتی دەروازە|ئابووری|شانشینی یەکگرتوو}} d9at1lbnmh03mc8aefbohckw8p9wa84 0 295530 1585604 1583745 2026-05-20T12:26:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585604 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ئابووریی [[ئازەربایجان]] بە توندی بەستراوەتەوە بە ھەناردەی نەوت و گازەوە، بەتایبەتی لە دوای تەواوبوونی بۆریی باکو-تبلیس-جەیھان. گواستنەوە بەرەو بەرھەمھێنانی نەوت لە کۆتایییەکانی نۆوەتەکاندا بووە ھۆی گەشەیەکی ئابووریی خێرا لە ماوەی نێوان ١٩٩٥–٢٠١٤دا.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://documents1.worldbank.org/curated/en/099100009222236784/pdf/P17532606988e2056084e603c9c48ddc618.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |وێبگە=World Bank}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، گەشەی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) بە شێوەیەکی بەرچاو خاو بووەتەوە.<ref name=":3"/> یەدەگە گەورەکانی [[نەوت]] بەشداربوویەکی سەرەکین لە ئابووریی [[ئازەربایجان]]دا. گاز و نەوت دوو لەسەر سێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆییی ئازەربایجان پێکدەھێنن، کە وای لێدەکات ببێتە یەکێک لە دە پڕپشتبەستووترین ئابوورییەکان بە سووتەمەنیی فۆسیلی لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lo |یەکەم=Joe |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.climatechangenews.com/2023/12/09/oil-reliant-azerbaijan-chosen-to-host-cop29-climate-talks/|سەردێڕ=Oil-reliant Azerbaijan chosen to host Cop29 climate talks |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Climate Home News |زمان=en}}</ref> گاز و نەوت ٩٠٪ی داھاتی ھەناردەکردنی ئازەربایجان و ٦٠٪ی دارایییەکانی پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.ft.com/content/c1e13d08-9917-44d3-bd63-5916a320e451|سەردێڕ=Oil-rich nations ‘pushback’ against fossil fuel phaseout |وێبگە=www.ft.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Azerbaijan}} {{شریتی دەروازە|ئازەربایجان|ئابووری}} [[پۆل:ئابووری ئازەربایجان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hvgblix5q2hxbjohhv91h706osvcckx 0 295653 1585602 1583975 2026-05-20T12:25:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585602 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ئابووری لەندەن لەلایەن پیشەسازییە خزمەتگوزارییەکانەوە بەسەریدا زاڵە، بەتایبەتی خزمەتگوزارییە دارایییەکان و خزمەتگوزارییە پیشەیییە پەیوەندیدارەکان، کە پەیوەندییەکی بەھێزیان لەگەڵ ئابووری لە بەشەکانی تری [[شانشینی یەکگرتوو]] و لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.thecityuk.com/research/key-facts-about-uk-financial-and-related-professional-services-2016/|سەردێڕ=Our work {{!}} TheCityUK |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> وێڕای ئەوەی پایتەختی شانشینی یەکگرتووە، [[لەندەن]] یەکێکە لە ناوەندە دارایییە پێشەنگەکانی جیھان بۆ بازرگانی و بازرگانیی نێونەتەوەیی و یەکێکە لە «ناوەندەکانی فەرماندەیی» بۆ [[ئابووری جیھان]]ی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sassen, Saskia|سەردێڕ=The Global City: New York, London, Tokyo|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=٢٠٠١|edition=2nd|بەستەری نووسەر=Saskia Sassen}}</ref><ref name="Roberts2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Roberts|یەکەم=Richard|سەردێڕ=The City: A Guide to London's Global Financial Centre|بڵاوکەرەوە=Economist|ساڵ=٢٠٠٨|پەڕە=٢|id={{ASIN|1861978588|country=uk}}}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=http://www.propertyfundsworld.com/2017/02/15/248711/london-tops-colliers-cities-influence-index|سەردێڕ=propertyfundsworld.com - Tämä WWW-sivu on myynnissä. - Property loans Lähteet ja tiedot. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200130062403/https://www.propertyfundsworld.com/2017/02/15/248711/london-tops-colliers-cities-influence-index |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٧|postscript=none}}</ref> لەندەن پڕدانیشتووترین ناوچە، زۆنی شاری و [[ناوچەی گەورە|ناوچەی مێترۆپۆلیتانییە]] لە شانشینی یەکگرتوودا. بەپێی دامەزراوەی بروکینگس، لەندەن پێنجەم گەورەترین ئابووریی مێترۆپۆلیتانی ھەبوو لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠١١دا.<ref name="Brookings">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|سەردێڕ=Global MetroMonitor |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130605135349/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> ھەندێک لە گەڕەکەکانی تێکرای بەھای زیادکراوی خاوی (GVA) بۆ ھەر تاکێک بە ١١٦٬٨٠٠ پاوەند (١٦٢٬٢٠٠ دۆلار) دەخەمڵێنرێت. زیادەی داراییی لەندەن، کە ٣٢٫٥ ملیار پاوەند بوو لە ساڵانی ٢٠١٦–١٧دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.scotfact.com/fiscal-transfers|سەردێڕ=Scotfact: Fiscal Transfers |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Scotfact |زمان=en}}</ref> زۆربەی بۆ دابینکردنی بوودجەی خزمەتگوزارییەکان لە بەشەکانی تری شانشینی یەکگرتوودا دەچێت.<ref name="Clark">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Clark|یەکەم=Greg|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=MhTfBAAAQBAJ&q=London+fiscal+surplus&pg=PA160|سەردێڕ=The Making of a World City: London 1991 to 2021|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-١-١١٨-٦٠٩٧٢-٩|پەڕە=١٦٠|زمان=en}}</ref> لەندەن نزیکەی ٢٢ لە سەدی [[ئابووری شانشینی یەکگرتوو|بەرھەمی ئابووریی شانشینی یەکگرتوو]] پێکدەھێنێت.<ref name="ONS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/regional-accounts/regional-gross-value-added--income-approach-/december-2013/rft-nuts3.xls |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131219210913/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/regional-accounts/regional-gross-value-added--income-approach-/december-2013/rft-nuts3.xls |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.cityoflondon.gov.uk/business/economic-research-and-information/research-publications/Pages/londons-competitive-place-uk-and-global-economies.aspx|سەردێڕ=London’s competitive place in the UK and global economies - City of London |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150427055149/http://www.cityoflondon.gov.uk/business/economic-research-and-information/research-publications/Pages/londons-competitive-place-uk-and-global-economies.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> ٨٤١٬٠٠٠ بازرگانیی کەرتی تایبەت لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٣دا بنکەیان لە لەندەن بووە، کە زیاترە لە ھەر ناوچە یان وڵاتێکی تری شانشینی یەکگرتوودا. ١٨ لە سەدیان لە کەرتی چالاکییە پیشەیی، زانستی و تەکنیکییەکانن، لەکاتێکدا ١٥ لە سەدیان لە کەرتی بیناسازیدان. زۆربەی ئەمانە کۆمپانیا بچووک و مامناوەندەکانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/252175/13-92-business-population-estimate-2013-stats-release-4.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of London}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] em75jj0tdb8s9x1drw42fnhmi1r32o2 0 295725 1585603 1583885 2026-05-20T12:26:07Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585603 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} }} '''ئادەمان''' ({{بە کرمانجی سەروو|Ademan}}) ھۆزێکی دێرینی کوردن لە ناوچەی سەرھەدان لە ھەردوو پارێزگاکانی [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] و [[وان]] دەژین. دەوترێت لە بنەڕەتدا دەگەنەوە ھۆزی دەمانۆ (demanu) لە دەرسیم، و لە سەردەمی عوسمانیدا پێیان دەوترا ئادەمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dersim.biz/html/asiret_asiret_dersim_.html|سەردێڕ=ASIRET ASIRET DERSIM |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120615145535/http://www.dersim.biz/html/asiret_asiret_dersim_.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.dersim.biz}}</ref> لە باکووری کوردستان ھۆزی تر ھەن کە ناوەکانیان نزیکە لە ئادەمان وەک ئاتمان (ئاتمی لە مەرعەش و ئادییەمان) و ئەتمانکی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گەلان و ئێڵەکانی کورد}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:ھۆزەکانی کورد]] byjpmxaristveuis0qjdkj9jhil06tf 0 295789 1585518 1585036 2026-05-20T12:11:56Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585518 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{Infobox treaty | name = پلانی ئاشتیی غەززە | long_name = پلانی گشتگیر بۆ کۆتاییھێنان بە ململانێی غەززە |citations= [[بڕیارنامەی ٢٨٠٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] | context = * کۆتاییھێنان بە [[شەڕی غەززە]] * کۆتاییھێنان بە [[قەیرانی بارمتەکانی شەڕی غەززە]] * بنیاتنانەوەی [[کەرتی غەززە]] * [[پرۆسەی ئاشتیی ئیسرائیل و فەلەستین]] | image = President Donald Trump and Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu hold a joint press conference (cropped).jpg | image_width = 250px | caption = [[بێنیامین نێتانیاھوو]]، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و [[دۆناڵد ترامپ]]، سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی ڕاگەیاندنی ئەم پێشنیارەدا | date_drafted = {{Start date|٢٠٢٥|٠٩|٢٩}} | date_signed = {{Start date|٢٠٢٥|١٠|٠٩}} | date_effective = {{Start date|٢٠٢٥|١٠|١٠}} | condition_effective = | mediators = {{Plainlist| * {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} * {{ئاڵا|قەتەر}} * {{ئاڵا|تورکیا}} * {{ئاڵا|میسر}} }} | parties = {{Plainlist| * {{ئاڵا|ئیسرائیل}} * {{ئاڵا|حەماس}} }} }} '''پلانی ئاشتیی غەززە''' بە ناوی فەرمیی '''پلانی گشتگیر بۆ کۆتاییھێنان بە ململانێی غەززە'''، ڕێککەوتنێکی فرەلایەنەیە لە نێوان [[ئیسرائیل]] و [[حەماس]] کە ئامانج لێی چارەسەرکردنی [[شەڕی غەززە]] و [[قەیرانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست (٢٠٢٣–ئێستا)|قەیرانی فراوانتری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]ە. ئەم ڕێککەوتنە بە ڕێبەرایەتیی [[دۆناڵد ترامپ]]، سەرۆک کۆماری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بە ڕاوێژ لەگەڵ زۆرێک لە وڵاتانی [[جیھانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[جیھانی ئیسلامی|ئیسلامی]] دانوستانی لەسەر کرا. ئەم پلانە لە ٢٩ی ئەیلولی ٢٠٢٥، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە [[کۆشکی سپی]] لەلایەن ترامپەوە و شانبەشانی [[بێنیامین نێتانیاھوو]]، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ڕاگەیەندرا. ڕێککەوتنەکە لە ٩ی تشرینی یەکەمدا واژۆ کرا، ڕۆژی دواتر کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە و لە ١٧ی تشرینی دووەمدا لەلایەن [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]]ەوە قەبووڵ کرا. حەماس لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠٦دا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و حکوومەتی پێکھێنا، سەرەتا بە تەنیا و دواتر بە ھاوپەیمانییەکی نیشتمانیی گەورە لەگەڵ [[بزووتنەوەی فەتح]]، بەڵام دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧دا دەستی بەسەر غەززەدا گرت. لەو کاتەوە پێکدادانەکان لەگەڵ ئیسرائیل پەرەی سەند و بووە بە [[ململانێی غەززە و ئیسرائیل|ململانێیەکی گەورە]]، کە دواتر بە ڕوودانی [[ھێرشی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل|ھێرشەکانی ٧ی تشرینی یەکەمی حەماس]] لە ساڵی ٢٠٢٣دا گەیشتە لووتکە و بووە ھۆی ھەڵمەتێکی سەربازیی بەرفراوانی ئیسرائیل و کارەساتی [[جینۆسایدی غەززە]]. ئاگربەستە کاتییەکان لە [[ئاگربەستی ٢٠٢٣ی غەززە|کۆتاییی ٢٠٢٣]] و [[ئاگربەستی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ی شەڕی غەززە|سەرەتای ٢٠٢٥]]دا ھەڵوەشانەوە و شەڕەکان بە ھێرشێکی لەناکاوی ئیسرائیل لە مانگی ئازاری ٢٠٢٥ دەستی پێکردەوە. پلانەکە بە پاڵپشتیی زۆرێک لە وڵاتانی جیھان پێشوازیی لێکرا، لەوانە [[فەڕەنسا]]، [[ئەڵمانیا]]، [[ڕووسیا]]، [[ئیتاڵیا]]، [[ئیسپانیا]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]، [[میسر]]، [[تورکیا]]، [[قەتەر]]، [[ئوردن]]، [[ئیندۆنیزیا]]، [[پاکستان]]، [[کەنەدا]] و [[شانشینی یەکگرتوو]].<ref name="reuters20250930">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Global reaction to Trump's proposal for a Gaza peace plan |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/global-reaction-trumps-proposal-gaza-peace-plan-2025-09-30/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20251005215416/https://www.theguardian.com/world/2025/oct/05/israel-continues-gaza-bombardment-trump-plan-negotiators-arrive-in-cairo|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[دەوڵەتی فەلەستین]] لە دانوستانەکاندا بەشدار نەبوو، ھەرچەندە [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین]] پشتیوانیی خۆی بۆ ڕێککەوتنەکە دەربڕی. پێش ڕاگەیاندنی ئەو پلانە لەلایەن ترامپەوە، حەماس جەختی لەوە کردەوە کە بەبێ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی فەلەستین چەکداماڵین ڕەت دەکاتەوە.<ref name="nytimes20250929" /><ref name="jpost20250928" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Hamas says it won't disarm without an independent Palestinian state |ناونیشان=https://www.abc.net.au/news/2025-08-03/hamas-says-it-wont-disarm-without-statehood/105606382 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦|ئیش=ABC News |زمان=en-AU}}</ref> دوای ڕاگەیاندنی پێشنیاری ئاشتی، ترامپ ھەتا ٥ی تشرینی ٢٠٢٥ وادەی دایە حەماس تاوەکوو پێشنیارەکە قەبووڵ بکات.<ref name="bbc20251003">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Armstrong |یەکەم=Kathryn |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Hamas says it agrees to release Israeli hostages but seeks changes to US Gaza peace plan |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cdxq7zp7002o |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20251003144310/https://www.bbc.com/news/articles/cdxq7zp7002o |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=en-GB}}</ref> لە ٣ی تشرینی یەکەمدا، لە وەڵامی ئەو پێشنیارەدا، حەماس ڕەزامەندیی خۆی دەربڕی لەسەر ئازادکردنی ھەر بارمتەیەک کە لە غەززە مابێتەوە و «دەسەڵاتی کەرتی غەززە ڕادەستی ڕێکخراوەیەکی فەلەستینیی تەکنۆکراتی سەربەخۆی بکات»، ھەرچەندە ڕازی نەبوو بە چەکداماڵین یان دەستبەرداربوون لە کاریگەرییەکانی لە غەززە.