ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 362 1585964 1582898 2026-05-21T19:32:48Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585964 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پارێزگای سلێمانی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|محافظة السلیمانیة}}<br>{{lang-en| Sulaymaniyah Governorate}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = View of Sulaimani - Slemani - City in Southern Kurdistan in Spring 2016.JPG | photo2a = Interior, the Kurd's Heritage Museum, Sulaymaniyah, Iraqi Kurdistan.jpg | photo2b = Castle Sherwana & Heme pasha.jpg | photo3a = Romanian amphitheater - sulaymaniyah.jpg | photo3b = Sharaf Khan Bidlisi Statue at Slemani Public Park.jpg | photo4a = Grand Millennium Sulaimani Hotel in Sulaymaniyah, Kurdistan.jpg | photo4b = | photo5a = | spacing = 2 | size = 280 | foot_montage = سەرەوە- خوارەوە, ڕاست-چەپ:{{br}}دیمەنی سلێمانی {{br}} [[مۆزەخانەی سلێمانی]] • [[قەڵای شێروانە]] {{br}} شانۆی ڕۆمانی • پەیکەری [[شەرەفخانی بەدلیسی]] {{br}} سلێمانی لە شەودا }} | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = Flag of Sulaymaniyah Governorate.png | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = پەڕگە:Sulaymaniyah Governorate logo.png|وێنۆک | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=7|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.58333|frame-long=45.33333|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = '''پارێزگای سلێمانی''' | وێنەی_نەخشە١ = {{Photomontage | photo1a = As-Sulaymaniyyah in Iraq.svg | photo2a = | photo2b = Kurdistan_governorates_2015.png | photo3a = | photo3b = | photo4a = | photo4b = | photo5a = | spacing = 2 | size = 280 | foot_montage = }} | قەبارەی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_نەخشە١ = نەخشەی سەرەوە:{{ھن}} {{map caption |countryprefix=|location_color=سوور |region=[[عێراق]] |region_color=سوور, بێجی و ڕەساسی کاڵ |subregion=[[ھەرێمی کوردستان]]{{spaces|2}}(سوور و بێجی) |subregion_color=none}}{{ھن}}نەخشەی خوارەوە:{{ھن}} پارێزگاری سلێمانی لە چوارچێوەی [[ھەرێمی کوردستان]]دا | وێنەی_نەخشە٢ = Kurdistan_governorates_2015.png | قەبارەی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_نەخشە٢ = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.krso.net/Default.aspx?page=article&id=1142&l=1 |سەردێڕ=Map of area of Kurdistan Region & its Governorates |بڵاوکەرەوە=www.krso.net}}</ref> | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[قەزا]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">١٨</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٥٥</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان]] | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color: #090;">١٥</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[پارێزگا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٢٠]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = [[ئیبراھیم پاشای بابان]] | ھۆکاری_ناونران = سڵێمان پاشای بابان <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = حکومەتی خۆجییی | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگار | ناوی_سەرۆک = [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]] | سەرناوی_سەرۆک١ = ژ. ئەندامانی ئەنجومەن | ناوی_سەرۆک١ = ٣٠ | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = 17,786–17,913 | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٣٠٠ | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ٢ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٣٫٤٠٤ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦٠٧ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢،٤٠١،٧٢٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١١٥،٦ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = سلێمانێیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]] و [[ھەورامی]]) [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[مەسیحی]] و [[یارسان]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = https://slemani.gov.krd/so/ | پەراوێزەکان = }} '''پارێزگای سلێمانی''' یەکێکە لە پارێزگاکانی کۆماری [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]، ناوەندی پارێزگای سلێمانی بریتییە لە شاری [[سلێمانی]]، ژمارەی سەرجەم دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بە ٢،٤٠١،٧٢٤ کەس مەزەندە کراوە لە ساڵی ٢٠٢٤ بەپێی دەستەی ئاماری عێراق. == جوگرافیا == پارێزگای سلێمانی بەشی ڕۆژھەڵاتی [[ھەرێمی کوردستان]] و باکووری ڕۆژھەڵاتی دەوڵەتی [[عێراق]] پێکدەھێنێت. لە ڕۆژھەڵاتەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئێران]]دا([[پارێزگای کوردستان]]، [[پارێزگای کرماشان]] و [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]])، لە باکوور و باکووری ڕۆژاواوە لە گەڵ [[پارێزگای ھەولێر]]دا، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[پارێزگای کەرکووک]]دا، لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[پارێزگای سەلاحەددین]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[پارێزگای دیالە]]دا. == مێژوو == === مێژووی کۆن === ناوچەی سلێمانی، بەھۆیە ناوچەیەکی [[کێو|چیایی]] و جەنگەڵ و [[دارستان]] و ھەوراز و نشێو بووەو دەیان [[ئەشکەوت]]ی تێدا بووە، ھەر لە کۆنەوە جێگەی مانەوەی [[مرۆڤ]] بووە و یەکێک بووە لەو ناوچانەی [[جیھان]]ە کە سەرەتایی شارستانییەتی تێدا دەرکەوتووە، لە چاخی بلایستۆسینەوە ئەشکەوت و دۆڵەکانی ئەم ناوچەیە مرۆڤی لەخۆی گرتووە. نزیکەی ھەموو ئەشکەوتەکانی ئەم ناوچەیە جێ پێی مرۆڤی چاخە کۆنەکانی پێوە دیارە و تەنانەت لە ھەندێک ناوچە بێ ھەڵکۆڵین ماددەی ئارکیۆلۆژی وەک پارچە گۆزە و دیزە و ئامرازی بەردین ..ھتد دەدۆزینەوە. بەگشتی ناوچەی کوردستان و بەتایبەتیش ئەوەی ئەمرۆ پێی دەڵین پارێزگای سلێمانی وەک خاڵێکی سەرەتا بۆ مێژووی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] بەگشتی و ناوچەی [[مێزۆپۆتامیا]]. ھەر لە چاخی بەردینی کۆنەوە واتە پێش(١٢٠٠٠٠) ساڵ پێش ئێستا لەھەندێک لە ئەشکەوتەکانی ئەم ناوچەیەدا پاشماوە و جێی پێی مرۆڤی چاخی بەردینی تێدا دۆزراوەتەوە، کە تەمەنی ھەندێک لەوانە دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە ١٢٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا بۆ نمونە ناوچەی بەردە بەڵەک، کە دەکەوێتە باکوری خۆرھەڵاتی [[چەمچەماڵ]] بەدووریی دوو کیلۆمەتر. کە چەندین ئامرازی ئارکیۆلۆژی لەلایەن تیمێکی زانکۆی شیکاگۆی ئەمریکی تێدا دۆزراوەتەوە. کە بریتین لە پارچە بەردی ڕاو، ھەروەھا چەنیدن ئێسکی بەبەردبووی ئاژەڵی ئەو سەردەمەی وەک [[فیل]] و [[مانگا|گا]] و [[پەز|مەڕ]] و [[بزن]]. کەمێژوویان دەگەڕێتەوە بۆ ١٠٠ ھەزار تا٦٠ ھەروەھا شوێنەواری مێژووی چاخی بەردینی کۆن لە ھەردوو [[ئەشکەوتی زەرزی]] لە چەمی رێزان سەر بە [[ناحیەی سورداش]]ی [[قەزای دووکان]] و [[ئەشکەوتی ھەزارمێرد]] لە [[چیای بەرانان]] لەبەرامبەر [[شار]]ی [[سلێمانی]] دۆزراوەتەوە کە تەمەنیان دەگەرێتەوە بۆ ٦٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر. لەھەردوو ئەو ئەشکەوتەدا چەندین ئێسکی مرۆڤی چاخی بەردینی کۆن دۆزراوەتەوە. ھەمان ئەم ئەشکەوتانە لە چینەکانی سەروتریاندا جێ پێی مرۆڤی چاخی بەردینی ناوەراست و نوێش دۆزراونەتەوە. لەو قۆناخەنەدا مرۆڤەکان بە کۆمەڵی بچووک لە پێدەشت و ئەشکەوتەکان و نزیک [[ڕووبار]]ەکاندا ژیاون فێری ڕاوەماسی و بەخێوکردنی ھەندێک ئاژەڵی ماڵی بوون، ئەم مرۆڤە کۆنانە کە لەچاخی بەردینی نوێدا ھەوڵی نیشتەجێ بوونیان داوە بۆ نمونە ناوچەکانی (کەریم شار) لە ناوچەی سلێمانی پێش ١٠ ھەزار ساڵ یەکەمین ھەوڵی نیشتەجێ بوون دەبینرێت. کە بەشێوەی کاتی و [[ھاوین]]ان تیدا نیشتەجێ بوون و [[زستان]]ان لەبەر بەفروباران گەراونەتەوە ئەشکەوتەکان. بەپێی نوێترین لێکۆڵینەوەی شوێنەواری لە گوندی [[بێستانسووری گەورە|بێستانسوور]]ی ناوچەی شارەزوو ١٢ ھەزار ساڵ لەمەوبەر یەکەمین ھەوڵی نیشتەجێ بوون لەوێ ڕوویداوە. بەڵام گوندی [[چەرمۆ]] لە [[چەمچەماڵ]] کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ زیاتر لە ٦٫٧٠٠ ھەزار ساڵ پێش زایین، رەنگە یەکەمین گوندی ھەمیشەی بێت لە ناوچەکەدا، کە ٢٥ خانوو پێکھاتووە و ھەر خانوویەکیان لە چەند ژوورێکی بچووک دروست کراون. ھەروەھا لەم گوندەدا [[بزن]] و [[سەگ]] ماڵی کراون و خەڵکی ئەم گوندە جگەلە بەخێوکردنی ئاژەڵ و راوکردنیان، کشتوکاڵیشیان زانیووە و دانەوێڵەی وەک [[گەنم]] و [[جۆ]] و ھەروەھا پاقلەی بەخەڵوززبووی تێدا دۆزراوەتەوە. جگەلە دۆزینەوەی دەسکەوان بۆ کوتانی دانەوێڵە و بەئاردکردنی. گوندی [[چەرمۆ]] بە کۆنترین گوند دادەنرێت کە [[مرۆڤ]]ی کۆنی تێدا نیشتەجێ بوو بێت و کشتوکاڵی کردبێت. لەو گوندەدا پیشەسازی دەفر و ئامانی لە قوڕ دروست کراو و کەلوپەلی کشتوکاڵی و راو پەرەی پێدراوە. جگەلە دروستکردنی خوداوەندی دایک کە چەند پەیکەرێکی بچوکی ژنە بۆ پەرەستنی ئاینی بەکارھێنراون. ئەو گاسنانەی تا ئەم دوایەش کە جوتیارانی [[کورد]] بەکاریان دەھێنا بۆ کێڵانی زەوی قەد شاخەکان سەرەتای دروست بوونی دەگەڕێتەوە بۆ گوندی [[چەرمۆ]]. لە [[ھەرێمی کوردستان]] بەرەسمی نزیکەی ٣٣٦٤ ناوچەی شوێنەواری تۆمارکراون و بەشێکی بەرچاوی ئەو شوێنەوارانە لە [[سلێمانی]] ھەڵکەوتوون، بەڵام ژمارەیەکی ئێجگار کەمیان کنەوپشکنیان بۆ کراوەو بەم ھۆیەش گەلێک نھێنی و رازی مێژووی کۆنی ئەم ناوچەیە ھێشتا لەژێر خاکدا. ناوچەی سلێمانی دائەنرێ بەیەکێک لە شووێنە کۆنەکانی نیشتەجێبوونی مرۆفی سەرەتایی بەپێی لێکۆڵەرەوە و زانکۆ و پشکنەر و پڕٶفیسۆرە جیھانیەکان، لە سەردەمی ( چاخی بەردینی ھەرە کۆن )ەوە مرۆڤ تیایدا ژیاوە لە ماوەی نزیکەی ١٢٠ ھەزار ساڵی ڕابردوو دا کە ناوەندی مرۆڤە سەرەتاییەکان بووە لە مرۆڤی نیادەرتاڵ و ھاوشێوەکانی: * '''شووێنەواری بەردەبەڵەک''': لە ڕۆژھەڵاتی [[چەمچەماڵ]] سەر بە چاخی بەردینی ھەرە کۆنە ٦٠٠ھەزار پێش زایین لە ساڵ ١٩٤٩ (دۆرش کاردۆ) پشکنینی تیاکردوە و ھەروەھا ژھاری ڕێیت و پڕۆس ھاوەر) سەردانی کردوە و پشکنینیان بۆ کردوە . * '''ئەشکەوتی ھەزار مێرد''': لەباشوری رۆژئاوای [[سلێمانی]] سەر بە چاخی بەردینی کۆنی ناوەراست ٦٠٠ ھەزار بۆ ١٢٠ ھەزار پێش زایین. * '''ئەشکەوتی زەرزی''': لە [[سورداش]]ی سلێمانی، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ چاخی بەردینی کۆن ٣٥ ھەزار ساڵ پێش زانین. * '''شوێنەواری کەریم شایەر''': پێش ١٠ ھەزار ساڵ و لەچاخی بەردینی ناوەراستدا مرۆڤی تێدا ژیاوە. * '''گوندی چەرمۆ''': کە مێژووەکەی ٧ ھەزار پێش زانینەو سەر بە چاخی بەردینی نوێیە. جگە لەوەی بەپێی ئەو شوێنەوارانەی باسکران، سەرەتای کشتوکاڵ شارستانی و نیشتەجێ بوون لە ناوچەکانی [[کوردستان]] و بەتایبەت ئەوەی ئەمرۆ پارێزگای سلێمانییە سەری ھەڵداوە، بگرە رەنگە سەرەتای نوسینیش بگەڕێتەوە بۆ ئەم ناوچەیە، لەبەرئەوەی ھەندێک لەمێژوونووسان جەخت دەکەنەوە کە [[سۆمەر]]ییەکان کە داھێنەری نوسین بوون نوسینی وێنەییان داھێناوە لە بنەڕەتەوە لەھەمان ئەو خەڵکانەبوون کە پێشتر لەناوچە شاخاوییەکان ژیاون. (دکتۆر پاکیزە رەحیم حلمی) بروای وایە نوسینی سۆمەری بێ پێشینە نییە و مۆرەکانی شوێنەواری [[تەپە گەورە]] پلەیەکەم و ھەنگاوی یەکەمی خەتی وێنەی(ھیرۆگلیفی)ن. ھەروەک بەم دواییانە لە ناوچەی رۆژئاوای [[دەریاچەی دەربەندیخان]] و لەنزیک گوندی [[گوڵانی حەمەی مەحموود|گوڵان]] لەپارێزگای سلێمانی شوێنەوارێک دۆزراوەتەوە کە بەقەد بە شاخێکەوە وێنەی چەند [[گاکێوی|ئاسکە]] کێویەک ھەڵکەندراوە، ھەرچەندە مێژووەکەی بەشێوەیەکی زانستی دیاری نەکراوە بەڵام بەرای ھەندێک شارەزا مێژوویان بۆ چاخی بەردینی ناوەراست دەگەڕێتەوە، ئەگەر ئەمەش وابێت دەبێت ھەنگاوی سەرەتایی نوسینی ھێمای لە ناوچەی [[سلێمانی]]یەوە دەستی پێکردبێت.<ref> https://slemani.gov.krd/so/newsDetail.php?newsID=786&secID=45</ref> === مەڵبەندەکانی فەرمانڕەوای بابان پێش سلێمانی === [[میرنشینی بابان|بابانەکان]] پێش بونیادنانی [[سلێمانی]] مەڵبەندی حوکمرانیان لە چەند ناوچەیەک بووە، بەم شێوەیەی خوارەوە: * [[گوند]]ی [[مەرگە]]:دێیەکی گەورەبووە لە [[ناحیەی بنگرد]]ی [[قەزای دووکان]]، ئەم گوندە لەسەردەمی فەرمانرەوای [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمانی قانوونی عوسمانی]] ١٥٦٩ز مەڵبەندی فەرمانرەوای بابانەکان بووە. * [[گوند]]ی [[دارەشمانە]]: ئەم گوندە کەوتووەتە [[ناحیەی ھەڵشۆ]]ی [[قەزای پشدەر]]، لەسەردەمی [[فەقێ ئەحمەدی دارەشمانە]] و بابە سلێمانی کوڕیدا لەسەدەی شازدەی زاینی مەڵبەندی بابانەکان بووە. * [[شارەدێ]]ی [[ماوەت]]: کە ئێستا قەزایە و دەکەوێتە ناوچەی [[شارباژێڕ]] لەسەردەمی بەکر بەگ(بەکرەسور)١٦٠٨-١٦١٩مەڵبەندی بابانەکان بووە. * قەڵای بەکراوا: لەسەردەمی بەکربەگ و کوڕ و کوڕزاکانی ١٦١٩-١٦٢٧مەڵبەندێکی تری بابان بووە. * [[قەڵاچوالان]]: دەکەوێتە دامێنی [[شارۆچکە]]ی [[چوارتا]] و سەر رووباری قەڵاچوالان, مێژووی زۆر کۆنە, لە ساڵی ١٦٦٩-١٧٨٤ بۆ ماوەی ١١٥ ساڵ مەڵبەندی فەرمانرەوای [[میر]]انی بابان بووە. شارێکی گەورە و گەشاوە و مەڵبەندی زانین و زانایانی ئەو سەردەمە بووە.<ref> https://slemani.gov.krd/so/newsDetail.php?newsID=787&secID=48</ref> === لیوای سلێمانی لە سەردەمی عوسمانییەکاندا: ١٨٥١-١٩١٨ === ئەم پارێزگایە تا نیوەی سەدەی نۆزدەھەم خوودی [[میرنشینی بابان]] بوو لە سنووری [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، ناوەندی ئەم میرنشینە سەرەتا لە [[قەڵاچوالان]] بوو. پاشان لە ساڵی (١١٩٩ک - ١٧٨٤ز)دا [[ئیبراھیم پاشای بابان]] فەرمانی دروستکردنی ناوەندێکی تازەی بۆ میرنشینەکەدا، پایتەختی گواستەوە بۆ شارە تازەکە و ناوینا [[سلێمانی]]، ئەم [[میرنشین]]ە لە ساڵی ١٨٥١ز دا کۆتایی پێھات و بچووککرایەوە بۆ لیوا و لکێندرا بە [[ئەیالەتی شارەزوور]]ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرجەمی بەرھەمەکانی ئەمین زەکی بەگ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2013/89282.PDF?ver=130201161430000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] |زمان = [[زمانی کوردی|کورد]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم: لە نێوان ساڵانی ١٨٥١-١٨٦٩ ==== سیستەمی کارگێڕی ئەم قۆناغە لەژێر ھەژموونی دابەشبوونی جوگرافیای [[ھۆز]]ەکاندا بووە، سنووری ئەم لیوایە و لیوا ھاوسنوورەکانی میراسی ناکۆکی نێوان ھەردوو [[میرنشینی بابان]] و [[میرنشینی سۆران]] بوو، لەکاتێکدا دەسەڵاتی [[میر محەممەد]]ی ڕەواندوز ھەردەھات فراوانتر دەبوو تاگەیشتە سنووری [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] و دەربازی دەستە چەپی [[زێی بچووک]]یش بوو. چەندین ناحییەی [[ئەیالەتی شارەزوور]]ی خستە سەر میرنشینەکەی لەوانە ناحیەکانی([[عەسکەر]]، [[ئاغجەلەر]]، کێوەچەرمەڵە، [[چیاسەوز، ئاغجەلەر|چیاسەوز]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک، ئاغجەلەر|قەسرۆک]]، [[گردخەبەر]]، جبق قلعە و [[ناحیەی شوان|شوان]]) لەگەڵ مەنگوڕایەتیدا. ناکۆکی نێوان میرانی بابان ھەر بەردەوام بوو، [[میر محەممەد]] بە ھەلی زانی ھێرش بکاتە سەر [[میرنشینی بابان]]، وەزیر (عەلی پاشا-والی [[بەغدا]]) لەگەڵ حکومەتی ئێراندا ھاوپەیمانییەکی دژی [[میرنشینی سۆران]] بەست و ھەردووکیان ھاوکاری سڵێمان پاشای بابانیان کرد، ئەمە لە کاتێکدا ھێزی سۆران لە پێشڕەویدا بوون و گەیشتبوونە [[سورداش]] سوپای ھەردوولا لە [[قەمچوغە]] گەیشتنە یەک و شەڕێکی قورس لە نێوانیاندا ڕوویدا و سوپای سۆران ناچار بوو پاشەکشێ بکات بۆ [[کۆیە]] و ھێزی سڵێمان پاشای بابان کەوتە دوای و لە نزیک کۆیە جارێکیتر [[شەڕ]] ڕوویدا، ھێزی بابان و ھاوپەیمانەکانی زیانی زۆریان بەرکەوت و ھەردوولا گەیشتنە ڕێکەوتن کە ھێڵی [[ڕانیە]]، بتوێن، [[خەلەکان]]، چناران تا زێی بچووک و دەربەند ببێتە سنووری نێوانیان. دوای لە ناوچوونی ھەردوو میرنشینەکە(سۆران لە ١٨٣٦) و (بابان لە ١٨٥١)دا ئەم سنوورە وەک خۆی مایەوە و لیوای سلێمانی (١٧)[[قەزا]]ی لە خۆدەگرت، ئەمەش لە ھەرسێ ساڵنامەی عوسمانی ژمارە(١١-١٢-١٣)دا دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =عشائر العراق | ناونیشان = https://www.noor-book.com/en/ebook-History-موسوعھ-عشائر-العراق-ج-1-عباس-العزاوی-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = عباس العزاوی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ ناو و جێکەوتی قەزاکانی لیوای سلێمانی لە نێوان ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩) |- ! ژ !! ناوی قەزا !! یەکەی کارگێڕی |- |١ || [[سلێمانی]]، [[سەرچنار]]، ھۆزی مەنمی || [[سەرچنار]] |- |٢ || [[قەرەداغ]]، زەردیاوا || [[قەرەداغ]] |- |٣ || مەحال دەلۆ || [[سەنگاو]] |- |٤ || مەحال (زەند، زەنگەنە، شێخان، داودە) || [[قادرکەرەم]] و شێروانە |- | ٥ || [[بازیان]]، [[چەمچەماڵ]]،{{ھن}} نورە، ھۆزی [[ھەمەوەند]] || [[چەمچەماڵ]] و [[بازیان]] |- | ٦ || پیرحەیاتی، [[چیاسەوز]] || [[ئاغجەلەر]] |- |٧ || [[سەرچنار، ئاغجەلەر|سەرچنار]]، [[گڵناغاجی گەورە|گڵناغاج]]، [[قەسرۆک]]،{{ھن}} [[گردخەبەر]] || [[ئاغجەلەر]] |- |٨ || جبق قلعە، قەڵاسێوکە، سەیفەدین، [[ئاغجەلەر]]، [[عەسکەر]]، ھۆزی سمایل عوزێری || [[ئاغجەلەر]] |- |٩ || [[سورداش]] || [[سورداش]] |- |١٠ || [[مەرگە]] || [[مەرگە]] |- |١١ || [[پشدەر]]، ھۆزی [[مەنگوڕ]]، مامش،{{ھن}} ڕەمەک || [[پشدەر]] و [[ناودەشت]] |- |١٢ || [[شینکی]]، [[گەڵاڵە، ماوەت|گەڵاڵە]]، [[ماوەت]]،{{ھن}} سیوەیل || [[ماوەت]]، [[ناحیەی سیوەیل|سیوەیل]] |- |١٣ || ئالان و [[سەراو، ماوەت|سەراو]] و [[میراوا، ماوەت|میراوا]] || [[ناحیەی سیوەیل|سیوەیل]] |- |١٤ || [[شارباژێڕ]]، [[قەڵاچوالان]]، بەرکێو || [[شارباژێڕ]] |- |١٥ || [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]]، [[قزڵجە]]، [[تەڕاتەوەن]]،{{ھن}} [[چەوتان]]، [[پێنجوێن]] || [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] و [[پێنجوێن]] |- |١٦ || گوڵعەنبەر، [[ھەڵەبجە]] و وارماوا || [[خورماڵ]]، وارماوا، پێباز |- |١٧ || [[شەمێران]] و شێخ مەیدان و ھۆزی چاقر || [[ھەڵەبجە]] |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی (١٨٥١-١٨٦٩)دا.png|وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٥١-١٨٦٩)دا]] ==== قۆناغی دووەم؛ لە نێوان ساڵانی ١٨٦٩-١٨٧٢ ==== قۆناغی (مەدحەت پاشا)یە کە بۆ ماوەی سێ ساڵ والی [[بەغدا]] بوو، ھەرچەندە تەمەنی ئەم قۆناغە کەم بوو، بەڵام تێیدا گۆڕانکاری جەوھەری ئەنجامدرا لەوانە: # ھەڵوەشاندنەوی فرە ناوەندی [[قەزا]]کان: بەشێکی زۆری قەزاکان فرە ناوەند بوون و بەشێکی ئەم ناوەندانە بەناوی [[ھۆز]]ەکانەوە بوو، لەم قۆناغەدا فرە ناوەندەکان ھەڵوەشێنرانەوە و لە جیاتی ئەوە یەک ناوی بۆ دانرا. لەوانە ناوی قەزای [[بازیان]] لە جیاتی قەزای([[بازیان]]، [[چەمچەماڵ]]، نورە، عەشرەتی [[ھەمەوەند]])، گوڵعەنبەر لە جیاتی (گوڵعەنبەر، [[ھەڵەبجە]] و وارماوا)، [[قزڵجە]] لە جیاتی ([[قزڵجە]]، [[تەڕاتەوەن]]، [[چەوتان]]، [[پێنجوێن]])، زەنگەنە لە بری(زەند، زەنگەنە، شێخان داودە)، [[شارباژێڕ]] لە بری([[شارباژێڕ]]، [[قەڵاچوالان]]، بەرکێو) داندرا. # کۆکردنەوەی قەزاکان: بەشێک لە قەزاکان کۆکرانەوە لە یەک قەزادا، و یەک ناوی بۆ داندرا، بۆ نموونە کۆکردنەوەی ھەر سێ قەزای(پیرحەیاتی، چیاسەوز)، (سەرچنار، گڵناغاج، قەسرۆک، گدخەبەر، جبق قلعە) و (قەڵاسێوکە، [[ئاغجەلەر]]، [[عەسکەر]]، عەشرەتی سمایل عوزێری) لە ناو قەزای قەڵاسێوکەدا. ھەردوو قەزای(گوڵعەنبەر، [[ھەڵەبجە]] و وارماوا) و ([[شەمێران]]، شێخ مەیدان و عەشرەتی چاقر) لە ناو قەزای گوڵعەنبەردا. # دابەشکردنی قەزاکان: بەھۆی فراوانبوونی ڕووبەری قەزای([[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]]، [[قزڵجە]]، [[تەڕاتەوەن]]، [[چەوتان]]، [[پێنجوێن]]) حکومەت ئەم قەزاییەی دابەشکردە سەر ھەردوو قەزای [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] و [[قزڵجە]]. # ھەڵوەشاندنەوەی قەزای([[سلێمانی]]، [[سەرچنار]]، عەشرەتی مندمی). # گۆڕینی ناوی قەزای دەلۆ بۆ [[سەنگاو]] ھۆکارەکەشی لەوانەیە بۆ گواستنەوەی زۆرەملێی ھۆزی دەلۆ بۆ ناوچەی [[کفری]] بێت. # ڕێکخستنەوەی پێکھاتەی ھەردوو قەزای([[شینکی]]، [[گەڵاڵە، ماوەت|گەڵاڵە]]، [[ماوەت]] و سیوەیل) و (ئالان و [[سەراو، ماوەت|سەراو]] و [[میراوا، ماوەت|میراوا]]) لە ناو ھەردوو [[قەزای ماوەت]] و سیوەیل(وصال)دا. # ھێنانەکایەی قەزای [[زڕگوێز]] بەدابڕاندنی ڕووبەرێک لە [[قەزای سلێمانی]]. # ھێنانەکایەی قەزایەک بۆ [[ئێڵ]]ی غەوارەی کۆچەری کە ھیچ گوندێکی لەسەر نییە. # ئاڵوگۆڕی نێوان ھەرسێ لیواکانی [[سلێمانی]]، [[کەرکووک]] و [[ڕەواندز]]. [[قەزای پشدەر]] لە لیوای سلێمانی دابڕێندراو خرایە سەر لیوای [[ڕەواندز]] و لەبری ئەو قەزای شوان لە لیوای [[کەرکووک]] دابڕێندراو خرایە سەر لیوای [[سلێمانی]]. ئەم گۆڕانکاریانە لە ناوەڕۆکی ھەردوو ساڵنامەی دەوڵەتی عوسمانی ژمارە(٢٤) و (٢٧)ی ساڵانی (١٢٨٦ک-١٨٦ۆز) و (١٢٨٩ک-١٨٧٢ز)دا ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ قەزاکانی لیوای سلێمانی لە نێوان ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢ز) |- ! ژ !! ناوی قەزا لە ساڵنامەکاندا !! ناوی ڕاستەقینە !! ژ !! ناوی قەزا لە ساڵنامەکاندا !! ناوی ڕاستەقینە |- | ١ || قرطاغ || [[قەرەداغ]] || ٩ || قزلجة || [[قزڵجە]] |- | ٢ || گلعنبر || گوڵعەنبەر || ١٠ || شھربازاری || [[شارباژێڕ]] |- | ٣ || بارتان || [[بازیان]] || ١١ || سنکان || [[سەنگاو]] |- | ٤ || سوریچک || [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] || ١٢ || وصال || سیوەیل |- | ٥ || زنیکة || زەنگەنە || ١٣ || قوار || غەوارە |- | ٦ || شوان || شوان || ١٤ || قلعة سوکة || قەڵاسێوکە |- | ٧ || سورطان || [[سورداش]] || ١٥ || مساوات || [[ماوەت]] |- | ٨ || ھرکیة || [[مەرگە]] || ١٦ || زرگوز || [[زڕگوێز]] |- |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی (١٨٦٩ - ١٨٧٢)دا.png|وێنۆک|400px|ناوەڕاست|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵانی(١٨٦٩-١٨٧٢)]] ==== قۆناغی سێیەم لەنێوان ساڵانی ١٨٧٣-١٩١٨ ==== لەم قۆناغەدا چەندین گۆڕانکاری سازدرا، لەوانە لیواکانی دەوڵەتی [[عێراق]]ی ئێستا کەمکرایەوە بۆ (٨)سنجاغ-لیوا، لیواکانی کەش کران بە [[قەزا]] و بەشێکی زۆری قەزاکانیش کرانە [[ناحیە]]. یەکە کارگێڕییەکانی [[باشووری کوردستان]] دەکەونە سنووری سنجاغەکانی(مووسڵ و شارەزوور و بەغدا). تا پێکھێنانی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە ساڵی(١٢٩٦ک-١٨٧٩ز)دا ھەموو سنجاغەکانی سەرەوە سەر بە [[ویلایەتی بەغدا]] بوون و دوای ئەو بەروارە ھەردوو لیوای سلێمانی و شارەزوور خرایە سەر [[ویلایەتی مووسڵ]]. خاڵی گرنگی ئەم قۆناغە لەوەدایە کە تۆماری زانیاری وردی یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵنامەی ویلایەتەکاندایە، لە قۆناغی دووەمی سەردەمی عوسمانیدا [[زێی بچووک]] کرابووە سنووری نێوان ھەردوو لیوای سلێمانی و ڕەواندز، لەم قۆناغەدا چەمی ژاراوە و زێی بچووک بووە سنووری نێوان سنجاغی شارەزوور و سلێمانی. * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵی ١٨٧٥دا:''' # [[قەزای پشدەر|ناحیەی پشدەر]] خرایە سەر لیوای سلێمانی و شوێنی ھۆزەکانی(مەنگوڕ و مامش و ڕەمەک) لە پشدەر جیاکرایەوە و خرایە سەر [[قەزای ڕانیە]]. پاش ئەوەی لە لیوای ڕەواندز دابڕێنرا. # [[ناحیەی شوان]]یش گەڕایەوە سەر [[پارێزگای کەرکووک|سنجاغی شارەزوور]]. # [[قەزای قەرەداغ]] ھەڵوەشێنرا و کرایە ناحیە و لکێندرا بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە و لەبری ناحیەی زەنگەنە ناحیەی گل ھاتووەتە کایەوە و خراوەتە سەر لیوای کەرکووک، بەمەش چەمی ئاوەسپی بووە سنووری نێوان ئەم ناحیەیە و ناوەندی قەزای صلاحیە([[کفری]]). # قەزای زڕگوێز بچووکرایەوە و کرایە [[ناحیەی تانجەرۆ|ناحیەی زڕگوێز]] و لکێندرا بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە. # قەزای سیوەیل ھەڵوەشێنرا و ڕووبەرەکەی خرایە سەر [[قەزای شارباژێڕ]]. # قەزای ماوەت ھەڵوەشێنرا و ڕووبەرەکەی خرایە سەر [[قەزای شارباژێڕ]]. # قەزای سرۆچک بچووکرایەوە و کرایە [[ناحیەی سرۆچک]] و لکێندرا بە [[قەزای ھەڵەبجە|قەزای گوڵعەنبەر]]ەوە. # قەزای قزڵجە بچووکرایەوە و کرایە [[قەزای پێنجوێن|ناحیەی قزڵجە]] و لکێندرا بە [[قەزای ھەڵەبجە|قەزای گوڵعەنبەر]]ەوە. # قەزای سورداش بچووکرایەوە و کرایە [[ناحیەی سورداش]] و لکێندرا بە [[قەزای پشدەر|قەزای مەرگە]]ەوە. # قەزای قەڵاسێوکە بچووکرایەوە و کرایە [[ناحیەی ئاغجەلەر|ناحیەی قەڵاسێوکە]] و لکێندرا بە [[قەزای چەمچەماڵ|قەزای بازیان]]ەوە. # قەزای سەنگاو بچووکرایەوە و کرایە [[ناحیەی سەنگاو]] و لکێندرا بە [[قەزای قەرەداغ]]ەوە. # قەزای زەنگەنە بچووکرایەوە و کرایە [[ناحیەی قادرکەرەم|ناحیەی زەنگەنە]] و لکێندرا بە [[قەزای قەرەداغ]]ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سالنامة ولایت بغداد | ناونیشان = https://www.dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw%3D%3D&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ%3D%3D&book_id=NjE4&lan=YXI%3D |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی سنجاغی سلێمانی لە ساڵی(١٢٩٢ک-١٨٧٥ز)دا |- ! ژ !! قەزا !! ناحیە |- |١ | [[قەزای سلێمانی]] | [[ناحیەی تانجەرۆ|ناحیەی زڕگوێز]] |- | rowspan=2 | ٢ | rowspan=2 | [[قەزای ھەڵەبجە|قەزای گوڵعەبەر]] | [[ناحیەی سرۆچک]] <!-- column 3 of this row occupied by cell B (which is to the left) --> |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی قزڵجە]] |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 | [[قەزای قەرەداغ]] | [[ناحیەی سەنگاو]] |- | [[ناحیەی قادرکەرەم|ناحیەی زەنگەنە]] <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell F (above) --> |- | ٤ | [[قەزای بازیان]] | [[ناحیەی ئاغجەلەر|ناحیەی قەڵاسێوکە]] |- <!-- columns 2 and 3 of this row occupied by cell H (to the left) --> | rowspan=2 | ٥ | rowspan=2 | [[ناحیەی بنگرد|قەزای مەرگە]] | [[ناحیەی سورداش]] |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر|ناحیەی پشدەر]] |- | ٦ | [[قەزای شارباژێڕ]] | style="text-align: center;" | — |- | ٧ | قەزای عەشایری جاف | style="text-align: center;" | — |- |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٨٧٥)دا.png|وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٧٥دا]] * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵی ١٨٩٤دا:''' # ھاتنە کایەی [[قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]] لە سنووری [[قەزای شارباژێڕ]]. # [[قەزای قەرەداغ]] ھەڵوەشێنرا و کرایە ناحیەی قەرەداغ و لکێندرا بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە. # [[ناحیەی سەنگاو]] پاش ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای قەرەداغ]] لکێندرا بە [[قەزای چەمچەماڵ|قەزای بازیان]]ەوە. # [[ناحیەی قادرکەرەم|ناحیەی زەنگەنە]] پاش ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای قەرەداغ]] ناوەکەی گوڕدرا بە ناحیەی گل و لکێندرا بە [[قەزای کەرکووک]]ەوە. # ناوی [[ناحیەی تانجەرۆ|ناحیەی زڕگوێز]] گۆڕدرا بە ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵات بە ھەمان سنووری خۆی، ھەروەھا ناحیەی ناوەندی قەزای سلێمانی گۆڕدرا بە ناحیەی سەرچناری ڕۆژاوا. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی سنجاغی سلێمانی لە ساڵی(١٨٩٠ - ١٨٩٤)دا<ref> https://dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw==&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ==&book_id=NTk5&lan=</ref> ! colspan="3" | ساڵی ١٨٩٠ ! colspan="3" href=|ساڵی ١٨٩٢ ! colspan="3" href=|ساڵی ١٨٩٤ |- ! ژ ! قەزا ! ناحیە ! ژ ! قەزا !ناحیە !ژ !قەزا !ناحیە |- | rowspan=4 | ١ | rowspan=4 style="text-align: center;" | بازیان{{ھن}}([[بازیان]]) | قەڵا سێوکە | rowspan=4 | ١ | rowspan=4 | ناوەندی قەزا{{ھن}}([[سلێمانی]]) | ڕۆژھەڵات | rowspan=4 |١ |rowspan=4 | ناوەندی قەزا{{ھن}}([[سلێمانی]]) |سەرچناری ڕۆژھەڵات |- | سەنگاو{{ھن}}([[سەنگاو]]) | ڕۆژاوا | سەرچناری ڕۆژاوا |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | قەرەداغ {{ھن}}([[قەرەداغ]]) | style="text-align: center;" | قەرەداغ {{ھن}}([[قەرەداغ]]) |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | غەوارە | style="text-align: center;" | ئێڵی غەوارە |- | rowspan=2 | ٢ | rowspan=2 | مەرگە {{ھن}}([[مەرگە]]) | style="text-align: center;" | سورداش {{ھن}}([[سورداش]]) | rowspan=2 | ٢ | rowspan=2 | بازیان | style="text-align: center;" | قەڵاسێوکە | rowspan=2 |٢ | rowspan=2 | بازیان{{ھن}}([[چەمچەماڵ]]) | style="text-align: center;" | قەڵاسێوکە |- | style="text-align: center;" | پشدەر {{ھن}}([[قەڵادزێ]]) | style="text-align: center;" | سەنگاو {{ھن}}([[سەنگاو]]) | style="text-align: center;" | سەنگاو {{ھن}}([[سەنگاو]]) |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 | گوڵعەنبەر {{ھن}}([[خورماڵ]]) | style="text-align: center;" | سرۆچک {{ھن}}([[گێڵدەرە]]) | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 | مەرگە {{ھن}}([[مەرگە]]) | style="text-align: center;" | سورداش {{ھن}}([[سورداش]]) | rowspan=2 |٣ | rowspan=2 | مەرگە{{ھن}}([[مەرگە]]) | style="text-align: center;" | سورداش {{ھن}}([[سورداش]]) |- | style="text-align: center;" | قزڵجە {{ھن}}([[قزڵجە]]) | style="text-align: center;" | پشدەر | style="text-align: center;" | پشدەر |- | rowspan=2 | ٤ | rowspan=2 | شارباژێڕ | style="text-align: center;" | ماوەت | rowspan=2 | ٤ | rowspan=2 | گوڵعەنبەر {{ھن}}([[خورماڵ]]) | style="text-align: center;" | سرۆچک {{ھن}}([[گێڵدەرە]]) | rowspan=2 | ٤ | rowspan=2 | گوڵعەنبەر{{ھن}}([[ھەڵەبجە]]) | style="text-align: center;" | سرۆچک {{ھن}}([[گێڵدەرە]]) |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | قزلجە | style="text-align: center;" | قزڵجە |- | ٥ | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | — | ٥ | شارباژێڕ | style="text-align: center;" | ماوەت | ٥ | شارباژێڕ{{ھن}}([[سیتەک]]) | style="text-align: center;" | ماوەت |- |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٨٩٤)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٨٩٤دا]] * '''یەکە کارگێڕییەکان لە ساڵی ١٩١٢دا:''' # [[ناحیەی سورداش]] لە [[قەزای پشدەر|قەزای مەرگە]] دابڕێنرا و خرایە سەر [[قەزای سلێمانی]]. # ناوەندی [[قەزای پشدەر|قەزای مەرگە]] لە گوندی [[مەرگە]]وە گواسترایەوە بۆ شارۆچکەی [[قەڵادزێ]]. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی سنجاغی سلێمانی لە ساڵی(١٩٠٧ - ١٩١١)دا<ref> https://dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw==&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ==&book_id=NTk5&lan=</ref> ! colspan="4" | ساڵی ١٩٠٧ ! colspan="5" href="شھرستان پیشوا" |ساڵی ١٩١١ |- ! ژ ! قەزا ! ناوەندی قەزا ! ناحیە ! ژ ! قەزا ! ناوەندی قەزا ! ناحیە ! ژ.گوند |- | rowspan=5 | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | ناوەندی{{ھن}}قەزا | rowspan=5 | [[سلێمانی]] | سەرچناری ڕۆژھەڵات | rowspan=5 | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | ناوەندی{{ھن}}قەزا | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[سلێمانی]] | سەرچناری ڕۆژھەڵات | rowspan=2 style="text-align: center;" | ١٣٩ |- | سەرچناری ڕۆژاوا | سەرچناری ڕۆژاوا |- | style="text-align: center;" | قەرەداغ{{ھن}}([[قەرەداغ]]) | ئێڵی غەوارە(گەڕۆک) | style="text-align: center;" | ٠ |- | ئێڵی غەوارە(گەڕۆک) | style="text-align: center;" | قەرەداغ {{ھن}}([[قەرەداغ]]) | style="text-align: center;" | ١٧٣ |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | سورداش {{ھن}}([[سورداش]]) | style="text-align: center;" | ٦٩ |- | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | بازیان | rowspan=3 | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center;" | قەڵاسێوکە | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | بازیان | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[چەمچەماڵ]] | ناوەندی قەزا | style="text-align: center;" | ٧٠ |- | style="text-align: center;" | سەنگاو {{ھن}}([[سەنگاو]]) | style="text-align: center;" | قەڵاسێوکە | style="text-align: center;" | ٥٣ |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | سەنگاو {{ھن}}([[سەنگاو]]) | style="text-align: center;" | ٣٦ |- | rowspan=3 | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | گوڵعەنبەر | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[ھەڵەبجە]] | style="text-align: center;" | سرۆچک {{ھن}}([[گێڵدەرە]]) | rowspan=3 | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | گوڵعەنبەر | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[ھەڵەبجە]] | ناوەندی قەزا | style="text-align: center;" | ١١٣ |- | style="text-align: center;" | قزڵجە {{ھن}}([[قزڵجە]]) | style="text-align: center;" | قزڵجە {{ھن}}([[قزڵجە]]) | style="text-align: center;" | ٩٠ |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | سرۆچک {{ھن}}([[گێڵدەرە]]) | style="text-align: center;" | ١٠٦ |- | rowspan=2 | ٤ | rowspan=2 style="text-align: center;" | مەعمورە ئەلحەمید | rowspan=2 | [[قەڵادزێ]] | style="text-align: center;" | پشدەر | rowspan=2 | ٤ | rowspan=2 | مەعمورە ئەلحەمید | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەڵادزێ]] | style="text-align: center;" | مەرگە {{ھن}}([[مەرگە]]) | style="text-align: center;" | ٤٥ |- | style="text-align: center;" | مەرگە {{ھن}}([[مەرگە]]) | style="text-align: center;" | پشدەر | style="text-align: center;" | ٦٣ |- | rowspan=2 | ٥ | rowspan=3 style="text-align: center;" | شارباژێڕ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[سیتەک]] | style="text-align: center;" | ماوەت {{ھن}}([[ماوەت]]) | rowspan=2 | ٥ | rowspan=2 style="text-align: center;" | شارباژێڕ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[سیتەک]] | style="text-align: center;" | ناوەندی قەزا | style="text-align: center;" | ٨٩ |- | style="text-align: center;" | — | style="text-align: center;" | ماوەت {{ھن}}([[ماوەت]]) | style="text-align: center;" | ٣٦ |- ! colspan="4" | ! colspan="3" | کۆی گشتی | ١١ [[ناحیە]] | ١٠٨٢ |- |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩١٢)دا.png|وێنۆک|450px|ناوەڕاست|نەخشەی سنجاغی(پارێزگا) سلێمانی لە ساڵی ١٩١٢دا]] === لیوای سلێمانی لە سەردەمی ئینگلیز و پاشایەتییدا: ١٩١٨-١٩٥٨ === لەدوای نەمانی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیەکان]] و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێ، بۆ چەند ساڵێک ئیدارەی لیوای سلێمانی ڕاستەوخۆ لە ژێر ھەژموونی ئینگلیزدا بوو، بە پێچەوانەی لیواکانی تر کە سەر بە بەغدا بوون، بەڵام دوای واژۆکردنی پڕۆتۆکۆلێک لە نێوان [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] و [[عێراق]]دا، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق لە (١١/تەممووزی/١٩٢٣)دا بڕیاری لکاندنی [[سلێمانی]] بە [[عێراق]]ەوە درا، ئەم بڕیارەش لە ساڵی دوایدا جێبەجێکرا بە ناردنی(٥) ئەندام وەکو نوێنەری لیواکە لە ئەنجوومەنی دامەزراندنی عێراقدا(المجلیس التأسیس العراقی)، دواتر لە کاتی لێکۆڵینەوەی تایبەت بە ناکۆکی نیوان [[عێراق]] - [[تورکیا]] لە سەر دواڕۆژی [[ویلایەتی مووسڵ]]، کۆمەڵەی گەلان لە شوباتی ١٩٢٥ز دا لیژنەی خۆی ڕەوانەی ئەم ویلایەتە کرد، بە کۆتایی ھاتنی ئەم کێشەیە ئیتر [[سلێمانی]] بووە بەشێک لە دەوڵەتی [[عێراق]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الدلیل العراقی الرسمی لسنة ١٩٣٦ | ناونیشان = https://archive.org/details/iraqdirectory1935dangoor |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = محمود فھمی درویش |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ئەم سەردەمەش دابەشی سێ قۆناغ دەکرێت. ==== قۆناغی یەکەم - لە نێوان ساڵانی ١٩١٨-١٩٣٦ ==== لەم قۆناغەدا حکومەتی پاشایەتی ھەستا بە:- # ڕێکخستنەوەی سنوری نێوان ھەردوو لیوای [[کەرکووک]] و [[سلێمانی]] بە شێوەیەک زنجیرە چیای قەرەداغ و بازیان بوو بە سنووری نێوانیان، بەمەش قەزای بازیان کە ناوەندەکەی [[چەمچەماڵ]] بوو، کرا بە دوو بەشەوە بەشی یەکەم [[قەزای چەمچەماڵ]] بە ھەردوو ناحیەی(قەڵاسێوکە و سەنگاو) و بەشی دووەم [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]]، یەکەم بەشیان لە لیوای سلێمانی دابڕێنرا و خرایە سەر لیوای کەرکووک، دووەمیان لەسەر لیوای سلێمانی مایەوە. # بەشی خواری [[ناحیەی زەڕایەن|ناحیەی وارماوا]]ش کە دواتر بوو بە [[ناحیەی پێباز]] خرایە سەر [[قەزای کفری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = الکورد فی الوثائق البریطانیة | ناونیشان = https://www.noor-book.com/کتاب-الکورد-فی-الوثائق-البریطانیھ-pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عثمان علی |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> # ھەڵوەشانەوەی قەزای مەعمورە و لکاندنی ھەردوو ناحیەی (پشدەری ١) و (پشدەری ٢) بە [[قەزای شارباژێڕ]]ەوە. # ناوی ناحیەی سەرچناری ڕۆژھەڵات بوو بە [[ناحیەی تانجەرۆ]] و ناوەندەکەی لە گوندی [[زڕگوێز]]ەوە گواسترایەوە بۆ شارەدێی [[عەربەت]]. # ناوی ناحیەی سەرچناری ڕۆژاوا بوو بە ناحیەی ناوەندی قەزای سلێمانی. بەم شێوەیە لیوای سلێمانی لە سییەکاندا لە(٣)[[قەزا]] و (١١) [[ناحیە]] پێکھاتبوو. {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای سلێمانی لە ساڵی(١٩٣٦)دا<ref> https://dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw==&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ==&book_id=NTk5&lan=</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] |- | rowspan=4 | ١ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای سلێمانی]] | [[ناحیەی تانجەرۆ]]{{ھن}}([[عەربەت]]) | rowspan=4 | ٢ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای ھەڵەبجە]] | [[ناحیەی خورماڵ]]{{ھن}}([[خورماڵ]]) | rowspan=4 | ٣ | rowspan=5 style="text-align: center;" | [[قەزای شارباژێڕ]] | [[ناحیەی سرۆچک]]{{ھن}}([[گێڵدەرە]]) |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ|ناحیەی قەرەداغ]]{{ھن}}([[قەرەداغ]]) | [[ناحیەی زەڕایەن|ناحیەی وارماوا]]{{ھن}}([[زەڕایەن]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]]{{ھن}}([[ماوەت]]) |- | [[ناحیەی سورداش]]{{ھن}}([[سورداش]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی پێنجوێن]]{{ھن}}([[پێنجوێن]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر|ناحیەی پشدەر١]]{{ھن}}([[قەڵادزێ]]) |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]]{{ھن}}([[بازیان]]) | — | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی پشدەر ٢]]{{ھن}}([[مەرگە]]) |- ! colspan="2" | کۆی گشتی ! colspan="7" | ٣ [[قەزا]] و ١١ [[ناحیە]] |- |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٣٦)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی کارگێڕی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٣٦دا]] ==== قۆناغی دووەم - لە نێوان ساڵانی ١٩٣٦-١٩٤٧ ==== حکومەت لەم قۆناغەدا سەرلەنوێ [[قەزای پشدەر]]ی ھێنایە کایەوە بە دابڕانی لە [[قەزای شارباژێڕ]]، بەم شێوەیە ئەم لیوایە لە (٤)[[قەزا]] و (١٠) [[ناحیە]] پێکھاتبوو، لە پڕۆسەی سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧دا زانیاری ورد و تایبەت بە ڕەوشی کارگێڕی لیواکانی [[عێراق]] تۆمارکرا، وەکو یەکە کارگێڕییەکان، ڕووبەر و دانیشتوانەکەی، ئەمە لەلایەک و لەلایەکیترەوە پێویستی یەکە کارگێڕییەکان لە دوای تەواو بوونی پرۆسەی یەکلاکردنەوەی مافی زەوییەکانی ھەریەک لەلایەن فەرمانگەکانی تەسوییەوە کێشرا. سنووری ئەم لیوایە لە سەرەتای ئەنجامدانی پرۆسەی یەکلاکردنەوەی مافی زەوییەکاندا(تسویة) بە پێی بڕیاری (٢٩)ی ساڵی ١٩٣٨دا ″کە بەکردار لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا دەستی پێکرد و تا پەنجاکانیش بەردەوام بوو″.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٤٧)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧دا]] ==== قۆناغی سێیەم - لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧-١٩٥٨ ==== لەدوای سەرژمێری ساڵی ١٩٤٧ و کۆتایی ئەم سەردەمە چەندین گۆڕانکاری کارگێڕی لە سنووری ئەم لیوایە ئەنجامدرا، گرنگترینیان فراوان بوونی سنووری ئەم لیوایەیە بە دابڕاندنی [[قەزای ڕانیە]] لە لیوای ئەربیل و لکاندنی بەم لیوایەوە. # گواستنەوەی ناوەندی ناحیەی ناوەندی [[قەزای ھەڵەبجە]] لە شوێنی ئێستای بۆ گوندی [[سەید سادق]] و ناویش نرا بە ناحیەی شارەزوور بە پێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٥٥دا. # دابڕاندنی ناحیەی شارەزوور لە [[قەزای ھەڵەبجە]] و لکاندنی بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی سیوەیل]] لە سنووری [[قەزای شارباژێڕ]] و ناوەندەکەشی لە گوندی [[مڕانە]]، بەپێی ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٨٥٧) لە ٥/١٠/١٩٥٥دا. # دابڕاندنی [[قەزای ڕانیە]] بە ھەردوو ناحیەی چناران و ناودەشت لە لیوای ئەربیل و لکاندنی بە لیوای سلێمانییەوە بە پێی ئیرادەی مەلەکی ژمارە(٦١٠) لە ١٢/٧/١٩٥٦دا. # گواستنەوەی ناوەندی [[ناحیەی سیوەیل]] لە گوندی [[مڕانە]]وە بۆ گوندی [[باسنێ]] بەپێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٥٦دا. # بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٧دا ناوەندی ناحیەی چناران لە گوندی [[میرزا ڕۆستەمی گەورە]]وە بۆ گوندی [[دووکان]] گواسترایەوە و لەگەڵ دابڕانی گوندەکانی( [[دووکان]]، [[تۆپزاوا]]، [[جۆبڵاخ]] و قەشقۆڵی) لە [[ناحیەی سورداش]]ی سەر بە [[قەزای سلێمانی]] و لکاندنی بە ناحیەی چنارانەوە لە [[قەزای ڕانیە]].<ref> http://buratha.com/librory/books.php?books=11229</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای سلێمانی لە ساڵی(١٩٥٨)دا<ref> https://dig-doc.org/index.php?page=Ym9vaw==&op=ZGlzcGxheV9ib29rX2RldGFpbHNfdQ==&book_id=NTk5&lan=</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەند ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەند |- | rowspan=6 | ١ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای سلێمانی]] | ناوەندی قەزا | [[سلێمانی]] | rowspan=6 | ٤ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای شارباژێڕ]] | ناوەندی قەزا | [[چوارتا]] |- | [[ناحیەی تانجەرۆ]] | [[عەربەت]] | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]] | [[ماوەت]] |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ|ناحیەی قەرەداغ]] | [[قەرەداغ]] | [[ناحیەی سرۆچک]] | [[بەرزنجە]] |- | [[ناحیەی سورداش]] | [[سورداش]] | [[ناحیەی سیوەیل]] | [[باسنێ]] |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]] | [[بازیان]] | — | — |- | ناحیەی شارەزوور | [[سەید سادق]] | — | — |- | rowspan=4 | ٢ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای ھەڵەبجە]] | ناوەندی قەزا | [[ھەڵەبجە]] | rowspan=4 | ٥ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای ڕانیە]] | ناوەندی قەزا | [[ڕانیە]] |- | [[ناحیەی خورماڵ]] | [[خورماڵ]] | [[ناحیەی ناودەشت]] | [[سەنگەسەر]] |- | [[ناحیەی زەڕایەن|ناحیەی وارماوا]] | [[دەربەندیخان]] | [[ناحیەی خدران|ناحیەی چناران]] | [[دووکان]] |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی پێنجوێن]] | [[پێنجوێن]] | — | — |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای پشدەر]] | ناوەندی قەزا | [[قەڵادزێ]] |- | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] | [[بنگرد]] |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٥٨)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی لیوای سلێمانی لە ساڵی ١٩٥٨دا]] === پارێزگای سلێمانی لە سەردەمی کۆماریدا: ١٩٥٨-١٩٩٠ === ئەم سەردەمە بە نەمانی دەسەڵاتی پادشایی و دەستپێکردنی سەردەمێکی نوێیە، ئەم سەردەمە پڕە لە گۆڕانکاری سیاسی، حکومی [[عەبدولکەریم قاسم]] (٥) ساڵ، نەتەوە پەرستەکان بە سەرکردایەتی [[عەبدولسەلام عارف]]، دواتر براکەی [[عەبدولڕەحمان عارف]] (٥) ساڵ، دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس|بەعسییەکان]] لە دوو قۆناغدا، [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] (١٩٦٨ - ١٩٧٩) و [[سەددام حوسێن]] (١٩٧٩ - ٢٠٠٣)، دەسەڵاتی سەددام لەسەر ئەم پارێزگایە تا ساڵی ١٩٩١ بوو. کاریگەری ئەم فرە دەسەڵاتە و دەستتێوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی لە [[سیاسەت]]ی عێراق، لەسەر گۆڕاکارییە کارگێڕییەکان بە زەقی دەردەکەوێت، زۆربەی زۆری ئەو گۆڕانکارییانە سیاسی بوو، ئامانجی لە ناوبردنی بزوتنەوەی سیاسی کوردستان بوو، وە گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچە ستراتیژییەکان بوو، بەتایبەت ئەوانەی دەوڵەمەند بوون بە سامانە سروشتییەکان. ئەم سەردەمە دابەشی پێنج قۆناغ دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==== قۆناغی یەکەم - لە نێوان ساڵانی ١٩٥٨-١٩٦٥ ==== # ھێنانە کایەی [[ناحیەی بەکرەجۆ|ناحیەی سەرچنار]] لە سنووری [[قەزای سلێمانی]] بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٧١٥) لە ١٠/١١/١٩٥٩دا.<ref> https://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain/opendocpdf.pdf?reldoc=y&docid=5c76654f4</ref> # ھێنانە کایەی [[قەزای پێنجوێن]] لە سنووری پارێزگای سلێمانی بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٧١٦) لە ١٠/١١/١٩٥٩دا. # دابڕانی (٧) کەرت و گوندی [[ناحیەی سیوەیل]] و لکاندنی بە ناوەندی [[قەزای شارباژێڕ]]ەوە بە پێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ لە ساڵی ١٩٦٠دا.<ref> http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/25.html</ref> # ھێنانە کایەی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]] لە سنووری [[قەزای ڕانیە]]، ناوەندەکەی گوندی [[چوارقوڕنە]] بوو بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٨٥) لە ١٧/١١/١٩٦٠دا.<ref>http://librarycatalog.bau.edu.lb/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=95508 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123124833/http://librarycatalog.bau.edu.lb/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=95508 |date=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }}</ref> # ھێنانە کایەی [[ناحیەی گەرمک]] لە سنووری [[قەزای پێنجوێن]]، ناوەندەکەی گوندی [[گەرمک]] بوو بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٧١٩) لە ٤/١٢/١٩٦٠دا. # گۆڕینی ناوی ناحیەی ھەڵەبجە بۆ [[ناحیەی سیروان]] و گواستنەوەی ناوەندەکەی بۆ گوندی [[کێلەسپی]] بە پێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٤٤٨) لە ٢٨/١١\١٩٦٠دا. # ھەڵوەشاندنەوەی [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی پێنجوێن]] و لکاندنی ھەموو کەرتەکانی بە ناوەندی [[قەزای پێنجوێن]]ەوە بە پێی فەرمانی ژمارە(٧٥٢) لە ١٥\٨\١٩٦٣دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irakipedia.org/wiki/3774/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A9 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230513041238/https://www.irakipedia.org/wiki/3774/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C%D8%A9 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای سلێمانی لە ساڵی(١٩٦٥)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەندی ناحیە ! ژمارەی کەرت ! ژمارەی [[گوند]]ەکان |- | rowspan=6 | ١ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای سلێمانی]]{{ھن}}([[سلێمانی]]) | [[ناحیەی بەکرەجۆ|ناحیەی سەرچنار]] | style="text-align: center | [[سەرچنار]] | style="text-align: center | ٦١ | rowspan=6 style="text-align: center;" | ٣٣٢ |- | [[ناحیەی تانجەرۆ]] | style="text-align: center | [[عەربەت]] | style="text-align: center | ٥٨ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ|ناحیەی قەرەداغ]] | style="text-align: center | [[قەرەداغ]] | style="text-align: center | ٦١ |- | [[ناحیەی سورداش]] | style="text-align: center | [[سورداش]] | style="text-align: center | ٥٩ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]] | style="text-align: center | [[تەیناڵ]] | style="text-align: center | ٤٢ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]] | style="text-align: center | [[سەید سادق]] | style="text-align: center | ٢٤ |- | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای ھەڵەبجە]]{{ھن}}([[ھەڵەبجە]]) | [[ناحیەی سیروان]] | style="text-align: center | [[کێلەسپی]] | style="text-align: center | ٧١ | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٢٥٢ |- | [[ناحیەی خورماڵ]] | style="text-align: center | [[خورماڵ]] | style="text-align: center | ٣٩ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخان]] | style="text-align: center | [[دەربەندیخان]] | style="text-align: center | ٣٧ |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای پێنجوێن]]{{ھن}}([[پێنجوێن]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی پێنجوێن]] | style="text-align: center | [[پێنجوێن]] | style="text-align: center | ٥١ | rowspan=2 style="text-align: center;" | ١٠٢ |- | [[ناحیەی گەرمک]] | style="text-align: center | [[گەرمک]] | style="text-align: center | ٥٩ |- | rowspan=4 | ٤ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای شارباژێڕ]]{{ھن}}([[چوارتا]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ]] | style="text-align: center | [[چوارتا]] | style="text-align: center | ٨٦ | rowspan=4 style="text-align: center;" | ٢٦٧ |- | [[ناحیەی سیوەیل]] | style="text-align: center | [[باسنێ]] | style="text-align: center | ٤٥ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]] | style="text-align: center | [[ماوەت]] | style="text-align: center | ٥٧ |- | [[ناحیەی سرۆچک]] | style="text-align: center | [[بەرزنجە]] | style="text-align: center | ٥٦ |- | rowspan=2 | ٥ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای پشدەر]]{{ھن}}([[قەڵادزێ]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر]] | style="text-align: center | [[قەڵادزێ]] | style="text-align: center | ٨٢ | rowspan=2 style="text-align: center;" | ١٣٨ |- | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] | style="text-align: center | [[بنگرد]] | style="text-align: center | ٥٥ |- | rowspan=3 | ٦ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای ڕانیە]]{{ھن}}([[ڕانیە]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]] | style="text-align: center | [[چوارقوڕنە]] | style="text-align: center | ٩٥ | rowspan=3 style="text-align: center;" | ٢١٠ |- | [[ناحیەی خەلەکان|ناحیەی چناران]] | style="text-align: center | [[دووکان]] | style="text-align: center | ٤٢ |- | [[ناحیەی ناودەشت]] | style="text-align: center | [[سەنگەسەر]] | style="text-align: center | ٧٥ |- ! colspan="2" | کۆی گشتی | style="text-align: center |١٨ ناحیە | style="text-align: center |— | style="text-align: center |١١٥٥ | style="text-align: center | ١٣٠١ |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٦٥)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٦٥دا]] ==== قۆناغی دووەم - لە نێوان ساڵانی ١٩٦٥-١٩٧٧ ==== # دابڕاندنی [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]] لە [[قەزای سلێمانی]] و لکاندنی بە [[قەزای ھەڵەبجە]]وە. # ھێنانەکایەی [[ناحیەی بیارە]] لە [[قەزای ھەڵەبجە]] بە دابڕاندنی (٢و)کەرت لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای خورماڵ|ناحیەی خورماڵ]] و ناوەندەکەشی گوندی [[بیارە]]یە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(١٤٤) لە ٦\٤\١٩٧١دا. # ھێنانە کایەی [[قەزای دووکان]] لە سنووری پارێزگای سلێمانی، ناوەندەکەشی لە جێکەوتی [[بەنداوی دووکان]]، لە کەرتی (٤٧/[[تۆپزاوا]]) و ھەردوو [[ناحیەی سورداش]] و [[ناحیەی خەلەکان|ناحیەی چناران]] بەستران بەم قەزایەوە بەپێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٤٧) لە ١٦\٦\١٩٧١دا. # ھێنانە کایەی [[قەزای دەربەندیخان]] لە سنووری پارێزگای سلێمانی، ناوەندەکەشی لە جێکەوتی [[بەنداوی دەربەندیخان]]ە، و [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخانی]] پێوە بەسترایەوە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٤١٩) لە ١١\١٠\١٩٧١دا. # دابڕانی [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] لە [[قەزای پشدەر]] و لکاندنی بە [[قەزای ڕانیە]]وە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٦٠) لە ٨\١١\١٩٧١دا و دابڕانی [[ناحیەی ناودەشت]] لە [[قەزای ڕانیە]] و لکاندنی بە [[قەزای پشدەر]]ەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٦١) لە ٨\١١\١٩٧١دا. # گۆڕینی ناوی [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر|ناحیەی قەڵادزێ]] بۆ [[ناحیەی ھێرۆ]] و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە شارۆچکەی [[قەڵادزێ]]وە بۆ گوندی [[ھێرۆ (گوند)|ھێرۆ]] و بەستنەوەی (٢٦) کەرت بەم ناحیەیەوە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٤٦) لە ٢٣\١\١٩٧٢دا. # دابڕانی ھەردوو [[قەزای کەلار]] و [[قەزای چەمچەماڵ]] لە [[پارێزگای کەرکووک]] و بەستنەوەیان بە پارێزگای سلێمانییەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٦٠٨) لە ٦\١١\١٩٧٥دا. # دابڕانی (٦) کەرت لە ناوەندی [[قەزای چەمچەماڵ]]ی سەر بە پارێزگای سلێمانی و لکاندنیان بە [[ناحیەی لەیلان|ناحیەی قەرەحەسەن]]ی سەر بە [[قەزای کەرکووک]] بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٣٢) لە ٢٤\١\١٩٧٦دا. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی بێتواتە]] لە سنووری [[قەزای ڕانیە]] بە دابڕاندنی (٢٠) کەرت لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]] بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٨٧) لە ٥\٦\١٩٧٦دا. # دابڕانی کەرتی (١٤\[[گردەنازێ]] و مەستەکان) لە [[ناحیەی خورماڵ]]ی [[قەزای ھەڵەبجە]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]]ەوە لە ھەمان قەزادا، بە پێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(١٤٥٣١) لە ساڵی ١٩٧٧دا.<ref> http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/7968.html</ref> [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٧٧)دا.png|وێنۆک|ناوەڕاست|450px|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٧٧دا]] ==== قۆناغی سێیەم - لە نێوان ساڵانی ١٩٧٧-١٩٨٦ ==== # دابڕاندن (٢٠)کەرت لە [[ناحیەی سیروان]]ی سەر بە [[قەزای ھەڵەبجە]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخانی]] سەر بە [[قەزای دەربەندیخان]]ەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٢) لە ٢٦\١\١٩٧٨دا. # دابڕاندنی [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] لە [[قەزای ڕانیە]] و لکاندنی بە [[قەزای دووکان]]ەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٦) لە ٢٨\١\١٩٧٨دا. # دابڕاندنی (٤) کەرت لە [[ناحیەی سورداش]] و (٧) کەرت لە [[ناحیەی خەلەکان|ناحیەی چناران]] و لکاندنیان بە ناوەندی [[قەزای دووکان]]ەوە بە پێی بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە(٢٣٣) لە ساڵی ١٩٧٨دا. # دابڕاندنی کەرتێک لە [[قەزای چەمچەماڵ]] و لکاندنی بە [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]ی سەر بە [[قەزای کەرکووک]] بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٢٣٣) لە ٦\٥\١٩٧٩دا. # ھەڵوەشاندنەوەی [[ناحیەی ھێرۆ]] و لکاندنی ھەموو کەرتەکانی بە ناوەندی [[قەزای پشدەر]]ەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٠٣) لە ٣\١٠\١٩٧٩دا. # '''(أ)''' گۆڕینی ناوی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]] بۆ [[ناحیەی کارێزە]] و گواستنەوەی ناوەندەکە لە گوندی [[ماوەت]]ەوە بۆ گوندی [[کارێزە، گاپیڵۆن|کارێزە]](موجەمەعی کارێزە) و لکاندنی (٦) کەرتی ناوەندی [[قەزای شارباژێڕ]] بە [[ناحیەی کارێزە]]وە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومح مەحەللی ژمارە(٢٤٣٣٥)ی ساڵی ١٩٧٩، '''(ب)''' گۆڕینی ناوی [[ناحیەی سیوەیل]] بۆ [[ناحیەی کەناروێ]] و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە گوندی [[باسنێ]]وە بۆ گوندی [[کەناروێ]](موجەمەعی کەناروێ) و لکاندنی (١٢) کەرتی ناوەندی [[قەزای شارباژێڕ]] بە ناحیەی کەناروێوە بە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی (٢٤٣٩٦)ی ساڵی ١٩٧٩. '''(ج)''' دابڕاندنی ھەموو کەرتەکانی [[ناحیەی گەرمک]] و لکادنیان بە ناوەندی [[قەزای پێنجوێن]]ەوە و گۆڕینی ناوی ناحیەی ناوبراو بۆ [[ناحیەی ناڵپارێز]] و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە گوندی [[گەرمک]]ەوە بۆ گوندی [[ناڵپارێز]] و لکاندنی (٢٦) کەرتی ناوەندی [[قەزای پێنجوێن]] بە [[ناحیەی ناڵپارێز]]ەوە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە(٢٤٧٩٦)ی ساڵی ١٩٧٩. # دابڕانی (١٤) کەرت لە [[ناحیەی سرۆچک]]ی سەر بە [[قەزای شارباژێڕ]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی ناڵپارێز]]ی سەر بە [[قەزای پێنجوێن]]ەوە بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٢١) لە ١٦\١٠\١٩٧٩دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://moj.gov.iq/upload/pdf/4617.