<ref name="washingtonpost20251003">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Hamas accepts Trump's plan to end the war in Gaza, but with conditions |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2025/10/03/hamas-gaza-peace-ceasefire-deal/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20251003201555/https://www.washingtonpost.com/world/2025/10/03/hamas-gaza-peace-ceasefire-deal/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=The Washington Post}}</ref><ref name="economist20251004">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Hamas says "yes, but" to the Trump Gaza plan. That may not be enough |ناونیشان=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2025/10/04/hamas-says-yes-but-to-the-trump-gaza-plan-that-may-not-be-enough |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> پێش لێدوانەکەی ترامپ، بەرپرسێکی باڵای بزووتنەوەی حەماس ڕای گەیاند کە حەماس ئەو مەرجانەی لە چەکداماڵین ڕەتکردەوە کە لە پلانەکەی ترەمپدا ھاتووە.<ref name="nytimes20250929">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2025/09/29/world/trump-netanyahu-israel-gaza/74e0089f-d171-515d-855b-8ec69ac79319|سەردێڕ=Middle East Updates: Trump Releases Gaza Plan and Says Hamas Must Accept It |وێبگە=The New York Times}}</ref><ref name="jpost20250928">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.jpost.com/middle-east/article-868818|سەردێڕ=Hamas denies Donald Trump presented new Gaza ceasefire deal {{!}} The Jerusalem Post |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref> لە وەڵامی پرسیاری پەیامنێرێکی [[سی ئێن ئێن]] سەبارەت بەوەی چی ڕوودەدات ئەگەر حەماس پێداگری لەسەر مانەوە لە دەسەڵاتدا بکات، ترامپ وتی گرووپەکە ڕووبەڕووی «سڕینەوەی تەواو» دەبێتەوە.<ref name="cnn20251005">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jaramillo |یەکەم=Alejandra |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.cnn.com/2025/10/05/politics/trump-gaza-hamas-netanyahu|سەردێڕ=Exclusive: Trump says Hamas faces ‘complete obliteration’ if it insists on staying in power {{!}} CNN Politics |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> شرۆڤەکاران ڕایان گەیاند کە تاوەکوو ھیچ گەرەنتییەک بۆ کشانەوەی ئیسرائیل لە غەززە نەبێت، پێناچێت حەماس چەکەکانی ڕادەست بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Borger |یەکەم=Julian |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Disputes over Hamas disarmament stall Gaza peace plan progress |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/25/disputes-hamas-disarmament-threaten-gaza-peace-plan-progress |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٦|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> لە ٨ی تشرینی یەکەمدا ترامپ ڕایگەیاند کە ئیسرائیل و حەماس گەیشتوونەتە ڕێککەوتن و قۆناغی یەکەمی ڕێککەوتنەکەیان واژۆ کردووە. لە چوارچێوەی ئەم قۆناغەدا بڕیار درا کە سەرجەم بارمتە زیندووەکان لە بەرامبەر دوو ھەزار بەندکراوی فەلەستینیدا ئازاد بکرێن کە ٢٥٠ بەندکراویان سزای ھەتاھەتایییان بەسەردا سەپێنرابوو، ھەروەھا لە ماوەی ٧٢ سەعاتیشدا ئیسرائیل ھێزەکانی بۆ [[ھێڵی زەرد (غەززە)|ھێڵە پێشوەختە دیاریکراوەکان]]ی ناو کەرتی غەززە بکشێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Burke |یەکەم=Jason |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ='First phase' of ceasefire deal to end war in Gaza agreed by Israel and Hamas |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2025/oct/09/first-phase-of-ceasefire-deal-to-end-war-in-gaza-agreed-by-israel-and-hamas |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> بڕیار درا ئاگربەستەکە لە ١٠ی تشرینی یەکەمەوە بچێتە بواری جێبەجێکردنەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel Says Cease-Fire Has Begun, Troops Withdraw From Parts of Gaza |ناونیشان=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-says-cease-fire-has-begun-troops-start-withdrawing-from-parts-of-gaza-098b90dc |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Wall Street Journal}}</ref> ھەرچەندە لەو کاتەوە ژمارەیەکی زۆر ھێرش ڕوویداوە، لەنێویاندا کوشتنی ٤٤٢ فەلەستینی لەلایەن ئیسرائیلەوە.<ref name="killing">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Three killed as buildings collapse due to winter storm in Gaza Strip|ناونیشان=https://www.pressreader.com/uae/the-national-news/20260114/281595246921681|بڵاوکەرەوە=The National|وێبگە=PressReader |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> دەستپێکردنی قۆناغی دووەمی پلانەکە لەلایەن نێردەی تایبەتی ئەمریکا، [[ستیڤ ویتکۆف]] لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا ڕاگەیەندرا.<ref name="phasetwoannounced">{{بیرخستنەوەی تویت|ژمارە=٢٠١١٤٧٨٢١١٠٧٥٣٩١٨٤٥|بەکارھێنەر=SEPeaceMissions |سەردێڕ=Today, on behalf of President Trump, we are announcing the launch of Phase Two of the President's 20-Point Plan to End the Gaza Conflict, moving from ceasefire to demilitarization, technocratic governance, and reconstruction. Phase Two establishes a transitional technocratic Palestinian administration in Gaza, the National Committee for the Administration of Gaza (NCAG), and begins the full demilitarization and reconstruction of Gaza, primarily the disarmament of all unauthorized personnel. The US expects Hamas to comply fully with its obligations, including the immediate return of the final deceased hostage. Failure to do so will bring serious consequences. Importantly, Phase One delivered historic humanitarian aid, maintained the ceasefire, returned all living hostages and the remains of twenty-seven of the twenty-eight deceased hostages. We are deeply grateful to Egypt, Turkey, and Qatar for their indispensable mediation efforts that made all progress to date possible. |یەکەم=Steve |دوایین=Witkoff |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> دانوستانەکان لە ئایاری ٢٠٢٦ەوە ڕاگیراوە، ئەمەش بەھۆی دووبارەبوونەوەی ھێرشەکانی ئیسرائیل لە دوای ئاگربەستی تشرینی یەکەم و ناکۆکی لەسەر پلانی چەکداماڵینی بزووتنەوەی حەماس. ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ئەگەر پێشکەوتن لە داماڵینی چەکدا نەبینێت، ناچێتە پێشەوە. بزووتنەوەی حەماس ڕای گەیاندبوو ھەتا ئەو کاتەی ئیسرائیل قۆناغی یەکەم بە تەواوی جێبەجێ نەکات، قۆناغی دووەمی ڕێککەوتنەکە کە داماڵینی چەک لەخۆدەگرێت، تاوتوێ ناکات.<ref name="timesofisrael20260505">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Magid |یەکەم=Jacob |ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Board of Peace won't hold Israel to truce terms if Hamas doesn't okay disarmament offer |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/board-of-peace-wont-hold-israel-to-truce-terms-if-hamas-doesnt-okay-disarmament-offer/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦|ئیش=The Times of Israel |زمان=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Berman |یەکەم=Lazar |ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Report: Board of Peace's top Gaza envoy in Israel after Hamas rejects disarmament plan |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/report-board-of-peaces-top-gaza-envoy-in-israel-after-hamas-rejects-disarmament-plan/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦|ئیش=The Times of Israel |زمان=en-US |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Exclusive: US to close its flagship Gaza mission as Trump plan stalls, sources say |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-close-its-flagship-gaza-mission-trump-plan-stalls-sources-say-2026-05-01/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Trump Gaza Peace Plan}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئیسرائیل|فەلەستین}} [[پۆل:مێژووی حەماس]] [[پۆل:ململانێی غەززە-ئیسرائیل]] 9qjhwrd5sy6lq005wcyq0w1sh38h01v 0 295793 1585483 1585306 2026-05-20T12:06:06Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585483 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[سەردار (سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی)|سەردار]] | name = محەممەد کەرەمی | native_name = محمد کرمی | native_name_lang = فارسی | image = MohammadKarami2023.jpg | caption = کەرەمی لە ٢٠٢٣ | office = فەرماندەی [[ھێزی وشکانیی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] | 1blankname = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵا]] | 1namedata = [[عەلی خامنەیی]]{{ھن}}[[موجتەبا خامنەیی]] | president = [[مەسعوود پزیشکیان]] | predecessor = [[محەممەد پاکپوور]] | successor = | term_start = ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ | term_end = | office1 = نوێنەری تایبەتی سەرۆک کۆمار بۆ کاروباری کارگێڕیی [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | 1blankname1 = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵا]] | 1namedata1 = [[عەلی خامنەیی]] | president1 = [[ئیبراھیم ڕەئیسی]]{{ھن}}[[محەممەد موخبیر]] {{بچووک|(کاتی)}}{{ھن}}[[مەسعوود پزیشکیان]] | term_start1 = ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ | term_end1 = ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | office2 = پارێزگاری [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | 1blankname2 = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵا]] | 1namedata2 = [[عەلی خامنەیی]] | president2 = [[ئیبراھیم ڕەئیسی]]{{ھن}}[[محەممەد موخبیر]] {{بچووک|(کاتی)}}{{ھن}}[[مەسعوود پزیشکیان]] | predecessor2 = {{ill|حوسێن مودەریس خیابانی|fa|حسین مدرس خیابانی}} | successor2 = {{ill|مەنسوور بیجاڕ|fa|منصور بیجار}} | term_start2 = ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ | term_end2 = ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | birth_date = {{birth date and age|df=y|١٩٦٦|٠١|٢٧}} | birth_place = [[ئێرانی پەھلەوی|شانشینی ئێران]] | allegiance = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | branch = {{ئاڵا|Islamic Revolutionary Guard Corps}} | service_years = ١٩٨٠کان–ئێستا | rank = [[پەڕگە:18- Sartipp-IRGC.png|30px]] [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]] | unit = {{flagicon image|Flag of the Ground Forces of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg}} [[ھێزی وشکانیی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی وشکانیی سوپای پاسداران]] | commands = [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٢٤–ئێستا){{ھن}} [[بارەگای قودس]] (٢٠١٩–٢٠٢٢) | battles = {{tree list}} * [[شەڕی ئێران و عێراق]] * [[سەربزێویی سیستان و بەلۆچستان]] * [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی ١٢ ڕۆژە]] * [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|شەڕی ٢٠٢٦ی ئێران]] {{tree list/end}} }} '''محەممەد کەرەمی''' ({{بە فارسی|محمد کرمی}}؛ لەدایکبووی ١٩٦٦) [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]]ێکی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]یە کە لە حوزەیرانی ٢٠٢٥ەوە وەک فەرماندەی [[ھێزی وشکانیی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی وشکانیی سوپای پاسداران]] کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran Makes Key IRGC Appointment As Israeli Ground Ops Loom, Warns US Again Against Meddling |ناونیشان=https://www.news18.com/world/iran-makes-key-irgc-appointment-as-israeli-ground-ops-loom-warns-us-again-against-meddling-9393436.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=News18 |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran appoints new commander for its IRGC Ground Forces |ناونیشان=https://en.trend.az/iran/4059133.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Trend.Az |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran appoints new IRGC ground forces commander {{!}} Caliber.Az |ناونیشان=https://caliber.az/en/post/iran-appoints-new-irgc-ground-forces-commander |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Caliber |زمان=en}}</ref> ئەو لە ساڵی ٢٠٢٢ ھەتا ٢٠٢٤، وەک پارێزگاری [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] لە [[کابینەی سێزدەیەمی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کابینەی ئیبراھیم ڕەئیسی]]دا کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Who is Mohammad Karami, the new commander of the IRGC Ground Forces? |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/articles/ce83v4d5j6lo |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran appoints Brigadier General Mohammad Karami as IRGC ground force commander |ناونیشان=https://www.intellinews.com/iran-appoints-brigadier-general-mohammad-karami-as-irgc-ground-force-commander-386897/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Intelli News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran appoints new commander of IRGC Ground Forces |ناونیشان=https://en.apa.az/asia/iran-appoints-new-commander-of-irgc-ground-forces-470738 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Apa |زمان=en}}</ref> هەروەها کەرەمی لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە فەرماندەی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]]ە کە زانکۆیەکی سەر بە سوپای پاسدارانە. کەرەمی لە ساڵی ٢٠١٩ ھەتا ٢٠٢٢، فەرماندەی [[بارەگای قودس]] لە [[زاھیدان]] بووە. ئەو لە کوشتنی خۆپیشاندەران و سەرکوتکردنی توندوتیژی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|خۆپیشاندانەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] لە پارێزگای سیستان و بەلۆچستاندا ڕۆڵی ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iran Makes Key IRGC Appointment As Israeli Ground Ops Loom, Warns US Again Against Meddling |ناونیشان=https://www.news18.com/world/iran-makes-key-irgc-appointment-as-israeli-ground-ops-loom-warns-us-again-against-meddling-9393436.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=News18 |زمان=en}}</ref> == گەمارۆکان == * {{ھێمای ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} '''[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]:''' لە ساڵی ٢٠٢٠ بە تۆمەتی [[پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێران|پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ]] و بەرپرسیارێتیی تەقەکردن لە خۆپیشاندەران لە درێژەی [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩–٢٠٢٠)|خۆپیشاندانەکانی ٢٠١٩ی ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=13 Iranian entities targeted by new US sanctions |ناونیشان=https://www.jpost.com/breaking-news/13-iranian-entities-targeted-by-new-us-sanctions-688133 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Jerusalem Post |زمان=en}}</ref> * {{ھێمای ئاڵا|کەنەدا}} '''[[کەنەدا]]:''' لە ساڵی ٢٠٢٢ و یەک مانگ دوای دەستپێکردنی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]]، حکوومەتی کەنەدا بە تۆمەتی «پێشێلکاریی دیاری مافەکانی مرۆڤ» سزای بەسەر کەرەمیدا سەپاند. پێشتر لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە خرابوو ناو پێڕستی سزاکانی ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Canada |یەکەم=Global Affairs |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Canada sanctions additional representatives of the Iranian regime |ناونیشان=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2022/10/canada-sanctions-additional-representatives-of-the-iranian-regime.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.canada.ca}}</ref> * {{ھێمای ئاڵا|یەکێتیی ئەورووپا}} '''[[یەکێتیی ئەورووپا]]:''' لە ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، یەکێتیی ئەورووپا سزای نوێی بەسەر [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]]دا سەپاند، کە ١٨ کەسایەتیی سروشتی و ١٩ کەسایەتیی یاساییی سەر بە حکوومەتی لەخۆ گرتبوو، لەوانەش محەممەد کەرەمی. ئەم سزایە دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆڵی کەرەمی لە سەرکوتکردنی دڕندانەی خۆپیشاندانەکانی دوای [[کوژرانی ژینا ئەمینی]] لەلایەن کۆماری ئیسلامییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Iran executes two more men in connection with protests – DW – 01/07/2023 |ناونیشان=https://www.dw.com/en/iran-executes-two-more-men-in-connection-with-protests/a-64312532 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=DW |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Details of the new EU sanctions; 18 individuals and 19 legal entities on the sanctions list |ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/restrictive-measures-directed-against-certain-persons-entities-and-bodies-in-view-of-the-situation-in-iran/6930766.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Voice of America |زمان=fa}}</ref> * {{ھێمای ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} '''[[شانشینی یەکگرتوو]]:''' لە ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣، [[وەزارەتی کاروباری دەرەوەی بەریتانیا]] ناوی سێ دادوەر، سێ ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و دوو پارێزگاری خستە پێڕستی سزاکانەوە، کە کەرەمیشی وەک پارێزگارێک لەخۆ دەگرت. ئەم سزایانە بریتین لە بەستنی سامانەکان و قەدەغەکردنی گەشتکردن بۆ بەریتانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=UK sanctions Iranian judges, commanders and regional governors |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/uk-sanctions-iranian-judges-commanders-regional-governors-2023-02-20/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230328120340/https://www.reuters.com/world/uk-sanctions-iranian-judges-commanders-regional-governors-2023-02-20/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت|ئێران|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Mohammad Karami}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] 0ca3ee1n9cr6o0r8755m2q9d2nioirw 0 295798 1585482 1585308 2026-05-20T12:05:56Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585482 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پیتەر ماگیار''' ({{بە مەجاری|Péter Magyar}}؛ لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٩٨١ لە [[بوداپێست]]) سیاسەتوان و مافزانێکی مەجارە کە لە ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ەوە وەک [[سەرۆک وەزیرانی مەجارستان]] خزمەت دەکات. ئەو ھەروەھا سەرۆکی [[پارتی تیسا]]یە، کە بە ڕێبەرایەتیی ماگیار لە [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی مەجارستان، ٢٠٢٦|ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی ٢٠٢٦]]دا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و کۆتاییی بە دەسەڵاتە درێژماوەکەی [[ڤیکتۆر ئۆربان]] ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/viktor-orban-concedes-defeat-as-opposition-wins-hungarian-election|سەردێڕ=Hungarian opposition ousts Viktor Orbán after 16 years in power|یەکەم١=Ashifa|دوایین١=Kassam|یەکەم٢=Flora|دوایین٢=Garamvolgyi|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c2d8zw2d3rkt |سەردێڕ=Viktor Orbán concedes with Hungarian opposition on course for landslide election win |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=bbc}}</ref> ماگیار پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٤ ھەتا ٢٠٢٦، [[ئەندامی پەرلەمانی ئەورووپا]] بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Péter Magyar}} * {{وێبگەی فەرمی|https://talpramagyarok.hu/}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|مەجارستان|زانستی سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی مەجارستان]] jywbl6e2qhk9snupnzcqcq116a3wz1r 0 295803 1585481 1585309 2026-05-20T12:05:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585481 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = سەرۆک وەزیران | body = مەجارستان | native_name = {{Lang|hu|Magyarország miniszterelnöke}} | insignia = Coat of arms of Hungary (oak and olive branches).svg | insigniasize = 100px | imagesize = 220px | insigniacaption = [[ھێمای مەجارستان]] کە لەلایەن سەرۆک وەزیرانەوە بەکاردێت<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=2011. évi CCII. törvény Magyarország címerének és zászlajának használatáról, valamint állami kitüntetéseiről |ناونیشان=http://net.jogtar.hu/jr/gen/hjegy_doc.cgi?docid=A1100202.TV |ئیش=CompLex Hatályos Jogszabályok Gyűjteménye |trans-title=Act CCII of 2011 on the Use of the Coat of Arms and Flag of Hungary and on State Awards |زمان=hu |via=net.jogtar.hu |mode=cs1}}</ref> | image = Péter_Magyar_MEP_(2024).jpg | incumbent = [[پیتەر ماگیار]] | incumbentsince = ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | type = [[سەرۆکی حکوومەت]] | department = {{ublist|[[حکوومەتی مەجارستان|دەزگای جێبەجێکردنی حکوومەتی مەجارستان]]|نووسینگەی کابینەی سەرۆک وەزیران|نووسینگەی سەرۆک وەزیران}} | style = بەڕێز سەرۆک وەزیران (نافەرمی){{ھن}}[[جەنابی بەڕێزتان]] {{بچووک|(دیپلۆماتیک)}} | member_of = {{hlist|[[حکوومەتی موجترس|کابینە]]|[[ئەنجومەنی ئەورووپی]]|[[ئەنجومەنی نیشتمانی (مەجارستان)|پەرلەمان]]}} | reports_to = پەرلەمان | seat = شەقامی ٥ ئالکوتمەنی، [[بوداپێست]] | nominator = [[سەرۆک کۆماری مەجارستان|سەرۆک کۆمار]] | appointer = ھەڵبژێردرا لەلایەن | appointer_qualified = [[ئەنجومەنی نیشتمانی (مەجارستان)|ئەنجومەنی نیشتمانی]] | termlength = چوار ساڵ، بەبێ سنورداریی درێژکردنەوەی خول | constituting_instrument = [[یاساکانی نیسان]] {{بچووک|(مێژویی)}}{{ھن}}[[دەستووری مەجارستان|دەستوور]] {{بچووک|(ھەنووکەیی)}} | precursor = [[پالاتینی مەجارستان|پالاتین]] | formation = ٧ی ئازاری ١٨٤٨ | deputy = [[جێگری سەرۆک وەزیرانی مەجارستان|جێگری سەرۆک وەزیران]] | salary = ٧،١٠٠،٠٠٠ [[فۆرینتی مەجاری]] (بەرامبەر لەگەڵ ٢١،٠٣٠ [[دۆلاری ئەمریکی]]) بۆ ھەر مانگ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=HVG |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ= Újra nőtt Orbán Viktor fizetése|ناونیشان=https://hvg.hu/itthon/20250225_orban-viktor-ksh-atlagber-fizetes-kepviselo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Heti Világgazdaság|HVG.hu]] |زمان=hu}}</ref> | website = [https://kormany.hu/kormanyzat/miniszterelnok وێبگەی فەرمی سەرۆک وەزیران] | inaugural = [[لایۆش باتیانی]] }} '''سەرۆک وەزیرانی مەجارستان''' ({{بە مەجاری|Magyarország miniszterelnöke}}) [[سەرۆکی حکوومەت]]ی [[مەجارستان]]ە. [[سەرۆک وەزیران]] و [[حکوومەتی مەجارستان|کابینە]] بەکۆمەڵ سەبارەت بە سیاسەت و کردارەکانیان بەرامبەر بە [[ئەنجومەنی نیشتمانی (مەجارستان)|ئەنجومەنی نیشتمانی]]، پارتە سیاسییەکەی خۆیان و دواتریش بەرامبەر بە دەنگدەران بەرپرسیارن. خاوەنی ئێستای ئەم پۆستە [[پیتەر ماگیار]]ە کە لە ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ەوە خزمەت دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Members of the Government |ناونیشان=http://www.kormany.hu/en/members-of-the-government |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180224222358/http://www.kormany.hu/en/members-of-the-government |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=Website of the Hungarian Government}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of Hungary}} * {{وێبگەی فەرمی|https://kormany.hu/kormanyzat/miniszterelnok|وێبگەی فەرمیی نووسینگەی سەرۆک وەزیران}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مەجارستان|ژیاننامە|زانستی سیاسەت}} {{مەجارستان-کۆلکە}} [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی مەجارستان| ]] [[پۆل:سیاسەتی مەجارستان]] p34dybaot89iyr14e5y0zp3qk5mh0gp 0 295804 1585480 1585310 2026-05-20T12:05:36Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585480 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڤیکتۆر میھای ئۆربان''' ({{بە مەجاری|Viktor Mihály Orbán}}؛ لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٩٦٣) دادوەر و سیاسەتوانێکی مەجارە کە لە ١٩٩٨ەوە ھەتا ٢٠٠٢ و لە ٢٠١٠ەوە ھەتا ٢٠٢٦، وەک [[سەرۆک وەزیرانی مەجارستان]] خزمەتی کردووە. ئەو ھەروەھا سەرۆکی [[فیدس]] بووە، کە وەک پارتێکی سیاسیی [[ناسیۆنالیزمی مەسیحی]]،<ref name="christian">{{bulleted list|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://theloop.ecpr.eu/hungary-and-the-future-of-europe/|سەردێڕ=Hungary and the future of Europe|وێبگە=The Loop {{!}} European Consortium for Political Research {{!}} [[یەکێتیی ئەورووپا|European Union]]|نووسەر=John Chin, Mirren Hibbert}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://theweek.com/world-news/hungary-election-global-right-orban-authoritarianism|سەردێڕ=Why Hungary's elections matter to the global right|وێبگە=[[The Week]]|نووسەر=Rafi Schwartz|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٦}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.au.org/the-latest/articles/hungary-anti-lgbtq/|سەردێڕ=Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America|وێبگە=Americans United for Separation of Church and State|نووسەر=Ethan Magistro|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.axios.com/2026/04/07/vance-hungary-election-orban-russia-ukraine|سەردێڕ=MAGA's global model faces existential test in Hungary|وێبگە=Axios|نووسەر=Zachary Basu|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/feb/05/hungary-right-political-abyss|سەردێڕ=Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss|وێبگە=The Guardian|نووسەر=Carl Rowlands|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٣}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://balkaninsight.com/2024/12/16/abuse-in-the-catholic-church-is-this-hungarys-boston-moment/rd/|سەردێڕ=ABUSE IN THE CATHOLIC CHURCH: IS THIS HUNGARY'S 'BOSTON' MOMENT?|وێبگە=Balkan Insight|نووسەر=Alexander Faludy|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٦}}}}</ref> شۆپپارێز،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The divisive conservative |ناونیشان=https://www.euractiv.com/news/profile-orban-the-divisive-conservative-radical-who-has-refashioned-european-politics/}}</ref> [[دیموکراسیی نالیبڕاڵ|نالیبڕاڵ]] و [[ڕاستڕەوی توندڕەو|ڕاستی توندڕەو]]<ref name="far-right">{{bulleted list|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/viktor-orban-fidesz-form-new-far-right-alliance-austria-czech-republic|سەردێڕ=Orbán's Fidesz forming new far-right alliance with Austrian, Czech parties|وێبگە=Politico Europe|نووسەر=Marianne Gros|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.france24.com/en/europe/20260408-how-orban-benefits-from-hungary-tailor-made-election-system|سەردێڕ=How Orban benefits from Hungary's tailor-made election system|وێبگە=France 24|نووسەر=Grégoire Sauvage|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}|{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berberoglu |یەکەم=Berch |editor-last=Berberoglu |editor-first=Berch |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|chapter=Introduction: Crisis of Neoliberal Globalization and the Rise of Authoritarianism in the Early 21st Century |سەردێڕ=The Global Rise of Authoritarianism in the 21st Century: Crisis of Neoliberal Globalization and the Nationalist Response |edition=1st |شوێن=New York and London |بڵاوکەرەوە=Routledge |پەڕە=١٠|doi=10.4324/9780367854379 |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٦٧-٨٥٤٣٧-٩|وتەگێڕانەوە=He points out that since gaining a two-thirds majority in the 2010 general elections, the formerly conservative and now far-right Fidesz–KDNP government led by Viktor Orbán has carried out a root-and-branch transformation of Hungarian society. |quote-page=10}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/03/hungary-elections-viktor-orban-who-will-win|سەردێڕ=Hungary elections: what is at stake and who is likely to win?|وێبگە=The Guardian|نووسەر=Jon Henley|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}|{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.npr.org/2026/04/05/nx-s1-5770205/will-hungarys-far-right-leader-viktor-orban-be-voted-out-of-power|سەردێڕ=Will Hungary's far-right leader Viktor Orban be voted out of power?