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230328115448/https://moj.gov.iq/upload/pdf/4617.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> # دابڕانی (٢) کەرت لە [[ناحیەی سرۆچک]]ی سەر بە [[قەزای شارباژێڕ]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]]ی سەر بە [[قەزای ھەڵەبجە]]وە. # دابڕانی (٣٤) کەرت لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخان]] و لکاندنیان بە ناوەندی [[قەزای دەربەندیخان]] و گۆڕینی ناوی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخان]] بۆ [[ناحیەی زەڕایەن]] و گواستنەوەی ناوەندەکەی لە شارۆچکەی [[دەربەندیخان]]ەوە بۆ گوندی [[زەڕایەن]] و مانەوەی (٢٣) کەرت لە سنووری ئەم ناحیەیە بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە(٢٧٣٦٨)ی ساڵی ١٩٧٩. # دابڕانی (١١) کەرتی [[ناحیەی تانجەرۆ]]ی [[قەزای سلێمانی]] و لکاندنیان بە [[ناحیەی زەڕایەن]]ی سەر بە [[قەزای دەربەندیخان]]ەوە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٥٨) لە ٢٠\١١\١٩٧٩دا. # گواستەوەی ناوەندی [[ناحیەی سورداش]] لە گوندی [[سورداش]]ەوە بۆ گوندی [[سوسێی سەیدان]] بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە(٤١٠٦)ی ساڵی ١٩٨١. # گواستنەوەی ناوەندی [[ناحیەی بەکرەجۆ|ناحیەی سەرچنار]] لە [[سەرچنار]]ەوە بۆ [[بەکرەجۆ]] بە پێی بڕیاری وەزارەتی حکومی مەحەللی ژمارە(١٢٩٢٥) لە ساڵی ١٩٨٤دا.<ref>https://moj.gov.iq/upload/pdf/4510.pdf{{بەستەری مردوو|url=https://moj.gov.iq/upload/pdf/4510.pdf |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> # ھێنانەکایەی [[ناحیەی سەرکەپکان]] لە سنووری [[قەزای ڕانیە]] بە دابڕاندنی (٣١)کەرت لە [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]]، ناوەندەکەشی لە گوندی [[سەرکەپکان]] بوو بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٥٣٠) لە ٢٣\٦\١٩٨٦دا. # گواستنەوەی ناوەندی [[ناحیەی کارێزە]] لە جێکەوتی ئێستای بۆ ناوەندی [[قەزای شارباژێڕ]] بە پێی فەرمانی وەزارەتی حکومی مەحەلی ژمارە(٧٨١) لە ساڵی ١٩٨٦دا.<ref> http://wiki.dorar-aliraq.net/iraqilaws/law/6829.html</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای سلێمانی لە ساڵی(١٩٨٦)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەندی ناحیە ! ژمارەی کەرت ! تێبینی |- | rowspan=4 | ١ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای سلێمانی]]{{ھن}}([[سلێمانی]]) | [[ناحیەی بەکرەجۆ|ناحیەی سەرچنار]] | style="text-align: center|[[بەکرەجۆ]] | style="text-align: center| ٦١ | |- | [[ناحیەی تانجەرۆ]] | style="text-align: center | [[عەربەت]] | style="text-align: center | ٤٧ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ|ناحیەی قەرەداغ]] | style="text-align: center | [[قەرەداغ]] | style="text-align: center | ٦١ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]] | style="text-align: center | [[تەیناڵ]] | style="text-align: center | ٤٢ | |- | rowspan=4 | ٢ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای ھەڵەبجە]]{{ھن}}([[ھەڵەبجە]]) | [[ناحیەی سیروان]] | style="text-align: center | [[کێلەسپی]] | style="text-align: center | ٥١ | |- | [[ناحیەی خورماڵ]] | style="text-align: center | [[خورماڵ]] | style="text-align: center | ١٦ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]] | style="text-align: center | [[سەید سادق]] | style="text-align: center | ٢٧ | |- | [[ناحیەی بیارە]] | style="text-align: center | [[بیارە]] | style="text-align: center | ٢٢ | |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای پێنجوێن]]{{ھن}}([[پێنجوێن]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن]] | style="text-align: center | [[پێنجوێن]] | style="text-align: center | ٨٤ | |- | [[ناحیەی ناڵپارێز]] | style="text-align: center | [[ناڵپارێز]] | style="text-align: center | ٤٠ | |- | rowspan=4 | ٤ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای شارباژێڕ]]{{ھن}}([[چوارتا]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ]] | style="text-align: center | [[چوارتا]] | style="text-align: center | ٦٨ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی کارێزە]] | style="text-align: center | [[کارێزە، گاپیڵۆن|کارێزە]] | style="text-align: center | ٦٣ | |- | [[ناحیەی سیوەیل|ناحیەی کەناروێ]] | style="text-align: center | [[کەناروێ]] | style="text-align: center | ٥٧ | |- | [[ناحیەی سرۆچک]] | style="text-align: center | [[بەرزنجە]] | style="text-align: center | ٤٠ | |- | rowspan=2 | ٥ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای پشدەر]]{{ھن}}([[قەڵادزێ]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر]] | style="text-align: center | [[قەڵادزێ]] | style="text-align: center | ٨٢ | |- | [[ناحیەی ناودەشت]] | style="text-align: center | [[سەنگەسەر]] | style="text-align: center | ٦٥ | style="text-align: center | (١٠) کەرتی ھەڵوەشێنراون |- | rowspan=3 | ٦ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای ڕانیە]]{{ھن}}([[ڕانیە]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە]] | style="text-align: center | [[چوارقوڕنە]] | style="text-align: center | ٤٣ | style="text-align: center | کەرتی (٨٧) لەگەڵ (٨٨) کراوەتە یەک |- | [[ناحیەی بێتواتە]] | style="text-align: center | [[بێتواتە]] | style="text-align: center | ٢٠ | |- | [[ناحیەی سەرکەپکان]] | style="text-align: center | [[سەرکەپکان]] | style="text-align: center | ٣١ | |- | rowspan=4 | ٧ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای دووکان]]{{ھن}}([[دووکان]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان]] | style="text-align: center | [[دووکان]] | style="text-align: center | ١١ | |- | [[ناحیەی خەلەکان|ناحیەی چناران]] | style="text-align: center | [[خەلەکان]] | style="text-align: center | ٣١ | |- | [[ناحیەی سورداش]] | style="text-align: center | [[سوسێی سەیدان]] | style="text-align: center | ٥٩ | |- | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] | style="text-align: center | [[بنگرد]] | style="text-align: center | ٥٥ | |- | rowspan=2 | ٨ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای دەربەندیخان]]{{ھن}}([[دەربەندیخان]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخان]] | style="text-align: center | [[دەربەندیخان]] | style="text-align: center | ٣٤ | |- | [[ناحیەی زەڕایەن]] | style="text-align: center | [[زەڕایەن]] | style="text-align: center | ٣٤ | |- | rowspan=3 | ٩ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]]{{ھن}}([[چەمچەماڵ]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | ٥٩ | |- | [[ناحیەی ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | [[ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | ٦٠ | |- | [[ناحیەی سەنگاو]] | style="text-align: center | [[سەنگاو]] | style="text-align: center | ٥٧ | |- | rowspan=3 | ١٠ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کەلار]]{{ھن}}([[کەلار]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەلار]] | style="text-align: center | [[کەلار]] | style="text-align: center | ٢١ | |- | [[ناحیەی ڕزگاری|ناحیەی تیلەکۆ]] | style="text-align: center | [[تیلەکۆی گەورە]] | style="text-align: center | ٦١ | |- | [[ناحیەی پێباز]] | style="text-align: center | [[باوەنور]] | style="text-align: center | ٦٢ | |- ! colspan="3" | کۆی گشتی | style="text-align: center | | style="text-align: center | ١٤٦٤ | style="text-align: center | |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٨٦)دا.png|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٦دا]] ==== قۆناغی پێنجەم - لە نێوان ساڵانی ١٩٨٨-١٩٩٠ ==== # ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای شارباژێڕ]] و بەستنەوەی ھەموو کەرتەکانی بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە. # ھێنانەکایەی (قەزای الاخوة) ناوەندەکەی لە موجەمەعی(الاخوة - برایەتی - [[کۆمەڵگای باریکە|باریکە]]) بوو و [[ناحیەی تانجەرۆ]]ی لەسەر بوو. # ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای ھەڵەبجە]] و ھێنانەکایەی ناحیەی ھەڵەبجە ناوەندەکەشی [[ھەڵەبجەی تازە]] بوو بەسترایەوە بە (قەزای الاخوة)، بەپێی فەرمانی کۆماری ژمارە(١٠٤٧) لە ١٠\١٠\١٩٨٨دا. # گۆڕینی ناوی شارۆچکەی [[ھەڵەبجەی تازە]] بۆ (صدامیة حلبجة). # گۆڕینی ناوی [[شارەدێ]]ی [[عەربەت]] بۆ (الاخوة). # ھەڵوەشاندنەوەی [[قەزای پێنجوێن]] و ھێنانەکایەی [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن]] و بەستنەوەی بە (قەزای الاخوة). # ھەڵوەشاندنەوەی [[ناحیەی بێتواتە]] و بەستنەوەی ھەموو کەرتەکانی بە [[قەزای ڕانیە]]وە. # ھێنانەکایەی (ناحیەی صمود) لە سنووری [[قەزای کەلار]] و ناوەندەکەشی لە [[ڕزگاری]](مجمع الصمود)بوو. # '''(أ)''' گۆڕینی ناوی (قەزای الاخوة) بۆ (قەزای صدامیة حلبجة) و گواستنەوەی ناوەندەکەی بۆ شارۆچکەی صدامیة حلبجة([[ھەڵەبجەی تازە]]). '''(ب)''' گۆڕینی ناوی [[ناحیەی تانجەرۆ]] بۆ (ناحیەی الاخوة) و ناوەندەکەشی لە موجەمەعی(الاخوة - برایەتی - [[کۆمەڵگای باریکە|باریکە]]) بوو. '''(ج)''' گۆڕینی ناوی [[ناحیەی زەڕایەن]] بۆ (ناحیەی شارەزوور) و دابڕانی لە [[قەزای دەربەندیخان]] و لکاندنی بە (قەزای صدامیة حلبجة)وە، بە پێی فەرمانی کۆماری ژمارە(٣١١) لە ٢٨\٦\١٩٨٩دا.<ref> https://uomustansiriyah.edu.iq/books/94357.html</ref> # دابڕانی (ناحیەی الاخوة) لە (قەزای صدامیة حلبجة) و لکاندنی بە [[قەزای سلێمانی]]یەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتڵەسی باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی لیوای سلێمانی لە ساڵی(١٩٨٩)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! ژ ! [[قەزا]] ! [[ناحیە]] ! ناوەندی ناحیە ! ژمارەی کەرت |- | rowspan=3 | ١ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای سلێمانی]]{{ھن}}([[سلێمانی]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center|[[سلێمانی]] | style="text-align: center| ٣٥٠ |- | ناحیەی الاخوة | style="text-align: center | [[عەربەت]] | style="text-align: center | ٤٧ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]] | style="text-align: center | [[تەیناڵ]] | style="text-align: center | ٤٢ |- | rowspan=3 | ٢ | rowspan=3 style="text-align: center;" | صدامیة حلبجة{{ھن}}([[ھەڵەبجەی تازە]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center | [[ھەڵەبجەی تازە]] | style="text-align: center | ١١٦ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن]] | style="text-align: center | [[پێنجوێن]] | style="text-align: center | ١٢٤ |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]] | style="text-align: center | [[زەڕایەن]] | style="text-align: center | ٣٤ |- | rowspan=2 | ٣ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای پشدەر]]{{ھن}}([[قەڵادزێ]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center | [[قەڵادزێ]] | style="text-align: center | ٨٢ |- | [[ناحیەی ناودەشت]] | style="text-align: center | [[سەنگەسەر]] | style="text-align: center | ٦٥ |- | rowspan=1 | ٤ | rowspan=1 style="text-align: center;" | [[قەزای ڕانیە]]{{ھن}}([[ڕانیە]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center | [[ڕانیە]] | style="text-align: center | ٩٤ |- | rowspan=1 | ٥ | rowspan=1 style="text-align: center;" | [[قەزای دووکان]]{{ھن}}([[دووکان]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center | [[دووکان]] | style="text-align: center | ١٥٦ |- | rowspan=1 | ٦ | rowspan=1 style="text-align: center;" | [[قەزای دەربەندیخان]]{{ھن}}([[دەربەندیخان]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center | [[دەربەندیخان]] | style="text-align: center | ٣٤ |- | rowspan=1 | ٧ | rowspan=1 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]]{{ھن}}([[چەمچەماڵ]]) | ناوەندی قەزا | style="text-align: center | [[چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | ٢٥٧ |- | rowspan=2 | ٨ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای کەلار]]{{ھن}}([[کەلار]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەلار]] | style="text-align: center | [[کەلار]] | style="text-align: center | ١٤٤ |- | [[ناحیەی ڕزگاری|ناحیەی صمود]] | style="text-align: center | [[ڕزگاری]] | style="text-align: center | ٠ |- ! colspan="2" | کۆی گشتی | style="text-align: center | ٦ ناحیە | style="text-align: center | | style="text-align: center | ١٥٤٥ |} [[پەڕگە:پارێزگای سلێمانی لە ساڵی (١٩٩٠)دا.png|450px|وێنۆک|ناوەڕاست|نەخشەی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٩دا]] === یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧-١٩٨٩ === {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای سلێمانی لە نێوان ساڵانی(١٩٤٧ - ١٩٨٩)دا<ref> https://www.noor-book.com/tag/دلیل-الجمھوریة-العراقیة-لسنة-1960</ref> ! rowspan=2 |ژ ! rowspan=2 | [[قەزا]] ! rowspan=2 | [[ناحیە]] ! colspan=7 | ژمارەی کەرتەکان |- ! ساڵی{{ھن}}١٩٤٧ !! ساڵی{{ھن}}١٩٦٥ !! ساڵی{{ھن}}١٩٧٧ !! ساڵی{{ھن}}١٩٨٦ !! ساڵی{{ھن}}١٩٨٧ !! ساڵی{{ھن}}١٩٨٩ ! تێبینی |- | rowspan=6 | ١ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای سلێمانی]]{{ھن}}([[سلێمانی]]) | [[ناحیەی بەکرەجۆ|ناحیەی سەرچنار]] | style="text-align: center| ٦١ | style="text-align: center| ٦١ | style="text-align: center| ٦١ | style="text-align: center| ٦١ | style="text-align: center| ١٢٢ | style="text-align: center| ٣٥٠ | |- | [[ناحیەی تانجەرۆ]] | style="text-align: center | ٥٨ | style="text-align: center | ٥٨ | style="text-align: center| ٥٨ | style="text-align: center| ٤٧ | style="text-align: center| ٤٧ | style="text-align: center| ٤٧ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ|ناحیەی قەرەداغ]] | style="text-align: center | ٦١ | style="text-align: center | ٦١ | style="text-align: center| ٦١ | style="text-align: center| ٦١ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای بازیان|ناحیەی بازیان]] | style="text-align: center | ٤٢ | style="text-align: center | ٤٢ | style="text-align: center| ٤٢ | style="text-align: center| ٤٢ | style="text-align: center| ٤٢ | style="text-align: center| ٤٢ | |- | [[ناحیەی سورداش]] | style="text-align: center | ٦٣ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٢٤ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | rowspan=6 | ٢ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای ھەڵەبجە]]{{ھن}}([[ھەڵەبجە]]) | [[ناحیەی سیروان]] | style="text-align: center| ٧١ | style="text-align: center| ٧١ | style="text-align: center| ٧١ | style="text-align: center| ٥١ | style="text-align: center| ٨٩ | style="text-align: center| ١١٦ | |- | [[ناحیەی خورماڵ]] | style="text-align: center | ٦٣ | style="text-align: center | ٣٩ | style="text-align: center| ١٦ | style="text-align: center| ١٦ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی پێنجوێن]] | style="text-align: center | ١١٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی زەڕایەن|ناحیەی وارماوا]] | style="text-align: center | ٣٧ | style="text-align: center | ٣٧ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای سەید سادق|ناحیەی شارەزوور]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٢٥ | style="text-align: center| ٢٧ | style="text-align: center| ٢٧ | style="text-align: center| ٠ | |- | [[ناحیەی بیارە]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center| ٢٢ | style="text-align: center| ٢٢ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=3 | ٣ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای پێنجوێن]]{{ھن}}([[پێنجوێن]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پێنجوێن|ناحیەی پێنجوێن]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥١ | style="text-align: center | ٥١ | style="text-align: center | ٨٤ | style="text-align: center | ١٢٤ | style="text-align: center | ١٢٤ | |- | [[ناحیەی ناڵپارێز]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٤٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی گەرمک]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=4 | ٤ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای شارباژێڕ]]{{ھن}}([[چوارتا]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای شارباژێڕ]] | style="text-align: center | ١٣١ | style="text-align: center | ٨٦ | style="text-align: center | ٨٦ | style="text-align: center | ٦٨ | style="text-align: center | ١٢٥ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]] | style="text-align: center | ٥٧ | style="text-align: center | ٥٧ | style="text-align: center | ٥٧ | style="text-align: center | ٦٣ | style="text-align: center | ٦٣ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی سیوەیل]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٤٥ | style="text-align: center | ٤٥ | style="text-align: center | ٥٧ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی سرۆچک]] | style="text-align: center | ٥٦ | style="text-align: center | ٥٦ | style="text-align: center | ٥٦ | style="text-align: center | ٤٠ | style="text-align: center | ٤٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=4 | ٥ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای پشدەر]]{{ھن}}([[قەڵادزێ]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای پشدەر]] | style="text-align: center | ٨٢ | style="text-align: center | ٨٢ | style="text-align: center | ٥٦ | style="text-align: center | ٨٢ | style="text-align: center | ٨٢ | style="text-align: center | ٨٢ | |- | [[ناحیەی ناودەشت]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٧٥ | style="text-align: center | ٦٥ | style="text-align: center | ٦٥ | style="text-align: center | ٦٥ | style="text-align: center | (١٠) کەرتی ھەڵوەشێنراون |- | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] | style="text-align: center | ٥٥ | style="text-align: center | ٥٥ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی ھێرۆ]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٢٦ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | |- | rowspan=6 | ٦ | rowspan=6 style="text-align: center;" | [[قەزای ڕانیە]]{{ھن}}([[ڕانیە]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای ڕانیە|ناحیەی ڕانیە]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٩٥ | style="text-align: center | ٧٤ | style="text-align: center | ٤٣ | style="text-align: center | ٧٤ | style="text-align: center | ٩٤ | style="text-align: center | کەرتی (٨٧) لەگەڵ (٨٨) کراوەتە یەک |- | [[ناحیەی ناودەشت]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٧٥ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی خەلەکان|ناحیەی چناران]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٤٢ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٥ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی بێتواتە]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٢٠ | style="text-align: center | ٢٠ | style="text-align: center | ٢٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی سەرکەپکان]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣١ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=4 | ٧ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای دووکان]]{{ھن}}([[دووکان]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووکان]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ١١ | style="text-align: center | ١٥٦ | style="text-align: center | ١٥٦ | |- | [[ناحیەی خەلەکان|ناحیەی چناران]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٤٢ | style="text-align: center | ٣١ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی سورداش]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی بنگرد|ناحیەی مەرگە]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٥ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=2 | ٨ | rowspan=2 style="text-align: center;" | [[قەزای دەربەندیخان]]{{ھن}}([[دەربەندیخان]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای دەربەندیخان|ناحیەی دەربەندیخان]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣٧ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center | ٣٤ | |- | [[ناحیەی زەڕایەن]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center | ٣٤ | style="text-align: center | ٣٤ | |- | rowspan=4 | ٩ | rowspan=4 style="text-align: center;" | [[قەزای چەمچەماڵ]]{{ھن}}([[چەمچەماڵ]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای چەمچەماڵ]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center | ٥٩ | style="text-align: center | ٢٥٧ | style="text-align: center | ٢٥٧ | style="text-align: center | (٨١)کەرتی ناحیەی قادرکەرەم خرایە سەر ناحیەی چەمچەماڵ |- | [[ناحیەی قادرکەرەم]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی ئاغجەلەر]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٦٠ | style="text-align: center | ٦٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی سەنگاو]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٥٧ | style="text-align: center | ٥٧ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | rowspan=3 | ١٠ | rowspan=3 style="text-align: center;" | [[قەزای کەلار]]{{ھن}}([[کەلار]]) | [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەلار]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٢١ | style="text-align: center | ٢١ | style="text-align: center | ١٤٤ | style="text-align: center | ١٤٤ | |- | [[ناحیەی ڕزگاری|ناحیەی تیلەکۆ]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٦١ | style="text-align: center | ٦١ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- | [[ناحیەی پێباز]] | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٦٢ | style="text-align: center | ٦٢ | style="text-align: center | ٠ | style="text-align: center | ٠ | |- ! colspan="2" | کۆی گشتی | style="text-align: center | | style="text-align: center | ٩٤٧ | style="text-align: center | ١١٥٥ | style="text-align: center | ١٤٧٤ | style="text-align: center | ١٤٦٤ | style="text-align: center | ١٥٤٥ | style="text-align: center | ١٥٤٥ | |} === پارێزگای سلێمانی لە دوای ڕاپەڕین === ==== قۆناغی یەکەم ساڵی ١٩٩١-١٩٩٢ ==== * لەم قۆناغەدا پارێزگای سلێمانی و [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای دھۆک]] لە لایەن [[بەرەی کوردستانی]]ەوە بە ڕێوەدەبرا، کە لەسەر ھەمان سیستەمی یەکە کارگێڕییەکانی ساڵی ١٩٨٩ بەڕیوەدەبرا، لەبەرئەوەی گوندەکان تازە ئاوەدان دەکرانەوە، ھەروەھا لەڕووی کارگێڕییەوە [[ھەرێمی کوردستان]] دروست نەببوو تاوەکو لەساڵی ١٩٩٢ [[پەرلەمانی کوردستان]] پێکھێنرا. ئینجا یەکە کارگێڕییەکان دروستکرانەوە. ==== قۆناغی دووەم ساڵی ١٩٩٢-٢٠٠٣ ==== * لەم قۆناغەدا یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای سلێمانی بە پێی ئاوەدانکردنەوە نوێ کرانەوە و یەکە کارگێڕییەکان چوونەوە جێی خۆیان و ناوی کوردییان لێنرانەوە، ھەرچەندە [[شەڕی براکوژی]] کاریگەری خۆی لەسەر ئەم ئاواکردنەوەیەش دانا و [[ھەرێمی کوردستان]] بووە دوو حکومەتی جوودا و تاوەکو ئێستاش کاریگەری لەسەر پڕۆسەی حکومداری جێھێشتووە. ==== قۆناغی سێیەم ٢٠٠٣-٢٠١٤ ==== لەم قۆناغەدا چەند گۆڕانکارییەک لە یەکە کارگێڕییەکانی پارێزگای سلێمانیدا کرا لەوانەم: # لەساڵی ٢٠٠٧دا ھێنانە کایەی [[قەزای سەید سادق]] و دابڕاندنی [[ناحیەی سرۆچک]] لە [[قەزای شارباژێڕ]] و بەستنەوەی بە قەزای ناوبراوەوە. # ھێنانە کایەی [[قەزای ماوەت]] لەساڵی ٢٠٠٧دا لە کەرتەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ماوەت|ناحیەی ماوەت]]ی سەر بە [[قەزای شارباژێڕ]] و دابڕاندنی لە [[قەزای شارباژێڕ]]. # ھێنانە کایەی [[قەزای قەرەداغ]] لەساڵی ٢٠٠٧دا لە کەرتەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای قەرەداغ|ناحیەی قەرەداغ]] سەر بە [[قەزای سلێمانی]] و دابڕاندنی لە قەزای سلێمانی و دروستکردنی [[ناحیەی سێوسێنان]] و خستنە پاڵ [[قەزای قەرەداغ]]. # ھێنانە کایەی ھەرسێ [[ناحیەی سیتەک]] و [[ناحیەی زەلان]] و [[ناحیەی گاپیڵۆن]] لە [[قەزای شارباژێڕ]]. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی شێخ تەویل]] لە [[قەزای کەلار]]. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی تەکیەی جەباری]] لە [[قەزای چەمچەماڵ]]. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی باوەخۆشێن]] لە [[قەزای دەربەندیخان]]. # لکاندنی [[ناحیەی قادرکەرەم]] بە [[قەزای چەمچەماڵ]]ەوە و جیاکردنەوەی لە [[قەزای دووزخورماتوو]]. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی شۆڕش]] لە [[قەزای چەمچەماڵ]]. # ھێنانە کایەی [[ناحیەی ئاوەسپی]] لە [[قەزای کفری]]. # دروستکردنی ھەردوو [[ئیدارەی ڕاپەڕین]] و [[ئیدارەی گەرمیان]] لە پارێزگای سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٨دا. # دروستکردنی [[پارێزگای ھەڵەبجە]] لە قەزا و ناحیەکانی ھەڵەبجە و دابڕاندنی لە پارێزگای سلێمانی لە ١٣ ئازار ٢٠١٤ بە بڕیاری [[نێچیرڤان بارزانی]] سەرۆکی کابینەی حەوتەمی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کراوەتە [[پارێزگا]]. == پارێزگارەکان == لە ساڵی ١٩٢٧وە دوای دانانی مەتەسەریف، ژمارەیەکی زۆر موتەسەریف و پارێزگار سەرۆکی یەکەی ئیداری پارێزگای سلێمانی بوون لەم خشتەیەدا ئاماژەی پێکراوە: {|class= wikitable style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ پارێزگارەکانی پارێزگای سلێمانی لە ساڵی(١٩٢٥ تاوەکو ئێستا)<ref> https://slemani.gov.krd/so/newsDetail.php?newsID=557&secID=19</ref> ! ژ ! پارێزگار{{ھن}}(متصریف) ! ماوەی دەسەڵات ! ژ ! پارێزگار{{ھن}}(متصریف) ! ماوەی دەسەڵات |- ! colspan="6" href=| سەردەمی پاشایەتی |- ! ١ | style="text-align: center;" | ئەحمەد تۆفیق ساڵەح سڵیمان بەگ | style="text-align: center;" | (٧\٣\١٩٢٥ - ١٩\٤\١٩٢٧) ! ٢ | style="text-align: center;" | ئەحمەد عوسمان ئەربیللی | style="text-align: center;" | (٢٩\٤\١٩٢٧ - ١٠\٥\١٩٣٠) |- ! ٣ | style="text-align: center;" |[[تۆفیق وەھبی]] | style="text-align: center;" |(١١\٥\١٩٣٠ - ٢٢\٨\١٩٣٠) ! ٤ | style="text-align: center;" | ئەحمەد تۆفیق ساڵەح سڵیمان بەگ | style="text-align: center;" |(٢٨\٩\١٩٣٠ - ٢٤\٤\١٩٣٥) |- ! ٥ | style="text-align: center;" | ساڵەح زەکی بەگی ساحێبقڕان | style="text-align: center;" | (١\٥\١٩٣٥ - ١٢\٧\١٩٣٦) ! ٦ | style="text-align: center;" | ناجی عەلی ھورمزی | style="text-align: center;" |(٢٥\٧\١٩٣٦ - ٣٠\٩\١٩٣٧) |- ! ٧ | style="text-align: center;" | عبدالمجید العقوبی | style="text-align: center;" | (١\١٠\١٩٣٧ - ١٧\٢\١٩٣٩) ! ٨ | style="text-align: center;" | حاجی ڕەمەزان | style="text-align: center;" | (١٣\٣\١٩٤٠ - ١\٧\١٩٤٠) |- ! ٩ | style="text-align: center;" | حمید عبدالمجید صرصر | style="text-align: center;" | (٨\٧\١٩٤٠ - ٥\٥\١٩٤١) ! ١٠ | style="text-align: center;" | حسێن فەوزی | style="text-align: center;" | (٥\٥\١٩٤١ - ٢٧\٦\١٩٤١) |- ! ١١ | style="text-align: center;" | موستەفا مەحمود عەبدولڕحمان قەرەداغی | style="text-align: center;" |(٢٨\٦\١٩٤١ - ٣٠\١٠\١٩٤٣) ! ١٢ | style="text-align: center;" | وەفیق حەبیب | style="text-align: center;" | (٣١\١٠\١٩٤٣ - ٥\٢\١٩٤٤) |- ! ١٣ | style="text-align: center;" | بھاءادین نوری | style="text-align: center;" | (١٢\٢\١٩٤٤ - ٥\٨\١٩٤٤) ! ١٤ | style="text-align: center;" | [[مەعروف جیاوک]] | style="text-align: center;" | (٧\٨\١٩٤٤ - ٣\٤\١٩٤٦) |- ! ١٥ | style="text-align: center;" | موسی شاکر | style="text-align: center;" | (١٨\٤\١٩٤٦ - ٢٧\٦\١٩٤٦) ! ١٦ | style="text-align: center;" | حسن عبداللە شێخ رضا | style="text-align: center;" |(١١\٨\١٩٤٦ - ١٧\١\١٩٤٨) |- ! ١٧ | style="text-align: center;" | سید علی الحجازی | style="text-align: center;" | (١٩\١\١٩٤٨ - ١٣\٤\١٩٤٨) ! ١٨ | style="text-align: center;" | جمیل رشید | style="text-align: center;" | (١١\٥\١٩٤٨ - ١٢\٩\١٩٤٨) |- ! ١٩ | style="text-align: center;" | نجم الدین صائب | style="text-align: center;" | (٥\١١\١٩٤٨ - ٢١\١١\١٩٥٠) ! ٢٠ | style="text-align: center;" | جەلال خالید | style="text-align: center;" | (٢\١٢\١٩٥٢ - ٢٠\٧\١٩٥٤) |- ! ٢١ | style="text-align: center;" | مزاحم ماھر | style="text-align: center;" | (٢٠\٧\١٩٥٤ - ٢١\٧\١٩٥٤) ! ٢٢ | style="text-align: center;" | شامل الیعقوبی | style="text-align: center;" | (٢٢\٧\١٩٥٤ - ١٦\٩\١٩٥٤) |- ! ٢٣ | style="text-align: center;" | عومەر عەلی | style="text-align: center;" | (٢٠\٩\١٩٥٤ - ١٥\٥\١٩٥٧) ! ٢٣ | style="text-align: center;" | عبدالمطلب الامین | style="text-align: center;" | (١٧\٥\١٩٥٧ - ٤\٩\١٩٥٨) |- ! colspan="6" href=| سەردەمی کۆماری |- ! ٢٤ | style="text-align: center;" | عادل جلال | style="text-align: center;" | (٢١\١\١٩٥٩ - ١٣\٨\١٩٥٩) ! ٢٥ | style="text-align: center;" | عبدالمطلب الامین | style="text-align: center;" |(٢٠\٨\—١٩٥٩ - ٢\٥\١٩٦٠) |- ! ٢٦ | style="text-align: center;" | باقر الدجیلی | style="text-align: center;" | (١١\٦\١٩٦٠ - ١٣\٥\١٩٦١) ! ٢٧ | style="text-align: center;" | عبدالھادی صالح | style="text-align: center;" | (١٠\٨\١٩٦١ - ١٣\٥\١٩٦٣) |- ! ٢٨ | style="text-align: center;" | بایز دزەیی | style="text-align: center;" |(٢٥\٦\١٩٦٣ - ٥\٦\١٩٦٣) ! ٢٩ | style="text-align: center;" | عبدالرزاق سید محمود | style="text-align: center;" | (٦\٦\١٩٦٣ - ٧\١٢\١٩٦٤) |- ! ٣٠ | style="text-align: center;" | محمد رشاد الحمامي | style="text-align: center;" | (٧\٢\١٩٦٤ - ١١\١٠\١٩٦٥) ! ٣١ | style="text-align: center;" | جمیل السعودی | style="text-align: center;" | (٦\١١\١٩٦٥ - ٧\٤\١٩٦٦) |- ! ٣٢ | style="text-align: center;" | عامر الحسک | style="text-align: center;" |(١٢\٥\١٩٦٦ - ٨\١٠\١٩٦٦) ! ٣٣ | style="text-align: center;" | بایز دزەیی | style="text-align: center;" |(١٥\١٠\١٩٦٦ - ١\٧\١٩٦٨) |- ! ٣٤ | style="text-align: center;" | کەریم حەسەن قەرەنی | style="text-align: center;" | (٧\٧\١٩٦٨ - ٢٧\١٠\١٩٦٩) ! ٣٥ | style="text-align: center;" | شوکری صەبری الحدیثی | style="text-align: center;" | (٢٤\١\١٩٧٠ - ١٥\١\١٩٧١) |- ! ٣٦ | style="text-align: center;" | عەلی عبداللە امین | style="text-align: center;" | (٣\٢\١٩٧١ - ١\٣\١٩٧٤) ! ٣٧ | style="text-align: center;" | نوری رشید محمود | style="text-align: center;" | (١\٤\١٩٧٤ - ٢٣\٤\١٩٧٤) |- ! ٣٨ | style="text-align: center;" | بابکر محمود پشدەری | style="text-align: center;" |(٢٤\٤\١٩٧٤ - ١٠\١٠\١٩٧٤) ! ٣٩ | style="text-align: center;" | حادی رسول محمد | style="text-align: center;" | (١١\١٠\١٩٧٤ - ٣٠\٦\١٩٧٥) |- ! ٤٠ | style="text-align: center;" | محمدامین محمد ئەحمەد | style="text-align: center;" | (١\٧\١٩٧٥ - ٢٠\٢\١٩٧٧) ! ٤١ | style="text-align: center;" | محمد صالح عەنبەر | style="text-align: center;" |(٢٢\٣\١٩٧٧ - ٢٧\٦\١٩٧٧) |- ! ٤٢ | style="text-align: center;" | ئەرشەد محمد احمد زێباری | style="text-align: center;" |(٢٢\٨\١٩٧٧ - ٢٠\٨\١٩٨٠) ! ٤٣ | style="text-align: center;" | جعفر عبدالکریم بەرزنجی | style="text-align: center;" |(١٨\٢\١٩٨١ - ١\٩\١٩٨٩) |- ! ٤٤ | style="text-align: center;" | کاکل حمد مولود | style="text-align: center;" |(١٥\٩\١٩٨٩ - ٨\٣\١٩٩١) ! ٤٥ | style="text-align: center;" | نجم الدین النقشبندی | style="text-align: center;" | (٢٥\٤\١٩٩١ - ١٦\١٠\١٩٩١) |- ! colspan="6" href=| سەردەمی حکوومەتی ھەرێم(دوای ڕاپەڕین) |- ! ٤٦ | style="text-align: center;" | جمال عەبدول محمد | style="text-align: center;" |(٥\٩\١٩٩٢ - ٥\٣\١٩٩٤) ! ٤٧ | style="text-align: center;" | سالار عزیز محمد | style="text-align: center;" | (٦\٣\١٩٩٤ - ٣١\١\١٩٩٧) |- ! ٤٨ | style="text-align: center;" | فەرەیدوون عەبدولقادر | style="text-align: center;" |(١\٢\١٩٩٧ - ٢٧\٩\١٩٩٧) ! ٤٩ | style="text-align: center;" | قادر حەمەجان عەزیز | style="text-align: center;" |(٢٨\٩\١٩٩٧ - ٥\٥\٢٠٠١) |- ! ٥٠ | style="text-align: center;" | ئاسۆ شێخ نوری ڕەزا | style="text-align: center;" |(٢٠٠١ - ٢٠٠٥) ! ٥١ | style="text-align: center;" | دانا ئەحمەد مەجید | style="text-align: center;" |(٤\٥\٢٠٠٥ - ٢٨\١٢\٢٠٠٩) |- ! ٥٢ | style="text-align: center;" | بەھرۆز حەمەساڵەح | style="text-align: center;" |(٢٧\١\٢٠١٠ - ٢٧\١٢\٢٠١٤) ! ٥٣ | style="text-align: center;" |[[ئاسۆ فەرەیدوون]] | style="text-align: center;" | (٧\١\٢٠١٥ - ٢٥\٨\٢٠١٦) |- ! ٥٤ | style="text-align: center;" |[[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]] | style="text-align: center;" |(٤\١٢\٢٠١٧ - ئێستا) |- |} == قەزاکانی پارێزگای سلێمانی == [[قەزای سلێمانی]]، ، ، [[قەزای چەمچەماڵ]]، ، [[قەزای سەید سادق]]، [[قەزای دووکان]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[قەزای بازیان]]، [[دەربەندیخان]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، ، [[قەزای قەرەداغ]] و [[قەزای ماوەت]] {| class="wikitable sortable" |- ! ڕیزبەندی{{ھن}}ژ. دانیشتووان!! ناوی قەزا!! ژمارەی دانیشتووان!! ناحیەکان!! ئیدارە |- | ١ || [[قەزای سلێمانی]] || ٨٢٩٢٤٥ || ناوەندی سلێمانی، بەکرەجۆ، تانجەرۆ || |- | ٤ || [[قەزای چەمچەماڵ]] || ١٦٠٢٨٧ || || |- | ٦ || [[قەزای سەید سادق]] || ١٠٧٠٠٠|| [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] || |- | ٧ || [[قەزای بازیان]] |} == دانیشتووان == {| class="wikitable sortable" |- ! ڕیزبەندی{{ھن}}ژ. دانیشتووان!! ناوی قەزا!! ژمارەی دانیشتووان!! ناحیەکان!! ئیدارە |- | ١ || [[قەزای سلێمانی]] || ٨٢٩٢٤٥ || ناوەندی سلێمانی، بەکرەجۆ، بازیان، تانجەرۆ || |- | ٤ || [[قەزای چەمچەماڵ]] || ١٦٠٢٨٧ || || |- | ٦ || [[قەزای سەید سادق]] || ١٠٧٠٠٠|| [[ناحیەی سرۆچک|سرۆچک]] || |- | ٧ || [[قەزای دووکان]] || ٦٨٠٣١ || ناوەندی دووکان، سوورداش، پیرەمەگروون،خدران، بنگرد || |- | ٨ || [[قەزای شارەزوور]] || ٦٦٢٧٢ ||[[زەڕایەن]]|| |- | ١٠ || [[قەزای دەربەندیخان]] || ٤٧٥٣٩ || ناوەندی دەربەندیخان، باوەخۆشین || |- | ١١ || [[قەزای پێنجوێن]] || ٤٣٤٤٤ || پێنجوێن، گەرمک، ناڵپارێز || |- | ١٢ || [[قەزای شارباژێڕ|قەزای شارباژێر]] || ٢٠٠٦٩ || چوارتا، سیوەیل، سیتەک، زەڵان، گاپیلۆن || |- | ١٤ || [[قەزای قەرەداغ]] || ١٠٢٥٤ || ناوەندی قەرەداغ، سیوسینان || |- | ١٥ || [[قەزای ماوەت]] || ٨٨٩١ || ماوەت || |} == پێشانگا == <gallery> Kurdistan governorates 2012.png|پارێزگاکانی ھەرێم Silemani governorate 2012.png|قەزاکان </gallery> == ئەمانە ببینە == * [[قەزای سلێمانی]] * [[سلێمانی]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] * [[مۆزەخانەی سلێمانی]] * [[باشووری کوردستان]] * [[ھەرێمی کوردستان]] * [[پارێزگاکانی کوردستان]] * [[پارێزگاکانی عێراق]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [http://krso.net/ دەستەی ئاماری ھەرێم - وەزارەتی پلان دانان] {{پارێزگای سلێمانی}} {{قەزاکانی ھەرێمی کوردستان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی عێراق}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای سلێمانی|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Sulaymaniyah Governorate}} [[پۆل:پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|سلێمانی]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق|سلێمانی]] [[پۆل:پارێزگاکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] 2doxx8p5welzw94fttvusl7huuyns2n 0 389 1586092 1457930 2026-05-22T10:35:53Z 1silent scientist 51740 1586092 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|شێرکۆ بێکەس|‏بێکەس (ڕوونکردنەوە)}} {{خاوێنکردن}} {{ئاماژەی زیاتر}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = شێرکۆ بێکەس | وێنە = Xaliqi and Sherko (cropped-01).jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = شێرکۆ بێکەس | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا | زمانی ناو = کوردی | ناوی کاتی لەدایکبوون = شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا بێکەس | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{birth date|١٩٤٠|٥|٢}} | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕێکەوتی مردن = {{death date and age|df=yes|٢٠١٣|٨|٤|١٩٤٠|٥|٢}} | شوێنی مردن = [[ستۆکھۆڵم]]، {{ئاڵا|سوید}} | شوێنی گۆڕ = پارکی ئازادی، [[سلێمانی]] | نازناو = جوامێر | پیشە = {{flatlist| * [[شاعیر]] * [[نووسەر]]}} | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = | خەڵاتە دیارەکان = خەڵاتی تۆخۆڵسکی <small>(١٩٨٧)</small>{{ھن}}خەڵاتی پیرەمێرد <small>(٢٠٠١)</small>{{ھن}}خەڵاتی قەقنەسی زێڕین <small>(٢٠٠٥)</small><ref name="نزوا ۱">[https://www.nizwa.com/شيركو-بيكه-س-رائد-الحداثة-الكردي/ نزوا: ''شێرکۆ بێکەس، پێشەنگی تازەگەڕیی کوردی'' (بە عەرەبی)، نووسراو لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> | ساڵانی چالاکی = ١٩٦٨–٢٠١٣ | ھاوسەر = نەسرین ئەحمەد میرزا <small>(١٩٦٩-٢٠١٣)</small><ref name="ڕۆژنیوز ۱">[https://rojnews.news/?p=28704 ڕۆژنیوز: ''شێرکۆ بێکەس، شاعیری سەدەیەک''، نووسراو لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> | یار = | منداڵەکان = [[ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس|ھەڵۆ]]، ھانا، ھەڵبەست، ھێژا | خزمەکان = [[فایەق بێکەس]] (باوک){{ھن}}شەفیقە سەعید (دایک)<ref name="ڕۆژنیوز ٢">[https://rojnews.news/?p=39385 ڕۆژنیوز: ''دایکی شێرکۆ بێکەس لە تەمەنی ٩٩ ساڵییدا کۆچی دوایی کرد''، نووسراو لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧؛] سەردان لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا بێکەس''' (٢ی ئایاری ١٩٤٠، [[سلێمانی]] – ٤ی ئابی ٢٠١٣، [[ستۆکھۆڵم]]) [[شاعیر]]ێکی [[کورد]] بوو. کوڕی ھەڵبەستوانی کوردی سەدەی بیستەم [[فایەق بێکەس]] بوو، و یەکێک بوو لەو شاعیرانەی کە شیعری ھاوچەرخی کوردیی دامەزراندووە و شاعیرێکی زۆر بەتوانا بەنێوبانگ بووە. شێرکۆ بێکەس یەکەم وەزیری ڕۆشنبیری لە [[ھەرێمی کوردستان]] و ھەروەھا لە [[خولی یەکەمی پەرلەمانی کوردستان-عێراق|خولی یەکەمی پەرلەمانی کوردستان]] ئەندامی پەرلەمانیش بووە. شێکۆ بێکەس ئەندامی [[یەکێتیی نووسەرانی کورد]]، [[سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان]] و یەکێتیی نووسەرانی سوێد بوو.<ref name="پەرلەمانی کوردستان ۱">[https://www.parliament.krd/mps/previous-mps/mps-term-1/شێركۆ-فائیق-عه-بدوڵڵا/ پەرلەمانی کوردستان-عێراق: ''مێژووی ھەڵبژاردن خولی یەکەم ١٩٩٢'' (بە سۆرانی)؛] سەردان لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> == ژیان == شێرکۆ بێکەس ڕۆژی ٢ی ئایاری ساڵی ١٩٤٠ لە گەڕەکی گۆیژەی شاری سلێمانی لەدایک بووە. بێکەس یەکەمین شیعری خۆی لە تەمەنی ١٧ساڵیدا بڵاو کردەووەتە. ساڵی ١٩٦٨ یەکەمین پەرتووکی شیعری خۆی بە ناوی «تریفەی ھەڵبەست» لە بەغدا چاپ کردووە. ساڵی ١٩٧٠ لەگەڵ کۆمەڵێک لە شاعیرانی بەناوبانگی ئەو سەردەمە بانگەوازێکیان بۆ گۆڕانکاری لە شیعری کوردی و بەتایبەت چوون بە لای شیعری نوێی کوردییەوە بڵاو کردەوە. ساڵی ١٩٨۷ لە وڵاتی سوێد خەڵاتی «تۆخۆڵسکی» پێ بەخشرا و شیعرەکانی بە زۆر زمانی دنیا وەرگێڕدرا. لە ساڵی ١٩٩٨ەوە ھەتا کۆتاییی ژیانی، ئەندامی ئەنتەلۆجیای خوێندنی پۆلەکانی ئامریکا و کەنەدا بوو. لە ھەمان ساڵدا بە یارمەتی کۆمەڵێک کەس و ھاوڕێی خۆی، «[[دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم]]»یان دامەزراند. ساڵی ٢٠٠١ ناوەندی چاپ و ڕاگەیاندنی «خاک» خەڵاتی پیرەمێردی شاعیری بە شێرکۆ بێکەس بەخشی. لە ساڵی ٢٠٠٩دا تەواوی بەرھەمەکانی لە ھەشت ھەزار لاپەڕەدا لە چاپ درا.<ref>[https://web.archive.org/web/20130809191427/http://www.kurdpress.com/NSite/FullStory/News/?Id=26556 کوردپرێس: ''شێرکۆ بێکەس لە کورتەیەکدا''، نووسراو لە ٤ی ئابی ٢٠١٣، ئەرشیڤکراو لە ٩ی ئابی ٢٠١٣؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == شیعر == شێرکۆ بێکەس یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی سەردەمی شیعری نوێی کوردی و ھونەری کوردی بە زمانی شیعری نوێ ناساند. شیعری شێرکۆ زۆر جار باسی لە نیشتمانپەروەری و خۆشەویستیی ئاو و خاک کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} == نموونەی ھەڵبەستی شێرکۆ بێکەس == [[پەڕگە:شێرکۆ بێ کەس 2.jpg|وێنۆک|سەدرەدین عارف، جەلالی میرزا کەریم، حسێن عارف، شێرکۆ بێ‌کەس، کەمال ڕەئووف محەمەد (لە دواوە)، جەمال شارباژێڕی (لە پێشەوە).]] [[پەڕگە:شێرکۆ بێ کەس 3.jpg|وێنۆک|شێرکۆ بێکەس و ئەحمەد سەلام]] === نموونەی یەکەم === <poem> لە لای ئەوان لە پشت ھەموو پیاوێکەوە ژنێک ھەیە دەس بە مۆم و دەس بە کتێب و ڕۆژنامە و بە شمشاڵ و بە کەمانچە و دەس بە شەوبۆی خۆشەویستی لە لای ئێمەش لە پشت ھەموو ژنێکەوە پیاوێک ھەیە دەس بە مار و بە بلۆک و بە دڕکەزی و بە بەردەکانی تەڵاق و دەس بە خوێنی مەرگدۆستی </poem> === نموونەی دووەم === <poem> وێنەیەک چوار منداڵی.. تورک و فارس و عەرەب و کورد بە ھەر چواریان وێنەی پیاوێکیان دروست کرد یەکەم: سەری دووهەم: دەستی سێیەم: لەشی و قاچەکانی چوارەم: چەکی کردە شانی! </poem> == بەرھەمەکان == === شیعر === {{Div col|colwidth=30em}} * ''[[تریفەی ھەڵبەست]]'' (١٩٦٨) * ''[[کەژاوەی گریان]]'' (١٩٦٩) * ''[[من تینوێتیم بە گڕ ئەشکێ]]'' (١٩٧٤) * ''[[کازیوە (شێرکۆ بێکەس)|کازیوە]]'' (١٩٧٨) * ''[[دوو سروودی کێوی]]'' (١٩٨٠) * ''[[ڕەنگاڵە (شێرکۆ بێکەس)|ڕەنگاڵە]]'' (١٩٨٠) * ''[[ڕووبار (شێرکۆ بێکەس)|ڕووبار]]'' (١٩٨٤) * ''[[داستانی ھەڵۆی سوور]]'' (١٩٨٥) * ''[[کەشکۆڵی پێشمەرگە]]'' (١٩٨٥) * ''[[شاییی شەھید]]'' (١٩٨٥) * ''[[ئاوێنە بچکۆلەکان]]'' (١٩٨٦) * ''[[داڵ (شێرکۆ بێکەس)|داڵ]]'' (١٩٨٧) * ''[[تەمتوومان]]'' (١٩٨٩) * ''[[دەربەندی پەپوولە]]'' (١٩٩١) * ''[[ئافات]]'' (١٩٩٣) * ''[[یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش]]'' (١٩٩٣) * ''[[مێرگی زام، مێرگی ھەتاو]]'' (١٩٩٦) * ''[[بۆننامە]]'' (١٩٩٨) * ''[[خاچ و مار و ڕۆژژمێری شاعیرێ]]'' (١٩٩٨) * ''[[چراکانی سەر ھەڵەمووت]]'' (١٩٩٩) * ''[[نسێ]]'' (١٩٩٩) * ''[[پیاوێ لە دارسێو]]'' (٢٠٠٠) * ''[[ژن و باران]]'' (٢٠٠٠) * ''[[ڕەنگدان]]'' (٢٠٠١) * ''[[ئەزموون (شێرکۆ بێکەس)|ئەزموون]]'' (٢٠٠١) * ''[[لە چلەی چلچرایەکدا]]'' (٢٠٠١) * ''[[خۆم، ئەو وەختەی باڵندەم]]'' (٢٠٠٢) * ''[[پاییزە میوان]]'' (٢٠٠٢) * ''[[گۆڕستانی چراکان]]'' (٢٠٠٤) * ''[[ئێوە بە خۆشەویستیم ئەسپێرن]]'' (٢٠٠٤) * ''[[سروودە بەردینەکان]]'' (٢٠٠٥) * ''[[کورسی (شێرکۆ بێکەس)|کورسی]]'' (٢٠٠٥) * ''[[لە گوڵەوە ھەتا سووتوو]]'' (٢٠٠٦) * ''[[حەفتا پەنجەرەی گەڕۆک]]'' (٢٠٠٧) * ''[[کتێبی ملوانکە]]'' (٢٠٠٧) * ''[[تۆ ئەتوانی بە قومێ ماچ بمخەیتەوە ھەڵقوڵین]]'' (٢٠٠٧) * ''[[زێ و زنە]]'' (٢٠٠٨) * ''[[تەون (شێرکۆ بێکەس)|تەون]]'' (٢٠٠٩) * ''[[ھەست و نەست]]'' (٢٠١٠) * ''[[ئێستا کچێک نیشتمانمە]]'' (٢٠١١) * ''[[ئەسپێک لە پەڕەی گوڵاڵە]]'' (٢٠١٢) * ''[[خێرا کە مردن خەریکە بگات]]'' (٢٠١٣) {{div col end}} === شانۆنامە === * ''[[کاوەی ئاسنگەر (شێرکۆ بێکەس)|کاوەی ئاسنگەر]]'' (١٩٧١) * ''[[ئاسک (شێرکۆ بێکەس)|ئاسک]]'' (١٩٧٨) === وەرگێڕان === * ''[[پیرەمێرد و زەریا]]'' (١٩٨٢) * ''[[ژنێک و دوو پیاو]]'' (٢٠٠٠) === منداڵان === * ''[[کوکوختیە بزێوەکە]]'' (٢٠٠٣) === بیرەوەری === * ''[[نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش]]'' (٢٠١٣) == وەرگێڕان == * ''مەرایا ساغیرە''، وێنەکراوی فواد عەلی، ١٢٥ پەڕە، چاپی الاھالی، دیمەشق، سوریا ١٩٨٨ * ''سما سپێگلار: دیکتەر ١٩٧٨–١٩٨٩''، نۆرسبێرگ، چاپخانەی کوردستان، ١٩٨٩.ISBN 91-87096-05-6 == وەسیەتنامە == {{بۆکسی وتە||title =وەسیەتنامە|quote =من نامەوێت لە ھیچ کام لە گرد و گردۆڵەکەکاندا بنێژرێم کە دیارن و ناویان ئەبرێ، یەکەم لەبەر ئەوەی پڕ بوونەتەوە و دووەم لەبەر ئەوەی من حەز بە قەرەباڵغیی زۆر ناکەم، من ئەمەوێ ئەگەر سەرۆکی شارەوانی و ئەنجومەنی شارەوانیی شارەکەم ڕێگەم پێ بدا و ئەوەم پێ ڕەوا ببینن کە لە پارکی ئازادیدا و بە تەنیشت مۆنۆمێنتەکەی شەھیدانی ١٩٦٣ی سلێمانییەوە بمنێژن، ئەوێ خۆشترە و تەنگەنەفەس نابم، من حەز ئەکەم بە مردویییش نزیکی ئەو خەڵکە و ژن و پیاوی شارەکەم و دەنگی مۆسیقا و گۆرانی و ھەڵپەڕکێ و یانە جوانەکانی ئەو پارکە بم. با کتێبخانەکەم و دیوانەکانم و وێنەکانم ببرێن بۆ شوێن مەزارەکەم، با کافتریایەک و باخچەیەکی بچکۆلانە لەو شوێنەدا ھەبێت بۆ ئەوەی شاعیران و نووسەران و کچ و کوڕی دڵدار ببنە میوانم، من ئەمەوێ لە ئێستەوە بە چاوی خەیاڵ تەماشای ئەو پارکە بکەم و دوای مردنی خۆم بیبینم، ئەمەوێ بەدەم چریکەی دیلان و ئەڵڵاوەیسییەکەی مەردان و سروودی (خوایە وەتەن ئاوا کەی)ەوە ئاڵای کوردستانم تێوە پێچرابێ و بنێژرێم، من ئەمەوێ لە پرسەکەمدا مۆسیقا لێ بدرێت، لەناو مەزارەکەمدا تابلۆی جوانی ھونەرمەندانی شارەکەم ھەڵبواسن، من ئەمەوێ دوای خۆم و بە ناوی «بێکەس»ەوە خەڵاتێکی ساڵانە تەرخان بکرێ و بدرێت بە جوانترین دیوانە شیعری ھەڵبژێردراوی ئەو ساڵە و خەرجی ئەم خەڵاتەیش لەو میراتە بدرێ کە جێی دەھێڵم.|author =شێرکۆ بێکەس }} {{-}} == خەڵاتەکان == * خەڵاتی تۆخۆڵسکی، سوێد (١٩٨٧) * خەڵاتی پیرەمێرد، [[ناوەندی چاپەمەنی و ڕاگەیاندنی خاک|ناوەندی خاک]]، ھەرێمی کوردستان (٢٠٠١)<ref name="ڕۆژنیوز ۱">[https://rojnews.news/?p=28704 ڕۆژنیوز: ''شێرکۆ بێکەس، شاعیری سەدەیەک''، نووسراو لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> * خەڵاتی قەقنەسی زێڕین، عێراق (٢٠٠٥)<ref name="نزوا ۱">[https://www.nizwa.com/شيركو-بيكه-س-رائد-الحداثة-الكردي/ نزوا: ''شێرکۆ بێکەس، پێشەنگی تازەگەڕیی کوردی'' (بە عەرەبی)، نووسراو لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == پەیکەر == [[پەڕگە:Shwan kamal.jpg|alt=پەیکەری شێرکۆ بێکەس|وێنۆک|شوان کەمال خەریکی پەیکەری شێرکۆ بێکەسە.]] لە بەر دەم دەزگا و پەخشی سەردەم لە شەقامی [[سالم]] لە شاری [[سلێمانی]] پەیکەرێک لەسەر شێوەی پۆرترەیت دروست کراوە کە بە قەبارە سێ ئەوەندەی شێوەی سروشتی گەورەیە و هونەرمەند و پەیکەرسازی کورد [[شوان کەمال]] ساڵی ٢٠١٤ دروستی کردووە. لە پارکی ئازادی و لە سەر گڵکۆی شێرکۆ بێکەس، ڕیلفێکی دیواربەندی لەسەر شێوەی مۆنۆمینت دروست کراوە . ئەم پڕۆژەیەش ساڵی ٢٠١٥ پەیکەرساز شوان کەمال لەسەر داواکاری و ئەرکی خانەوادەکەی دروستی کردووە .<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=شوان کەمال|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%A7%D9%86_%DA%A9%DB%95%D9%85%D8%A7%D9%84&oldid=1204266|ئیش=ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=شوان کەمال|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=201007221638434544|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdipedia.org|زمان=zh-CN}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1607201514|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ڤەژینبوکس|٦٨}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{شاعیرانی کورد}} {{شیعری نوێی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژەی کوردی|ژیاننامە|عێراق|وێژە|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Sherko Bekas}} [[پۆل:شێرکۆ بێکەس]] [[پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی–کوردی]] rnylj03g9bi49u2ikoqj5mshebsqyqh 1586093 1586092 2026-05-22T10:36:24Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1586093 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|شێرکۆ بێکەس|‏بێکەس (ڕوونکردنەوە)}} {{خاوێنکردن}} {{ئاماژەی زیاتر}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = شێرکۆ بێکەس | وێنە = Xaliqi and Sherko (cropped-01).jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = شێرکۆ بێکەس | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا | زمانی ناو = کوردی | ناوی کاتی لەدایکبوون = شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا بێکەس | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{birth date|١٩٤٠|٥|٢}} | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕێکەوتی مردن = {{death date and age|df=yes|٢٠١٣|٨|٤|١٩٤٠|٥|٢}} | شوێنی مردن = [[ستۆکھۆڵم]]، {{ئاڵا|سوید}} | شوێنی گۆڕ = پارکی ئازادی، [[سلێمانی]] | نازناو = جوامێر | پیشە = {{flatlist| * [[شاعیر]] * [[نووسەر]]}} | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = | خەڵاتە دیارەکان = خەڵاتی تۆخۆڵسکی <small>(١٩٨٧)</small>{{ھن}}خەڵاتی پیرەمێرد <small>(٢٠٠١)</small>{{ھن}}خەڵاتی قەقنەسی زێڕین <small>(٢٠٠٥)</small><ref name="نزوا ۱">[https://www.nizwa.com/شيركو-بيكه-س-رائد-الحداثة-الكردي/ نزوا: ''شێرکۆ بێکەس، پێشەنگی تازەگەڕیی کوردی'' (بە عەرەبی)، نووسراو لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> | ساڵانی چالاکی = ١٩٦٨–٢٠١٣ | ھاوسەر = نەسرین ئەحمەد میرزا <small>(١٩٦٩-٢٠١٣)</small><ref name="ڕۆژنیوز ۱">[https://rojnews.news/?p=28704 ڕۆژنیوز: ''شێرکۆ بێکەس، شاعیری سەدەیەک''، نووسراو لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> | یار = | منداڵەکان = [[ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس|ھەڵۆ]]، ھانا، ھەڵبەست، ھێژا | خزمەکان = [[فایەق بێکەس]] (باوک){{ھن}}شەفیقە سەعید (دایک)<ref name="ڕۆژنیوز ٢">[https://rojnews.news/?p=39385 ڕۆژنیوز: ''دایکی شێرکۆ بێکەس لە تەمەنی ٩٩ ساڵییدا کۆچی دوایی کرد''، نووسراو لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧؛] سەردان لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''شێرکۆ فایەق عەبدوڵڵا بێکەس''' (٢ی ئایاری ١٩٤٠، [[سلێمانی]] – ٤ی ئابی ٢٠١٣، [[ستۆکھۆڵم]]) [[شاعیر]]ێکی [[کورد]] بوو. کوڕی ھەڵبەستوانی کوردی سەدەی بیستەم [[فایەق بێکەس]] بوو، و یەکێک بوو لەو شاعیرانەی کە شیعری ھاوچەرخی کوردیی دامەزراندووە و شاعیرێکی زۆر بەتوانا بەنێوبانگ بووە. شێرکۆ بێکەس یەکەم وەزیری ڕۆشنبیری لە [[ھەرێمی کوردستان]] و ھەروەھا لە [[خولی یەکەمی پەرلەمانی کوردستان-عێراق|خولی یەکەمی پەرلەمانی کوردستان]] ئەندامی پەرلەمانیش بووە. شێکۆ بێکەس ئەندامی [[یەکێتیی نووسەرانی کورد]]، [[سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان]] و یەکێتیی نووسەرانی سوێد بوو.<ref name="پەرلەمانی کوردستان ۱">[https://www.parliament.krd/mps/previous-mps/mps-term-1/شێركۆ-فائیق-عه-بدوڵڵا/ پەرلەمانی کوردستان-عێراق: ''مێژووی ھەڵبژاردن خولی یەکەم ١٩٩٢'' (بە سۆرانی)؛] سەردان لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> == ژیان == شێرکۆ بێکەس ڕۆژی ٢ی ئایاری ساڵی ١٩٤٠ لە گەڕەکی گۆیژەی شاری سلێمانی لەدایک بووە. بێکەس یەکەمین شیعری خۆی لە تەمەنی ١٧ساڵیدا بڵاو کردەووەتە. ساڵی ١٩٦٨ یەکەمین پەرتووکی شیعری خۆی بە ناوی «تریفەی ھەڵبەست» لە بەغدا چاپ کردووە. ساڵی ١٩٧٠ لەگەڵ کۆمەڵێک لە شاعیرانی بەناوبانگی ئەو سەردەمە بانگەوازێکیان بۆ گۆڕانکاری لە شیعری کوردی و بەتایبەت چوون بە لای شیعری نوێی کوردییەوە بڵاو کردەوە. ساڵی ١٩٨۷ لە وڵاتی سوێد خەڵاتی «تۆخۆڵسکی» پێ بەخشرا و شیعرەکانی بە زۆر زمانی دنیا وەرگێڕدرا. لە ساڵی ١٩٩٨ەوە ھەتا کۆتاییی ژیانی، ئەندامی ئەنتەلۆجیای خوێندنی پۆلەکانی ئامریکا و کەنەدا بوو. لە ھەمان ساڵدا بە یارمەتی کۆمەڵێک کەس و ھاوڕێی خۆی، «[[دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم]]»یان دامەزراند. ساڵی ٢٠٠١ ناوەندی چاپ و ڕاگەیاندنی «خاک» خەڵاتی پیرەمێردی شاعیری بە شێرکۆ بێکەس بەخشی. لە ساڵی ٢٠٠٩دا تەواوی بەرھەمەکانی لە ھەشت ھەزار لاپەڕەدا لە چاپ درا.<ref>[https://web.archive.org/web/20130809191427/http://www.kurdpress.com/NSite/FullStory/News/?Id=26556 کوردپرێس: ''شێرکۆ بێکەس لە کورتەیەکدا''، نووسراو لە ٤ی ئابی ٢٠١٣، ئەرشیڤکراو لە ٩ی ئابی ٢٠١٣؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == شیعر == شێرکۆ بێکەس یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی سەردەمی شیعری نوێی کوردی و ھونەری کوردی بە زمانی شیعری نوێ ناساند. شیعری شێرکۆ زۆر جار باسی لە نیشتمانپەروەری و خۆشەویستیی ئاو و خاک کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} == نموونەی ھەڵبەستی شێرکۆ بێکەس == [[پەڕگە:شێرکۆ بێ کەس 2.jpg|وێنۆک|سەدرەدین عارف، جەلالی میرزا کەریم، حسێن عارف، شێرکۆ بێ‌کەس، کەمال ڕەئووف محەمەد (لە دواوە)، جەمال شارباژێڕی (لە پێشەوە).]] [[پەڕگە:شێرکۆ بێ کەس 3.jpg|وێنۆک|شێرکۆ بێکەس و ئەحمەد سەلام]] === نموونەی یەکەم === <poem> لە لای ئەوان لە پشت ھەموو پیاوێکەوە ژنێک ھەیە دەس بە مۆم و دەس بە کتێب و ڕۆژنامە و بە شمشاڵ و بە کەمانچە و دەس بە شەوبۆی خۆشەویستی لە لای ئێمەش لە پشت ھەموو ژنێکەوە پیاوێک ھەیە دەس بە مار و بە بلۆک و بە دڕکەزی و بە بەردەکانی تەڵاق و دەس بە خوێنی مەرگدۆستی </poem> === نموونەی دووەم === <poem> وێنەیەک چوار منداڵی.. تورک و فارس و عەرەب و کورد بە ھەر چواریان وێنەی پیاوێکیان دروست کرد یەکەم: سەری دووهەم: دەستی سێیەم: لەشی و قاچەکانی چوارەم: چەکی کردە شانی! </poem> == بەرھەمەکان == === شیعر === {{Div col|colwidth=30em}} * ''[[تریفەی ھەڵبەست]]'' (١٩٦٨) * ''[[کەژاوەی گریان]]'' (١٩٦٩) * ''[[من تینوێتیم بە گڕ ئەشکێ]]'' (١٩٧٤) * ''[[کازیوە (شێرکۆ بێکەس)|کازیوە]]'' (١٩٧٨) * ''[[دوو سروودی کێوی]]'' (١٩٨٠) * ''[[ڕەنگاڵە (شێرکۆ بێکەس)|ڕەنگاڵە]]'' (١٩٨٠) * ''[[ڕووبار (شێرکۆ بێکەس)|ڕووبار]]'' (١٩٨٤) * ''[[داستانی ھەڵۆی سوور]]'' (١٩٨٥) * ''[[کەشکۆڵی پێشمەرگە]]'' (١٩٨٥) * ''[[شاییی شەھید]]'' (١٩٨٥) * ''[[ئاوێنە بچکۆلەکان]]'' (١٩٨٦) * ''[[داڵ (شێرکۆ بێکەس)|داڵ]]'' (١٩٨٧) * ''[[تەمتوومان]]'' (١٩٨٩) * ''[[دەربەندی پەپوولە]]'' (١٩٩١) * ''[[ئافات]]'' (١٩٩٣) * ''[[یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش]]'' (١٩٩٣) * ''[[مێرگی زام، مێرگی ھەتاو]]'' (١٩٩٦) * ''[[بۆننامە]]'' (١٩٩٨) * ''[[خاچ و مار و ڕۆژژمێری شاعیرێ]]'' (١٩٩٨) * ''[[چراکانی سەر ھەڵەمووت]]'' (١٩٩٩) * ''[[نسێ]]'' (١٩٩٩) * ''[[پیاوێ لە دارسێو]]'' (٢٠٠٠) * ''[[ژن و باران]]'' (٢٠٠٠) * ''[[ڕەنگدان]]'' (٢٠٠١) * ''[[ئەزموون (شێرکۆ بێکەس)|ئەزموون]]'' (٢٠٠١) * ''[[لە چلەی چلچرایەکدا]]'' (٢٠٠١) * ''[[خۆم، ئەو وەختەی باڵندەم]]'' (٢٠٠٢) * ''[[پاییزە میوان]]'' (٢٠٠٢) * ''[[گۆڕستانی چراکان]]'' (٢٠٠٤) * ''[[ئێوە بە خۆشەویستیم ئەسپێرن]]'' (٢٠٠٤) * ''[[سروودە بەردینەکان]]'' (٢٠٠٥) * ''[[کورسی (شێرکۆ بێکەس)|کورسی]]'' (٢٠٠٥) * ''[[لە گوڵەوە ھەتا سووتوو]]'' (٢٠٠٦) * ''[[حەفتا پەنجەرەی گەڕۆک]]'' (٢٠٠٧) * ''[[کتێبی ملوانکە]]'' (٢٠٠٧) * ''[[تۆ ئەتوانی بە قومێ ماچ بمخەیتەوە ھەڵقوڵین]]'' (٢٠٠٧) * ''[[زێ و زنە]]'' (٢٠٠٨) * ''[[تەون (شێرکۆ بێکەس)|تەون]]'' (٢٠٠٩) * ''[[ھەست و نەست]]'' (٢٠١٠) * ''[[ئێستا کچێک نیشتمانمە]]'' (٢٠١١) * ''[[ئەسپێک لە پەڕەی گوڵاڵە]]'' (٢٠١٢) * ''[[خێرا کە مردن خەریکە بگات]]'' (٢٠١٣) {{div col end}} === شانۆنامە === * ''[[کاوەی ئاسنگەر (شێرکۆ بێکەس)|کاوەی ئاسنگەر]]'' (١٩٧١) * ''[[ئاسک (شێرکۆ بێکەس)|ئاسک]]'' (١٩٧٨) === وەرگێڕان === * ''[[پیرەمێرد و زەریا]]'' (١٩٨٢) * ''[[ژنێک و دوو پیاو]]'' (٢٠٠٠) === منداڵان === * ''[[کوکوختیە بزێوەکە]]'' (٢٠٠٣) === بیرەوەری === * ''[[نووسین بە ئاوی خۆڵەمێش]]'' (٢٠١٣) == وەرگێڕان == * ''مەرایا ساغیرە''، وێنەکراوی فواد عەلی، ١٢٥ پەڕە، چاپی الاھالی، دیمەشق، سوریا ١٩٨٨ * ''سما سپێگلار: دیکتەر ١٩٧٨–١٩٨٩''، نۆرسبێرگ، چاپخانەی کوردستان، ١٩٨٩.ISBN 91-87096-05-6 == وەسیەتنامە == {{بۆکسی وتە||title =وەسیەتنامە|quote =من نامەوێت لە ھیچ کام لە گرد و گردۆڵەکەکاندا بنێژرێم کە دیارن و ناویان ئەبرێ، یەکەم لەبەر ئەوەی پڕ بوونەتەوە و دووەم لەبەر ئەوەی من حەز بە قەرەباڵغیی زۆر ناکەم، من ئەمەوێ ئەگەر سەرۆکی شارەوانی و ئەنجومەنی شارەوانیی شارەکەم ڕێگەم پێ بدا و ئەوەم پێ ڕەوا ببینن کە لە پارکی ئازادیدا و بە تەنیشت مۆنۆمێنتەکەی شەھیدانی ١٩٦٣ی سلێمانییەوە بمنێژن، ئەوێ خۆشترە و تەنگەنەفەس نابم، من حەز ئەکەم بە مردویییش نزیکی ئەو خەڵکە و ژن و پیاوی شارەکەم و دەنگی مۆسیقا و گۆرانی و ھەڵپەڕکێ و یانە جوانەکانی ئەو پارکە بم. با کتێبخانەکەم و دیوانەکانم و وێنەکانم ببرێن بۆ شوێن مەزارەکەم، با کافتریایەک و باخچەیەکی بچکۆلانە لەو شوێنەدا ھەبێت بۆ ئەوەی شاعیران و نووسەران و کچ و کوڕی دڵدار ببنە میوانم، من ئەمەوێ لە ئێستەوە بە چاوی خەیاڵ تەماشای ئەو پارکە بکەم و دوای مردنی خۆم بیبینم، ئەمەوێ بەدەم چریکەی دیلان و ئەڵڵاوەیسییەکەی مەردان و سروودی (خوایە وەتەن ئاوا کەی)ەوە ئاڵای کوردستانم تێوە پێچرابێ و بنێژرێم، من ئەمەوێ لە پرسەکەمدا مۆسیقا لێ بدرێت، لەناو مەزارەکەمدا تابلۆی جوانی ھونەرمەندانی شارەکەم ھەڵبواسن، من ئەمەوێ دوای خۆم و بە ناوی «بێکەس»ەوە خەڵاتێکی ساڵانە تەرخان بکرێ و بدرێت بە جوانترین دیوانە شیعری ھەڵبژێردراوی ئەو ساڵە و خەرجی ئەم خەڵاتەیش لەو میراتە بدرێ کە جێی دەھێڵم.