|وێبگە=National Public Radio|نووسەر=Michael Levitt, Rob Schmitz, Sarah Robbins|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}}}</ref> پێناسە دەکرێت. ئەو پێشتر لە ١٩٩٣ ھەتا ٢٠٠٠ و ئێستاش لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە، سەرۆکایەتیی پارتەکەی پێبووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Viktor Orbán}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|مەجارستان|ژن|زانستی سیاسەت|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی مەجارستان]] kx8ydivov2fv6tk98i7ja6ywdugmggr 0 295822 1585521 1584998 2026-05-20T12:12:27Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585521 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دێنیس ڕاش''' ({{بە ئینگلیزی|Dennis Rush}}؛ ١٠ی حوزەیرانی ١٩٥١ لە [[فیلادێلفیا]] – ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ لە [[سان دیێگۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ژیاننامە و مردن == ڕاش لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٥١دا لە [[فیلادێلفیا]]، [[پێنسیلڤانیا]] لەدایک بوو. ئەو لە منداڵیدا بەھۆی پیشەی باوکییەوە لەگەڵ خێزانەکەی چووە [[لۆس ئانجلەس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ١٩٨٩|سەردێڕ=It's No Act When Maitre d' Talks About Movies, Show Business |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-14-ca-463-story.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Los Angeles Times |زمان=en-US}}</ref> تواناکانی ڕاش لە ٥ ساڵیدا لەلایەن [[جەیمز کاگنی]]یەوە دۆزرایەوە و ھەر لە تەمەنی منداڵیدا وەک ئەکتەر لە چەندین فیلم ڕۆڵی گێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petski |یەکەم=Denise |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Dennis Rush Dead: Child Actor In 'Andy Griffith Show' Was 74 |ناونیشان=https://deadline.com/2026/05/dennis-rush-dead-child-actor-andy-griffith-show-1236906736/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Deadline |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gianakos |یەکەم=Larry James |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zb5kAAAAMAAJ&q=%22dennis+rush%22+hitchcock&dq=%22dennis+rush%22+hitchcock&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiDgZTfzbyUAxWum2oFHbevHi0Q6AF6BAgJEAM#%22dennis%20rush%22%20hitchcock |سەردێڕ=Television Drama Series Programming: A Comprehensive Chronicle, 1980-1982 |ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-١٦٢٦-٨|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Knotts |یەکەم=Karen |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sqigEQAAQBAJ&pg=PA89&dq=dennis+rush+lucy+show&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwjTxs_1pLyUAxVYnWoFHfoTKbkQ6AF6BAgIEAM |سەردێڕ=Tied Up in Knotts: My Dad and Me |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Chicago Review Press |ژپنک=٩٧٨-١-٦٤١٦٠-٥١٣-٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robinson |یەکەم=Dale |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tcr6UMkvVPwC&pg=PT284&dq=dennis+rush+andy+griffith&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwizmo_npLyUAxU3mSYFHYBTMR8Q6AF6BAgIEAM |سەردێڕ=The Definitive Andy Griffith Show Reference: Episode-by-Episode, with Cast and Production Biographies and a Guide to Collectibles |دوایین٢=Fernandes |یەکەم٢=David |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=McFarland |ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٦٦-٠١٨٧-٨|زمان=en}}</ref> ئەو لە ٩ی ئایاری ٢٠٢٦دا، کاتێک تەمەنی ٧٤ ساڵ بوو لە ڕێگای بردن بۆ نەخۆشخانە لە [[سان دیێگۆ]] کۆچی دواییی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Dennis Rush, Child Actor in ‘Man of a Thousand Faces’ and ‘The Andy Griffith Show,’ Dies at 74 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/dennis-rush-dead-andy-griffith-show-man-of-thousand-faces-1236597238/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0750659}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] 8e83kwinfnexfz2eqlh8zhisc9bb31f 0 295825 1585497 1585165 2026-05-20T12:08:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585497 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''حکوومەتی عەلی فالح زەیدی'''، حکوومەتێکی عێراقییە کە بە سەرۆکایەتیی [[عەلی زەیدی]] لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦دا بە چواردە وەزیر پێکھێنرا و لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]ەوە متمانەی پێبەخشرا، ئەمەش لە کاتێکدایە پرۆسەی دەنگدان بە نۆ وەزیری تر خرایە کاتێکی نادیار لە داھاتوودا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=البرلمان العراقي يوافق على حكومة الزيدي|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq/2026/05/14/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A-%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=العربية|زمان=عەرەبی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=البرلمان العراقي يؤجل التصويت على 9 وزارات ونواب رئيس الوزراء إلى جلسة لاحقة|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ar/story/914092/slug|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=كوردستان 24|زمان=عەرەبی}}</ref> == پێڕستی وەزیرەکان == پێڕستی خوارەوە وەزیرەکان لەگەڵ حیزبەکانیان لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مجلس النواب يصوت على المنهاج الوزاري ويمنح الثقة لحكومة السيد علي الزيدي|ناونیشان=https://iq.parliament.iq/blog/%d9%85%d8%ac%d9%84%d8%b3-%d8%a7%d9%84%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%a8-%d9%8a%d8%b5%d9%88%d8%aa-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%86%d9%87%d8%a7%d8%ac-%d8%a7%d9%84%d9%88%d8%b2%d8%a7%d8%b1%d9%8a-%d9%88/|بڵاوکەرەوە=[[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]|شوێن=[[بەغدا]]|زمان=عەرەبی|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مجلس النواب يصوت على منح الثقة لحكومة علي فالح الزيدي ومنهاجها الوزاري » وكالة الانباء العراقية (واع)|ناونیشان=https://ina.iq/ar/political/263232-.html|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=وكالة الانباء العراقية (واع)|زمان=عەرەبی|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260514175600/https://ina.iq/ar/political/263232-.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {| class="wikitable" |- ! ! وەزارەت !! وەزیر !! حیزب ! کاتی خزمەتکردن |- |style="background-color:#09523e"| | [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران]] || [[عەلی زەیدی]]|| [[چوارچێوەی ھاوئاھەنگی]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#42B6AD" | | [[وەزارەتی نەوت (عێراق)|وەزارەتی نەوت]] || [[باسم عەبادی]] || rowspan="3" | [[ھاوپەیمانیی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#42B6AD" | | [[وەزارەتی کارەبا (عێراق)|وەزارەتی کارەبا]] || [[عەلی سەعدی وەھیب]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#42B6AD" | | [[وەزارەتی کشتوکاڵ (عێراق)|وەزارەتی کشتوکاڵ]] || [[عەبدولڕەحیم شیمری]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#FF7F00" | | [[وەزارەتی پیشەسازی و کانزاکان (عێراق)|وەزارەتی پیشەسازی و کانزاکان]] || [[محەممەد نووری کەربوولی]] || rowspan="2" | [[حیزبی تەقەدووم]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#FF7F00" | | [[وەزارەتی پەروەردە (عێراق)|وەزارەتی پەروەردە]] || [[عەبدولکەریم عەبتان]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#6FA832" | | [[وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاو (عێراق)|وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاو]] || [[موسەننا تەمیمی]] || rowspan="2" |[[ڕێکخراوەی بەدر]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#6FA832" | | [[وەزارەتی گواستنەوە (عێراق)|وەزارەتی گواستنەوە]] || [[وەھب حەسەنی]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#FFC526" | | [[وەزارەتی دەرەوە (عێراق)|وەزارەتی دەرەوە]] || [[فوئاد حوسێن]]||[[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#01196C" | | [[وەزارەتی دارایی (عێراق)|وەزارەتی دارایی]]|| [[فالح ساری]]|| [[بزووتنەوەی حیکمەتی نیشتمانی]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#FFDC02" | | [[وەزارەتی پەیوەندییەکان (عێراق)|وەزارەتی پەیوەندییەکان]] || [[مستەفا جەبار سەنەد]] || [[ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیی عێراق|ھاوپەیمانیی ئەبشێر یا عێراق]] و [[ھاوپەیمانیی تەسمیم|حیزبی یەکسانی و یەکێتی]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | | [[وەزارەتی تەندروستی (عێراق)|وەزارەتی تەندروستی]] || [[عەبدولحوسێن عەزیز مووسەوی]] ||[[حیزبی فەزیلەتی ئیسلامی]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#FF681F" | | [[وەزارەتی ژینگە (عێراق)|وەزارەتی ژینگە]] || [[سروە عەبدولواحید]]||[[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#009146" | | [[وەزارەتی داد (عێراق)|وەزارەتی داد]] || [[خالید شوانی]]|| [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#8c7732" | | [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] || [[مستەفا نزار عانی]] || [[ھاوپەیمانیی سەروەری]] | ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ – ئێستا |- | style="background-color:#FFC526" | | [[وەزارەتی بنیاتنان و نیشتەجێکردن و شارەوانییە گشتییەکان (عێراق)|وەزارەتی بنیاتنان و نیشتەجێکردن و شارەوانییە گشتییەکان]]|| || | |- | style="background-color:#07C626" | | [[وەزارەتی پلاندانان (عێراق)|وەزارەتی پلاندانان]] || || | |- | style="background-color:#FF0000" | | [[وەزارەتی ناوخۆ (عێراق)|وەزارەتی ناوخۆ]] || || | |- | style="background-color:#FF0000" | | [[وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی (عێراق)|وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی]] || || | |- | style="background-color:#FF0000" | | [[وەزارەتی لاوان و وەرزش (عێراق)|وەزارەتی لاوان و وەرزش]] || || | |- | | [[وەزارەتی بەرگری (عێراق)|وەزارەتی بەرگری]] || || | |- | | [[وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی (عێراق)|وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی]] || || | |- | | [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و گەشتوگوزار و شوێنەوارە مێژوویییەکان (عێراق)|وەزارەتی ڕۆشنبیری و گەشتوگوزار و شوێنەوارە مێژوویییەکان]] || || | |- |style="background-color:#ffffff"| | [[وەزارەتی کۆچ و کۆچبەران (عێراق)|وەزارەتی کۆچ و کۆچبەران]]|| || | |} == ئەمانەش ببینە == * [[حکوومەتی محەممەد شیاع سوودانی]] * [[حکوومەتی مستەفا کازمی]] * [[حکوومەتی عادل عەبدولمەھدی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|زانستی سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|عێراق}} [[پۆل:حکوومەتی عێراق]] 96dy17a9zdb21c29oafpakafi7pnv6i 0 295888 1585522 1584994 2026-05-20T12:12:36Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585522 wikitext text/x-wiki '''فومیتاکا ساتۆ''' ({{بە ژاپۆنی|佐藤文隆}}؛ ٢٣ی ئازاری ١٩٣٨ – ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥) [[ستێرفیزیک]]زان و فیزیکزانێکی تیۆریی ژاپۆنی بوو. ئەو لە ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥، بەھۆی [[سیەسۆی بەکتریایی]] لە نەخۆشخانەیەکی [[کیۆتۆ]] لە تەمەنی ٨٧ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=【訃報】宇宙物理学者の佐藤文隆さん死去、ブラックホール解明　京都大学名誉教授 |ناونیشان=https://www.kyoto-np.co.jp/articles/-/1562015 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Kyoto-np |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fumitaka Sato, who contributed to black hole research, dies at 87 |ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2025/09/18/japan/black-hole-researcher-obituary/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Japan Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|گەردوون|ژاپۆن}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] ebnac1pnz47ihuapuxhy4wwi9b9osik 0 295889 1585517 1585039 2026-05-20T12:11:46Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585517 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ویتلۆد میلێوسکی''' ({{بە پۆڵەندی|Witold Milewski}}؛ ١٨١٧ – ١٨٨٩) [[بیرکار]]، [[فیزیکزان]] و [[زانستی وانەگوتنەوە|وانەبێژ]]ێکی [[پۆڵەندا|پۆڵەندی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Witold Franciszek Milewski h. Ślepowron |ڕێکەوت = ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە = www.sejm-wielki.pl |ناونیشان = https://www.sejm-wielki.pl/b/dw.54678}}</ref> ئەو لە ساڵی ١٨٥٣دا بووە بە بەڕێوەبەری ھۆڵێکی وەرزشی لە [[چێمێسنۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * Adam Galos "Franciszek Witold Milewski" in ''Polski Słownik Biograficzny'' vol. 21 p. 216 (according to [http://www.psb.pan.krakow.pl/past_issues/volume_contents/v21.doc]) * Jaroslaw Biernaczyk, Witold Milewski in ''Ostroviensis Alma Mater – Book of Remembrance – Non omnis moriar'', Volume X, 2003 Ostrow Wielkopolski {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|زانست|ماتماتیک|فیزیک|پۆڵەندا}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨١٧]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٩]] hhleqjl4r7cwjnnjxi168f9jzcro0ut 0 295892 1585516 1585040 2026-05-20T12:11:37Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585516 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کیێل ھێنریکسن''' ({{بە نەرویژی|Kjell Henriksen}}؛ ١ی شوباتی ١٩٣٨ – ٣ی نیسانی ١٩٩٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kjell Gunnar Henriksen |ناونیشان=https://www.slektogdata.no/gravminner/grav/7f67f6a7-e499-4111-bc5b-200233d15710 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Slekt og Data |زمان=no}}</ref> زانا، مامۆستای [[زانکۆی جەمسەری باکووری نەرویژ]] و توێژەرێکی نەرویژی بوو کە سەرنجێکی تایبەتی بۆ [[ئۆڕۆڕا|ڕووناکییە جەمسەرییەکان]] ھەبوو. بەھۆی ھەوڵەکانی ئەو بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕووناکییە جەمسەرییەکان، ڕوانگەیەکی نوێ بەناوی ڕوانگەی کیێل ھێنریکسن لە [[سڤالبارد]] کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://aurora.unis.no/ ڕوانگەی کیێل ھێنریکسن] * [https://web.archive.org/web/20070613043416/http://haldde.unis.no/nordlysstasjon_history.htm پێشکەشکردنی پێوانە نوورییەکانی ڕووناکییە جەمسەرییەکان لە سڤالبارد بە ئاماژەدان بە ھەوڵەکانی ھێنریکسن] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|گەردوون|نەرویژ}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٦]] 2x90vl8yx1y88fzwu7g2qpc8vzih1i9 0 295898 1585515 1585043 2026-05-20T12:11:26Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585515 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''یەک جەمسەریی وو–یانگ''' یەکەم ڕێگاچارە (کە لە ساڵی ١٩٦٨دا لەلایەن [[تای تسون وو]] و [[چێن نینگ یانگ]]ەوە دۆزرایەوە)<ref>Wu, T.T. and Yang, C.N. (1968) in ''Properties of Matter Under Unusual Conditions'', edited by H. Mark and S. Fernbach (Interscience, New York)</ref> بۆ [[تیۆریی پێوانەیی|ھاوکێشە مەیدانییەکانی یانگ–میڵز]] بوو. ئەمە باس لە [[یەک جەمسەریی موگناتیسی]] دەکات کە لە شێوەی خاڵ دەچێ و [[پتانسیەل]]ێکی ھەیە کە لە ھەموو شوێنێکدا وەک ١\ئاڕ دەجووڵێتەوە.<ref>''Gauge Fields, Classification and Equations of Motion'', M.Carmeli, Kh. Huleilil and E. Leibowitz, World Scientific Publishing</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Shnir, Yakov M. |سەردێڕ=Magnetic Monopoles |بڵاوکەرەوە=Springer-Verlag |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٣-٥٤٠-٢٥٢٧٧-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} g4t33spm9rylr1jde1pjnwzcii9t4s1 0 295900 1585514 1585045 2026-05-20T12:11:17Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585514 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئەندرێس بۆسێروپ''' ({{بە ئینگلیزی|Anders Boserup}}؛ ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٤٠ – ٤ی ئایاری ١٩٩٠) توێژەرێکی [[دانمارک]]ی بوو. ئەو لە ساڵی ١٩٦٥دا، بڕوانامەی ماستەری فیزیکی لە [[زانکۆی کۆپنھاگن]] وەرگرت و لە ساڵی ١٩٧٢دا، وەک مامۆستای کۆمەڵناسی دەستبەکار بوو. بۆسێروپ یەکێک لە دامەزرێنەرانی پەیمانگای دانمارکی بۆ توێژینەوەکانی ئاشتی و ململانێ و ھەروەھا دامەزراوەی ئاشتیی نۆردیک بوو. ئەو لە بوارەکانی ئاشتی، ئاسایش و داماڵینی چەک لێکۆڵینەوەی دەکرد و بەھۆی کارەکانی لە بواری بەرگریی ناھێرشبەری ناسراوە. بۆسێروپ ھەروەھا وەک ڕاوێژکاری نەتەوە یەکگرتووەکان، سیپری و وەزارەتی کاروباری دەرەوەی دانمارک لە پەیوەندی بە چەکداماڵینەوە کاری کردووە.<ref name="detdanske">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fredsakademiet.dk/ordbog/bord/b101.htm|سەردێڕ=Boserup, Anders|بڵاوکەرەوە=the Danish Peace Academy|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|فیزیک|دانمارک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٠]] 0y7buww6b77na51ek7wtutv8i7lpyju 0 295902 1585511 1585054 2026-05-20T12:10:47Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585511 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ڕادیۆسکۆپ''' ({{بە ئینگلیزی|Radioscope}}) بەرھەمھێنانی ئەلیکترۆنیی [[وێنە]]یەکی بینراوە لە ڕێگای [[تیشکی ئایۆنکەر]] لەسەر ئامێری [[دەرخەری تەنۆکەکان]]. زیاتر لەسەر مۆنیتەرێک یان شاشەیەکی ھاوشێوە نیشان دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Definition of RADIOSCOPE |ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/radioscope |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.merriam-webster.com |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ١٨٩٩|سەردێڕ=The Exploring Radioscope |ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/the-exploring-radioscope/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Scientific American |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:تیشکناسی]] hpk2xb4ogiu02smzz8vi7utzpr16jgo 0 295904 1585513 1585047 2026-05-20T12:11:06Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585513 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ئەلبرێخت ئاڵتما''' (بە [[زمانی ئیستۆنی|ئیستۆنی]]: Albrecht Altma؛ ٢٣ی ئازاری ١٨٩٧ – ٨ی ئایاری ١٩٦٩) فیزیکزانێکی [[ئیستۆنیا|ئیستۆنی]] بوو.<ref name="taltech.ee">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rectors |ناونیشان=https://taltech.ee/en/rectors |وێبگە=taltech.ee |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> ئەو لە ساڵی ١٩٢٧دا، لە [[زانکۆی تارتوو]] لە بەشی فیزیک خوێندنی تەواو کرد. دواتر لە ساڵی ١٩٣٨دا، بەرگریی لە تێزی دکتۆراکەی کرد لە [[زانکۆی لوودویگ ماکسیمیلیان میونشن]].<ref name="taltech.ee"/> لە ساڵی ١٩٤٤ ھەتا ١٩٤٨، ئاڵتما سەرۆکی [[زانکۆی تەکنۆلۆژیای تاڵین|پەیمانگای پۆلیتەکنیکی تاڵین]] بوو.<ref name="taltech.ee"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|تەکنۆلۆژیا|ئیستۆنیا}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٩]] eqetwy7d1mdjkq501iyk1s1c0lbpvhb 0 295912 1585498 1585160 2026-05-20T12:08:36Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585498 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} لە [[میکانیکی شلگاز]] و بەتایبەتی [[ڕیۆلۆژی]]، '''ڕیۆسکۆپ''' ({{بە ئینگلیزی|Rheoscope}}) ئامرازێکە بۆ دیاریکردن یان پێوانی [[لینجی]]ی [[شلگاز]]ێک.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Stein |editor1-first=Jess |سەردێڕ=The Random House college dictionary |ناونیشان=https://archive.org/details/randomhousecolle00stei |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ساڵ=١٩٨٠|بڵاوکەرەوە=Random House |ژپنک=٠-٣٩٤-٤٣٦٠٠-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/randomhousecolle٠٠stei/page/١١٣٢ ١١٣٢]}}</ref> لە توێژینەوەی لێشاوی خوێندا، ڕیۆسکۆپ بۆ چاودێریکردن و پێوانەکردنی گۆڕانی ئەو خانە خوێنییانە بەکاردێت کە کەوتوونەتە ژێر ئاستی جیاوازی شلگازی [[گرژیی بڕین]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meurant |یەکەم=Gerard |سەردێڕ=Physical Forces and the Mammalian Cell |بڵاوکەرەوە=Academic Press |ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-٠٣٢٣١٤٠١٩٥|پەڕە=٢٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی شلگاز]] 7afhew0qmk8cyrd8lkvuonriq33hexc 0 295916 1585477 1585356 2026-05-20T12:05:07Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585477 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''سیمێترۆن''' ({{بە ئینگلیزی|symmetron}}) تەنۆکەیەکی سەرەتاییی گریمانەیییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/space-has-invisible-walls-created-by-mysterious-symmetrons-scientists-propose/ |سەردێڕ=Space Has Invisible Walls Created by Mysterious 'Symmetrons,' Scientists Propose |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> کە ناوبژیوانی [[ھێزی پێنجەم]]ە لە [[فیزیکی تەنۆکەکان]]. ئەم تەنۆکەیە وەک چارەسەرێکی پتانسیەل بۆ [[مەیدانی سیمێترۆن]] دەرکەوت، کە [[مەیدانی پلەیی|مەیدانێکی پلەیی]]ی گریمانەکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://phys.org/news/2013-01-dark-energy-symmetrons.html |سەردێڕ=Can dark energy be explained by symmetrons?}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sciencedaily.com/releases/2018/07/180724105918.htm |سەردێڕ=Dark energy? No sign of symmetrons: A high-precision experiment has set its sights on pinpointing the so-far hypothetical}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:بۆزۆنەکان]] t745tv592fbgmaon6mlvoxv5rcxsvpr 0 295922 1585655 1585351 2026-05-20T17:04:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:زانستی کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر]] 1585655 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} خوێندنەوەی '''فیزیکی [[ھەژمارکاری]]''' پەیوەندیی بە تێگەیشتن لە [[سنووردارییەکانی ھەژمارکاری|سنووردارییە فیزیکییە بنەڕەتییەکانی ھەژمارکاری]]یەوە ھەیە. ئەم بەشە بووەتە ھۆی لێکۆڵینەوەی چۆنییەتی سنووردارکردنی لێکدانەوەی زانیارییەکان لەلایەن [[تێرمۆدینامیک]]ەوە، تێگەیشتن لە [[تیۆریی شێواوی]] و [[سیستەمی داینامیکی]] و ھەروەھا ھەوڵێکی گەشەسەندوو بۆ داھێنانی [[ھەژمارکردنی کوانتۆم]]ی نوێ.<ref>Lloyd, S., 2000, "Ultimate physical limits of computation", ''Nature'', 406:1047-1054.</ref><ref>{{cite thesis |type=Ph.D. |last=Aaronson |first=Scott J. |date=2004 |title=Limits on Efficient Computation in the Physical World |publisher=University of California, Berkeley| arxiv=quant-ph/0412143|bibcode=2004PhDT.......159A}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھەژمارکاری]] * [[فیزیکی دیجیتاڵ]] * [[تیۆریی ھەژمارکاری]] * [[ھەژمارکاریی توانای گەڕانەوە]] * [[گەورە ھەژمارکاری]] * [[سنووردارییەکانی ھەژمارکاری]] * [[ڕادەی برێمێرمان]] * [[پابەندی بێکنشتاین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|ماتماتیک|زانستی کۆمپیوتەر}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:فیزیکی بەکاربراو]] 1zvdh8p4uwiwhp89g9evbeg73bkhe9t 5 295923 1585619 1585437 2026-05-20T13:03:19Z Hivja 64112 /* سڕینەوە */ وەڵامدانەوە 1585619 wikitext text/x-wiki == سڕینەوە == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سڵاوت لێ بێت، زۆرم پێ خۆش بوو سەرەتا کە ھاتییە ناو ئەو پرۆژەیە و دەبوو ھۆی گەرمبوونی پێشبڕکێکان، ئێستاش بە تەواوی ڕێز لە ھەر بڕیارێکی بیدەی دەگرم، بەڵام تکایە ئەو وتارانەی سازت کردوون بیانگەڕێنەوە، داوات لێ دەکەم وتارەکان بگەڕێنەوە و ئەگەر ھەر ویستت ھێڵێکی ڕەش لە ناوەکەت بدە لە بەشی ئەنداماندا بەڵام با وتارەکان بمێننەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٢٢، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: سڵاو لەتۆش، هیڤچا، شتێک لەمندا هەیە ناتوانم ڕێگری لێبکەم بەئاسانی؛ ئەویش ئەوەیە: وتارێک نەزانم باسی چی دەکات ئەوا دروستی ناکەم، دەبوایە هەر لە سەرەتاوە بەشداریم نەکردایە. ئاخر یەکێک پێم بڵێت وتار بڕان بوو؟ ئەم وتارانە من نزیک ١٠ وتارم نووسی کاتێک دەمخەێندنەوە هەر نەمدەزانی باسی چی دەکات هێندە وتاری وشک و ناخۆش بوون (جگە لە وتارە ژیاننامەییەکان). ئەوان دەیانتوانی وتاری تر بھێنن کە بەکارهێنەران حەزی پێ بکەن و پارەکە لە شتێکی چێژیەخشتر سەرف بکەن نەک لە وتاری وشک و ناپێویست. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٦:٤٠، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] وەڵا بەتەواوی ھاوڕام، بەداخەوە کەس بەشداریی ناکات و ھیچ ھەستێکی پێشبڕکێی تێدا نییە! ئێستا نووسینی وتارێکی ٣٠ کیلۆبایتی بۆ من خۆشترە لە نووسینی ئەو جۆرە کۆلکە وتارانە. بەڵام ئەگەر بە قسەی ئەو برا بچووکەت دەکەیت بگەڕێوە بۆ پرۆژەکە و ھەر چەند کەم بەشداریی تێدا بکە و یانیش بەشداریی مەکە بەڵام با ئەو وتارانەت بمێننەوە. ئەگەریش ھەر سووری لەسەر ڕۆیشتن ئەوە با وتارەکانت ھەر بمێننەوە، دواتر دەتوانین چاکسازییان تێدا بکەین. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:١٤، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: هیڤجا گیان، من ئەو وتارانەی لەو پێشبڕکێیە دروستم کردن؛ کاتێک دەیانخوێنمەوە هیچی لێ تێناگەم، من کە خۆم هیچی لێ تێنەگەم ئەوا چاوەڕێ ناکەم خوێنەر لێی تێ بگات. ئێستا دەتوانم دووهێندە وتار دروست بکەمەوە و قەرەبووی ئەو وتارانە بکەمەوە کە سڕیمەوە. هیڤجا؛ گەر پێشبڕکێ دابنرێت، ئەوا با شتێک بێت کە چێژببەخشێت نەک ئەم وتارە وشک و قورسانە، خۆ ئێمە ٥٠٠ هەزار وتارمان نییە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤٥، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] وەڵا ڕاستە، قسەکەت جوانە، بەتەواوی ١٠٠٪ لەگەڵت هاوڕام، ئینشاڵڵا بۆ جاری داهاتوو ئێمەش لەگەڵ دانەری پڕۆژە و کێبڕکێکان بەشدار دەبین و ڕاوبۆچوونی خۆمان دەڵێین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٣:٠٣، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ovn07dtl9by3jmwxzp7wugz28aawtb1 0 295929 1585457 1585413 2026-05-20T12:01:46Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585457 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''بریڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Bril}}) یەکەیەکی کۆن و نا–[[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|ئێس ئای]] بۆ [[ڕووناکێتی]]یە. [[کاندێلا لە مەتری چوارگۆشەدا]] یەکەی ئێس ئای بۆ ڕووناکێتییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ١ بریڵ هاوتایە لەگەڵ نزیکەی ٠٫١٨ کاندێلا لە مەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=bril |ناونیشان=https://www.sizes.com/units/bril.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=sizes.com |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=8 March 2008}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|ماتماتیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} oxhhzp0e9yyc03sma8uhc9wjukirw2p 0 295933 1585706 1585412 2026-05-20T20:03:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585706 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} لە [[دینامیکی شلگاز]]دا، '''ڕەین''' ({{بە ئینگلیزی|Reyn}}) یەکەیەکی بەریتانییە بۆ [[لینجیی دینامیکی]]. ئەم یەکەیە و ھەروەھا [[ژمارەی ڕەینۆڵدز]]، وەک ڕێزلێنانێک ناوی [[ئۆزبۆن ڕەینۆڵدز]]یان لەسەر دانراوە.<ref>Juvinal, Robert C. & Marshek, Kurt M.; ''Fundamentals of machine component design''. 2nd ed., 1991, pp. 480, {{ISBN|0-471-62281-8}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.sizes.com/units/reyn.htm مێژووی یەکەی ڕەین] {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:دینامیکی شلگاز]] qps5we3m1yw47n6wj0i4ztsgm8utydp 0 295935 1585458 1585411 2026-05-20T12:01:56Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585458 wikitext text/x-wiki لە [[فیزیک]]دا، '''ماکرۆنەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Macrons}}) کۆمەڵێک گەردیلەی وردبینین (بە قەبارەی تەپوتۆز)، کە بە خێرایییەکی زۆر [[ھەشتاو]] دەگرن. ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمین جار لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠دا بەکارھێنرا، کاتێک بڕوا وابوو کە دەتوانرێت ماکرۆنەکان بە تێچوویەکی کەم لە [[تاودەری گەردیلەکان|تاودەرەکانی گەردیلە بچووکەکان]]دا هەشتاو بدرێن، وەک ڕێگایەک بۆ بەدەستھێنانی [[ھێزی پێکەوەلکان]] بە تێچووی کەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=David |دوایین١=Kirtley |یەکەم٢=John |دوایین٢=Slough |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Macron formed liner as a practical method for enabling magneto-inertial fusion |journal=Journal of Fusion Energy |بەرگ=٢٩|issue=6 |پەڕەکان=٥٦١–٥٦٦|doi=10.1007/s10894-010-9314-y |bibcode=2010JFuE...29..561K |s2cid=20260462 |ناونیشان=http://journalogy.net/Publication/26122291/macron-formed-liner-as-a-practical-method-for-enabling-magneto-inertial-fusion |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120712165705/http://journalogy.net/Publication/26122291/macron-formed-liner-as-a-practical-method-for-enabling-magneto-inertial-fusion |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٢|df=dmy-all |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} fhuhbr5pteogvktqkts1lyv3g8jscuk 1585705 1585458 2026-05-20T20:02:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1585705 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} لە [[فیزیک]]دا، '''ماکرۆنەکان''' ({{بە ئینگلیزی|Macrons}}) کۆمەڵێک گەردیلەی وردبینین (بە قەبارەی تەپوتۆز)، کە بە خێرایییەکی زۆر [[ھەشتاو]] دەگرن. ئەم زاراوەیە بۆ یەکەمین جار لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠دا بەکارھێنرا، کاتێک بڕوا وابوو کە دەتوانرێت ماکرۆنەکان بە تێچوویەکی کەم لە [[تاودەری گەردیلەکان|تاودەرەکانی گەردیلە بچووکەکان]]دا هەشتاو بدرێن، وەک ڕێگایەک بۆ بەدەستھێنانی [[ھێزی پێکەوەلکان]] بە تێچووی کەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=David |دوایین١=Kirtley |یەکەم٢=John |دوایین٢=Slough |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Macron formed liner as a practical method for enabling magneto-inertial fusion |journal=Journal of Fusion Energy |بەرگ=٢٩|issue=6 |پەڕەکان=٥٦١–٥٦٦|doi=10.1007/s10894-010-9314-y |bibcode=2010JFuE...29..561K |s2cid=20260462 |ناونیشان=http://journalogy.net/Publication/26122291/macron-formed-liner-as-a-practical-method-for-enabling-magneto-inertial-fusion |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120712165705/http://journalogy.net/Publication/26122291/macron-formed-liner-as-a-practical-method-for-enabling-magneto-inertial-fusion |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٢|df=dmy-all |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} 9pcd6msgfyhv4od76aqetk6n2y7cepb 1 295951 1585610 2026-05-20T12:40:39Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585610 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[قەشقایی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585609 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231209134055/https://ifpnews.com/qashqai-people-original-nomadic-pastoralists-iran/ بۆ https://ifpnews.com/qashqai-people-original-nomadic-pastoralists-iran/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٤٠، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 9rvho69ayjc902s2g55w839tjf079n5 0 295952 1585612 2026-05-20T12:41:57Z MFTG 21816 MFTG پەڕەی [[دارسلام]]ی گواستەوە بۆ [[داروسەلام]] 1585612 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[داروسەلام]] bezv4fa934hpgo881dhjsg55ri17nta 1 295953 1585627 2026-05-20T13:30:16Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585627 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لارە دزەیی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585626 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250115084507/https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ بۆ https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٣٠، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) n4fs7hdtunzca31sjhbwc98a05kt5xv 1 295954 1585629 2026-05-20T13:52:19Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585629 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لو مۆند]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585628 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171018044420/https://www.telesurtv.net/english/news/Algeria-Bans-Le-Monde-over-Panama-Papers-Reporting-20160408-0046.html بۆ http://www.telesurtv.net/english/news/Algeria-Bans-Le-Monde-over-Panama-Papers-Reporting-20160408-0046.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٥٢، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ior7ytuv1tj37lwvsyb890a786jfb0p 1 295955 1585632 2026-05-20T15:09:25Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585632 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[لیۆن کووپەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585631 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150923073333/http://home.web.cern.ch/about/engineering/superconductivity بۆ http://home.web.cern.ch/about/engineering/superconductivity زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٥:٠٩، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) fza1abi1cm7p28fethxmpr5kjpsovx1 0 295956 1585633 2026-05-20T15:29:13Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «'''ماشێ'''{{تێبینی|بە شێوازی خوێندنەوەی ئینگلیزی}} یان '''ماخە'''{{تێبینی|بە شیوازی خوێندنەوەی ئەڵمانی}} (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Mache، بە ھێمای ''ME'' کە لە وشەی ئەڵمانیی Mache-Einheit بە مانای کۆمەڵی ماشێکانەوە وەرگیراوە) یەکەیەکی...»ەوە 1585633 wikitext text/x-wiki '''ماشێ'''{{تێبینی|بە شێوازی خوێندنەوەی ئینگلیزی}} یان '''ماخە'''{{تێبینی|بە شیوازی خوێندنەوەی ئەڵمانی}} (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Mache، بە ھێمای ''ME'' کە لە وشەی ئەڵمانیی Mache-Einheit بە مانای کۆمەڵی ماشێکانەوە وەرگیراوە) یەکەیەکی قەبارەی [[لێکبوونەوەی تیشکدەر]]ە کە ناوی فیزیکزانی نەمسایی، [[ھاینریش ماشێ]]ی لەسەر دانراوە.<ref>{{cite book |title=Einführung in die Kernphysik |last=[[:de:Wolfgang Riezler|Riezler]] |first=Wolfgang |edition=4 |year=1950 |publisher=H. Hübener |page=49 |url=https://books.google.com/books?id=eg_QAAAAMAAJ&q=Mache-Einheit |access-date=2009-09-25}}</ref> ئەم یەکەیە وەک بڕی [[ڕادۆن]] لە ھەر لیترێک ھەوادا پێناسە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فبزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان]] qx73pekta9o0n8zo8xc0aab00ihq1dt 1585634 1585633 2026-05-20T15:29:42Z Hivja 64112 1585634 wikitext text/x-wiki '''ماشێ'''{{تێبینی|بە شێوازی خوێندنەوەی ئینگلیزی}} یان '''ماخە'''{{تێبینی|بە شیوازی خوێندنەوەی ئەڵمانی}} (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Mache، بە ھێمای ''ME'' کە لە وشەی ئەڵمانیی Mache-Einheit بە مانای کۆمەڵی ماشێکانەوە وەرگیراوە) یەکەیەکی قەبارەی [[لێکبوونەوەی تیشکدەر]]ە کە ناوی فیزیکزانی نەمسایی، [[ھاینریش ماشێ]]ی لەسەر دانراوە.<ref>{{cite book |title=Einführung in die Kernphysik |last=[[:de:Wolfgang Riezler|Riezler]] |first=Wolfgang |edition=4 |year=1950 |publisher=H. Hübener |page=49 |url=https://books.google.com/books?id=eg_QAAAAMAAJ&q=Mache-Einheit |access-date=2009-09-25}}</ref> ئەم یەکەیە وەک بڕی [[ڕادۆن]] لە ھەر لیترێک ھەوادا پێناسە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان]] [[en:Mache (unit)]] f09k7rhaskc5r48ve3qmhtef21wfhf6 1585687 1585634 2026-05-20T18:00:41Z AramBot 39807 بۆت: خاوێنکردنەوەی بەستەرە کۆنەکانی نێوانویکی 1585687 wikitext text/x-wiki '''ماشێ'''{{تێبینی|بە شێوازی خوێندنەوەی ئینگلیزی}} یان '''ماخە'''{{تێبینی|بە شیوازی خوێندنەوەی ئەڵمانی}} (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Mache، بە ھێمای ''ME'' کە لە وشەی ئەڵمانیی Mache-Einheit بە مانای کۆمەڵی ماشێکانەوە وەرگیراوە) یەکەیەکی قەبارەی [[لێکبوونەوەی تیشکدەر]]ە کە ناوی فیزیکزانی نەمسایی، [[ھاینریش ماشێ]]ی لەسەر دانراوە.<ref>{{cite book |title=Einführung in die Kernphysik |last=[[:de:Wolfgang Riezler|Riezler]] |first=Wolfgang |edition=4 |year=1950 |publisher=H. Hübener |page=49 |url=https://books.google.com/books?id=eg_QAAAAMAAJ&q=Mache-Einheit |access-date=2009-09-25}}</ref> ئەم یەکەیە وەک بڕی [[ڕادۆن]] لە ھەر لیترێک ھەوادا پێناسە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان]] 3vturh7k28yequow8e6kfmktmyrs5hb 1585701 1585687 2026-05-20T20:00:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585701 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ماشێ'''{{تێبینی|بە شێوازی خوێندنەوەی ئینگلیزی}} یان '''ماخە'''{{تێبینی|بە شیوازی خوێندنەوەی ئەڵمانی}} (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Mache، بە ھێمای ''ME'' کە لە وشەی ئەڵمانیی Mache-Einheit بە مانای کۆمەڵی ماشێکانەوە وەرگیراوە) یەکەیەکی قەبارەی [[لێکبوونەوەی تیشکدەر]]ە کە ناوی فیزیکزانی نەمسایی، [[ھاینریش ماشێ]]ی لەسەر دانراوە.<ref>{{cite book |title=Einführung in die Kernphysik |last=[[:de:Wolfgang Riezler|Riezler]] |first=Wolfgang |edition=4 |year=1950 |publisher=H. Hübener |page=49 |url=https://books.google.com/books?id=eg_QAAAAMAAJ&q=Mache-Einheit |access-date=2009-09-25}}</ref> ئەم یەکەیە وەک بڕی [[ڕادۆن]] لە ھەر لیترێک ھەوادا پێناسە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان]] gku5e6gsgdq2y1p1uflvw19vc93tj3c 14 295957 1585638 2026-05-20T16:15:53Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2020s science fiction drama films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585638 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295958 1585639 2026-05-20T16:16:00Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2020s superhero films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585639 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295959 1585640 2026-05-20T16:16:07Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2025 3D films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585640 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٥]] qzmcvo962fd13c9tvf1uzc300hpnjg7 14 295960 1585641 2026-05-20T16:16:14Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2025 action adventure films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585641 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295961 1585642 2026-05-20T16:16:21Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2025 action drama films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585642 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295962 1585643 2026-05-20T16:16:27Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2025 American films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585643 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] 45h1ew7wkegwqb97ucb0eo7hm8d93iw 14 295963 1585644 2026-05-20T16:16:34Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2025 English-language films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585644 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] 716tz9jv8j0u5a2nj7j8pl2izstuyhb 14 295964 1585645 2026-05-20T16:16:41Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:2025 science fiction action films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585645 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 295965 1585656 2026-05-20T17:08:05Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا...»ەوە 1585656 wikitext text/x-wiki گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] mixxtc158fety9l1d4sq195v8cb05co 1585657 1585656 2026-05-20T17:08:21Z Hivja 64112 /* */ 1585657 wikitext text/x-wiki '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] 09ky3x3jrluu8qli1us6atnbr37lvcl 1585658 1585657 2026-05-20T17:08:41Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[گێرترود ڕۆگالۆ]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] 1585657 wikitext text/x-wiki '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] 09ky3x3jrluu8qli1us6atnbr37lvcl 1585660 1585658 2026-05-20T17:10:36Z Hivja 64112 1585660 wikitext text/x-wiki '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[en:Gertrude Rogallo]] t3tpfy5r16gr217hiwy3h8zeec2uk3r 1585661 1585660 2026-05-20T17:13:55Z Hivja 64112 /* */ 1585661 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Rogallo patent.jpg|وێنۆک|باڵی نەرم، داھێنراوی سەرەکیی گێرتروود و فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[en:Gertrude Rogallo]] m9eq5gfz1kg3epfj2x6tvlordvpktd6 1585662 1585661 2026-05-20T17:14:40Z Hivja 64112 /* */ 1585662 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Rogallo patent.jpg|وێنۆک|باڵی نەرم، داھێنانی سەرەکیی گێرتروود و فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[en:Gertrude Rogallo]] 4i9fm1762g6l2fkdhhs0smgbfhf75i6 1585683 1585662 2026-05-20T17:49:46Z Hivja 64112 /* */ 1585683 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Rogallo patent.jpg|وێنۆک|باڵی نەرم، داھێنانی سەرەکیی گێرتروود و فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[en:Gertrude Rogallo]] 5k2t171c3lwsjkcqrdbq19kaotc69gd 1585702 1585683 2026-05-20T20:00:46Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585702 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Rogallo patent.jpg|وێنۆک|باڵی نەرم، داھێنانی سەرەکیی گێرتروود و فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] '''گێرتروود ئێس. ڕۆگاڵۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Gertrude S. Rogallo}}؛ ١٣ی کانوونی دووەمی ١٩١٤ – ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) یەکێک ھاوداھێنەرانی باڵی نەرم بوو کە لە ئێستادا وەک [[باڵی ڕۆگاڵۆ|باڵەکانی ڕۆگاڵۆ]] ناسراوە. ئەو لەگەڵ مێردەکەی، [[فرانسیس ڕۆگاڵۆ]] باڵەکەیان داھێنا و لە سەرەتای دەیەی ١٩٥٠دا، دوو [[مافی داھێنان]]ی ئەمریکایان لەسەر وەشانە جیاوازەکاندا بەدەست ھێنا.<ref>[https://patents.google.com/patent/US2546078 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,546,078, Filed November 23, 1948]</ref><ref>[https://patents.google.com/patent/US2751172 Rogallo, Gertrude et al., “Flexible Kite”, US patent 2,751,172, Filed November 17, 1952]</ref> باڵەکانی ڕۆگاڵۆ لە ئێستادا زیاتر لە [[کۆلارەی وەرزشی]]، [[ھانگ گلایدینگ]] و [[ھانگ گلایدەری بەھێز]]دا بەکار دەھێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ئەندازیاری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[en:Gertrude Rogallo]] 4xyb9wdqv8wn6d7kdm9y4yi93sgq1v6 0 295966 1585659 2026-05-20T17:09:20Z Hivja 64112 ڕەوانە کرا بۆ [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] 1585659 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[گێرتروود ڕۆگاڵۆ]] kayvftnxqdfl0v177mbzfca1ye73s72 0 295967 1585666 2026-05-20T17:34:21Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[کۆمەڵگەی فیزیای ئەمریکی]]ی گواستەوە بۆ [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]] 1585666 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]] 822ptm27x8vx4wn7hdwgh9p11wfwju7 1585675 1585666 2026-05-20T17:46:00Z Hivja 64112 /* */ 1585675 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] sotf9vd3sjqzsfr8h5cx4d5jpax9yrk 0 295968 1585678 2026-05-20T17:47:31Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]]ی گواستەوە بۆ [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] 1585678 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] sotf9vd3sjqzsfr8h5cx4d5jpax9yrk 0 295969 1585679 2026-05-20T17:47:58Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «{{داتابۆکس}} '''نایجێل ڕۆبێرت بادنێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Nigel Robert Badnell}}؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ – ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فیزیکزانێکی بەریتانی، مامۆستای [[زانکۆی ستراتکلاید]] و ئەندامی ھەڵبژێردراوی [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]] بوو.