|author =شێرکۆ بێکەس }} {{-}} == خەڵاتەکان == * خەڵاتی تۆخۆڵسکی، سوێد (١٩٨٧) * خەڵاتی پیرەمێرد، [[ناوەندی چاپەمەنی و ڕاگەیاندنی خاک|ناوەندی خاک]]، ھەرێمی کوردستان (٢٠٠١)<ref name="ڕۆژنیوز ۱">[https://rojnews.news/?p=28704 ڕۆژنیوز: ''شێرکۆ بێکەس، شاعیری سەدەیەک''، نووسراو لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> * خەڵاتی قەقنەسی زێڕین، عێراق (٢٠٠٥)<ref name="نزوا ۱">[https://www.nizwa.com/شيركو-بيكه-س-رائد-الحداثة-الكردي/ نزوا: ''شێرکۆ بێکەس، پێشەنگی تازەگەڕیی کوردی'' (بە عەرەبی)، نووسراو لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣؛] سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == پەیکەر == [[پەڕگە:Shwan kamal.jpg|alt=پەیکەری شێرکۆ بێکەس|وێنۆک|شوان کەمال خەریکی پەیکەری شێرکۆ بێکەسە.]] لە بەر دەم دەزگا و پەخشی سەردەم لە شەقامی [[سالم]] لە شاری [[سلێمانی]] پەیکەرێک لەسەر شێوەی پۆرترەیت دروست کراوە کە بە قەبارە سێ ئەوەندەی شێوەی سروشتی گەورەیە و هونەرمەند و پەیکەرسازی کورد [[شوان کەمال]] ساڵی ٢٠١٤ دروستی کردووە. لە پارکی ئازادی و لە سەر گڵکۆی شێرکۆ بێکەس، ڕیلفێکی دیواربەندی لەسەر شێوەی مۆنۆمینت دروست کراوە . ئەم پڕۆژەیەش ساڵی ٢٠١٥ پەیکەرساز شوان کەمال لەسەر داواکاری و ئەرکی خانەوادەکەی دروستی کردووە .<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=شوان کەمال|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%D9%88%D8%A7%D9%86_%DA%A9%DB%95%D9%85%D8%A7%D9%84&oldid=1204266|ئیش=ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=شوان کەمال|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=201007221638434544|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdipedia.org|زمان=zh-CN}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1607201514|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ڤەژینبوکس|٦٨}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{شاعیرانی کورد}} {{شیعری نوێی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژەی کوردی|ژیاننامە|عێراق|وێژە|دەیەی ٢٠١٠|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Sherko Bekas}} [[پۆل:شێرکۆ بێکەس]] [[پۆل:ئەندامانی پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٣]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:وەرگێڕەکانی عەرەبی–کوردی]] 6jknvfx7sugv9sjnrg7cjddvvoe1u16 0 395 1585959 1584906 2026-05-21T19:27:49Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1585959 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بانە | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە =[[پەڕگە:Baneh_-_Arbaba_in_winter.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = ئێران | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی سنە|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[بانە (شارستان)|بانە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٠،٢١٨<ref>https://www.amar.org.ir/english</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٨٧٣-٠٠٩٨ | وێبگە = }} '''بانە''' شارێکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. ناوەندی [[بانە (شارستان)|شارستانی بانە]] و یەکێک لە شارەکانی [[پارێزگای کوردستان]]ە کە لە لای ڕۆژئاوای [[ئێران]]ەوەیە. بانە لە ٢٧٠ [[کیلۆمەتر]]یی باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سنە]] (ناوەندی [[پارێزگای کوردستان]]) ھەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٣}}</ref> == ڕووداو == === ئاگرتێبەردانی بانە === لە ساڵی ١٩٠٥ شاری بانە لەلایەن حەمەڕەشید داروخانی کوڕی قادری شیوەگویزان ئاگری تێبەردرا. لە کاتی ئاگرکەوتنەوەکەدا شاری بانە بۆ کۆمەڵێک خۆڵەمێش کەم بووەوە و جگە لە چەند ماڵێک کە ژمارەیان لە پەنجەی دەستێک زیاتر نەبوو، ھیچ ماڵێک نەما. لەم ڕووداوەدا زیاتر لە ھەزار خانوو لە شاری بانە لەلایەن حەمەڕەشید داروخانی ئاگریان تێبەردرا. دەیان بەرمیل نەوتیان ھێنا و و بەسەر ماڵەکانیان دا ڕژاند و ئاگریان تێبەردا. لە کاتی ئاگرکەوتنەوەکەدا، حەمەڕەشید لە باخەکانی ترێی ئاربەبا بە دووربین سەیری ئاگرەکەی دەکرد. چونکە خانووەکانی ئەو سەردەمە زیاتر بەیەکەوە چەسبابوون و سەقفەکانیان بە دار و گەڵای دار داپۆشرابوو، خێرایی بڵاوبوونەوەی ئاگرەکە زۆر بوو. کاتێک ماڵێک ئاگری دەگرت، تەواوی گەڕەکێک بە بڵێسەی ئاگر دەبوو. بەھۆی ھاتنی سەرما و بارانبارینی پایز خەڵک نەیتوانی لە کاتی خۆیدا بگەڕێنەوە شارەکە. خاکی بانە بەرەنگارییەکی ئەوتۆی نەبوو بەرامبەر سەرما و باران، ئەمەش وایکرد زۆربەی دیوارەکان لە وەرزی زستاندا دابڕمێن و خەڵک زیانی زیاتریان بەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.banehpedia.com/posts/about-baneh/burnbaneh |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231129180443/https://www.banehpedia.com/posts/about-baneh/burnbaneh |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == خەڵکناسی == === دانیشتووان === شاری بانە لە سەرژمێریی ساڵی ١٣٩٥دا خاوەنی ١٥٠،٢١٨ کەس دانیشتووان بووە.<ref>https://www.citypopulation.de/en/iran/kordestan/b%C4%81neh/1201021454__b%C4%81neh/</ref> و پێشبینی دەکرێت دانیشتووانی بانە لە ساڵی ١٤٠٤دا لە ٢٥٠ ھەزار کەس تێپەڕێت. === زمان و بنزار === خەڵکی بانە [[کورد]]ن و زمانی ئەوان [[زمانی کوردی|کوردی]] بە شێوەزاری [[سۆرانی]]یە و ھەمان ئەو زمانەیە کە دانیشتووانی [[سنە]]، [[سەقز]]، [[سەردەشت]] و [[مەھاباد]] پێی دەدوێن و تەنھا کەمێک لە بنزاردا لەگەڵ [[سەردەشت]] و [[مەھاباد]] جیاوازیی ھەیە.<ref name=autogenerated1>(جغرافیا و تاریخ بانه /محمد رئوف توکلی / تهران ۱۳۸۷ صفحه ۳۸)</ref><ref>(کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او /رشید یاسمی / انتشارات ابن سینا صفحه ۱۳۵)</ref> لە شاری بانەدا، [[زمانە کوردییەکان|زمانی کوردی]] وەک زمانی ئاخاوتن و [[زمانی فارسی]] وەک زمانی خوێندن و نووسینی فەرمی، بەکار دەھێنرێن. === ئایین و مەزھەب === زۆرینەی خەڵکی بانە [[مسوڵمان]] و پەیڕەوی مەزھەبی [[ئیمام شافیعی]]ن.<ref name=autogenerated1/><ref>(جغرافیا و تاریخ بانه /محمد رئوف توکلی / تهران ۱۳۸۷ صفحه ۳۸–۳۹)</ref><ref>(تاریخ مختصر ادیان بزرگ، ص ۳۲۲، [[فلیسین شاله]]، ترجمه [[خدایار محبی]]، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۴۶)</ref><ref>(ایرانیان یهودی /علی اصغر مصطفوی/ تهران ۱۳۶۹ /صفحه ۲۳)</ref> ==== کەمینەی جوولەکە ==== لە بانەدا کەمینەیەکی [[جوولەکە]] ھەبوو کە ژمارەیان دەگەیشتە چل بنەماڵە. ئەوان لە دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی [[ئیسرائیل]] لە ساڵی ١٩٤٨ی زایینی و دابەشکردنی فەلەستین، لە ساڵی ١٣٢٧ی کۆچیی ھەتاویدا بیریان لە کۆچکردن بۆ فەلەستین کردەوە و لە کۆتاییی ساڵی ١٣٢٨ی کۆچیی ھەتاویدا بە تەواوی بانەیان بەجێھێشت و بەرەو [[فەلەستین]] کۆچیان کرد. ھاوکات لەگەڵ کۆچی جوولەکەکانی بانە، جوولەکەکانی [[سەردەشت]]، [[سەقز]]، [[بۆکان]] و [[مەریوان]] و بەشێک لە جوولەکەکانی [[پیرانشار]] و [[سنە]] و [[مەھاباد]]یش کۆچیان کرد.<ref name=autogenerated1/> دوو بیردۆز سەبارەت بە نیشتەجێبوونی جوولەکەکان لە ڕۆژاوای ئێراندا ھەیە: یەکەمیان دەڵێت کە نیشتەجێبوونی جوولەکەکان لە بانە لە ساڵی ١٣٦ی زایینییەوە لە کاتی ڕاپەڕینی بارکۆشباس دژی دەسەڵاتی ڕۆم و بڵاوبوونەوەی جوولەکەکان لە دەوروبەری جیھاندا ڕووی داوە<ref>(جغرافیا و تاریخ بانه /محمد رئوف توکلی / تهران ۱۳۸۷ صفحه ۳۸–۳۹)</ref><ref>(تاریخ مختصر ادیان بزرگ، ص ۳۲۲، [[فلیسین شاله]]، ترجمه [[خدایار محبی]]، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۴۶)</ref> و دووەمیان ئەم بابەتە بۆ سەردەمی تیگلات-پلاسەر پاشای [[ئاشوور]] ٧٤١–٧٤٩ی پێش زایین دەگەڕێتەوە کە لە دوای داگیرکردنی [[ئۆرشەلیم]] بە دەستی [[پلاسەریاس|پلاسەر]] زیاتر لە شەست ھەزار جوولەکە بۆ ناوچەکانی [[ڕۆژاوای ئێران]]، خاکی ماد و باشووری دەریای مازندەران و بنارەکانی کێوەکانی [[قەوقاز]] دوور خرانەوە.<ref>(ایرانیان یهودی /علی اصغر مصطفوی/ تهران ۱۳۶۹ /صفحه ۲۳)</ref> == ڕێکخراوە مەدەنییەکەن == {| class="wikitable" |- ! ردیف !! نام انجمن !! تاسیس |- | 1|| انجمن ئەدەبی بانه || 1368 |- | 2|| انجمن هنرهای نمایشی || 1369 |- | 3|| انجمن موسیقی || 1374 |- | 4|| انجمن خوشنویسان || 1375 |- | 5|| [http://pajin.org/ انجمن پاژین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221221204604/http://www.pajin.org/ |date=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }} || 1378 |- | 6|| انجمن زنان نیک اندیش|| 1378 |- | 7|| انجمن هنرهای تجسمی || 1380 |- | 8|| انجمن ئەدەبی هاژه قۆخان|| 1380 |- | 9|| انجمن حمایت از خانواده زندانیان|| 1382 |- | 10|| مجمع خیرین مدرسه ساز || 1382 |- | 11|| انجمن بیماریهای خاص || 1386 |- | 12|| انجمن رفاه دانشجویی || 1386 |- | 13|| موسسه سیاه و سفید|| 1387 |- | 14|| انجمن خیریه هدیه|| 1388 |- | 15|| انجمن پیشگیری از اعتیاد نمشیر || 1389 |- | 16|| موسسه علمی فرهنگی هوژان کردستان || 1390 |- | 17|| موسسه خیریه احسان بانه || 1390 |- | 18|| موسسه سلامت روان مهر گستر || 1392 |- | 19|| انجمن نۆژین || 1392 |- | 20|| [http://javananbane.com/ بنیاد اجتماعی و فرهنگی جوانان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001170006/http://javananbane.com/ |date= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }} || 1393 |- | 21|| [http://gasheh.org/ بنیاد گەشەی فەرهەنگی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160219221012/http://gasheh.org/ |date=١٩ی شوباتی ٢٠١٦ }} || 1393 |- | 22|| انجمن ئاسۆی ڕوون || 1394 |} == کێوەکانی بانە == [[پەڕگە:Jungle-Baneh-Kurdistan-Iran.jpg|230px|وێنۆک|دارستانەکانی بانە]] * [[ئاربەبا(کێو)|ئاربەبا]] * [[بابۆس]] * [[دووزین]] * [[جنێرە]] * [[کەلی‌خان]] == چەمەکانی بانە == [[چەمی زریزێن]]، ئەم چەمە شاری بانە ئەکات بە دوو بەشی باکوور و باشوور <br /> == گەڕەکەکانی بانە == {| class="wikitable" border="0" | style="width:200px" | * [[ئاربەبا(بانە)|ئاربەبا]] * [[ئەماکن(بانە)|ئەماکن]] * [[ئازادگان(بانە)|ئازادگان]] * [[هەمزاوا(بانە)|هەمزاوا (بلوار ئازادی)]] * [[دووکانان(بانە)|دووکانان]] * [[بیمارستان(بانە)|بیمارستان]] * [[بانەکۆن(بانە)|بانەکۆن]] * [[پادگان(بانە)|پادگان]] * [[تەکیەی خەلیفە رەزا(بانە)|تەکیەی خەلیفە رەزا]] * [[خوڕیاواییەکان(بانە)|خوڕیاواییەکان]] * [[مزگەوتی شێخ جەلال(گەڕەکی بانە)|مزگەوتی شێخ جەلال]] * [[مزگەوتی موحەمەدی(گەڕەکی بانە)|مزگەوتی موحەمەدی]] | style="width:200px" | * [[زریزێن(بانە)|زریزێن]] * [[ساتاوا(بانە)|ساتاوا]] * [[سۆغانان(بانە)|سۆغانان]] * [[شەهرەک تەوحید(بانە)|شەهرەک تەوحید]] * [[کووی فەرەنگیان(بانە)|کووی فەرەنگیان]] * [[شەهرەک نوور(بانە)|شەهرەک نوور]] * [[گوڵشار فازی ١(بانە)|گوڵشار فازی ١]] * [[گوڵشار فازی ٢(بانە)|گوڵشار فازی ٢]] * [[ساڵحاوا(بانە)|ساڵحاوا]] * [[عوسماناوا(بانە)|عوسماناوا]] * [[قەسابخانە(بانە)|قەسابخانە (کوشتارگای کۆن)]] * [[سڵێمانبەگ(گەڕەکی بانە)|سڵێمانبەگ]] * [[بەهاران(بانە)|بەهاران]] |} ==شوێنه گەشتیاریەکان== * [[دووکانان]] * [[ئاربابا]] * [[ڕۆژنامەی زانستی کانی سوور]] == سەیرانگاکانی بانە == * [[سەیرانگای سورێن]] * [[سەیرانگای شوێ]] == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای کوردستان]] * [[بانە (شارستان)|شارستانی بانە]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Baneh}} {{Authority control}} {{شارستانی بانە}} {{گوندەکانی شارستانی بانە}} {{پارێزگای کوردستان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|کۆمەڵگا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:بانە]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی بانە]] [[پۆل:شارستانی بانە]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بانە]] 2204zqxbyi5q2l3ku625bqh2odt40e4 0 1796 1586051 1573559 2026-05-22T07:07:17Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586051 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی =کۆبانی | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە =شار | وێنە = KobanéVOA1.JPG | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = کۆبانی لە کاتی [[گەمارۆی کۆبانی|گەمارۆی ساڵی ٢٠١٤]] | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|Rojava}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای حەلەب|حەلەب]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شار]] | ناوی_دابەشکراو٢ = '''کۆبانی''' | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = نادیار | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = خۆبەڕێوەبەری ناوچەیی | حیزبی_سەرۆک = یەکینەکانی پاراستنی گەل | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی شارەوان = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٦٢٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٨]] |ژمارەی_دانیشتووان = ٦٢٬٦٣٤ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کرمانجی|باکووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = ئیسلام (سوننە) ، یەزیدی | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە =}} '''کۆبانی''' یان کۆبانێ (بە عەرەبی دەوڵەتی: '''عین العرب''' (کانی عەرەبان)) باژێرێکی کوردنشینە لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] لە دیوی چەپی ئاوی [[فورات]]، لە سەر تخووبی نێوان [[سوریا]]-[[تورکیا]]، ھاوسێی شارو دەشتی فرەوانی (سرووج)ـی ئورفایە. لە رووی ئیداریەوە ناحیەکە سەر بە [[حەلەب|پارێزگای حەلەبە]] و سەد وپەنجا کیلۆمەتر لێی دوورە. گوزەرانی زۆرینەی خەلکی کۆبانێ لە سەر چاندن و کشتکاریە. دانیشتووانی کۆبانێ و گوندەکانی سەرجەمیان کوردن. کەمینەیەکی عەرەبیش ھەن. پێشتر چەند ماڵە ئەرمەنی لێ بوو کە دواتر بەرەو حەلەب و [[ئەرمەنستان]] کۆچان. پێکھاتەی کوردان پێکھاتەیەکی عەشایەری [[وەرزێری]]ە بریتیە لە دوو ھۆزی گەورە: "بەرازی" و "کێتکان" کە بۆ چەندان ھۆزو تیرەی بچووکتر دابەش دەبن. == ناو == ناوی کۆبانی لە دوو برگە پێک هاتووە (کۆ+بان) کە ناوێکی داڕێژراوی کوردیە لە [[زمانی کوردی]]دا بە واتای بانی بەرز دێت یاخود شوێنی کۆبوونەوەی خەڵک دێت ئەم شارۆچکەیە لەکۆنەوە باژێڕ و زێدی کۆبوونەوەی گوندنشینانی ناوچەکە بووە.لەم ساڵانەی دوایی وەک هەوڵێک بۆ شێواندنی پێناسەی شارۆچکەکە چەند هەوڵێک دراوە بۆ بەلاڕێ دابردنی وەک ناونانی بە (عین العرب) و خواستنی وشەکە لە ووشەی (کۆمپانیا) کە گوایە لە وشەی کۆمپانیاوە ھاتووە چونکە لە ساڵانی ١٩١٠ تا ١٩٢٠ نووسینگەی کۆمپانیایەکی ئەڵمانیی لێبوو کە پڕۆژەی ھێڵی ئاسنینی شەمەندەفەر (بەرلین- بەغدا) ی جێبەجێ دەکرد،لە کاتێکدا کۆبانێ مەڵبەندێکی ئاوەدانی بووە بۆ سەدان ساڵ بەر لە دامەزراندنی ئەم نووسینگەیەی کۆمپانیای گواستنەوە. دەوڵەتی عەرەبی سوریا ناوەکەی دواتر گۆڕی بۆ (عین العرب) بە واتای کانیی عەرەبان وەک زۆربەی ناوی گوندە کوردنشینەکان وەک سیاسەتێکی شۆفینیانەی پەیڕەوکراو بۆ داپڵۆسینی بوونی کورد و پێدانی پاشخانێکی عەرەبی بە جوگرافیای سووریا. == جوگرافیا == رووبەری کۆبانێ (٣٠٠٠٬٢٣) کیلۆمەتر دووجایە و دانیشتووانەکەی بە گوێرەی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ نزیکەی ٢٠٤ ھەزار کەس بوون. لە رووی خاکەوە خاکی کۆبانی بەشێکە سەر بە دەشتی سرووجی رەھا (ئورفا) ٣٠ کیلۆمەتر لە رۆژئاوای ئاوی فوراتە و ١٠٠ کیلۆمەتر لە ئورفاوە و ١٥٠ کیلۆمەتر لە ناوەندی پارێزگای [[حەلەب]]ەوە دوورە. لە باکوور: سنووری تورکیایەو لە یاشوور: سنووری پارێزگای (الرقە) یە لە رۆھەڵات: ھاوسنوورە لەگەڵ گرێسپی (تەل ئەبیەد) لە رۆئاوا: ھاوتخووبە لەگەڵ جەرابلس (کەناری فورات) و مەنبەج. زۆرینەی خاکەکەی دەشتاییەکی راستە. زوورگی کەمە بەرزاییەکانی بریتین لە: چیای مشتەنوور (٦٠٠مەتر) و چیای قەرەبەکر و خان مەحموود و چیای رەش. خاکەکەی کشتوکاڵیەو بە پیتە بەرووبوومی زۆری ھەیەو ھەندێکی رەوانەی دەرەوەی سووریا دەکرێت. کۆبانێ لە چوار ناحیە پێکھاتووە: ناوەند (دانیشتووان:٨١٬٤٢٤کەس)، شێخلەر (شیوخ تەحتانی ٤٣٬٨٦١ کەس)، سەڕین (٦٩٬٩٣١کەس) و جەلەبێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB02-33-2004.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215212452/http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB02-33-2004.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرنگترین گوندەکانی بریتین لە: ھەلینج، تەلعەجیب، تەلخەزال، بۆزیک، خانمەمەد، سخور، قلحەدید، قنێ، قوملیخ، گرک، شەران و شێرانێ. [[پەڕگە:Ayn Al Arab District.png|وێنۆک|شوێنی کۆبانی ل‏‏‏ە‏‏‏ ناو پارێزگای حه‌ل‏‏‏ە‏‏‏ب (به‌ر‏‏‏ە‏‏‏نگی زه‌رد)]] == ئابووری == ئابووری دەڤەرەکە زیاتر کشتوکالیەو گوندەکانی کە نزیکەی ٣٢٠ گوندن ھەر کای چاندن و جوتیاریی دەکەن. گرنگترین بەرھەمەکانیان بریتین لە: پەمۆ(قوتن)، [[گەنم]]، نیسک، نۆک، [[باینجان]]، جۆ، گارس (ھەرزن)، کونجی، کەمون (زەردەچەو) و شووتی و گندۆر. ھەروەھا ل زۆر شوێن فستق و میوەی قەیسی و ترێ و ھەنجیر و ھەنار بەرھەم دەھێنرێت. == چاند == دانیشتووانی کۆبانێ و گوندەکانی زۆربەیان کوردن، بە [[شێوەزاری سەرەکی زمانی کوردی|کورمانجی]] دەئاخڤن، جلوبەرگی ژنانیان پێکھاتووە لە کراس و قەفتان و بەروانک و سوخمەو عەبا. سەریان بە ھەوری و شارو کۆم و کۆفی دەپۆشن. پیاوەکانیش جلوبەرگی عەرەبان دەپۆشن بە حوکمی ھاوسێیەتی و دژواری ناوچەکە: کە بریتیە لە کراس و کۆفیەو عەقاڵ. بەلام شاڵ و شەپکی کوردەواریش لەبەر دەکرێت. کلتووری کۆبانی نزیکە لە کوردانی [[ئورفا]] (رەھا) بە حوکمی ئەوەی لە یەک پێکھاتەی کلتووری و خێلەکین. نەریتی کوردەواری لە ناو خەڵکەکەدا زاڵە چ [[موسڵمان]] بن و چ [[ئێزیدی]]. عەشیرەتی گەورەی "بەرازی" و عەشیرەتی "کێتکان" زۆرینەی دانیشتووان پێک دەھێنن. لە دەورانی دوامینی عوسمانی "بۆزانبەگ" سەرناسی ناوداری عەشیرەتی بەرازی بوو. لە ھۆزی "کێتکان"یش ئەوسا "بەسراوی ئاغا" دەناسرا. بۆزانبەگ نوێنەری روھا بوو لە "مەجلیسی میللی مەزنی" ئەنقەرە. کوڕە برایەکەی ھرچۆ (شاھین شاھین) لە ساڵانی ١٩٥٠ نوینەری پەرلەمانی سووریا بوو لە [[دیمەشق]]. ھرچۆ لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵەی [[خۆیبوون]] بوو. رێبەری نەقشبەندی لە کۆبانێ ناوی شێخ ساڵح بوو کە لە بنەڕەتدا خەڵکی [[عاموودێ|ئاموودا]] بوو. ھونەرمەند و رۆشنبیرو دەنگبێژ و سازبەندی کۆبانێ زۆرن وەک: مشۆیێ بەکەبوورێ، باقی خدۆ، رەشید سۆفی، مچۆ کەندەش، ئەحمەد چەپ، کاردۆخ بەیرۆ، سیامەند ئۆسکوللی ھەروەھا [[پۆلات جان]] و جاندۆست لە رۆشنبیرانی ئەو دەڤەرەن. له‌ سیاسه‌تمه‌دارانی کۆبانیش [[ساڵح موسلیم]] سه‌رۆکی پێشووى پارتی ([[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]) هه‌ره‌ ناسراوه‌کانی کۆبانێیه‌. [[پەڕگە:Saleh Muslim.jpg|وێنۆک|ساڵح موسلیم سەرۆکی پێشووى حیزبی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]]] == ھۆزەکان == دیارترین ھۆز لە کۆبانی و ھەرێمی باشووری ئورفا "بەرازی" یە کە لە [[مێژووی کورد]]ان دا رۆڵی دیاریان ھەبووە. لە ناو بەرازی عەشیرەتی تر ھەن کە کاتی خۆی سەر بە کۆنفدراسیۆنی خێلەکی بەرازی بوون، شاھین بەگ ناوێک لە بەرەبابی بەگزادەی میران (بەگلەر) سەرۆکایەتی دەکرد. ھۆزەکانی تر بریتین لە: * "میران" (Mîran)، "کێتکان"(Kêtikan)، "شێخان" (Şêxan)، "ئؤخیان" (Oxî)، "زروار" (Zirwar)، "ئەلێدینان" (İlêdînî)، "شەدادی"، "مەعاف"، "دنان"، قەرەبەرکیران، "پیژیان" و "بێسکان" و زۆری تر. == کۆبانێ ئەمرۆ == پاش رووداوەکانی [[سووریا]] کۆبانێ لە ١٩ تەمووزی ساڵی ٢٠١٢ەوە بەدەست شۆرشگێرانی کوردەوەیە، یەکێکە لە سێ کانتۆنەکانی خۆسەری رۆئاوای کوردستان کە لەلایەن [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]وە راگەیەنراوە. ئێستا کۆبانێ سەنگەرێکی خۆراگری کوردانە دژ بە دیکتاتۆریەتی رژێمى بەشار و دوژمنکاریەکانی چەتە توندرۆیەکان و هەڕەشەى دراوسێکان و درووشمێکى خۆڕاگریە بەرامبەر بە تیرۆرى [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام|داعش]]. == ئەمانەش ببینە == * [[ڕۆژی جیھانیی کۆبانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kobanî}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:شارەکانی سووریا]] [[پۆل:کۆبانی]] afm8gl6peoxpkwira5h1n8t9gje4tzj 0 2436 1586084 1438677 2026-05-22T10:09:00Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1586084 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕحا''' یان '''ئورفە''' (بە [[عەرەبی]] الرھا، بە [[تورکی]]: Şanlıurfa) شارێکی دێرینە لە [[باکووری کوردستان]] و وەک شاری پێغەمبەران ناسراوە. ئاسەواری [[خرابرەشک]]یش لە نزیکیی ئەم شارەدایە. '''ڕحا''' دەکەوێتە دەشتێک بە دووری ٨٠ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[فورات]] و ٦٠ کیلۆمەتر لە سنووری [[سووریا]]وە دوورە. کەشوھەوای ڕحا زۆر گەرمە، ھاوینەکانی وشک و زستانی سارد و تەڕ. ئەمڕۆ دانیشتوانی ئەو شارە لە [[عەرەب]] و [[تورک]] و زۆربەی [[کورد]] پێکھاتوون. ==مێژوو== [[جوگرافیناس]]انی موسڵمان زۆر گرنگییان پێ نەدا چونکە زۆرینەی خەڵکی ئەوێ لە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]]دا مابوونەوە و کەنیسەی زۆر ھەبوون، کە [[''ئیبنی ھوقال'']] ژمارەی سێ سەد [[کڵێسا]]ی ئەو شارەی نووسیوە. ھەروەھا مەندیل [[عیسا]] لەو شارەدا بوو و موسڵمانان لە ساڵی ٣٣٢ی [[کۆچی]]دا دایان بە ڕۆمەکان بە مەبەستی پاراستنی شارەکە (کە لەو کاتەدا زۆربەی مەسیحییەکان بوو) لە ھێرشکردنە سەر و تاڵانکردنی لەلایەن ڕۆمەکانەوە. مەقدیسی لە نیوەی دووەمی سەدەی چوارەمدا باسی کڵێسای ئیدێسا دەکات کە قوبەیەکی مۆزایکی ھەبووە و بە یەکێک لە چوار سەرسوڕھێنەرەکانی جیھان زانیوە.کە شارێکی بەھێزە، بەڵام سەرەڕای ئەم بەھێزییە، لە ساڵی ٤٩٢، کاتێک یەکەم خاچھەڵگرانی سەخلو ھێرشیان کرد، ئەم شارە سەقامگیری نیشان نەدا، باڵدوینیش داگیری کرد و بۆ ماوەی نیو سەدە بە پارێزگایەکی خاچھەڵگر دادەنرا، تا لە ساڵی ٥٤٠ی کۆچیدا، [[عیمادەدین زەنگی]] لەو شارە دەرھێنرا خاوەندارێتی [[جۆسلین]] دووەم، دوای ئەوە ڕحا لە دەستی موسڵماناندا مایەوە. ئەم ناوە تا سەدەی نۆی کۆچی لەسەر ئەم شارە مایەوە (نزیکەی ساڵی ٨٥٠ کۆچی یەکسانە بە ساڵی ١٤٥٠ی زایینی و ساڵی ۲۱٥٠ی کوردی) و دوای ئەوە تورکە عوسمانیەکان داگیریان کرد و ناویان لێنا ''[[ئورفا]]'' کە گەندەڵی ناوی [[عەرەبی]]یە و دواجاریش دوای ٥٠٠ ساڵ و لە ماوەی کۆماری [[تورکیا]]، نازناوی ''شانلی ئورفە'' بۆ زیاد کرا کە تا ئێستاش بە ''شانلی ئورفە'' ناسراوە.{{ژێدەر}} == ناوداران == * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] سەرۆکی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]، خەڵکی گوندێکی سەر بە شاری ڕحایە. * [[جابانی کوردی]] [[ھاوەڵان|هاوەڵێکی]] پێغەمبەر [[محەممەد|محمد]] ﷺ بووە . ==کەشوھەوا== {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= ئورفا |Jan high C= 10.1 |Feb high C= 11.9 |Mar high C= 16.7 |Apr high C= 22.3 |May high C= 28.8 |Jun high C= 34.8 |Jul high C= 38.8 |Aug high C= 38.3 |Sep high C= 33.9 |Oct high C= 27.0 |Nov high C= 18.5 |Dec high C= 12.0 |Jan low C= 2.3 |Feb low C= 3.0 |Mar low C= 6.3 |Apr low C= 10.7 |May low C= 15.8 |Jun low C= 21.0 |Jul low C= 24.5 |Aug low C= 24.1 |Sep low C= 20.2 |Oct low C= 15.0 |Nov low C= 8.3 |Dec low C= 4.0 |Jan precipitation mm = 73.0 |Feb precipitation mm = 69.1 |Mar precipitation mm = 64.3 |Apr precipitation mm = 47.0 |May precipitation mm = 25.4 |Jun precipitation mm = 4.1 |Jul precipitation mm = 2.4 |Aug precipitation mm = 3.8 |Sep precipitation mm = 4.8 |Oct precipitation mm = 25.6 |Nov precipitation mm = 47.0 |Dec precipitation mm = 72.9 |Jan rain days= 11.9 |Feb rain days= 11.1 |Mar rain days= 10.7 |Apr rain days= 9.5 |May rain days= 6.5 |Jun rain days= 1.5 |Jul rain days= 0 |Aug rain days= 0 |Sep rain days= 0.9 |Oct rain days= 5.2 |Nov rain days= 8.1 |Dec rain days= 10.9 |Jan humidity = 74 |Feb humidity = 72 |Mar humidity = 61 |Apr humidity = 51 |May humidity = 43 |Jun humidity = 27 |Jul humidity = 22 |Aug humidity = 24 |Sep humidity = 28 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 57 |Dec humidity = 72 |Jan sun= 127.1 |Feb sun= 137.2 |Mar sun= 195.3 |Apr sun= 228 |May sun= 310 |Jun sun= 363 |Jul sun= 381.3 |Aug sun= 350.3 |Sep sun= 303 |Oct sun= 238.7 |Nov sun= 174 |Dec sun= 124 |source 1= Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110620053157/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620053157/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |date=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١ }}</ref> |date=March 2011 |source 2= Weatherbase<ref>http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=7271&refer=&units=us&cityname=Urfa-Turkey</ref> |date=May 2011}} ==پێشانگا== <gallery> File:Mevlid-i Halil Mosque 01.jpg|[[مزگەوتی خەلیل]], دروست کراوە لە شوێنێکدا باوەڕ وایە کە پێغەمبەر [[ئیبراھیم]] لەو جێیەدا لە دایک بووبێت. File:Ayn-i Zeliha Gölü ve Dergah Camii.jpg|گۆلە خەلیل ئەلرەحمەن File:Gölbaşı Urfa.jpg|باخچەی-گۆلباشی File:Urfa Castle 01.jpg|پاشماوەی قەڵای ڕحا File:Urfa Bazaar.jpg|بازاڕی ئورفە File:Urfastreet.jpg|ئورفەی کۆن File:Göbekli_Tepe_Fields.JPG|کێڵگەی چواردەوری [[خرابرەشک]], کۆنترین پەرستگایە لە جیهاندا. </gallery> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Şanlıurfa}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا}} [[پۆل:ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] 0dt21blgpybgaw6ttjbtpi396r64za0 1586086 1586084 2026-05-22T10:20:08Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1586086 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕحا''' یان '''ئورفە''' (بە [[عەرەبی]] الرھا، بە [[تورکی]]: Şanlıurfa) شارێکی دێرینە لە [[باکووری کوردستان]] و وەک شاری پێغەمبەران ناسراوە. ئاسەواری [[خرابرەشک]]یش لە نزیکیی ئەم شارەدایە. '''ڕحا''' دەکەوێتە دەشتێک بە دووری ٨٠ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[فورات]] و ٦٠ کیلۆمەتر لە سنووری [[سووریا]]وە دوورە. کەشوھەوای ڕحا زۆر گەرمە، ھاوینەکانی وشک و زستانی سارد و تەڕ. ئەمڕۆ دانیشتوانی ئەو شارە لە [[عەرەب]] و [[تورک]] و زۆربەی [[کورد]] پێکھاتوون. ==مێژوو== [[جوگرافیناس]]انی موسڵمان زۆر گرنگییان پێ نەدا چونکە زۆرینەی خەڵکی ئەوێ لە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]]دا مابوونەوە و کەنیسەی زۆر ھەبوون، کە [[''ئیبنی ھوقال'']] ژمارەی سێ سەد [[کڵێسا]]ی ئەو شارەی نووسیوە. ھەروەھا مەندیل [[عیسا]] لەو شارەدا بوو و موسڵمانان لە ساڵی ٣٣٢ی [[کۆچی]]دا دایان بە ڕۆمەکان بە مەبەستی پاراستنی شارەکە (کە لەو کاتەدا زۆربەی مەسیحییەکان بوو) لە ھێرشکردنە سەر و تاڵانکردنی لەلایەن ڕۆمەکانەوە. مەقدیسی لە نیوەی دووەمی سەدەی چوارەمدا باسی کڵێسای ئیدێسا دەکات کە قوبەیەکی مۆزایکی ھەبووە و بە یەکێک لە چوار سەرسوڕھێنەرەکانی جیھان زانیوە.کە شارێکی بەھێزە، بەڵام سەرەڕای ئەم بەھێزییە، لە ساڵی ٤٩٢، کاتێک یەکەم خاچھەڵگرانی سەخلو ھێرشیان کرد، ئەم شارە سەقامگیری نیشان نەدا، باڵدوینیش داگیری کرد و بۆ ماوەی نیو سەدە بە پارێزگایەکی خاچھەڵگر دادەنرا، تا لە ساڵی ٥٤٠ی کۆچیدا، [[عیمادەدین زەنگی]] لەو شارە دەرھێنرا خاوەندارێتی [[جۆسلین]] دووەم، دوای ئەوە ڕحا لە دەستی موسڵماناندا مایەوە. ئەم ناوە تا سەدەی نۆی کۆچی لەسەر ئەم شارە مایەوە (نزیکەی ساڵی ٨٥٠ کۆچی یەکسانە بە ساڵی ١٤٥٠ی زایینی و ساڵی ۲۱٥٠ی کوردی) و دوای ئەوە تورکە عوسمانیەکان داگیریان کرد و ناویان لێنا ''[[ئورفا]]'' کە گەندەڵی ناوی [[عەرەبی]]یە و دواجاریش دوای ٥٠٠ ساڵ و لە ماوەی کۆماری [[تورکیا]]، نازناوی ''شانلی ئورفە'' بۆ زیاد کرا کە تا ئێستاش بە ''شانلی ئورفە'' ناسراوە.{{ژێدەر}} == جوگرافیا == [[File:Göbekli Tepe - landscape.jpg|وێنۆک|دیمەنی دەوروبەری ڕحا، وەک چۆن لە [[گۆبەکلی تەپە]]وە دەبینرێت]] ئورفا لەسەر سنووری نێوان بنارەکانی [[زنجیرەچیای تۆڕۆس]] و دەشتی گەورەی [[مێرۆپۆتامیا]] ھەڵکەوتووە. بە گشتی، ئەم دوو ناوچەیە «بە باشی بەرەو باشووری» ئورفا بەیەک دەگەن، بەڵام لە دەوروبەری [[حەڕان]] دەشتەکە بەرەو باکوور درێژ دەبێتەوە و دەچێتە ناو گردەکانەوە. لە گۆشەی باکووری ڕۆژئاوای دەشتی حەڕان، درێژبوونەوەیەکی تری دەشتەکە ھەیە، کە ئەمجارەیان بەرەو ڕۆژئاوا دەچێت. ئورفا لەم درێژبوونەوەی دووەمی دەشتەکاندا ھەڵکەوتووە، کە لە پشت گردەکانی لێواری باشوورییەوە حەشار دراوە.<ref name="Sinclair 1990">{{cite book |last1=Sinclair |first1=T. A. |title=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |date=1990 |publisher=The Pindar Press |location=London |isbn=0-907132-52-9 |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ |access-date=20 March 2022}}</ref>{{rp|1}} جۆگەیەکی بچووک بە ناو ئورفادا دەڕوات.<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|2}} ئەم جۆگەیە بە [[ڕووباری دەیسان|دەیسان]]، یان «ڕووباری بازدەر» ناسراوە، بەھۆی مەیلی بۆ لافاو.<ref name="Unfinished">{{cite book |last1=Purcell |first1=Bridget |editor1-last=Biehl |editor1-first=Joao |editor2-last=Locke |editor2-first=Peter |title=Unfinished: The Anthropology of Becoming |date=2017 |publisher=Duke University Press |location=United States |isbn=9780822372455 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Pfk9DwAAQBAJ&dq=urfa+economy&pg=PT138 |access-date=4 October 2022 |chapter=Rebellious Matter}}</ref>{{rp|136}} ئەمڕۆ، دەیسان بە ناو جۆگەیەکی دەستکرددا دەڕوات کە بە لای باکوور و ڕۆژھەڵاتی شاری کۆنی دیواربەنددا تێدەپەڕێت. بەر لە دروستکردنی ئەم جۆگەیە، ڕێڕەوی سروشتیی ڕووبارەکە لە لای ڕۆژاوای شاری کۆن بووە، پاشان بەرەو ڕۆژھەڵات سووڕاوەتەوە.<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|2}} بەشێک لە ڕێڕەوی پێشوو وەک گۆمێکی ماسی ماوەتەوە کە پێی دەوترێت بیرکەت ئیبراھیم، کە نەریت وایە پەیوەست دەکرێت بە پێغەمبەر [[ئیبراھیم]]. لە باشووری ڕێڕەوی کۆنی ڕووبارەکە، کانییەک لە ئەشکەوتێکدا ھەیە کە ئێستا گۆڕدراوە بۆ [[مزگەوت]].<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|3, 6}} لە سەدەی ٢٠ەمەوە، ئورفا بەرەو باکوور، بەسەر دەشتە بچووکەکە و ئەو گردەی کە بە شەھیتلیک مەحەلەسی ناسراوە گەشەی کردووە و بلۆکی نیشتەجێبوونی لێ دروست کراوە، ھەروەھا بەسەر قەراغە بەرزەکانی باشووریشدا درێژ بووەتەوە.<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|8}} === ئاووھەوا === ئورفا خاوەنی [[ئاووھەوای دەریای ناوەڕاستی ھاوین-گەرم]]ە ([[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]]: ''Csa''، [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای تریوارتا]]: ''Cs''). لە مانگەکانی ھاویندا، تێکڕای پلەکانی گەرمای بەرز زۆر جار لە ٤٠ پلەی سەدی تێدەپەڕن و یەکێکە لە گەرمترین ھاوینەکانی جیھان لە نێوان ئەو شوێنانەی کە لە ناوچە بیابانییەکان یان نیمچە وشکەکاندا نین، لە کاتێکدا بارانبارین نزیکەی بوونی نییە. زستانەکان فێنک و تا ڕادەیەک شێدارن، سەھۆڵبەندان باوە لەگەڵ بەفربارینی زۆر ناوبەناو. بەھار و پاییز گەرمن و تا ڕادەیەک وشکن. بەرزترین پلەی گەرمای تۆمارکراو: ٤٦.٨ پلەی سەدی لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٠<br>نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو: -١٢.٤ پلەی سەدی لە ٩ی شوباتی ١٩٣٢<ref name=MGM/> {{Weather box |width= auto |metric first= Yes |single line= Yes |location= ئورفا (١٩٩١–٢٠٢٠، توندەکان ١٩٢٩–٢٠٢٣) |Jan record high C = 21.6 |Feb record high C = 25.5 |Mar record high C = 29.5 |Apr record high C = 36.4 |May record high C = 40.4 |Jun record high C = 44.1 |Jul record high C = 46.8 |Aug record high C = 46.2 |Sep record high C = 43.9 |Oct record high C = 37.8 |Nov record high C = 30.8 |Dec record high C = 26.0 |year record high C = 46.8 |Jan high C = 10.6 |Feb high C = 12.5 |Mar high C = 17.5 |Apr high C = 23.1 |May high C = 29.6 |Jun high C = 35.7 |Jul high C = 39.5 |Aug high C = 39.0 |Sep high C = 34.5 |Oct high C = 27.7 |Nov high C = 18.9 |Dec high C = 12.4 |year high C = 25.1 |Jan mean C = 6.2 |Feb mean C = 7.5 |Mar mean C = 11.8 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 22.8 |Jun mean C = 28.8 |Jul mean C = 32.6 |Aug mean C = 32.0 |Sep mean C = 27.4 |Oct mean C = 21.2 |Nov mean C = 13.1 |Dec mean C = 7.9 |year mean C = 19.0 |Jan low C = 3.0 |Feb low C = 3.6 |Mar low C = 7.0 |Apr low C = 11.3 |May low C = 16.6 |Jun low C = 21.9 |Jul low C = 25.4 |Aug low C = 25.0 |Sep low C = 20.8 |Oct low C = 15.8 |Nov low C = 8.9 |Dec low C = 4.8 |year low C = 13.7 |Jan record low C = -10.6 |Feb record low C = -12.4 |Mar record low C = -7.3 |Apr record low C = -3.2 |May record low C = 2.5 |Jun record low C = 8.3 |Jul record low C = 15.0 |Aug record low C = 16.0 |Sep record low C = 10.0 |Oct record low C = 1.9 |Nov record low C = -6.0 |Dec record low C = -6.4 |year record low C = -12.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 81.0 |Feb precipitation mm = 66.3 |Mar precipitation mm = 57.9 |Apr precipitation mm = 44.7 |May precipitation mm = 26.2 |Jun precipitation mm = 5.8 |Jul precipitation mm = 2.0 |Aug precipitation mm = 4.0 |Sep precipitation mm = 8.1 |Oct precipitation mm = 24.6 |Nov precipitation mm = 51.2 |Dec precipitation mm = 78.7 |year precipitation mm = 450.5 |Jan rain days = 11.57 |Feb rain days = 10.67 |Mar rain days = 9.77 |Apr rain days = 9.53 |May rain days = 7.33 |Jun rain days = 1.57 |Jul rain days = 0.4 |Aug rain days = 0.3 |Sep rain days = 1.2 |Oct rain days = 5.47 |Nov rain days = 7.17 |Dec rain days = 10.77 |year rain days = 75.8 | Jan snow days =1.9 | Feb snow days =1.4 | Mar snow days =0.6 | Apr snow days =0 | May snow days =0 | Jun snow days =0 | Jul snow days =0 | Aug snow days =0 | Sep snow days =0 | Oct snow days =0 | Nov snow days =0.1 | Dec snow days =0.7 |Jan humidity = 70.6 |Feb humidity = 66.5 |Mar humidity = 59.6 |Apr humidity = 55.5 |May humidity = 45.8 |Jun humidity = 34.6 |Jul humidity = 32.0 |Aug humidity = 36.5 |Sep humidity = 39.3 |Oct humidity = 47.3 |Nov humidity = 59.6 |Dec humidity = 70.2 |year humidity = 51.4 |Jan sun = 117.8 |Feb sun = 135.6 |Mar sun = 189.1 |Apr sun = 225.0 |May sun = 288.3 |Jun sun = 345.0 |Jul sun = 359.6 |Aug sun = 325.5 |Sep sun = 273.0 |Oct sun = 220.1 |Nov sun = 159.0 |Dec sun = 108.5 |year sun = |Jand sun = 3.8 |Febd sun = 4.8 |Mard sun = 6.1 |Aprd sun = 7.5 |Mayd sun = 9.3 |Jund sun = 11.5 |Juld sun = 11.6 |Augd sun = 10.5 |Sepd sun = 9.1 |Octd sun = 7.1 |Novd sun = 5.3 |Decd sun = 3.5 |yeard sun = 7.5 |source 1= Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref name=MGM>{{cite web | url = https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=SANLIURFA | title = Resmi İstatistikler: İllerimize Ait Mevism Normalleri (1991–2020) | publisher = Turkish State Meteorological Service | language = tr | access-date = 7 August 2021}}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (humidity, 1991–2020),<ref name=WMOCLINO>{{cite web | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Turkiye/CSV/Sanliurfa_17270.csv | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | publisher = [[NCEI|National Centers for Environmental Information]] | access-date = 2 August 2023}}</ref> Meteomanz(ڕۆژانی بەفر ٢٠٠٠–٢٠٢٣)<ref>{{Cite web |url=http://www.meteomanz.com/sy3?l=1&cou=6290&ind=17270&m1=01&y1=2000&m2=12&y2=2023 |title=Sanliurfa – Weather data by months |access-date=15 July 2024 |website=meteomanz}}</ref> }} == پارکەکان == ناوچەی پشوودانی عەقەبە (Akabe Mesire alanı)، لە گەڕەکی باتیکێنت، ١٠٠،٠٠٠ مەتر چوارگۆشە دەگرێتەوە و لەلایەن شارەوانیی گەورەشار لە سەردەمی سەرۆک شارەوانی زەینەل عابدین بەیەزگیول لەژێر دروشمی «شانلیئورفایەکی سەوزتر» (''"Daha yeşil bir Şanlıurfa"'') جێبەجێ کرا؛ کارەکانی لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢دا تەواو بوون.<ref name="Urfanatik 2022">{{cite web |title=Mesire alanındaki çalışmalarda sona yaklaşıldı! |url=https://www.urfanatik.com/video/13322356/mesire-alanindaki-calismalarda-sona-yaklasildi |website=Urfanatik |date=22 December 2022 |access-date=23 December 2022}}</ref> ناوچەکە یاریگای وەرزشی، شوێنی یاری منداڵان، ڕێڕەوی پیاسەکردن، و گۆڕەپانێکی تیرھاوێژی لەخۆ دەگرێت.<ref name="Urfanatik 2022"/> == گرنگیی ئایینی == بەپێی ھەندێک نەریتی [[جوولەکە]] و [[موسڵمان]]، ئورفا ھەمان [[ئور کاسدیم]]ە، زێدی [[ئیبراھیم]]، باپیری [[یەعقووب]]. ئەم ناسنامەیە لەلایەن [[لیۆنارد ووڵی]]، ھەڵکۆڵەری شاری [[سۆمەر|سۆمەری]]ی [[ئوور]] لە ١٩٢٧دا ڕەت کرایەوە و زانایان لەسەر ئەم پرسە بە دابەشی ماونەتەوە. ئورفا ھەروەھا یەکێکە لەو چەند شارەی کە خاوەنی ئەو نەریتانەن کە پەیوەستن بە [[ئەییووب]].{{Citation needed|date=January 2025}} بۆ [[ئەرمەنییەکان]]، ئورفا خاوەنی «بەھایەکی ڕەمزیی گەورە»یە چونکە بڕوا وایە کە [[ئەلفوبێی ئەرمەنی]] لەوێ دۆزراوەتەوە.<ref name="Creating the Turk's Homeland: Modernization, Nationalism and Geography in Southeast Turkey in the late 19th and 20th Centuries">{{cite book |last=Öktem |first=Kerem |url=http://arsiv.setav.org/ups/dosya/13204.pdf |title=Creating the Turk's Homeland: Modernization, Nationalism and Geography in Southeast Turkey in the late 19th and 20th Centuries |publisher=University of Oxford, School of Geography and the Environment, Mansfield Road, Oxford, OX1 3TB, UK |year=2003 |location=Harvard |quote=For Armenians, the city has a great symbolic value, as the Armenian alphabet was invented there, thanks to a group of scholars and clergy headed by Mesrop Mashtots in the 5th century |access-date=19 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109123500/http://arsiv.setav.org/ups/dosya/13204.pdf |archive-date=9 November 2013 |url-status=dead}}</ref> == دانیشتووانناسی == === مێژوو === دیمۆگرافیای نەتەوەیی و ئایینیی شارەکە لە ماوەی سەدەکاندا گۆڕاوە و تا ڕادەیەکی زۆر ھەمەچەشن بوون. لە سەردەمە کۆنەکاندا، ناوچەکە تێکەڵەیەک بوو لە [[یۆنانییەکان]]، [[عەرەبەکان]]، [[سوریانییەکان]] و [[ئەرمەنییەکان]].<ref name = "Buckingham"/> لە سەردەمی [[یەکەم جەنگی خاچھەڵگری]]دا، زۆربەی دانیشتووانەکەی یان ئەرمەنی یان [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] بوون. کۆمەڵگەیەکی جوولەکەی کۆن لە ئورفادا ھەبوو، کە تا سەدەی ١٩یەم نزیکەی ١،٠٠٠ کەس بوون. زۆربەیان لە ١٨٩٦دا کۆچیان کرد، بەھۆی ڕاکردن لە [[کۆمەڵکوژییەکانی حەمیدییە]]، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[حەلەب]]، [[تەبەریە]] و [[ئورشەلیم]] نیشتەجێ بوون.<ref name=vgm>{{Cite web |title=Kaza of Urfa / ܐܘܪܗܝ – Urhoy / Ուռհա – Urha / Ἔδεσσα – Edessa |url=https://virtual-genocide-memorial.de/region/ort-3/ort-33/mutesarrifat-sancak-of-urfa-%DC%90%DC%98%DC%AA%DC%97%DC%9D-urhoy-%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B0%D5%A1-urha-%E1%BC%94%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1-edessa/kaza-of-urfa-%DC%90%DC%98%DC%AA%DC%97%DC%9D-urhoy-%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B0%D5%A1-urha-%E1%BC%94%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1-edessa/ |access-date=2023-09-16 |website=Virtual Genocide Memorial |language=en-US}}</ref> لە ١٩١٠دا، [[ئیلی بانستەر سۆن]] نووسیویەتی کە جگە لە [[ئەفەندی]]یە تورکەکان، ئورفا لەلایەن [[عەرەبەکان]]، [[کوردەکان]] و ژمارەیەکی زۆر لە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە ئاوەدان بووەتەوە.<ref>{{Cite book |last=Soane |first=Ely Bannister |title=To Mesopotamia and Kurdistan in Disguise |year=1910 |pages=46–47}}</ref> ھێزەکانی بەریتانیا ڕاپۆرتیان داوە کە دانیشتووانی پێش جەنگ تێکەڵەیەک بوون لە [[کوردەکان]]، [[تورکەکان|تورک]] و ٧،٥٠٠ ئەرمەنی.<ref name = "Brit">{{cite book |title=Military Report on Mesopotamia (Iraq) |year=1923 |page=17 |url=https://books.google.com/books?id=62NBAAAAYAAJ&pg=PA17 |access-date=28 October 2022}}</ref> پاتریاکخانەی ئەرمەنیی قوستەنتەنییە ٢٥،٠٠٠ بۆ ٣٠،٠٠٠ ئەرمەنی لە ئورفا و دەوروبەری ڕاگەیاندووە، لە کۆی ٦٠،٠٠٠ دانیشتووان.<ref name=vgm/> بەپێی وتەی [[ئاغا پترۆس]]، ٧،٢٠٠ [[نەسرانییەکان|سوریانی]] لە شاری ئورفادا ھەبوون، و ٨،٠٠٠ لە دە گوندی دەوروبەریدا.<ref name=vgm/> [[جۆزێف تفینکچی]] ڕاپۆرتی ٢٠٠ [[کلدانییەکان|کلدانی]] دەدات.<ref name=vgm/> بەپێی ڕاپۆرتەکانی ١٩١٨ی [[موتەسەریفایەتی ئورفا]]، ٣٣،٠٠٠ [[تورکەکان|تورک]]، ٢٧،٠٠٠ [[کوردەکان|کورد]]، ١٢،٠٠٠ [[عەرەبەکان|عەرەب]]، ٥،٥٠٠ [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]]، ٣،٠٠٠ [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]]، و ٥٠٠ [[جوولەکەکان|جوولەکە]] لە [[قەزا]]ی ناوەندیدا ھەبوون.<ref>{{cite web |last1=Aslan |first1=Ahmet |title=URFA'DA ASAYİŞ VE GÜVENLİK (1913–1918) |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/ET002813.pdf |website=İstanbul Üniversitesi |access-date=7 June 2022}}</ref> [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژیی ئەرمەنی]] و [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|ئاشوورییەکان]]، کە لەلایەن سوپای عوسمانی و میلیشیاکانی ژێر چاودێریی عوسمانی وەک [[تەشکیلاتی مەخسووسە]] ئەنجام دران،<ref>Bloxham, Donald (2003). "The Armenian Genocide of 1915–1916: Cumulative Radicalization and the Development of a Destruction Policy". Past & Present. 181 (181): 141–191.</ref> بووە ھۆی کوشتار، دوورخستنەوە،<ref name = "Brit"/> و پاکتاوی نەتەوەییی زۆربەی دانیشتووانە مەسیحییەکەی ئورفا و ناوچەکانی دەوروبەری. دوای دامەزراندنی [[تورکیا|کۆماری تورکیا]]، زۆربەی دانیشتووانە ناموسڵمانە ماوەکان بەھۆی بەردەوامیی چەوساندنەوە شارەکەیان بەجێھێشت.<ref>Biner, Zerrin Özlem (2019), p371. States of Dispossession: Violence and Precarious Coexistence in Southeast Turkey</ref> ==== زمان ==== لە سەرەتای سەدەی ١٩یەمدا، زمانی زاڵی شارەکە [[زمانی تورکی|تورکی]] بوو،<ref>{{cite book |title=London Magazine, Volume 7 |date=1827 |location=London |page=546 |url=https://books.google.com/books?id=SUTaFrXiQiQC&pg=PA546 |access-date=9 September 2022}}</ref> لە کاتێکدا بە [[ئەرمەنی]]، [[سوریانی]]، [[کوردی]]، [[عەرەبی]] و [[فارسی]]یش دەدوان. تێبینی کرا کە ئەرمەنییەکان بە تورکی لەگەڵ بێگانەکان دەدوان، لە کاتێکدا ئاشوورییەکان بە عەرەبی دەدوان.<ref name = "Buckingham">{{cite book |title=The Oriental Herald, and Journal of General Literature Vol. XII |date=1827 |location=London |pages=39, 40, 47, 48 |url=https://books.google.com/books?id=oRkYAAAAYAAJ&pg=PA39 |access-date=9 September 2022}}</ref> === سەردەمی ئێستا === ئەمڕۆ، شارەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[عەرەبەکان]] و [[کوردەکان]]<ref>{{Cite book |last=Çınar |title=The Decline of Democracy in Turkey: A Comparative Study of Hegemonic Party Rule |publisher=[[Routledge]] |year=2019 |isbn=9780367729233 |pages=102}}</ref><ref>{{Cite book |last=Muslu |first=Olcay |title=Music, Communities, Sustainability: Developing Policies and Practices |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2022 |editor-last=Schippers |editor-first=Huib |pages=124 |chapter=UNESCO-Based and UNESCO-Free: Governmental and Non-Governmental Efforts for Safeguarding Intangible Cultural Heritage in Turkey |editor-last2=Seeger |editor-first2=Anthony}}</ref> و ھەروەھا [[تورکەکان|تورک]] پێک دێت.<ref>{{cite book |last1=Yavuz |first1=M. Hakan |title=Islamic Political Identity in Turkey |date=28 August 2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-534770-8 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=hqqxxm47ZVAC&pg=PA157 |access-date=28 October 2022 |language=en}}</ref> == ناوداران == * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] سەرۆکی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]، خەڵکی گوندێکی سەر بە شاری ڕحایە. * [[جابانی کوردی]] [[ھاوەڵان|هاوەڵێکی]] پێغەمبەر [[محەممەد|محمد]] ﷺ بووە . ==کەشوھەوا== {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= ئورفا |Jan high C= 10.1 |Feb high C= 11.9 |Mar high C= 16.7 |Apr high C= 22.3 |May high C= 28.8 |Jun high C= 34.8 |Jul high C= 38.8 |Aug high C= 38.3 |Sep high C= 33.9 |Oct high C= 27.0 |Nov high C= 18.5 |Dec high C= 12.0 |Jan low C= 2.3 |Feb low C= 3.0 |Mar low C= 6.3 |Apr low C= 10.7 |May low C= 15.8 |Jun low C= 21.0 |Jul low C= 24.5 |Aug low C= 24.1 |Sep low C= 20.2 |Oct low C= 15.0 |Nov low C= 8.3 |Dec low C= 4.0 |Jan precipitation mm = 73.0 |Feb precipitation mm = 69.1 |Mar precipitation mm = 64.3 |Apr precipitation mm = 47.0 |May precipitation mm = 25.4 |Jun precipitation mm = 4.1 |Jul precipitation mm = 2.4 |Aug precipitation mm = 3.8 |Sep precipitation mm = 4.8 |Oct precipitation mm = 25.6 |Nov precipitation mm = 47.0 |Dec precipitation mm = 72.9 |Jan rain days= 11.9 |Feb rain days= 11.1 |Mar rain days= 10.7 |Apr rain days= 9.5 |May rain days= 6.5 |Jun rain days= 1.5 |Jul rain days= 0 |Aug rain days= 0 |Sep rain days= 0.9 |Oct rain days= 5.2 |Nov rain days= 8.1 |Dec rain days= 10.9 |Jan humidity = 74 |Feb humidity = 72 |Mar humidity = 61 |Apr humidity = 51 |May humidity = 43 |Jun humidity = 27 |Jul humidity = 22 |Aug humidity = 24 |Sep humidity = 28 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 57 |Dec humidity = 72 |Jan sun= 127.1 |Feb sun= 137.2 |Mar sun= 195.3 |Apr sun= 228 |May sun= 310 |Jun sun= 363 |Jul sun= 381.3 |Aug sun= 350.3 |Sep sun= 303 |Oct sun= 238.7 |Nov sun= 174 |Dec sun= 124 |source 1= Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110620053157/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620053157/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |date=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١ }}</ref> |date=March 2011 |source 2= Weatherbase<ref>http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=7271&refer=&units=us&cityname=Urfa-Turkey</ref> |date=May 2011}} ==پێشانگا== <gallery> File:Mevlid-i Halil Mosque 01.jpg|[[مزگەوتی خەلیل]], دروست کراوە لە شوێنێکدا باوەڕ وایە کە پێغەمبەر [[ئیبراھیم]] لەو جێیەدا لە دایک بووبێت. File:Ayn-i Zeliha Gölü ve Dergah Camii.jpg|گۆلە خەلیل ئەلرەحمەن File:Gölbaşı Urfa.jpg|باخچەی-گۆلباشی File:Urfa Castle 01.jpg|پاشماوەی قەڵای ڕحا File:Urfa Bazaar.jpg|بازاڕی ئورفە File:Urfastreet.jpg|ئورفەی کۆن File:Göbekli_Tepe_Fields.JPG|کێڵگەی چواردەوری [[خرابرەشک]], کۆنترین پەرستگایە لە جیهاندا. </gallery> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Şanlıurfa}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا}} [[پۆل:ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] 689nfmsicyufhefkd4qls5hduc0aq9e 1586087 1586086 2026-05-22T10:20:52Z 1silent scientist 51740 /* پەراوێزەکان */ 1586087 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕحا''' یان '''ئورفە''' (بە [[عەرەبی]] الرھا، بە [[تورکی]]: Şanlıurfa) شارێکی دێرینە لە [[باکووری کوردستان]] و وەک شاری پێغەمبەران ناسراوە. ئاسەواری [[خرابرەشک]]یش لە نزیکیی ئەم شارەدایە. '''ڕحا''' دەکەوێتە دەشتێک بە دووری ٨٠ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی ڕووباری [[فورات]] و ٦٠ کیلۆمەتر لە سنووری [[سووریا]]وە دوورە. کەشوھەوای ڕحا زۆر گەرمە، ھاوینەکانی وشک و زستانی سارد و تەڕ. ئەمڕۆ دانیشتوانی ئەو شارە لە [[عەرەب]] و [[تورک]] و زۆربەی [[کورد]] پێکھاتوون. ==مێژوو== [[جوگرافیناس]]انی موسڵمان زۆر گرنگییان پێ نەدا چونکە زۆرینەی خەڵکی ئەوێ لە [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]]دا مابوونەوە و کەنیسەی زۆر ھەبوون، کە [[''ئیبنی ھوقال'']] ژمارەی سێ سەد [[کڵێسا]]ی ئەو شارەی نووسیوە. ھەروەھا مەندیل [[عیسا]] لەو شارەدا بوو و موسڵمانان لە ساڵی ٣٣٢ی [[کۆچی]]دا دایان بە ڕۆمەکان بە مەبەستی پاراستنی شارەکە (کە لەو کاتەدا زۆربەی مەسیحییەکان بوو) لە ھێرشکردنە سەر و تاڵانکردنی لەلایەن ڕۆمەکانەوە. مەقدیسی لە نیوەی دووەمی سەدەی چوارەمدا باسی کڵێسای ئیدێسا دەکات کە قوبەیەکی مۆزایکی ھەبووە و بە یەکێک لە چوار سەرسوڕھێنەرەکانی جیھان زانیوە.کە شارێکی بەھێزە، بەڵام سەرەڕای ئەم بەھێزییە، لە ساڵی ٤٩٢، کاتێک یەکەم خاچھەڵگرانی سەخلو ھێرشیان کرد، ئەم شارە سەقامگیری نیشان نەدا، باڵدوینیش داگیری کرد و بۆ ماوەی نیو سەدە بە پارێزگایەکی خاچھەڵگر دادەنرا، تا لە ساڵی ٥٤٠ی کۆچیدا، [[عیمادەدین زەنگی]] لەو شارە دەرھێنرا خاوەندارێتی [[جۆسلین]] دووەم، دوای ئەوە ڕحا لە دەستی موسڵماناندا مایەوە. ئەم ناوە تا سەدەی نۆی کۆچی لەسەر ئەم شارە مایەوە (نزیکەی ساڵی ٨٥٠ کۆچی یەکسانە بە ساڵی ١٤٥٠ی زایینی و ساڵی ۲۱٥٠ی کوردی) و دوای ئەوە تورکە عوسمانیەکان داگیریان کرد و ناویان لێنا ''[[ئورفا]]'' کە گەندەڵی ناوی [[عەرەبی]]یە و دواجاریش دوای ٥٠٠ ساڵ و لە ماوەی کۆماری [[تورکیا]]، نازناوی ''شانلی ئورفە'' بۆ زیاد کرا کە تا ئێستاش بە ''شانلی ئورفە'' ناسراوە.{{ژێدەر}} == جوگرافیا == [[File:Göbekli Tepe - landscape.jpg|وێنۆک|دیمەنی دەوروبەری ڕحا، وەک چۆن لە [[گۆبەکلی تەپە]]وە دەبینرێت]] ئورفا لەسەر سنووری نێوان بنارەکانی [[زنجیرەچیای تۆڕۆس]] و دەشتی گەورەی [[مێرۆپۆتامیا]] ھەڵکەوتووە. بە گشتی، ئەم دوو ناوچەیە «بە باشی بەرەو باشووری» ئورفا بەیەک دەگەن، بەڵام لە دەوروبەری [[حەڕان]] دەشتەکە بەرەو باکوور درێژ دەبێتەوە و دەچێتە ناو گردەکانەوە. لە گۆشەی باکووری ڕۆژئاوای دەشتی حەڕان، درێژبوونەوەیەکی تری دەشتەکە ھەیە، کە ئەمجارەیان بەرەو ڕۆژئاوا دەچێت. ئورفا لەم درێژبوونەوەی دووەمی دەشتەکاندا ھەڵکەوتووە، کە لە پشت گردەکانی لێواری باشوورییەوە حەشار دراوە.<ref name="Sinclair 1990">{{cite book |last1=Sinclair |first1=T. A. |title=Eastern Turkey: An Architectural and Archaeological Survey, Volume IV |date=1990 |publisher=The Pindar Press |location=London |isbn=0-907132-52-9 |url=https://books.google.com/books?id=6CMnEAAAQBAJ |access-date=20 March 2022}}</ref>{{rp|1}} جۆگەیەکی بچووک بە ناو ئورفادا دەڕوات.<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|2}} ئەم جۆگەیە بە [[ڕووباری دەیسان|دەیسان]]، یان «ڕووباری بازدەر» ناسراوە، بەھۆی مەیلی بۆ لافاو.<ref name="Unfinished">{{cite book |last1=Purcell |first1=Bridget |editor1-last=Biehl |editor1-first=Joao |editor2-last=Locke |editor2-first=Peter |title=Unfinished: The Anthropology of Becoming |date=2017 |publisher=Duke University Press |location=United States |isbn=9780822372455 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Pfk9DwAAQBAJ&dq=urfa+economy&pg=PT138 |access-date=4 October 2022 |chapter=Rebellious Matter}}</ref>{{rp|136}} ئەمڕۆ، دەیسان بە ناو جۆگەیەکی دەستکرددا دەڕوات کە بە لای باکوور و ڕۆژھەڵاتی شاری کۆنی دیواربەنددا تێدەپەڕێت. بەر لە دروستکردنی ئەم جۆگەیە، ڕێڕەوی سروشتیی ڕووبارەکە لە لای ڕۆژاوای شاری کۆن بووە، پاشان بەرەو ڕۆژھەڵات سووڕاوەتەوە.<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|2}} بەشێک لە ڕێڕەوی پێشوو وەک گۆمێکی ماسی ماوەتەوە کە پێی دەوترێت بیرکەت ئیبراھیم، کە نەریت وایە پەیوەست دەکرێت بە پێغەمبەر [[ئیبراھیم]]. لە باشووری ڕێڕەوی کۆنی ڕووبارەکە، کانییەک لە ئەشکەوتێکدا ھەیە کە ئێستا گۆڕدراوە بۆ [[مزگەوت]].<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|3, 6}} لە سەدەی ٢٠ەمەوە، ئورفا بەرەو باکوور، بەسەر دەشتە بچووکەکە و ئەو گردەی کە بە شەھیتلیک مەحەلەسی ناسراوە گەشەی کردووە و بلۆکی نیشتەجێبوونی لێ دروست کراوە، ھەروەھا بەسەر قەراغە بەرزەکانی باشووریشدا درێژ بووەتەوە.<ref name="Sinclair 1990"/>{{rp|8}} === ئاووھەوا === ئورفا خاوەنی [[ئاووھەوای دەریای ناوەڕاستی ھاوین-گەرم]]ە ([[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]]: ''Csa''، [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای تریوارتا]]: ''Cs''). لە مانگەکانی ھاویندا، تێکڕای پلەکانی گەرمای بەرز زۆر جار لە ٤٠ پلەی سەدی تێدەپەڕن و یەکێکە لە گەرمترین ھاوینەکانی جیھان لە نێوان ئەو شوێنانەی کە لە ناوچە بیابانییەکان یان نیمچە وشکەکاندا نین، لە کاتێکدا بارانبارین نزیکەی بوونی نییە. زستانەکان فێنک و تا ڕادەیەک شێدارن، سەھۆڵبەندان باوە لەگەڵ بەفربارینی زۆر ناوبەناو. بەھار و پاییز گەرمن و تا ڕادەیەک وشکن. بەرزترین پلەی گەرمای تۆمارکراو: ٤٦.٨ پلەی سەدی لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٠<br>نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو: -١٢.