<ref>{{Cite web |url=http://www.strath.ac.uk/staff/badnellnig...»ەوە 1585679 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''نایجێل ڕۆبێرت بادنێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Nigel Robert Badnell}}؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ – ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فیزیکزانێکی بەریتانی، مامۆستای [[زانکۆی ستراتکلاید]] و ئەندامی ھەڵبژێردراوی [[کۆمەڵگەی فیزیکی ئەمریکی]] بوو.<ref>{{Cite web |url=http://www.strath.ac.uk/staff/badnellnigelprof/|title=Nigel Badnell |publisher=strathclyde.ac.uk|accessdate=December 1, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=2016&unit_id=&institution=|title=APS Fellow Archive|publisher=American Physical Society|accessdate=December 1, 2019}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پدل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] ldf94liyorasfl38db8ebhvfw7i4ohu 1585680 1585679 2026-05-20T17:48:09Z Hivja 64112 /* */ 1585680 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''نایجێل ڕۆبێرت بادنێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Nigel Robert Badnell}}؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ – ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فیزیکزانێکی بەریتانی، مامۆستای [[زانکۆی ستراتکلاید]] و ئەندامی ھەڵبژێردراوی [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] بوو.<ref>{{Cite web |url=http://www.strath.ac.uk/staff/badnellnigelprof/|title=Nigel Badnell |publisher=strathclyde.ac.uk|accessdate=December 1, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=2016&unit_id=&institution=|title=APS Fellow Archive|publisher=American Physical Society|accessdate=December 1, 2019}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پدل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] 8np9fy4ltfyg7zdpcmlt9utzom07hl1 1585681 1585680 2026-05-20T17:48:47Z Hivja 64112 /* سەرچاوەکان */ 1585681 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''نایجێل ڕۆبێرت بادنێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Nigel Robert Badnell}}؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ – ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فیزیکزانێکی بەریتانی، مامۆستای [[زانکۆی ستراتکلاید]] و ئەندامی ھەڵبژێردراوی [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] بوو.<ref>{{Cite web |url=http://www.strath.ac.uk/staff/badnellnigelprof/|title=Nigel Badnell |publisher=strathclyde.ac.uk|accessdate=December 1, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=2016&unit_id=&institution=|title=APS Fellow Archive|publisher=American Physical Society|accessdate=December 1, 2019}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پدل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[en:Nigel Badnell]] jxywgqbqtmoz1qgw35imbq7e3wzwm6k 1585682 1585681 2026-05-20T17:48:57Z Hivja 64112 1585682 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''نایجێل ڕۆبێرت بادنێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Nigel Robert Badnell}}؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ – ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فیزیکزانێکی بەریتانی، مامۆستای [[زانکۆی ستراتکلاید]] و ئەندامی ھەڵبژێردراوی [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] بوو.<ref>{{Cite web |url=http://www.strath.ac.uk/staff/badnellnigelprof/|title=Nigel Badnell |publisher=strathclyde.ac.uk|accessdate=December 1, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=2016&unit_id=&institution=|title=APS Fellow Archive|publisher=American Physical Society|accessdate=December 1, 2019}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[en:Nigel Badnell]] t6vqfrpzwdpoppeccq816fxk6yfe71a 1585684 1585682 2026-05-20T17:50:51Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[نایجێل بادنێل]]ی گواستەوە بۆ [[نایجێل بادنێڵ]] 1585682 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''نایجێل ڕۆبێرت بادنێڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Nigel Robert Badnell}}؛ ٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ – ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) فیزیکزانێکی بەریتانی، مامۆستای [[زانکۆی ستراتکلاید]] و ئەندامی ھەڵبژێردراوی [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] بوو.<ref>{{Cite web |url=http://www.strath.ac.uk/staff/badnellnigelprof/|title=Nigel Badnell |publisher=strathclyde.ac.uk|accessdate=December 1, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aps.org/programs/honors/fellowships/archive-all.cfm?initial=&year=2016&unit_id=&institution=|title=APS Fellow Archive|publisher=American Physical Society|accessdate=December 1, 2019}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[en:Nigel Badnell]] t6vqfrpzwdpoppeccq816fxk6yfe71a 0 295970 1585685 2026-05-20T17:50:51Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[نایجێل بادنێل]]ی گواستەوە بۆ [[نایجێل بادنێڵ]] 1585685 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[نایجێل بادنێڵ]] 917tvnr48tcz13n6xgibf6v4shlj1ul 0 295971 1585690 2026-05-20T18:26:50Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو لەگەڵ [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەر، لێک جیا کراونەتەوە..<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|aut...»ەوە 1585690 wikitext text/x-wiki ''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو لەگەڵ [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەر، لێک جیا کراونەتەوە..<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] [[en:Knudsen force]] cs9bhb9h0t4xxkb0g3fnjidz244lanv 1585691 1585690 2026-05-20T18:27:12Z Hivja 64112 /* */ 1585691 wikitext text/x-wiki '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو لەگەڵ [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەر، لێک جیا کراونەتەوە..<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] [[en:Knudsen force]] p4u1h0cwhnan1rpram52n14ef1n52x5 1585692 1585691 2026-05-20T18:27:53Z Hivja 64112 /* */ 1585692 wikitext text/x-wiki '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو لەگەڵ [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەر، لێک جیا کراونەتەوە.<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] [[en:Knudsen force]] q144inzxmdj814ualpvsxefbfa7nlbe 1585693 1585692 2026-05-20T18:28:42Z Hivja 64112 /* */ 1585693 wikitext text/x-wiki '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو بە [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەرەوە، لێک جیا کراونەتەوە.<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] [[en:Knudsen force]] 60nvj3ca142b646hh39w5kx1gf0g0q3 1585694 1585693 2026-05-20T18:29:28Z Hivja 64112 /* */ 1585694 wikitext text/x-wiki '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو بە [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەرەوە، لێک جیا کراونەتەوە.<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] [[en:Knudsen force]] j4gwjd4msw91kb3b8xj4bc8t8cvkogh 1585700 1585694 2026-05-20T20:00:26Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585700 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو بە [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەرەوە، لێک جیا کراونەتەوە.<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] [[en:Knudsen force]] p0624ky79n32am5rttysohj263l0yk3 1585722 1585700 2026-05-21T00:00:18Z AramBot 39807 بۆت: خاوێنکردنەوەی بەستەرە کۆنەکانی نێوانویکی 1585722 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو بە [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەرەوە، لێک جیا کراونەتەوە.<ref>{{cite journal|author1=Passian, A.|author2=Wig, A.|author3=Meriaudeau, F.|author4=Ferrell, T. L.|author5=Thundat, T.|title=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|date=23 August 2002|volume=92|issue=10|pages=6326–6333|doi=10.1063/1.1515108|url=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|access-date=14 December 2010|publisher=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|archive-url=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|archive-date=10 July 2012|url-access=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] oxdz1w0t4xh9m6y7vrn1cu6pk40214d 1 295972 1585721 2026-05-20T22:26:42Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585721 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[میرنشینی شرڤان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585720 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200221044847/http://www.ozpinarkoy.com/pages1.aspx?ID=2071 بۆ http://www.ozpinarkoy.com/pages1.aspx?ID=2071 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٢٦، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ci5plclkbamr8g4sdc41j0gqwabsq23 14 295973 1585733 2026-05-21T00:59:44Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[پۆل:میکانیکی کوانتەم]]ی گواستەوە بۆ [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] 1585733 wikitext text/x-wiki {{ڕەوانەکەری پۆل|پۆل:میکانیکی کوانتۆم}} 45w6r5aorubertgft0626e9as6kx9ha 0 295974 1585734 2026-05-21T01:12:06Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «'''پەرچدانەوەی ئاست''' ({{بە ئینگلیزی|Level repulsion}}) ھاوتای [[میکانیکی کوانتۆم]]ە بۆ کاریگەریی پەرچدانەوە لە [[شەپۆلدان]]ەکاندا.<ref name="Frankvon Brentano1994">{{cite journal|last1=Frank|first1=Winfried|last2=von Brentano|first2=Peter|title=Classical analogy to quantum mechanical level repulsion|journal=American Journal of Physics|volume=62|issue=8|year=1994|...»ەوە 1585734 wikitext text/x-wiki '''پەرچدانەوەی ئاست''' ({{بە ئینگلیزی|Level repulsion}}) ھاوتای [[میکانیکی کوانتۆم]]ە بۆ کاریگەریی پەرچدانەوە لە [[شەپۆلدان]]ەکاندا.<ref name="Frankvon Brentano1994">{{cite journal|last1=Frank|first1=Winfried|last2=von Brentano|first2=Peter|title=Classical analogy to quantum mechanical level repulsion|journal=American Journal of Physics|volume=62|issue=8|year=1994|pages=706–709|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.17500}}</ref> سیستەمێکی پێکھاتوو لە دوو شەپۆلدەری پێکەوەبەستراو، دوو لەرەلەری سروشتیی ھەیە. لەگەڵ زیادبوونی ھێزی پێکەوەبەستنی نێوان شەپۆلدەرەکاندا، لەرەلەری نزمتر کەم دەبێتەوە و لەرەلەری بەرزتر زیاد دەکات.<ref name="Novotny2010">{{cite journal|last1=Novotny|first1=Lukas|title=Strong coupling, energy splitting, and level crossings: A classical perspective|journal=American Journal of Physics|volume=78|issue=11|year=2010|pages=1199–1202|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.3471177}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[en:Level repulsion]] 3phbc2i4gci5eq18s1g047jbv7xbsaw 1585735 1585734 2026-05-21T01:12:59Z Hivja 64112 /* */ 1585735 wikitext text/x-wiki '''پەرچدانەوەی ئاست''' ({{بە ئینگلیزی|Level repulsion}}) ھاوتای [[میکانیکی کوانتۆم]]ە بۆ کاریگەریی پەرچدانەوە لە [[شەپۆلدان|شەپۆلدەر]]ەکاندا.<ref name="Frankvon Brentano1994">{{cite journal|last1=Frank|first1=Winfried|last2=von Brentano|first2=Peter|title=Classical analogy to quantum mechanical level repulsion|journal=American Journal of Physics|volume=62|issue=8|year=1994|pages=706–709|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.17500}}</ref> سیستەمێکی پێکھاتوو لە دوو شەپۆلدەری پێکەوەبەستراو، دوو لەرەلەری سروشتیی ھەیە. لەگەڵ زیادبوونی ھێزی پێکەوەبەستنی نێوان شەپۆلدەرەکاندا، لەرەلەری نزمتر کەم دەبێتەوە و لەرەلەری بەرزتر زیاد دەکات.<ref name="Novotny2010">{{cite journal|last1=Novotny|first1=Lukas|title=Strong coupling, energy splitting, and level crossings: A classical perspective|journal=American Journal of Physics|volume=78|issue=11|year=2010|pages=1199–1202|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.3471177}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[en:Level repulsion]] e3d5ozpw1n2yhlijn36762lr2hghgod 1585743 1585735 2026-05-21T06:00:32Z AramBot 39807 بۆت: خاوێنکردنەوەی بەستەرە کۆنەکانی نێوانویکی 1585743 wikitext text/x-wiki '''پەرچدانەوەی ئاست''' ({{بە ئینگلیزی|Level repulsion}}) ھاوتای [[میکانیکی کوانتۆم]]ە بۆ کاریگەریی پەرچدانەوە لە [[شەپۆلدان|شەپۆلدەر]]ەکاندا.<ref name="Frankvon Brentano1994">{{cite journal|last1=Frank|first1=Winfried|last2=von Brentano|first2=Peter|title=Classical analogy to quantum mechanical level repulsion|journal=American Journal of Physics|volume=62|issue=8|year=1994|pages=706–709|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.17500}}</ref> سیستەمێکی پێکھاتوو لە دوو شەپۆلدەری پێکەوەبەستراو، دوو لەرەلەری سروشتیی ھەیە. لەگەڵ زیادبوونی ھێزی پێکەوەبەستنی نێوان شەپۆلدەرەکاندا، لەرەلەری نزمتر کەم دەبێتەوە و لەرەلەری بەرزتر زیاد دەکات.<ref name="Novotny2010">{{cite journal|last1=Novotny|first1=Lukas|title=Strong coupling, energy splitting, and level crossings: A classical perspective|journal=American Journal of Physics|volume=78|issue=11|year=2010|pages=1199–1202|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.3471177}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] 4fp84t5woqckbxqgqztgnqog27jm2au 0 295975 1585764 2026-05-21T07:30:24Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەردەسپیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بردةسبیان}}<br>{{lang-en| Bardaspian}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا =...»ەوە 1585764 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بەردەسپیان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بردةسبیان}}<br>{{lang-en| Bardaspian}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.71601| 44.96846}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بەردەسپیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.71601| 44.96846 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بەردەسپیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] dmdo330mykpny5hjcfe8wvfuw81b79u 0 295976 1585765 2026-05-21T07:32:25Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەرسول | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سرسول}}<br>{{lang-en| Sarsul}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئ...»