٤ پلەی سەدی لە ٩ی شوباتی ١٩٣٢<ref name=MGM/> {{Weather box |width= auto |metric first= Yes |single line= Yes |location= ئورفا (١٩٩١–٢٠٢٠، توندەکان ١٩٢٩–٢٠٢٣) |Jan record high C = 21.6 |Feb record high C = 25.5 |Mar record high C = 29.5 |Apr record high C = 36.4 |May record high C = 40.4 |Jun record high C = 44.1 |Jul record high C = 46.8 |Aug record high C = 46.2 |Sep record high C = 43.9 |Oct record high C = 37.8 |Nov record high C = 30.8 |Dec record high C = 26.0 |year record high C = 46.8 |Jan high C = 10.6 |Feb high C = 12.5 |Mar high C = 17.5 |Apr high C = 23.1 |May high C = 29.6 |Jun high C = 35.7 |Jul high C = 39.5 |Aug high C = 39.0 |Sep high C = 34.5 |Oct high C = 27.7 |Nov high C = 18.9 |Dec high C = 12.4 |year high C = 25.1 |Jan mean C = 6.2 |Feb mean C = 7.5 |Mar mean C = 11.8 |Apr mean C = 16.8 |May mean C = 22.8 |Jun mean C = 28.8 |Jul mean C = 32.6 |Aug mean C = 32.0 |Sep mean C = 27.4 |Oct mean C = 21.2 |Nov mean C = 13.1 |Dec mean C = 7.9 |year mean C = 19.0 |Jan low C = 3.0 |Feb low C = 3.6 |Mar low C = 7.0 |Apr low C = 11.3 |May low C = 16.6 |Jun low C = 21.9 |Jul low C = 25.4 |Aug low C = 25.0 |Sep low C = 20.8 |Oct low C = 15.8 |Nov low C = 8.9 |Dec low C = 4.8 |year low C = 13.7 |Jan record low C = -10.6 |Feb record low C = -12.4 |Mar record low C = -7.3 |Apr record low C = -3.2 |May record low C = 2.5 |Jun record low C = 8.3 |Jul record low C = 15.0 |Aug record low C = 16.0 |Sep record low C = 10.0 |Oct record low C = 1.9 |Nov record low C = -6.0 |Dec record low C = -6.4 |year record low C = -12.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 81.0 |Feb precipitation mm = 66.3 |Mar precipitation mm = 57.9 |Apr precipitation mm = 44.7 |May precipitation mm = 26.2 |Jun precipitation mm = 5.8 |Jul precipitation mm = 2.0 |Aug precipitation mm = 4.0 |Sep precipitation mm = 8.1 |Oct precipitation mm = 24.6 |Nov precipitation mm = 51.2 |Dec precipitation mm = 78.7 |year precipitation mm = 450.5 |Jan rain days = 11.57 |Feb rain days = 10.67 |Mar rain days = 9.77 |Apr rain days = 9.53 |May rain days = 7.33 |Jun rain days = 1.57 |Jul rain days = 0.4 |Aug rain days = 0.3 |Sep rain days = 1.2 |Oct rain days = 5.47 |Nov rain days = 7.17 |Dec rain days = 10.77 |year rain days = 75.8 | Jan snow days =1.9 | Feb snow days =1.4 | Mar snow days =0.6 | Apr snow days =0 | May snow days =0 | Jun snow days =0 | Jul snow days =0 | Aug snow days =0 | Sep snow days =0 | Oct snow days =0 | Nov snow days =0.1 | Dec snow days =0.7 |Jan humidity = 70.6 |Feb humidity = 66.5 |Mar humidity = 59.6 |Apr humidity = 55.5 |May humidity = 45.8 |Jun humidity = 34.6 |Jul humidity = 32.0 |Aug humidity = 36.5 |Sep humidity = 39.3 |Oct humidity = 47.3 |Nov humidity = 59.6 |Dec humidity = 70.2 |year humidity = 51.4 |Jan sun = 117.8 |Feb sun = 135.6 |Mar sun = 189.1 |Apr sun = 225.0 |May sun = 288.3 |Jun sun = 345.0 |Jul sun = 359.6 |Aug sun = 325.5 |Sep sun = 273.0 |Oct sun = 220.1 |Nov sun = 159.0 |Dec sun = 108.5 |year sun = |Jand sun = 3.8 |Febd sun = 4.8 |Mard sun = 6.1 |Aprd sun = 7.5 |Mayd sun = 9.3 |Jund sun = 11.5 |Juld sun = 11.6 |Augd sun = 10.5 |Sepd sun = 9.1 |Octd sun = 7.1 |Novd sun = 5.3 |Decd sun = 3.5 |yeard sun = 7.5 |source 1= Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref name=MGM>{{cite web | url = https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=SANLIURFA | title = Resmi İstatistikler: İllerimize Ait Mevism Normalleri (1991–2020) | publisher = Turkish State Meteorological Service | language = tr | access-date = 7 August 2021}}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (humidity, 1991–2020),<ref name=WMOCLINO>{{cite web | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Turkiye/CSV/Sanliurfa_17270.csv | title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | publisher = [[NCEI|National Centers for Environmental Information]] | access-date = 2 August 2023}}</ref> Meteomanz(ڕۆژانی بەفر ٢٠٠٠–٢٠٢٣)<ref>{{Cite web |url=http://www.meteomanz.com/sy3?l=1&cou=6290&ind=17270&m1=01&y1=2000&m2=12&y2=2023 |title=Sanliurfa – Weather data by months |access-date=15 July 2024 |website=meteomanz}}</ref> }} == پارکەکان == ناوچەی پشوودانی عەقەبە (Akabe Mesire alanı)، لە گەڕەکی باتیکێنت، ١٠٠،٠٠٠ مەتر چوارگۆشە دەگرێتەوە و لەلایەن شارەوانیی گەورەشار لە سەردەمی سەرۆک شارەوانی زەینەل عابدین بەیەزگیول لەژێر دروشمی «شانلیئورفایەکی سەوزتر» (''"Daha yeşil bir Şanlıurfa"'') جێبەجێ کرا؛ کارەکانی لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢دا تەواو بوون.<ref name="Urfanatik 2022">{{cite web |title=Mesire alanındaki çalışmalarda sona yaklaşıldı! |url=https://www.urfanatik.com/video/13322356/mesire-alanindaki-calismalarda-sona-yaklasildi |website=Urfanatik |date=22 December 2022 |access-date=23 December 2022}}</ref> ناوچەکە یاریگای وەرزشی، شوێنی یاری منداڵان، ڕێڕەوی پیاسەکردن، و گۆڕەپانێکی تیرھاوێژی لەخۆ دەگرێت.<ref name="Urfanatik 2022"/> == گرنگیی ئایینی == بەپێی ھەندێک نەریتی [[جوولەکە]] و [[موسڵمان]]، ئورفا ھەمان [[ئور کاسدیم]]ە، زێدی [[ئیبراھیم]]، باپیری [[یەعقووب]]. ئەم ناسنامەیە لەلایەن [[لیۆنارد ووڵی]]، ھەڵکۆڵەری شاری [[سۆمەر|سۆمەری]]ی [[ئوور]] لە ١٩٢٧دا ڕەت کرایەوە و زانایان لەسەر ئەم پرسە بە دابەشی ماونەتەوە. ئورفا ھەروەھا یەکێکە لەو چەند شارەی کە خاوەنی ئەو نەریتانەن کە پەیوەستن بە [[ئەییووب]].{{Citation needed|date=January 2025}} بۆ [[ئەرمەنییەکان]]، ئورفا خاوەنی «بەھایەکی ڕەمزیی گەورە»یە چونکە بڕوا وایە کە [[ئەلفوبێی ئەرمەنی]] لەوێ دۆزراوەتەوە.<ref name="Creating the Turk's Homeland: Modernization, Nationalism and Geography in Southeast Turkey in the late 19th and 20th Centuries">{{cite book |last=Öktem |first=Kerem |url=http://arsiv.setav.org/ups/dosya/13204.pdf |title=Creating the Turk's Homeland: Modernization, Nationalism and Geography in Southeast Turkey in the late 19th and 20th Centuries |publisher=University of Oxford, School of Geography and the Environment, Mansfield Road, Oxford, OX1 3TB, UK |year=2003 |location=Harvard |quote=For Armenians, the city has a great symbolic value, as the Armenian alphabet was invented there, thanks to a group of scholars and clergy headed by Mesrop Mashtots in the 5th century |access-date=19 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109123500/http://arsiv.setav.org/ups/dosya/13204.pdf |archive-date=9 November 2013 |url-status=dead}}</ref> == دانیشتووانناسی == === مێژوو === دیمۆگرافیای نەتەوەیی و ئایینیی شارەکە لە ماوەی سەدەکاندا گۆڕاوە و تا ڕادەیەکی زۆر ھەمەچەشن بوون. لە سەردەمە کۆنەکاندا، ناوچەکە تێکەڵەیەک بوو لە [[یۆنانییەکان]]، [[عەرەبەکان]]، [[سوریانییەکان]] و [[ئەرمەنییەکان]].<ref name = "Buckingham"/> لە سەردەمی [[یەکەم جەنگی خاچھەڵگری]]دا، زۆربەی دانیشتووانەکەی یان ئەرمەنی یان [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] بوون. کۆمەڵگەیەکی جوولەکەی کۆن لە ئورفادا ھەبوو، کە تا سەدەی ١٩یەم نزیکەی ١،٠٠٠ کەس بوون. زۆربەیان لە ١٨٩٦دا کۆچیان کرد، بەھۆی ڕاکردن لە [[کۆمەڵکوژییەکانی حەمیدییە]]، و بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[حەلەب]]، [[تەبەریە]] و [[ئورشەلیم]] نیشتەجێ بوون.<ref name=vgm>{{Cite web |title=Kaza of Urfa / ܐܘܪܗܝ – Urhoy / Ուռհա – Urha / Ἔδεσσα – Edessa |url=https://virtual-genocide-memorial.de/region/ort-3/ort-33/mutesarrifat-sancak-of-urfa-%DC%90%DC%98%DC%AA%DC%97%DC%9D-urhoy-%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B0%D5%A1-urha-%E1%BC%94%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1-edessa/kaza-of-urfa-%DC%90%DC%98%DC%AA%DC%97%DC%9D-urhoy-%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B0%D5%A1-urha-%E1%BC%94%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1-edessa/ |access-date=2023-09-16 |website=Virtual Genocide Memorial |language=en-US}}</ref> لە ١٩١٠دا، [[ئیلی بانستەر سۆن]] نووسیویەتی کە جگە لە [[ئەفەندی]]یە تورکەکان، ئورفا لەلایەن [[عەرەبەکان]]، [[کوردەکان]] و ژمارەیەکی زۆر لە [[ئەرمەنییەکان]]ەوە ئاوەدان بووەتەوە.<ref>{{Cite book |last=Soane |first=Ely Bannister |title=To Mesopotamia and Kurdistan in Disguise |year=1910 |pages=46–47}}</ref> ھێزەکانی بەریتانیا ڕاپۆرتیان داوە کە دانیشتووانی پێش جەنگ تێکەڵەیەک بوون لە [[کوردەکان]]، [[تورکەکان|تورک]] و ٧،٥٠٠ ئەرمەنی.<ref name = "Brit">{{cite book |title=Military Report on Mesopotamia (Iraq) |year=1923 |page=17 |url=https://books.google.com/books?id=62NBAAAAYAAJ&pg=PA17 |access-date=28 October 2022}}</ref> پاتریاکخانەی ئەرمەنیی قوستەنتەنییە ٢٥،٠٠٠ بۆ ٣٠،٠٠٠ ئەرمەنی لە ئورفا و دەوروبەری ڕاگەیاندووە، لە کۆی ٦٠،٠٠٠ دانیشتووان.<ref name=vgm/> بەپێی وتەی [[ئاغا پترۆس]]، ٧،٢٠٠ [[نەسرانییەکان|سوریانی]] لە شاری ئورفادا ھەبوون، و ٨،٠٠٠ لە دە گوندی دەوروبەریدا.<ref name=vgm/> [[جۆزێف تفینکچی]] ڕاپۆرتی ٢٠٠ [[کلدانییەکان|کلدانی]] دەدات.<ref name=vgm/> بەپێی ڕاپۆرتەکانی ١٩١٨ی [[موتەسەریفایەتی ئورفا]]، ٣٣،٠٠٠ [[تورکەکان|تورک]]، ٢٧،٠٠٠ [[کوردەکان|کورد]]، ١٢،٠٠٠ [[عەرەبەکان|عەرەب]]، ٥،٥٠٠ [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]]، ٣،٠٠٠ [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]]، و ٥٠٠ [[جوولەکەکان|جوولەکە]] لە [[قەزا]]ی ناوەندیدا ھەبوون.<ref>{{cite web |last1=Aslan |first1=Ahmet |title=URFA'DA ASAYİŞ VE GÜVENLİK (1913–1918) |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/ET002813.pdf |website=İstanbul Üniversitesi |access-date=7 June 2022}}</ref> [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|کۆمەڵکوژیی ئەرمەنی]] و [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|ئاشوورییەکان]]، کە لەلایەن سوپای عوسمانی و میلیشیاکانی ژێر چاودێریی عوسمانی وەک [[تەشکیلاتی مەخسووسە]] ئەنجام دران،<ref>Bloxham, Donald (2003). "The Armenian Genocide of 1915–1916: Cumulative Radicalization and the Development of a Destruction Policy". Past & Present. 181 (181): 141–191.</ref> بووە ھۆی کوشتار، دوورخستنەوە،<ref name = "Brit"/> و پاکتاوی نەتەوەییی زۆربەی دانیشتووانە مەسیحییەکەی ئورفا و ناوچەکانی دەوروبەری. دوای دامەزراندنی [[تورکیا|کۆماری تورکیا]]، زۆربەی دانیشتووانە ناموسڵمانە ماوەکان بەھۆی بەردەوامیی چەوساندنەوە شارەکەیان بەجێھێشت.<ref>Biner, Zerrin Özlem (2019), p371. States of Dispossession: Violence and Precarious Coexistence in Southeast Turkey</ref> ==== زمان ==== لە سەرەتای سەدەی ١٩یەمدا، زمانی زاڵی شارەکە [[زمانی تورکی|تورکی]] بوو،<ref>{{cite book |title=London Magazine, Volume 7 |date=1827 |location=London |page=546 |url=https://books.google.com/books?id=SUTaFrXiQiQC&pg=PA546 |access-date=9 September 2022}}</ref> لە کاتێکدا بە [[ئەرمەنی]]، [[سوریانی]]، [[کوردی]]، [[عەرەبی]] و [[فارسی]]یش دەدوان. تێبینی کرا کە ئەرمەنییەکان بە تورکی لەگەڵ بێگانەکان دەدوان، لە کاتێکدا ئاشوورییەکان بە عەرەبی دەدوان.<ref name = "Buckingham">{{cite book |title=The Oriental Herald, and Journal of General Literature Vol. XII |date=1827 |location=London |pages=39, 40, 47, 48 |url=https://books.google.com/books?id=oRkYAAAAYAAJ&pg=PA39 |access-date=9 September 2022}}</ref> === سەردەمی ئێستا === ئەمڕۆ، شارەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[عەرەبەکان]] و [[کوردەکان]]<ref>{{Cite book |last=Çınar |title=The Decline of Democracy in Turkey: A Comparative Study of Hegemonic Party Rule |publisher=[[Routledge]] |year=2019 |isbn=9780367729233 |pages=102}}</ref><ref>{{Cite book |last=Muslu |first=Olcay |title=Music, Communities, Sustainability: Developing Policies and Practices |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2022 |editor-last=Schippers |editor-first=Huib |pages=124 |chapter=UNESCO-Based and UNESCO-Free: Governmental and Non-Governmental Efforts for Safeguarding Intangible Cultural Heritage in Turkey |editor-last2=Seeger |editor-first2=Anthony}}</ref> و ھەروەھا [[تورکەکان|تورک]] پێک دێت.<ref>{{cite book |last1=Yavuz |first1=M. Hakan |title=Islamic Political Identity in Turkey |date=28 August 2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-534770-8 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=hqqxxm47ZVAC&pg=PA157 |access-date=28 October 2022 |language=en}}</ref> == ناوداران == * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] سەرۆکی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]، خەڵکی گوندێکی سەر بە شاری ڕحایە. * [[جابانی کوردی]] [[ھاوەڵان|هاوەڵێکی]] پێغەمبەر [[محەممەد|محمد]] ﷺ بووە . ==کەشوھەوا== {{Weather box |metric first= Yes |single line= Yes |location= ئورفا |Jan high C= 10.1 |Feb high C= 11.9 |Mar high C= 16.7 |Apr high C= 22.3 |May high C= 28.8 |Jun high C= 34.8 |Jul high C= 38.8 |Aug high C= 38.3 |Sep high C= 33.9 |Oct high C= 27.0 |Nov high C= 18.5 |Dec high C= 12.0 |Jan low C= 2.3 |Feb low C= 3.0 |Mar low C= 6.3 |Apr low C= 10.7 |May low C= 15.8 |Jun low C= 21.0 |Jul low C= 24.5 |Aug low C= 24.1 |Sep low C= 20.2 |Oct low C= 15.0 |Nov low C= 8.3 |Dec low C= 4.0 |Jan precipitation mm = 73.0 |Feb precipitation mm = 69.1 |Mar precipitation mm = 64.3 |Apr precipitation mm = 47.0 |May precipitation mm = 25.4 |Jun precipitation mm = 4.1 |Jul precipitation mm = 2.4 |Aug precipitation mm = 3.8 |Sep precipitation mm = 4.8 |Oct precipitation mm = 25.6 |Nov precipitation mm = 47.0 |Dec precipitation mm = 72.9 |Jan rain days= 11.9 |Feb rain days= 11.1 |Mar rain days= 10.7 |Apr rain days= 9.5 |May rain days= 6.5 |Jun rain days= 1.5 |Jul rain days= 0 |Aug rain days= 0 |Sep rain days= 0.9 |Oct rain days= 5.2 |Nov rain days= 8.1 |Dec rain days= 10.9 |Jan humidity = 74 |Feb humidity = 72 |Mar humidity = 61 |Apr humidity = 51 |May humidity = 43 |Jun humidity = 27 |Jul humidity = 22 |Aug humidity = 24 |Sep humidity = 28 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 57 |Dec humidity = 72 |Jan sun= 127.1 |Feb sun= 137.2 |Mar sun= 195.3 |Apr sun= 228 |May sun= 310 |Jun sun= 363 |Jul sun= 381.3 |Aug sun= 350.3 |Sep sun= 303 |Oct sun= 238.7 |Nov sun= 174 |Dec sun= 124 |source 1= Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110620053157/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620053157/http://dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=SANLIURFA |date=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١ }}</ref> |date=March 2011 |source 2= Weatherbase<ref>http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=7271&refer=&units=us&cityname=Urfa-Turkey</ref> |date=May 2011}} ==پێشانگا== <gallery> File:Mevlid-i Halil Mosque 01.jpg|[[مزگەوتی خەلیل]], دروست کراوە لە شوێنێکدا باوەڕ وایە کە پێغەمبەر [[ئیبراھیم]] لەو جێیەدا لە دایک بووبێت. File:Ayn-i Zeliha Gölü ve Dergah Camii.jpg|گۆلە خەلیل ئەلرەحمەن File:Gölbaşı Urfa.jpg|باخچەی-گۆلباشی File:Urfa Castle 01.jpg|پاشماوەی قەڵای ڕحا File:Urfa Bazaar.jpg|بازاڕی ئورفە File:Urfastreet.jpg|ئورفەی کۆن File:Göbekli_Tepe_Fields.JPG|کێڵگەی چواردەوری [[خرابرەشک]], کۆنترین پەرستگایە لە جیهاندا. </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Şanlıurfa}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:ڕحا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ڕحا]] [[پۆل:ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] lme9gecn0uf3gvb7ia9vbcm39eg0mbt 0 3284 1585886 1565477 2026-05-21T12:58:29Z Ziv 45722 ([[c:GR|GR]]) [[File:Tyre 1187.jpg]] → [[File:Français 5594, fol. 205 haut, Bataille de Tyr (1187).jpeg]] → File replacement: Updating from an old and lower-quality version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]]) 1585886 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = سوڵتان سەڵاحەددینی ئەییووبی | title = سوڵتانی میسڕ و شام<br> الملک الناصر "شای سەرکەوتوو"<br> [[خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز]] | image = File:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg | caption = سەڵاحەددین بە کڵاوی [[سەرپۆشی سەلجووقی|شەربوش]]ی (سەرپۆش) فەرمانڕەوای [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] ،<ref name="DN">{{harvnb|Nicolle|2011|p=[https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ&pg=PA26 26]}}: "This copper dirham, minted at Mayyafariqin in 587 AH (1190/01 AD) shows Saladin wearing the sharbush hat of a Saljuq-style Seljuk ruler."</ref> هێمای کۆکردنەوەی،<ref name="auto">{{cite thesis |last1=Lesley Baker |first1=Patricia |title=A History of Islamic Court Dress in the Middle East |date=1988 |doi=10.25501/SOAS.00033676 |publisher=SOAS, London University |page=119 |url=https://eprints.soas.ac.uk/33676/1/11010439.pdf |type=phd |quote=By the end of the 12th century, the wearing of the [[sharbush]] demonstrated support for Salah al-Din. Under the later Bahri Mamluks of Egypt and Syria it formed part of the [[khil'a]] given to an amir on his investiture. |access-date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ |archive-date=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424083703/https://eprints.soas.ac.uk/33676/1/11010439.pdf |url-status=dead }}</ref> لەسەر سکەکە نووسراوە «شای سەرکەوتوو، ڕاستودروستی جیھان و دین، یووسف کوڕی ئەییووب". ٥٨٧ کۆچی (١١٩٠-١١٩١ی زایینی). | succession = [[سوڵتانی میسڕ و شام و شای کوردان]] | reign = ١١٧٤-ئاداری ١١٩٣ | coronation = ١١٧٤، [[قاهیرە]] | predecessor = عازد (خەلیفەی فاتمی) | successor = {{Plain list | * [[عەزیز عوسمان]] (میسڕ) * [[ ئەفزەل کوڕی سەلاحەدین]] (شام)}} | succession1 = وەزیری خەلافەتی فاتمی | reign1 = ١١٦٩-١١٧١ | reign-type1 = | coronation1 = | predecessor1 = [[ئەسەدەددین شێرکۆ]] | successor1 = پێگەکە هەڵوەشایەوە | spouse = [[عیسمەت خاتوون]] | issue = {{Plain list| * [[ئەفزەل کوڕی سەلاحەدین]] * [[عەزیز عوسمان]] * [[زاهر غازی]] * [[تۆڕان شا]] }} | dynasty = [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبیەکان]] (دامەزرێنەر) | module = {{Infobox commander | embed = yes | battles = {{Tree list}} *[[Crusader invasions of Egypt]] **[[Battle of al-Babein]] *[[Battle of the Blacks]] *[[Siege of Ayla]] *[[Siege of Alexandria (1174)]] *[[Battle of the Horns of Hama]] *[[Battle of Montgisard]] *[[Battle of Marj Ayyun]] *[[Siege of Jacob's Ford]] *[[Attack on Acre (1179)]] *[[Battle of Belvoir Castle]] *[[Siege of Kerak]] *[[Battle of Hattin]] *[[Siege of Belvoir Castle]] *[[Siege of Sahyun Castle]] *[[Siege of al-Shughur]] *[[Siege of Bourzey Castle]] *[[Siege of Safed (1188)]] *[[Siege of Safed (1188)]] *[[Third Crusade]] **[[Siege of Acre (1189–1191)|Siege of Acre]] **[[Battle of Arsuf]] **[[Battle of Jaffa (1192)|Battle of Jaffa]] {{tree list/end}} }} | father = [[نەجمەددین ئەییووب]] | birth_name = | birth_date = ١١٣٧ | birth_place = [[تکریت]]، [[خەلافەتی عەباسی]] | death_date = ٤ ئادار {{Death year and age|1193|1137}} | death_place = [[دیمەشق|دیمەشق]] ، [[سوریا]] | burial_place = | religion = [[ئیسلام|ئیسلامی]] [[سوننە]] ([[ئەشعەری]]) |full name=بە عەرەبی: الملک الناصر سلطان ابو مضفر صلاح الدين والدنيا يوسف ابن نجم الدين ايوب ابن شادي الدويني}} '''سەڵاحەددین یووسف کوڕی ئەییووب'''{{efn|بە [[عەرەبی]]: صلاح الدين يوسف بن أيوب؛ ''سەڵاح ئەلدین یوسف ئیبن ئەیوب ''؛ ناوی تەواوی: '''ئەلمەلیک ناسڕ سوڵتان ئەبو موزەفەر سەڵاحەدونیا وەئەلدین یوسف ئیبن نەجمەدین ئەیوب ئیبن شازی ئەلدوینی'''{{Sfn|Richards|1995|p=910}}}} ناسراو بە '''سەڵاحەددینی ئەییووبی''' (٢٥ی کانونی یەکەمی ١١٣٧- ٤ی ئازاری ١١٩٤) فەرمانڕەوایەکی [[کورد|کوردە]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Humphreys|یەکەم=R. Stephen|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=JfXl5kvabhoC&printsec=frontcover&dq=from+saladin+to+the+mongols&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193-1260|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٩٥-٢٦٣-٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Mazaheri|یەکەم=Mas‘ud Habibi|سەردێڕ=Ayyūbids|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/ayyubids-COM_0323?s.num=8&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-islamica&s.q=fatimid+caliph|ئیش=Encyclopaedia Islamica|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|دوایین٢=Gholami|یەکەم٢=Rahim}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morton|یەکەم=Nicholas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5MnhDwAAQBAJ&dq=Ayyubid+Kurdish+tribes&pg=PA166&redir_esc=y#v=onepage&q=Ayyubid%20Kurdish%20tribes&f=false|سەردێڕ=The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099-1187|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٤٥٤-١|پەڕەکان=١٦٣|زمان=en}}</ref> و دامەزرێنەری [[دەوڵەتی ئەییووبی]] بوو. یەکەم سوڵتان بوو کە دەسەڵاتی بەسەر سووریا و میسردا ھەبێت بەیەکەوە. و کەسایەتییەکی گرینگی سەردەمی سێیەم جەنگی خاچھەڵگران بوو. سەرکردایەتیی سوپای موسڵمانانی کرد بۆ  سەر شانشین و میرنشینە خاچھەڵگران لە شام. لە بەرزترین ئاستیدا ناوچەی ژێر فەرمانڕەواییی ئەو بریتی بوو لە میسر تا [[مێزۆپۆتامیای سەرەوە|مێزۆپۆتامیای سەرەوە،]] باکوور و ڕۆژاوای کوردستان، هەروەها [[حیجاز]]، [[باشووری عەرەبستان]] و ناوچەی نەوبە.{{efn|نەوبە ناوچەیەکە بە نیلەوە درێژ دەبێتەوە تا شەلالەکان نیل (باشووری ئەسوان لە باشووری میسر)}} سەرەتا لە دژی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییان]] و دوایی لە دژی [[خاچھەڵگران]] (ئەو مەسیحییانەی کە چووبوون خاکە پیرۆزەکان لە [[فەلەستین]] بۆ ئۆلی خۆیان بپارێزن) دەرکەوت و شاری [[قودس]]ی پاش سەد ساڵ خستەوە دەست موسڵمانان. سەلاحەددین موسڵمانی سوننە بوو و بە لێخۆشبوون و ھەڵسوکەوتی مرۆڤانەی لەگەڵ دوژمنەکانی ناوی دەرکردبوو. دوای ئەوەی سەلاحەددینی ئەییووبی ساڵی ١١٩٣ کۆچی دوایی کرد، دەوڵەتی ئەییووبیش لەنێوان کوڕەکانیدا بەش کرا و ئیتر ئەو ھێزەی سەردەمی سەلاحەددینی پێ نەما. هەرچەند [[زمانی کوردی|کوردیزان]] بوو، بەڵام زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] چاک ئەزانی.<ref>ئی.ڤان دۆنزێل (١٩٩٤)، "سەلادین"، ئاماژەی مێزی ئیسلامی: لە ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام (بە ئینگلیزی) کۆکراوەتەوە، بریل، ل. pp 385-387 {{citation}}: |page= دەقی زیادەی هەیە (یارمەتی)</ref> == سەرەتای ژیان == [[پەڕگە:Dvin.jpg|thumb|right|250px|وێنەیەکی گۆڕەپانی شاری [[دوین]] لە [[ئەرمەنستان]]، شوێنی لەدایکبوونی [[نەجمەددین ئەییووب]] (باوکی سەلاحەددین) و [[ئەسەدەددین شێرکۆ]] (مامۆی سەلاحەددین). وێنەکە شاری دوین لە سەدەکانی ناوەڕاستدا نیشان دەدا.]] سەلاحەددین لە خێزانێکی [[کوردی]] سەر بە یەکێک لە ھۆزە کوردییە ناودارەکان بە ناوی ھۆزی [[ھەزەبانی]] لەدایک بووە.<ref name="bookrags.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=www.bookrags.com|ناونیشان=http://www.bookrags.com/biography/saladin/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170830055141/http://www.bookrags.com/biography/saladin/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="biographybase.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=www.biographybase.com|ناونیشان=http://www.biographybase.com/biography/Saladin.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160913231334/http://www.biographybase.com/biography/Saladin.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شوێنی نیشتەجێبوونی ھۆزی هەزەبانیش لە نزیک شارۆچکەی [[دوین]] لە [[ئەرمەنستان|ئەرمەنستاندا]] بووە. ئەییووبییەکانیش دەدرێنە پاڵ ئەیوب و شێرکۆ، کە هەردووکیان کوڕی شادی دوینی بوون. شادی (باپیری سەلاحەددین) بە بنەچە ئەفسەری سوپای شەدادیەکان بوو، کە لەو کاتەدا موڵکی بەھرۆزی خزمەتگوزاری سوڵتانی [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقی]] محەممەدی کوڕی مەلیکشا بوو. شادی لەگەڵ دوو کوڕەکەیدا، [[نەجمەددین ئەییووب]] و [[ئەسەدەددین شێرکۆ]]، گواستیەوە بۆ ئەوێ و پلە بە پلە بە پۆستە کارگێڕییەکاندا سەرکەوت تا پۆستی پۆلیسیی (شەحنە) وەرگرت. کاتێ مرد، نەجمەددین ئەییووب بووە جێنشینی و بەھۆی جوامێری و دەستپاکییەوە سوڵتانی سەلجوقی قەڵای تکریتی پێ سپارد و ئەویش بە باشترین شێوە بەڕێوەی برد. ھەروەک ئەسەدەددین شێرکۆی مامی سەلاحەددین لە پێشەوەی ئەمیرەکاندا بوو لای [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقییەکان]] و لە تکریت و دەوروبەریدا ناوچەیەکی بەرفراوانیان بۆ تەرخان کردبوو. سەلاحەددین ساڵی ١١٣٨ لە قەڵای تکریت لەدایک بووە. ڕۆژی لەدایکبوونی سەلاحەددین ھاوکات بوو لەگەڵ ئەو ڕۆژە کە موجاھیدەددین بەھرۆز، والیی [[بەغدا]]، بەھۆی کوژرانی یەکێک لە سەرکردەکانی قەڵا لەلایەن شێرکۆی مامی سەلاحەددینەوە، فەرمانی دا بە نەجمەددین ئەییووب و ئەسەدەددین شێرکۆی برای کە تکریت بەجێ بهێڵن. ئەوانیش بەجێیان ھێشت و بەرەو [[مووسڵ]] بەڕێ کەوتن.<ref name="sh-araspress">شەرەفنامە، مێژووی ماڵەمیرانی کوردستان. میر شەرەفخانی بدلیسی. وەرگێڕانی ھەژار. چاپی ئاراس ساڵی ٢٠٠٦</ref> ھەردوو برا، نەجمەددین و ئەسەدەددین، چوونە [[مووسڵ]] و لەلایەن عیمادەددین زەنگییەوە پێشوازییان لێ کرا.<ref name="sh-araspress">شەرەفنامە، مێژووی ماڵەمیرانی کوردستان. میر شەرەفخانی بدلیسی. وەرگێڕانی ھەژار. چاپی ئاراس ساڵی ٢٠٠٦</ref> لەوێ بوو کە بنەماڵەی ئەییووبی گەشەی کرد و نەجمەددین و شێرکۆی برای بوونە یەکێک لە باشترین سەرکردەکانی عیمادەددین. ماوەیەک دواتر، عیمادەددین کوژرا و نوورەددین زەنگی کاروباری گرتە دەست. ئەویش بە یارمەتیی ئەییووبییەکان توانی [[دیمەشق]] بهێنێتە ناو دەوڵەتەکەی. لە دیمەشقدا سەلاحەددین فێری [[زانستە ئیسلامییەکان]]، ھونەرەکانی سوارچاکی، ڕاو، تیرھاوێژی و پێداویستییەکانی تری پاڵەوانێتی بوو. کاتێک نوورەددین زەنگی لە ساڵی ٥٣٤ی کۆچی بەعلبەکی داگیر کرد، نەجمەددین ئەییووبی کرد بە والیی ئەوێ. پاشان، نەجمەددین چوو بۆ دیمەشق و بەم شێوەیە سەلاحەددین تەمەنی مناڵیی لە بەعلەبەکدا بەسەر برد. == جیهان لە سەدەی دوازدەهەمدا == [[پەڕگە:Saladin in Egypt Conquest.png|thumb|250px|جەنگەکانی سەلاحەددین لە میسر]] کاتێک سەلاحەددین لە ناوەندی سەدەی دوازدەهەمدا دەرکەوت، [[دەوڵەتی عەبباسی|دەوڵەتی عەباسی]] ببوو بە چەند دەوڵەتێکی بچوک. لە [[میسر]] [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]] حوکمیان دەکرد و دانیان بە خەلافەتی بەغدا نەدەنا. خاچھەڵگرەکان کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستیان]]، لە [[ئاسیای بچووک|ئاسیای بچوکەوە]] تا [[نیمچەدوورگەی سینا]] داگیر کردبوو. ئەتابەکەکانیش دەستیان بەسەر بەشێک لە [[عێراق]] و [[سووریا]] گرتبوو. ساڵی ٥٥٩ی کۆچی، سەلاحەددین لەگەڵ ئەسەدەددین شێرکۆی مامی، کە سەرکردایەتیی سوپاکەی دەکرد، بەرەو میسر ڕۆیشت. ئەسەدەددین میسر ئەگرێت و وەکوو زانراوە سەلاحەددین ڕۆڵێکی گەورە لەو ھەڵمەتەدا ئەبینێت{{ژێدەر پێویستە}}. پاشان، وەزیری دەوڵەتی فاتیمی غەدر لە ئەسەدەددین دەکات و لەگەڵ فەڕەنسییەکاندا دەبێت بە یەک. ئەسەدەددین بۆ ئەوەی میسر لە خاچھەڵگرەکان بپارێزێت، بۆ جاری دووەم و دیسان بە ھاوڕێیەتیی سەلاحەددین، سوپاکەی لە دیمەشقەوە بەرەو میسر بەڕێ دەکات. گەیشتنی ئەسەدەددین ھاوکات دەبێ لەگەڵ گەیشتنی فەرەنگییەکان کە فاتیمییەکان لەگەڵیان ڕێک کەوتبوون. یەکەم شەڕی گەورە لە نێوانیاندا لە بیابانی جیزە ڕوو دەدات و لە شەڕەکەدا سەلاحەددین یەکێک لە سەرکردەی خاچھەڵگرەکان بە دیل دەگرێت. دوای ئەم سەرکەوتنە، ئەسەدەددین دەچێ بۆ [[ئەسکەندەرییە]] و و سوپای خاچھەڵگر و فاتیمی ئەسکەندەرییە گەمارۆ ئەدەن، گەرچی زیانێکی گەورەیان لێ کەوتبوو بەڵام ھێشتا ژمارەیان لە سوپاکەی ئەسەدەددین زیاتر دەبێت. تا دواتر، وا ڕێک دەکەون کە ھەردوو سوپای شام (ئەسەدەددین) و فەرەنگییەکان لە میسر بڕۆنە دەرەوە (ساڵی ٥٦٢ک بەرانبەر ١١٦٧ز). جاری سێیەم، دیسانەوە ئەسەدەددین لە شامەوە بۆ میسر سوپا بەڕێ دەکات. ھۆکاری لەشکەرکێشانی ئەم جارە ئەوە بوو کە فەرەنگییەکان ھەموو سوار و پیاوەکانیان کۆ کردبووەوە و دەیانویست میسر بگرن. کە ھەواڵ بە ئەسەدەددین شێرکۆ و نوورەددین زەنگی دەگات، بەپەلە دەکەونە خۆ بۆ ناردنی سوپا. ئەسەدەددین لە ساڵی ٥٦٤ی کۆچی دەگاتە میسر و فەرەنگییەکان ناچار دەکات میسری بۆ چۆڵ بکەن؛ لە ٨ی کانونی دووەمی ١١٦٩ی زایینیدا دەچێتە ناو [[قاھیرە|قاھیرەوە]]. ئەسەدەددین دەزانێت «شاور»ی وەزیری فاتیمییەکان یاری دەکات بەوان و بە فەرەنگییەکان. لەبەر ئەوە شاور دەگرێت و خەلیفەی فاتیمی عازید لیدینڵا، فەرمانی کوشتنی دەردەکات و ئەسەدەددین دەکاتە وەزیر. == دامەزراندنی دەوڵەت == === گرتنەدەستی وەزرات و ڕووخاندنی دەوڵەتی فاتیمی === پێش ھاتنی سەلاحەددین [[میسر]] مەڵبەندی [[دەوڵەتی فاتیمی]] بوو. خەڵیفەی فاتیمی دەسەڵاتێکی وای نەبوو و ھەموو کاروبارەکان بەدەست وەزیرەکانیەوە بوو. بەم شێوەیە ئەسەدەددین شێرکۆ بوو بە پیاوی یەکەم لە وڵاتدا و کاتێک ئەو مرد خەڵیفەی فاتیمی وەزراەتی دا بە سەلاحەددین. مێژوونوسان باس لەوە دەکەن کە [[دەوڵەتی زەنگی|زەنگییەکان]] بۆ دانانی سەلاحەددین لەو جێگایەدا زۆریان بۆ خەڵیفەی فاتیمی ھێنا. لەبەر لاوازیی ئەو کاتەی فاتیمییەکان و بەھێزیی زەنگییەکان و زۆریی ژمارەی پشتیوانانی سەلاحەددین خۆی، خەڵیفە ناچار بە پەژیران بوو. لەگەڵ ئەمانەشدا، وەرگرتنی وەزارەت بۆ سەلاحەددین بە ئاشتی نەڕۆیشت و چەند مانگێکی نەبرد کە سەرباز و فەرمانڕەوا فاتیمییەکان ھەوڵی کوشتنییان دا. لەم کاتانەدا نورەددین زەنگی سەرگەرمی کێشە ناوخۆیییەکانی وڵاتەکەی لە [[شام]] بوو. دوای وەرگرتنی وەزارەت لەلایەن سەلاحەددینەوە، خاچھەڵگران ھەڵمەتێکی نوێیان برد و لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١١٦٩ زایینیدا بە کەشتییەکانیانەوە بەندەری دومیاتیان گەمارۆ دا. سەلاحەددین ھەواڵی نارد بۆ نورەددین زەنگی، ئەویش لای خۆیەوە دەستی کرد بە ھێرشبردن بۆ سەر میرنشینە خاچھەڵگرەکانی شام تا گوشاری سەر میسر کەم بکاتەوە. پاسەوانەکانی دومیات ڕۆڵێکی گەورەیان بینی لە پاراستنی شارەکە و دوای ٥٠ ڕۆژ گەمارۆدان خاچھەڵگرانیان ناچار بە گەڕانەوە کرد. گەردەلوولێکی بەھێزیش ھەڵی کرد و دەریاوانەکان کۆنتڕۆڵیان بەسەر کەشتییەکاندا نەما و زۆربەیان نوقم بوون. لە باکوورەوە، سەلاحەددین بە سوپاکەیەوە دوای خاچھەڵگرە کشاوەکان کەوت ھەتا لە شاری دێر بەلەح بەیەکیان دا (ساڵی ١١٧٠). پاشای خاچھەڵگران لەگەڵ پاسەوانەکانی لە شاری [[غەززە]]وە بۆ شەڕ لەگەڵ سەلاحەددین بەرەو ئەوێ دەرچوو. بەڵام سەلاحەددین ڕێگەی گۆڕی بەرەو غەززە و ئەو شارەی خاچھەڵگرەکان لە دەرەوەی قەڵای شارەکەدا دروستیان کردبوو ڕووخاندی. ھەروەھا، بەپێی ھەندێک لە سەرچاوەکان، لەو ماوەیەدا سەلاحەددین قەڵای ئیلاتیشی گرت. دوای ئەم سەرکەوتنە، [[دەوڵەتی زەنگی|زەنگییەکان]] پێیان لە میسر قایم بوو. نورەددین زەنگی ناردی بەشوێن سەلاحەددینا کە وتاری ھەینی ڕابگرێت بۆ خەڵیفەی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و بیگەڕێنێتەوە بۆ خەڵیفەی [[دەوڵەتی عەبباسی|عەبباسی]]. بەڵام سەڵاحەدین لەبەر دەسەڵاتی [[شیعە]] لە میسردا لەمە ئەترسا و دوای ئەخست. ھەتا نورەددین ھەڕەشەی لە سەلاحەددین کرد کە خۆی دێت بۆ [[قاھیرە]]، سەلاحەددین ھەموو کاروبارێکی بۆ ڕێک خستبوو بەڵام کەس غیرەتی نەئەکرد جێبەجێی کات تا شێخێکی [[سوننە]] لە مووسڵەوە ھات و وتاری بۆ خەڵیفەی عەبباسی دا (لە یەکەم ھەینیی مانگی ئەیلولی ساڵی ١١٧١دا). پاشان، ھەموو قاھیرە ئەوەیان ئەنجام دا. لە کاتێکدا خەڵیفەی فاتیمی لەسەر جێی مردن بوو، زۆری نەبرد وەفاتی کرد. سەلاحەددین بوو بە حاکمی میسر. بەمەش، دوای ٢٦٢ ساڵ بەردەوامی، دەوڵەتی فاتیمی سەرەنجام کۆتاییی پێھات. [[پەڕگە:Capturing Damiate.jpg|center|550px|thumb|گەمارۆدانی دومیات لەلایەن کەشتیگەلی خاچھەڵگرانەوە.]] === سوڵتانی میسر === دوای ڕووخانی دەوڵەتی فاتیمی سەلاحەددین دەستی کرد بە بەھێزکردنی حکوومەتی خۆی لە میسر و ھەوڵی دا سەربەخۆی بکات. پایەکانی دەوڵەتی دا بە لایەنگر و نزیکەکانی، قازییە شیعەکانی لابرد و گۆڕینی بۆ قازیی شافعی، مەجلیسەکانی بانگەوازی ھەڵوەشاندەوە و ئوسولی مەزھەبی شیعەی ئیسماعیلیی لابرد، ناوی [[عەلی کوڕی ئەبوتالیب]]ی لە بانگدا سڕیەوە، بڕیاری دا ناوی ھەر [[خەلافەتی ڕاشدین|چوار خەڵیفەی ڕاشدین]] لە وتاری ھەینیدا بھێنرێت، دوو خوێندنگەی گەورەی بنیات نا لە فوستات بۆ بڵاوکردنەوەی مەزھەبی سوننە، ئەم دوو خوێندنگەیە زانستەکانی شەریعەتیان ئەوتەوە بەپێی مەزھەبی [[شافعی]] و [[مەزھەبی مالیکی|مالکی]]. [[پەڕگە:Flickr - Gaspa - Cairo, moschea di El-Azhar (8).jpg|thumb|250px|مزگەوتی ئەزھەر، فاتیمییەکان دایانمەزراند بۆ بڵاوکردنەوەی مەزھەبی ئیسماعیلی، سەلاحەددین گۆڕی بۆ خوێنگەیەکی سوننە، دوای ئەوەی دەستی گرت بەسەر فاتیمییەکان و دەسەڵاتی شیعە لە قاھیرەدا.]] نێوانی نوورەددین زەنگی و سەلاحەددین ساردیی تێکەوت. چەند جارێک سەلاحەددین نامەی پۆزشی نارد بۆ نوورەددین، بەڵام ھیچ لەوانە سودی نەبوو. نوورەددین سوور بوو لەسەر ئەوەی لە فرسەتێکدا ھێرش بکاتە سەر میسر بۆ لابردنی سەلاحەددین. لە ھاوینی ساڵی ١١٧٢دا ھەواڵ گەیشت کەوا سوپای نوبییەکان گەیشتوونەتە سنووری میسر و ئەیانەوێت گەمارۆی [[ئەسوان]] بدەن. سەلاحەددینیارمەتی بۆ ناردن و نوبییەکانیان ناچار بە گەڕانەوە کرد. جارێکی تر، سوپای نوبی لە ساڵی ١١٧٣دا گەڕایەوە. ئەمجارەیان سوپای ئەییووبی دوایان کەوتن تا وڵاتی نوبە. لەم کاتانە نوورەددین زەنگی ھیچ ھەنگاوێکی سەربازیی بەرانبەر سەلاحەددین نەنا، بەڵام داوای گەڕانەوەی ٢٠٬٠٠٠ دیناری لێکرد کە کاتی خۆی بۆ ھەڵمەتەکەی ئەسەدەددین شێرکۆ بۆ فەتحی میسر و دەستگرتن بەسەر دەسەڵاتی خاچھەڵگری و فاتیمیدا تەرخانی کردبوو. سەلاحەددین وەک ئەمەکێک بۆ قەرزەکەی، ٦٠٬٠٠٠ دیناری بۆ نارد لەگەڵ باشترین شتومەک و گەوھەردا، ھەروەھا ئەسپ و فیل. سەلاحەددین لە کاتی ڕۆیشتنی بە خاکەکانی شامی خاچھەڵگریدا بۆ گەیاندنی پارە و دیارییەکان بە دیمەشق، سوودی لە فرسەت وەرگرت و ھێرشی بردە سەر خاچھەڵگرەکان و فەڕەنگییەکان و چەند شەڕێک لە نێوانیاندا ڕووی دا. کاتێک سەلاحەددین لە شام بوو باوکی مرد و چەند ڕۆژێک دوای ئەوەی گەڕایەوە میسر لە ساڵی ١١٧٤دا، براکەی بە سوپایەکەو نارد بۆ گرتنی [[یەمەن]]؛ وڵاتەکەیان گرت و بەمەش حیجاز چووە پاڵ میسر. نوورەددین لە بەھاری ١١٧٤دا ھێزێکی گەورەی کۆ کردەوە و لە ھەوڵێکدا بۆ لابردنی سەلاحەددین ھێرشی برد بۆ میسر. بەڵام ئەم ھەڵمەتە تەواو نەکرا و لە ١٥ی ئایاری ١١٧٤ لە تەمەنی ٥٩ ساڵیدا نوورەددین گیانی لەدەست دا. بە وەفاتی نوورەددین، سەلاحەددین بە کردەوە بوو بە پێشەوای میسر و سەربەخۆ بوو لە ھەر شوێنکەوتوویییەکی سیاسی. بەم شێوەیە سەلاحەددین بوو بە سەرکردەی گەورەترین دەسەڵاتی ئیسلامیی ئەو سەردەمە کە بە [[دەوڵەتی ئەییووبی]] ناسراوە. == گرتنی شام == === فەتحی دیمەشق === [[پەڕگە:Damascus citadel.JPG|thumb|250px|قەڵای دیمەشق، چوار ڕۆژ دوای گرتنی شارەکە سەلاحەددین چووە ناویەوە.]] نوورەددین زەنگی مرد و لەدوای خۆی کوڕێکی یانزە ساڵەی بەجێ ھێشت بە ناوی ساڵح ئیسماعیل. سەلاحەددین لە نامەیەکدا بۆ ساڵح ئیسماعیل ئاماژەی بە مەرگی باوکی کرد و بیستنی ھەواڵی مەرگی ئەوی بە "ڕاچڵەکیان لە بوومەلەرزە" وەسف کرد و بەڵێنی پێ دا لە بەرانبەر دوژمنانیدا "وەکوو شمشێر دەستبەکار بێ". سەلاحەددین ئەیتوانی بەئاسانی دیمەشق بگرێ بەڵام لە بیروباوەڕی ئەودا ھێرشکردنەسەر وڵاتێک کە پێشتر ھیی سەروەر و گەورەی خۆی بووە کارێکی ناڕەوا بوو. سەلاحەددین وای بە باش زانی چاوەڕوانی بانگھێشت و داوای یارمەتیی ساڵح بمێنێتەوە، بەڵام بارودۆخەکە لە شام جیاواز بوو، ساڵح ئیسماعیل گوێزرایەوە بۆ [[حەلەب]] و گەورەی سەربازە زەنگییەکان (کەمشتەکین) ڕاسپێردرا لەسەری تا گەورە دەبێت. خێرا کەمشتەکین تەماعی کردە فراوانکردنی دەوڵەتەکەی و بڕیاری دا دیمەشق بگرێت. ئەمیری دیمەشق داوای یارمەتیی لە سەلاحەددین کرد و سەلاحەددینیش بە سەرکردایەتیی سوپاکەی، کە لە ڕێگەدا چەند کۆمەڵێکی [[کورد]] و [[عەرەب]] دابوویانە پاڵیان، لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١١٧٤دا چووە ناو دیمەشقەوە. === فەتحەکانی ناوخۆی شام === سەلاحەددین دستبەکاری گرتنی شارەکانی تری شام بوو کە دوای مردنی نوورەددین تا ڕادەیەک سەربەخۆ بووبوون. حەمای بەئاسانی گرت، بەڵام خۆی لا دا لە ھێرشبردن بۆ سەر [[حومس]]، لەبەر ئەوەی کە قەڵاکەی زۆر ئەستەم بوو. پاشان سەرنجی چووە سەر حەلەب و دوای ئەوەی کەمشتەکین ڕەتی کردەوە ملکەچ بێت بۆی، سوپاکەی بەرەو ئەوێ بەڕێ کرد. ساڵح (کوڕەکەی نوورەددین) داوای لە خەڵک کرد کە بەرگری لە شارەکەیان بکەن، وەک ئەڵێن ئەو قسانە کاریگەریی زۆری لەسەر خەڵک ھەبوو. کەمشتەکین ناردی بۆ لای ڕەشیدەددین سینان (شێخی حەشاشییەکان، کە لەبەر ڕووخانی دەوڵەتی فاتیمی لەگەڵ سەلاحەددینا دوژمن بوو) و لەگەڵی ڕێکەوت کە سەلاحەددین لەناو بەرن. تیپێکی ١٣ کەسی لە حەشاشییەکانیان نارد تا لە سەربازگەکەیدا سەلاحەددین بکوژن، بەڵام پێش ئەوەی ھێرش بەرن ئاشکرا بوون و پیان زانرا. لەم کاتانە ڕیمۆندی سێیەم لە تەرابلس جوڵا بۆ ھیرشکردنە سەر حومس، بەڵام خێرا پاشەکشەی کرد بێ ئەوەی ئامانجەکەی بپێکیت، و سەڵاحەدین کەوتە بەر ھیرشی دوژمنەکانی کە دژە ھێرشیان ئەکردە سەری، دواتر سەڵاحەدین ڕۆیشت بەرەو حەما لە سەرکردایەتی سوپاکەی بۆ ڕێگرتن لەو تیپە خاچھەڵگریەی ھاتبوون بۆی، بەڵام خاچھەڵگرەکان کشانەوە کاتێک ھەواڵی زۆری ھێزی ئەییوبیەکانیان پێگەیشت، سەلاحەدین بە ئاسانی چووە شارەکەوە و قەڵاکەی گرت لە ئازاری ١١٧٥ز، دوای بەرگریەکی بەھێز لەلایەن پاسەوانەکانیەوە. ئەمیری [[موسڵ]] سەیفەدین غازی ترسا لە گەورەبوونی سەڵاحەدین، ھێزێکی زۆری کۆکردەوە بەسەرکردایەتی عیزەدین مەسعودی برای، کە سەلاحەدین ئەمەی زانی گەمارۆی سەر حەلەبی لابرد و چووە حەما خۆی ئامادەکرد بۆ بەیەکگەیشتنیان، کاتێک عیزەدین مەسعود گەیشتە حەلەب سوپای کوڕی مامەکەی، پاشا ساڵح ئیسماعیل چوونە پاڵی و دەرچوون لەگەڵ سوپایەکی گەوردا، چاوەڕێی کردن تا گەیشتنە شاخەکانی حەما، نوێنەری نارد بۆلایان و بۆیان نارد و ھەوڵیدا لەگەڵیان ڕێبکەوێت، بەڵام ڕێنەکەوتن ھەردوولا کۆبوونەوە لە شاخی حەما لە نزیک ڕووباری عاسی و شەڕێکی گەورە لە نیوانیان ڕوویدا و [[دەوڵەتی زەنگی|زەنگیەکان]] تێکشکان لەسەر دەستی سەڵاحەدین، لە ٢٣ی نیسانی ١١٧٥ز سەڵاحەدین لە دوای ئەم سەرکەوتنە چووە حەلەبەوە و زەنگیەکان لەگەڵی ڕێکەوتن، و خۆی کرد بە پاشا بەسەر ئەو وڵاتانەی فەتحی کردبوون و وتاری ھەینی بۆ خوێنرایەوە بە ناوی «الملک الناصر» واتە؛ ('''پاشای سەرخەر''')، دیناری ئاڵتونی بەناویەوە لە میسر لێدرا، و ژنەکەی [[نورەدین زەنگی]] ھێنایەوە، و خێرا سەرکردایەتی سەڵاحەدین شەرعیەتی وەرگرت کاتێک خەلیفەی عەبباسی لە بەغدا دەسەڵاتی میسر و ڕۆژئاوای خواروو و نەوبە و ڕۆژئاوای [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] و [[فەلەستین]] و سوریای ناوەڕاستی پێدا. [[پەڕگە:L'armée de Saladin.jpg|thumb|250px|right|وێنەیەکی فەڕەنجی، سوپای ئەیوبی دەر ئەخات لە ساڵی ١٣٣٧ز]] دوای ئەم سەرکەوتنانە دوایین شەڕی نیوان زەنگی و ئەیوبیەکان ڕوویدا لە ھاوینی ١١٧٦ز، سەڵاحەدین سوپاکەی ئامادەکرد لە میسرەوە بۆ یەکلایکردنەوە، و سەیفەدین غازی ئەمیری [[موسڵ]] ھەستا بە کۆکردنەوەی پیاوە لە [[دیاربەکر]] و گوند و شارەکانی دوورگەی فوڕات، ئەیوبیەکان ھاتن بەرەو ڕوویان و لە شەڕێکی بەھێزدا بەسەریاندا سەرکەون و سەڵاحەدین مامەڵەیەکی جوامێرانەی دیلەکانی کرد دیاری پێدان و ئازادیکردن، پاشان دەسکەوتەکانی جەنگەکەی بەسەر سەربازەکانیدا دابەش کرد و ھیچی بۆ خۆی دانەنا. دوای ئەم سەرکەوتنە سەڵاحەدین گەڕایەوە بۆ گەمارۆی شاری حەلەب، لە کاتی ڕۆیشتنیاندا فەتحی قەڵای بزاعە و منبجیان کرد، پاشان ڕۆیشت بەرەو ڕۆژاوا بۆ گرتنی قەڵای ئەعزاز، و کاتێک گەمارۆی قەڵاکەیان دا ھەندێک لە حەشاشەکان سەربازگەکەیان کرد و یەکێکیان توانی بچێتە خێمەکەی سەڵاحەدینەوە و چەقۆیەکی دا لە سەری بەڵام چەقۆکە بەر ڕومەتی کەوت و برینداری کرد و توانی حەشاشەکە بگرێت و کوشتی، ئەم ڕووداوە کاریگەری زۆربوو لەسەر سەڵاحەدین بڕیاریدا دەست بگرێت بەسەر کەمشتەکین ئەمیری حەلەب کە پێشتر ڕێکەوتبوو لەگەڵ حەشاشیەکان بۆ کوشتنی سەڵاحەدین، و زۆر ئاگاداربوو دوای ئەوە. دوای ئەوەی سەڵاحەدین سەرکەوت و فەتحی قەڵای ئەعزازی کرد، بەرەو حەلەب ڕۆیشت و گەمارۆیدا تا ئەمیر کەمشتەکین بگرێت ئەمجارەش بەرگریەکی بەھێزیان کرد پاشان سەڵاحەدین ڕێکەوت لەگەڵیان کە زەنگیەکان بمێننەوە لە حەلەب لە بەرانبەر ئەوەی دان بنێن بە دەسەلاتی سەڵاحەدین لە ھەموو ناوچەکانی تر کە گرتویەتی، و خێرا میرەکانی [[ماردین]] و دەوروبەری دانیان نا بە سەرکردایەتی سەڵاحەدین و بە دەسەڵاتی لەسەر شامدا، دوای تەواوبوونی ئاگربەستەکە پاشا ساڵح خوشکە بچوکەکەی نارد بۆ لای سەڵاحەدین داوای لێکرد قەڵای ئەعزاز بگێڕێتەوە بۆ زەنگیەکان، سەڵاحەدین وەڵامی داواکەی دایەوە زۆر بە جوامێرانە و خۆی ھاوڕێیەتی کرد تا دەروازەی حەلەب و دیارییەکی زۆری بۆ ناردن. [[پەڕگە:Masyaf - Gesamtansicht.jpg|thumb|250px|قەڵای مەسیاف، یەکێک لە قەڵای حەشاشیەکان]] === ھەڵمەت بۆ سەر حەشاشیەکان === دوای ئەوەی سەڵاحەدین ھاوپەیمانی بەست لەگەڵ زەنگیەکان و ڕێکەوتنی ئاشتی کرد لەگەڵ شانشینی [[بەیتولموقەدەس]]، ھیچ مەترسیەک نەمایەوە بۆ دەوڵەتەکەی بێجگە لە حەشاشیەکان، کە ڕێگەی تیرۆر کردنیان بەکارئەھێنا بۆ ڕزگاربوون لە دوژمن و ڕکەبەرەکانیان، و چەند قەڵا و کەلویەکیان بەدەستەوەبوو لە شاخەکانی نەسیری، و کاتێک سەڵاحەدین بڕیاریدا کە لێیانبدات، چەند یەکەیەکی سەربازی نارد بۆ شاخەکانیان، و سەربازەکانی تری گەڕاندەوە بۆ میسر و سەڵاحەدین خۆی سەرکردایەتی سوپاکەی کرد و گەمارۆی ھەموو قەڵاکانی حەشاشیەکانی دا لە ئابی ١١٧٦زدا، بەڵام نەیانتوانی ھیچیان فەتح بکەن دوایی کشانەوە و پاشان ڕێکەوتن لەگەڵیان بەمەش سەڵاحەدین سەرکەوتنێکی تری بەدەست ھێنا بەوەی خاچھەڵگرەکانی بێبەش کرد لە ھاوپەیمانیەکی گرنگ. == گەڕانەوە بۆ میسر و غەزووەکانی لە فەلەستین == [[پەڕگە:Flickr - HuTect ShOts - Citadel of Salah El.Din and Masjid Muhammad Ali قلعة صلاح الدين الأيوبي ومسجد محمد علي - Cairo - Egypt - 17 04 2010 (4).jpg|thumb|right|250px|قەڵای سەڵاحەدینی ئەیوبی لە قاھیرە]] لە دوای کشانەوە لە شاخەکانی نەسیری سەڵاحەدین گەڕایەوە [[میسر]] دوای ئەوەی دوو ساڵ بە جێی ھێشتبوو بۆ داستانە یەک لەدوای یەکەکانی لە [[شام]]، دەستیکرد بە رێکخستنەوەی کاروباری میسر و چاکسازیکردن یەکەم ئیش ھەستا بە دروستکردنی قەڵا لە چواردەوری [[قاھیرە]] و بنیاتنانەوەی بەشە ڕووخاوەکانی، دیوارەکانی چاک کردەوە و فراوانی کردن، بڕیاری بنیاتنانی قەڵای قاھیرەی دا لە ساڵی ٥٧٣ز کە دواتر بە قەڵای سەلاحەدین ناسرا، و ھەڵکەندنی بیری یوسف کە گەیشتە قوڵی ٨٥ مەتر، و لە ئیشەکانی تری سەلاحەدین بنیاتنانی پردێکی گەورە بوو لە جیزە تا ھێڵێکی بەرگری دروست بکات بۆ پاراستن لە ئەگەری ھێرشی ڕۆژاوا. سەڵاحەدین مایەوە لە قاھیرە و سەرپەرشتی ئیشە بنیاتنانەوەکانی ئەکرد، ھاوشان لەگەڵ بینا سەربازیەکاندا چەند خوێندنگەیەکی دامەزراند بۆ بڵاوکردنەوەی زانست، و خۆی بە دوای بەڕێوەبردنە ناوخۆییەکاندا ئەچوو، و گرنگی دا بە دامەزراوە کۆمەڵایەتیەکان کە یارمەتی خەڵکیان ئەدا و دژواریەکانی ژیانیان لێ کەم دەکردنەوە، و بەڵێنی بەخشینی دا بە ھەژار و ڕێبوارەکان کە پەنایان ئەبردە بەر مزگەوت تێیدا بژین، و مزگەوتی ئەحمەد کوڕی تۆڵۆنی لە قاھیرە کرد بە شوێنێک بۆ ڕێبوارەکانی لە وڵاتەکانی [[مەغریب]]ەوە ئەھاتن. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١١٧٧ز، خاچھەڵگرەکان ھێرشیان کردە سەر کەنارەکانی [[دیمەشق]]، سەڵاحەدین وای دانا کە ئاگربەست لەگەڵ شانشینی بەیتولموقەدەس کۆتایی ھاتووە بەم ھێرشە، سوپای کۆکردەوە و رۆیشت بەرەو فەلەستین تا دەستبگرێت بەسەر ھەندێک شوێنی خاچھەڵگرەکان، پاشان ڕۆیشت بەرەو عەسقەلان کە پێی ئەوترێت (بوکی شام)، و سەڵاحەدین بەردەوام بوو غەزووی شوێنە دووەمیەکانی خاچھەڵگرەکانی یەک لە دوایەک کرد، ھێرشی بردە سەر ڕامەڵە و لەد و گەیشتە دەروازەکانی قودس. === شەڕ و ئاگربەست لەگەڵ باڵدوینی چوارەم === [[پەڕگە:Schlacht von Montgisard 2.jpg|thumb|250px|شەڕی نێوان سوپای خاچھەڵگری و ئەیوبی ساڵی ١١٧٧ز بە فڵچەی فیلیپ لاریڤییر]] پاشای قودس (ئۆرشەلیم)، باڵدوینی چوارەم ھێزەکانی کۆکردەوەو لە شاری [[غەزە]]وە چووە عەسقەلان، و کاتێک ئەم ھەواڵە بە سەڵاحەدین گەیشت، بە بەشێک لە سوپاکەیەوە ھاتن بەرەو شارەکە و لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١١٧٧ز خاچھەڵگران ھێرشێکی کتوپڕیان کردە سەریان و شکاندنیان، دوای گەڕانەوەی بۆ میسر سەڵاحەدین نەک ورەی نەڕوخا بەڵکو جارێکی‌تر ھێزەکانی ڕێکخستەوە و ھێزە ئەییوبییەکان لە نزیک حومس دابەزین، ولە ئابی ١١٧٨ز تاقمە خاچھەڵگرەکان ھێرشیان کردە سەر حەما و ھەندێک لە خەڵکەکانیان کوشت بەڵام شکێنران لەلایەن بەرگریکارانی شارەکەوە، سەڵاحەدین ساڵێک لە شام مایەوە بێ ئەوەی جەنگی تر ڕووبدات، پاشان ھەواڵی پێگەیشت کە خاچھەڵگرەکان پلان دادەنێن بۆ ھێرش بردنە سەر سوریای ناوەڕاست، سەلاحەدین ئامادەسازی بۆ کرد و پلانی خۆی ڕێکخست، لە نیسانی ١١٧٩ز خاچھەڵگرەکان بەسەرکردایەتی باڵدوینی چوارەم بەرەو دیمەشق ڕۆیشتن و چاوەڕێی بەرگریەکی لاوازیان ئەکرد، دەستیان کرد بە ھێرشبردنە سەر بەرزاییەکانی جۆلان، یەکەیەکی ھێزە ئەیوبیەکان ڕووبەڕویان بوونەوە پاشان پاشەکشەیان کرد لە بەردەمیاندا تا بێن بە دوایاندا بۆ باشوری ڕۆژھەڵاتی قنتیڕە کە سوپای ئەییوبی چاوەڕێی ئەکردن، بەم شێوەیە شەڕ کەوتەوە و ئەییوبیەکان سەرکەوتنیان بەدەست ھێنا و دوای ئەم سەرکەوتنە سەڵاحەدین ھیزەکانی زیاد کرد لە شام. [[پەڕگە:Ateret-S-164.jpg|thumb|270px|right|پاشماوەی ئەو قەڵایەی باڵدوینی چوارەم بنیاتی نا و سەڵاحەدین گرتی و ڕوخاندی]] لە ھاوینی ١١٧٩ز، باڵدوینی چوارەم قەڵایەکی سنوری بنباتنا لەسەر ڕێگای [[دیمەشق]] پاشان ویستی پردێک نیات بنێت لەسەر ڕووباری [[ئوردن]] (کە لە ئێستادا ناسراوە بە پردی کچەکانی یەعقوب) تا خاکەکانی خاچھەڵگرەکان ببەستێتەوە بە بانیاسەوە کە جیاکەرەوەیەک بوو لە نێوان میرنشینە خاچھەڵگریەکان و خاکە ئیسلامیەکاندا، سەڵاحەدین دژی ئەم پڕۆژەیە وەستا و بە ئیشێکی دوژمنکارانەی دانا بۆ سەر [[موسڵمان|موسڵمانان]]، و ١٠٠٬٠٠٠ پارچە ئاڵتونی دا بە باڵدوین تا دەست لەم ئیشە ھەڵگرێت، بەڵام ئەو ڕەتی کردەوە، لەبەرئەوە سەلاحەدین ھێرشی کردە سەر قەڵا سنوریەکە و تێکیدا، پاشان بە سوپاکەیەوە ڕۆیشت و بانیاسی کردە بنکەی خۆی، سوپای خاچھەڵگرەکان پەرتەوازە بوون، و سەلاحەدین لە دوورەوە ئاگای لێیان بوو تا کاتێک فرسەت ھاتە بەردەمی و زانی سوپای خاچھەڵگری ھیلاک بوون، ھەردوولا بەیەکیاندا و موسڵمانان سەرکەوتن، و زۆر لە گەورە جەنگاوەرەکانی خاچھەڵگرەکان بەدیل گیران پاشان سەڵاحەدین بەرەو قەڵاکە ڕۆیشت گەمارۆی دا تالە ٣٠ی ئابی ١١٧٩ز فەتحیکرد و چووە ناویەوە. لە بەھاری ١١٨٠ز سەڵاحەدین خۆی ئامادەئەکرد بۆ غەزووی بەیتولموقەدیس، باڵدوین داوای ئاشتی لێکرد، سەڵاحەدین ڕازی بوو، ڕیمۆندی سێیەم لە تەڕابلس سەرەتا ڕەتیکردەوە بەڵام خێرا سەری دانەواند بۆ ڕێکەوتن دوای ئەوەی سوپای ئەیوبی ھێرشیان کردە سەر میرنشینەکەی و کەشتیگەلی ئیسلامی دەرکەوت لە بەندەری تەڕتوس و ھەڕەشەی ھێرشیان لێئەکرد. == کێشە ناوخۆییەکان == سەڵاحەدین ھەوڵیدا نێوان ئەمیری حوسن کیفا، نورەدین محەممەد ئەرتقیونی و قەلج ئەرسەلانی سولتانی [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقیەکانی]] [[ڕۆم]] یەکبخات، نورەدین ناوبژیوانی ئەییوبی قبوڵ کرد پاشان قلج ئەرسەلانیش قبوڵی کرد و سەڵاحەدین زۆر دڵخۆش بوو پێی بەم یەکگرتنەی خاکە ئیسلامیەکان پاشان دواتر ناکۆکی کەوتە نیوان نورەدین و قلج ئەرسەلان، سەڵاحەدین ھەڕەشەی لە نورەدین کرد وتی خۆی ئەڕوات بۆ مەڵتیەی پایتەختی نورەدین تا دەرسی دابدات و بۆ کۆتایی ھێنان بە ناکۆکی نێوان ئەم دوو فەرمانڕەوا موسڵمانە لە کاتێکدا موسڵمانان ئەوپەڕی پێویستیان بە یەکگرتوویی ھەبوو، لە ڕاستیدا سەڵاحەدین نەیئەویست بچێت بۆی تەنھا بۆ ئەوەبوو ملکەچی بکات و نورەدین کە زانی ناتوانێت لەبەرامبەر سوپای ئەییوبی بوەستێت، ملکەچ بوو بۆ فەرمانی سەڵاحەدین، پاشان سەڵاحەدین گەڕایەوە [[قاھیرە]] لە ساڵی ١١٨١ز، کە ئەیویست [[مانگی ڕەمەزان]] لە میسر بەسەربەرێت، پاشان بڕوات بۆ [[حەج]] بەڵام لەبەر چەند ھۆکارێکی نادیار حەجەکە نەکرا. == فراوانبوونی دەوڵەت == ===شاڵاو بۆ سەر ئەتابەگی زەنگیەکان و فەرەنگەکان=== [[File:Dirham of Saladin, 1215-1216.jpg|thumb|upright=1.35|سەڵاحەدین لەسەر درهەمێکی دوای مردنی کە لە سەردەمی ئەشرەف مووسا ئەییووبی چاپکراوە، کە لەسەری نووراوە: "شای سەرکەوتوو،ڕاستودروستی جیهان و دین، یوسف کوڕی ئەیوب". لە ١٢١٥ز، لە [[فارقین|میافارقین]] چاپکراوە. سکەی هەمان شێوە لە سەردەمی فەرمانڕەوای ئەودا چاپکرابوو.<ref name=":0">Nicolle 2011, [https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ&pg=PA26 p. 26]: "This copper dirham, minted at Mayyafariqin in 587 AH (1190/01 AD) shows Saladin wearing the sharbush hat of a Saljuq-style Seljuk ruler."