ەوە 1585765 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەرسول | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سرسول}}<br>{{lang-en| Sarsul}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.64726| 45.00399}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەرسول''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64726| 45.00399 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٣٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەرسول''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] cjqc7vafeh0epaev5015v002gm7y29o 0 295977 1585766 2026-05-21T07:39:53Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوڕۆین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوروین}}<br>{{lang-en| Nawroin}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبار...»ەوە 1585766 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناوڕۆین | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناوروین}}<br>{{lang-en| Nawroin}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70626| 44.98713}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ناوڕۆین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70626| 44.98713 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناوڕۆین''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 0snzkwf9poh7ye6kma50cf488jidzty 0 295978 1585767 2026-05-21T07:41:25Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = وارگورگ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| وارکورک}}<br>{{lang-en| Wargurg}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبار...»ەوە 1585767 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = وارگورگ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| وارکورک}}<br>{{lang-en| Wargurg}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.64646| 45.01687}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی وارگورگ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64646| 45.01687 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''وارگورگ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] 6mwfssmwdtljbsva9fkuarsqrrqizfm 2 295979 1585785 2026-05-21T09:12:03Z -Haryad 40333 پەڕەی واڵای دروست کرد 1585785 css text/css phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2 295980 1585786 2026-05-21T09:14:20Z -Haryad 40333 پەڕەی واڵای دروست کرد 1585786 javascript text/javascript phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2 295981 1585787 2026-05-21T09:14:34Z -Haryad 40333 پەڕەی واڵای دروست کرد 1585787 css text/css phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295982 1585795 2026-05-21T09:26:22Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:American superhero films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585795 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] cpag8uj3z1k6c1shdqdtxdgqkziwx3i 14 295983 1585797 2026-05-21T09:26:29Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:DC Universe (franchise) films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585797 wikitext text/x-wiki [[پۆل:زنجیرەفیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] 9zeeduz9k9f0mkil7ft7g4y87ghrplf 14 295984 1585798 2026-05-21T09:26:35Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Dolby Cinema films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585798 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکان بەپێی تەکنۆلۆژیا]] rte7c2zdg8mdo3s8hbftjxxg1xo129t 14 295985 1585799 2026-05-21T09:26:42Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:English-language action drama films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585799 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295986 1585800 2026-05-21T09:26:49Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:English-language science fiction action films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585800 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295987 1585801 2026-05-21T09:26:55Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:English-language science fiction adventure films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585801 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295988 1585802 2026-05-21T09:27:02Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:English-language science fiction drama films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585802 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295989 1585803 2026-05-21T09:27:09Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Fiction about Russian roulette]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585803 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295990 1585804 2026-05-21T09:27:15Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films about armoured warfare]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585804 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295991 1585808 2026-05-21T09:41:53Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films about invasions]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585808 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295992 1585809 2026-05-21T09:42:00Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films about social media]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585809 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295993 1585811 2026-05-21T09:42:06Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films directed by James Gunn]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585811 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295994 1585812 2026-05-21T09:42:13Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films produced by James Gunn]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585812 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکان بەپێی بەرھەمھێنەرە ئەمریکییەکان]] oy6x15rbf7bneuk9camxum833kd5qk4 14 295995 1585813 2026-05-21T09:42:20Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films produced by Peter Safran]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585813 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکان بەپێی بەرھەمھێنەرە بەڕیتانییەکان]] h2v05wttyl1pm7kcos0rmsb1txjdjlr 14 295996 1585814 2026-05-21T09:42:27Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films scored by David Fleming (composer)]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585814 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295997 1585815 2026-05-21T09:42:34Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films scored by John Murphy (composer)]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585815 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295998 1585816 2026-05-21T09:42:40Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films set in Delaware]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585816 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 295999 1585817 2026-05-21T09:42:48Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films set in Kansas]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585817 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 296000 1585818 2026-05-21T09:43:01Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films shot at Trilith Studios]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585818 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ویلایەتی جۆرجیا وێنەیان گیراوە]] kvicrtw1ezpviqb4yjpvmmr869ky5h6 14 296001 1585819 2026-05-21T09:43:10Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films shot in Cincinnati]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585819 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا وێنەیان گیراوە]] k9antltdoet2a8ivime86m793rjlnwn 14 296002 1585820 2026-05-21T09:43:16Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films shot in Cleveland]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585820 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا وێنەیان گیراوە]] k9antltdoet2a8ivime86m793rjlnwn 14 296003 1585821 2026-05-21T09:43:23Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Films shot in Ohio]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585821 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 296004 1585822 2026-05-21T09:43:30Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Live-action films based on DC Comics]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585822 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمەکانی لایڤ ئەکشن لەسەر بنەمای کۆمیکەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] 3osdkz9jfht25akhnytrmqs8ara1vzf 14 296005 1585824 2026-05-21T09:43:37Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Superhero crossover films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585824 wikitext text/x-wiki [[پۆل:فیلمە کرۆسۆڤەرە سەرکێشییەکان]] frk8u4zuzm4oenx7p0t4isiu5p2gjt1 14 296006 1585825 2026-05-21T09:43:43Z Tessla 41338 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Superhero drama films]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585825 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 296007 1585831 2026-05-21T11:22:28Z Aram 25981 داڕێژەی نوێ 1585831 wikitext text/x-wiki {{mbox |image= [[پەڕگە:Logo wikibot.svg|50px|alt=icon]]<!-- THIS FILE can't be used with an empty `|link=` --> |textstyle= |title= |text='''ئەم {{{namespace|{{pagetype|defaultns=extended}}}}} {{#if:{{yesno|{{{subcats|}}}}}| و ژێرپۆلانە | ە }} لەلایەن [[ویکیپیدیا:بۆت|بۆتێک]] یان زیاترەوە بە کار ھاتووە.'''<br />ئەگەر بە تەمایت تا ئەم {{{namespace|{{pagetype|defaultns=extended}}}}} بە شێوەیەکی بەرچاو بگۆڕیت، بیگوازیتەوە، یانیش بۆ سڕینەوە بیپاڵێویت، ئەوا تکایە کارپێکەرانی بۆتەکان ئاگادار بکەوە. سپاس. {{#if:{{{bot|{{{bots|}}}}}}|بۆتە پەیوەندیدارەکان ئەمانەن: {{{bot|{{{bots}}}}}}}}}}<includeonly>{{Sandbox other||[[پۆل:ئەو پەڕانەی لەلایەن بۆتەکان چاودێری کراون]]}}</includeonly><noinclude> {{بەڵگەنامە}}<!-- Please place categories and language links on the /doc page, not here! --> </noinclude> stp8nj2fn06q9dyeuo38oger4lhh9tm 1585832 1585831 2026-05-21T11:25:00Z Aram 25981 + ویکیپیدیا بۆ ناوی پۆلەکە 1585832 wikitext text/x-wiki {{mbox |image= [[پەڕگە:Logo wikibot.svg|50px|alt=icon]]<!-- THIS FILE can't be used with an empty `|link=` --> |textstyle= |title= |text='''ئەم {{{namespace|{{pagetype|defaultns=extended}}}}} {{#if:{{yesno|{{{subcats|}}}}}| و ژێرپۆلانە | ە }} لەلایەن [[ویکیپیدیا:بۆت|بۆتێک]] یان زیاترەوە بە کار ھاتووە.'''<br />ئەگەر بە تەمایت تا ئەم {{{namespace|{{pagetype|defaultns=extended}}}}} بە شێوەیەکی بەرچاو بگۆڕیت، بیگوازیتەوە، یانیش بۆ سڕینەوە بیپاڵێویت، ئەوا تکایە کارپێکەرانی بۆتەکان ئاگادار بکەوە. سپاس. {{#if:{{{bot|{{{bots|}}}}}}|بۆتە پەیوەندیدارەکان ئەمانەن: {{{bot|{{{bots}}}}}}}}}}<includeonly>{{Sandbox other||[[پۆل:ئەو پەڕانەی لەلایەن بۆتەکانی ویکیپیدیا چاودێری کراون]]}}</includeonly><noinclude> {{بەڵگەنامە}}<!-- Please place categories and language links on the /doc page, not here! --> </noinclude> 026qhg87mp09skyuxtdai934szxurdb 1585845 1585832 2026-05-21T11:53:15Z Aram 25981 سڕینەوەی بزوێن 1585845 wikitext text/x-wiki {{mbox |image= [[پەڕگە:Logo wikibot.svg|50px|alt=icon]]<!-- THIS FILE can't be used with an empty `|link=` --> |textstyle= |title= |text='''ئەم {{{namespace|{{pagetype|defaultns=extended}}}}} {{#if:{{yesno|{{{subcats|}}}}}| و ژێرپۆلانە }} لەلایەن [[ویکیپیدیا:بۆت|بۆتێک]] یان زیاترەوە بە کار ھاتووە.'''<br />ئەگەر بە تەمایت تا ئەم {{{namespace|{{pagetype|defaultns=extended}}}}} بە شێوەیەکی بەرچاو بگۆڕیت، بیگوازیتەوە، یانیش بۆ سڕینەوە بیپاڵێویت، ئەوا تکایە کارپێکەرانی بۆتەکان ئاگادار بکەوە. سپاس. {{#if:{{{bot|{{{bots|}}}}}}|بۆتە پەیوەندیدارەکان ئەمانەن: {{{bot|{{{bots}}}}}}}}}}<includeonly>{{Sandbox other||[[پۆل:ئەو پەڕانەی لەلایەن بۆتەکانی ویکیپیدیا چاودێری کراون]]}}</includeonly><noinclude> {{بەڵگەنامە}}<!-- Please place categories and language links on the /doc page, not here! --> </noinclude> ep90wlf5vexjxzilwg0v40vadubncs1 14 296008 1585833 2026-05-21T11:25:24Z Aram 25981 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Pages monitored by Wikipedia bots]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1585833 wikitext text/x-wiki [[پۆل:بۆتەکانی ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاگرتنی ویکیپیدیا]] gtqpr3k6spvd0zmhdiyov7alh5e5g8i 1585846 1585833 2026-05-21T11:56:04Z Aram 25981 {{پۆلی ڕاگرتن}} 1585846 wikitext text/x-wiki {{پۆلی ڕاگرتن}} [[پۆل:بۆتەکانی ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاگرتنی ویکیپیدیا]] ts80ol0683n8eue8cds3ow5j4h1lj6w 10 296009 1585835 2026-05-21T11:30:23Z Aram 25981 Aram پەڕەی [[داڕێژە:شریتی دەروازە]] گواستەوە بۆ [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] کە پێشتر ڕەوانەکەر بوو: تووڵ کوردییە و یانی شتێکی باریکی درێژ؛ شریت عەرەبییە. ژێرپەڕەکانیش بەجێ مابوون. 1585835 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] jft8wxhfqa94j06hc0dqaha211r947r 10 296010 1585837 2026-05-21T11:32:26Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585837 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 5z44vxk62qiqfc2qv4wlo3932e2qqi4 10 296011 1585839 2026-05-21T11:33:21Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585839 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 5z44vxk62qiqfc2qv4wlo3932e2qqi4 10 296012 1585841 2026-05-21T11:33:49Z Aram 25981 {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 1585841 wikitext text/x-wiki {{ئاگاداریی بەکارھێنانی بۆت|bots=[[User:AramBot|AramBot]]}} 5z44vxk62qiqfc2qv4wlo3932e2qqi4