</ref><ref name=":1">, also Whelan Type III, 258-60; Album 791.4</ref>]] سەیفەدین غازی کۆچی دوایی کرد لە ٢٨ی حوزەیرانی ١١٨٠ز، عیزەدینی برای میرنشینی [[موسڵ]]ی گرتە دەست، لە ٤ی کانونی یەکەمی ١١٨١ز پاشا ساڵح کوڕی [[نورەدین زەنگی]] کۆچی دوایی کرد لە حەلەب، کاتێک بێھیوا بوو لەخۆی عیزەدین مەسعودی ئامۆزای دانا وەک میری حەلەب بەڵام بەڕێوەبردنی حەلەب و موسڵ بەیەکەوە لە سەروو توانای عیزەدینەوە بوو، لەبەر ئەوە حەلەبی دا بە عیمادەدینی برای لە بەرانبەر [[سنجار]] و خاپور و ڕقە و نەسیبین و سروج و زۆر شوێنی تر، بەڵام سەڵاحەین ھەوڵی نەدا سوود لەو فرسەتانە وەربگرێت لەبەر ڕێزگرتنی بۆ ئەو پەیماننامەیەی پێشتر لەگەڵ زەنگیەکان بەستبووی. لە ١١ی ئایاری ١١٨٢ز سەلاحەدین لە سەرکردایەتی نیوەی سوپای ئەییوبی و ژمارەیەک خۆبەخشدا دەرچوو لە قاھیرەوە بۆ شام، کاتێک زانی ھێزە خاچھەڵگرەکان لەسەر سنوور کۆبوونەتەوە بۆ ڕێگرتن لێی ڕێگەی گۆڕی لە سیناوە بۆ ئەبلە، لێرەدا سەڵاحەدین ھیچ بەرگریەک نەکرا لەلایەن ھێزەکانی باڵدوین، گەیشتە دیمەشق پاشان ھێرشیان برد بۆ دەستگرتن بەسەر [[بەیروت]]دا و سەلاحەدین سەرکردایەتی سوپاکەی ئەکرد لە دەشتی بیقاع، و کاتێک زانی ھێرشەکە سەرکەوتن ناھێنێت، وەستاندی و خۆی کۆکردەوە بۆ ئیشەکەی لە وڵاتی نێوان دوو ڕووبار. موزەفەڕەدین کوکبری یەکێک بوو لە میرەکانی [[حەڕان]]، بانگی سەڵاحەدینی کرد تا وڵاتی جەزیرە بگرێت لەو کاتانە ئاگربەستی نێوان سەڵاحەدین و زەنگیەکان کۆتایی پێ ئەھات لە کانونی یەکەمی ١١٨٢ز، پێش ئەوەی بڕوات بۆ وڵاتی جەزیرە کە کەوتۆتە باکوری وڵاتی نێوان دوو ڕووبار، گرژی نێوان زەنگیەکان لە زیادبووندا بوو، سەڵاحەدین گەمارۆی حەلەبی دا بۆ ماوەی سێ ڕۆژ پاشان گەیشت بە قەڵای بییرە نزیک ڕووباری [[فوڕات]]، کوکبری و نورەدینی حوسن کیفا پێی گەیشتن و ھیزە ھاوبەشەکانیان شارەکانی جەزیرەکەیان یەک لە دوای یەک گرت، ڕەھایان گرت پاشان ڕقە و قرقیسیە و نەسیبین، سەڵاحەدین بوو بە جێگەی خۆشەویستی خەڵکی شارەکە دوای ئەوەی زۆر لە باجەکانی لەسەر لابردن کاتێک وتی؛ «خراپترین حاکمەکان ئەوانەن خۆیان قەڵەو ئەبن و نەتەوەکەیان برسیە». پاشان غەزووی ماکسین و دورین و عرابان و خاپوری کرد. [[پەڕگە:Citadelle d'Alep.jpg|thumb|250px|right|قەڵای حەلەب، سەڵاحەدین چووە ناویەوە لە ١٢ی حوزەیرانی ١١٨٣ز]] === گرتنی حەلەب === لە دوای موسڵ سەڵاحەدین گرنگی دا بە گرتنی حەلەب، ھێزی نارد بۆ گرتنی تەل خالد فەرمانڕەواکەی تەسلیم بوو لەگەڵ گەیشتنی سەڵاحەدین خۆیدا، پاشان سەڵاحەدین بە سوپاکەیەوە ڕۆیشت بۆ گرتنی عینتاب پاشان بە پەلە گەڕایەوە بۆ لای حەلەب، عیمادەدینی میری حەلەب زۆر بەرگری نەکرد لەبەرئەوەی جەماوەری نەبوو لە ناو خەڵکەکەدا و حەزی بە گەڕانەوە ئەکرد بۆ [[سنجار]] ئەو شارەی پێشتر بەڕێوەی ئەبرد، وتووێژی کرد لەگەڵ سەڵاحەدین کە حەلەب ئەدات بە دەستەوە لە بەرانبەر ئەوەی سنجار ونەسیبین و ڕقە و سروجی بگەڕێننەوە بۆی ھەروەھا ھێزە زەنگیەکان لە ڕیزی سوپای سەڵاحەدیندا ئەوەستن، بەم ڕێکەوتنە لە ١٢ی حوزەیرانی ١١٨٣ حەلەب ھاتە ژێر دەستی ئەییوبیەکانەوە، سەڵاحەدینی دادگای [[حەنەفی]] گۆڕی بۆ شافعی، لەگەڵ ئەوەی چەند پێویستی بە پارە بوو ڕێگەی دا بە زەنگی چەند ئەتوانێت لە خەزێنەکانیان بیبات و ئەوەی مایەوە بۆ سەڵاحەدین. [[پەڕگە:Saladin the Victorious.jpg|220px|thumb|وێنەیەکی سەڵاحەدین، لە سەدەی ١٩ کێشراوە]] === لە پێناوی موسڵدا === لەگەڵ نزیکبوونوەی سەڵاحەدین لە [[موسڵ]]، زەنگیەکانی موسڵ پەنایان گرت بە [[دەوڵەتی عەبباسی|خەلیفەی عەبباسی]] لە [[بەغدا]]، ئەویش یەکێکە لە کەسایەتیە ئاینیە گەورەکانی نارد تا بکەوێتە نێوانیان، سەڵاحەدین گەیشتە شارەکە لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١١٨٢ز، و عیزەدین مەرجەکانی قبوڵ نەکرد، لەبەرئەوە سەڵاحەدین گەمارۆی شارەکەی دا، دوای چەد پیاھەڵپژانێک لە بەردەم خەلیفەدا، سەڵاحەدین بڕیاری کشانەوەی دا لەبەرئەوە بریاری دا ھێرش بکاتە سەر [[سنجار]] کە ئەمیرەکەی برای عیزەدین بوو، و ھێزی بە جێھێشت بۆ بەردەوام بوونی گەمارۆ، سنجاری گرت دوای گەمارۆدانی ١٥ ڕۆژ لە ٣٠ی کانونی یەکەمی ١١٨٢ز، پاشان سەڵاحەدین ھەموو ھێزەکانی کۆکردەوە و کاتێک عیزەدین بە ھاتنی سوپاکەی سەڵاحەدینی زانی، ناردی بۆ لای و داوای ئاشتی کرد. لە ٢ی ئازاری ١١٨٣، عادل لە [[میسر]] نووسی بۆ سەڵاحەدین کە خاچھەڵگرەکان لە وڵاتی ئیسلامیان داوە کەشتیەکیان ناردووە لە کەنداوی عەقەقبەوە بۆ تێکدانی شار و گوندەکانی کەناری [[دەریای سوور]]، وا باس دەکرێت کە خاچھەڵگرەکان کەشتی موسڵمانانیان سوتاندبوو و ھێرشیان کردبووە سەر کاروانی حەج، و ھەروەھا ویستبوویان ھێرش بکەنە سەر [[مەدینە]] و گۆڕی پێغەمبەر [[محەممەد]] تێکبدەن، بەڵام موسڵمانان ڕووبەڕوویان بوونەوە لە کەشتیگەلەکانی دەریای سووردا و تێکیان شکاندن، و سەڵاحەدین بڕیاری کوشتنی دیلەکانی خاچھەڵگرەکانی دا کە ژمارەیان لە ١٧٠ جەنگاوەر زیاتر بوو. دواتر ھەندێک لە سوپاکەی سەڵاحەدین بڵاوەیان لێکرد و گەڕانەوە، عیزەدینی میری موسڵ ئەمەی بە فرسەت زانی و ویستی ھێرش بکاتە سەر ھێزەکانی سەڵاحەدین، لە سەرەتای نیساندا سەڵاحەدین بە ھێزەکەیەوە چووە پێشەوە و [[ئامەد]]یان گرت پاشان سەڵاحەدین ناردی بۆ لای خەلیفەی عەبباسی و داوای لێکرد حەقی بداتێ بۆ گرتنی موسڵ.. == شەڕ دژی خاچھەڵگرەکان == [[پەڕگە:Ayyubid Dynasty ar.png|thumb|250px|right|دەوڵەتی ئەیوبی و دەوڵەتەکانی دەوروپشتی لە سەدەی ١٢دا، دەوڵەتی ئەیوبی بە زەرد ڕەنگ کراوە]] دوای ئەوەی سەڵاحەدین سەرکەوت لە کۆکردنەوەی [[میسر]] و [[سوریا]] و ڕۆژئاوای [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] و [[عێراق]] لە یەک دەوڵەتی ئیسلامی یەکگرتوودا دەوری شانشینی بەیتولموقەدیس و میرنشینە خاچھەڵگرەکانی دابوو لە باکوور و ڕۆژھەڵات و باشوورەوە، و دڵنیا بوو لە یەکڕیزی و تۆکمەیی دەوڵەتەکەی، دەستیکرد بە بەدیھێنانی بەشی دووەمی پلانەکەی کە دژایەتی خاچھەڵگرەکان و دەرکردنیان بوو لە وڵاتدا، فرسەتی ھاتە بەردەم کاتێک ئەرنات ئال شاتیۆن خاوەنی کرک دوای ئەوەی کاروانێکی گرت و ماڵ و چەکەکانی تاڵان کردن، سەڵاحەین لۆمەی کرد و داوای لێکرد کە دیلەکان ئازادبکات و ماڵەکەیان بۆ بگێڕێتەوە، کاتێک ئەڕنات ڕەتی کردەوە، سەڵاحەدین ئەو کاتە لە [[دیمەشق]] بوو ھەموو سەربازەکانی کۆکردەوە و ڕۆیشت بەرەو [[ئوردن]]، لە ٢٩ی ئەیلولی ١١٨٣، لە ڕووباری ئوردن پەڕییەوە بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر بیسان کە بینی چۆڵ بوو، پاشان لایاندا بەرەو ڕۆژاوا، تا ڕێگە لە ھێزە خاچھەڵگرەکان بگرن قەڵاکانی کرک و شوبکیان گرت لە سەر ڕێگەی نابلس و چەند کەسێکیان بە دیل لێگرتن، لەو کاتانەدا ھێزە خاچھەڵگرەکان خۆیان کۆکردەوە کە گەورەترین ھێز بوو شانشین لە ھەموو شتەومەکەکانی کۆیکردبووەوە، بەڵام ھێشتا کەمتر بوو لە ھێزی [[موسڵمان|موسڵمانان]]، ئەییوبیەکان بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو کشانەوە بۆ عەین جالوت لەگەڵ بوونی چەند ھێزێکی ئەییوبی، لەگەڵ ئەمەشدا ھێرشە خاچھەڵگریەکان سەڵاحەدینی توڕەکرد، ئەرنات ئال شاتیون بەردەوام بوو لە ھێرش کردنە سەر کاروانە بازرگانیە موسڵمانەکان و ڕێگەی [[حەج]] بە کەشتیگەل لە دەریای سووردا، بۆ ئەمەش سەڵاحەدین کەشتیگەلێکی دامەزراند کە لە ٣٠ کەشتی پێک ھاتبوو بۆ ھێرش کردنە سەر [[بەیروت]] لە ساڵی ١١٨٢ز، ڕیناڵد ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر شارە ئیسلامیە پیرۆزەکانی [[مەککە]] و [[مەدینە]]ی ئەکرد، کە سەڵاحەدین وەڵامی ئەمەی دایەوە بە گەمارۆدانی قەڵای کرک دووجار لە ساڵی ١١٨٣ و ١١٨٤، و ڕیناڵد وەڵامی دایەوە بە تاڵانکردنی کاروانێکی حەج ساڵی ١١٨٥، پاشان سەڵاحەدین گەڕایەوە بۆ ھێرشکردنە سەر عیزەدینی میری [[موسڵ]]، بەڵام عیزەدین ھاوپەیمانی بەست لەگەڵ [[ئازەربایجان]] و شانشینی شاخدا کە ئەمانەش ھاوکات بوو لەگەڵ نەخۆشی سەڵاحەدیندا لەبەر ئەوە لە ئازاری ١١٨٦ز ڕێکەوتنی ئاشتی لەگەڵ بەستن. === شەڕی حەتین === نەخۆشیەکەی پاشا باڵدوینی چوارەم زیادی کرد و لە ساڵی ١١٨٥ز کۆچی دوایی کرد و باڵدوینی پێنجەم لە جێگەی دانرا، ئەمیش ساڵێکی نەبرد کۆچی دوایی کرد و سیبێلای دایکی دەسەڵاتی گرتە دەست، کە ئەمیش گی ئال لۆزینیانی دەست نیشانکرد بۆ پاشایەتی، لەگەڵ گرتنە دەستی دەسەڵاتی گی، جیابوونەوە کەوتە ڕیزی خاچھەڵگرەکان و فراوان بوون، ژمارەیەک لە فەرمانڕەواکان ناڕازی بوون لە وەرگرتنی دەسەڵاتی گی لەوانە ڕیمۆندی سێیەم خاوەنی تەڕابلس کە ئەمە وایلێکرد بنێرێت بۆ لای سەڵاحەدین و لەگەڵی ڕێبکەوێت کە دژایەتی نەکات و شمشێری لێ بەرز نەکاتەوە، سەلاحەدین ڕۆیشت و لە نزیک تەبریا دابەزی، و خاوەنی تەڕابلس دای بە دەستەوە، کە پاشای فەڕەنجیەکان ئەمەی بیست ھەموو سەربازەکانی کۆکردەوە بۆ ڕووبەڕوونەوەی سەڵاحەدین و خاوەنی تەڕابلسیش چووە ڕیزی فەڕەنجیەکان بۆئەوەی ئیشەکەی خۆ دابپۆشێت. [[پەڕگە:BNF, Mss fr 68, folio 399.jpg|thumb|250px|right|سوڵتان سەڵاحەدین ئەڕنات لەناو دەبات بە دەستی خۆی]] لە ٢٥ تەممووزی ١١٨٧ز، خاچھەڵگرەکان لە نزیک شاخی حەتین دابەزین، بەڵام سەڵاحەدین پێشیان کەوت بۆ ئەوێ و سوپاکەی کۆکردەوە لە بەرزاییەکانیدا لەو شوێنەی ئاوەکە ھەڵئەقوڵێت، و ئامادەسازییە جەنگییە قورسەکانی فەڕەنجیەکان ھۆکاری دواکەوتنیان بوو، کە گەیشتن ھیلاک بوون لە تینوودا، پەلاماری ھێزی سەڵاحەدینیان دا و ژمارەیەک لە ھەردوو لا کوژران، و لە سەرەتادا خاچھەڵگرەکان زۆر بە حەماس بوون بۆ بەدەستھێنانی ئاو، لە سەرەتای ڕۆژەکە سەرکەوتن بەڵام لە کۆتایی ڕۆژەکەدا ئەیوبیەکان پەرتەوازەیان کردن، و شەڕەکە چەند کاتژمێرێک بەردەوام بوو، خاچھەڵگرەکان زیانێکی گەورەیان لێکەوت زۆربەی سەربازە لاوەکانیان لە دەستدا و شا غی ئال لوزینیان و براکەی و ئەرناتی خاوەنی کرک و زۆر لە گەورە خاچھەڵگرەکانی تر بە دیل گیران، بەڵام ڕیمۆندی سێیەم ڕۆیشت بەرەو شاری سوڕ و تێیدا مایەوە. [[پەڕگە:Saladin attacks Jaffa crusades.jpg|thumb|200px|گەمارۆدانی شاری یافا لەلایەن ئەیوبیەکانەوە]] لە دوای ئەم سەرکەوتنە سەڵاحەدین دانیشت لە خێمەکەی و فەرمانی کرد بە ئامادەبوونی شاغی و براکەی و ئەرنات، خواردن و خواردنەوەی بۆ دانان، بەڵام سەڵاحەدین سوێندی خواردبوو کە ئەرنات بکوژێت لەبەر ئەوەی زۆری لە موسڵمانان کوشتبوو، داو ئەوەی فەرمانی کرد بە ئامادەکردنی ئەڕنات و داوای لێکرد موسڵمان بێت، ئەو ڕەتی کردووە و سوکایەتی بە پێغەمبەر [[محەممەد]] کرد، سەڵاحەدین شمشێرەکەی لێبەرزکردەوە و کوشتی، سەربازەکانی مەیتەکەیان ھێنایە دەرەوە و فڕیان دایە بەردەم دەرگای خێمەکە کاتێک شا غی بینی ڕەنگی تێکچوو و وای ئەزانی کە ئەویش وای لێئەکرێت، بەڵام سەڵاحەدین پێی وت کە ئەرنات زۆر ھەڵەی کردووە بەرانبەر موسڵمانان و ئازاری داون لەبەرئەوە وایلێکردووە، پاشان داوای ئامادەکردنی خێمەیەکی کرد بۆ شا و براکەی و پاسەوانی بۆ دانان، و ناردنی بۆ [[دیمەشق]] ھەتا تەواوبوونی شەڕ و فەتحی [[قودس]]. === ئازادکردنی کەنارەکانی شام === سەڵاحەدین وای ئەبینی کە ڕاستەوخۆ نەڕوات بۆ فەتحی قودس لە دوای سەرکەوتنی حەتین، وای باشتر ئەبینی کە بڕوات بۆ فەتحی شارە کەنارییەکان و پاشان ھێرش بکاتە سەر قودس، ڕۆیشت بۆ گرتنی عەککا و دیلە موسڵمانەکانی لەوێ ئازاد کرد کە زیاتر لە ٤ ھەزار کەس بوون، دەستی گرت بەسەر ھەموو شتومەک و ئازوقە و ماڵەکانیدا لەبەرئەوەی بەندەرێکی بازرگانی سەرەکی خاچھەڵگرەکان بوو و پەنجەرەیان بوو لەسەر وڵاتی دایکیان لە [[ئەورووپا]]، پاشان سەربازە ئەیوبیەکان بلاوبوونەوە لە کەنارەکەدا قەڵا و کەلو و شوێنگەکانیان ئەگرت، فەتحی نابلس و [[حەیفا]] و ناسڕە و قیساریە و سەفوڕیەیان کرد، دوای ئەوەی چۆڵکرابوو لە پیاوان بە ھۆی جەنگانیان لە خاکەکانی شەڕدا یان گیرابوون بە دیل یان ڕایانکردبوو لە بەردەم ھێزی ئەییوبی دوای ئەوەی ژمارەیان کەم بووبوو. کاتێک بنکەکانی عەککا جێگیر بوون، سەڵاحەدین ماڵەکەی دابەشکرد بەسەر خەڵکەکەدا، ھەندێک لە سەرکردە خاچھەڵگرەکانی ھێشتەوە و ھەندێک لە سەربازەکانی ئازادکردپاشان ڕۆیشت بۆ گرتنی قەڵای تەبنین دوای گەمارۆدان دەستی بەسەراگرت و دوای ئەوە ڕۆیشت سەیدای گرت. پاشان ڕۆیشت بۆ فەتحی [[بەیروت]] و دوای حەوت ڕۆژ گەمارۆدان چووە ناویەوە، ھەر لە ھەمان کاتدا ئەییوبیەکان جوبەیلیان گێڕایەوە پاشان رۆیشت بۆ فەتحی عەسقەڵان و لەڕێگەدا زۆر شوێنی گرت وەک ڕامەڵە و دراوم، و لە عەسقەلان مەنجەنیقی دامەزراند و گەمارۆی دا تا خۆیاندا بەدەستەوە پاشان غەزە و بەیت جەبرین و نەتڕون بە بێ کوشتار خۆیان دا بە دەستەوە، بەم شێوەیە سەڵاحەدین زۆربەی کەنارەکانی شامی گێڕایەوە تەنھا ھەردوو شاری تەرابلس و سوڕ و بەشێک لە میرنشینی [[ئەنتاکیە]] نەبێت. === فەتحی قودس === [[پەڕگە:BNF, Mss fr 68, folio 404.jpg|thumb|230px|right|گەمارۆدانی قودس لە لایەن سەڵاحەدینەوە]] سەڵاحەدین لە قودس مایەوە تا ھەموو کاروبارەکانی ڕێکخست و پاشان ڕۆیشت بەرەو قودس بۆ فەتحکردنی، و گەیشت لە ٢٠ی ئەیلولی ١١٨٧ز، لەلای عەین سەلوانەوە تا ئاو نزیک بێت لە سوپاکەیەوە و لە شارەکەدا ھێزێکی گەورە نەبوو بۆ بەرگری نزیکەی ١٤٠٠ سەرباز بوون، ئەوانەی تر خەڵکی ھەژاری شارەکە بوون کە ھیچ لە شەڕ و کوشتار نازانن، بالیان کوڕی بارزان یەکێک لە سوارچاکەکانی فەڕەنجیەکان بوو و کاروبارەکانی گرتبووە دەست دوای ئەوەی شا غی بەجێی ھێشتبوو، و بالیان خاوەنی شاری ڕامەڵە بوو پێشتر، سەرکردایەتی شەڕەکەی کرد و لێھاتووبوو لە بەڕێوەبردنی کوشتاردا، و ئەترسا لەوەی موسڵمانان ھەموو مەسیحی شارەکە بکوژن وەک ئەوەی خۆیان پێش زیاتر لە سەدەیەک کردیان لە کاتی گرتنی شارەکە، و داوای لە خەڵک کرد کە بەرگری لە خۆیان بکەن و کاتێک سەڵاحەدین داوای لێکرد خۆی بدات بە دەستەوە نەیکرد و سوربوو لەسەر کوشتار و شەڕ ١٤ ڕۆژ بەردەوام بوو. سەلاحەدین کە بینی شەڕەکە قورس ئەبێت، یوسف بەتیت کە یەێک بوو لە پیاوە ئەرسەدۆکسیە پیرۆزەکان، ڕایسپارد وەک نوێنەر تا مەسیحیە عەرەب و ڕۆمەکان دڵنیا بکات و بەڵێنیان پێ بدات کە سەڵاحەدین لێیان خۆشدەبێت ئەگەر یارمەتی فەڕنجیەکان نەدەن، ئەوانەی سەڵاحەدین نەیئەویست لێیان خۆش بێت ئەگەر شارەکەی فەتحکرد ھەڕەشەیان ئەکرد بە کوشتنی دیلە موسڵمانەکان کە ٤٠٠٠ کەس بوون و ھەڕەشەی ڕوخانی شوێنە پیرۆزە ئیسلامیەکانیان ئەکرد یان قوبە سەخڕە و مزگەتی قبلا کە مزگەوتی ئەقسا پێک دەھێنن، ئەگەر سەڵاحەدین لێیان خۆش نەبێت. [[پەڕگە:BalianofIbelin1490.jpg|thumb|350px|بالیان کوڕی بارزان قودس تەسلیمی سەڵاحەدین ئەکات]] سەڵاحەدین ڕاوێژی بە مەجلیسەکەی کرد و مەرجەکانی قبوڵ کرد بە مەرجێک فدیە بدەن بۆ ھەر پیاوێک ١٠ دینار و ژنان ٥ دینار و کچ و کوڕان ٢ دینار، ئەوەی لە ماوەی ٤٠ ڕۆژدا بیدات سەربەست دەبێت، ئەوەی نەیتوانی لەو ماوەیەدا بیدات پێویستە بڕوات لە شارەکە، لە شەوی میعراج لە ٢ی تشرینی یەکەمی ١١٨٧ز سەڵاحەدین چووە قودسەوە، و ڕێگەیدا بە یەھود تا بگەڕێنەوە شارەکە، و کەنیسەی قیامەی داخست بە ڕووی فەڕەنجیەکاندا لە دوای فەتحی شارەکە، و فەرمانی کرد بە چاکسازی میحرابی عومەری دێرێن و لابردنی ئاسەوارە مەسیحیەکان لە مزگەوتی ئەقسا وەک ئەو خاچەی فەڕەنجیەکان بەرزیان کردبوویەوە لەسەر مزگەوتەکە، و بەردە پیرۆزەکایان بە ئاوی گوڵ پاککردەوە و ومزگەوتەکایان ڕێکخستەوە و کردی بە خوێندنگەیەک بۆ زاناکانی [[شافعی]]، پاشان گەڕایەوە کەنیسەکەی کردەوە. موسڵمانان زۆر دڵخۆش بوون بە گەڕانەوەی قودس بۆ سەر زەوییە ئیسلامیەکان، و خەڵکێکی زۆر ئامادەبوون تا سڵاو لە سوڵتان سەڵاحەدین بکەن و ھەروەک یەکێک لە شاعیرە گەرەکان بە قەسیدەیکی گەورە پیرۆزبایی و دەست خۆشی ئەو فەتحەی لێکرد. [[پەڕگە:Français 5594, fol. 205 haut, Bataille de Tyr (1187).jpeg|thumb|220px|گەمارۆدانی سوڕ لەلایەن ھێزی ئەیوبیەوە ساڵی ١١٨٧ز]] [[پەڕگە:Siège d'Acre par Philippe Auguste.jpg|وێنۆک|220x220پیکسڵ|گەمارۆدانی عەککا]] === گەمارۆی سوڕ و عەککا === زۆربەی حاکمە فەڕەنجیەکان ڕۆیشتن بۆ شارە بەسەنگەر بەندکراوەکانی وەک ئەنتاکیە و سوڕ کە ھێشتا بە دەست خاچھەڵگرەکانەوە بوون، سوڕ یەکێک لە پاشاکانی ئەورووپا، کونوارد مەڕکیز مۆنفیراتۆ حوکمی ئەکرد و ھەروەک سوڕ گرنگیەکی ستراتیژی زیاتری ھەبوو لە قودس، لەبەرئەوە وا گومانیان ئەبرد یەکەمجار فەتحی ئەوێ بکرێت، بەڵام سوڵتان سەڵاحەدین بۆ بەرزکردنەوە ورەی موسڵمانان لە پێشدا قودسی گێڕایەوە، پاشان ڕوویکردە قەڵای سەفد و ٧ مانگ گەمارۆیدا تا ناچاری کردن قەڵاکە بدەن بەدەستەوە، سەربازە فڕەنجیەکان ڕۆیشتن بۆ سوڕ، بەم شێوەیە ھێزە فەڕەنجیەکان لە سوڕ بەھێز بوون تا توانیان ساڵێک لە بەردەم سەڵاحەدیندا بوەستن، مەڕکیز بە بەردەوامی پێداویستیەکانی شارەکەی دابین ئەکرد لە ڕۆژانی گەمارۆداندا، تا سوڵتان بێ ئومێد بوو گەمارۆی لەسەر لابرد بە ئومێدی ئەوەی لە فرسەتێکی داھاتوودا فەتحی بکات، لە ساڵی ١١٨٨ز شا غی لوزینیانی ئازادکرد. ڕۆیشتن تا لە تەڕابلس بژین پاشان ڕۆیشتن بۆ ئەنتاکیا پێش ئەوەی بڕیار بدەن بڕۆن بۆ سوڕ، بەڵام مەرکیز ڕێگەی پێنەدان لەبەرئەوە دانی نەئەنا بە شەرعیەتی شا غی. دوای ئەوەی سەڵاحەدین لە سەفەد ڕۆیشت بەردەوام بوو لە فەتحی شار و قەڵاکان، فەتحی جەبلە و لازقیە و قەڵای سەھیون و بکاس و شەغر و سەرمینیە و بەرزیە و دەرب ساک و [[کرک]] و کەوکەبی کرد، بوھمەندی سێیەم خاوەنی ئەنتاکیە ھەوڵیدا لەگەڵ سەڵاحەدین ڕێبکەوێت بۆ ماوەی ھەشت مانگ، سەڵاحەدین قبوڵی کرد بە مەرجێک دیلە موسڵمانەکان بەربدات، دوای ئەوەی فەڕەنجیەکان لە سوڕ کۆبوونەوە، ھەندێک لە ڕوھبان و قەسیسەکانیان ھەستان بە ھاندانی خەڵکەکە لەبەر لە دەستدانی بەیتولموقەدیس، ویستیان ھێرش بکەنە سەر عەککا، ھێزەکانیان کۆکردەوە و گەمارۆیان دا لە دەریا و وشکنیەوە لە ٢٨ی ئابی ١١٨٩ز، پارێزەرانی شارەکە داوای یارمەتیان لە سەڵاحەدین کرد، ناردی بۆ ھاوپەیمانەکانی داوای لێکردن خێرا فریای شارەکە بکەون، سەربازەکانی موسڵ و ئامەد و سنجار و شوێنەکانی تری وڵاتی جەزیرە و حەڕان و ڕەھا ھاتن بەدەم داواکەیەوە، ھەروەک پاشا عادلی برای ھات بە دەم داواکەوە سەربازە میسریەکان و کەشتیگەلی میسری بۆ نارد، بەم شێوەیە شەڕی گەرە کەوتەوە لە نێوانیاندا بێ ئەوەی ھیچ لایەکیان سەربکەون. [[پەڕگە:SaracensBeheaded.jpg|thumb|250px|right|شا ڕیچارد دڵی شێر، بەندە موسڵمانەکان ئەکوژێت دوای ئەوەی عەککای گرت]] === ھەڵمەتی خاچھەڵگری سێیەم === شەری حەتین و فەتحی قودس دوو ھۆکاری سەرەکی بوون بۆ ھەڵمەتی خاچھەڵگری سێیەم، پاپا گریگۆری ھەشتەم ھانی پاشاکانی ئەورووپای دا بۆ بردنی ھەڵمەتێکی خاچھەڵگری نوێ بۆ گێڕانەوەی بەیتولمەقەدیس، ئەوەی یەکەم کەس بە دەنگ داواکەوە ھات ئیمپڕاتۆری ئەڵمانی فریدریش بربروسا ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی بوو، کە بە سوپاکەیەوە ھات لە مەجەڕ و رۆمانیاوە تا گەیشتە [[قوستەنتینیە]]، کە ئیمپڕاتۆرەکەی ئیسحاقی دووەم بە نھێنی لەگەڵ سوڵتان سەڵاحەدین ڕێکەوتبوو، کە ھیچ کامیان ڕێگە بە ھیچ ھێزێک نەدەن ھەڕەشە لە خاکی ئەویتریان بکات، بەڵام نەیتوانی ڕێگە لە سوپای ئەریدریک بگرێت لەبەر زۆری ژمارەیان، بەڵام ڕێگەی نەدا بەوەی کەرەستەی چەکیان بۆ دابینبکرێت، فریدریش ناردی بۆ لای سوڵتانی سەلجوقی ڕۆمی، قلج ئەرسەلان تا بە خاکەکانیاندا تێپەڕ ببێت، ئەویش ڕێگەی دا لە ھەمان کاتدا نامەی پۆزشی نارد بۆ سەڵاحەدین و وتی نەیتوانیووە ڕێگەیان لێبگرێت، سەڵاحەدین ئاگادار کرا لە کاتێکدا گەمارۆی عەککای ئەدا. لەگەڵ ئەوەشدا ھەڵمەتەکەی فریدریش شکستی خوارد لەوەی بگاتە ڕۆژھەڵات، لەبەر دووری ماوەکە و ھاتنی زستان و کەمی کەرەستە و بەرگری ھەندێک لە ئەمیری ناوچەکان، بەتایبەت دوای ئەوەی ئیمپڕاتۆری ڕۆم، ئیسحاقی دووەم ڕێگەی کرد لەوەی کەرەستەیان بۆ دابین بکرێت، لەگەڵ نوقمبوونی فریدریش خۆی لە یەکێک لە ڕوبارەکاندا لە نزیک ئەنتاکیە، و ئەو ناکۆکیانەی بەجێما لە دوای بۆ جێگەگرتنەوەی، شکست ھێنانی ئەم ھەڵمەتە وەک مژدەیەک بوو بۆ سەربازگە موسڵمانەکانی بەرگریان لە عەککا ئەکرد. ھەڵمەتەکە لێرەدا نەوەستا، بەڵکو دووان لە پاشا گەرەکانی تری [[ئەورووپا]] ھاتن بە دەنگیەوە کە ئەوانیش ریچاردی یەکەم (ناسراو بە شێردڵ/Lionheart) پاشای [[ئینگلتەرا]] و فیلیپ ئۆگستەس پاشای [[فەڕەنسا]] بوون، ڕیچارد سێ ھەزار بەندی موسڵمانی کوشت کە ژن و مناڵیان لە نێودا بوو، سەڵاحەدین وەڵامی دایەوە بە کوشتنی ھەموو ئەو فەڕەنجیانەی لە نێوان ٢٨ ئاب و ١٠ی ئەیلولدا گرتبوونی، لە ٧ی ئەیلولی ١١٩١ز، سوپای سەڵاحەدین و خاچھەڵگرەکان دایان بەیەکدا لە شەری ئەرسوف کە سەلاحەدین شکا، بەڵام خاچھەڵگرەکان نەیانتوانی بڕۆنە ناوەوە و لە کەنارەکەدا مانەوە، و شەڕ مایەوە لە نێوان ھەردوولادا، و ھەموو ھەوڵی فەڕنجەکان بۆ گرتنی قودس شکستی ھێنا. ڕیچارد دوای ئەوەی لە جەنگی ئەرسوف شکا، ویستی بەرەو عەسقەلان (شارێکە لە فەڵەستینی داگیرکراو) بڕوات، سەلاحەدین بەمە ئەزانێ و شارەکە چۆڵ ئەکات. کە ڕیچارد ئەگاتە ئەوێ و ئەبینە چۆڵ و ڕوخاوە ناچار ئەبێت بگەڕێتەوە بۆ '[[یافا]]' (دیسان کەنارە شارێکی ئیسرائیلی ئێستایە) لەوێ سەلاحەدین پەلاماری ئەدات و تەواو سوپاکەی تێک ئەشکێنێت کە ئەوترێت ئەمێننەوە سەر ٢٠٠٠ چەکدار و ٥٠ سوارێک. ئەمە وا ئەکات ڕیچارد ھەوڵی گرتنی قودس بە دوور بزانێت.<ref>[[:en:Saladin#Third Crusade|ویکی ئینگلیزی]]، دوا سەردان ١٠٫٤. ٢٠١٤</ref> دەربارەی ئەوەی کە ئایا سەلاحەدین میوە و بەفری ناردوە بۆ ڕیچارد کاتێ نەخۆش ئەکەوێت، یان داوا ئەکات، ڕای جیاواز ھەن. لانی کەم ئەم سەرچاوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bishop|یەکەم=Morris|سەردێڕ=The Middle Ages|ناونیشان=https://archive.org/details/middleages00bish_0|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin Harcourt|شوێن=Boston, Mass.|ژپنک=٠-٦١٨-٠٥٧٠٣-X|پەڕە=[https://archive.org/details/middleages٠٠bish_٠/page/١٠٢ ١٠٢]}}</ref> ئەڵێت کاتی ڕیچارد لە جەنگدا ئەکەوێت و سەلاحەدین بەمە ئەزانێت، جوتێ ئەسپی بۆ ئەنێرێت، و کاتێکیش نەخۆش ئەکەوێت و تای لێ دێ، سەلاحەدین بەفر و میوەی بۆ ئەنێرێت. ھەمان سەرچاوە بە پێچەوانەی سەرچاوەی دیکەوە ئەڵێ گوایە پێشنیاری شوکردنی خوشکی ڕیچارد بە برای سەلاحەدین لە وەڵامی ئەم بەخشندەییەی سەلاحەدیندا بوە. دوای ئەوە ھەردوولا ڕێکەوتن لە ١ی ئەیلولی ١١٩٢ کە بە ڕێکەوتنی ڕەمڵا ناسراوە بۆ ماوەی سێ ساڵ و ھەشت مانگ بەردەوام بێت، کە بەپێی ئەمە شانشینی خاچھەڵگری تەنھا لە یافا و سوڕ دەبێت، قودس لە دەستی موسڵمانان دەبێت بەڵام ڕێگە بە حەجی مەسیحیەکان ئەدەن، لەو کاتانە پەیوەندی سەڵاحەدین لەگەڵ ڕیچاردا ڕیزلێنانی لە خۆ ئەگرت و دوور بوو لە ڕکەبەری سەربازی، و کاتێک ڕێکەوتنەکە کرا سەلاحەدین ڕۆیشت بۆ قودس دیوارەکانی سەنگەربەند کرد، خوێندنگە و نەخۆشخانەی تیا دامەزراند، مانگی ڕەمەزانی ساڵی ٥٨٨ک لەوێ بەسەر برد پاشان ڕۆیشت بۆ دیمەشق و دوایین ڕۆژەکانی لەوێ بەسەر برد. [[پەڕگە:Damascus-SaladinTomb.jpg|thumb|210px|ئارامگەی سەڵاحەدین لە دیمەشق]] == کۆچی دوایی == ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ شا ڕیچارد و پەیماننامەی ڕامەڵە دوایین ئیشی سەڵاحەدین بوون، لە دوای ڕۆیشتنی ڕیچارد بە ماوەیەکی کەم سەڵاحەدین توشی نەخۆشی بوو لە ٢٠ی شوباتی ١١٩٣ز، وردە وردە نەخۆشیەکی زیادی کرد تا کۆچی دوایی کرد لە ٣ی ئازاری ١١٩٣ز، بە مردنی موسڵمانان کۆبوونەوە بە تایبەت دیمەشقیەکان زۆری بۆ ئەگریان، نوێژیان لەسەر کرد و زۆر بەداخ بوون بۆی تەنانەت فەڕەنجیەکان بەداخ بوون، نێژرا دوای نوێژی عەسری ھەمان ڕۆژ لە نزیک [[مزگەوتی ئەمەوی]] لە دیمەشق لەلای پاشا [[نورەدین زەنگی]]ەوە، و کاتێک خەزێنە تایبەتەکانی کرایەوە بینرا ماڵی تەواوی تیا نیە بۆ بەڕێکردنی جەنازەکەی، و ھیچ ماڵ و موڵکێکی بەجی نەھێشت و زۆربەی لە خێردا بەخشیبوو. == دەوڵەتی ئەیوبی لە دوای سەڵاحەدین == سەڵاحەدین پێش مردنی دەوڵەتەکەی دابەش کرد لە نیوان کوڕەکانی و ئەندامانی خێزانەکەی، میرنشینی دیمەشقی دا بە ئەفزەڵ نورەدین عەلی کوڕە گەورەی و وەسیەتی بۆ کرد بە دەسەڵات، میسری دا بە عەزیز عوسمانی کوڕی، حەلەبی دا بە زاھیر غازی غەیاسەدینی کوڕی، کرک و شوبک و وڵاتی جعبر و چەند شارێکی تری لای فوڕاتی بە جێھێشت بۆ عادلی برای، حەمای دا بە کوڕی براکەی محەممەد کوڕی تەقیەدین عومەر، و حومس و ڕەحبە و ئەوانی تری دا بە حەفیدی شێرکۆی مامی، [[یەمەن]]یش بە زوھەیرەدینی برای، بەڵام ناکۆکی نیوان کوڕەکانی سەڵاحەدین وایکرد کە عادلی مامیان لایبردن و دەوڵەتی ئەییوبی یەکخست لە ژێر ئاڵاکەیدا، وەک ئەوەی سەڵاحەدین پێشتر کردی، عادل خاکەکانی دابەشکرد لە نیوان کوڕەکانیدا و ھێشتا لە ژیندا مابوو، بەڵام ئەم برایانە بوو بە ناکۆکیان دوای مردنی باوکیان، لەگەڵ ئەوەی کە خاچھەڵگرەکان سودمەند ئەبوون لەم ناکۆکیانە، مناڵەکانیشیان لە دوای خۆیان بە ھەمان شێوە بوون ھەتا (ساڵح ئەیوب) حەفیدی عادل دەرکەوت، جارێکی تر دەوڵەتی سەڵاحەدینی لە ژێر ئاڵای خۆیدا یەکخست، لە دوای مردنی ساڵح ئەیوب تۆران شای کوڕی دەسەڵاتی گرتە دەست، بەڵام مەمالیکەکانی گەلەکۆمەیان لێکرد و کوشتیان بەمەش دەوڵەتی ئەییوبی کۆتایی پێھات و دەوڵەتی [[مەمالیکەکان]] دامەزرا. == سەڵاحەدین لە میراتدا == === لە ڕۆژھەڵاتدا === [[پەڕگە:Coat of arms of Egypt (Official).svg|thumb|150px|دروشمی ئێستای میسر دۆزرایەوە لە قەڵای سەڵاحەدین لە قاھیرە]] لەگەڵ ئەوەی ئەو دەوڵەتەی سەڵاحەدین بنیاتی نا زۆر نەمایەوە، بەڵام سەڵاحەدین لە وشیاری ئیسلامیدا بە ئازادکەری قودس ئەژمێررێت، لەگەڵ بەرزبوونەوەی ھەستی نەتەوەیی عەرەبی لە سەدەی بیستدا، و لەگەڵ بوونی ناکۆکی عەربی ئیسرائیلی، پاڵەوانیتی و سەرکردایەتی سەڵاحەدین گرنگیەکی نوێی بە دەست ھێنا لە ئازادکرنیدا بۆ قودس لە دەستی خاچھەڵگرەکان سەرچاوەیەکی ئیلھامە بۆ ئۆپزسیۆنی عەرەبی نوێ دژی [[سەھیۆنیەت]]، ھەروەھا دروشم و کەسایەتی سەڵاحەدین دانراوە لە پڕۆگرامی خوێندنی دەوڵەتە عەرەبیەکاندا، ھەروەک ھەزاران کتێب لەسەر ژیانی دانراون، و شانۆ و [[دراما]] و نواندنی لەسەر کراوە. لەگەڵ ھەموو ئەمانەدا، سەیری یەکڕێزی جیھانی عەرەبی لە ژێر ئاڵای سەلاحەدین ئەکرێت وەک ھێمایەک بۆ یەکڕیزیەکی نوێ کە نەتەوەییە عەرەبە تازەکان ھەوڵیان بۆ ئەدا، بە سەرکردایەتی جەمال ھەبدول ناسڕ، لەبەر ئەوە دروشمی سەڵاحەدین بوو بە دروشمی شۆڕشی میسر، پاشان بوو بە دروشمی چەند دەوڵەتێکی تر وەک [[عێراق]] و [[فەلەستین]] و [[یەمەن]] و [[سوریا]]، لە عێراقدا شارێک بە ناوی سەڵاحەدینەوە ناونراوە ھەروەھا [[زانکۆی سەڵاحەدین]] لە شاری [[ھەولێر]] بەناوی ئەوەوە ناونراوە. ژمارەیەکی کەم بینا ماونەتەوە تا ئێستا کە لە سەردەمی سەڵاحەدین دروستکراون لە ناو شارە نوێکاندا، سەلاحەدین یەکەم کەس بوو قەڵای قاھیرەی دامەزراند ھەروەھا قەڵای سەربازی دروستکرد لە سینا کە ئەڕوانێت بەسەر ڕێگەی ئەو کاروانانەی [[میسر]] بە [[رۆژھەڵاتی ناوەڕاست|رۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] ئەبەستن، زۆر لە موسڵمانان مناڵەکانیان ناوئەنێن (سەڵاحەدین) بە ناوی ئەم سەرکردەیەوە، لە کاتێکدا ئەم ناوە وەک نازناوێک بە سوڵتان ئەیوبی درا دوای ئەوەی [[دەوڵەتی فاتیمی]] ڕوخاند و جەنگا لەگەڵ خاچھەڵگرەکان. === لە ڕۆژئاوادا === لەگەڵ ئەوەی سەڵاحەدین دوژمنیان بوو بەڵام لە وشیاری ئەوروپیدا وەک نمونەی سوارچاکێکی جوامێر ماوەتەوە کە ھەموو ڕەوشتەکانی سوارچاکی تیایە بە تێگەیشتنی ئەوروپی، تەنانەت داستانێکی شیعری ھەیە لە سەدەی چواردەدا وەسفی پاڵەوانتیەکانی سەڵاحەدین ئەکات، لەگەڵ ئەو کوشتارگەیەی خاچھەڵگرەکان کردیان لە دژی موسڵمانان دوای ئەوەی قودسیان داگیر کرد ساڵی ١٠٩٩ز، سەڵاحەدین لە مەسیحیە ڕۆژئاواییەکان خۆشبوو ڕێگەی دان بڕۆن، لەگەڵ ئەوەی ئەیانتوانی ئەو فدیەیە بدەن کە لەسەریان داینابوو، ھەروەک مامەڵەی جوانی ئەرسەدۆکسیەکانی ئەکرد لەبەر ئەوەی ئەوان لە دژی غەزوی ئەوروپی خاچھەڵگری بوون. لەگەڵ جیاوازی بیروباوەڕیاندا سەرکردە مەسیحیەکان ستایشی سەڵاحەدینیان کردووە، بەتایبەت ڕیچارد دڵی شێر، وتویەتی؛ سەرکردەیەکی مەزنە، بە بێ شک مەزنترین و بەھێزترین سەرکردەیە لە جیھانی ئیسلامیدا، سەڵاحەدینیش لە وەڵامدا وتویەتی ھیچ سەرکردەیەکی مەسیحی نیە لە ڕیچارد ئەشرەفتر بێت، و لە دوای ڕێکەوتننامەی ڕامەڵە، سەڵاحەدین و ڕیچارد دیاریان گۆڕیوەتەوە وەک ھێمایەک بۆ ئەو ڕێزەی بۆ یەکتر ھەیانبووە لەگەڵ ئەوەی یەکتریان نەبینیبوو ڕووبەڕوو.{{ژێدەر پێویستە}} مێژونوسە ئەوروپیەکان دەربارەی ئەڵێن؛ (ڕێز ودانایی و لەسەرخۆییەکەی و پاکی و لیبرالیەتیەکەی بوو کە وەک ئیلھامێک بووە بۆ مێژنووسە کۆنەکانمان، ئەو ڕێزەی بەدەستی ھێناوە لە سوریای فەڕەنجی کەمتر نەبووە لەوە کە لە خاکی ئیسلامدا ھەیبووە).{{ژێدەر پێویستە}} [[پەڕگە:RichardSaladin.jpg|center|600px|thumb|وێنەیەکی سەڵاحەدین و شا ڕیچارد دڵی شێر لە ڕووبەڕووبونەوەدا، سەدەس ١٣ کێشراوە]] لە دیارترین ئەو ئیشە ھونەریانەی کە لەسەر کەسایەتی سەڵاحەدین کراون، فیلمی سینەمایی ([[شانشینی بەھەشت (فیلم)|شانشینی بەهەشت]]) Kingdom of Heaven لە دەرھێنانی دەرھێنەری بەریتانی ڕیدلی سکوت، کە پێشوازیەکی گەرمی لێکرا لە جیھانی عەرەبی ئیسلامی، کە بە ئەمانەتەوە وێنەی سەڵاحەدینی کێشابوو و لایەنە سوارچاکی و بەڕێزییەکەی دەرخستبوو. لە ھەمان کاتدا بەپێی ھەندێک سەرچاوە، لە ماوەی [[شەری جیھانی یەکەم|شەری جیھانی یەکەمدا]] سەرکردەی بەریتانی، ئیدمۆند ئەلنبی بە شانازییەوە ڕایگەیاند (ئەمڕۆ شەڕی خاچھەڵگری تەواو بوو) شمشێرەکەی بەرز کردەوە بەلای پەیکەری سەڵاحەدینی ئەیوبی دوای دەستگرتنیان بەسەر دیمەشقدا، کەئەم دەربڕینە لە ئیدمۆند نەبوویەوە بە دێژایی ژیانی، ئەوەبوو کە زۆر بە توندی ڕەتی ئەوانەی ئەدایەوە کە داگیرکردنی فەلەستین لە ساڵی ١٩١٧ بە ھەڵمەتی خاچھەڵگری دابنرێت، ساڵی ١٩٣٣ ئیدمۆند وتی گرنگی قودس لە گرنگیە ستراتیژیەکەیەتی و ھیچ پاڵنەرێکی ئاینی نیە بۆ ئەو مەبەستە،<ref>Jonathan Phillips, Holy Warriors: a modern History of the Crusades (London,2009),pp.327–331.</ref> ڕۆژنامەی بەریتانی ئاھەنگیان گێڕا بۆ داگیرکردنی [[شام]] بە وێنەیەکی کاریکاتێری ڕیچارد دڵی شێ رسەیری قودس ئەکا و لە ژێریدا نوسراوە؛ «دوا جار، ئاواتەکەم ھاتەدی»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=225248 |سەردێڕ=Bundan iyisi Şam'da kayısı / Gezi – Tatil / Milliyet Blog |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170918021247/http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=225248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی ھنری غوری فەڕەنسی چووە ناویەوە لە حوزەیرانی ١٩٢٠، بەلای ئارامگەی سەڵاحەدین ئەییوبیدا ھاواری کرد (ھەستە ئەی سەڵاحەدین، ھاتینەوە، بوونی من لێرە سەرکەوتنی خاچە بەسەر ھیلالدا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldpolicy.org/journal/articles/wpj06-1/coda.html |سەردێڕ=World Policy Journal – Winter 2006 {{!}} World Policy Institute |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170412062940/http://www.worldpolicy.org/journal/articles/wpj06-1/coda.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>-{{سوور|کۆمەڵێ سەرچاوەى تر:-}} * سەڵاحەدینی ئەیوبی، نوسینی/ د. علی محمد الصلابی، وەرگێڕانی/ جەمیل قادر * [[:ar:صلاح الدين الأيوبي|ویکیپیدیای عەرەبی]] * [[:en:Saladin|ویکیپیدیای ئینگلیسی]] * [http://www.nashiri.net/component/content/article/4129.html أشرف صالح، المصاھرة السیاسیة بین التاجین الأیوبی والإنگلیزی.] * [http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=175736 أشرف صالح، الشخصیة الرومانتیکیة فی عصر الحروب الصلیبیة: صلاح الدین الأیوبی.] * [http://saaid.net/book/11/4268.rar الدبلوماسیة الأیوبیة الصلیبة (١١٩١-١١٩٢).] * [http://www.3dmekanlar.com/ar/tomb-of-saladin.html '''أماکن ثلاثیة الأبعاد:''' جولة افتراضیة ثلاثیة الأبعاد فی قبر صلاح الدین الأیوبی.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811042328/http://www.3dmekanlar.com/ar/tomb-of-saladin.html |date=١١ی ئابی ٢٠١١ }} * [http://www.youtube.com/watch?v=wO8uWnJU97o نشید "صلاح الدین یا أملاً"] من موقع [[یوتیوب]].</ref> ==دراوەکانی سەڵاحەدین== ===دراوەکانی سەڵاحەدین لە بلاد الأکراد (کوردستان) و جەزیرە=== [[File:Coin of Saladin, Nisibin mint, 578 H (Obverse and reverse).jpg|thumb|300px|دراوی سەڵاحەدین لە [[نسێبین|نوسەیبین]]، بەرواری ٥٧٨ی کۆچی (١١٨٢/٣ی زایینی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Copper alloy dirham of Saladin, Nisibin, 578 H. |ناونیشان=https://numismatics.org/collection/0000.999.7979 |وێبگە=numismatics.org |بڵاوکەرەوە=[[American Numismatic Society]] |زمان=en}}</ref>]] [[File:Dirham of Saladin, 1215-1216.jpg|thumb|upright=1.35|سەڵاحەدین لەسەر درهەمێکی دوای مردنی کە لە سەردەمی ئەشرەف مووسا ئەییووبی چاپکراوە، کە لەسەری نووراوە: "شای سەرکەوتوو،ڕاستودروستی جیهان و دین، یوسف کوڕی ئەیوب". لە ١٢١٥ز، لە [[فارقین|میافارقین]] چاپکراوە. سکەی هەمان شێوە لە سەردەمی فەرمانڕەوای ئەودا چاپکرابوو.<ref name=":0" /><ref name=":1" />]] ===دراوەکانی سەڵاحەدین لە شام=== [[File:Ayyubids. Egypt. al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). 1169-1193 CE. Citing Abbasid caliph an-Nasir. Dimashq (Damascus) mint. Dated AH 583 (1187-1188 CE).jpg|thumb|upright=1.5]] == تێبینییەکان == {{notelist}} ==ئاماژەپێکردنەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}{{سەرچاوەکان|٢}}<br />{{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ئیسلام|شەڕ|ژیاننامە|کوردستان|شمشێربازی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|سووریا}} ==سەرچاوەکان== ===سەرچاوە سەرەکیەکان=== * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Baha ad-Din ibn Shaddad|بەستەری نووسەر=Baha ad-Din ibn Shaddad|ساڵ=٢٠٠٢|translator-first=D.S. |translator-last=Richards|سەردێڕ=The Rare and Excellent History of Saladin|بڵاوکەرەوە=Ashgate|ژپنک=٩٧٨-٠٧٥٤٦٣٣٨١٥|ref={{harvid|Baha ad-Din|2002}}|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشان=https://archive.org/details/rareexcellenthis00dsri}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Imad ad-Din al-Isfahani|editor=C. Landberg|ساڵ=١٨٨٨|سەردێڕ=Conquête de la Syrie et de la Palestine par Salâh ed-dîn|ناونیشان=https://archive.org/details/conqutedelasyri01landgoog|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Imad ad-Din al-Isfahani}} ===سەرچاوە دووەمیەکان=== * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Briggs |یەکەم=M. S. |ڕێکەوت=١٩٢١|سەردێڕ=The Architecture of Saladin and the Influence of the Crusades (A.D. 1171–1250) |journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs |بەرگ=٣٨|issue=214 |پەڕەکان=١٠–٢٠|jstor=861268 |ناونیشان=http://www.jstor.org/stable/861268}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Chase |یەکەم١=Dan K. |editor1-last=Magill |editor1-first=Frank N. |سەردێڕ=Dictionary of World Biography: The Middle Ages |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |شوێن=Abingdon and New York |ژپنک=١-٥٧٩٥٨-٠٤١-٦|پەڕەکان=٨٠٩–٨١١|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CurSh3Sh_KMC&pg=PA809 |chapter=Saladin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dunphy |یەکەم=Graeme |سەردێڕ=History as Literature: German World Chronicles of the Thirteenth Century in Verse |ساڵ=٢٠٠٣|شوێن=Kalamazoo}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eddé|یەکەم=Anne-Marie|ئەوانی تر=tr. Todd, Jane Marie|سەردێڕ=Saladin|ناونیشان=https://archive.org/details/saladin0000edde|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|شوێن= London|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠٦٧٤٠٥٥٥٩٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ehrenkreutz|یەکەم=Andrew S.|سەردێڕ=Saladin|ناونیشان=https://archive.org/details/saladin0000ehre|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press|شوێن=Albany|ساڵ=١٩٧٢|ژپنک=٠٨٧٣٩٥٠٩٥X}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabrieli|یەکەم=Francesco|نووسەر٢=Costello, E. J. |سەردێڕ=Arab historians of the crusades|بڵاوکەرەوە=Routledge & Kegan |شوێن= London|ساڵ=١٩٨٤|پەڕە=٣٦٢|ژپنک=٩٧٨-٠٧١٠٢٠٢٣٥٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gillingham|یەکەم=John|سەردێڕ=Richard I|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|شوێن=New Haven|ساڵ=١٩٩٩|زنجیرە= Yale English Monarchs|پەڕە=٣٧٨|ژپنک=٩٧٨-٠٣٠٠٠٧٩١٢٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grousset |یەکەم=René|ئەوانی تر=tr. Lindsay, Noël|سەردێڕ=The epic of the Crusades|ناونیشان=https://archive.org/details/epicofcrusades0000grou |بڵاوکەرەوە=Orion Press|شوێن=New York|ساڵ=١٩٧٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Halverson |یەکەم١=Jeffry R. |دوایین٢=Corman |یەکەم٢=Steven R. |دوایین٣=Goodall |یەکەم٣=H.L. Jr. |سەردێڕ=Master Narratives of Islamist Extremism |ناونیشان=https://archive.org/details/masternarratives0000halv |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠٢٣٠١١٧٢٣٥|پەڕە=[https://archive.org/details/masternarratives٠٠٠٠halv/page/n٢١٤ ٢٠١]}} * {{EI2|last=Humphreys|first=R. Stephen|title=Masūd b. Mawdūd b. Zangī|volume=6|pages=780–782|url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_5028}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lane-Poole|یەکەم=Stanley|بەستەری نووسەر=Stanley Lane-Poole |سەردێڕ= Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem|بڵاوکەرەوە=[[G. P. Putnam's Sons]]|شوێن=London|ساڵ=١٩٠٦|زنجیرە= Heroes of the Nations |ناونیشان= https://archive.org/details/bub_gb_M7pIVpjuyw0C|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Lyons |یەکەم١= Malcolm Cameron |دوایین٢= Jackson |یەکەم٢= D. E. P. | ساڵ = ١٩٨٢| سەردێڕ = Saladin: The Politics of the Holy War | بڵاوکەرەوە = Cambridge University Press |شوێن= Cambridge | ناونیشان = {{Gbooks|hGR5M0druJIC|plainurl=yes}} | ژپنک = ٠٥٢١٣١٧٣٩٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minorsky|یەکەم=Vladimir|بەستەری نووسەر=Vladimir Minorsky|ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=Studies in Caucasian history|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Nicolle |یەکەم١=David |سەردێڕ=Saladin |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٠٨-٣١٨-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ |زمان=en}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: A–K (excluding Acre and Jerusalem)| بەرگ =I |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BgQ6AAAAIAAJ|یەکەم =D.|دوایین =Pringle|بەستەری نووسەر=Denys Pringle|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٠-٥٢١-٣٩٠٣٦-٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]}} * {{EI2 |last=Richards |first=D.S. |article=Sālāḥ al-Dīn |volume=8 |pages=910–914}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Riley-Smith |یەکەم١=Jonathan |سەردێڕ=The Crusades: A History |ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Yale University Press |edition=Second |ژپنک=٩٧٨-٠٣٠٠١٠١٢٨٧|ناونیشان=https://archive.org/details/00book837650140}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Riley-Smith |یەکەم١=Jonathan |سەردێڕ=The Crusades, Christianity and Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/crusadeschristia00jona |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=Columbia |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠٢٣١٥١٧٩٤٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rossoff|یەکەم=David|سەردێڕ=Where heaven touches earth: Jewish life in Jerusalem from medieval times to the present |editor= Linas, Eli|بڵاوکەرەوە=Guardian|شوێن=Jerusalem|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠٨٧٣٠٦٨٧٩٦}} * {{TDV Encyclopedia of Islam|first=Ramazan|last=Şeşen|title=Selâhaddîn-i Eyyûbî |volume=36|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/selahaddin-i-eyyubi||pages=337–340}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Runciman|یەکەم=Steven|بەستەری نووسەر=Steven Runciman|سەردێڕ=A History of the Crusades: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East 1100–1187|بڵاوکەرەوە= Penguin|شوێن=London|ساڵ=١٩٩٠|edition=2nd|بەرگ=٢|ژپنک=٩٧٨-٠١٤٠١٣٧٠٤٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Scharfstein|یەکەم١=Sol|دوایین٢=Gelabert|یەکەم٢=Dorcas |سەردێڕ= Chronicle of Jewish history: from the patriarchs to the 21st century|ناونیشان=https://archive.org/details/chronicleofjewis0000scha|شوێن=Hoboken, NJ|بڵاوکەرەوە=KTAV Pub. House|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٨٨١٢٥-٦٠٦-٤|oclc=٣٨١٧٤٤٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Spevack |یەکەم=Aaron |سەردێڕ=The Archetypal Sunni Scholar: Law, Theology, and Mysticism in the Synthesis of Al-Bajuri |بڵاوکەرەوە=State University of New York Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١٤٣٨٤٥٣٧١٢|پەڕە=٤٤|orig-date=2008}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tabbaa |یەکەم١=Yasser |سەردێڕ=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Pennsylvania State University Press |شوێن=University Park |ژپنک=٠-٢٧١-٠١٥٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ter-Ghevondyan|یەکەم=Aram N.|بەستەری نووسەر=Aram Ter-Ghevondyan|script-title=hy:Արաբական Ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում |trans-title=The Arab Emirates in Bagratuni Armenia|بڵاوکەرەوە = Armenian Academy of Sciences|شوێن= Yerevan|ساڵ=١٩٦٥|زمان=hy}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wapnewski |یەکەم=Peter |سەردێڕ=Walther von der Vogelweide. Gedichte. |بڵاوکەرەوە=Fischer |ساڵ=١٩٦٢|شوێن=Frankfurt am Main |زمان=de}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willey |یەکەم=Peter |سەردێڕ=The Castles of the Assassins |ناونیشان=https://archive.org/details/castlesofassassi0000will_o7u4 |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Craven Street Books |ژپنک=٩٧٨-٠٩٤١٩٣٦٦٤٤}} * {{Saladin in Egypt}} {{پۆلی کۆمنز|Saladin}} [[پۆل:کورد]] [[پۆل:مردووانی ١١٩٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٣٠]] [[پۆل:موسڵمانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١١٣٨]] [[پۆل:سووریا لە سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:سوڵتانە ئەیووبییەکان لە میسر]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:مێژووی شام]] [[پۆل:مێژووی سووریا]] [[پۆل:مێژووی مووسڵ]] [[پۆل:مێژووی فەلەستین]] [[پۆل:ئەشعەرییەکان]] [[پۆل:سۆفییە سوننەکان]] [[پۆل:نوێکەرەوەکان]] [[پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ١٢ەم]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] oji2mjzslzj6e459tz62vljrgp8l2h6 1585982 1585886 2026-05-21T21:03:45Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585982 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = سوڵتان سەڵاحەددینی ئەییووبی | title = سوڵتانی میسڕ و شام<br> الملک الناصر "شای سەرکەوتوو"<br> [[خزمەتکاری دوو حەرەمی پیرۆز]] | image = File:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg | caption = سەڵاحەددین بە کڵاوی [[سەرپۆشی سەلجووقی|شەربوش]]ی (سەرپۆش) فەرمانڕەوای [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]] ،<ref name="DN">{{harvnb|Nicolle|2011|p=[https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ&pg=PA26 26]}}: "This copper dirham, minted at Mayyafariqin in 587 AH (1190/01 AD) shows Saladin wearing the sharbush hat of a Saljuq-style Seljuk ruler."</ref> هێمای کۆکردنەوەی،<ref name="auto">{{cite thesis |last1=Lesley Baker |first1=Patricia |title=A History of Islamic Court Dress in the Middle East |date=1988 |doi=10.25501/SOAS.00033676 |publisher=SOAS, London University |page=119 |url=https://eprints.soas.ac.uk/33676/1/11010439.pdf |type=phd |quote=By the end of the 12th century, the wearing of the [[sharbush]] demonstrated support for Salah al-Din. Under the later Bahri Mamluks of Egypt and Syria it formed part of the [[khil'a]] given to an amir on his investiture. |access-date=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ |archive-date=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424083703/https://eprints.soas.ac.uk/33676/1/11010439.pdf |url-status=dead }}</ref> لەسەر سکەکە نووسراوە «شای سەرکەوتوو، ڕاستودروستی جیھان و دین، یووسف کوڕی ئەییووب". ٥٨٧ کۆچی (١١٩٠-١١٩١ی زایینی). | succession = [[سوڵتانی میسڕ و شام و شای کوردان]] | reign = ١١٧٤-ئاداری ١١٩٣ | coronation = ١١٧٤، [[قاهیرە]] | predecessor = عازد (خەلیفەی فاتمی) | successor = {{Plain list | * [[عەزیز عوسمان]] (میسڕ) * [[ ئەفزەل کوڕی سەلاحەدین]] (شام)}} | succession1 = وەزیری خەلافەتی فاتمی | reign1 = ١١٦٩-١١٧١ | reign-type1 = | coronation1 = | predecessor1 = [[ئەسەدەددین شێرکۆ]] | successor1 = پێگەکە هەڵوەشایەوە | spouse = [[عیسمەت خاتوون]] | issue = {{Plain list| * [[ئەفزەل کوڕی سەلاحەدین]] * [[عەزیز عوسمان]] * [[زاهر غازی]] * [[تۆڕان شا]] }} | dynasty = [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبیەکان]] (دامەزرێنەر) | module = {{Infobox commander | embed = yes | battles = {{Tree list}} *[[Crusader invasions of Egypt]] **[[Battle of al-Babein]] *[[Battle of the Blacks]] *[[Siege of Ayla]] *[[Siege of Alexandria (1174)]] *[[Battle of the Horns of Hama]] *[[Battle of Montgisard]] *[[Battle of Marj Ayyun]] *[[Siege of Jacob's Ford]] *[[Attack on Acre (1179)]] *[[Battle of Belvoir Castle]] *[[Siege of Kerak]] *[[Battle of Hattin]] *[[Siege of Belvoir Castle]] *[[Siege of Sahyun Castle]] *[[Siege of al-Shughur]] *[[Siege of Bourzey Castle]] *[[Siege of Safed (1188)]] *[[Siege of Safed (1188)]] *[[Third Crusade]] **[[Siege of Acre (1189–1191)|Siege of Acre]] **[[Battle of Arsuf]] **[[Battle of Jaffa (1192)|Battle of Jaffa]] {{tree list/end}} }} | father = [[نەجمەددین ئەییووب]] | birth_name = | birth_date = ١١٣٧ | birth_place = [[تکریت]]، [[خەلافەتی عەباسی]] | death_date = ٤ ئادار {{Death year and age|1193|1137}} | death_place = [[دیمەشق|دیمەشق]] ، [[سوریا]] | burial_place = | religion = [[ئیسلام|ئیسلامی]] [[سوننە]] ([[ئەشعەری]]) |full name=بە عەرەبی: الملک الناصر سلطان ابو مضفر صلاح الدين والدنيا يوسف ابن نجم الدين ايوب ابن شادي الدويني}} '''سەڵاحەددین یووسف کوڕی ئەییووب'''{{efn|بە [[عەرەبی]]: صلاح الدين يوسف بن أيوب؛ ''سەڵاح ئەلدین یوسف ئیبن ئەیوب ''؛ ناوی تەواوی: '''ئەلمەلیک ناسڕ سوڵتان ئەبو موزەفەر سەڵاحەدونیا وەئەلدین یوسف ئیبن نەجمەدین ئەیوب ئیبن شازی ئەلدوینی'''{{Sfn|Richards|1995|p=910}}}} ناسراو بە '''سەڵاحەددینی ئەییووبی''' (٢٥ی کانونی یەکەمی ١١٣٧- ٤ی ئازاری ١١٩٤) فەرمانڕەوایەکی [[کورد|کوردە]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Humphreys|یەکەم=R. Stephen|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=JfXl5kvabhoC&printsec=frontcover&dq=from+saladin+to+the+mongols&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193-1260|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٧|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٩٥-٢٦٣-٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Mazaheri|یەکەم=Mas‘ud Habibi|سەردێڕ=Ayyūbids|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/ayyubids-COM_0323?s.num=8&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-islamica&s.q=fatimid+caliph|ئیش=Encyclopaedia Islamica|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|دوایین٢=Gholami|یەکەم٢=Rahim}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morton|یەکەم=Nicholas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5MnhDwAAQBAJ&dq=Ayyubid+Kurdish+tribes&pg=PA166&redir_esc=y#v=onepage&q=Ayyubid%20Kurdish%20tribes&f=false|سەردێڕ=The Crusader States and Their Neighbours: A Military History, 1099-1187|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨٢٤٥٤-١|پەڕەکان=١٦٣|زمان=en}}</ref> و دامەزرێنەری [[دەوڵەتی ئەییووبی]] بوو. یەکەم سوڵتان بوو کە دەسەڵاتی بەسەر سووریا و میسردا ھەبێت بەیەکەوە. و کەسایەتییەکی گرینگی سەردەمی سێیەم جەنگی خاچھەڵگران بوو. سەرکردایەتیی سوپای موسڵمانانی کرد بۆ  سەر شانشین و میرنشینە خاچھەڵگران لە شام. لە بەرزترین ئاستیدا ناوچەی ژێر فەرمانڕەواییی ئەو بریتی بوو لە میسر تا [[مێزۆپۆتامیای سەرەوە|مێزۆپۆتامیای سەرەوە،]] باکوور و ڕۆژاوای کوردستان، هەروەها [[حیجاز]]، [[باشووری عەرەبستان]] و ناوچەی نەوبە.{{efn|نەوبە ناوچەیەکە بە نیلەوە درێژ دەبێتەوە تا شەلالەکان نیل (باشووری ئەسوان لە باشووری میسر)}} سەرەتا لە دژی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییان]] و دوایی لە دژی [[خاچھەڵگران]] (ئەو مەسیحییانەی کە چووبوون خاکە پیرۆزەکان لە [[فەلەستین]] بۆ ئۆلی خۆیان بپارێزن) دەرکەوت و شاری [[قودس]]ی پاش سەد ساڵ خستەوە دەست موسڵمانان. سەلاحەددین موسڵمانی سوننە بوو و بە لێخۆشبوون و ھەڵسوکەوتی مرۆڤانەی لەگەڵ دوژمنەکانی ناوی دەرکردبوو. دوای ئەوەی سەلاحەددینی ئەییووبی ساڵی ١١٩٣ کۆچی دوایی کرد، دەوڵەتی ئەییووبیش لەنێوان کوڕەکانیدا بەش کرا و ئیتر ئەو ھێزەی سەردەمی سەلاحەددینی پێ نەما. هەرچەند [[زمانی کوردی|کوردیزان]] بوو، بەڵام زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] چاک ئەزانی.<ref>ئی.ڤان دۆنزێل (١٩٩٤)، "سەلادین"، ئاماژەی مێزی ئیسلامی: لە ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام (بە ئینگلیزی) کۆکراوەتەوە، بریل، ل. pp 385-387 {{citation}}: |page= دەقی زیادەی هەیە (یارمەتی)</ref> == سەرەتای ژیان == [[پەڕگە:Dvin.jpg|thumb|right|250px|وێنەیەکی گۆڕەپانی شاری [[دوین]] لە [[ئەرمەنستان]]، شوێنی لەدایکبوونی [[نەجمەددین ئەییووب]] (باوکی سەلاحەددین) و [[ئەسەدەددین شێرکۆ]] (مامۆی سەلاحەددین). وێنەکە شاری دوین لە سەدەکانی ناوەڕاستدا نیشان دەدا.]] سەلاحەددین لە خێزانێکی [[کوردی]] سەر بە یەکێک لە ھۆزە کوردییە ناودارەکان بە ناوی ھۆزی [[ھەزەبانی]] لەدایک بووە.<ref name="bookrags.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=www.bookrags.com|ناونیشان=http://www.bookrags.com/biography/saladin/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170830055141/http://www.bookrags.com/biography/saladin/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="biographybase.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=www.biographybase.com|ناونیشان=http://www.biographybase.com/biography/Saladin.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160913231334/http://www.biographybase.com/biography/Saladin.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شوێنی نیشتەجێبوونی ھۆزی هەزەبانیش لە نزیک شارۆچکەی [[دوین]] لە [[ئەرمەنستان|ئەرمەنستاندا]] بووە. ئەییووبییەکانیش دەدرێنە پاڵ ئەیوب و شێرکۆ، کە هەردووکیان کوڕی شادی دوینی بوون. شادی (باپیری سەلاحەددین) بە بنەچە ئەفسەری سوپای شەدادیەکان بوو، کە لەو کاتەدا موڵکی بەھرۆزی خزمەتگوزاری سوڵتانی [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقی]] محەممەدی کوڕی مەلیکشا بوو. شادی لەگەڵ دوو کوڕەکەیدا، [[نەجمەددین ئەییووب]] و [[ئەسەدەددین شێرکۆ]]، گواستیەوە بۆ ئەوێ و پلە بە پلە بە پۆستە کارگێڕییەکاندا سەرکەوت تا پۆستی پۆلیسیی (شەحنە) وەرگرت. کاتێ مرد، نەجمەددین ئەییووب بووە جێنشینی و بەھۆی جوامێری و دەستپاکییەوە سوڵتانی سەلجوقی قەڵای تکریتی پێ سپارد و ئەویش بە باشترین شێوە بەڕێوەی برد. ھەروەک ئەسەدەددین شێرکۆی مامی سەلاحەددین لە پێشەوەی ئەمیرەکاندا بوو لای [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقییەکان]] و لە تکریت و دەوروبەریدا ناوچەیەکی بەرفراوانیان بۆ تەرخان کردبوو. سەلاحەددین ساڵی ١١٣٨ لە قەڵای تکریت لەدایک بووە. ڕۆژی لەدایکبوونی سەلاحەددین ھاوکات بوو لەگەڵ ئەو ڕۆژە کە موجاھیدەددین بەھرۆز، والیی [[بەغدا]]، بەھۆی کوژرانی یەکێک لە سەرکردەکانی قەڵا لەلایەن شێرکۆی مامی سەلاحەددینەوە، فەرمانی دا بە نەجمەددین ئەییووب و ئەسەدەددین شێرکۆی برای کە تکریت بەجێ بهێڵن. ئەوانیش بەجێیان ھێشت و بەرەو [[مووسڵ]] بەڕێ کەوتن.<ref name="sh-araspress">شەرەفنامە، مێژووی ماڵەمیرانی کوردستان. میر شەرەفخانی بدلیسی. وەرگێڕانی ھەژار. چاپی ئاراس ساڵی ٢٠٠٦</ref> ھەردوو برا، نەجمەددین و ئەسەدەددین، چوونە [[مووسڵ]] و لەلایەن عیمادەددین زەنگییەوە پێشوازییان لێ کرا.<ref name="sh-araspress">شەرەفنامە، مێژووی ماڵەمیرانی کوردستان. میر شەرەفخانی بدلیسی. وەرگێڕانی ھەژار. چاپی ئاراس ساڵی ٢٠٠٦</ref> لەوێ بوو کە بنەماڵەی ئەییووبی گەشەی کرد و نەجمەددین و شێرکۆی برای بوونە یەکێک لە باشترین سەرکردەکانی عیمادەددین. ماوەیەک دواتر، عیمادەددین کوژرا و نوورەددین زەنگی کاروباری گرتە دەست. ئەویش بە یارمەتیی ئەییووبییەکان توانی [[دیمەشق]] بهێنێتە ناو دەوڵەتەکەی. لە دیمەشقدا سەلاحەددین فێری [[زانستە ئیسلامییەکان]]، ھونەرەکانی سوارچاکی، ڕاو، تیرھاوێژی و پێداویستییەکانی تری پاڵەوانێتی بوو. کاتێک نوورەددین زەنگی لە ساڵی ٥٣٤ی کۆچی بەعلبەکی داگیر کرد، نەجمەددین ئەییووبی کرد بە والیی ئەوێ. پاشان، نەجمەددین چوو بۆ دیمەشق و بەم شێوەیە سەلاحەددین تەمەنی مناڵیی لە بەعلەبەکدا بەسەر برد. == جیهان لە سەدەی دوازدەهەمدا == [[پەڕگە:Saladin in Egypt Conquest.png|thumb|250px|جەنگەکانی سەلاحەددین لە میسر]] کاتێک سەلاحەددین لە ناوەندی سەدەی دوازدەهەمدا دەرکەوت، [[دەوڵەتی عەبباسی|دەوڵەتی عەباسی]] ببوو بە چەند دەوڵەتێکی بچوک. لە [[میسر]] [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]] حوکمیان دەکرد و دانیان بە خەلافەتی بەغدا نەدەنا. خاچھەڵگرەکان کەنارەکانی ڕۆژھەڵاتی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستیان]]، لە [[ئاسیای بچووک|ئاسیای بچوکەوە]] تا [[نیمچەدوورگەی سینا]] داگیر کردبوو. ئەتابەکەکانیش دەستیان بەسەر بەشێک لە [[عێراق]] و [[سووریا]] گرتبوو. ساڵی ٥٥٩ی کۆچی، سەلاحەددین لەگەڵ ئەسەدەددین شێرکۆی مامی، کە سەرکردایەتیی سوپاکەی دەکرد، بەرەو میسر ڕۆیشت. ئەسەدەددین میسر ئەگرێت و وەکوو زانراوە سەلاحەددین ڕۆڵێکی گەورە لەو ھەڵمەتەدا ئەبینێت{{ژێدەر پێویستە}}. پاشان، وەزیری دەوڵەتی فاتیمی غەدر لە ئەسەدەددین دەکات و لەگەڵ فەڕەنسییەکاندا دەبێت بە یەک. ئەسەدەددین بۆ ئەوەی میسر لە خاچھەڵگرەکان بپارێزێت، بۆ جاری دووەم و دیسان بە ھاوڕێیەتیی سەلاحەددین، سوپاکەی لە دیمەشقەوە بەرەو میسر بەڕێ دەکات. گەیشتنی ئەسەدەددین ھاوکات دەبێ لەگەڵ گەیشتنی فەرەنگییەکان کە فاتیمییەکان لەگەڵیان ڕێک کەوتبوون. یەکەم شەڕی گەورە لە نێوانیاندا لە بیابانی جیزە ڕوو دەدات و لە شەڕەکەدا سەلاحەددین یەکێک لە سەرکردەی خاچھەڵگرەکان بە دیل دەگرێت. دوای ئەم سەرکەوتنە، ئەسەدەددین دەچێ بۆ [[ئەسکەندەرییە]] و و سوپای خاچھەڵگر و فاتیمی ئەسکەندەرییە گەمارۆ ئەدەن، گەرچی زیانێکی گەورەیان لێ کەوتبوو بەڵام ھێشتا ژمارەیان لە سوپاکەی ئەسەدەددین زیاتر دەبێت. تا دواتر، وا ڕێک دەکەون کە ھەردوو سوپای شام (ئەسەدەددین) و فەرەنگییەکان لە میسر بڕۆنە دەرەوە (ساڵی ٥٦٢ک بەرانبەر ١١٦٧ز). جاری سێیەم، دیسانەوە ئەسەدەددین لە شامەوە بۆ میسر سوپا بەڕێ دەکات. ھۆکاری لەشکەرکێشانی ئەم جارە ئەوە بوو کە فەرەنگییەکان ھەموو سوار و پیاوەکانیان کۆ کردبووەوە و دەیانویست میسر بگرن. کە ھەواڵ بە ئەسەدەددین شێرکۆ و نوورەددین زەنگی دەگات، بەپەلە دەکەونە خۆ بۆ ناردنی سوپا. ئەسەدەددین لە ساڵی ٥٦٤ی کۆچی دەگاتە میسر و فەرەنگییەکان ناچار دەکات میسری بۆ چۆڵ بکەن؛ لە ٨ی کانونی دووەمی ١١٦٩ی زایینیدا دەچێتە ناو [[قاھیرە|قاھیرەوە]]. ئەسەدەددین دەزانێت «شاور»ی وەزیری فاتیمییەکان یاری دەکات بەوان و بە فەرەنگییەکان. لەبەر ئەوە شاور دەگرێت و خەلیفەی فاتیمی عازید لیدینڵا، فەرمانی کوشتنی دەردەکات و ئەسەدەددین دەکاتە وەزیر. == دامەزراندنی دەوڵەت == === گرتنەدەستی وەزرات و ڕووخاندنی دەوڵەتی فاتیمی === پێش ھاتنی سەلاحەددین [[میسر]] مەڵبەندی [[دەوڵەتی فاتیمی]] بوو. خەڵیفەی فاتیمی دەسەڵاتێکی وای نەبوو و ھەموو کاروبارەکان بەدەست وەزیرەکانیەوە بوو. بەم شێوەیە ئەسەدەددین شێرکۆ بوو بە پیاوی یەکەم لە وڵاتدا و کاتێک ئەو مرد خەڵیفەی فاتیمی وەزراەتی دا بە سەلاحەددین. مێژوونوسان باس لەوە دەکەن کە [[دەوڵەتی زەنگی|زەنگییەکان]] بۆ دانانی سەلاحەددین لەو جێگایەدا زۆریان بۆ خەڵیفەی فاتیمی ھێنا. لەبەر لاوازیی ئەو کاتەی فاتیمییەکان و بەھێزیی زەنگییەکان و زۆریی ژمارەی پشتیوانانی سەلاحەددین خۆی، خەڵیفە ناچار بە پەژیران بوو. لەگەڵ ئەمانەشدا، وەرگرتنی وەزارەت بۆ سەلاحەددین بە ئاشتی نەڕۆیشت و چەند مانگێکی نەبرد کە سەرباز و فەرمانڕەوا فاتیمییەکان ھەوڵی کوشتنییان دا. لەم کاتانەدا نورەددین زەنگی سەرگەرمی کێشە ناوخۆیییەکانی وڵاتەکەی لە [[شام]] بوو. دوای وەرگرتنی وەزارەت لەلایەن سەلاحەددینەوە، خاچھەڵگران ھەڵمەتێکی نوێیان برد و لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١١٦٩ زایینیدا بە کەشتییەکانیانەوە بەندەری دومیاتیان گەمارۆ دا. سەلاحەددین ھەواڵی نارد بۆ نورەددین زەنگی، ئەویش لای خۆیەوە دەستی کرد بە ھێرشبردن بۆ سەر میرنشینە خاچھەڵگرەکانی شام تا گوشاری سەر میسر کەم بکاتەوە. پاسەوانەکانی دومیات ڕۆڵێکی گەورەیان بینی لە پاراستنی شارەکە و دوای ٥٠ ڕۆژ گەمارۆدان خاچھەڵگرانیان ناچار بە گەڕانەوە کرد. گەردەلوولێکی بەھێزیش ھەڵی کرد و دەریاوانەکان کۆنتڕۆڵیان بەسەر کەشتییەکاندا نەما و زۆربەیان نوقم بوون. لە باکوورەوە، سەلاحەددین بە سوپاکەیەوە دوای خاچھەڵگرە کشاوەکان کەوت ھەتا لە شاری دێر بەلەح بەیەکیان دا (ساڵی ١١٧٠). پاشای خاچھەڵگران لەگەڵ پاسەوانەکانی لە شاری [[غەززە]]وە بۆ شەڕ لەگەڵ سەلاحەددین بەرەو ئەوێ دەرچوو. بەڵام سەلاحەددین ڕێگەی گۆڕی بەرەو غەززە و ئەو شارەی خاچھەڵگرەکان لە دەرەوەی قەڵای شارەکەدا دروستیان کردبوو ڕووخاندی. ھەروەھا، بەپێی ھەندێک لە سەرچاوەکان، لەو ماوەیەدا سەلاحەددین قەڵای ئیلاتیشی گرت. دوای ئەم سەرکەوتنە، [[دەوڵەتی زەنگی|زەنگییەکان]] پێیان لە میسر قایم بوو. نورەددین زەنگی ناردی بەشوێن سەلاحەددینا کە وتاری ھەینی ڕابگرێت بۆ خەڵیفەی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمی]] و بیگەڕێنێتەوە بۆ خەڵیفەی [[دەوڵەتی عەبباسی|عەبباسی]]. بەڵام سەڵاحەدین لەبەر دەسەڵاتی [[شیعە]] لە میسردا لەمە ئەترسا و دوای ئەخست. ھەتا نورەددین ھەڕەشەی لە سەلاحەددین کرد کە خۆی دێت بۆ [[قاھیرە]]، سەلاحەددین ھەموو کاروبارێکی بۆ ڕێک خستبوو بەڵام کەس غیرەتی نەئەکرد جێبەجێی کات تا شێخێکی [[سوننە]] لە مووسڵەوە ھات و وتاری بۆ خەڵیفەی عەبباسی دا (لە یەکەم ھەینیی مانگی ئەیلولی ساڵی ١١٧١دا). پاشان، ھەموو قاھیرە ئەوەیان ئەنجام دا. لە کاتێکدا خەڵیفەی فاتیمی لەسەر جێی مردن بوو، زۆری نەبرد وەفاتی کرد. سەلاحەددین بوو بە حاکمی میسر. بەمەش، دوای ٢٦٢ ساڵ بەردەوامی، دەوڵەتی فاتیمی سەرەنجام کۆتاییی پێھات. [[پەڕگە:Capturing Damiate.jpg|center|550px|thumb|گەمارۆدانی دومیات لەلایەن کەشتیگەلی خاچھەڵگرانەوە.]] === سوڵتانی میسر === دوای ڕووخانی دەوڵەتی فاتیمی سەلاحەددین دەستی کرد بە بەھێزکردنی حکوومەتی خۆی لە میسر و ھەوڵی دا سەربەخۆی بکات. پایەکانی دەوڵەتی دا بە لایەنگر و نزیکەکانی، قازییە شیعەکانی لابرد و گۆڕینی بۆ قازیی شافعی، مەجلیسەکانی بانگەوازی ھەڵوەشاندەوە و ئوسولی مەزھەبی شیعەی ئیسماعیلیی لابرد، ناوی [[عەلی کوڕی ئەبوتالیب]]ی لە بانگدا سڕیەوە، بڕیاری دا ناوی ھەر [[خەلافەتی ڕاشدین|چوار خەڵیفەی ڕاشدین]] لە وتاری ھەینیدا بھێنرێت، دوو خوێندنگەی گەورەی بنیات نا لە فوستات بۆ بڵاوکردنەوەی مەزھەبی سوننە، ئەم دوو خوێندنگەیە زانستەکانی شەریعەتیان ئەوتەوە بەپێی مەزھەبی [[شافعی]] و [[مەزھەبی مالیکی|مالکی]]. [[پەڕگە:Flickr - Gaspa - Cairo, moschea di El-Azhar (8).jpg|thumb|250px|مزگەوتی ئەزھەر، فاتیمییەکان دایانمەزراند بۆ بڵاوکردنەوەی مەزھەبی ئیسماعیلی، سەلاحەددین گۆڕی بۆ خوێنگەیەکی سوننە، دوای ئەوەی دەستی گرت بەسەر فاتیمییەکان و دەسەڵاتی شیعە لە قاھیرەدا.]] نێوانی نوورەددین زەنگی و سەلاحەددین ساردیی تێکەوت. چەند جارێک سەلاحەددین نامەی پۆزشی نارد بۆ نوورەددین، بەڵام ھیچ لەوانە سودی نەبوو. نوورەددین سوور بوو لەسەر ئەوەی لە فرسەتێکدا ھێرش بکاتە سەر میسر بۆ لابردنی سەلاحەددین. لە ھاوینی ساڵی ١١٧٢دا ھەواڵ گەیشت کەوا سوپای نوبییەکان گەیشتوونەتە سنووری میسر و ئەیانەوێت گەمارۆی [[ئەسوان]] بدەن. سەلاحەددینیارمەتی بۆ ناردن و نوبییەکانیان ناچار بە گەڕانەوە کرد. جارێکی تر، سوپای نوبی لە ساڵی ١١٧٣دا گەڕایەوە. ئەمجارەیان سوپای ئەییووبی دوایان کەوتن تا وڵاتی نوبە. لەم کاتانە نوورەددین زەنگی ھیچ ھەنگاوێکی سەربازیی بەرانبەر سەلاحەددین نەنا، بەڵام داوای گەڕانەوەی ٢٠٬٠٠٠ دیناری لێکرد کە کاتی خۆی بۆ ھەڵمەتەکەی ئەسەدەددین شێرکۆ بۆ فەتحی میسر و دەستگرتن بەسەر دەسەڵاتی خاچھەڵگری و فاتیمیدا تەرخانی کردبوو. سەلاحەددین وەک ئەمەکێک بۆ قەرزەکەی، ٦٠٬٠٠٠ دیناری بۆ نارد لەگەڵ باشترین شتومەک و گەوھەردا، ھەروەھا ئەسپ و فیل. سەلاحەددین لە کاتی ڕۆیشتنی بە خاکەکانی شامی خاچھەڵگریدا بۆ گەیاندنی پارە و دیارییەکان بە دیمەشق، سوودی لە فرسەت وەرگرت و ھێرشی بردە سەر خاچھەڵگرەکان و فەڕەنگییەکان و چەند شەڕێک لە نێوانیاندا ڕووی دا. کاتێک سەلاحەددین لە شام بوو باوکی مرد و چەند ڕۆژێک دوای ئەوەی گەڕایەوە میسر لە ساڵی ١١٧٤دا، براکەی بە سوپایەکەو نارد بۆ گرتنی [[یەمەن]]؛ وڵاتەکەیان گرت و بەمەش حیجاز چووە پاڵ میسر. نوورەددین لە بەھاری ١١٧٤دا ھێزێکی گەورەی کۆ کردەوە و لە ھەوڵێکدا بۆ لابردنی سەلاحەددین ھێرشی برد بۆ میسر. بەڵام ئەم ھەڵمەتە تەواو نەکرا و لە ١٥ی ئایاری ١١٧٤ لە تەمەنی ٥٩ ساڵیدا نوورەددین گیانی لەدەست دا. بە وەفاتی نوورەددین، سەلاحەددین بە کردەوە بوو بە پێشەوای میسر و سەربەخۆ بوو لە ھەر شوێنکەوتوویییەکی سیاسی. بەم شێوەیە سەلاحەددین بوو بە سەرکردەی گەورەترین دەسەڵاتی ئیسلامیی ئەو سەردەمە کە بە [[دەوڵەتی ئەییووبی]] ناسراوە. == گرتنی شام == === فەتحی دیمەشق === [[پەڕگە:Damascus citadel.JPG|thumb|250px|قەڵای دیمەشق، چوار ڕۆژ دوای گرتنی شارەکە سەلاحەددین چووە ناویەوە.]] نوورەددین زەنگی مرد و لەدوای خۆی کوڕێکی یانزە ساڵەی بەجێ ھێشت بە ناوی ساڵح ئیسماعیل. سەلاحەددین لە نامەیەکدا بۆ ساڵح ئیسماعیل ئاماژەی بە مەرگی باوکی کرد و بیستنی ھەواڵی مەرگی ئەوی بە "ڕاچڵەکیان لە بوومەلەرزە" وەسف کرد و بەڵێنی پێ دا لە بەرانبەر دوژمنانیدا "وەکوو شمشێر دەستبەکار بێ". سەلاحەددین ئەیتوانی بەئاسانی دیمەشق بگرێ بەڵام لە بیروباوەڕی ئەودا ھێرشکردنەسەر وڵاتێک کە پێشتر ھیی سەروەر و گەورەی خۆی بووە کارێکی ناڕەوا بوو. سەلاحەددین وای بە باش زانی چاوەڕوانی بانگھێشت و داوای یارمەتیی ساڵح بمێنێتەوە، بەڵام بارودۆخەکە لە شام جیاواز بوو، ساڵح ئیسماعیل گوێزرایەوە بۆ [[حەلەب]] و گەورەی سەربازە زەنگییەکان (کەمشتەکین) ڕاسپێردرا لەسەری تا گەورە دەبێت. خێرا کەمشتەکین تەماعی کردە فراوانکردنی دەوڵەتەکەی و بڕیاری دا دیمەشق بگرێت. ئەمیری دیمەشق داوای یارمەتیی لە سەلاحەددین کرد و سەلاحەددینیش بە سەرکردایەتیی سوپاکەی، کە لە ڕێگەدا چەند کۆمەڵێکی [[کورد]] و [[عەرەب]] دابوویانە پاڵیان، لە مانگی تشرینی دووەمی ساڵی ١١٧٤دا چووە ناو دیمەشقەوە. === فەتحەکانی ناوخۆی شام === سەلاحەددین دستبەکاری گرتنی شارەکانی تری شام بوو کە دوای مردنی نوورەددین تا ڕادەیەک سەربەخۆ بووبوون. حەمای بەئاسانی گرت، بەڵام خۆی لا دا لە ھێرشبردن بۆ سەر [[حومس]]، لەبەر ئەوەی کە قەڵاکەی زۆر ئەستەم بوو. پاشان سەرنجی چووە سەر حەلەب و دوای ئەوەی کەمشتەکین ڕەتی کردەوە ملکەچ بێت بۆی، سوپاکەی بەرەو ئەوێ بەڕێ کرد. ساڵح (کوڕەکەی نوورەددین) داوای لە خەڵک کرد کە بەرگری لە شارەکەیان بکەن، وەک ئەڵێن ئەو قسانە کاریگەریی زۆری لەسەر خەڵک ھەبوو. کەمشتەکین ناردی بۆ لای ڕەشیدەددین سینان (شێخی حەشاشییەکان، کە لەبەر ڕووخانی دەوڵەتی فاتیمی لەگەڵ سەلاحەددینا دوژمن بوو) و لەگەڵی ڕێکەوت کە سەلاحەددین لەناو بەرن. تیپێکی ١٣ کەسی لە حەشاشییەکانیان نارد تا لە سەربازگەکەیدا سەلاحەددین بکوژن، بەڵام پێش ئەوەی ھێرش بەرن ئاشکرا بوون و پیان زانرا. لەم کاتانە ڕیمۆندی سێیەم لە تەرابلس جوڵا بۆ ھیرشکردنە سەر حومس، بەڵام خێرا پاشەکشەی کرد بێ ئەوەی ئامانجەکەی بپێکیت، و سەڵاحەدین کەوتە بەر ھیرشی دوژمنەکانی کە دژە ھێرشیان ئەکردە سەری، دواتر سەڵاحەدین ڕۆیشت بەرەو حەما لە سەرکردایەتی سوپاکەی بۆ ڕێگرتن لەو تیپە خاچھەڵگریەی ھاتبوون بۆی، بەڵام خاچھەڵگرەکان کشانەوە کاتێک ھەواڵی زۆری ھێزی ئەییوبیەکانیان پێگەیشت، سەلاحەدین بە ئاسانی چووە شارەکەوە و قەڵاکەی گرت لە ئازاری ١١٧٥ز، دوای بەرگریەکی بەھێز لەلایەن پاسەوانەکانیەوە. ئەمیری [[موسڵ]] سەیفەدین غازی ترسا لە گەورەبوونی سەڵاحەدین، ھێزێکی زۆری کۆکردەوە بەسەرکردایەتی عیزەدین مەسعودی برای، کە سەلاحەدین ئەمەی زانی گەمارۆی سەر حەلەبی لابرد و چووە حەما خۆی ئامادەکرد بۆ بەیەکگەیشتنیان، کاتێک عیزەدین مەسعود گەیشتە حەلەب سوپای کوڕی مامەکەی، پاشا ساڵح ئیسماعیل چوونە پاڵی و دەرچوون لەگەڵ سوپایەکی گەوردا، چاوەڕێی کردن تا گەیشتنە شاخەکانی حەما، نوێنەری نارد بۆلایان و بۆیان نارد و ھەوڵیدا لەگەڵیان ڕێبکەوێت، بەڵام ڕێنەکەوتن ھەردوولا کۆبوونەوە لە شاخی حەما لە نزیک ڕووباری عاسی و شەڕێکی گەورە لە نیوانیان ڕوویدا و [[دەوڵەتی زەنگی|زەنگیەکان]] تێکشکان لەسەر دەستی سەڵاحەدین، لە ٢٣ی نیسانی ١١٧٥ز سەڵاحەدین لە دوای ئەم سەرکەوتنە چووە حەلەبەوە و زەنگیەکان لەگەڵی ڕێکەوتن، و خۆی کرد بە پاشا بەسەر ئەو وڵاتانەی فەتحی کردبوون و وتاری ھەینی بۆ خوێنرایەوە بە ناوی «الملک الناصر» واتە؛ ('''پاشای سەرخەر''')، دیناری ئاڵتونی بەناویەوە لە میسر لێدرا، و ژنەکەی [[نورەدین زەنگی]] ھێنایەوە، و خێرا سەرکردایەتی سەڵاحەدین شەرعیەتی وەرگرت کاتێک خەلیفەی عەبباسی لە بەغدا دەسەڵاتی میسر و ڕۆژئاوای خواروو و نەوبە و ڕۆژئاوای [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] و [[فەلەستین]] و سوریای ناوەڕاستی پێدا. [[پەڕگە:L'armée de Saladin.jpg|thumb|250px|right|وێنەیەکی فەڕەنجی، سوپای ئەیوبی دەر ئەخات لە ساڵی ١٣٣٧ز]] دوای ئەم سەرکەوتنانە دوایین شەڕی نیوان زەنگی و ئەیوبیەکان ڕوویدا لە ھاوینی ١١٧٦ز، سەڵاحەدین سوپاکەی ئامادەکرد لە میسرەوە بۆ یەکلایکردنەوە، و سەیفەدین غازی ئەمیری [[موسڵ]] ھەستا بە کۆکردنەوەی پیاوە لە [[دیاربەکر]] و گوند و شارەکانی دوورگەی فوڕات، ئەیوبیەکان ھاتن بەرەو ڕوویان و لە شەڕێکی بەھێزدا بەسەریاندا سەرکەون و سەڵاحەدین مامەڵەیەکی جوامێرانەی دیلەکانی کرد دیاری پێدان و ئازادیکردن، پاشان دەسکەوتەکانی جەنگەکەی بەسەر سەربازەکانیدا دابەش کرد و ھیچی بۆ خۆی دانەنا. دوای ئەم سەرکەوتنە سەڵاحەدین گەڕایەوە بۆ گەمارۆی شاری حەلەب، لە کاتی ڕۆیشتنیاندا فەتحی قەڵای بزاعە و منبجیان کرد، پاشان ڕۆیشت بەرەو ڕۆژاوا بۆ گرتنی قەڵای ئەعزاز، و کاتێک گەمارۆی قەڵاکەیان دا ھەندێک لە حەشاشەکان سەربازگەکەیان کرد و یەکێکیان توانی بچێتە خێمەکەی سەڵاحەدینەوە و چەقۆیەکی دا لە سەری بەڵام چەقۆکە بەر ڕومەتی کەوت و برینداری کرد و توانی حەشاشەکە بگرێت و کوشتی، ئەم ڕووداوە کاریگەری زۆربوو لەسەر سەڵاحەدین بڕیاریدا دەست بگرێت بەسەر کەمشتەکین ئەمیری حەلەب کە پێشتر ڕێکەوتبوو لەگەڵ حەشاشیەکان بۆ کوشتنی سەڵاحەدین، و زۆر ئاگاداربوو دوای ئەوە. دوای ئەوەی سەڵاحەدین سەرکەوت و فەتحی قەڵای ئەعزازی کرد، بەرەو حەلەب ڕۆیشت و گەمارۆیدا تا ئەمیر کەمشتەکین بگرێت ئەمجارەش بەرگریەکی بەھێزیان کرد پاشان سەڵاحەدین ڕێکەوت لەگەڵیان کە زەنگیەکان بمێننەوە لە حەلەب لە بەرانبەر ئەوەی دان بنێن بە دەسەلاتی سەڵاحەدین لە ھەموو ناوچەکانی تر کە گرتویەتی، و خێرا میرەکانی [[ماردین]] و دەوروبەری دانیان نا بە سەرکردایەتی سەڵاحەدین و بە دەسەڵاتی لەسەر شامدا، دوای تەواوبوونی ئاگربەستەکە پاشا ساڵح خوشکە بچوکەکەی نارد بۆ لای سەڵاحەدین داوای لێکرد قەڵای ئەعزاز بگێڕێتەوە بۆ زەنگیەکان، سەڵاحەدین وەڵامی داواکەی دایەوە زۆر بە جوامێرانە و خۆی ھاوڕێیەتی کرد تا دەروازەی حەلەب و دیارییەکی زۆری بۆ ناردن. [[پەڕگە:Masyaf - Gesamtansicht.jpg|thumb|250px|قەڵای مەسیاف، یەکێک لە قەڵای حەشاشیەکان]] === ھەڵمەت بۆ سەر حەشاشیەکان === دوای ئەوەی سەڵاحەدین ھاوپەیمانی بەست لەگەڵ زەنگیەکان و ڕێکەوتنی ئاشتی کرد لەگەڵ شانشینی [[بەیتولموقەدەس]]، ھیچ مەترسیەک نەمایەوە بۆ دەوڵەتەکەی بێجگە لە حەشاشیەکان، کە ڕێگەی تیرۆر کردنیان بەکارئەھێنا بۆ ڕزگاربوون لە دوژمن و ڕکەبەرەکانیان، و چەند قەڵا و کەلویەکیان بەدەستەوەبوو لە شاخەکانی نەسیری، و کاتێک سەڵاحەدین بڕیاریدا کە لێیانبدات، چەند یەکەیەکی سەربازی نارد بۆ شاخەکانیان، و سەربازەکانی تری گەڕاندەوە بۆ میسر و سەڵاحەدین خۆی سەرکردایەتی سوپاکەی کرد و گەمارۆی ھەموو قەڵاکانی حەشاشیەکانی دا لە ئابی ١١٧٦زدا، بەڵام نەیانتوانی ھیچیان فەتح بکەن دوایی کشانەوە و پاشان ڕێکەوتن لەگەڵیان بەمەش سەڵاحەدین سەرکەوتنێکی تری بەدەست ھێنا بەوەی خاچھەڵگرەکانی بێبەش کرد لە ھاوپەیمانیەکی گرنگ. == گەڕانەوە بۆ میسر و غەزووەکانی لە فەلەستین == [[پەڕگە:Flickr - HuTect ShOts - Citadel of Salah El.Din and Masjid Muhammad Ali قلعة صلاح الدين الأيوبي ومسجد محمد علي - Cairo - Egypt - 17 04 2010 (4).jpg|thumb|right|250px|قەڵای سەڵاحەدینی ئەیوبی لە قاھیرە]] لە دوای کشانەوە لە شاخەکانی نەسیری سەڵاحەدین گەڕایەوە [[میسر]] دوای ئەوەی دوو ساڵ بە جێی ھێشتبوو بۆ داستانە یەک لەدوای یەکەکانی لە [[شام]]، دەستیکرد بە رێکخستنەوەی کاروباری میسر و چاکسازیکردن یەکەم ئیش ھەستا بە دروستکردنی قەڵا لە چواردەوری [[قاھیرە]] و بنیاتنانەوەی بەشە ڕووخاوەکانی، دیوارەکانی چاک کردەوە و فراوانی کردن، بڕیاری بنیاتنانی قەڵای قاھیرەی دا لە ساڵی ٥٧٣ز کە دواتر بە قەڵای سەلاحەدین ناسرا، و ھەڵکەندنی بیری یوسف کە گەیشتە قوڵی ٨٥ مەتر، و لە ئیشەکانی تری سەلاحەدین بنیاتنانی پردێکی گەورە بوو لە جیزە تا ھێڵێکی بەرگری دروست بکات بۆ پاراستن لە ئەگەری ھێرشی ڕۆژاوا. سەڵاحەدین مایەوە لە قاھیرە و سەرپەرشتی ئیشە بنیاتنانەوەکانی ئەکرد، ھاوشان لەگەڵ بینا سەربازیەکاندا چەند خوێندنگەیەکی دامەزراند بۆ بڵاوکردنەوەی زانست، و خۆی بە دوای بەڕێوەبردنە ناوخۆییەکاندا ئەچوو، و گرنگی دا بە دامەزراوە کۆمەڵایەتیەکان کە یارمەتی خەڵکیان ئەدا و دژواریەکانی ژیانیان لێ کەم دەکردنەوە، و بەڵێنی بەخشینی دا بە ھەژار و ڕێبوارەکان کە پەنایان ئەبردە بەر مزگەوت تێیدا بژین، و مزگەوتی ئەحمەد کوڕی تۆڵۆنی لە قاھیرە کرد بە شوێنێک بۆ ڕێبوارەکانی لە وڵاتەکانی [[مەغریب]]ەوە ئەھاتن. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١١٧٧ز، خاچھەڵگرەکان ھێرشیان کردە سەر کەنارەکانی [[دیمەشق]]، سەڵاحەدین وای دانا کە ئاگربەست لەگەڵ شانشینی بەیتولموقەدەس کۆتایی ھاتووە بەم ھێرشە، سوپای کۆکردەوە و رۆیشت بەرەو فەلەستین تا دەستبگرێت بەسەر ھەندێک شوێنی خاچھەڵگرەکان، پاشان ڕۆیشت بەرەو عەسقەلان کە پێی ئەوترێت (بوکی شام)، و سەڵاحەدین بەردەوام بوو غەزووی شوێنە دووەمیەکانی خاچھەڵگرەکانی یەک لە دوایەک کرد، ھێرشی بردە سەر ڕامەڵە و لەد و گەیشتە دەروازەکانی قودس. === شەڕ و ئاگربەست لەگەڵ باڵدوینی چوارەم === [[پەڕگە:Schlacht von Montgisard 2.jpg|thumb|250px|شەڕی نێوان سوپای خاچھەڵگری و ئەیوبی ساڵی ١١٧٧ز بە فڵچەی فیلیپ لاریڤییر]] پاشای قودس (ئۆرشەلیم)، باڵدوینی چوارەم ھێزەکانی کۆکردەوەو لە شاری [[غەزە]]وە چووە عەسقەلان، و کاتێک ئەم ھەواڵە بە سەڵاحەدین گەیشت، بە بەشێک لە سوپاکەیەوە ھاتن بەرەو شارەکە و لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١١٧٧ز خاچھەڵگران ھێرشێکی کتوپڕیان کردە سەریان و شکاندنیان، دوای گەڕانەوەی بۆ میسر سەڵاحەدین نەک ورەی نەڕوخا بەڵکو جارێکی‌تر ھێزەکانی ڕێکخستەوە و ھێزە ئەییوبییەکان لە نزیک حومس دابەزین، ولە ئابی ١١٧٨ز تاقمە خاچھەڵگرەکان ھێرشیان کردە سەر حەما و ھەندێک لە خەڵکەکانیان کوشت بەڵام شکێنران لەلایەن بەرگریکارانی شارەکەوە، سەڵاحەدین ساڵێک لە شام مایەوە بێ ئەوەی جەنگی تر ڕووبدات، پاشان ھەواڵی پێگەیشت کە خاچھەڵگرەکان پلان دادەنێن بۆ ھێرش بردنە سەر سوریای ناوەڕاست، سەلاحەدین ئامادەسازی بۆ کرد و پلانی خۆی ڕێکخست، لە نیسانی ١١٧٩ز خاچھەڵگرەکان بەسەرکردایەتی باڵدوینی چوارەم بەرەو دیمەشق ڕۆیشتن و چاوەڕێی بەرگریەکی لاوازیان ئەکرد، دەستیان کرد بە ھێرشبردنە سەر بەرزاییەکانی جۆلان، یەکەیەکی ھێزە ئەیوبیەکان ڕووبەڕویان بوونەوە پاشان پاشەکشەیان کرد لە بەردەمیاندا تا بێن بە دوایاندا بۆ باشوری ڕۆژھەڵاتی قنتیڕە کە سوپای ئەییوبی چاوەڕێی ئەکردن، بەم شێوەیە شەڕ کەوتەوە و ئەییوبیەکان سەرکەوتنیان بەدەست ھێنا و دوای ئەم سەرکەوتنە سەڵاحەدین ھیزەکانی زیاد کرد لە شام. [[پەڕگە:Ateret-S-164.jpg|thumb|270px|right|پاشماوەی ئەو قەڵایەی باڵدوینی چوارەم بنیاتی نا و سەڵاحەدین گرتی و ڕوخاندی]] لە ھاوینی ١١٧٩ز، باڵدوینی چوارەم قەڵایەکی سنوری بنباتنا لەسەر ڕێگای [[دیمەشق]] پاشان ویستی پردێک نیات بنێت لەسەر ڕووباری [[ئوردن]] (کە لە ئێستادا ناسراوە بە پردی کچەکانی یەعقوب) تا خاکەکانی خاچھەڵگرەکان ببەستێتەوە بە بانیاسەوە کە جیاکەرەوەیەک بوو لە نێوان میرنشینە خاچھەڵگریەکان و خاکە ئیسلامیەکاندا، سەڵاحەدین دژی ئەم پڕۆژەیە وەستا و بە ئیشێکی دوژمنکارانەی دانا بۆ سەر [[موسڵمان|موسڵمانان]]، و ١٠٠٬٠٠٠ پارچە ئاڵتونی دا بە باڵدوین تا دەست لەم ئیشە ھەڵگرێت، بەڵام ئەو ڕەتی کردەوە، لەبەرئەوە سەلاحەدین ھێرشی کردە سەر قەڵا سنوریەکە و تێکیدا، پاشان بە سوپاکەیەوە ڕۆیشت و بانیاسی کردە بنکەی خۆی، سوپای خاچھەڵگرەکان پەرتەوازە بوون، و سەلاحەدین لە دوورەوە ئاگای لێیان بوو تا کاتێک فرسەت ھاتە بەردەمی و زانی سوپای خاچھەڵگری ھیلاک بوون، ھەردوولا بەیەکیاندا و موسڵمانان سەرکەوتن، و زۆر لە گەورە جەنگاوەرەکانی خاچھەڵگرەکان بەدیل گیران پاشان سەڵاحەدین بەرەو قەڵاکە ڕۆیشت گەمارۆی دا تالە ٣٠ی ئابی ١١٧٩ز فەتحیکرد و چووە ناویەوە. لە بەھاری ١١٨٠ز سەڵاحەدین خۆی ئامادەئەکرد بۆ غەزووی بەیتولموقەدیس، باڵدوین داوای ئاشتی لێکرد، سەڵاحەدین ڕازی بوو، ڕیمۆندی سێیەم لە تەڕابلس سەرەتا ڕەتیکردەوە بەڵام خێرا سەری دانەواند بۆ ڕێکەوتن دوای ئەوەی سوپای ئەیوبی ھێرشیان کردە سەر میرنشینەکەی و کەشتیگەلی ئیسلامی دەرکەوت لە بەندەری تەڕتوس و ھەڕەشەی ھێرشیان لێئەکرد. == کێشە ناوخۆییەکان == سەڵاحەدین ھەوڵیدا نێوان ئەمیری حوسن کیفا، نورەدین محەممەد ئەرتقیونی و قەلج ئەرسەلانی سولتانی [[دەوڵەتی سەلجوقی|سەلجوقیەکانی]] [[ڕۆم]] یەکبخات، نورەدین ناوبژیوانی ئەییوبی قبوڵ کرد پاشان قلج ئەرسەلانیش قبوڵی کرد و سەڵاحەدین زۆر دڵخۆش بوو پێی بەم یەکگرتنەی خاکە ئیسلامیەکان پاشان دواتر ناکۆکی کەوتە نیوان نورەدین و قلج ئەرسەلان، سەڵاحەدین ھەڕەشەی لە نورەدین کرد وتی خۆی ئەڕوات بۆ مەڵتیەی پایتەختی نورەدین تا دەرسی دابدات و بۆ کۆتایی ھێنان بە ناکۆکی نێوان ئەم دوو فەرمانڕەوا موسڵمانە لە کاتێکدا موسڵمانان ئەوپەڕی پێویستیان بە یەکگرتوویی ھەبوو، لە ڕاستیدا سەڵاحەدین نەیئەویست بچێت بۆی تەنھا بۆ ئەوەبوو ملکەچی بکات و نورەدین کە زانی ناتوانێت لەبەرامبەر سوپای ئەییوبی بوەستێت، ملکەچ بوو بۆ فەرمانی سەڵاحەدین، پاشان سەڵاحەدین گەڕایەوە [[قاھیرە]] لە ساڵی ١١٨١ز، کە ئەیویست [[مانگی ڕەمەزان]] لە میسر بەسەربەرێت، پاشان بڕوات بۆ [[حەج]] بەڵام لەبەر چەند ھۆکارێکی نادیار حەجەکە نەکرا. == فراوانبوونی دەوڵەت == ===شاڵاو بۆ سەر ئەتابەگی زەنگیەکان و فەرەنگەکان=== [[File:Dirham of Saladin, 1215-1216.jpg|thumb|upright=1.35|سەڵاحەدین لەسەر درهەمێکی دوای مردنی کە لە سەردەمی ئەشرەف مووسا ئەییووبی چاپکراوە، کە لەسەری نووراوە: "شای سەرکەوتوو،ڕاستودروستی جیهان و دین، یوسف کوڕی ئەیوب". لە ١٢١٥ز، لە [[فارقین|میافارقین]] چاپکراوە. سکەی هەمان شێوە لە سەردەمی فەرمانڕەوای ئەودا چاپکرابوو.<ref name=":0">Nicolle 2011, [https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ&pg=PA26 p. 26]: "This copper dirham, minted at Mayyafariqin in 587 AH (1190/01 AD) shows Saladin wearing the sharbush hat of a Saljuq-style Seljuk ruler."</ref><ref name=":1">, also Whelan Type III, 258-60; Album 791.4</ref>]] سەیفەدین غازی کۆچی دوایی کرد لە ٢٨ی حوزەیرانی ١١٨٠ز، عیزەدینی برای میرنشینی [[موسڵ]]ی گرتە دەست، لە ٤ی کانونی یەکەمی ١١٨١ز پاشا ساڵح کوڕی [[نورەدین زەنگی]] کۆچی دوایی کرد لە حەلەب، کاتێک بێھیوا بوو لەخۆی عیزەدین مەسعودی ئامۆزای دانا وەک میری حەلەب بەڵام بەڕێوەبردنی حەلەب و موسڵ بەیەکەوە لە سەروو توانای عیزەدینەوە بوو، لەبەر ئەوە حەلەبی دا بە عیمادەدینی برای لە بەرانبەر [[سنجار]] و خاپور و ڕقە و نەسیبین و سروج و زۆر شوێنی تر، بەڵام سەڵاحەین ھەوڵی نەدا سوود لەو فرسەتانە وەربگرێت لەبەر ڕێزگرتنی بۆ ئەو پەیماننامەیەی پێشتر لەگەڵ زەنگیەکان بەستبووی. لە ١١ی ئایاری ١١٨٢ز سەلاحەدین لە سەرکردایەتی نیوەی سوپای ئەییوبی و ژمارەیەک خۆبەخشدا دەرچوو لە قاھیرەوە بۆ شام، کاتێک زانی ھێزە خاچھەڵگرەکان لەسەر سنوور کۆبوونەتەوە بۆ ڕێگرتن لێی ڕێگەی گۆڕی لە سیناوە بۆ ئەبلە، لێرەدا سەڵاحەدین ھیچ بەرگریەک نەکرا لەلایەن ھێزەکانی باڵدوین، گەیشتە دیمەشق پاشان ھێرشیان برد بۆ دەستگرتن بەسەر [[بەیروت]]دا و سەلاحەدین سەرکردایەتی سوپاکەی ئەکرد لە دەشتی بیقاع، و کاتێک زانی ھێرشەکە سەرکەوتن ناھێنێت، وەستاندی و خۆی کۆکردەوە بۆ ئیشەکەی لە وڵاتی نێوان دوو ڕووبار. موزەفەڕەدین کوکبری یەکێک بوو لە میرەکانی [[حەڕان]]، بانگی سەڵاحەدینی کرد تا وڵاتی جەزیرە بگرێت لەو کاتانە ئاگربەستی نێوان سەڵاحەدین و زەنگیەکان کۆتایی پێ ئەھات لە کانونی یەکەمی ١١٨٢ز، پێش ئەوەی بڕوات بۆ وڵاتی جەزیرە کە کەوتۆتە باکوری وڵاتی نێوان دوو ڕووبار، گرژی نێوان زەنگیەکان لە زیادبووندا بوو، سەڵاحەدین گەمارۆی حەلەبی دا بۆ ماوەی سێ ڕۆژ پاشان گەیشت بە قەڵای بییرە نزیک ڕووباری [[فوڕات]]، کوکبری و نورەدینی حوسن کیفا پێی گەیشتن و ھیزە ھاوبەشەکانیان شارەکانی جەزیرەکەیان یەک لە دوای یەک گرت، ڕەھایان گرت پاشان ڕقە و قرقیسیە و نەسیبین، سەڵاحەدین بوو بە جێگەی خۆشەویستی خەڵکی شارەکە دوای ئەوەی زۆر لە باجەکانی لەسەر لابردن کاتێک وتی؛ «خراپترین حاکمەکان ئەوانەن خۆیان قەڵەو ئەبن و نەتەوەکەیان برسیە». پاشان غەزووی ماکسین و دورین و عرابان و خاپوری کرد. [[پەڕگە:Citadelle d'Alep.jpg|thumb|250px|right|قەڵای حەلەب، سەڵاحەدین چووە ناویەوە لە ١٢ی حوزەیرانی ١١٨٣ز]] === گرتنی حەلەب === لە دوای موسڵ سەڵاحەدین گرنگی دا بە گرتنی حەلەب، ھێزی نارد بۆ گرتنی تەل خالد فەرمانڕەواکەی تەسلیم بوو لەگەڵ گەیشتنی سەڵاحەدین خۆیدا، پاشان سەڵاحەدین بە سوپاکەیەوە ڕۆیشت بۆ گرتنی عینتاب پاشان بە پەلە گەڕایەوە بۆ لای حەلەب، عیمادەدینی میری حەلەب زۆر بەرگری نەکرد لەبەرئەوەی جەماوەری نەبوو لە ناو خەڵکەکەدا و حەزی بە گەڕانەوە ئەکرد بۆ [[سنجار]] ئەو شارەی پێشتر بەڕێوەی ئەبرد، وتووێژی کرد لەگەڵ سەڵاحەدین کە حەلەب ئەدات بە دەستەوە لە بەرانبەر ئەوەی سنجار ونەسیبین و ڕقە و سروجی بگەڕێننەوە بۆی ھەروەھا ھێزە زەنگیەکان لە ڕیزی سوپای سەڵاحەدیندا ئەوەستن، بەم ڕێکەوتنە لە ١٢ی حوزەیرانی ١١٨٣ حەلەب ھاتە ژێر دەستی ئەییوبیەکانەوە، سەڵاحەدینی دادگای [[حەنەفی]] گۆڕی بۆ شافعی، لەگەڵ ئەوەی چەند پێویستی بە پارە بوو ڕێگەی دا بە زەنگی چەند ئەتوانێت لە خەزێنەکانیان بیبات و ئەوەی مایەوە بۆ سەڵاحەدین. [[پەڕگە:Saladin the Victorious.jpg|220px|thumb|وێنەیەکی سەڵاحەدین، لە سەدەی ١٩ کێشراوە]] === لە پێناوی موسڵدا === لەگەڵ نزیکبوونوەی سەڵاحەدین لە [[موسڵ]]، زەنگیەکانی موسڵ پەنایان گرت بە [[دەوڵەتی عەبباسی|خەلیفەی عەبباسی]] لە [[بەغدا]]، ئەویش یەکێکە لە کەسایەتیە ئاینیە گەورەکانی نارد تا بکەوێتە نێوانیان، سەڵاحەدین گەیشتە شارەکە لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١١٨٢ز، و عیزەدین مەرجەکانی قبوڵ نەکرد، لەبەرئەوە سەڵاحەدین گەمارۆی شارەکەی دا، دوای چەد پیاھەڵپژانێک لە بەردەم خەلیفەدا، سەڵاحەدین بڕیاری کشانەوەی دا لەبەرئەوە بریاری دا ھێرش بکاتە سەر [[سنجار]] کە ئەمیرەکەی برای عیزەدین بوو، و ھێزی بە جێھێشت بۆ بەردەوام بوونی گەمارۆ، سنجاری گرت دوای گەمارۆدانی ١٥ ڕۆژ لە ٣٠ی کانونی یەکەمی ١١٨٢ز، پاشان سەڵاحەدین ھەموو ھێزەکانی کۆکردەوە و کاتێک عیزەدین بە ھاتنی سوپاکەی سەڵاحەدینی زانی، ناردی بۆ لای و داوای ئاشتی کرد. لە ٢ی ئازاری ١١٨٣، عادل لە [[میسر]] نووسی بۆ سەڵاحەدین کە خاچھەڵگرەکان لە وڵاتی ئیسلامیان داوە کەشتیەکیان ناردووە لە کەنداوی عەقەقبەوە بۆ تێکدانی شار و گوندەکانی کەناری [[دەریای سوور]]، وا باس دەکرێت کە خاچھەڵگرەکان کەشتی موسڵمانانیان سوتاندبوو و ھێرشیان کردبووە سەر کاروانی حەج، و ھەروەھا ویستبوویان ھێرش بکەنە سەر [[مەدینە]] و گۆڕی پێغەمبەر [[محەممەد]] تێکبدەن، بەڵام موسڵمانان ڕووبەڕوویان بوونەوە لە کەشتیگەلەکانی دەریای سووردا و تێکیان شکاندن، و سەڵاحەدین بڕیاری کوشتنی دیلەکانی خاچھەڵگرەکانی دا کە ژمارەیان لە ١٧٠ جەنگاوەر زیاتر بوو. دواتر ھەندێک لە سوپاکەی سەڵاحەدین بڵاوەیان لێکرد و گەڕانەوە، عیزەدینی میری موسڵ ئەمەی بە فرسەت زانی و ویستی ھێرش بکاتە سەر ھێزەکانی سەڵاحەدین، لە سەرەتای نیساندا سەڵاحەدین بە ھێزەکەیەوە چووە پێشەوە و [[ئامەد]]یان گرت پاشان سەڵاحەدین ناردی بۆ لای خەلیفەی عەبباسی و داوای لێکرد حەقی بداتێ بۆ گرتنی موسڵ.. == شەڕ دژی خاچھەڵگرەکان == [[پەڕگە:Ayyubid Dynasty ar.png|thumb|250px|right|دەوڵەتی ئەیوبی و دەوڵەتەکانی دەوروپشتی لە سەدەی ١٢دا، دەوڵەتی ئەیوبی بە زەرد ڕەنگ کراوە]] دوای ئەوەی سەڵاحەدین سەرکەوت لە کۆکردنەوەی [[میسر]] و [[سوریا]] و ڕۆژئاوای [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] و [[عێراق]] لە یەک دەوڵەتی ئیسلامی یەکگرتوودا دەوری شانشینی بەیتولموقەدیس و میرنشینە خاچھەڵگرەکانی دابوو لە باکوور و ڕۆژھەڵات و باشوورەوە، و دڵنیا بوو لە یەکڕیزی و تۆکمەیی دەوڵەتەکەی، دەستیکرد بە بەدیھێنانی بەشی دووەمی پلانەکەی کە دژایەتی خاچھەڵگرەکان و دەرکردنیان بوو لە وڵاتدا، فرسەتی ھاتە بەردەم کاتێک ئەرنات ئال شاتیۆن خاوەنی کرک دوای ئەوەی کاروانێکی گرت و ماڵ و چەکەکانی تاڵان کردن، سەڵاحەین لۆمەی کرد و داوای لێکرد کە دیلەکان ئازادبکات و ماڵەکەیان بۆ بگێڕێتەوە، کاتێک ئەڕنات ڕەتی کردەوە، سەڵاحەدین ئەو کاتە لە [[دیمەشق]] بوو ھەموو سەربازەکانی کۆکردەوە و ڕۆیشت بەرەو [[ئوردن]]، لە ٢٩ی ئەیلولی ١١٨٣، لە ڕووباری ئوردن پەڕییەوە بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر بیسان کە بینی چۆڵ بوو، پاشان لایاندا بەرەو ڕۆژاوا، تا ڕێگە لە ھێزە خاچھەڵگرەکان بگرن قەڵاکانی کرک و شوبکیان گرت لە سەر ڕێگەی نابلس و چەند کەسێکیان بە دیل لێگرتن، لەو کاتانەدا ھێزە خاچھەڵگرەکان خۆیان کۆکردەوە کە گەورەترین ھێز بوو شانشین لە ھەموو شتەومەکەکانی کۆیکردبووەوە، بەڵام ھێشتا کەمتر بوو لە ھێزی [[موسڵمان|موسڵمانان]]، ئەییوبیەکان بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو کشانەوە بۆ عەین جالوت لەگەڵ بوونی چەند ھێزێکی ئەییوبی، لەگەڵ ئەمەشدا ھێرشە خاچھەڵگریەکان سەڵاحەدینی توڕەکرد، ئەرنات ئال شاتیون بەردەوام بوو لە ھێرش کردنە سەر کاروانە بازرگانیە موسڵمانەکان و ڕێگەی [[حەج]] بە کەشتیگەل لە دەریای سووردا، بۆ ئەمەش سەڵاحەدین کەشتیگەلێکی دامەزراند کە لە ٣٠ کەشتی پێک ھاتبوو بۆ ھێرش کردنە سەر [[بەیروت]] لە ساڵی ١١٨٢ز، ڕیناڵد ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر شارە ئیسلامیە پیرۆزەکانی [[مەککە]] و [[مەدینە]]ی ئەکرد، کە سەڵاحەدین وەڵامی ئەمەی دایەوە بە گەمارۆدانی قەڵای کرک دووجار لە ساڵی ١١٨٣ و ١١٨٤، و ڕیناڵد وەڵامی دایەوە بە تاڵانکردنی کاروانێکی حەج ساڵی ١١٨٥، پاشان سەڵاحەدین گەڕایەوە بۆ ھێرشکردنە سەر عیزەدینی میری [[موسڵ]]، بەڵام عیزەدین ھاوپەیمانی بەست لەگەڵ [[ئازەربایجان]] و شانشینی شاخدا کە ئەمانەش ھاوکات بوو لەگەڵ نەخۆشی سەڵاحەدیندا لەبەر ئەوە لە ئازاری ١١٨٦ز ڕێکەوتنی ئاشتی لەگەڵ بەستن. === شەڕی حەتین === نەخۆشیەکەی پاشا باڵدوینی چوارەم زیادی کرد و لە ساڵی ١١٨٥ز کۆچی دوایی کرد و باڵدوینی پێنجەم لە جێگەی دانرا، ئەمیش ساڵێکی نەبرد کۆچی دوایی کرد و سیبێلای دایکی دەسەڵاتی گرتە دەست، کە ئەمیش گی ئال لۆزینیانی دەست نیشانکرد بۆ پاشایەتی، لەگەڵ گرتنە دەستی دەسەڵاتی گی، جیابوونەوە کەوتە ڕیزی خاچھەڵگرەکان و فراوان بوون، ژمارەیەک لە فەرمانڕەواکان ناڕازی بوون لە وەرگرتنی دەسەڵاتی گی لەوانە ڕیمۆندی سێیەم خاوەنی تەڕابلس کە ئەمە وایلێکرد بنێرێت بۆ لای سەڵاحەدین و لەگەڵی ڕێبکەوێت کە دژایەتی نەکات و شمشێری لێ بەرز نەکاتەوە، سەلاحەدین ڕۆیشت و لە نزیک تەبریا دابەزی، و خاوەنی تەڕابلس دای بە دەستەوە، کە پاشای فەڕەنجیەکان ئەمەی بیست ھەموو سەربازەکانی کۆکردەوە بۆ ڕووبەڕوونەوەی سەڵاحەدین و خاوەنی تەڕابلسیش چووە ڕیزی فەڕەنجیەکان بۆئەوەی ئیشەکەی خۆ دابپۆشێت. [[پەڕگە:BNF, Mss fr 68, folio 399.jpg|thumb|250px|right|سوڵتان سەڵاحەدین ئەڕنات لەناو دەبات بە دەستی خۆی]] لە ٢٥ تەممووزی ١١٨٧ز، خاچھەڵگرەکان لە نزیک شاخی حەتین دابەزین، بەڵام سەڵاحەدین پێشیان کەوت بۆ ئەوێ و سوپاکەی کۆکردەوە لە بەرزاییەکانیدا لەو شوێنەی ئاوەکە ھەڵئەقوڵێت، و ئامادەسازییە جەنگییە قورسەکانی فەڕەنجیەکان ھۆکاری دواکەوتنیان بوو، کە گەیشتن ھیلاک بوون لە تینوودا، پەلاماری ھێزی سەڵاحەدینیان دا و ژمارەیەک لە ھەردوو لا کوژران، و لە سەرەتادا خاچھەڵگرەکان زۆر بە حەماس بوون بۆ بەدەستھێنانی ئاو، لە سەرەتای ڕۆژەکە سەرکەوتن بەڵام لە کۆتایی ڕۆژەکەدا ئەیوبیەکان پەرتەوازەیان کردن، و شەڕەکە چەند کاتژمێرێک بەردەوام بوو، خاچھەڵگرەکان زیانێکی گەورەیان لێکەوت زۆربەی سەربازە لاوەکانیان لە دەستدا و شا غی ئال لوزینیان و براکەی و ئەرناتی خاوەنی کرک و زۆر لە گەورە خاچھەڵگرەکانی تر بە دیل گیران، بەڵام ڕیمۆندی سێیەم ڕۆیشت بەرەو شاری سوڕ و تێیدا مایەوە. [[پەڕگە:Saladin attacks Jaffa crusades.jpg|thumb|200px|گەمارۆدانی شاری یافا لەلایەن ئەیوبیەکانەوە]] لە دوای ئەم سەرکەوتنە سەڵاحەدین دانیشت لە خێمەکەی و فەرمانی کرد بە ئامادەبوونی شاغی و براکەی و ئەرنات، خواردن و خواردنەوەی بۆ دانان، بەڵام سەڵاحەدین سوێندی خواردبوو کە ئەرنات بکوژێت لەبەر ئەوەی زۆری لە موسڵمانان کوشتبوو، داو ئەوەی فەرمانی کرد بە ئامادەکردنی ئەڕنات و داوای لێکرد موسڵمان بێت، ئەو ڕەتی کردووە و سوکایەتی بە پێغەمبەر [[محەممەد]] کرد، سەڵاحەدین شمشێرەکەی لێبەرزکردەوە و کوشتی، سەربازەکانی مەیتەکەیان ھێنایە دەرەوە و فڕیان دایە بەردەم دەرگای خێمەکە کاتێک شا غی بینی ڕەنگی تێکچوو و وای ئەزانی کە ئەویش وای لێئەکرێت، بەڵام سەڵاحەدین پێی وت کە ئەرنات زۆر ھەڵەی کردووە بەرانبەر موسڵمانان و ئازاری داون لەبەرئەوە وایلێکردووە، پاشان داوای ئامادەکردنی خێمەیەکی کرد بۆ شا و براکەی و پاسەوانی بۆ دانان، و ناردنی بۆ [[دیمەشق]] ھەتا تەواوبوونی شەڕ و فەتحی [[قودس]]. === ئازادکردنی کەنارەکانی شام === سەڵاحەدین وای ئەبینی کە ڕاستەوخۆ نەڕوات بۆ فەتحی قودس لە دوای سەرکەوتنی حەتین، وای باشتر ئەبینی کە بڕوات بۆ فەتحی شارە کەنارییەکان و پاشان ھێرش بکاتە سەر قودس، ڕۆیشت بۆ گرتنی عەککا و دیلە موسڵمانەکانی لەوێ ئازاد کرد کە زیاتر لە ٤ ھەزار کەس بوون، دەستی گرت بەسەر ھەموو شتومەک و ئازوقە و ماڵەکانیدا لەبەرئەوەی بەندەرێکی بازرگانی سەرەکی خاچھەڵگرەکان بوو و پەنجەرەیان بوو لەسەر وڵاتی دایکیان لە [[ئەورووپا]]، پاشان سەربازە ئەیوبیەکان بلاوبوونەوە لە کەنارەکەدا قەڵا و کەلو و شوێنگەکانیان ئەگرت، فەتحی نابلس و [[حەیفا]] و ناسڕە و قیساریە و سەفوڕیەیان کرد، دوای ئەوەی چۆڵکرابوو لە پیاوان بە ھۆی جەنگانیان لە خاکەکانی شەڕدا یان گیرابوون بە دیل یان ڕایانکردبوو لە بەردەم ھێزی ئەییوبی دوای ئەوەی ژمارەیان کەم بووبوو. کاتێک بنکەکانی عەککا جێگیر بوون، سەڵاحەدین ماڵەکەی دابەشکرد بەسەر خەڵکەکەدا، ھەندێک لە سەرکردە خاچھەڵگرەکانی ھێشتەوە و ھەندێک لە سەربازەکانی ئازادکردپاشان ڕۆیشت بۆ گرتنی قەڵای تەبنین دوای گەمارۆدان دەستی بەسەراگرت و دوای ئەوە ڕۆیشت سەیدای گرت. پاشان ڕۆیشت بۆ فەتحی [[بەیروت]] و دوای حەوت ڕۆژ گەمارۆدان چووە ناویەوە، ھەر لە ھەمان کاتدا ئەییوبیەکان جوبەیلیان گێڕایەوە پاشان رۆیشت بۆ فەتحی عەسقەڵان و لەڕێگەدا زۆر شوێنی گرت وەک ڕامەڵە و دراوم، و لە عەسقەلان مەنجەنیقی دامەزراند و گەمارۆی دا تا خۆیاندا بەدەستەوە پاشان غەزە و بەیت جەبرین و نەتڕون بە بێ کوشتار خۆیان دا بە دەستەوە، بەم شێوەیە سەڵاحەدین زۆربەی کەنارەکانی شامی گێڕایەوە تەنھا ھەردوو شاری تەرابلس و سوڕ و بەشێک لە میرنشینی [[ئەنتاکیە]] نەبێت. === فەتحی قودس === [[پەڕگە:BNF, Mss fr 68, folio 404.jpg|thumb|230px|right|گەمارۆدانی قودس لە لایەن سەڵاحەدینەوە]] سەڵاحەدین لە قودس مایەوە تا ھەموو کاروبارەکانی ڕێکخست و پاشان ڕۆیشت بەرەو قودس بۆ فەتحکردنی، و گەیشت لە ٢٠ی ئەیلولی ١١٨٧ز، لەلای عەین سەلوانەوە تا ئاو نزیک بێت لە سوپاکەیەوە و لە شارەکەدا ھێزێکی گەورە نەبوو بۆ بەرگری نزیکەی ١٤٠٠ سەرباز بوون، ئەوانەی تر خەڵکی ھەژاری شارەکە بوون کە ھیچ لە شەڕ و کوشتار نازانن، بالیان کوڕی بارزان یەکێک لە سوارچاکەکانی فەڕەنجیەکان بوو و کاروبارەکانی گرتبووە دەست دوای ئەوەی شا غی بەجێی ھێشتبوو، و بالیان خاوەنی شاری ڕامەڵە بوو پێشتر، سەرکردایەتی شەڕەکەی کرد و لێھاتووبوو لە بەڕێوەبردنی کوشتاردا، و ئەترسا لەوەی موسڵمانان ھەموو مەسیحی شارەکە بکوژن وەک ئەوەی خۆیان پێش زیاتر لە سەدەیەک کردیان لە کاتی گرتنی شارەکە، و داوای لە خەڵک کرد کە بەرگری لە خۆیان بکەن و کاتێک سەڵاحەدین داوای لێکرد خۆی بدات بە دەستەوە نەیکرد و سوربوو لەسەر کوشتار و شەڕ ١٤ ڕۆژ بەردەوام بوو. سەلاحەدین کە بینی شەڕەکە قورس ئەبێت، یوسف بەتیت کە یەێک بوو لە پیاوە ئەرسەدۆکسیە پیرۆزەکان، ڕایسپارد وەک نوێنەر تا مەسیحیە عەرەب و ڕۆمەکان دڵنیا بکات و بەڵێنیان پێ بدات کە سەڵاحەدین لێیان خۆشدەبێت ئەگەر یارمەتی فەڕنجیەکان نەدەن، ئەوانەی سەڵاحەدین نەیئەویست لێیان خۆش بێت ئەگەر شارەکەی فەتحکرد ھەڕەشەیان ئەکرد بە کوشتنی دیلە موسڵمانەکان کە ٤٠٠٠ کەس بوون و ھەڕەشەی ڕوخانی شوێنە پیرۆزە ئیسلامیەکانیان ئەکرد یان قوبە سەخڕە و مزگەتی قبلا کە مزگەوتی ئەقسا پێک دەھێنن، ئەگەر سەڵاحەدین لێیان خۆش نەبێت. [[پەڕگە:BalianofIbelin1490.jpg|thumb|350px|بالیان کوڕی بارزان قودس تەسلیمی سەڵاحەدین ئەکات]] سەڵاحەدین ڕاوێژی بە مەجلیسەکەی کرد و مەرجەکانی قبوڵ کرد بە مەرجێک فدیە بدەن بۆ ھەر پیاوێک ١٠ دینار و ژنان ٥ دینار و کچ و کوڕان ٢ دینار، ئەوەی لە ماوەی ٤٠ ڕۆژدا بیدات سەربەست دەبێت، ئەوەی نەیتوانی لەو ماوەیەدا بیدات پێویستە بڕوات لە شارەکە، لە شەوی میعراج لە ٢ی تشرینی یەکەمی ١١٨٧ز سەڵاحەدین چووە قودسەوە، و ڕێگەیدا بە یەھود تا بگەڕێنەوە شارەکە، و کەنیسەی قیامەی داخست بە ڕووی فەڕەنجیەکاندا لە دوای فەتحی شارەکە، و فەرمانی کرد بە چاکسازی میحرابی عومەری دێرێن و لابردنی ئاسەوارە مەسیحیەکان لە مزگەوتی ئەقسا وەک ئەو خاچەی فەڕەنجیەکان بەرزیان کردبوویەوە لەسەر مزگەوتەکە، و بەردە پیرۆزەکایان بە ئاوی گوڵ پاککردەوە و ومزگەوتەکایان ڕێکخستەوە و کردی بە خوێندنگەیەک بۆ زاناکانی [[شافعی]]، پاشان گەڕایەوە کەنیسەکەی کردەوە. موسڵمانان زۆر دڵخۆش بوون بە گەڕانەوەی قودس بۆ سەر زەوییە ئیسلامیەکان، و خەڵکێکی زۆر ئامادەبوون تا سڵاو لە سوڵتان سەڵاحەدین بکەن و ھەروەک یەکێک لە شاعیرە گەرەکان بە قەسیدەیکی گەورە پیرۆزبایی و دەست خۆشی ئەو فەتحەی لێکرد. [[پەڕگە:Français 5594, fol. 205 haut, Bataille de Tyr (1187).jpeg|thumb|220px|گەمارۆدانی سوڕ لەلایەن ھێزی ئەیوبیەوە ساڵی ١١٨٧ز]] [[پەڕگە:Siège d'Acre par Philippe Auguste.jpg|وێنۆک|220x220پیکسڵ|گەمارۆدانی عەککا]] === گەمارۆی سوڕ و عەککا === زۆربەی حاکمە فەڕەنجیەکان ڕۆیشتن بۆ شارە بەسەنگەر بەندکراوەکانی وەک ئەنتاکیە و سوڕ کە ھێشتا بە دەست خاچھەڵگرەکانەوە بوون، سوڕ یەکێک لە پاشاکانی ئەورووپا، کونوارد مەڕکیز مۆنفیراتۆ حوکمی ئەکرد و ھەروەک سوڕ گرنگیەکی ستراتیژی زیاتری ھەبوو لە قودس، لەبەرئەوە وا گومانیان ئەبرد یەکەمجار فەتحی ئەوێ بکرێت، بەڵام سوڵتان سەڵاحەدین بۆ بەرزکردنەوە ورەی موسڵمانان لە پێشدا قودسی گێڕایەوە، پاشان ڕوویکردە قەڵای سەفد و ٧ مانگ گەمارۆیدا تا ناچاری کردن قەڵاکە بدەن بەدەستەوە، سەربازە فڕەنجیەکان ڕۆیشتن بۆ سوڕ، بەم شێوەیە ھێزە فەڕەنجیەکان لە سوڕ بەھێز بوون تا توانیان ساڵێک لە بەردەم سەڵاحەدیندا بوەستن، مەڕکیز بە بەردەوامی پێداویستیەکانی شارەکەی دابین ئەکرد لە ڕۆژانی گەمارۆداندا، تا سوڵتان بێ ئومێد بوو گەمارۆی لەسەر لابرد بە ئومێدی ئەوەی لە فرسەتێکی داھاتوودا فەتحی بکات، لە ساڵی ١١٨٨ز شا غی لوزینیانی ئازادکرد. ڕۆیشتن تا لە تەڕابلس بژین پاشان ڕۆیشتن بۆ ئەنتاکیا پێش ئەوەی بڕیار بدەن بڕۆن بۆ سوڕ، بەڵام مەرکیز ڕێگەی پێنەدان لەبەرئەوە دانی نەئەنا بە شەرعیەتی شا غی. دوای ئەوەی سەڵاحەدین لە سەفەد ڕۆیشت بەردەوام بوو لە فەتحی شار و قەڵاکان، فەتحی جەبلە و لازقیە و قەڵای سەھیون و بکاس و شەغر و سەرمینیە و بەرزیە و دەرب ساک و [[کرک]] و کەوکەبی کرد، بوھمەندی سێیەم خاوەنی ئەنتاکیە ھەوڵیدا لەگەڵ سەڵاحەدین ڕێبکەوێت بۆ ماوەی ھەشت مانگ، سەڵاحەدین قبوڵی کرد بە مەرجێک دیلە موسڵمانەکان بەربدات، دوای ئەوەی فەڕەنجیەکان لە سوڕ کۆبوونەوە، ھەندێک لە ڕوھبان و قەسیسەکانیان ھەستان بە ھاندانی خەڵکەکە لەبەر لە دەستدانی بەیتولموقەدیس، ویستیان ھێرش بکەنە سەر عەککا، ھێزەکانیان کۆکردەوە و گەمارۆیان دا لە دەریا و وشکنیەوە لە ٢٨ی ئابی ١١٨٩ز، پارێزەرانی شارەکە داوای یارمەتیان لە سەڵاحەدین کرد، ناردی بۆ ھاوپەیمانەکانی داوای لێکردن خێرا فریای شارەکە بکەون، سەربازەکانی موسڵ و ئامەد و سنجار و شوێنەکانی تری وڵاتی جەزیرە و حەڕان و ڕەھا ھاتن بەدەم داواکەیەوە، ھەروەک پاشا عادلی برای ھات بە دەم داواکەوە سەربازە میسریەکان و کەشتیگەلی میسری بۆ نارد، بەم شێوەیە شەڕی گەرە کەوتەوە لە نێوانیاندا بێ ئەوەی ھیچ لایەکیان سەربکەون. [[پەڕگە:SaracensBeheaded.jpg|thumb|250px|right|شا ڕیچارد دڵی شێر، بەندە موسڵمانەکان ئەکوژێت دوای ئەوەی عەککای گرت]] === ھەڵمەتی خاچھەڵگری سێیەم === شەری حەتین و فەتحی قودس دوو ھۆکاری سەرەکی بوون بۆ ھەڵمەتی خاچھەڵگری سێیەم، پاپا گریگۆری ھەشتەم ھانی پاشاکانی ئەورووپای دا بۆ بردنی ھەڵمەتێکی خاچھەڵگری نوێ بۆ گێڕانەوەی بەیتولمەقەدیس، ئەوەی یەکەم کەس بە دەنگ داواکەوە ھات ئیمپڕاتۆری ئەڵمانی فریدریش بربروسا ئیمپڕاتۆری ڕۆمانی بوو، کە بە سوپاکەیەوە ھات لە مەجەڕ و رۆمانیاوە تا گەیشتە [[قوستەنتینیە]]، کە ئیمپڕاتۆرەکەی ئیسحاقی دووەم بە نھێنی لەگەڵ سوڵتان سەڵاحەدین ڕێکەوتبوو، کە ھیچ کامیان ڕێگە بە ھیچ ھێزێک نەدەن ھەڕەشە لە خاکی ئەویتریان بکات، بەڵام نەیتوانی ڕێگە لە سوپای ئەریدریک بگرێت لەبەر زۆری ژمارەیان، بەڵام ڕێگەی نەدا بەوەی کەرەستەی چەکیان بۆ دابینبکرێت، فریدریش ناردی بۆ لای سوڵتانی سەلجوقی ڕۆمی، قلج ئەرسەلان تا بە خاکەکانیاندا تێپەڕ ببێت، ئەویش ڕێگەی دا لە ھەمان کاتدا نامەی پۆزشی نارد بۆ سەڵاحەدین و وتی نەیتوانیووە ڕێگەیان لێبگرێت، سەڵاحەدین ئاگادار کرا لە کاتێکدا گەمارۆی عەککای ئەدا. لەگەڵ ئەوەشدا ھەڵمەتەکەی فریدریش شکستی خوارد لەوەی بگاتە ڕۆژھەڵات، لەبەر دووری ماوەکە و ھاتنی زستان و کەمی کەرەستە و بەرگری ھەندێک لە ئەمیری ناوچەکان، بەتایبەت دوای ئەوەی ئیمپڕاتۆری ڕۆم، ئیسحاقی دووەم ڕێگەی کرد لەوەی کەرەستەیان بۆ دابین بکرێت، لەگەڵ نوقمبوونی فریدریش خۆی لە یەکێک لە ڕوبارەکاندا لە نزیک ئەنتاکیە، و ئەو ناکۆکیانەی بەجێما لە دوای بۆ جێگەگرتنەوەی، شکست ھێنانی ئەم ھەڵمەتە وەک مژدەیەک بوو بۆ سەربازگە موسڵمانەکانی بەرگریان لە عەککا ئەکرد. ھەڵمەتەکە لێرەدا نەوەستا، بەڵکو دووان لە پاشا گەرەکانی تری [[ئەورووپا]] ھاتن بە دەنگیەوە کە ئەوانیش ریچاردی یەکەم (ناسراو بە شێردڵ/Lionheart) پاشای [[ئینگلتەرا]] و فیلیپ ئۆگستەس پاشای [[فەڕەنسا]] بوون، ڕیچارد سێ ھەزار بەندی موسڵمانی کوشت کە ژن و مناڵیان لە نێودا بوو، سەڵاحەدین وەڵامی دایەوە بە کوشتنی ھەموو ئەو فەڕەنجیانەی لە نێوان ٢٨ ئاب و ١٠ی ئەیلولدا گرتبوونی، لە ٧ی ئەیلولی ١١٩١ز، سوپای سەڵاحەدین و خاچھەڵگرەکان دایان بەیەکدا لە شەری ئەرسوف کە سەلاحەدین شکا، بەڵام خاچھەڵگرەکان نەیانتوانی بڕۆنە ناوەوە و لە کەنارەکەدا مانەوە، و شەڕ مایەوە لە نێوان ھەردوولادا، و ھەموو ھەوڵی فەڕنجەکان بۆ گرتنی قودس شکستی ھێنا. ڕیچارد دوای ئەوەی لە جەنگی ئەرسوف شکا، ویستی بەرەو عەسقەلان (شارێکە لە فەڵەستینی داگیرکراو) بڕوات، سەلاحەدین بەمە ئەزانێ و شارەکە چۆڵ ئەکات. کە ڕیچارد ئەگاتە ئەوێ و ئەبینە چۆڵ و ڕوخاوە ناچار ئەبێت بگەڕێتەوە بۆ '[[یافا]]' (دیسان کەنارە شارێکی ئیسرائیلی ئێستایە) لەوێ سەلاحەدین پەلاماری ئەدات و تەواو سوپاکەی تێک ئەشکێنێت کە ئەوترێت ئەمێننەوە سەر ٢٠٠٠ چەکدار و ٥٠ سوارێک. ئەمە وا ئەکات ڕیچارد ھەوڵی گرتنی قودس بە دوور بزانێت.<ref>[[:en:Saladin#Third Crusade|ویکی ئینگلیزی]]، دوا سەردان ١٠٫٤. ٢٠١٤</ref> دەربارەی ئەوەی کە ئایا سەلاحەدین میوە و بەفری ناردوە بۆ ڕیچارد کاتێ نەخۆش ئەکەوێت، یان داوا ئەکات، ڕای جیاواز ھەن. لانی کەم ئەم سەرچاوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bishop|یەکەم=Morris|سەردێڕ=The Middle Ages|ناونیشان=https://archive.org/details/middleages00bish_0|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin Harcourt|شوێن=Boston, Mass.|ژپنک=٠-٦١٨-٠٥٧٠٣-X|پەڕە=[https://archive.org/details/middleages٠٠bish_٠/page/١٠٢ ١٠٢]}}</ref> ئەڵێت کاتی ڕیچارد لە جەنگدا ئەکەوێت و سەلاحەدین بەمە ئەزانێت، جوتێ ئەسپی بۆ ئەنێرێت، و کاتێکیش نەخۆش ئەکەوێت و تای لێ دێ، سەلاحەدین بەفر و میوەی بۆ ئەنێرێت. ھەمان سەرچاوە بە پێچەوانەی سەرچاوەی دیکەوە ئەڵێ گوایە پێشنیاری شوکردنی خوشکی ڕیچارد بە برای سەلاحەدین لە وەڵامی ئەم بەخشندەییەی سەلاحەدیندا بوە. دوای ئەوە ھەردوولا ڕێکەوتن لە ١ی ئەیلولی ١١٩٢ کە بە ڕێکەوتنی ڕەمڵا ناسراوە بۆ ماوەی سێ ساڵ و ھەشت مانگ بەردەوام بێت، کە بەپێی ئەمە شانشینی خاچھەڵگری تەنھا لە یافا و سوڕ دەبێت، قودس لە دەستی موسڵمانان دەبێت بەڵام ڕێگە بە حەجی مەسیحیەکان ئەدەن، لەو کاتانە پەیوەندی سەڵاحەدین لەگەڵ ڕیچاردا ڕیزلێنانی لە خۆ ئەگرت و دوور بوو لە ڕکەبەری سەربازی، و کاتێک ڕێکەوتنەکە کرا سەلاحەدین ڕۆیشت بۆ قودس دیوارەکانی سەنگەربەند کرد، خوێندنگە و نەخۆشخانەی تیا دامەزراند، مانگی ڕەمەزانی ساڵی ٥٨٨ک لەوێ بەسەر برد پاشان ڕۆیشت بۆ دیمەشق و دوایین ڕۆژەکانی لەوێ بەسەر برد. [[پەڕگە:Damascus-SaladinTomb.jpg|thumb|210px|ئارامگەی سەڵاحەدین لە دیمەشق]] == کۆچی دوایی == ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ شا ڕیچارد و پەیماننامەی ڕامەڵە دوایین ئیشی سەڵاحەدین بوون، لە دوای ڕۆیشتنی ڕیچارد بە ماوەیەکی کەم سەڵاحەدین توشی نەخۆشی بوو لە ٢٠ی شوباتی ١١٩٣ز، وردە وردە نەخۆشیەکی زیادی کرد تا کۆچی دوایی کرد لە ٣ی ئازاری ١١٩٣ز، بە مردنی موسڵمانان کۆبوونەوە بە تایبەت دیمەشقیەکان زۆری بۆ ئەگریان، نوێژیان لەسەر کرد و زۆر بەداخ بوون بۆی تەنانەت فەڕەنجیەکان بەداخ بوون، نێژرا دوای نوێژی عەسری ھەمان ڕۆژ لە نزیک [[مزگەوتی ئەمەوی]] لە دیمەشق لەلای پاشا [[نورەدین زەنگی]]ەوە، و کاتێک خەزێنە تایبەتەکانی کرایەوە بینرا ماڵی تەواوی تیا نیە بۆ بەڕێکردنی جەنازەکەی، و ھیچ ماڵ و موڵکێکی بەجی نەھێشت و زۆربەی لە خێردا بەخشیبوو. == دەوڵەتی ئەیوبی لە دوای سەڵاحەدین == سەڵاحەدین پێش مردنی دەوڵەتەکەی دابەش کرد لە نیوان کوڕەکانی و ئەندامانی خێزانەکەی، میرنشینی دیمەشقی دا بە ئەفزەڵ نورەدین عەلی کوڕە گەورەی و وەسیەتی بۆ کرد بە دەسەڵات، میسری دا بە عەزیز عوسمانی کوڕی، حەلەبی دا بە زاھیر غازی غەیاسەدینی کوڕی، کرک و شوبک و وڵاتی جعبر و چەند شارێکی تری لای فوڕاتی بە جێھێشت بۆ عادلی برای، حەمای دا بە کوڕی براکەی محەممەد کوڕی تەقیەدین عومەر، و حومس و ڕەحبە و ئەوانی تری دا بە حەفیدی شێرکۆی مامی، [[یەمەن]]یش بە زوھەیرەدینی برای، بەڵام ناکۆکی نیوان کوڕەکانی سەڵاحەدین وایکرد کە عادلی مامیان لایبردن و دەوڵەتی ئەییوبی یەکخست لە ژێر ئاڵاکەیدا، وەک ئەوەی سەڵاحەدین پێشتر کردی، عادل خاکەکانی دابەشکرد لە نیوان کوڕەکانیدا و ھێشتا لە ژیندا مابوو، بەڵام ئەم برایانە بوو بە ناکۆکیان دوای مردنی باوکیان، لەگەڵ ئەوەی کە خاچھەڵگرەکان سودمەند ئەبوون لەم ناکۆکیانە، مناڵەکانیشیان لە دوای خۆیان بە ھەمان شێوە بوون ھەتا (ساڵح ئەیوب) حەفیدی عادل دەرکەوت، جارێکی تر دەوڵەتی سەڵاحەدینی لە ژێر ئاڵای خۆیدا یەکخست، لە دوای مردنی ساڵح ئەیوب تۆران شای کوڕی دەسەڵاتی گرتە دەست، بەڵام مەمالیکەکانی گەلەکۆمەیان لێکرد و کوشتیان بەمەش دەوڵەتی ئەییوبی کۆتایی پێھات و دەوڵەتی [[مەمالیکەکان]] دامەزرا. == سەڵاحەدین لە میراتدا == === لە ڕۆژھەڵاتدا === [[پەڕگە:Coat of arms of Egypt (Official).svg|thumb|150px|دروشمی ئێستای میسر دۆزرایەوە لە قەڵای سەڵاحەدین لە قاھیرە]] لەگەڵ ئەوەی ئەو دەوڵەتەی سەڵاحەدین بنیاتی نا زۆر نەمایەوە، بەڵام سەڵاحەدین لە وشیاری ئیسلامیدا بە ئازادکەری قودس ئەژمێررێت، لەگەڵ بەرزبوونەوەی ھەستی نەتەوەیی عەرەبی لە سەدەی بیستدا، و لەگەڵ بوونی ناکۆکی عەربی ئیسرائیلی، پاڵەوانیتی و سەرکردایەتی سەڵاحەدین گرنگیەکی نوێی بە دەست ھێنا لە ئازادکرنیدا بۆ قودس لە دەستی خاچھەڵگرەکان سەرچاوەیەکی ئیلھامە بۆ ئۆپزسیۆنی عەرەبی نوێ دژی [[سەھیۆنیەت]]، ھەروەھا دروشم و کەسایەتی سەڵاحەدین دانراوە لە پڕۆگرامی خوێندنی دەوڵەتە عەرەبیەکاندا، ھەروەک ھەزاران کتێب لەسەر ژیانی دانراون، و شانۆ و [[دراما]] و نواندنی لەسەر کراوە. لەگەڵ ھەموو ئەمانەدا، سەیری یەکڕێزی جیھانی عەرەبی لە ژێر ئاڵای سەلاحەدین ئەکرێت وەک ھێمایەک بۆ یەکڕیزیەکی نوێ کە نەتەوەییە عەرەبە تازەکان ھەوڵیان بۆ ئەدا، بە سەرکردایەتی جەمال ھەبدول ناسڕ، لەبەر ئەوە دروشمی سەڵاحەدین بوو بە دروشمی شۆڕشی میسر، پاشان بوو بە دروشمی چەند دەوڵەتێکی تر وەک [[عێراق]] و [[فەلەستین]] و [[یەمەن]] و [[سوریا]]، لە عێراقدا شارێک بە ناوی سەڵاحەدینەوە ناونراوە ھەروەھا [[زانکۆی سەڵاحەدین]] لە شاری [[ھەولێر]] بەناوی ئەوەوە ناونراوە. ژمارەیەکی کەم بینا ماونەتەوە تا ئێستا کە لە سەردەمی سەڵاحەدین دروستکراون لە ناو شارە نوێکاندا، سەلاحەدین یەکەم کەس بوو قەڵای قاھیرەی دامەزراند ھەروەھا قەڵای سەربازی دروستکرد لە سینا کە ئەڕوانێت بەسەر ڕێگەی ئەو کاروانانەی [[میسر]] بە [[رۆژھەڵاتی ناوەڕاست|رۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] ئەبەستن، زۆر لە موسڵمانان مناڵەکانیان ناوئەنێن (سەڵاحەدین) بە ناوی ئەم سەرکردەیەوە، لە کاتێکدا ئەم ناوە وەک نازناوێک بە سوڵتان ئەیوبی درا دوای ئەوەی [[دەوڵەتی فاتیمی]] ڕوخاند و جەنگا لەگەڵ خاچھەڵگرەکان. === لە ڕۆژئاوادا === لەگەڵ ئەوەی سەڵاحەدین دوژمنیان بوو بەڵام لە وشیاری ئەوروپیدا وەک نمونەی سوارچاکێکی جوامێر ماوەتەوە کە ھەموو ڕەوشتەکانی سوارچاکی تیایە بە تێگەیشتنی ئەوروپی، تەنانەت داستانێکی شیعری ھەیە لە سەدەی چواردەدا وەسفی پاڵەوانتیەکانی سەڵاحەدین ئەکات، لەگەڵ ئەو کوشتارگەیەی خاچھەڵگرەکان کردیان لە دژی موسڵمانان دوای ئەوەی قودسیان داگیر کرد ساڵی ١٠٩٩ز، سەڵاحەدین لە مەسیحیە ڕۆژئاواییەکان خۆشبوو ڕێگەی دان بڕۆن، لەگەڵ ئەوەی ئەیانتوانی ئەو فدیەیە بدەن کە لەسەریان داینابوو، ھەروەک مامەڵەی جوانی ئەرسەدۆکسیەکانی ئەکرد لەبەر ئەوەی ئەوان لە دژی غەزوی ئەوروپی خاچھەڵگری بوون. لەگەڵ جیاوازی بیروباوەڕیاندا سەرکردە مەسیحیەکان ستایشی سەڵاحەدینیان کردووە، بەتایبەت ڕیچارد دڵی شێر، وتویەتی؛ سەرکردەیەکی مەزنە، بە بێ شک مەزنترین و بەھێزترین سەرکردەیە لە جیھانی ئیسلامیدا، سەڵاحەدینیش لە وەڵامدا وتویەتی ھیچ سەرکردەیەکی مەسیحی نیە لە ڕیچارد ئەشرەفتر بێت، و لە دوای ڕێکەوتننامەی ڕامەڵە، سەڵاحەدین و ڕیچارد دیاریان گۆڕیوەتەوە وەک ھێمایەک بۆ ئەو ڕێزەی بۆ یەکتر ھەیانبووە لەگەڵ ئەوەی یەکتریان نەبینیبوو ڕووبەڕوو.{{ژێدەر پێویستە}} مێژونوسە ئەوروپیەکان دەربارەی ئەڵێن؛ (ڕێز ودانایی و لەسەرخۆییەکەی و پاکی و لیبرالیەتیەکەی بوو کە وەک ئیلھامێک بووە بۆ مێژنووسە کۆنەکانمان، ئەو ڕێزەی بەدەستی ھێناوە لە سوریای فەڕەنجی کەمتر نەبووە لەوە کە لە خاکی ئیسلامدا ھەیبووە).{{ژێدەر پێویستە}} [[پەڕگە:RichardSaladin.jpg|center|600px|thumb|وێنەیەکی سەڵاحەدین و شا ڕیچارد دڵی شێر لە ڕووبەڕووبونەوەدا، سەدەس ١٣ کێشراوە]] لە دیارترین ئەو ئیشە ھونەریانەی کە لەسەر کەسایەتی سەڵاحەدین کراون، فیلمی سینەمایی ([[شانشینی بەھەشت (فیلم)|شانشینی بەهەشت]]) Kingdom of Heaven لە دەرھێنانی دەرھێنەری بەریتانی ڕیدلی سکوت، کە پێشوازیەکی گەرمی لێکرا لە جیھانی عەرەبی ئیسلامی، کە بە ئەمانەتەوە وێنەی سەڵاحەدینی کێشابوو و لایەنە سوارچاکی و بەڕێزییەکەی دەرخستبوو. لە ھەمان کاتدا بەپێی ھەندێک سەرچاوە، لە ماوەی [[شەری جیھانی یەکەم|شەری جیھانی یەکەمدا]] سەرکردەی بەریتانی، ئیدمۆند ئەلنبی بە شانازییەوە ڕایگەیاند (ئەمڕۆ شەڕی خاچھەڵگری تەواو بوو) شمشێرەکەی بەرز کردەوە بەلای پەیکەری سەڵاحەدینی ئەیوبی دوای دەستگرتنیان بەسەر دیمەشقدا، کەئەم دەربڕینە لە ئیدمۆند نەبوویەوە بە دێژایی ژیانی، ئەوەبوو کە زۆر بە توندی ڕەتی ئەوانەی ئەدایەوە کە داگیرکردنی فەلەستین لە ساڵی ١٩١٧ بە ھەڵمەتی خاچھەڵگری دابنرێت، ساڵی ١٩٣٣ ئیدمۆند وتی گرنگی قودس لە گرنگیە ستراتیژیەکەیەتی و ھیچ پاڵنەرێکی ئاینی نیە بۆ ئەو مەبەستە،<ref>Jonathan Phillips, Holy Warriors: a modern History of the Crusades (London,2009),pp.327–331.</ref> ڕۆژنامەی بەریتانی ئاھەنگیان گێڕا بۆ داگیرکردنی [[شام]] بە وێنەیەکی کاریکاتێری ڕیچارد دڵی شێ رسەیری قودس ئەکا و لە ژێریدا نوسراوە؛ «دوا جار، ئاواتەکەم ھاتەدی»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=225248 |سەردێڕ=Bundan iyisi Şam'da kayısı / Gezi – Tatil / Milliyet Blog |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170918021247/http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=225248 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی ھنری غوری فەڕەنسی چووە ناویەوە لە حوزەیرانی ١٩٢٠، بەلای ئارامگەی سەڵاحەدین ئەییوبیدا ھاواری کرد (ھەستە ئەی سەڵاحەدین، ھاتینەوە، بوونی من لێرە سەرکەوتنی خاچە بەسەر ھیلالدا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://worldpolicy.org/journal/articles/wpj06-1/coda.html |سەردێڕ=World Policy Journal – Winter 2006 {{!}} World Policy Institute |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170412062940/http://www.worldpolicy.org/journal/articles/wpj06-1/coda.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>-{{سوور|کۆمەڵێ سەرچاوەى تر:-}} * سەڵاحەدینی ئەیوبی، نوسینی/ د. علی محمد الصلابی، وەرگێڕانی/ جەمیل قادر * [[:ar:صلاح الدين الأيوبي|ویکیپیدیای عەرەبی]] * [[:en:Saladin|ویکیپیدیای ئینگلیسی]] * [http://www.nashiri.net/component/content/article/4129.html أشرف صالح، المصاھرة السیاسیة بین التاجین الأیوبی والإنگلیزی.] * [http://www.ahewar.org/debat/show.art.asp?aid=175736 أشرف صالح، الشخصیة الرومانتیکیة فی عصر الحروب الصلیبیة: صلاح الدین الأیوبی.] * [http://saaid.net/book/11/4268.rar الدبلوماسیة الأیوبیة الصلیبة (١١٩١-١١٩٢).] * [http://www.3dmekanlar.com/ar/tomb-of-saladin.html '''أماکن ثلاثیة الأبعاد:''' جولة افتراضیة ثلاثیة الأبعاد فی قبر صلاح الدین الأیوبی.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811042328/http://www.3dmekanlar.com/ar/tomb-of-saladin.html |date=١١ی ئابی ٢٠١١ }} * [http://www.youtube.com/watch?v=wO8uWnJU97o نشید "صلاح الدین یا أملاً"] من موقع [[یوتیوب]].</ref> ==دراوەکانی سەڵاحەدین== ===دراوەکانی سەڵاحەدین لە بلاد الأکراد (کوردستان) و جەزیرە=== [[File:Coin of Saladin, Nisibin mint, 578 H (Obverse and reverse).jpg|thumb|300px|دراوی سەڵاحەدین لە [[نسێبین|نوسەیبین]]، بەرواری ٥٧٨ی کۆچی (١١٨٢/٣ی زایینی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Copper alloy dirham of Saladin, Nisibin, 578 H. |ناونیشان=https://numismatics.org/collection/0000.999.7979 |وێبگە=numismatics.org |بڵاوکەرەوە=[[American Numismatic Society]] |زمان=en}}</ref>]] [[File:Dirham of Saladin, 1215-1216.jpg|thumb|upright=1.35|سەڵاحەدین لەسەر درهەمێکی دوای مردنی کە لە سەردەمی ئەشرەف مووسا ئەییووبی چاپکراوە، کە لەسەری نووراوە: "شای سەرکەوتوو،ڕاستودروستی جیهان و دین، یوسف کوڕی ئەیوب". لە ١٢١٥ز، لە [[فارقین|میافارقین]] چاپکراوە. سکەی هەمان شێوە لە سەردەمی فەرمانڕەوای ئەودا چاپکرابوو.<ref name=":0" /><ref name=":1" />]] ===دراوەکانی سەڵاحەدین لە شام=== [[File:Ayyubids. Egypt. al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). 1169-1193 CE. Citing Abbasid caliph an-Nasir. Dimashq (Damascus) mint. Dated AH 583 (1187-1188 CE).jpg|thumb|upright=1.5]] == تێبینییەکان == {{notelist}} ==ئاماژەپێکردنەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}{{سەرچاوەکان|٢}}<br />{{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ئیسلام|شەڕ|ژیاننامە|کوردستان|شمشێربازی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|سووریا}} ==سەرچاوەکان== ===سەرچاوە سەرەکیەکان=== * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Baha ad-Din ibn Shaddad|بەستەری نووسەر=Baha ad-Din ibn Shaddad|ساڵ=٢٠٠٢|translator-first=D.S. |translator-last=Richards|سەردێڕ=The Rare and Excellent History of Saladin|بڵاوکەرەوە=Ashgate|ژپنک=٩٧٨-٠٧٥٤٦٣٣٨١٥|ref={{harvid|Baha ad-Din|2002}}|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشان=https://archive.org/details/rareexcellenthis00dsri}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Imad ad-Din al-Isfahani|editor=C. Landberg|ساڵ=١٨٨٨|سەردێڕ=Conquête de la Syrie et de la Palestine par Salâh ed-dîn|ناونیشان=https://archive.org/details/conqutedelasyri01landgoog|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=fr|بەستەری نووسەر=Imad ad-Din al-Isfahani}} ===سەرچاوە دووەمیەکان=== * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Briggs |یەکەم=M. S. |ڕێکەوت=١٩٢١|سەردێڕ=The Architecture of Saladin and the Influence of the Crusades (A.D. 1171–1250) |journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs |بەرگ=٣٨|issue=214 |پەڕەکان=١٠–٢٠|jstor=861268 |ناونیشان=http://www.jstor.org/stable/861268}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Chase |یەکەم١=Dan K. |editor1-last=Magill |editor1-first=Frank N. |سەردێڕ=Dictionary of World Biography: The Middle Ages |ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |شوێن=Abingdon and New York |ژپنک=١-٥٧٩٥٨-٠٤١-٦|پەڕەکان=٨٠٩–٨١١|chapter-url=https://books.google.com/books?id=CurSh3Sh_KMC&pg=PA809 |chapter=Saladin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dunphy |یەکەم=Graeme |سەردێڕ=History as Literature: German World Chronicles of the Thirteenth Century in Verse |ساڵ=٢٠٠٣|شوێن=Kalamazoo}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eddé|یەکەم=Anne-Marie|ئەوانی تر=tr. Todd, Jane Marie|سەردێڕ=Saladin|ناونیشان=https://archive.org/details/saladin0000edde|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|شوێن= London|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠٦٧٤٠٥٥٥٩٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ehrenkreutz|یەکەم=Andrew S.|سەردێڕ=Saladin|ناونیشان=https://archive.org/details/saladin0000ehre|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press|شوێن=Albany|ساڵ=١٩٧٢|ژپنک=٠٨٧٣٩٥٠٩٥X}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gabrieli|یەکەم=Francesco|نووسەر٢=Costello, E. J. |سەردێڕ=Arab historians of the crusades|بڵاوکەرەوە=Routledge & Kegan |شوێن= London|ساڵ=١٩٨٤|پەڕە=٣٦٢|ژپنک=٩٧٨-٠٧١٠٢٠٢٣٥٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gillingham|یەکەم=John|سەردێڕ=Richard I|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|شوێن=New Haven|ساڵ=١٩٩٩|زنجیرە= Yale English Monarchs|پەڕە=٣٧٨|ژپنک=٩٧٨-٠٣٠٠٠٧٩١٢٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grousset |یەکەم=René|ئەوانی تر=tr. Lindsay, Noël|سەردێڕ=The epic of the Crusades|ناونیشان=https://archive.org/details/epicofcrusades0000grou |بڵاوکەرەوە=Orion Press|شوێن=New York|ساڵ=١٩٧٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Halverson |یەکەم١=Jeffry R. |دوایین٢=Corman |یەکەم٢=Steven R. |دوایین٣=Goodall |یەکەم٣=H.L. Jr. |سەردێڕ=Master Narratives of Islamist Extremism |ناونیشان=https://archive.org/details/masternarratives0000halv |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠٢٣٠١١٧٢٣٥|پەڕە=[https://archive.org/details/masternarratives٠٠٠٠halv/page/n٢١٤ ٢٠١]}} * {{EI2|last=Humphreys|first=R. Stephen|title=Masūd b. Mawdūd b. Zangī|volume=6|pages=780–782|url=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_5028}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lane-Poole|یەکەم=Stanley|بەستەری نووسەر=Stanley Lane-Poole |سەردێڕ= Saladin and the Fall of the Kingdom of Jerusalem|بڵاوکەرەوە=[[G. P. Putnam's Sons]]|شوێن=London|ساڵ=١٩٠٦|زنجیرە= Heroes of the Nations |ناونیشان= https://archive.org/details/bub_gb_M7pIVpjuyw0C|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Lyons |یەکەم١= Malcolm Cameron |دوایین٢= Jackson |یەکەم٢= D. E. P. | ساڵ = ١٩٨٢| سەردێڕ = Saladin: The Politics of the Holy War | بڵاوکەرەوە = Cambridge University Press |شوێن= Cambridge | ناونیشان = {{Gbooks|hGR5M0druJIC|plainurl=yes}} | ژپنک = ٠٥٢١٣١٧٣٩٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minorsky|یەکەم=Vladimir|بەستەری نووسەر=Vladimir Minorsky|ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=Studies in Caucasian history|شوێن=London|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Nicolle |یەکەم١=David |سەردێڕ=Saladin |ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٠٨-٣١٨-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ija3CwAAQBAJ |زمان=en}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: A–K (excluding Acre and Jerusalem)| بەرگ =I |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BgQ6AAAAIAAJ|یەکەم =D.|دوایین =Pringle|بەستەری نووسەر=Denys Pringle|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٠-٥٢١-٣٩٠٣٦-٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]}} * {{EI2 |last=Richards |first=D.S. |article=Sālāḥ al-Dīn |volume=8 |pages=910–914}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Riley-Smith |یەکەم١=Jonathan |سەردێڕ=The Crusades: A History |ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Yale University Press |edition=Second |ژپنک=٩٧٨-٠٣٠٠١٠١٢٨٧|ناونیشان=https://archive.org/details/00book837650140}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Riley-Smith |یەکەم١=Jonathan |سەردێڕ=The Crusades, Christianity and Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/crusadeschristia00jona |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |بڵاوکەرەوە=Columbia |ڕێکەوت=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠٢٣١٥١٧٩٤٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rossoff|یەکەم=David|سەردێڕ=Where heaven touches earth: Jewish life in Jerusalem from medieval times to the present |editor= Linas, Eli|بڵاوکەرەوە=Guardian|شوێن=Jerusalem|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠٨٧٣٠٦٨٧٩٦}} * {{TDV Encyclopedia of Islam|first=Ramazan|last=Şeşen|title=Selâhaddîn-i Eyyûbî |volume=36|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/selahaddin-i-eyyubi||pages=337–340}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Runciman|یەکەم=Steven|بەستەری نووسەر=Steven Runciman|سەردێڕ=A History of the Crusades: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East 1100–1187|بڵاوکەرەوە= Penguin|شوێن=London|ساڵ=١٩٩٠|edition=2nd|بەرگ=٢|ژپنک=٩٧٨-٠١٤٠١٣٧٠٤٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Scharfstein|یەکەم١=Sol|دوایین٢=Gelabert|یەکەم٢=Dorcas |سەردێڕ= Chronicle of Jewish history: from the patriarchs to the 21st century|ناونیشان=https://archive.org/details/chronicleofjewis0000scha|شوێن=Hoboken, NJ|بڵاوکەرەوە=KTAV Pub. House|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٨٨١٢٥-٦٠٦-٤|oclc=٣٨١٧٤٤٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Spevack |یەکەم=Aaron |سەردێڕ=The Archetypal Sunni Scholar: Law, Theology, and Mysticism in the Synthesis of Al-Bajuri |بڵاوکەرەوە=State University of New York Press |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١٤٣٨٤٥٣٧١٢|پەڕە=٤٤|orig-date=2008}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tabbaa |یەکەم١=Yasser |سەردێڕ=Constructions of Power and Piety in Medieval Aleppo |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Pennsylvania State University Press |شوێن=University Park |ژپنک=٠-٢٧١-٠١٥٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=30kb0G15IH8C}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ter-Ghevondyan|یەکەم=Aram N.|بەستەری نووسەر=Aram Ter-Ghevondyan|script-title=hy:Արաբական Ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում |trans-title=The Arab Emirates in Bagratuni Armenia|بڵاوکەرەوە = Armenian Academy of Sciences|شوێن= Yerevan|ساڵ=١٩٦٥|زمان=hy}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wapnewski |یەکەم=Peter |سەردێڕ=Walther von der Vogelweide. Gedichte. |بڵاوکەرەوە=Fischer |ساڵ=١٩٦٢|شوێن=Frankfurt am Main |زمان=de}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willey |یەکەم=Peter |سەردێڕ=The Castles of the Assassins |ناونیشان=https://archive.org/details/castlesofassassi0000will_o7u4 |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Craven Street Books |ژپنک=٩٧٨-٠٩٤١٩٣٦٦٤٤}} * {{Saladin in Egypt}} {{پۆلی کۆمنز|Saladin}} [[پۆل:کورد]] [[پۆل:مردووانی ١١٩٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١١٣٠]] [[پۆل:موسڵمانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١١٣٨]] [[پۆل:سووریا لە سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٢یەم]] [[پۆل:سوڵتانە ئەیووبییەکان لە میسر]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:مێژووی شام]] [[پۆل:مێژووی سووریا]] [[پۆل:مێژووی مووسڵ]] [[پۆل:مێژووی فەلەستین]] [[پۆل:ئەشعەرییەکان]] [[پۆل:سۆفییە سوننەکان]] [[پۆل:نوێکەرەوەکان]] [[پۆل:موسڵمانەکانی سەدەی ١٢ەم]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] [[پۆل:سەڵاحەدینی ئەیووبی]] jiq83xana7yqgqynjv2sps6n54tu4fy 0 5898 1586037 1584131 2026-05-22T06:22:20Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586037 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = جەلادەت عالی بەدرخان | image =Kurdish Writer Mir Celadet Bedir Khan (1893-1951).jpg | imagesize = 250px | caption = | birth_date = ٢٦ی نیسانی ١٨٩٣ | birth_place = [[ئەستەمبوڵ]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] | death_date = ١٥ی تەممووز، ١٩٥١ (٥٨ ساڵان) | death_place = [[دیمەشق]]، [[سووریا]] {{flagicon|سووریا}} | occupation = [[دیپلۆمات]]، [[نووسەر]]، [[زمانەوانی|زمانەوان]]، [[ڕۆژنامەوان]]، [[سیاسەتوان|چالاکوانی سیاسی]]. | nationality = [[کورد]] | period = | genre = | subject = | movement = | influences = | influenced = | website = }} '''میر جەلادەت بەدرخان''' ناوی تەواوی میر جەلادەت کوڕی ئەمین عالی کوڕی بەدرخان (٢٦ی نیسانی ١٨٩٣ لە [[ئەستەمبوڵ]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] – ١٥ی تەممووزی ١٩٥١ لە [[دیمەشق]]، [[سووریا]]) سیاسەتمەدار و ڕۆژنامەڤان و زمانناسی [[کورد]] بوو. == ژیان == میر جەلادەت کوڕی [[ئەمین عالی بەدرخان|ئەمین عالی]] کوڕی بەدرخان پاشایە، ٢٦ی نیسانی ساڵی ١٨٩٣ لە ئەستەمبوڵ لەدایکبووە، ھەر لە پایتەختی ئەوسای [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]] خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و فێرگەی بەرزی یاسای تەواو کردووە، دوای سەرکەوتنی بزووتنەوەی کەمالیزم، ئەمین باشا و سێ کوڕی ناچار بوون بچنە [[میسر]] و لەوێ نیشتەجێ ببن، بەڵام جەلادەت و کامەرانی برای چوونە [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیا،]] لە ماوەی ئەو ھەشت ساڵەی لەوێ بوو کاتی بە فیڕۆ نەداو خۆی فێری زمانی [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]] کرد، پاشان خۆی گەیاندە شۆڕشەکەی [[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] و دوای شکستی شۆڕشەکە دیسانەوە [[تورکیا]]ی جێھێشتەوە، لە ڕۆژی ٢٥ی ئابی ١٩٣٠ لە [[سووریا|سوریا]] باوکی مرد. == چالاکی و بەرھەم == جەلادەت لە سوریا سەرقاڵی دەرکردنی ڕۆژنامە و گۆڤاری [[کورد]]ی بوو، لە ١٥ی ئایاردا [[ھاوار (کۆوار)|گۆڤاری ھاواری]] دەرکرد کە تا ٥ی تەممووزی ١٩٤٣ بەردەوام بوو، پێشتر گۆڤاری ھەفتانەی «ڕۆناھی» ی دەردەکرد، جەلادەت بەتەنھا ئەم گۆڤارەی بەرێوەدەبرد بەنووسین و پیت چنین و چاپ و بڵاوکردنەوەشی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=خاک|دوایین١=تیڤی|سەردێڕ=میر جەلادەت بەدرخان|ناونیشان=http://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2106|وێبگە=khaktv.net|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200429220044/http://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2106|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[پەڕگە:Bedir Khan brothers.jpg|وێنۆک|لەڕاستەوە جەلادەت عالی بەدرخان و سورەیا بەدرخان و کامەران بەدرخان|alt=|چەپ]]بەناوی (نھێنی) نووسینەکانی بڵاودەکردەو، لە پێشەنگی ئەو کەسانەیە کە پیتی لاتینییان بۆ نووسینی کوردی بەکارھێنا، زمانەکانی [[زمانی فارسی|فارسی]]، [[زمانی تورکی|تورکی]]، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]، [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]، [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسی]]، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]، [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]، زۆر بەباشی زانیوە. کتێبێکی لەسەر ڕێزمانی کوردی نووسیوە کە تەنھا بەشێکی چاپکراوە و بەشەکانی دیکەی ھێشتا ھەر دەستنووس، فەرھەنگێکی بەکوردی و یەکێکی دیکەی کوردی - فەرەنسی ھەیە، ژمارەیەکی زۆری ڕووناکبیرانی کورد لە دەوری جەلادەت بەدرخان و گۆڤارەکانی کۆببوونەوە. == مردن == جەلادەت ئەمین عالی بەدرخان لە ڕۆژی ١٥ی تەممووزی ساڵی ١٩٥١ لە [[سووریا]] کۆچی دوایی کرد.<ref>[http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/349 جەلادەت بەدرخان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151119081354/http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar%2Fnode%2F349 |date=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ }}- ئاکادێمیی زمانی کوردی</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20161109104500/http://www.celadet.com/ Malpera "Celadet Alî Bedirxan"]</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] * [[بەدرخان|بەدرخانییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|سووریا|کوردستان}} [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥١]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٣]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد]] [[پۆل:زمانەوانانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] 0igxg9wuzmkwjumzhz269dkvf9ok1b1 0 7003 1585909 1550948 2026-05-21T16:34:18Z Hivja 64112 1585909 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ڕۆژژمێر}} {{ڕۆژ}} == ڕووداوەکان == * [[١٨٨١]]: پێکھێنانی ڕێکخراوەی [[بزووتنەوەی نێونەتەوەییی خاچ و مانگی سوور|خاچی سوور]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]. * [[١٩٠٤]]: دامەزراندنی [[فیفا]] لە [[پاریس]]. * [[١٩٨٧]]: ھێرشی ھێزی پێشمەرگەی کوردستان بۆ سەر سوپای [[حیزبی بەعس|بەعس]]، دەستبەسەرداگرتنی ژمارەیەک بنکەی سەربازی و کۆنترۆڵکردنی چەند ڕۆژەی زنجیرەچیای گڵەزەردەی ناوچەی [[قەزای قەرەداغ|قەرەداغ]]. == لەدایکبوونەکان == * [[١٦٨٨]]: [[ئەلێکساندەر پۆپ]]، شاعیری [[ئینگلیز]]ی (مردووی [[١٧٤٤]]) * [[١٩٧٥]]: [[ھومایوون شەجەریان]]، گۆرانیبێژی [[ئێران]]ی == مردنەکان == * [[٢٠٠٩]]: [[قالەمەڕە]]، شمشاڵژەنی [[کورد]] (لەدایکبووی [[١٩٢٥]]) * [[٢٠١٨]]: [[غوڵامڕەزا حەسەنی]]، [[ئاخووند]]ی شیعەی [[ئازەربایجانییەکان|ئازەری]]ی ئێرانی، [[نوێژی ھەینی|مەلای ھەینی]]ی [[ورمێ]] و نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] (لەدایکبووی ١٩٢٧) == بۆنەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons|May 21}} ---- {{ڕۆژەکانی ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|کات}} [[پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ]] [[پۆل:ئایار]] fwsxyy8ol7bvjfmlei7t55u68y7zfdr 0 7795 1585960 1577955 2026-05-21T19:28:53Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585960 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پارێزگای ئیلام | ناوی_فەرمی = استان ایلام - Ilam province | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = IMG20170913234443271پاریزگای ئیلام.jpg | photo2a = IranIlam-SVG.svg | photo3a = | photo2b= | photo3b = | photo4a = | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = | position = center }} | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}[[شارستان]]ەکانی پارێزگای ئیلام{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}پارێزگای ئیلام لە [[ئێران]]دا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=6 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''پارێزگای ئیلام''' | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{هن}}[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[شارستان]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">١٢</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناوچە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٢٩</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = ژمارەی [[گوندەوار]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color: #090;">٥٥</span> | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[پارێزگا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[پارێزگار]] | ناوی_سەرۆک = حەسەن بەھرام نیا<ref>https://www.isna.ir/news/1400083023853/اولین-استاندار-ایلام-در-دولت-سیزدھم-انتخاب-شد-ھمھ-ی-استانداران</ref> <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٠١٦٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٣٠ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٢٧٧٥ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨٠٬١٥٨<ref>https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٢٩ | مەزندەی_دانیشتووان = ٦٠٢٬٠٠٠<ref>https://www.amar.org.ir/Portals/0/Files/baravord/Baravord_Jamiat_1396-1415_v2.xlsx?ver=1397-03-07-124406-297</ref> | مەزندەی_دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٠]] | دانیشتووانی_شاری = ٣٩٥٬٢٦٣ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ١٨٤٬٤٤٤ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|کەڵھوڕی و ئیلامی]]، [[کوردیی ناوەندی]]، [[لەکی]] و [[لوڕی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[یارسان]] و [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٨١٥<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br />{{color|#0c0|بەرز}} · ٨مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵکۆد | کۆدی_پۆستە = ٦٩٣١١–٦٩٩٩١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = پلانی ژمارەدان بە تەلەفۆن | کۆدی_پۆستە٢ = ٩٨٨٤+ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.portal-il.ir/fa-ir/}}{{dead link|date=کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes | پەراوێزەکان = }} '''پارێزگای ئیلام''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''استان ایلام'') یەکێک لە پارێزگاکانی ئێران و بەشێک لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە.<ref>https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/010120193</ref> ڕووبەری ٢٠٬١٦٤٫١١ کم٢ (٧٬٧٨٥٫٤١ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە، لە ھەمان کاتدا ٤٢٥ کم (٢٦٤ میل) سنووری لەگەڵ [[عێراق]]دا ھاوبەشە، ھەروەھا ھاوسنوورە لەگەڵ [[پارێزگای کرماشان]]، [[پارێزگای لوڕستان]] و [[پارێزگای خووزستان]]. گەورەترین شار و ھەروەھا پایتەختی پارێزگاکە شاری [[ئیلام]]ە کە ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٩٤ ھەزار و ٣٠ کەسە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦، ٥٨٠ ھەزار و ١٥٨ کەس بووە و کەمترین پارێزگایە لە [[ئێران]]دا لە ڕووی دانیشتوانەوە.<ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-بھ-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> == ناو == ئیلام بە ناوی شارستانیەتی پێش مێژوویی "[[شارستانیەتی ئیلام|ئیلام]]" ناونراوە کە لە ناوچەکانی ئێستای باشووری ڕۆژئاوای [[ئێران]] بۆ ھەزاران ساڵ ژیاوە، لە نێوان ساڵانی ٢٧٠٠ بۆ ٥٣٩ پێش زایین. بۆ ماوەیەکی زۆر ناوچەی پارێزگای ئیلامی ئێستا ناوی 'پشتکۆ' بووە و لەگەڵ 'پێشکۆ'، لوڕستانی پێکھێناوە. کاتێک حوسێن قولی خان فەرمانڕەوای پشتکۆ بوو، بە 'حوسێن-ئاباد'یش ناسرابوو. لە سەردە می [[ڕەزا شا|ڕەزاشا]] لە ئەیلوولی ١٩٢٩ و دوای پەسەندکردنی کابینەی ئەو، گوندی 'حسێن-ئاباد' ناوی گۆڕدرا بۆ 'ئیلام' "بۆ یادکردنەوەی ھەیبەت و شکۆی شارستانێتی کۆنی ئێلام".<ref>https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-معرفی-استان-ایلام-Ilam-{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-Ilam- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> دواتر لە ساڵی ١٩٣٧ بە شارۆچکە ناسێندرا.<ref>https://sarzamin.srbiau.ac.ir/article_5829_28eea54b44c47c57e7e1f9d2638fc3d2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516073046/https://sarzamin.srbiau.ac.ir/article_5829_28eea54b44c47c57e7e1f9d2638fc3d2.pdf |date=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ }}</ref> == دیمۆگرافی == پارێزگای ئیلام زمانەوانی ھەمەچەشنی ھەیە، ئەگەرچی کەمترین ژمارەی دانیشتوانی لە [[ئێران]]دا ھەیە. ئەم فرەچەشنییە لە ھەڵکەوتەی جوگرافیایی پارێزگاکە سەرچاوە دەگرێت، کە لە ناوچەی ئینتقالی نێوان بلۆکی [[زمانی کوردی]] و [[کوردیی باشووری]] و [[لوڕی]]دا ھەڵکەوتووە. زمانی باڵادەستی کوردییە، بە تایبەتیتر زاراوەی [[کوردیی باشووری]]، [[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵھوڕی]]، [[ئیلامی]]، [[لەکی]] و زاراوەی [[خێزەلی]] پەیوەندییەکی نزیکیان بە [[لەکی]]یەوە ھەیە. زمانی کوردی بە ھەموو زاراوەکان لەتەواوی پارێزگاکە قسەی پێدەکرێت. [[زمانی عەرەبی]] لە شارۆچکە بچووکەکان لە نزیک سنووری [[پارێزگای خووزستان]] قسەی پێدەکرێت لەوانە لە شەھراک زول فەقاری.<ref>http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam</ref> {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئیلام (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=right | bars= {{bar percent|کورد|yellow|١٠٠٫۰}} }} === ئایین === زۆربەی دانیشتوانی پارێزگای ئیلام پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] [[شیعە]]ن.<ref>https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/08/844258/ایلام-برای-خدمت-رسانی-مناسب-بھ-زائران-اربعین-نیازمند-کمک-است</ref> کەمینەیەک لە شوێنکەوتووانی [[یارسان|سوننه]] لە پارێزگای ئیلامیش دەژین. === ئێڵەکان و ھۆزەکان === لە ئیلامدا ئێڵی [[کورد]] ھێندە تێکەڵاون کە ناسینەوەیان ئاسان نییە. [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە کتێبی [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان]]دا دەنووسێت:<ref>https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes</ref><ref>زکیبیگ، محمد امین؛ روشن اردلان، یداللە (۱۳۸۱). زبدھٔ تاریخ کرد و کردستان. تھران: انتشارات توس. صص. ۲۳۱.</ref> <blockquote> "بێ گومان زاراوەی کوردی ئیلامی لە کرمانجی ڕۆژھەڵات نزیکترە و ئەوان خۆیان ئاگاداری ئەوەن و ھیچ گومانێکیان لە کوردبوونیان نییە"</blockquote> <blockquote>«ساڵی ١٩١٦ بە ئەرکی فەرمی سەفەرم کرد بۆ لوڕستان و ماوەیەک لەلای پارێزگاری (پشتکۆە) (پارێزگای ئیلام) مامەوە و چەند لێکۆڵینەوەیەکی نەتەوەیی و کۆمەڵایەتیم کرد، زۆرجاریش بە زمانی کوردی لەگەڵ پارێزگار و ھاوەڵەکانی قسەم دەکرد، وە من بە ئاسانی ناوەڕۆکەکەم بۆیان ڕوون کردەوە و لە ناوەڕۆکەکەیان تێگەیشتم و بۆم ڕوون بووەوە کە جیاوازی نێوان زمانی کرمانجی ڕۆژھەڵات و زمانی کوردی ئیلامی لە جیاوازی زمانی کرمانجی ڕۆژئاوا گەورەتر نییە»</blockquote><ref>زکیبیگ، محمد امین؛ روشن اردلان، یداللە (۱۳۸۱). زبدھٔ تاریخ کرد و کردستان. تھران: انتشارات توس. صص. ۲۳۱.</ref> ئێڵ و ھۆزە کوردەکان بە تەواوی پارێزگاکەدا بڵاوبوونەتەوە وەک [[کەڵھوڕ]] و [[لوڕ]] و [[فەیلییەکان|فەیلی]] و [[لەک]]….ھتد. خەڵکی [[عەرەب]]ی پارێزگای ئیلام زیاتر لە [[شارستانی دێلوڕان]] و بە تایبەت لە [[موسیان]] دەژین.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3746586/</ref> == جوگرافیا == [[پەڕگە:Topographic Map of Ilam Province.png|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافی پارێزگای ئیلام کە ئاماژە بە شاخ و ڕووبارەکان دەکات.]] پارێزگای ئیلام بە ڕووبەری ٢٠ ھەزار و ١٥٠ کیلۆمەتر دووجا (٧ ھەزار و ٧٨٠ میل چوارگۆشە) ٢٢ھەمین پارێزگای گەورەی [[ئێران]]ە. دەکەوێتە باشووری رۆژئاوای ئەو وڵاتە، لە ناوەڕاستی [[زاگرۆس]]، لە رۆژئاوا لەگەڵ [[عێراق]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[پارێزگای خووزستان]] و لە رۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[پارێزگای لوڕستان]] و لە باکوورەوە لەگەڵ [[پارێزگای کرماشان]] ھاوسنوورە. پارێزگای ئیلام لە لێواری باشووری ڕۆژئاوای چیای [[زاگرۆس]] و ڕاست لە شوێنی ڕاگوزەری نێوان فەلاتەکانی [[عەرەب]]ی و [[فەلاتی ئێران|ئێران]] ھەڵکەوتووە. بەھۆی ئەمەوە دابەش دەبێت بەسەر دوو ناوچەی سروشتی جیاوازدا؛ بەشی باکوور و رۆژھەڵاتی [[کێو|چیاییە]]، لە کاتێکدا باشووری رۆژئاوا بە [[دەشت]]ی نزم داپۆشراوە کە تا سنوورەکانی [[عێراق]] و [[پارێزگای خووزستان|خوزستان]] درێژ دەبێتەوە. چیاکانی باکوور و ڕۆژھەڵات زۆربەیان ھاوتەریبن، بە ئاراستەی باکووری ڕۆژئاوا-باشووری ڕۆژھەڵات دەڕۆن. ئەم شاخانە بە دەشت و گردە چرچ و لۆچەکان جیا دەکرێنەوە کە زیاتر لەلایەن دانیشتووانەوە بۆ چاندنی بەرھەم و باخەکان بەکاردەھێنرێت. دیارترین شاخی پارێزگای ئیلام، [[چیای کەبیر]]ە. کە دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەو پارێزگایە و ١٦٠ کیلۆمەتر لە نزیک پۆلی زەل لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە تا گوندی میشخاس لە نزیک شاری [[ئیلام]] لە باکووری ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە. بەرزترین خاڵ لە پارێزگاکەدا، لوتکەی کان سێفییە کە ٢٧٧٥ م (٩١٠٤ پێ) لە [[ئاستی دەریا]]وە بەرزە، بەشێکە لە زنجیرە [[چیای کەبیر]].<ref>http://ilam.irib.ir/-/ارتفاعات-کبیر-کوھ{{بەستەری مردوو|url=http://ilam.irib.ir/-/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D9%88%DA%BE |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>https://www.doe.ir/portal/home/?112827/منطقھ-کبیرکوھ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220831102252/https://www.doe.ir/portal/home/?112827%2F%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%DA%BE-%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%88%DA%BE |date=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>http://www.nezare.com/با-کوھ-ھای-زیبای-ایلام-آشنا-شوید-قسمت-ا/{{بەستەری مردوو|url=http://www.nezare.com/%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D9%88%DA%BE-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> چیا سەرەکییەکانی تر بریتین لە: * مانێشت و قولاڕەنگ لە نزیک [[ئیلام]]؛ * شەرەح-زول و بانکۆڵ لە [[شارستانی ئەیوان]]؛ * قەڵاجە و ئاھوران لە [[شارستانی چەرداوڕ]]. * دینار، لە [[شارستانی ئاودانان]]؛ * ئاناران و سیاە کۆ لە ناوەڕاستی [[شارستانی دێلوڕان]]؛ * لانێ و چارمین لە نزیک [[لوومار]]؛ * چەمەن گیر و سیڤان لە نزیک میشخاس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ilam.iau.ir/?pid=959 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241208233223/https://ilam.iau.ir/?pid=959 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ لیستی بەرزترین لوتکەکان لە پارێزگای ئیلام !لوتکە !بەرزی بە (م) !بەرزی بە (فووت) |- |کان سێفی |٢٧٧٥ |٩١٠٤ |- |مانێشت |٢٦٢٩ |٨٦٢٥ |- |چەمەن گیر |٢٥٧٨ |٨٤٥٨ |- |قولەڕەنگ |٢٤٧٣ |٨١١٤ |- |چەچان |٢٤٦٤ |٨٠٨٤ |- |بانکۆڵ |٢٣٠٤ |٧٥٥٩ |- |مەلینجە |٢١٩٣ |٧١٩٥ |- |شەلەم |٢١٧٤ |٧١٣٣ |- |سەمیلە |٢١٥٠ |٧٠٥٤ |- |} بە پێچەوانەی باکوور، بەشی باشوور و باشووری ڕۆژئاوای پارێزگاکە بە دەشتی نزم داپۆشراوە کە بەرزییەکەی لە نێوان ٥٠ بۆ ٣٠٠ م (١٦٠ بۆ ٩٨٠ پێ) لە [[ئاستی دەریا]]وە دەگۆڕێت. سەرەڕای ئەوەی کە بارانبارینێکی کەمیان لێدەکرێت، بەڵام ڕووبەرێکی بەرفراوانی ئەم زەوییە نزمانە، بە تایبەتی دێلوڕان، موسیان و دەشت عەباس، بەھۆی تێکەڵەیەک لە ھۆکارەکانی وەک ڕووبارەکان کە لە شاخەکانەوە بەرەو ڕۆژھەڵات دەڕژێن، بەنداو و تۆڕەکانی ئاودێری، دەچێنرێن. [[پەڕگە:Siah-Ghav Twin Lakes 01.jpg|وێنۆک|دەریاچەی دوانە سیاگ ئاو، نزیک [[ئاودانان]]]] ڕووباری غاماسیاب دوای ئەوەی بە [[پارێزگای کرماشان]]دا تێدەپەڕێت، بەرەو ئیلام دەڕوات. لەگەڵ گەیشتن بەو خاڵەی کە سنووری پارێزگاکانی ئیلام و لوڕستان و کرماشان لێی یەکدەگرنەوە، ناوی "سەیمارە"ی لێنراوە. پاشان بەرەو ڕۆژئاوا و باشوور دەڕوات و لە شوێنێک لە نزیک گوندی کال سێفید، [[شارستانی دەڕەشار]]، لەگەڵ ڕووباری کاشکان یەکدەگرن و پێکەوە ڕووباری کەرخێ دروست دەکەن، کە سێیەم درێژترین ڕووباری [[ئێران]]ە و درێژییەکەی نزیکەی ٧٥٥ کم. سەیمارە و کەرخە سنووری ڕۆژھەڵاتی ئیلام لەگەڵ [[پارێزگای لوڕستان]] پێکدەھێنن. بەھۆی زەوی و زارەوە، ئەو ڕووبار و چەمە ھەمیشەیی و وەرزییەی کە لە بەرزاییەکانی ئیلامەوە سەرچاوە دەگرن، یان دەکەونە ناو سەیمارەوە، وەک ڕووبارەکانی چەرداڕۆ، گەرەب، سیکان، دەررێ شەھر و مەجین؛ یان، بەرەو ڕۆژئاوا بەرەو زەوییە نزمەکان دەڕژێن و دەچنە ناو [[عێراق]] و [[پارێزگای خووزستان]]، وەک ڕووبارەکانی غەنگھیر، غودار-خۆش، کەنجان-چەم، ڕوود غاوی، چنگولە مێیمە، مورموری، دۆیرەج و سیاە غەڤ.<ref>https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-معرفی-استان-ایلام-Ilam-{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-Ilam- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> جگە لە چەند [[کانی]]یەکی کەم لێرە و لەوێ، وەک دەریاچەی دوانە سیاھ-غاڤ لە نزیک ئاودانان، ھیچ ئاوێکی سروشتی سەرەکی لە پارێزگاکەدا نییە. بەڵام چوار بەنداوی ھەن کە ئاوی خواردنەوەی گرنگ دابین دەکەن، لەوانە بەنداوی ئیلام، سەیمار، ئەیوان و دۆیرەج.<ref>https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyyq-ایلام-گردی{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyyq-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> === ژینگەناسی === ==== ڕووەکناسی ==== [[پەڕگە:Oak Jungles in Ilam.jpg|وێنۆک|دارستانی دار بەڕوو لە پارێزگای ئیلام]] ئیلام کە نزیکەی ٣١٪ی خاکەکەی بە دارستانی پەرش و بڵاو تا چڕ لە دار [[بەڕوو]] داپۆشراوە، لە دوای پارێزگاکانی کۆھگیلویە و لوڕستان لە پلەی سێیەمدایە، بەبێ پارێزگاکانی باکووری مازەندەرن و گیلان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tabiatbakhtiari.com/archives/895 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831130534/http://www.tabiatbakhtiari.com/archives/895 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://golvani.ir/1396/08/پرجنگل%E2%80%8Cترین-استان%E2%80%8Cھای-ایران-کدامند/{{بەستەری مردوو|url=https://golvani.ir/1396/08/%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> بەرزاییەکان و دارستانەکانی پارێزگاکە شوێنی نیشتەجێبوونی زۆرێک لە ئاژەڵەکانن لەوانە ورچی ڕەشی ئاسیایی، پشیلەی کێوی، کۆترە قەوقازییەکان، ھەڵۆی ئیمپراتۆری ڕۆژھەڵات، ھەڵۆی زێڕین، قەلە ڕەش، کۆترە ڕەشەکان، مارە لووت کوێرەکان، و پلنگی فارسی کە لە مەترسی لەناوچووندایە.<ref>https://www.khabaronline.ir/news/791771/آخرین-پناھگاھ-حیات-وحش-استان-ایلام-را-دریابیم</ref> ئیلام شوێنی مارە قۆچدارەکەی کلکی جاڵجاڵۆکەیە کە لە مەترسی لەناوچووندایە، جۆرێکی ناوازەیە کە تەنھا لە پارێزگای ئیلام لە جیھاندا دەبینرێت.<ref>https://www.tehrantimes.com/news/439673/Illegal-trade-of-unique-Persian-horned-viper-banned</ref> زیاتر لە ٦٤٠٠ کیلۆمەتر دووجا (٢٥٠٠ میل چوارگۆشە) لە پارێزگاکە کە نزیکەی ٣١%ی خاکەکەیە، بە دارستانی پەرش و بڵاو تا چڕ داپۆشراوە. ئەمەش نزیکەی یەک لەسەر سێی کۆی دارستانەکانی چیای [[زاگرۆس]]ە. جۆرە باڵادەستەکانی ئەم دارستانانە بریتین لە دار بەڕوو، ھەرچەندە دەتوانرێت درەختی دیکەی وەک بادەمی کێوی، تێرپێنتینی فارسی، ئەسپێی مۆنتپێلیە و یەھودا بدۆزرێتەوە. کانیۆنی ئەرغەڤان لە نزیک ئیلام بە گوڵی پەمەیی دارەکانی یەھودا ناسراوە کە لە بەھاردا گوڵ دەکەن. ==== ئاژەڵناسی ==== [[پەڕگە:Pseudocerastes urarachnoides.jpeg|وێنۆک|ماری قۆچداری کلک جاڵجالۆکەیی]] پارێزگای ئیلام بە ھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافی و ھەلومەرجی سروشتی و ھەمەجۆریی شوێنی نیشتەجێبوونی، ٣٢ شیردەر و ١٨٣ باڵندەی تێدایە. ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەتی شوێنی شیردەرەکانی وەک: * [[بزنەکێوی|بزنی کێوی]]، مەڕە کێوی، ئاسک و ئاسکی کێوی. * پلنگ و چیتای ئاسیایی کە لە مەترسی لەناوچووندایە؛ * ھەروەھا کاراکال، لینکسی ئۆراسیا، ورچی ڕەشی ئاسیایی، ورچی قاوەیی، گورگ، جاکاڵی زێڕین، ڕێوی سوور و بەرازی کێوی؛ * جۆرە بچووکەکانی وەکو کۆترە قەوقازییەکان، دوپشک، کۆترە گوێ درێژەکان، کۆترە ئەوروپیەکان، کۆترە چەقۆدارەکانی ھیندی.<ref>https://www.mehrnews.com/news/2306511/تنوع-زندگی-جانوری-در-زیستگاھ-ھای-طبیعی-ایلام-80-زیستگاھ-طبیعی</ref> پارێزگای ئیلام تەنیا ناوچەیەکی جیھانە کە تێیدا ماری قۆچداری کلک جاڵجاڵۆکەیی دەدۆزرێتەوە. === سروشتی پارێزراو === [[پەڕگە:Kabir Kouh.jpg|وێنۆک|ناوچەی پارێزراوی [[چیای کەبیر]]، نزیک [[دەڕەشار]]]] نزیکەی ١٣٪ی کۆی خاکی پارێزگای ئیلام لە ژێر پاراستن و چاودێری ڕێکخراوەکانی یەدەگی سروشتی خۆجێی و نیشتمانیدایە. چوار ناوچەی پارێزراو ھەیە، کە بە گشتی، ١٣٧٧ کم٢ (٥٣٢ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە: {| class="wikitable" |+ لیستی ناوچە پارێزراوەکانی پارێزگای ئیلام<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نقشە و اطلاعات مناطق چھارگانە محیط زیست ایران|trans-title=Map and information of Iran's four environmental regions|ناونیشان=http://www.iew.ir/اطلاعات-مناطق-چھارگانھ%E2%80%8Cی-محیط-زیست-ای|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Iran Environment and Wildlife Watch|زمان=fa-IR|type=Map}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.iew.ir/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%DA%86%DA%BE%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%BE%E2%80%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمان حفاظت محیط زیست - زیر پورتال استان ایلام|trans-title=Department of Environment – Ilam Province Subportal|ناونیشان=https://ilam.doe.ir/portal/home/?193469%2F%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=DOE Ilam|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831164327/https://ilam.doe.ir/portal/home/?193469%2F%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> !ناو ! پێناسەکردن ! نزیکترین کۆمەڵگە !ڕووبەر |- |[[چیای کەبیر]] | ناوچەی پارێزراو |[[دەڕەشار]] |١٧٩کم^٢ |- |چیای دینار | ناوچەی پارێزراو |[[ئاودانان]] |٤٠٦ کم^٢ |- |مانیشت و قولەڕەنگ | ناوچەی پارێزراو |[[ئیلام]] |٢٩٢ کم^٢ |- |کۆلاک | ناوچەی پارێزراو |[[مێھران]] |٥٠٠ کم^٢ |} [[پەڕگە:Arghavan Valley 2020-03-01 14.jpg|وێنۆک|دۆڵی ئەرخەوان نزیک [[ئیلام]]]] جگە لەو ناوچە پارێزراوانەی کە لە سەرەوە باسمان کرد، ئەمانەش ھەن: «تانگی بینا و بیجار» ڕووبەری قەدەغەکراوی ڕاوکردن: نزیکەی ٥٠٠ کم٢ (١٩٠ میل چوارگۆشە) لە ڕووبەردا، نزیک چاڤار؛ «دارستانی پارێزراوی دۆڵی ئەرخەوان» لە نزیک شاری [[ئیلام]]: بە گوڵی بەھاری پەمەیی درەختی یەھودا(ئەرخەوان) ناسراوە؛ «دارستانی پارێزراوی لارک»: بە دارەکانی لارک ناسراوە. ئەم دارانە بەزۆری لە دارستانە باراناوییەکانی باکووری ئێراندا دەبینرێن، بەڵام بە شێوەیەکی سەرسوڕھێنەر لەم پارچە زەوییە بچووکەدا لە "دۆڵی لارت" لە نزیک [[بەدرە، ئیلام|بەدرە]] گەشە دەکەن. وە دوو شوێنی میراتی سروشتی تۆمارکراوی نیشتمانی:<ref>http://www.iew.ir/اطلاعات-مناطق-چھارگانھ%E2%80%8Cی-محیط-زیست-ای{{بەستەری مردوو|url=http://www.iew.ir/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%DA%86%DA%BE%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%BE%E2%80%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> * دەربەندی رازیانێ: [[کانی]]یەکی قووڵ و تەسک کە لەلایەن چەمەکانەوە لە جێگەی بەردەکانی نزیک چنار باشی ھەڵکەندراوە، قووڵیەکەی ١٠ بۆ ٣٠ م (٣٣ بۆ ٩٨ پێ)، پانییەکەی ٢ بۆ ١٠ م (٦.٦ بۆ ٣٢.٨ پێ)، ١.٥ کم (٠.٩٣ میل) درێژ; * دێلوڕان: ڕووبەرێکی ١٤٠٠ ھێکتار (٣٥٠٠ دۆنم) لە نزیک [[دێلوڕان]] کە ئاوی گەرم و کانیاوی قیر لەخۆدەگرێت، ھەروەھا 'ئەشکەوتی شەمشەمەکوێرە'. [[پەڕگە:Seymareh Landslide 01.png|وێنۆک|[[بوومەلەرزە]] لە [[شارستانی دەڕەشار]]]] === بوومەلەرزە === یەکێک لە گەورەترین زەوی لەرزینەکانی نیوەگۆی ڕۆژھەڵات و جیھان، پێدەچێت لە پارێزگای ئیلام، ڕوویدابێت. بە تایبەتیتر، لە دژە ھێڵی [[چیای کەبیر]] لە گۆرز-ی لانگار لە [[شارستانی دەڕەشار]]. بەپێی (ھاریسۆن و فالکۆن) لە وتارەکەیاندا لەسەر کۆمەڵەی جوگرافی شاھانە کە لە ساڵی ١٩٣٧ بڵاوکراوەتەوە، زەوی لەرزینەکەی سەیمارە ٣٠ کم٣ (٧.٢ میل سێجا) بەردی جووڵاندووە تا ١٤ کم (٨.٧ میل). گومان دەکرێت بوومەلەرزەیەک بتوانێت زەوی لەرزینێکی وا گەورە دروست بکات.<ref>https://www.jstor.org/stable/30081302</ref><ref>https://blogs.agu.org/landslideblog/2009/07/03/the-biggest-landslide-of-them-all-saidmareh-iran/</ref><ref>https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-43953-8_13</ref> == کەشوھەوا == [[پەڕگە:Köppen Map of Ilam Province, Iran.svg|وێنۆک|[[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]] لە پارێزگای ئیلام]] بەھۆی کاریگەری ھۆکاری جۆراوجۆری وەک بەرزی، نزیکی لە بیابانی عەرەبی، دەشتەکانی خوزستان و عێراق، کەشوھەوای پارێزگاکە زۆر ھەمەچەشنە. سیستەمی بەرگەھەوای جیاواز کاریگەری لەسەر پارێزگاکە ھەیە و دەبێتە ھۆی [[باران]]بارینی [[پاییز|پایز]] و [[زستان]] و [[بەھار]] و ناوبەناو [[ھاوین]]. بارستە ھەوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] و [[دەریای ڕەش]] لە ڕۆژئاواوە، بارانبارینی پاییز و زستان لە پارێزگاکەدا دەست پێ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220406042122/https://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[دەریای سوور]] و ڕەوتی بیابانی سعودیەش، بارانبارینی زستان و بەھار دەھێنێت. ھەر ھەمان ڕەوتەکان و دەشتی فراوانی [[عێراق]] بەرەو ڕۆژئاوا ھۆکاری سەرەکی گەرمبوونی کەشوھەوای ھاوینەکانن. لە لایەکی دیکەوە ئەو بارستە ھەوایانەی باکوور کە لە زستاندا لە سیبیریاوە دەچنە ناو وڵاتەکەوە، پلەکانی گەرما دادەبەزێنن و دەبێتە ھۆی بەستنی ناوچەکانی باکووری پارێزگاکە. پارێزگای ئیلام بە یەکێک لە ناوچە گەرمەکانی ئەو وڵاتە دادەنرێت، بەڵام بە ھۆی جیاوازی بەرزی و پلەی گەرمی و بارانبارینەوە دەتوانرێت سێ جۆری جیاوازی کەشوھەوا بەدی بکرێت:<ref>https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-معرفی-استان-ایلام-Ilam-{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-Ilam- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220406042122/https://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ناوچە شاخاوییەکانی باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات، کە کەشوھەوای سارد و زستانی درێژیان ھەیە. کەمترین پلەی گەرمی لە زستاندا دەگاتە -١٥ بۆ -٢٠ پلەی سەدی (٥ بۆ -٤ پلەی فەھرەنگی) و بڕی بارانبارین لە ٦٠٠ ملم (٢٤ ئینچ) لە ساڵێکدا تێدەپەڕێت. * دەشتەکانی ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاوای پارێزگاکە کەشوھەوای وشک و گەرمیان ھەیە. زۆرترین پلەی گەرمی لەم ناوچانەدا دەتوانێت لە ٥٢ پلەی سەدی (١٢٦ پلەی فەھرەنگی) زیاتر بێت. بارانبارین لەم ناوچانە نزیکەی ٢٠٠ ملم (٧٫٩ ئینچ) لە ساڵێکدا. * ناوچەکانی تر پلەی گەرمییان ھەیە بۆ گەرمبوونی کەشوھەوا لەگەڵ ھاوینەکانی گەرم و زستانی سووک. پلەی گەرمی دەتوانێت لە بەرزاییە بەرزەکاندا بگاتە -١٥ پلەی سەدی (٥ پلەی فەھرەنگی) و لە ھاوینەکاندا لە بەرزاییە نزمەکاندا دەتوانێت سەرووی ٤٥ پلەی سەدی (١١٣ پلەی فەھرەنگی) بڕوات. بارانبارینی ساڵانە لەم ناوچانەدا لە نێوان ٢٠٠ ملم (٧٫٩ ئینچ) بۆ ٤٥٠ ملم (١٨ ئینچ) دەگۆڕێت. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ تێکڕای کەشوھەوا بۆ شارۆچکەکانی پارێزگای ئیلام !شارۆچکە ! زۆرترین ڕۆژانەی مانگی تەمموز ! زۆرترین ڕۆژانەی مانگی یەک ! بارانبارینی ساڵانە |- |[[ئیلام]] |{{Convert|38.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|10.5|C|F|abbr=on}} |{{Convert|585.4|mm|in|abbr=on}} |- |[[مێھران]] |{{Convert|45.6|C|F|abbr=on}} |{{Convert|16.3|C|F|abbr=on}} |{{Convert|230.4|mm|in|abbr=on}} |- |[[دێلوڕان]] |{{Convert|48.1|C|F|abbr=on}} |{{Convert|16.5|C|F|abbr=on}} |{{Convert|280.4|mm|in|abbr=on}} |- |[[دەڕەشار]] |{{Convert|46.4|C|F|abbr=on}} |{{Convert|15|C|F|abbr=on}} |{{Convert|482.1|mm|in|abbr=on}} |- |[[ئەیوان]] |{{Convert|38.8|C|F|abbr=on}} |{{Convert|11|C|F|abbr=on}} |{{Convert|704.1|mm|in|abbr=on}} |- |[[سەراوڵە]] |{{Convert|41.4|C|F|abbr=on}} |{{Convert|11.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|510.7|mm|in|abbr=on}} |- |[[ئاودانان]] |{{Convert|42.5|C|F|abbr=on}} |{{Convert|12.9|C|F|abbr=on}} |{{Convert|613.7|mm|in|abbr=on}} |- |[[لوومار]] |{{Convert|45.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|13.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|460.3|mm|in|abbr=on}} |} === لافاو === [[پەڕگە:Ilam Flood Nov 2015.jpg|right|thumb|لافاوی نۆڤەمبەری ٢٠١٥ شاری [[ئیلام]].]] [[پەڕگە:Majeen Flood Mar 31, 2019.jpg|thumb| لافاوی ٣١ی ئازاری ٢٠١٩ گوندی مەژین، [[شارستانی دەڕەشار]]]] ناوبەناو بارانبارینی بەخوڕ لە [[بەھار]] و [[پاییز|پایزدا]]، ھەندێک جار، لافاوێکی گەورە دەھێنێت. لێوارە بەرزەکانی چیای [[زاگرۆس]]، جۆری خاک، کەمی ڕووەک لە ھەندێک لە ھۆکارەکانن کە پارێزگای ئیلام تووشی [[لافاو]] دەبێت. جگە لەوەش زۆربەی [[کۆمەڵگا]]کانی پارێزگای ئیلام لە دەشتە لافاوییەکان، لە دامێنی چیاکان، لە کەناری ڕووبارەکان و لە نزیک سەرچاوە ئاوییەکان ھەڵکەوتوون، بۆیە ھەمیشە مەترسی لافاو لەگەڵ ئەگەری تێچووی مرۆیی و داراییدا ھەیە. بەپێی ئەو ئامارانەی کە لەبەردەستدان، [[شارستانی مێھران]] و [[شارستانی دێلوڕان]] بەھۆی کەمبوونەوەی بەرزییان بە بەراورد لەگەڵ باقی پارێزگاکە و دواتر چڕبوونەوە و یەکگرتنی ڕووبار و چەمەکان، زۆرترین مەترسیی لافاویان لەسەرە. دوایین لافاو لە مانگەکانی ئازار و پووشپەڕی ٢٠١٩ ڕوویدا کە زۆربەی وڵات لەوان پارێزگای ئیلامیش ئاستی لافاویان بەخۆوە بینی. لە ١ی نیسانی ٢٠١٩، لافاوەکە چەندین پردی وێران کرد لەوانە پردی گەڤمیشان لە [[دەڕەشار]] کە پردێکی گرنگە بەسەر ڕووباری کەرخە کە باشووری پارێزگاکە بە لوڕستان و باقی وڵاتەوە دەبەستێتەوە. پردەکە دوای چەند مانگێک لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ کرایەوە.<ref>https://www.mehrnews.com/news/4738761/پل-گاومیشان-در-استان-ایلام-بازگشایی-شد</ref> === تۆز === ئیلام ناوبەناو تووشی تۆز و خۆڵ دەبێت، بەتایبەتی لە وەرزی [[ھاوین]]دا. لە دە ساڵی ڕابردوودا زیاتر بووە. شارەکانی [[مێھران]] و [[دێلوڕان]] زۆرترین مەترسییان لەسەرە لە پارێزگاکەدا، ئەوەش بەھۆی کەمبوونەوەی بەرزایی و نزیکی لە بیابانەکانی [[عێراق]] و [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]]. بەڵام لە ئەگەری ڕوودانی زریانی تۆزاوی گەورەدا، دەکرێت کاریگەری لەسەر بەشی ڕۆژئاوای وڵاتەکە ھەبێت. ھەروەھا وشکەساڵییە یەک لە دوای یەکەکانی ئەم دەیەی دوایی لە ئێران و [[شەڕ]]ە درێژخایەنەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]، ئەو پرسەی خراپتر کردووە.<ref>http://www.jess.ir/article_99778_1d533dbd7d3040204bbcc5db4cf3dceb.pdf</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Elam Map-en.svg|وێنۆک|[[شارستانیەتی ئیلام]]]] [[پەڕگە:Madaktu 05.jpg|وێنۆک|ڕاست|پاشماوەی شاری سەیمارە کە بە مەدەکتوو و مێھرجەقەزاق ناسراوە]] === پێش مێژوو === ناوی "ئیلام" لە "[[شارستانیەتی ئیلام]]"ەوە ھاتووە، ئەو شارستانیەتی پێش مێژووییە کە لە ساڵی ٢٧٠٠ پێش زایین تا ٥٣٩ پێش زایین لە باشووری ڕۆژئاوای ئێرانی مۆدێرن فەرمانڕەوایی ناوچەکەی کردووە. دۆزینەوە شوێنەوارییەکان مێژووی نیشتەجێبوونی مرۆڤەکان لە ناوچەکە دەگەڕێتەوە بۆ دەوروبەری ٥٠٠٠ پێش زایین. ئاشوربانیپاڵ، پاشای ئەوکاتی ئاشوور، لە ساڵی ٦٣٩ پێش زایین ھێرشی کردە سەر ئێلام و بە تەواوی لەناوی برد. ھەرچەندە وەک جاران یەکگرتوو نەبوون، بەڵام ئیلامییەکان لە دوای لەشکرکێشییەکە لە ژیاندا مانەوە و بەردەوام بوون لە ژیان. لە نێوان ساڵانی ٦١٢ بۆ ٥٤٦ پێش زایین ئیلام خرایە ناو ئیمپراتۆریەتی [[ماد]]ەوە و دواتر لە ساڵی ٥٣٩ پێش زایین خرایە ناو [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]. لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ھەخامەنیشدا، ئیلام بۆ ھەمیشە سەربەخۆیی خۆی لەدەستدا و دوای فارس و میدیا بووە سێیەم پارێزگای ئیمپراتۆریەت.<ref>https://iranicaonline.org/articles/elam-i</ref> لە سەردەمی ماد و ھەخامەنی و سێلوسی و پارتەکاندا بە ھۆی نزیکی لە قەزاکانی ھەمەدان و کوردستان و کرماشان و لوڕستان و لە ھەمووی دیارتر شوش ئەو ناوچەیە و شوێنەوارەکانی گرنگییان گرت. لە سەردەمی ساسانییە کاندا ئیلامی ئێستا لە دوو دەوڵەتی پێکھاتبوو: مێھرجانقەزاق لە ڕۆژھەڵاتدا کە [[دەڕەشار]] مۆدێرن بوو و لە ڕۆژاوادا مەسباسان.<ref>Provincial Transportation and Terminal Department of Ilam. Retrieved 2020-05-23.</ref> === دەسەڵاتی عەرەبی === دوای ئەوەی موسڵمانان لە ساڵی ٦٤٠ی زایینیدا [[مێزۆپۆتامیا]]یان داگیرکرد، [[عەرەب]]ەکان ئەو ناوچەیەیان ناونا "خاکی شاخەکان"، یان "جیبال". لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عەرەب]]ەکاندا، شانشینی جیبال کە پایتەختەکەی سەیمار بوو، یەکێک بوو لەو خاکانەی لەژێر کۆنترۆڵی [[بەغدا]] و [[بەسرە]]دا بوو، تا ساڵی ٩٦١ی زایینی بەردەوام بوو. [[خەلافەتی ڕاشدین]] تا ساڵی ٦٤٠ی زایینی [[مێزۆپۆتامیا]]ی داگیرکرد و دواتر تا ساڵی ٦٤٣ی زایینی ھەموو [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] داگیرکرد و کۆنترۆڵی ھێشتەوە تا لە ساڵی ٦٦١ی زایینیدا ڕووخانیان. پێش ڕووخانیان، شەڕی ناوخۆ دەستی بەسەر خەلافەتدا گرتبوو، دوای ئەوە فراکسیۆنی موعاویە سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەم شێوەیە [[دەوڵەتی ئەمەوی]] دامەزراند. ئومەویەکان کۆنترۆڵی ناوچەکەیان کرد تا ئەو کاتەی خۆیان لە ساڵی ٧٥٠ی زایینیدا ڕووخان، دوای ئەوە [[خەلافەتی عەباسی]] دەستی بەسەردا گرت و بۆ ماوەی نزیکەی دوو سەد ساڵ تا ساڵی ٩٤٥ی زایینی حوکمڕانی کرد. پاش داگیرکردنی رۆژئاوای ئێران لە ساڵی ٩٤٥ی زایینیدا، [[دەوڵەتی بوەیھی]] تا ساڵی ١٠٥٥ حوکمی ئەم ناوچەیەیان کرد. === دەسەڵاتی کورد === [[پەڕگە:Buyids 970.png|وێنۆک|حکومڕانی [[دەوڵەتی بوەیھی]] لە ڕۆژاوای ئێراندا]] بۆ ماوەی ٢٧٠ ساڵ، لە نێوان ساڵانی ١١٥٥ بۆ ١٤٢٤، چیای [[زاگرۆس]] بە تایبەت ناوچەکانی دەوروبەری [[پارێزگای لوڕستان]] حوکمڕانی کرد. [[ھەزارئەسپیان]] کە بە [[ئەتابەگ]]ەکانی لوڕستانیش ناسراون لە دوو گروپ پێکھاتبوون، لۆری بچووک کە زۆربەیان بە ڕەچەڵەک لۆر بوون و ئەتابەگەکانی گەورە لۆر کە بە ڕەچەڵەک کورد بوون. پێشتر بەشێک لە پارێزگاکانی ئێستای [[پارێزگای مەرکەزی]]، [[پارێزگای ھەمەدان]]، [[پارێزگای کرماشان]]، [[پارێزگای لوڕستان]]، [[پارێزگای خووزستان]] و ئیلامیان کۆنترۆڵ کردبوو.<ref>https://www.iranicaonline.org/articles/hazaraspids</ref> لە ساڵی ٩٦١ تا ١٠١٥ [[دەوڵەتی حەسنەویان|بنەماڵەی حەسەن وەحید]] لە ژێر کاریگەریی [[دەوڵەتی بوەیھی]] حوکمڕانی بەسەر ڕۆژئاوای [[ئێران]]دا کرد. حەسەن وەحیدەکان کە لە دیناوەر لە نزیک شاری [[کرماشان]]ی ئێستا ناوەند بوون، موسڵمانانی [[کورد]] کە پەیوەندییان بە عەشیرەتی کوردانی بارزکانیەوە ھەبوو، ناوچەکانی ناوەندی چیای [[زاگرۆس]]یان کۆنترۆڵ کردبوو. ئەو بنەماڵەیە لە گەورەترین ئاستی خۆیدا ناوچە مۆدێرنەکانی دەوروبەری [[خوڕەماوە]]، [[ورووگڕ]]، [[نیاوەن]]، [[ئەسەداوا]]، [[ئەھواز]]، [[ئیلام]]، [[کرماشان]]، ھولوان و [[کەرکووک]]ی لەخۆ گرتبوو. شانشینی [[دەوڵەتی حەسنەویان|بنەماڵەی حەسەن وەحید]] لەلایەن [[عەننازی]]ەکانەوە ڕووخێندرا، کە بە یارمەتی [[دەوڵەتی بوەیھی]]، ناوچەکەیان کۆنترۆڵ کرد تا ڕووخانیان لە ساڵی ١١١٦ی زایینی.<ref>https://www.britannica.com/topic/Hasanwayhid-dynasty</ref> === بنەماڵەی خورشیدی === [[پەڕگە:Atabegên Lurê Biçûk.png|وێنۆک| لوڕستانی بچووک و گەورە]] پایتەختی لۆری بچووک شاپوورخواست یان [[خوڕەماوە]]ی سەردەمی مۆدێرن بوو، بە تایبەت قەڵای فەلەک-ئەفلاک. لوڕ ئەتابەگەکانی بچووک یان بنەماڵەی خورشیدی زیاتر لە ٤١٢ ساڵ فەرمانڕەوایی ناوچەکەیان کردووە، لە ساڵی ١١٨٤ تا ١٥٩٧ی زایینی، دوای ئەوە شا عەباسی گەورە دوا فەرمانڕەوای شاھوێردی خانی لە سێدارە دا و لە شوێنی خوشکەزای شاھوێردی گرتەوە، حوسێن بەیگ/خان، بەم شێوەیە کۆتایی بە دەسەڵاتی لوڕی بچووک ھات و سەرەتای بنەماڵەی ڤالی/والی کە بە [[فەیلییەکان|فەیلی]] وەلی ناسراوە.<ref>http://ensani.ir/fa/article/155935/تاریخ-سیاسی-و-اجتماعی-پشتکوھ-در-دوران-والیان-فیلی{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/155935/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%A9%D9%88%DA%BE-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C |date=ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref> === سەردەمی قاجار (١٧٨٩-١٩٢٥) === لە سەردەمی [[قاجاڕەکان]]دا لوڕستان بەسەر دوو ناوچەدا دابەش بوو: پشتکۆ (پارێزگای ئیلامی ئێستا) کە ناوەندی شاری [[ئیلام]]ی ئێستایە و پێشکۆ (لوڕستانی ئێستا) بە ناوەندی [[خوڕەماوە]]. پشتکۆ بە واتای وشەیی “پشت شاخ” دەگەیەنێت و بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە [[ئیلام]] لە ڕۆژئاواترین بەشەکانی چیای [[زاگرۆس]] ھەڵکەوتووە و بۆ باقی وڵات بە ڕوونی لە پشتی چیاکان لەبەرچاو گیراوە.<ref>https://www.abfa-ilam.ir/{{بەستەری مردوو|url=https://www.abfa-ilam.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لەو کاتەوە ئیلام بە سەربەخۆیی لە لوڕستان حوکم دەکرا و پارێزگار راستەوخۆ راپۆرتی بۆ حکومەتی ناوەندی دەدا، بەمەش کۆتایی بە کۆنترۆڵی لوڕستان بەسەر ئیلام و پشتکۆ ھێنا. دواتر ناوی ئەو دوو شارستانە گۆڕدرا بۆ "دێ باڵا" و "دێ پاین" کە لە بنەڕەتدا بە واتای گوندەکانی سەرەوە و خوار دێت.<ref>https://kurdpress.com/fa/{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە سەردەمی فەرمانڕەوایی حوسێن قولی خاندا بەسەر "دێ باڵا" (١٨٦٣-١٩٠٠ی زایینی)، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ "حوسێن ئابادی پشتکۆ". قەڵای والی ئیلام دواتر بە ناوی غولامڕەزا خان فەیلی لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە. ئەم قەڵایە ئێستا میراتێکی تۆمارکراوی نەتەوەییە و ھەروەھا مۆزەخانەی ئەنترۆپۆلۆژیای ئیلامە. === سەدەی بیستەم === دوای دامەزراندنی [[شانشینی پەھلەوی]] لە ساڵی ١٩٢٥دا، [[ڕەزا شا|ڕەزاشا]] بۆ چەسپاندنی ھەژموونی خۆی، حکومەتە خۆجێییەکانی سەرکوت کرد. لە ساڵی ١٩٢٨ ھێزەکانی حکومەت دەستیان بەسەر پشتکۆدا گرت و (غوڵامڕەزا خان فەیلی)، دوایین پارێزگاری [[فەیلییەکان|فەیلی]] بە ھەر خۆڕاگرییەکەوە پشتکۆی بەجێ ھێشت و رۆیشت بۆ [[عێراق]]، بەمەش دوای ٣٣٢ ساڵ دەسەڵاتی فەیلیەکان لە [[ئیلام]] ھەڵوەشایەوە.<ref>https://kurdpress.com/fa/{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> دوای ساڵێک و لە ساڵی ١٩٢٩ بە پێشنیاری ئەکادیمیای زمان و ئەدەبی فارسی ناوی "حسێن-ئاباد" گۆڕدرا بۆ "[[ئیلام]]".<ref>https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyys-دربارھ-ایلام{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyys-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%BE-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٣٧، پەرلەمان یاسایەکی تایبەت بە دابەشکردنی سیاسی وڵات لەژێر ناونیشانی "یاسای دابەشکردنی نیشتمان و ئەرکەکانی پارێزگاران" دەرکرد، بەمەش وڵاتەکە بەسەر ٦ [[پارێزگا]] و ٥٠ [[شارستان]]دا دابەشکرا. پشتکۆ، بەھۆی ئەوەی کە شارستانێک بوو، بەشێک بوو لە "پارێزگای ڕۆژئاوا".<ref>قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران" [Law on the division of the country and the duties of governors and district governors.]. Act No. 2666 of November 7, 1937 (in</ref> یاسای دابەشکردنی سیاسی ساڵی ١٩٣٧ زۆری نەخایاند و ماوەیەک دواتر لە ٩ی ژانویەی ١٩٣٨ ھەموارکردنێک پەسەندکرا کە وڵاتەکەی بەسەر ١٠ [[پارێزگا]] و ٤٩ [[شارستان]]دا دابەشکرد. بە پشتبەستن بە دابەشکردنی نوێ، "ئیلام" یەکێک بوو لە شارستانەکانی "پارێزگای پێنجەم". لە ساڵی ١٩٦٤ [[دەڕەشار]]، [[ئاودانان]] و [[دێلوڕان]] لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[مووسیان]] لە [[پارێزگای خووزستان]]ەوە لکێنران بە [[ئیلام]]ەوە، بەمەش پێگەی ئیلام بەرزکرایەوە بۆ "پارێزگاری گشتی" وەک بەشێک لە [[پارێزگای کرماشان]]. دواتر ئیلام لە مانگی ئازاری ١٩٧٤ بوو بە [[پارێزگا]]. [[ئیلام]] دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] ساڵانێک لە گۆڕەپانی سەرەکی [[شەڕی ئێران و عێراق]] بوو. شەڕەکە بە لەشکرکێشی [[عێراق]] بۆ سەر ناوچەکانی رۆژئاوا و باشووری رۆژئاوای [[ئێران]] لە 22ی ئەیلولی 1980 دەستی پێکرد. ئیلام وەک پارێزگایەکی سنووری، ئامانجێکی بەردەوامی ھەڵمەتی بۆردومانی عێراق بوو و لە ڕووی ژێرخانی [[ئابووری]]یەوە زیانێکی زۆری بەرکەوت. ئەو شەڕە چەندین ساڵ پارێزگای ئیلامی بە وێران ھێشتەوە و بووە یەکێک لە پارێزگاکانی کەم گەشەسەندنی [[ئێران]]. == کەلتوور == === شار و شارۆچکەکان === پارێزگای ئیلام کەمترین پارێزگای [[ئێران]]ە. [[ئیلام]]، پایتەختی پارێزگاکە، تاکە شاری ئەو پارێزگایەیە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٩٤ ھەزار و ٣٠ کەسە؛ ھەموو شارۆچکەکانی دیکە ژمارەی دانیشتووانیان کەمترە لە ٣٥ ھەزار کەس. {| class="wikitable sortable" |+ لیستی شارەکانی سەرووی دە ھەزاری دانیشتووان <ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran Statistical Yearbook 2017–2018 (1396 AP)|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english/Iran-Statistical-Yearbook/Statistical-Yearbook-2017-2018|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=Statistical Center of Iran}}</ref> ! پلە !شارۆچکە !ژ.دانیشتوان |- |١ |[[ئیلام]] |١٩٤٬٠٣٠ |- |٢ |[[دێلوڕان]] |٣٢٬٩٤١ |- |٣ |[[ئەیوان]] |٣١٬٢٩٩ |- |٤ |[[ئاودانان]] |٢٣٬٩٤٦ |- |٥ |[[دەڕەشار]] |٢١٬٩٠٠ |- |٦ |[[مێھران]] |١٧٬٤٣٥ |- |٧ |[[سەراوڵە]] |١٢٬٣٩٣ |- |٨ |[[ئەرکەواز]] |١١٬٩٧٧ |- |۹ |[[چەوار]] |۱۰٬۵۵۱ |} === کەلتوور === دانیشتوانی ڕەسەنی [[ئیلام]]، [[گۆتی]] و [[کاسییەکان|کاسیەکان]] بوون و لەگەڵ ھاتنی ئارییەکان بۆ ئێران، [[ماد]]ەکان لە ناوچەی [[زاگرۆس]] نیشتەجێ بوون. بەدرێژایی مێژوو خەڵکێکی زۆر لەو ناوچەیە نیشتەجێ بوون و حوکمڕانییان کردووە و لە ئەنجامدا ئەمڕۆ ئیلام بە [[کورد]]([[فەیلییەکان|فه‌یلی]] و [[لوڕ]] و [[لەک]]) و [[عەرەب]] نیشتەجێیە. ھەر لەبەر ھەمان ھۆکار، فەرھەنگی ئیلامییەکان ھەمەچەشنن، زۆربەیان تێکەڵەیەک لە چەندین کولتوورە. === کاری دەستی === [[پەڕگە:Iranian carpet process (18).JPG|وێنۆک|کلیم، پیشەیەکی دەستی کە لە ئیلام بەناوبانگە]] کلیمی چەسپاو(بەڕە یان سیپاڵ) تێکەڵەیەک لە کلیمی سادە و گرێی فەرش لە دەقەکەیدا کە بە گرنگترین و ڕەسەنترین کاری دەستی لە پارێزگای ئیلام دادەنرێت. کلیمی چەسپاوی ئیلام جیاوازە لە ناوچەکانی دیکەی وڵات. کلیمی چەسپاوی ئیلام لەگەڵ دروستکردنی لەلایەن سەحەر چاڵەنگار، دانیشتووی گوندی زەنجیرەی سەر بە [[ناوچەی سەراوڵە]]، ھەم لە ئێران و ھەم لە جیھاندا بووە جێی بایەخ. ئێستا، زیاتر لە ٤٥٠٠ جۆڵا ئەم جۆرە تایبەتەی کلیمە لە پارێزگای ئیلام ھەن کە ساڵانە نزیکەی ٣٠٠٠م٢ بەرھەم دەھێنن. بەپێی خەمڵاندنەکان نزیکەی ٥٠٪ی ئەو کەسانەی لە ھەموو کاری پیشە دەستییەکان لە پارێزگای ئیلام بەشدارن لە بواری بەرھەمھێنانی کلیمدان. "کلیمی چەسپاوی ئیلام" جیاوازە لە ناوچەکانی دیکەی وڵات چونکە جۆڵایەک بە ناوی "سەحەر چلەنگەر"، دانیشتووی گوندی زەنجیرە (یەکێک لە گوندەکانی شارستانی سەراوڵە لە پارێزگای ئیلام)، سەرکەوتوو دەبێت لە ئەنجامدانی ڕۆڵێکی دیار لە بەشێک لە کیلیمە تواوەکەیدا بە بەکارھێنانی گرێی فەرش. لەمەوە پاشخانێک بۆ گەشەکردن و بەرەوپێشبردنی کلیمە چەسپاوەکان دابین دەکرێت. کلیمی چەسپاوی ئیلام ھۆلۆگرامی نیشتمانیی وەرگرتووە و وەک یادگاری و براندی پارێزگای ئیلام تۆمار کراوە. دواتر ئیلام وەک پایتەختی نیشتمانی کلیمی چەسپاو دەستنیشان کرا.<ref>https://www.beytoote.com/art/farsh/prominent-role-noblest-ilam.html</ref><ref>https://www.irna.ir/news/83013088/گلیم-نقش-برجستھ-ایلام-در-یک-قدمی-جھانی-شدن</ref><ref>https://www.isna.ir/news/98050803786/شھر-ملی-گلیم-نقش-برجستھ-ایران-کجاست</ref> === خواردن === [[پەڕگە:Tarkhineh.JPG|thumb| ترخێنە، خواردنێکی نەریتییە لە ئیلام]] خواردنی ئیلام، وەک کولتوورەکەی، تێکەڵەیەک لە خواردنی [[کورد]]ی و [[لوڕ]]ی. ھەندێک لە خواردنە نەریتییە ناوخۆییەکان بریتین لە:<ref>https://seeiran.ir/غذاھای-محلی-ایلام/{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> {{Columns-list|*بیرساق *کەلەکونجی *ترخێنە *جیزینیک ریقۆ *شلکێنە *لیک سیتوو *کنگر *جگەرواز *نانی ساج *قەڵاماسەوا *قاورمە *مەکاش|colwidth=15em}} == دەسەڵات == باڵاترین دەسەڵاتی حکومی پارێزگاکە پارێزگارە، کە لەلایەن وەزیری ناوخۆوە بە ڕەزامەندی کابینەی حکومەت دیاری دەکرێت. پارێزگار، دواتر قایمقامی شارستانەکان دیاری دەکات. قاسم سولەیمانی دەشتەکی، پارێزگاری گشتیی ئێستای ئیلامە و لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ەوە لە پۆستەکەیدایە. === دابەشی کارگێڕی === پارێزگای ئیلام بەسەر ١٢ [[شارستان]] و ٢٨ [[ناوچە]] و ٥٢ [[گوندەوار]]دا دابەش بووە.<ref>https://www.moi.ir/Files/MOI/Files/33/331156fc-9964-462f-981b-718af570e746.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710121001/https://www.moi.ir/Files/MOI/Files/33/331156fc-9964-462f-981b-718af570e746.pdf |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ }}</ref> دوای پەسەندکردنی کابینەی حکومەت، [[شارستانی ھلێران|شارستانی ھولەیلان]] لە ٤ی یانواری ٢٠٢٠ دامەزرا، کە پێش ئەوە ناوچەیەکە [[شارستانی چەرداوڕ]] بووە. ھۆلێلان بوو بە یازدەھەمین شارستانی، پارێزگای ئیلام. {{Div col|cols=٣}} # [[شارستانی ئاودانان]] # [[شارستانی ئیلام]] # [[شارستانی ئەیوان]] # [[شارستانی بەدرە]] # [[شارستانی چەرداوڕ]] # [[شارستانی دەڕەشار]] # [[شارستانی دێلوڕان]] # [[شارستان سیروان|شارستانی سیروان]] # [[شارستان مەڵگشای|شارستانی مەڵگشای]] # [[شارستانی مێھران]] # [[شارستانی ھلێران|شارستانی ھولەیلان]] # [[شارستانی چەوار]] {{Div col end}} ئەم شار، شارۆچکە و شارەدێیانە لە ساڵی ١٩٣٧دا بوونە بەشێک لە پێنجەمین [[پارێزگای کرماشان]] لە دابەشکردنی وڵاتدا. لە ساڵی ١٩٦٤دا، ناوچەی ئێستای پارێزگای ئیلام لەلایەن دەستەی وەزیرانەوە وەک شارستانێک پەسەند کرا کە [[شارستانی ئیلام]]، [[شارستانی بەدرە]]، [[شارستانی دێلوڕان]] و [[شارستانی مێھران]] کە بەشێکن لە پارێزگای کرماشان لەخۆدەگرێت. لە مانگی پووشپەڕی ساڵی ١٩٧٤دا دوای ڕەزامەندی دەستەی وەزیران، پارێزگاری ئیلام بە شارستانەکانی ئیلام، دەڕەشار، مێھران و دێلوران، بوو بە پارێزگای ئیلام. لە ساڵانی دواتردا شارستانەکانی چەرداوڕ، ئاودانان، ئەیوان، مەڵگشای و سیروان لە ئۆرگانی خاکی پارێزگای ئیلام دامەزران. ناوچە شارییەکانی پارێزگای ئیلام بریتین لە: {{Div col|cols=٣}} # [[ئاودانان]] # [[ئاسماوە]] # [[ئەرکەواز]] # [[ئیلام]] # [[ئەیوان]] # [[بەدرە، ئیلام|بەدرە]] # [[پەھڵە]] # [[تۆحید]] # [[چەوار]] # [[دەڕەشار]] # [[دێلوڕان]] # [[سەراوڵە]] # [[ساڵحاباد]] # [[لوومار]] # [[مورموری]] # [[مووسیان]] # [[مێھران]] # [[مەیمە]] # [[ماژین]] # [[شەباب]] {{Div col end}} لە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٢ شیروان و چەرداوڕ دابەش کران بەسەر دوو شارستاندا، شیروان و چەرداوڕ کە ناوەندیان لەسەر [[سەراوڵە]] بوو، ھەروەھا [[شارستان سیروان|شارستانی سیروان]] سەنتەری [[لوومار]] بوو، ھەروەھا لە تەمموزی ٢٠١٣ بە ڕەزامەندی دەستەی حکومەت، شیروان و چەرداوڕ بە فەرمی ناوی گۆڕدرا بۆ [[شارستانی چەرداوڕ]]، و ناوچەی بەدرە لە [[شارستانی دەڕەشار]] جیاکرایەوە و پلەی بەرزکرایەوە بۆ [[شارستانی بەدرە]]. ھەروەھا لە ژانویەی ٢٠١٨دا [[شارستانی ھلێران|شارستانی ھولەیلان]] لە [[شارستانی چەرداوڕ]] جیابووەوە و سەربەخۆ بوو.<ref>https://www.irna.ir/news/83613003/استاندار-ایلام-بخش-ھلیلان-بھ-شھرستان-ارتقا-یافت</ref> == ئابووری == ئیلام بە نزیکەی ٠٫٩٩٪ بەشداری لە بەرھەمی ناوخۆیی نیشتمانی تا ساڵی ٢٠١٦ یەکێکە لە کەمترین گەشەسەندنی پارێزگاکانی ئێران کە لە کۆی ٣١ پارێزگا لە پلەی ٢٦ دایە. زۆربەی چالاکییە ئابوورییەکانی پارێزگاکە لەسەر کشتوکاڵ و ئاژەڵداری لە کۆمەڵگا گوندنشینەکاندا چڕکراوەتەوە؛ و، پیشە لێھاتووەکان، خزمەتگوزارییە گشتی و تایبەتەکان لە ناوچە شارییەکان. پیشەسازییەکە پشکێکی کەمی لە ئابووری پارێزگاکەدا ھەیە و کارگەی کەم ھەیە. === کشتوکاڵ === [[پەڕگە:Ilam Agri Prods 2018.png|thumb| بەرھەمھێنانی بەروبووم و میوە لە پارێزگای ئیلام تا ساڵی ٢٠١٨.{{Legend|YellowGreen| بەروبووم: ٧٠٠٬٧٣٢ تەن (٩٧٫٨٪)}}{{Legend|HotPink|میوە: ١٥٬٤٠٩ تەن (٢٫٢٪)}}]] گەورەترین کەرتی ئابووری ئیلام کشتوکاڵە، ھەرچەندە بە بەراورد لەگەڵ پارێزگاکانی دیکەی ئێران زۆر کەمترە. لە پارێزگای ئیلام زیاتر لە ٥٥ ھەزار جوتیار ھەن. بەپێی خەمڵاندنەکان، نزیکەی ٥٠٪ی ھەموو ماڵەکانی پارێزگاکە یان ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بەشدارن لە چالاکییە کشتوکاڵییەکان.<ref>https://www.irna.ir/news/83753305/کشاورزی-ایلام-در-سالی-پربارش-از-آسیب-تا-رونق</ref> لە ساڵی دروێنەی ٢٠١٨دا ٢٢٣ ھەزار و ٢٢٨ ھێکتار (٥٥١ ھەزار و ٦١٠ دۆنم) زەوی (١١٫١٪ی خاکی پارێزگای ئیلام) بۆ بەروبوومی جۆراوجۆری وەک [[گەنم]]، [[جۆ]]، [[گەنمەشامی]]، [[شووتی]]، [[کاڵەک]] و [[خەیار]] چێندرا و ٧٠٠ ھەزار و ٧٣٢ تۆن بەرھەمی لێکەوتەوە بە گشتی، ١٤٪ لە ڕێگەی کشتوکاڵی وشکەوە. پارێزگای ئیلام لە ڕووی بەرھەمی بەروبووم لە ھەر ھێکتارێکدا ٣٫١٤ تۆن لە پلەی سێھەمی خوارەوەی ئەو وڵاتەیە و تەنیا لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] و [[پارێزگای کوردستان]] تێدەپەڕێنێت. بۆ بەراوردکردن، تێکڕای بەرھەمھێنان ٩٫٨٨ تۆن بۆ ھەر ھێکتارێک و بەرزترینیان ٢٥٫٦٤ تۆن بۆ ھەر ھێکتارێک لە پارێزگای ئەلبۆرز.<ref>https://maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj1-96-97-site.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121161858/https://www.maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj1-96-97-site.pdf |date=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ }}</ref> زەوییە کشتوکاڵییەکانی ئیلام وەک جوگرافیاکەی، دابەش بوون؛ بەشی باکور و رۆژھەڵاتی پارێزگاکە شاخاوین و سەرەڕای بوونی سەرچاوەی [[ئاو]]، زەوییە کشتوکاڵییەکان تەنیا لە دەشتەکانی نێوان شاخەکان و دامێنی گردەکان و کەنارەکانی ڕووبارەکاندا سنووردار دەبن؛ بەپێچەوانەوە دەشتە گەرمەکانی کەشوھەوای باشوور و باشووری ڕۆژئاوای وەک دەشتی ھۆژەندان، [[ئەمیر]]ئاباد، مێھران، مووسیان، دێلوڕان و دەشت عەباس، لە قەبارەدا گەورەن بەڵام لە سامانی ئاودا سنووردارە.<ref>https://ilam.frw.ir/00/Fa/StaticPages/Page.aspx?tid=1689 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407155351/https://ilam.frw.ir/00/Fa/StaticPages/Page.aspx?tid=1689 |date= ٧ی نیسانی ٢٠٢٢ }}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، کۆی ڕووبەری سەرجەم باخەکانی پارێزگای ئیلام ٣٩٥٠ ھێکتار (٩٨٠٠ دۆنم) بووە. بەگشتی ئەم باخچانە ١٥ ھەزار و ٤٠٩ تۆن میوەیان بەرھەم ھێناوە کە دەکاتە ٠٫١٪ی بەرھەمی وڵاتەکە. زۆرترین بەرھەمی باخداری بریتین لە: [[ترێ]]، [[گوێز]]، [[ھەنار]]، [[ھەنجیر]]، [[زەیتوون]] و [[قۆخ]].<ref>https://maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj3-1397-site.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121162008/https://www.maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj3-1397-site.pdf |date=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ }}</ref> === پیشەسازی === کەرتی پیشەسازی ئابووری ئیلام بە شێوەیەکی خراپ گەشەسەندووە تەنانەت بوونی نییە؛ تا ساڵی ٢٠١٧ کۆی گشتی وۆرک شۆپی پیشەسازی (دە کارمەند یان زیاتر) لە پارێزگاکەدا تەنھا ٥٢ کەسە کە ٨٥٪یان کەمتر لە ٥٠ کارمەندیان ھەیە. ئەم وۆرک شۆپانە بە گشتی ٣٣٥٠ کارمەندیان ھەیە، کە نزیکەی تەواو (٩٦٪) لە ڕەگەزی نێرن، کە تەنیا ٠٫٦٪ی دانیشتوانی ئیلام پێکدەھێنن. وەک بەراوردێک، ژمارەی ھەمان جۆری وۆرک شۆپ بۆ [[تاران]] ٦٨٠٦ و بۆ پارێزگاکانی [[ئەسفەھان]] ٣٨٩٢ وۆرکشۆپە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کەرتی پیشەسازی ئیلام چەندە پێشکەوتووە. بەپێی دوایین ئامار، ئیلام کەمترین پارێزگای پیشەسازیی [[ئێران]]ە. لە ساڵانی ڕابردوودا ھەندێک ھەوڵ چوو بۆ ھاندانی پیشەسازی ئیلام بە بنیاتنانی شارۆچکە و ناوچەی پیشەسازی، دەرفەتی ھاندەرانە بۆ کاروبارەکانی وەک ھەرزانتر زەوی، خزمەتگوزاری و باج ڕەخساند. لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە تا ئێستا ٨ شارۆچکەی لەو جۆرە و ٥ ناوچە دروستکراون.<ref>https://ilm.mimt.gov.ir/file_manager/946705-لیست-واحدھای-مھم-شاخص-تحت-پوشش-سازمان-صنعت-معدن-تجارت-استان-ایلام.html?t=مدیریت-فایل-ھا{{بەستەری مردوو|url=https://ilm.mimt.gov.ir/file_manager/946705-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%BE%D9%85-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85.html?t=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%DA%BE%D8%A7 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> گەورەترین کۆمپانیاکانی پارێزگای ئیلام بریتین لە: * کۆمپانیای چیمەنتۆی ئیلام * کۆمپانیای ئیلامی پترۆکیمیایی * کۆمپانیای چارەسەرکردنی غازی ئیلام * کۆردی پۆڵا ماداکتۆ * کوشتارگەی پیشەسازی سێپید مۆرگ مانێشت * کۆمپانیای بەرھەمھێنانی پۆڵا ئاتینا * کۆمپانیای بەرھەمھێنانی سرنجی ئیلام * کۆمپانیای بەرھەمھێنانی تارەکانی پویاناخ *کۆمپانیای ئاوی کانزایی کووڵاک * چەند کۆمپانیایەکی ئارد === وزە === ئیلام بە مەزەندەکردنی ١٤ ترلیۆن م٣ یەدەگی [[گاز]] و ١٧ ملیار بەرمیل یەدەگی [[نەوت]] کە یەکسانە بە ٦٪ و ١١٪ یەدەگی [[ئێران]]، لە ڕووی گاز و نەوتەوە لە پلەی دووەم و سێیەمدایە. پارێزگای ئیلام رۆژانە زیاتر لە ٢٣٠ ھەزار بەرمیل نەوت بەرھەم دەھێنێت و ساڵانە یەک ملیار و ٥٠٠ ملیۆن مەتر سێجا [[گاز]] بەرھەم دەھێنێت، کە نزیکەی ٩٠٪ی نەوت و گازی رۆژئاوای ئێران پێکدەھێنێت، بەمەش ئیلام دەکاتە ناوەندی وزەی رۆژئاوای [[ئێران]]. گرنگترین کێڵگە نەوت و گازییەکانی ئیلام بریتین لە:(دێلوڕان، تەنگ بیجار، چشمە خۆش، پەیدەر غەرب، ئازەر و دانان). سەرەڕای یەدەگی گەورەی نەوت و گاز لە پارێزگاکەدا، کەمترین وێستگەی پرۆسێسکردنی خوارەوە ھەیە لەوانە: <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=ظرفیتھای نفت و گاز ایلام در حال شکوفایی|trans-title=Oil and gas capacities of Ilam flourishing|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1286191/ظرفیت-ھای-نفت-و-گاز-ایلام-در-حال-شکوفایی|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=KhabarOnline|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=ایلام تولیدکنندە اصلی نفت و گاز غرب کشور/ بە اسم ایلام بە کام دیگران!|trans-title=Ilam, the main producer of oil and gas in the west of the country / In Ilam's name, for others' benefit!|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/1651850/ایلام-تولیدکنندھ-اصلی-نفت-و-گاز-غرب-کشور-بھ-اسم-ایلام-بھ-کام|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> {| class="wikitable" |+ لیستی وێستگەکانی پرۆسێسکردنی نەوت و گازی خوارەوە لە پارێزگای ئیلام ! کارپێکردن ! لە دروستکردنەوەدایە ! پلانی بۆ دانراوە |- | * کۆمپانیای ئیلام پترۆکیمیایی، قۆناغی یەکەم * کۆمپانیای چارەسەرکردنی غازی ئیلام * یەکەی بەرھەمھێنانی چشمە خۆش * یەکەی بەرھەمھێنانی تانگی بیجار | * کۆمپانیای دێلوڕانی پترۆکیمیایی * کۆمپانیای ئیلام پترۆکیمیایی، قۆناغی دووەم | * کۆمپانیای پترۆکیمیای مێھران * کۆمپانیای دەڕەشاری پترۆکیمیایی * کۆمپانیای ھۆلەیلانی پترۆکیمیایی |} === کانەکان === پارێزگای ئیلام بەشێکە لە پێکھاتەی نیشتووی [[زاگرۆس]] و بە تەواوی بە بەردی نیشتووی تەمەنی جیاواز داپۆشراوە. بە واتایەکی تر دیاردەیەکی ماگماتیزم و میتامۆرفیزم لە پارێزگاکەدا نییە. بۆیە یەدەگی کانزای کانزاکانی پارێزگاکە کەم وێنەیە. بەڵام یەدەگی بەرچاوی ناکانزایی لە جپس، بەردی لیمۆ، بەردی شنی، دۆلۆمیت، شیل، قیر، سێلێستین، بەردی بیناسازی و بەردی ڕووبەر ھەیە.<ref>https://www.roshdmag.ir/Roshdmag_content/media/article/2964.pdf{{بەستەری مردوو|url=https://www.roshdmag.ir/Roshdmag_content/media/article/2964.pdf |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> جپسی پارێزگاکە زیاتر لە ٩٩٪ پاکە و دەتوانرێت بە ڕێژەیەکی زۆر لە دێلوڕان، مێھران و بولی ئاودانان بدۆزرێتەوە. کارگەی جپسی دێلوڕان بەرھەمێکی کوالێتی بەرز لە وڵاتدا بەرھەم دەھێنێت. ھەروەھا یەدەگی بەردی لیمۆ لە قەبارەدا زۆر گرنگە و لە پاکیدا زۆر بەرزە (٩٣-٩٩٫٩٪). کارگەی چیمەنتۆی ئیلام کە ساڵی ١٩٨٩ بۆ بەکارھێنانی ئەم کانانە دامەزراوە، یەکێک لە باشترین چیمەنتۆکانی ئێران بەرھەم دەھێنێت و چەندین خەڵاتی نیشتمانی و نێودەوڵەتیی بەدەستھێناوە. ھەروەھا بڕێکی زۆر لە سێلێستین لە باکووری ڕۆژئاوای دێلوڕان دۆزراوەتەوە. سێلێستین لە پیشەسازی کونکردنی بیرە نەوتەکاندا بەکاردێت.<ref>https://www.ilamcement.com/معرفی-شرکت/{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamcement.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەنرخترین کانزای پارێزگاکە بریتییە لە [[قیر]]. وەک جیلسۆنیت دەدۆزرێتەوە و پاکییەکەی زیاتر لە ٧٠٪. قیر لە ناوچەکانی [[ئەیوان]]، [[دێلوڕان]] و [[شارستان مەڵگشای|مەڵگشای]] دەبینرێت. پارێزگای ئیلام لە ڕووی بەرھەمھێنان و یەدەگی قیرەوە لە دووھەمین پارێزگای ئەو وڵاتەیە. [[ئەیوان]] خاوەنی زۆرترین یەدەگی قیر لە پارێزگاکەدا ھەیە و بە گەورەترین کانگای قیر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دادەنرێت. یەدەگی [[قیر]]ی ئیلام بە ٤٦٥ ھەزار تۆن سەلمێنراوە و ئەگەری زۆرە تا ٩٠٠ ھەزار تۆن مەزەندە دەکرێت. لە ھەندێک شوێنی پارێزگاکەدا قیری شل دەڕژێتە سەر زەوی و کانی دروست دەکات. "بەھاری قیری دێلوڕان" شوێنەوارێکی سروشتی تۆمارکراوی نیشتمانییە لە [[ئێران]].<ref>https://www.iribnews.ir/fa/news/2300302/بزرگترین-معدن-قیر-طبیعی-خاورمیانھ-در-ایلام{{بەستەری مردوو|url=https://www.iribnews.ir/fa/news/2300302/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%B1-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%BE-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>https://lastsecond.ir/blog/2146-tar-spiring-iran</ref> لە ناوچەی بەلووتستانی سەر بە زەرین ئاباد بەردی خوێ دۆزرایەوە. ھەروەھا دەمارەکانی خوێی شین لە نزیک دەشتەڵەک (میماک) و ماژین (دەڕەشار) ھەڵکەندراوە. بە لەبەرچاوگرتنی جیۆلۆجیای پارێزگاکە، دەتوانرێت بەردی بیناسازیش بە ڕێژەیەکی زۆر بدۆزرێتەوە؛ لە نزیک شاری [[ئیلام]] بەردی مەڕمەڕی سپی و ڕەش دۆزرایەوە. لە ساڵی ٢٠١٩دا نزیکەی ٢ ملیۆن و ٢٠٠ ھەزار تۆن کانزا ھەڵکەندراوە و یەدەگی ئیلام بە نزیکەی یەک ملیار تۆن مەزەندە دەکرێت.<ref>https://www.yjc.news/fa/news/7206797/استخراج-بیش-از-۲-میلیون-تن-مادھ-معدنی-در-استان-ایلام{{بەستەری مردوو|url=https://www.yjc.news/fa/news/7206797/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%BE-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == خوێندن == بەشی پەروەردەی پارێزگا، ھاوتەریب لەگەڵ وەزارەتی پەروەردە، سەرپەرشتی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە پارێزگاکە دەکات. خوێندنی باڵا لەلایەن وەزارەتی زانست، توێژینەوە و تەکنەلۆجیا ([[ئێران]]) سەرپەرشتی دەکرێت. تا ساڵی ٢٠١٩، ١٧٧٨ قوتابخانە و ١١٢ ھەزار و ٥٠٣ خوێندکار و ٢٦ ھەزار و ٨٠٤ خوێندکاری خوێندنی باڵا ھەبووە. تا ساڵی ٢٠١٦ ڕێژەی خوێندەواری لە پارێزگای ئیلام بۆ پیاوان ٨٩٫١٪ و بۆ ژنان ٨٠٫٦٪ بووە.<ref>http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608113009/http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx |date= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ }}</ref> پەیمانگاکانی خوێندنی باڵا لە پارێزگای ئیلام: * [[زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی ئیلام]]. *[[زانکۆی ئیلام]] * زانکۆی ئازادی ئیسلامی ئیلام * زانکۆی پەیام نووری ئیلام *زانکۆی فەرھەنگیانی ئیلام: **کەمپی شەھید مودەڕیس **کەمپی ئیمام جەعفەر سادق *زانکۆی تەکنیکی و پیشەیی ئیلام *زانکۆی زانست و تەکنەلۆجیای کارپێکراو - لقی پارێزگای ئیلام *دامەزراوەی باڵای پەروەردەی بەختار == تەندروستی == تا ساڵی ٢٠١٨، ئیلام یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکانی ژمارەی پزیشکانی گشتی بە ژمارەی دانیشتووان لە وڵاتدا و لە پلەی دووەمدایە. لە پارێزگای ئیلام لە ھەر ١٠ ھەزار دانیشتووان ٣.٤٨ پزیشکی گشتی ھەیە کە تێکڕای ئەو وڵاتە ٢.٣٧ کەسە. ھەروەھا ئیلام زۆرترین ڕێژەی پزیشکی ددان لە وڵاتدا ھەیە.<ref>https://www.amar.org.ir/english/Iran-Statistical-Yearbook/Statistical-Yearbook-2017-2018</ref> [[پەڕگە:MDs Dist, Ilam.svg|thumb| دابەشکردنی پزیشکانی پزیشکی لە پارێزگای ئیلام]] سەرەڕای ئەوەی کە ئامارەکان بە شێوەیەکی ئەرێنی دەڕوانن کاتێک بەراورد دەکرێن لەگەڵ پارێزگاکانی دیکە، ئیمکاناتی پزیشکی و شارەزایی لە پارێزگای ئیلامدا بە شێوەیەکی نایەکسان دابەشکراون؛ ئیلامی پایتەخت وەک ناوەندی پزیشکی لە پارێزگاکەدا کاردەکات و زۆرینەی نەخۆشخانەکان و تاقیگەی پزیشکی و پسپۆڕانی: لە کۆی ١٢ نەخۆشخانەی پارێزگاکە، شەش نەخۆشخانە؛ لە کۆی ٦٠ تاقیگەی پزیشکی ٢٣ تاقیگە؛ ١٨ لە کۆی ١٩ دامەزراوەی ئەتۆمی پزیشکی؛ لە کۆی ١٨٩ پزیشکی پسپۆڕ ١٢٣ کەس؛ ھەموو دکتۆرای پۆست پسپۆڕ و پیشەیی؛ ١٣ لە کۆی ١٤ دەرمانناس؛ و، تاکە زانکۆی پزیشکی لە پارێزگاکە لە ئیلامن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alsadat Haeri|یەکەم=Zohreh|ناونیشان=http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx|سەردێڕ=سالنامە آماری استان ایلام ۱۳۹۷|بڵاوکەرەوە=سازمان مدیریت و برنامەریزی استان ایلام|ساڵ=٢٠١٩|شوێن=Ilam, Iran|trans-title=Statistical Yearbook of Ilam Province, 1397|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200608113009/http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دیارترین نەخۆشخانەکانی پارێزگاکە بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیمارستانھای استان ایلام|trans-title=Hospitals of Ilam province|ناونیشان=http://www.hospital-ir.com/OpenPage/59|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=hospital-ir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220901082731/http://www.hospital-ir.com/OpenPage/59|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * نەخۆشخانەی ئیمام خومەینی * نەخۆشخانەی مستەفا خومەینی * نەخۆشخانەی ئایەتوڵڵا تاڵەغانی * نەخۆشخانەی ئەھلی کۆسار و بەشی منداڵبوون * نەخۆشخانەی ئەھلی غەیم و بەشی منداڵبوون == گواستنەوە == === فڕۆکەخانە === ئیلام بە بەراورد لەگەڵ باقی وڵات لە ڕووی گواستنەوەوە کەم گەشەسەندووە. [[فڕۆکەخانەی ئیلام]] تاکە فڕۆکەخانەی ئەو پارێزگایەیە. فڕۆکەخانەی ئیلام بە ٢٨٥٠ گەشت و ٢١٥ ھەزار و ٧٩٩ سەرنشین و نزیکەی ١٤١٦ تۆن (١٥٦١ تۆن کورت) لە پلەی ٢١ی وڵات و دووھەمین بۆ [[فڕۆکەخانەی کرماشان]] لە ناوچەی رۆژئاوا بووە. فڕۆکەخانەی ئیلام لە ساڵی ١٩٩٦ دروستکراوە و بەردەوام گەشتەکانی بۆ [[تاران]] و [[مەشھەد]] ھەیە. لە ساڵی ٢٠١٦ فڕۆکەخانەکە بەرزکرایەوە بۆ پلەی نێودەوڵەتی (فەزای ئاسمانی کۆنترۆڵکراو) و ھەفتانە خزمەتگوزاری بۆ [[نەجەف]] دەستی پێکرد.<ref>https://statistics.airport.ir/documents/25932413/55752286/Total.2019/16fa5304-0eb2-40b1-b8fc-942384c76098?version=1.0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211016080658/https://statistics.airport.ir/documents/25932413/55752286/Total.2019/16fa5304-0eb2-40b1-b8fc-942384c76098?version=1.0 |date=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref>https://ilam.airport.ir/5 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207204329/https://ilam.airport.ir/5 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> === ڕێگا === تا ساڵی ٢٠١٩، تەنیا ١٧٩ کم (١١١ میل) ڕێگای خێرا لە پارێزگای ئیلام ھەیە: * [[پەڕگە:Iran First Level Road 17.png|33x33px]]ڕێگای ١٧: بەستنەوەی [[ئارووناوا]] بە [[مێھران]] لە ڕێگەی [[ئەیوان]] و [[ئیلام]]ەوە. * [[پەڕگە:Iran First Level Road 19.png|33x33px]] ڕێگای ١٩: بەستنەوەی [[ئارووناوا]] بە ڕێگای ٣٧ لە نزیک [[پاپێڵ]] لە لوڕستان کە بەشێکی بچووکی بە گەورەبوونی باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئیلامدا تێدەپەڕێت، کە [[شارستانی چەرداوڕ]]ە. * [[پەڕگە:Iran First Level Road 21.png|33x33px]] ڕێگای ٢١: بەستنەوەی [[ئیلام]] بە ڕێگای ١٩ لە پردی سیمارە و پاشان بە [[کرماشان]]. * [[پەڕگە:Iran First Level Road 64.png|33x33px]] ڕێگای ٦٤: بەستنەوەی شاری سنووری [[مێھران]] بە [[شارستانی دێلوڕان]] و بە ڕێگای ٣٧ لە نزیک [[ئەندیمشک]] لە [[پارێزگای خووزستان]]. تا ساڵی ٢٠١٩، دە تونێلی رێگاوبان لە پارێزگای ئیلام ھەبووە کە گرنگترینیان بریتین لە: * [[تونێلی قەڵاجە]]: {{Convert|2583|m|ft|abbr=on}} درێژ، بە ژێر چیای قەڵاجە و سنووری [[ئیلام]]–[[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] تێدەپەڕێت، بەشێک لە ڕێگای ١٧. کراوەتەوە لە ساڵی ٢٠١٩ * [[تونێلی ئازادی]]: {{Convert|1178|m|ft|abbr=on}} درێژ، نزیک شاری [[ئیلام]]، بەشێک لە ڕێگای ٢١؛ * [[تونێلی ڕەحی کەربەلا]]: لە قۆناغی دروستکردندایە، بەشێک لە ڕێگای ١٧. * [[تونێلی چیای کەبیر]]: {{Convert|6250|m|ft|abbr=on}} درێژە، بەمەش درێژترین تونێلی لەژێر دروستکردندایە لە ئێراندا. لە ژێر شاخی [[چیای کەبیر]] لە نزیک شارەکانی [[ئاودانان]] و [[دەڕەشار]] دەپەڕێتەوە.<ref>https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/07/07/2107606/تونل-قلاجھ-ایلام-15-مھر-زیر-بار-ترافیک-می-رود</ref> == وەرزش == === تۆپی پێ === تیمی تۆپی پێی ژنانی پالایەش گاس ئیلام تاکە ھەڵبژاردەیە لە پارێزگای ئیلام کە لە ئاستی پیشەگەردا کێبڕکێی دەکات، کە بریتییە لە خولی نایابی تۆپی پێی ژنانی ئێران کە بە خولی تۆپی پێی ژنانی کەوسەر ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Najafi|یەکەم=Reza|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=فوتبال ایلام با دستەجات آزاد تا کی؟/ مرگ فوتبال ایلام در دھەی 80|trans-title=Ilam's football with free divisions until when? / Death of Ilam's football in the 80's [Persian Calendar]|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/ilam-16187/فوتبال-ایلام-با-دستھ-جات-آزاد-تا-کی-مرگ-فوتبال-ایلام-در-دھھ-ی|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=ISNA|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=تیم فوتبال بانوان پالایش گاز ایلام تنھا نمایندە استان در لیگ برتر فوتبال است|trans-title=Palayesh Gas Ilam Women's Football Team is the only representative of the province in the Premier Football League|ناونیشان=https://www.jezman.ir/تیم-فوتبال-بانوان-پالایش-گاز-ایلام-تنھ/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Jezman News|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.jezman.ir/%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D9%86%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پالایش گاز ایلام|trans-title=Palayesh Gaz Ilam|ناونیشان=https://footballdokht.ir/team/6-PALAYESH-GAZ-ILAM-پالایش-گاز-ایلام.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Footballdokht|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballdokht.ir/team/6-PALAYESH-GAZ-ILAM-%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> === بەرزکردنەوەی قورسایی === یەکێک لە ناسراوترین کەسایەتییە وەرزشییەکانی پارێزگای ئیلام (موجتەبا مەلەکییە) کە دوو جار خاوەنی میدالیای زێڕ لە پاڵەوانێتی جیھانی بەرزکردنەوەی قورسایی لە ساڵانی ٢٠١٧ و ٢٠١٨ بووە، ھەروەھا خاوەنی زیاتر لە دە میدالیای زێڕی [[ئاسیا]] بووە. مەلەکی دووەم کەسە لە جیھاندا کە ٥٠٠ کیلۆگرام بە خاوی بە پێچەوە ھەڵتروشکانەوە لێداوە.<ref>https://barbend.com/mojtaba-maleki-500kg-squat/</ref><ref>https://en.allpowerlifting.com/lifters/IRN/maleki-mojtaba-4197/</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ئیلام]] * [[شارستانیەتی ئیلام]] * [[خوارین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|جوگرافیا}} {{پارێزگای ئیلام}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی لوڕستان}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Ilam Province}} [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئیلام]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئیلام]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] jhm5t6nem5cv3teqofdlr9zabnrqv70 1585961 1585960 2026-05-21T19:29:23Z 1silent scientist 51740 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1559190|1559190]] لە لایەن [[Special:Contributions/~2026-32575-3|~2026-32575-3]] ([[User talk:~2026-32575-3|لێدوان]]) 1585961 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پارێزگای ئیلام | ناوی_فەرمی = استان ایلام - Ilam province | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = IMG20170913234443271پاریزگای ئیلام.jpg | photo2a = IranIlam-SVG.svg | photo3a = | photo2b= | photo3b = | photo4a = | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = | position = center }} | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}[[شارستان]]ەکانی پارێزگای ئیلام{{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}پارێزگای ئیلام لە [[ئێران]]دا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=6 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''پارێزگای ئیلام''' | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{هن}}[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|ناوەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[شارستان]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">١٢</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناوچە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٢٩</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = ژمارەی [[گوندەوار]]ەکان | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color: #090;">٥٥</span> | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[پارێزگا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[پارێزگار]] | ناوی_سەرۆک = حەسەن بەھرام نیا<ref>https://www.isna.ir/news/1400083023853/اولین-استاندار-ایلام-در-دولت-سیزدھم-انتخاب-شد-ھمھ-ی-استانداران</ref> <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٠١٦٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٣٠ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٢٧٧٥ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨٠٬١٥٨<ref>https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٢٩ | مەزندەی_دانیشتووان = ٦٠٢٬٠٠٠<ref>https://www.amar.org.ir/Portals/0/Files/baravord/Baravord_Jamiat_1396-1415_v2.xlsx?ver=1397-03-07-124406-297</ref> | مەزندەی_دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٠]] | دانیشتووانی_شاری = ٣٩٥٬٢٦٣ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ١٨٤٬٤٤٤ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|کەڵھوڕی و ئیلامی]]، [[کوردیی ناوەندی]]، [[لەکی]] و [[لوڕی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[یارسان]] و [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٨١٥<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br />{{color|#0c0|بەرز}} · ٨مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵکۆد | کۆدی_پۆستە = ٦٩٣١١–٦٩٩٩١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = پلانی ژمارەدان بە تەلەفۆن | کۆدی_پۆستە٢ = ٩٨٨٤+ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.portal-il.ir/fa-ir/}}{{dead link|date=کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes | پەراوێزەکان = }} '''پارێزگای ئیلام''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''استان ایلام'') یەکێک لە پارێزگاکانی ئێران و بەشێک لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە.<ref>https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/010120193</ref> ڕووبەری ٢٠٬١٦٤٫١١ کم٢ (٧٬٧٨٥٫٤١ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە، لە ھەمان کاتدا ٤٢٥ کم (٢٦٤ میل) سنووری لەگەڵ [[عێراق]]دا ھاوبەشە، ھەروەھا ھاوسنوورە لەگەڵ [[پارێزگای کرماشان]]، [[پارێزگای لوڕستان]] و [[پارێزگای خووزستان]]. گەورەترین شار و ھەروەھا پایتەختی پارێزگاکە شاری [[ئیلام]]ە کە ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٩٤ ھەزار و ٣٠ کەسە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦، ٥٨٠ ھەزار و ١٥٨ کەس بووە و کەمترین پارێزگایە لە [[ئێران]]دا لە ڕووی دانیشتوانەوە.<ref>https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-بھ-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395</ref> == ناو == ئیلام بە ناوی شارستانیەتی پێش مێژوویی "[[شارستانیەتی ئیلام|ئیلام]]" ناونراوە کە لە ناوچەکانی ئێستای باشووری ڕۆژئاوای [[ئێران]] بۆ ھەزاران ساڵ ژیاوە، لە نێوان ساڵانی ٢٧٠٠ بۆ ٥٣٩ پێش زایین. بۆ ماوەیەکی زۆر ناوچەی پارێزگای ئیلامی ئێستا ناوی 'پشتکۆ' بووە و لەگەڵ 'پێشکۆ'، لوڕستانی پێکھێناوە. کاتێک حوسێن قولی خان فەرمانڕەوای پشتکۆ بوو، بە 'حوسێن-ئاباد'یش ناسرابوو. لە سەردە می [[ڕەزا شا|ڕەزاشا]] لە ئەیلوولی ١٩٢٩ و دوای پەسەندکردنی کابینەی ئەو، گوندی 'حسێن-ئاباد' ناوی گۆڕدرا بۆ 'ئیلام' "بۆ یادکردنەوەی ھەیبەت و شکۆی شارستانێتی کۆنی ئێلام".<ref>https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-معرفی-استان-ایلام-Ilam-{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-Ilam- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> دواتر لە ساڵی ١٩٣٧ بە شارۆچکە ناسێندرا.<ref>https://sarzamin.srbiau.ac.ir/article_5829_28eea54b44c47c57e7e1f9d2638fc3d2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516073046/https://sarzamin.srbiau.ac.ir/article_5829_28eea54b44c47c57e7e1f9d2638fc3d2.pdf |date=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ }}</ref> == دیمۆگرافی == پارێزگای ئیلام زمانەوانی ھەمەچەشنی ھەیە، ئەگەرچی کەمترین ژمارەی دانیشتوانی لە [[ئێران]]دا ھەیە. ئەم فرەچەشنییە لە ھەڵکەوتەی جوگرافیایی پارێزگاکە سەرچاوە دەگرێت، کە لە ناوچەی ئینتقالی نێوان بلۆکی [[زمانی کوردی]] و [[کوردیی باشووری]] و [[لوڕی]]دا ھەڵکەوتووە. زمانی باڵادەستی کوردییە، بە تایبەتیتر زاراوەی [[کوردیی باشووری]]، [[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵھوڕی]]، [[ئیلامی]]، [[لەکی]] و زاراوەی [[خێزەلی]] پەیوەندییەکی نزیکیان بە [[لەکی]]یەوە ھەیە. زمانی کوردی بە ھەموو زاراوەکان لەتەواوی پارێزگاکە قسەی پێدەکرێت. [[زمانی عەرەبی]] لە شارۆچکە بچووکەکان لە نزیک سنووری [[پارێزگای خووزستان]] قسەی پێدەکرێت لەوانە لە شەھراک زول فەقاری.<ref>http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam</ref> {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئیلام (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=right | bars= {{bar percent|کورد|yellow|۸۶٫۰}} {{bar percent|لۆر|green|۱۴٫۰}} }} === ئایین === زۆربەی دانیشتوانی پارێزگای ئیلام پەیڕەوی ئایینی [[ئیسلام]] [[شیعە]]ن.<ref>https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/06/08/844258/ایلام-برای-خدمت-رسانی-مناسب-بھ-زائران-اربعین-نیازمند-کمک-است</ref> کەمینەیەک لە شوێنکەوتووانی [[یارسان|سوننه]] لە پارێزگای ئیلامیش دەژین. === ئێڵەکان و ھۆزەکان === لە ئیلامدا ئێڵی [[کورد]] ھێندە تێکەڵاون کە ناسینەوەیان ئاسان نییە. [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] لە کتێبی [[خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان]]دا دەنووسێت:<ref>https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes</ref><ref>زکیبیگ، محمد امین؛ روشن اردلان، یداللە (۱۳۸۱). زبدھٔ تاریخ کرد و کردستان. تھران: انتشارات توس. صص. ۲۳۱.</ref> <blockquote> "بێ گومان زاراوەی کوردی ئیلامی لە کرمانجی ڕۆژھەڵات نزیکترە و ئەوان خۆیان ئاگاداری ئەوەن و ھیچ گومانێکیان لە کوردبوونیان نییە"</blockquote> <blockquote>«ساڵی ١٩١٦ بە ئەرکی فەرمی سەفەرم کرد بۆ لوڕستان و ماوەیەک لەلای پارێزگاری (پشتکۆە) (پارێزگای ئیلام) مامەوە و چەند لێکۆڵینەوەیەکی نەتەوەیی و کۆمەڵایەتیم کرد، زۆرجاریش بە زمانی کوردی لەگەڵ پارێزگار و ھاوەڵەکانی قسەم دەکرد، وە من بە ئاسانی ناوەڕۆکەکەم بۆیان ڕوون کردەوە و لە ناوەڕۆکەکەیان تێگەیشتم و بۆم ڕوون بووەوە کە جیاوازی نێوان زمانی کرمانجی ڕۆژھەڵات و زمانی کوردی ئیلامی لە جیاوازی زمانی کرمانجی ڕۆژئاوا گەورەتر نییە»</blockquote><ref>زکیبیگ، محمد امین؛ روشن اردلان، یداللە (۱۳۸۱). زبدھٔ تاریخ کرد و کردستان. تھران: انتشارات توس. صص. ۲۳۱.</ref> ئێڵ و ھۆزە کوردەکان بە تەواوی پارێزگاکەدا بڵاوبوونەتەوە وەک [[کەڵھوڕ]] و [[لوڕ]] و [[فەیلییەکان|فەیلی]] و [[لەک]]….ھتد. خەڵکی [[عەرەب]]ی پارێزگای ئیلام زیاتر لە [[شارستانی دێلوڕان]] و بە تایبەت لە [[موسیان]] دەژین.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3746586/</ref> == جوگرافیا == [[پەڕگە:Topographic Map of Ilam Province.png|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافی پارێزگای ئیلام کە ئاماژە بە شاخ و ڕووبارەکان دەکات.]] پارێزگای ئیلام بە ڕووبەری ٢٠ ھەزار و ١٥٠ کیلۆمەتر دووجا (٧ ھەزار و ٧٨٠ میل چوارگۆشە) ٢٢ھەمین پارێزگای گەورەی [[ئێران]]ە. دەکەوێتە باشووری رۆژئاوای ئەو وڵاتە، لە ناوەڕاستی [[زاگرۆس]]، لە رۆژئاوا لەگەڵ [[عێراق]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[پارێزگای خووزستان]] و لە رۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[پارێزگای لوڕستان]] و لە باکوورەوە لەگەڵ [[پارێزگای کرماشان]] ھاوسنوورە. پارێزگای ئیلام لە لێواری باشووری ڕۆژئاوای چیای [[زاگرۆس]] و ڕاست لە شوێنی ڕاگوزەری نێوان فەلاتەکانی [[عەرەب]]ی و [[فەلاتی ئێران|ئێران]] ھەڵکەوتووە. بەھۆی ئەمەوە دابەش دەبێت بەسەر دوو ناوچەی سروشتی جیاوازدا؛ بەشی باکوور و رۆژھەڵاتی [[کێو|چیاییە]]، لە کاتێکدا باشووری رۆژئاوا بە [[دەشت]]ی نزم داپۆشراوە کە تا سنوورەکانی [[عێراق]] و [[پارێزگای خووزستان|خوزستان]] درێژ دەبێتەوە. چیاکانی باکوور و ڕۆژھەڵات زۆربەیان ھاوتەریبن، بە ئاراستەی باکووری ڕۆژئاوا-باشووری ڕۆژھەڵات دەڕۆن. ئەم شاخانە بە دەشت و گردە چرچ و لۆچەکان جیا دەکرێنەوە کە زیاتر لەلایەن دانیشتووانەوە بۆ چاندنی بەرھەم و باخەکان بەکاردەھێنرێت. دیارترین شاخی پارێزگای ئیلام، [[چیای کەبیر]]ە. کە دەکەوێتە بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەو پارێزگایە و ١٦٠ کیلۆمەتر لە نزیک پۆلی زەل لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە تا گوندی میشخاس لە نزیک شاری [[ئیلام]] لە باکووری ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە. بەرزترین خاڵ لە پارێزگاکەدا، لوتکەی کان سێفییە کە ٢٧٧٥ م (٩١٠٤ پێ) لە [[ئاستی دەریا]]وە بەرزە، بەشێکە لە زنجیرە [[چیای کەبیر]].<ref>http://ilam.irib.ir/-/ارتفاعات-کبیر-کوھ{{بەستەری مردوو|url=http://ilam.irib.ir/-/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%DA%A9%D9%88%DA%BE |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>https://www.doe.ir/portal/home/?112827/منطقھ-کبیرکوھ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220831102252/https://www.doe.ir/portal/home/?112827%2F%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%DA%BE-%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D9%88%DA%BE |date=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>http://www.nezare.com/با-کوھ-ھای-زیبای-ایلام-آشنا-شوید-قسمت-ا/{{بەستەری مردوو|url=http://www.nezare.com/%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D9%88%DA%BE-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> چیا سەرەکییەکانی تر بریتین لە: * مانێشت و قولاڕەنگ لە نزیک [[ئیلام]]؛ * شەرەح-زول و بانکۆڵ لە [[شارستانی ئەیوان]]؛ * قەڵاجە و ئاھوران لە [[شارستانی چەرداوڕ]]. * دینار، لە [[شارستانی ئاودانان]]؛ * ئاناران و سیاە کۆ لە ناوەڕاستی [[شارستانی دێلوڕان]]؛ * لانێ و چارمین لە نزیک [[لوومار]]؛ * چەمەن گیر و سیڤان لە نزیک میشخاس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ilam.iau.ir/?pid=959 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241208233223/https://ilam.iau.ir/?pid=959 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ لیستی بەرزترین لوتکەکان لە پارێزگای ئیلام !لوتکە !بەرزی بە (م) !بەرزی بە (فووت) |- |کان سێفی |٢٧٧٥ |٩١٠٤ |- |مانێشت |٢٦٢٩ |٨٦٢٥ |- |چەمەن گیر |٢٥٧٨ |٨٤٥٨ |- |قولەڕەنگ |٢٤٧٣ |٨١١٤ |- |چەچان |٢٤٦٤ |٨٠٨٤ |- |بانکۆڵ |٢٣٠٤ |٧٥٥٩ |- |مەلینجە |٢١٩٣ |٧١٩٥ |- |شەلەم |٢١٧٤ |٧١٣٣ |- |سەمیلە |٢١٥٠ |٧٠٥٤ |- |} بە پێچەوانەی باکوور، بەشی باشوور و باشووری ڕۆژئاوای پارێزگاکە بە دەشتی نزم داپۆشراوە کە بەرزییەکەی لە نێوان ٥٠ بۆ ٣٠٠ م (١٦٠ بۆ ٩٨٠ پێ) لە [[ئاستی دەریا]]وە دەگۆڕێت. سەرەڕای ئەوەی کە بارانبارینێکی کەمیان لێدەکرێت، بەڵام ڕووبەرێکی بەرفراوانی ئەم زەوییە نزمانە، بە تایبەتی دێلوڕان، موسیان و دەشت عەباس، بەھۆی تێکەڵەیەک لە ھۆکارەکانی وەک ڕووبارەکان کە لە شاخەکانەوە بەرەو ڕۆژھەڵات دەڕژێن، بەنداو و تۆڕەکانی ئاودێری، دەچێنرێن. [[پەڕگە:Siah-Ghav Twin Lakes 01.jpg|وێنۆک|دەریاچەی دوانە سیاگ ئاو، نزیک [[ئاودانان]]]] ڕووباری غاماسیاب دوای ئەوەی بە [[پارێزگای کرماشان]]دا تێدەپەڕێت، بەرەو ئیلام دەڕوات. لەگەڵ گەیشتن بەو خاڵەی کە سنووری پارێزگاکانی ئیلام و لوڕستان و کرماشان لێی یەکدەگرنەوە، ناوی "سەیمارە"ی لێنراوە. پاشان بەرەو ڕۆژئاوا و باشوور دەڕوات و لە شوێنێک لە نزیک گوندی کال سێفید، [[شارستانی دەڕەشار]]، لەگەڵ ڕووباری کاشکان یەکدەگرن و پێکەوە ڕووباری کەرخێ دروست دەکەن، کە سێیەم درێژترین ڕووباری [[ئێران]]ە و درێژییەکەی نزیکەی ٧٥٥ کم. سەیمارە و کەرخە سنووری ڕۆژھەڵاتی ئیلام لەگەڵ [[پارێزگای لوڕستان]] پێکدەھێنن. بەھۆی زەوی و زارەوە، ئەو ڕووبار و چەمە ھەمیشەیی و وەرزییەی کە لە بەرزاییەکانی ئیلامەوە سەرچاوە دەگرن، یان دەکەونە ناو سەیمارەوە، وەک ڕووبارەکانی چەرداڕۆ، گەرەب، سیکان، دەررێ شەھر و مەجین؛ یان، بەرەو ڕۆژئاوا بەرەو زەوییە نزمەکان دەڕژێن و دەچنە ناو [[عێراق]] و [[پارێزگای خووزستان]]، وەک ڕووبارەکانی غەنگھیر، غودار-خۆش، کەنجان-چەم، ڕوود غاوی، چنگولە مێیمە، مورموری، دۆیرەج و سیاە غەڤ.<ref>https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-معرفی-استان-ایلام-Ilam-{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-Ilam- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> جگە لە چەند [[کانی]]یەکی کەم لێرە و لەوێ، وەک دەریاچەی دوانە سیاھ-غاڤ لە نزیک ئاودانان، ھیچ ئاوێکی سروشتی سەرەکی لە پارێزگاکەدا نییە. بەڵام چوار بەنداوی ھەن کە ئاوی خواردنەوەی گرنگ دابین دەکەن، لەوانە بەنداوی ئیلام، سەیمار، ئەیوان و دۆیرەج.<ref>https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyyq-ایلام-گردی{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyyq-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> === ژینگەناسی === ==== ڕووەکناسی ==== [[پەڕگە:Oak Jungles in Ilam.jpg|وێنۆک|دارستانی دار بەڕوو لە پارێزگای ئیلام]] ئیلام کە نزیکەی ٣١٪ی خاکەکەی بە دارستانی پەرش و بڵاو تا چڕ لە دار [[بەڕوو]] داپۆشراوە، لە دوای پارێزگاکانی کۆھگیلویە و لوڕستان لە پلەی سێیەمدایە، بەبێ پارێزگاکانی باکووری مازەندەرن و گیلان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tabiatbakhtiari.com/archives/895 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831130534/http://www.tabiatbakhtiari.com/archives/895 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://golvani.ir/1396/08/پرجنگل%E2%80%8Cترین-استان%E2%80%8Cھای-ایران-کدامند/{{بەستەری مردوو|url=https://golvani.ir/1396/08/%D9%BE%D8%B1%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84%E2%80%8C%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%AF/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> بەرزاییەکان و دارستانەکانی پارێزگاکە شوێنی نیشتەجێبوونی زۆرێک لە ئاژەڵەکانن لەوانە ورچی ڕەشی ئاسیایی، پشیلەی کێوی، کۆترە قەوقازییەکان، ھەڵۆی ئیمپراتۆری ڕۆژھەڵات، ھەڵۆی زێڕین، قەلە ڕەش، کۆترە ڕەشەکان، مارە لووت کوێرەکان، و پلنگی فارسی کە لە مەترسی لەناوچووندایە.<ref>https://www.khabaronline.ir/news/791771/آخرین-پناھگاھ-حیات-وحش-استان-ایلام-را-دریابیم</ref> ئیلام شوێنی مارە قۆچدارەکەی کلکی جاڵجاڵۆکەیە کە لە مەترسی لەناوچووندایە، جۆرێکی ناوازەیە کە تەنھا لە پارێزگای ئیلام لە جیھاندا دەبینرێت.<ref>https://www.tehrantimes.com/news/439673/Illegal-trade-of-unique-Persian-horned-viper-banned</ref> زیاتر لە ٦٤٠٠ کیلۆمەتر دووجا (٢٥٠٠ میل چوارگۆشە) لە پارێزگاکە کە نزیکەی ٣١%ی خاکەکەیە، بە دارستانی پەرش و بڵاو تا چڕ داپۆشراوە. ئەمەش نزیکەی یەک لەسەر سێی کۆی دارستانەکانی چیای [[زاگرۆس]]ە. جۆرە باڵادەستەکانی ئەم دارستانانە بریتین لە دار بەڕوو، ھەرچەندە دەتوانرێت درەختی دیکەی وەک بادەمی کێوی، تێرپێنتینی فارسی، ئەسپێی مۆنتپێلیە و یەھودا بدۆزرێتەوە. کانیۆنی ئەرغەڤان لە نزیک ئیلام بە گوڵی پەمەیی دارەکانی یەھودا ناسراوە کە لە بەھاردا گوڵ دەکەن. ==== ئاژەڵناسی ==== [[پەڕگە:Pseudocerastes urarachnoides.jpeg|وێنۆک|ماری قۆچداری کلک جاڵجالۆکەیی]] پارێزگای ئیلام بە ھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافی و ھەلومەرجی سروشتی و ھەمەجۆریی شوێنی نیشتەجێبوونی، ٣٢ شیردەر و ١٨٣ باڵندەی تێدایە. ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەتی شوێنی شیردەرەکانی وەک: * [[بزنەکێوی|بزنی کێوی]]، مەڕە کێوی، ئاسک و ئاسکی کێوی. * پلنگ و چیتای ئاسیایی کە لە مەترسی لەناوچووندایە؛ * ھەروەھا کاراکال، لینکسی ئۆراسیا، ورچی ڕەشی ئاسیایی، ورچی قاوەیی، گورگ، جاکاڵی زێڕین، ڕێوی سوور و بەرازی کێوی؛ * جۆرە بچووکەکانی وەکو کۆترە قەوقازییەکان، دوپشک، کۆترە گوێ درێژەکان، کۆترە ئەوروپیەکان، کۆترە چەقۆدارەکانی ھیندی.<ref>https://www.mehrnews.com/news/2306511/تنوع-زندگی-جانوری-در-زیستگاھ-ھای-طبیعی-ایلام-80-زیستگاھ-طبیعی</ref> پارێزگای ئیلام تەنیا ناوچەیەکی جیھانە کە تێیدا ماری قۆچداری کلک جاڵجاڵۆکەیی دەدۆزرێتەوە. === سروشتی پارێزراو === [[پەڕگە:Kabir Kouh.jpg|وێنۆک|ناوچەی پارێزراوی [[چیای کەبیر]]، نزیک [[دەڕەشار]]]] نزیکەی ١٣٪ی کۆی خاکی پارێزگای ئیلام لە ژێر پاراستن و چاودێری ڕێکخراوەکانی یەدەگی سروشتی خۆجێی و نیشتمانیدایە. چوار ناوچەی پارێزراو ھەیە، کە بە گشتی، ١٣٧٧ کم٢ (٥٣٢ میل چوارگۆشە) دەگرێتەوە: {| class="wikitable" |+ لیستی ناوچە پارێزراوەکانی پارێزگای ئیلام<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نقشە و اطلاعات مناطق چھارگانە محیط زیست ایران|trans-title=Map and information of Iran's four environmental regions|ناونیشان=http://www.iew.ir/اطلاعات-مناطق-چھارگانھ%E2%80%8Cی-محیط-زیست-ای|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Iran Environment and Wildlife Watch|زمان=fa-IR|type=Map}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.iew.ir/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%DA%86%DA%BE%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%BE%E2%80%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمان حفاظت محیط زیست - زیر پورتال استان ایلام|trans-title=Department of Environment – Ilam Province Subportal|ناونیشان=https://ilam.doe.ir/portal/home/?193469%2F%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=DOE Ilam|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831164327/https://ilam.doe.ir/portal/home/?193469%2F%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> !ناو ! پێناسەکردن ! نزیکترین کۆمەڵگە !ڕووبەر |- |[[چیای کەبیر]] | ناوچەی پارێزراو |[[دەڕەشار]] |١٧٩کم^٢ |- |چیای دینار | ناوچەی پارێزراو |[[ئاودانان]] |٤٠٦ کم^٢ |- |مانیشت و قولەڕەنگ | ناوچەی پارێزراو |[[ئیلام]] |٢٩٢ کم^٢ |- |کۆلاک | ناوچەی پارێزراو |[[مێھران]] |٥٠٠ کم^٢ |} [[پەڕگە:Arghavan Valley 2020-03-01 14.jpg|وێنۆک|دۆڵی ئەرخەوان نزیک [[ئیلام]]]] جگە لەو ناوچە پارێزراوانەی کە لە سەرەوە باسمان کرد، ئەمانەش ھەن: «تانگی بینا و بیجار» ڕووبەری قەدەغەکراوی ڕاوکردن: نزیکەی ٥٠٠ کم٢ (١٩٠ میل چوارگۆشە) لە ڕووبەردا، نزیک چاڤار؛ «دارستانی پارێزراوی دۆڵی ئەرخەوان» لە نزیک شاری [[ئیلام]]: بە گوڵی بەھاری پەمەیی درەختی یەھودا(ئەرخەوان) ناسراوە؛ «دارستانی پارێزراوی لارک»: بە دارەکانی لارک ناسراوە. ئەم دارانە بەزۆری لە دارستانە باراناوییەکانی باکووری ئێراندا دەبینرێن، بەڵام بە شێوەیەکی سەرسوڕھێنەر لەم پارچە زەوییە بچووکەدا لە "دۆڵی لارت" لە نزیک [[بەدرە، ئیلام|بەدرە]] گەشە دەکەن. وە دوو شوێنی میراتی سروشتی تۆمارکراوی نیشتمانی:<ref>http://www.iew.ir/اطلاعات-مناطق-چھارگانھ%E2%80%8Cی-محیط-زیست-ای{{بەستەری مردوو|url=http://www.iew.ir/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%DA%86%DA%BE%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86%DA%BE%E2%80%8C%DB%8C-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> * دەربەندی رازیانێ: [[کانی]]یەکی قووڵ و تەسک کە لەلایەن چەمەکانەوە لە جێگەی بەردەکانی نزیک چنار باشی ھەڵکەندراوە، قووڵیەکەی ١٠ بۆ ٣٠ م (٣٣ بۆ ٩٨ پێ)، پانییەکەی ٢ بۆ ١٠ م (٦.٦ بۆ ٣٢.٨ پێ)، ١.٥ کم (٠.٩٣ میل) درێژ; * دێلوڕان: ڕووبەرێکی ١٤٠٠ ھێکتار (٣٥٠٠ دۆنم) لە نزیک [[دێلوڕان]] کە ئاوی گەرم و کانیاوی قیر لەخۆدەگرێت، ھەروەھا 'ئەشکەوتی شەمشەمەکوێرە'. [[پەڕگە:Seymareh Landslide 01.png|وێنۆک|[[بوومەلەرزە]] لە [[شارستانی دەڕەشار]]]] === بوومەلەرزە === یەکێک لە گەورەترین زەوی لەرزینەکانی نیوەگۆی ڕۆژھەڵات و جیھان، پێدەچێت لە پارێزگای ئیلام، ڕوویدابێت. بە تایبەتیتر، لە دژە ھێڵی [[چیای کەبیر]] لە گۆرز-ی لانگار لە [[شارستانی دەڕەشار]]. بەپێی (ھاریسۆن و فالکۆن) لە وتارەکەیاندا لەسەر کۆمەڵەی جوگرافی شاھانە کە لە ساڵی ١٩٣٧ بڵاوکراوەتەوە، زەوی لەرزینەکەی سەیمارە ٣٠ کم٣ (٧.٢ میل سێجا) بەردی جووڵاندووە تا ١٤ کم (٨.٧ میل). گومان دەکرێت بوومەلەرزەیەک بتوانێت زەوی لەرزینێکی وا گەورە دروست بکات.<ref>https://www.jstor.org/stable/30081302</ref><ref>https://blogs.agu.org/landslideblog/2009/07/03/the-biggest-landslide-of-them-all-saidmareh-iran/</ref><ref>https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-43953-8_13</ref> == کەشوھەوا == [[پەڕگە:Köppen Map of Ilam Province, Iran.svg|وێنۆک|[[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]] لە پارێزگای ئیلام]] بەھۆی کاریگەری ھۆکاری جۆراوجۆری وەک بەرزی، نزیکی لە بیابانی عەرەبی، دەشتەکانی خوزستان و عێراق، کەشوھەوای پارێزگاکە زۆر ھەمەچەشنە. سیستەمی بەرگەھەوای جیاواز کاریگەری لەسەر پارێزگاکە ھەیە و دەبێتە ھۆی [[باران]]بارینی [[پاییز|پایز]] و [[زستان]] و [[بەھار]] و ناوبەناو [[ھاوین]]. بارستە ھەوای [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] و [[دەریای ڕەش]] لە ڕۆژئاواوە، بارانبارینی پاییز و زستان لە پارێزگاکەدا دەست پێ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220406042122/https://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[دەریای سوور]] و ڕەوتی بیابانی سعودیەش، بارانبارینی زستان و بەھار دەھێنێت. ھەر ھەمان ڕەوتەکان و دەشتی فراوانی [[عێراق]] بەرەو ڕۆژئاوا ھۆکاری سەرەکی گەرمبوونی کەشوھەوای ھاوینەکانن. لە لایەکی دیکەوە ئەو بارستە ھەوایانەی باکوور کە لە زستاندا لە سیبیریاوە دەچنە ناو وڵاتەکەوە، پلەکانی گەرما دادەبەزێنن و دەبێتە ھۆی بەستنی ناوچەکانی باکووری پارێزگاکە. پارێزگای ئیلام بە یەکێک لە ناوچە گەرمەکانی ئەو وڵاتە دادەنرێت، بەڵام بە ھۆی جیاوازی بەرزی و پلەی گەرمی و بارانبارینەوە دەتوانرێت سێ جۆری جیاوازی کەشوھەوا بەدی بکرێت:<ref>https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-معرفی-استان-ایلام-Ilam-{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamtoday.com/ilam/page/?ihwfshfsx-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-Ilam- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220406042122/https://www.ilammet.ir/assets/files/words/file-1533456151296.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ناوچە شاخاوییەکانی باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات، کە کەشوھەوای سارد و زستانی درێژیان ھەیە. کەمترین پلەی گەرمی لە زستاندا دەگاتە -١٥ بۆ -٢٠ پلەی سەدی (٥ بۆ -٤ پلەی فەھرەنگی) و بڕی بارانبارین لە ٦٠٠ ملم (٢٤ ئینچ) لە ساڵێکدا تێدەپەڕێت. * دەشتەکانی ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاوای پارێزگاکە کەشوھەوای وشک و گەرمیان ھەیە. زۆرترین پلەی گەرمی لەم ناوچانەدا دەتوانێت لە ٥٢ پلەی سەدی (١٢٦ پلەی فەھرەنگی) زیاتر بێت. بارانبارین لەم ناوچانە نزیکەی ٢٠٠ ملم (٧٫٩ ئینچ) لە ساڵێکدا. * ناوچەکانی تر پلەی گەرمییان ھەیە بۆ گەرمبوونی کەشوھەوا لەگەڵ ھاوینەکانی گەرم و زستانی سووک. پلەی گەرمی دەتوانێت لە بەرزاییە بەرزەکاندا بگاتە -١٥ پلەی سەدی (٥ پلەی فەھرەنگی) و لە ھاوینەکاندا لە بەرزاییە نزمەکاندا دەتوانێت سەرووی ٤٥ پلەی سەدی (١١٣ پلەی فەھرەنگی) بڕوات. بارانبارینی ساڵانە لەم ناوچانەدا لە نێوان ٢٠٠ ملم (٧٫٩ ئینچ) بۆ ٤٥٠ ملم (١٨ ئینچ) دەگۆڕێت. {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |+ تێکڕای کەشوھەوا بۆ شارۆچکەکانی پارێزگای ئیلام !شارۆچکە ! زۆرترین ڕۆژانەی مانگی تەمموز ! زۆرترین ڕۆژانەی مانگی یەک ! بارانبارینی ساڵانە |- |[[ئیلام]] |{{Convert|38.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|10.5|C|F|abbr=on}} |{{Convert|585.4|mm|in|abbr=on}} |- |[[مێھران]] |{{Convert|45.6|C|F|abbr=on}} |{{Convert|16.3|C|F|abbr=on}} |{{Convert|230.4|mm|in|abbr=on}} |- |[[دێلوڕان]] |{{Convert|48.1|C|F|abbr=on}} |{{Convert|16.5|C|F|abbr=on}} |{{Convert|280.4|mm|in|abbr=on}} |- |[[دەڕەشار]] |{{Convert|46.4|C|F|abbr=on}} |{{Convert|15|C|F|abbr=on}} |{{Convert|482.1|mm|in|abbr=on}} |- |[[ئەیوان]] |{{Convert|38.8|C|F|abbr=on}} |{{Convert|11|C|F|abbr=on}} |{{Convert|704.1|mm|in|abbr=on}} |- |[[سەراوڵە]] |{{Convert|41.4|C|F|abbr=on}} |{{Convert|11.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|510.7|mm|in|abbr=on}} |- |[[ئاودانان]] |{{Convert|42.5|C|F|abbr=on}} |{{Convert|12.9|C|F|abbr=on}} |{{Convert|613.7|mm|in|abbr=on}} |- |[[لوومار]] |{{Convert|45.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|13.2|C|F|abbr=on}} |{{Convert|460.3|mm|in|abbr=on}} |} === لافاو === [[پەڕگە:Ilam Flood Nov 2015.jpg|right|thumb|لافاوی نۆڤەمبەری ٢٠١٥ شاری [[ئیلام]].]] [[پەڕگە:Majeen Flood Mar 31, 2019.jpg|thumb| لافاوی ٣١ی ئازاری ٢٠١٩ گوندی مەژین، [[شارستانی دەڕەشار]]]] ناوبەناو بارانبارینی بەخوڕ لە [[بەھار]] و [[پاییز|پایزدا]]، ھەندێک جار، لافاوێکی گەورە دەھێنێت. لێوارە بەرزەکانی چیای [[زاگرۆس]]، جۆری خاک، کەمی ڕووەک لە ھەندێک لە ھۆکارەکانن کە پارێزگای ئیلام تووشی [[لافاو]] دەبێت. جگە لەوەش زۆربەی [[کۆمەڵگا]]کانی پارێزگای ئیلام لە دەشتە لافاوییەکان، لە دامێنی چیاکان، لە کەناری ڕووبارەکان و لە نزیک سەرچاوە ئاوییەکان ھەڵکەوتوون، بۆیە ھەمیشە مەترسی لافاو لەگەڵ ئەگەری تێچووی مرۆیی و داراییدا ھەیە. بەپێی ئەو ئامارانەی کە لەبەردەستدان، [[شارستانی مێھران]] و [[شارستانی دێلوڕان]] بەھۆی کەمبوونەوەی بەرزییان بە بەراورد لەگەڵ باقی پارێزگاکە و دواتر چڕبوونەوە و یەکگرتنی ڕووبار و چەمەکان، زۆرترین مەترسیی لافاویان لەسەرە. دوایین لافاو لە مانگەکانی ئازار و پووشپەڕی ٢٠١٩ ڕوویدا کە زۆربەی وڵات لەوان پارێزگای ئیلامیش ئاستی لافاویان بەخۆوە بینی. لە ١ی نیسانی ٢٠١٩، لافاوەکە چەندین پردی وێران کرد لەوانە پردی گەڤمیشان لە [[دەڕەشار]] کە پردێکی گرنگە بەسەر ڕووباری کەرخە کە باشووری پارێزگاکە بە لوڕستان و باقی وڵاتەوە دەبەستێتەوە. پردەکە دوای چەند مانگێک لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ کرایەوە.<ref>https://www.mehrnews.com/news/4738761/پل-گاومیشان-در-استان-ایلام-بازگشایی-شد</ref> === تۆز === ئیلام ناوبەناو تووشی تۆز و خۆڵ دەبێت، بەتایبەتی لە وەرزی [[ھاوین]]دا. لە دە ساڵی ڕابردوودا زیاتر بووە. شارەکانی [[مێھران]] و [[دێلوڕان]] زۆرترین مەترسییان لەسەرە لە پارێزگاکەدا، ئەوەش بەھۆی کەمبوونەوەی بەرزایی و نزیکی لە بیابانەکانی [[عێراق]] و [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]]. بەڵام لە ئەگەری ڕوودانی زریانی تۆزاوی گەورەدا، دەکرێت کاریگەری لەسەر بەشی ڕۆژئاوای وڵاتەکە ھەبێت. ھەروەھا وشکەساڵییە یەک لە دوای یەکەکانی ئەم دەیەی دوایی لە ئێران و [[شەڕ]]ە درێژخایەنەکانی [[عێراق]] و [[سووریا]]، ئەو پرسەی خراپتر کردووە.<ref>http://www.jess.ir/article_99778_1d533dbd7d3040204bbcc5db4cf3dceb.pdf</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Elam Map-en.svg|وێنۆک|[[شارستانیەتی ئیلام]]]] [[پەڕگە:Madaktu 05.jpg|وێنۆک|ڕاست|پاشماوەی شاری سەیمارە کە بە مەدەکتوو و مێھرجەقەزاق ناسراوە]] === پێش مێژوو === ناوی "ئیلام" لە "[[شارستانیەتی ئیلام]]"ەوە ھاتووە، ئەو شارستانیەتی پێش مێژووییە کە لە ساڵی ٢٧٠٠ پێش زایین تا ٥٣٩ پێش زایین لە باشووری ڕۆژئاوای ئێرانی مۆدێرن فەرمانڕەوایی ناوچەکەی کردووە. دۆزینەوە شوێنەوارییەکان مێژووی نیشتەجێبوونی مرۆڤەکان لە ناوچەکە دەگەڕێتەوە بۆ دەوروبەری ٥٠٠٠ پێش زایین. ئاشوربانیپاڵ، پاشای ئەوکاتی ئاشوور، لە ساڵی ٦٣٩ پێش زایین ھێرشی کردە سەر ئێلام و بە تەواوی لەناوی برد. ھەرچەندە وەک جاران یەکگرتوو نەبوون، بەڵام ئیلامییەکان لە دوای لەشکرکێشییەکە لە ژیاندا مانەوە و بەردەوام بوون لە ژیان. لە نێوان ساڵانی ٦١٢ بۆ ٥٤٦ پێش زایین ئیلام خرایە ناو ئیمپراتۆریەتی [[ماد]]ەوە و دواتر لە ساڵی ٥٣٩ پێش زایین خرایە ناو [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]. لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتی ھەخامەنیشدا، ئیلام بۆ ھەمیشە سەربەخۆیی خۆی لەدەستدا و دوای فارس و میدیا بووە سێیەم پارێزگای ئیمپراتۆریەت.<ref>https://iranicaonline.org/articles/elam-i</ref> لە سەردەمی ماد و ھەخامەنی و سێلوسی و پارتەکاندا بە ھۆی نزیکی لە قەزاکانی ھەمەدان و کوردستان و کرماشان و لوڕستان و لە ھەمووی دیارتر شوش ئەو ناوچەیە و شوێنەوارەکانی گرنگییان گرت. لە سەردەمی ساسانییە کاندا ئیلامی ئێستا لە دوو دەوڵەتی پێکھاتبوو: مێھرجانقەزاق لە ڕۆژھەڵاتدا کە [[دەڕەشار]] مۆدێرن بوو و لە ڕۆژاوادا مەسباسان.<ref>Provincial Transportation and Terminal Department of Ilam. Retrieved 2020-05-23.</ref> === دەسەڵاتی عەرەبی === دوای ئەوەی موسڵمانان لە ساڵی ٦٤٠ی زایینیدا [[مێزۆپۆتامیا]]یان داگیرکرد، [[عەرەب]]ەکان ئەو ناوچەیەیان ناونا "خاکی شاخەکان"، یان "جیبال". لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عەرەب]]ەکاندا، شانشینی جیبال کە پایتەختەکەی سەیمار بوو، یەکێک بوو لەو خاکانەی لەژێر کۆنترۆڵی [[بەغدا]] و [[بەسرە]]دا بوو، تا ساڵی ٩٦١ی زایینی بەردەوام بوو. [[خەلافەتی ڕاشدین]] تا ساڵی ٦٤٠ی زایینی [[مێزۆپۆتامیا]]ی داگیرکرد و دواتر تا ساڵی ٦٤٣ی زایینی ھەموو [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] داگیرکرد و کۆنترۆڵی ھێشتەوە تا لە ساڵی ٦٦١ی زایینیدا ڕووخانیان. پێش ڕووخانیان، شەڕی ناوخۆ دەستی بەسەر خەلافەتدا گرتبوو، دوای ئەوە فراکسیۆنی موعاویە سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەم شێوەیە [[دەوڵەتی ئەمەوی]] دامەزراند. ئومەویەکان کۆنترۆڵی ناوچەکەیان کرد تا ئەو کاتەی خۆیان لە ساڵی ٧٥٠ی زایینیدا ڕووخان، دوای ئەوە [[خەلافەتی عەباسی]] دەستی بەسەردا گرت و بۆ ماوەی نزیکەی دوو سەد ساڵ تا ساڵی ٩٤٥ی زایینی حوکمڕانی کرد. پاش داگیرکردنی رۆژئاوای ئێران لە ساڵی ٩٤٥ی زایینیدا، [[دەوڵەتی بوەیھی]] تا ساڵی ١٠٥٥ حوکمی ئەم ناوچەیەیان کرد. === دەسەڵاتی کورد === [[پەڕگە:Buyids 970.png|وێنۆک|حکومڕانی [[دەوڵەتی بوەیھی]] لە ڕۆژاوای ئێراندا]] بۆ ماوەی ٢٧٠ ساڵ، لە نێوان ساڵانی ١١٥٥ بۆ ١٤٢٤، چیای [[زاگرۆس]] بە تایبەت ناوچەکانی دەوروبەری [[پارێزگای لوڕستان]] حوکمڕانی کرد. [[ھەزارئەسپیان]] کە بە [[ئەتابەگ]]ەکانی لوڕستانیش ناسراون لە دوو گروپ پێکھاتبوون، لۆری بچووک کە زۆربەیان بە ڕەچەڵەک لۆر بوون و ئەتابەگەکانی گەورە لۆر کە بە ڕەچەڵەک کورد بوون. پێشتر بەشێک لە پارێزگاکانی ئێستای [[پارێزگای مەرکەزی]]، [[پارێزگای ھەمەدان]]، [[پارێزگای کرماشان]]، [[پارێزگای لوڕستان]]، [[پارێزگای خووزستان]] و ئیلامیان کۆنترۆڵ کردبوو.<ref>https://www.iranicaonline.org/articles/hazaraspids</ref> لە ساڵی ٩٦١ تا ١٠١٥ [[دەوڵەتی حەسنەویان|بنەماڵەی حەسەن وەحید]] لە ژێر کاریگەریی [[دەوڵەتی بوەیھی]] حوکمڕانی بەسەر ڕۆژئاوای [[ئێران]]دا کرد. حەسەن وەحیدەکان کە لە دیناوەر لە نزیک شاری [[کرماشان]]ی ئێستا ناوەند بوون، موسڵمانانی [[کورد]] کە پەیوەندییان بە عەشیرەتی کوردانی بارزکانیەوە ھەبوو، ناوچەکانی ناوەندی چیای [[زاگرۆس]]یان کۆنترۆڵ کردبوو. ئەو بنەماڵەیە لە گەورەترین ئاستی خۆیدا ناوچە مۆدێرنەکانی دەوروبەری [[خوڕەماوە]]، [[ورووگڕ]]، [[نیاوەن]]، [[ئەسەداوا]]، [[ئەھواز]]، [[ئیلام]]، [[کرماشان]]، ھولوان و [[کەرکووک]]ی لەخۆ گرتبوو. شانشینی [[دەوڵەتی حەسنەویان|بنەماڵەی حەسەن وەحید]] لەلایەن [[عەننازی]]ەکانەوە ڕووخێندرا، کە بە یارمەتی [[دەوڵەتی بوەیھی]]، ناوچەکەیان کۆنترۆڵ کرد تا ڕووخانیان لە ساڵی ١١١٦ی زایینی.<ref>https://www.britannica.com/topic/Hasanwayhid-dynasty</ref> === بنەماڵەی خورشیدی === [[پەڕگە:Atabegên Lurê Biçûk.png|وێنۆک| لوڕستانی بچووک و گەورە]] پایتەختی لۆری بچووک شاپوورخواست یان [[خوڕەماوە]]ی سەردەمی مۆدێرن بوو، بە تایبەت قەڵای فەلەک-ئەفلاک. لوڕ ئەتابەگەکانی بچووک یان بنەماڵەی خورشیدی زیاتر لە ٤١٢ ساڵ فەرمانڕەوایی ناوچەکەیان کردووە، لە ساڵی ١١٨٤ تا ١٥٩٧ی زایینی، دوای ئەوە شا عەباسی گەورە دوا فەرمانڕەوای شاھوێردی خانی لە سێدارە دا و لە شوێنی خوشکەزای شاھوێردی گرتەوە، حوسێن بەیگ/خان، بەم شێوەیە کۆتایی بە دەسەڵاتی لوڕی بچووک ھات و سەرەتای بنەماڵەی ڤالی/والی کە بە [[فەیلییەکان|فەیلی]] وەلی ناسراوە.<ref>http://ensani.ir/fa/article/155935/تاریخ-سیاسی-و-اجتماعی-پشتکوھ-در-دوران-والیان-فیلی{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/155935/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%DA%A9%D9%88%DA%BE-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%DB%8C |date=ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref> === سەردەمی قاجار (١٧٨٩-١٩٢٥) === لە سەردەمی [[قاجاڕەکان]]دا لوڕستان بەسەر دوو ناوچەدا دابەش بوو: پشتکۆ (پارێزگای ئیلامی ئێستا) کە ناوەندی شاری [[ئیلام]]ی ئێستایە و پێشکۆ (لوڕستانی ئێستا) بە ناوەندی [[خوڕەماوە]]. پشتکۆ بە واتای وشەیی “پشت شاخ” دەگەیەنێت و بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە [[ئیلام]] لە ڕۆژئاواترین بەشەکانی چیای [[زاگرۆس]] ھەڵکەوتووە و بۆ باقی وڵات بە ڕوونی لە پشتی چیاکان لەبەرچاو گیراوە.<ref>https://www.abfa-ilam.ir/{{بەستەری مردوو|url=https://www.abfa-ilam.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لەو کاتەوە ئیلام بە سەربەخۆیی لە لوڕستان حوکم دەکرا و پارێزگار راستەوخۆ راپۆرتی بۆ حکومەتی ناوەندی دەدا، بەمەش کۆتایی بە کۆنترۆڵی لوڕستان بەسەر ئیلام و پشتکۆ ھێنا. دواتر ناوی ئەو دوو شارستانە گۆڕدرا بۆ "دێ باڵا" و "دێ پاین" کە لە بنەڕەتدا بە واتای گوندەکانی سەرەوە و خوار دێت.<ref>https://kurdpress.com/fa/{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە سەردەمی فەرمانڕەوایی حوسێن قولی خاندا بەسەر "دێ باڵا" (١٨٦٣-١٩٠٠ی زایینی)، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ "حوسێن ئابادی پشتکۆ". قەڵای والی ئیلام دواتر بە ناوی غولامڕەزا خان فەیلی لە ساڵی ١٩٠٨ دروستکراوە. ئەم قەڵایە ئێستا میراتێکی تۆمارکراوی نەتەوەییە و ھەروەھا مۆزەخانەی ئەنترۆپۆلۆژیای ئیلامە. === سەدەی بیستەم === دوای دامەزراندنی [[شانشینی پەھلەوی]] لە ساڵی ١٩٢٥دا، [[ڕەزا شا|ڕەزاشا]] بۆ چەسپاندنی ھەژموونی خۆی، حکومەتە خۆجێییەکانی سەرکوت کرد. لە ساڵی ١٩٢٨ ھێزەکانی حکومەت دەستیان بەسەر پشتکۆدا گرت و (غوڵامڕەزا خان فەیلی)، دوایین پارێزگاری [[فەیلییەکان|فەیلی]] بە ھەر خۆڕاگرییەکەوە پشتکۆی بەجێ ھێشت و رۆیشت بۆ [[عێراق]]، بەمەش دوای ٣٣٢ ساڵ دەسەڵاتی فەیلیەکان لە [[ئیلام]] ھەڵوەشایەوە.<ref>https://kurdpress.com/fa/{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> دوای ساڵێک و لە ساڵی ١٩٢٩ بە پێشنیاری ئەکادیمیای زمان و ئەدەبی فارسی ناوی "حسێن-ئاباد" گۆڕدرا بۆ "[[ئیلام]]".<ref>https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyys-دربارھ-ایلام{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilam.ac.ir/page/?ihwfsyyys-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%BE-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٣٧، پەرلەمان یاسایەکی تایبەت بە دابەشکردنی سیاسی وڵات لەژێر ناونیشانی "یاسای دابەشکردنی نیشتمان و ئەرکەکانی پارێزگاران" دەرکرد، بەمەش وڵاتەکە بەسەر ٦ [[پارێزگا]] و ٥٠ [[شارستان]]دا دابەشکرا. پشتکۆ، بەھۆی ئەوەی کە شارستانێک بوو، بەشێک بوو لە "پارێزگای ڕۆژئاوا".<ref>قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران" [Law on the division of the country and the duties of governors and district governors.]. Act No. 2666 of November 7, 1937 (in</ref> یاسای دابەشکردنی سیاسی ساڵی ١٩٣٧ زۆری نەخایاند و ماوەیەک دواتر لە ٩ی ژانویەی ١٩٣٨ ھەموارکردنێک پەسەندکرا کە وڵاتەکەی بەسەر ١٠ [[پارێزگا]] و ٤٩ [[شارستان]]دا دابەشکرد. بە پشتبەستن بە دابەشکردنی نوێ، "ئیلام" یەکێک بوو لە شارستانەکانی "پارێزگای پێنجەم". لە ساڵی ١٩٦٤ [[دەڕەشار]]، [[ئاودانان]] و [[دێلوڕان]] لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[مووسیان]] لە [[پارێزگای خووزستان]]ەوە لکێنران بە [[ئیلام]]ەوە، بەمەش پێگەی ئیلام بەرزکرایەوە بۆ "پارێزگاری گشتی" وەک بەشێک لە [[پارێزگای کرماشان]]. دواتر ئیلام لە مانگی ئازاری ١٩٧٤ بوو بە [[پارێزگا]]. [[ئیلام]] دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] ساڵانێک لە گۆڕەپانی سەرەکی [[شەڕی ئێران و عێراق]] بوو. شەڕەکە بە لەشکرکێشی [[عێراق]] بۆ سەر ناوچەکانی رۆژئاوا و باشووری رۆژئاوای [[ئێران]] لە 22ی ئەیلولی 1980 دەستی پێکرد. ئیلام وەک پارێزگایەکی سنووری، ئامانجێکی بەردەوامی ھەڵمەتی بۆردومانی عێراق بوو و لە ڕووی ژێرخانی [[ئابووری]]یەوە زیانێکی زۆری بەرکەوت. ئەو شەڕە چەندین ساڵ پارێزگای ئیلامی بە وێران ھێشتەوە و بووە یەکێک لە پارێزگاکانی کەم گەشەسەندنی [[ئێران]]. == کەلتوور == === شار و شارۆچکەکان === پارێزگای ئیلام کەمترین پارێزگای [[ئێران]]ە. [[ئیلام]]، پایتەختی پارێزگاکە، تاکە شاری ئەو پارێزگایەیە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ١٩٤ ھەزار و ٣٠ کەسە؛ ھەموو شارۆچکەکانی دیکە ژمارەی دانیشتووانیان کەمترە لە ٣٥ ھەزار کەس. {| class="wikitable sortable" |+ لیستی شارەکانی سەرووی دە ھەزاری دانیشتووان <ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran Statistical Yearbook 2017–2018 (1396 AP)|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english/Iran-Statistical-Yearbook/Statistical-Yearbook-2017-2018|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=Statistical Center of Iran}}</ref> ! پلە !شارۆچکە !ژ.دانیشتوان |- |١ |[[ئیلام]] |١٩٤٬٠٣٠ |- |٢ |[[دێلوڕان]] |٣٢٬٩٤١ |- |٣ |[[ئەیوان]] |٣١٬٢٩٩ |- |٤ |[[ئاودانان]] |٢٣٬٩٤٦ |- |٥ |[[دەڕەشار]] |٢١٬٩٠٠ |- |٦ |[[مێھران]] |١٧٬٤٣٥ |- |٧ |[[سەراوڵە]] |١٢٬٣٩٣ |- |٨ |[[ئەرکەواز]] |١١٬٩٧٧ |- |۹ |[[چەوار]] |۱۰٬۵۵۱ |} === کەلتوور === دانیشتوانی ڕەسەنی [[ئیلام]]، [[گۆتی]] و [[کاسییەکان|کاسیەکان]] بوون و لەگەڵ ھاتنی ئارییەکان بۆ ئێران، [[ماد]]ەکان لە ناوچەی [[زاگرۆس]] نیشتەجێ بوون. بەدرێژایی مێژوو خەڵکێکی زۆر لەو ناوچەیە نیشتەجێ بوون و حوکمڕانییان کردووە و لە ئەنجامدا ئەمڕۆ ئیلام بە [[کورد]]([[فەیلییەکان|فه‌یلی]] و [[لوڕ]] و [[لەک]]) و [[عەرەب]] نیشتەجێیە. ھەر لەبەر ھەمان ھۆکار، فەرھەنگی ئیلامییەکان ھەمەچەشنن، زۆربەیان تێکەڵەیەک لە چەندین کولتوورە. === کاری دەستی === [[پەڕگە:Iranian carpet process (18).JPG|وێنۆک|کلیم، پیشەیەکی دەستی کە لە ئیلام بەناوبانگە]] کلیمی چەسپاو(بەڕە یان سیپاڵ) تێکەڵەیەک لە کلیمی سادە و گرێی فەرش لە دەقەکەیدا کە بە گرنگترین و ڕەسەنترین کاری دەستی لە پارێزگای ئیلام دادەنرێت. کلیمی چەسپاوی ئیلام جیاوازە لە ناوچەکانی دیکەی وڵات. کلیمی چەسپاوی ئیلام لەگەڵ دروستکردنی لەلایەن سەحەر چاڵەنگار، دانیشتووی گوندی زەنجیرەی سەر بە [[ناوچەی سەراوڵە]]، ھەم لە ئێران و ھەم لە جیھاندا بووە جێی بایەخ. ئێستا، زیاتر لە ٤٥٠٠ جۆڵا ئەم جۆرە تایبەتەی کلیمە لە پارێزگای ئیلام ھەن کە ساڵانە نزیکەی ٣٠٠٠م٢ بەرھەم دەھێنن. بەپێی خەمڵاندنەکان نزیکەی ٥٠٪ی ئەو کەسانەی لە ھەموو کاری پیشە دەستییەکان لە پارێزگای ئیلام بەشدارن لە بواری بەرھەمھێنانی کلیمدان. "کلیمی چەسپاوی ئیلام" جیاوازە لە ناوچەکانی دیکەی وڵات چونکە جۆڵایەک بە ناوی "سەحەر چلەنگەر"، دانیشتووی گوندی زەنجیرە (یەکێک لە گوندەکانی شارستانی سەراوڵە لە پارێزگای ئیلام)، سەرکەوتوو دەبێت لە ئەنجامدانی ڕۆڵێکی دیار لە بەشێک لە کیلیمە تواوەکەیدا بە بەکارھێنانی گرێی فەرش. لەمەوە پاشخانێک بۆ گەشەکردن و بەرەوپێشبردنی کلیمە چەسپاوەکان دابین دەکرێت. کلیمی چەسپاوی ئیلام ھۆلۆگرامی نیشتمانیی وەرگرتووە و وەک یادگاری و براندی پارێزگای ئیلام تۆمار کراوە. دواتر ئیلام وەک پایتەختی نیشتمانی کلیمی چەسپاو دەستنیشان کرا.<ref>https://www.beytoote.com/art/farsh/prominent-role-noblest-ilam.html</ref><ref>https://www.irna.ir/news/83013088/گلیم-نقش-برجستھ-ایلام-در-یک-قدمی-جھانی-شدن</ref><ref>https://www.isna.ir/news/98050803786/شھر-ملی-گلیم-نقش-برجستھ-ایران-کجاست</ref> === خواردن === [[پەڕگە:Tarkhineh.JPG|thumb| ترخێنە، خواردنێکی نەریتییە لە ئیلام]] خواردنی ئیلام، وەک کولتوورەکەی، تێکەڵەیەک لە خواردنی [[کورد]]ی و [[لوڕ]]ی. ھەندێک لە خواردنە نەریتییە ناوخۆییەکان بریتین لە:<ref>https://seeiran.ir/غذاھای-محلی-ایلام/{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%BA%D8%B0%D8%A7%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> {{Columns-list|*بیرساق *کەلەکونجی *ترخێنە *جیزینیک ریقۆ *شلکێنە *لیک سیتوو *کنگر *جگەرواز *نانی ساج *قەڵاماسەوا *قاورمە *مەکاش|colwidth=15em}} == دەسەڵات == باڵاترین دەسەڵاتی حکومی پارێزگاکە پارێزگارە، کە لەلایەن وەزیری ناوخۆوە بە ڕەزامەندی کابینەی حکومەت دیاری دەکرێت. پارێزگار، دواتر قایمقامی شارستانەکان دیاری دەکات. قاسم سولەیمانی دەشتەکی، پارێزگاری گشتیی ئێستای ئیلامە و لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ەوە لە پۆستەکەیدایە. === دابەشی کارگێڕی === پارێزگای ئیلام بەسەر ١٢ [[شارستان]] و ٢٨ [[ناوچە]] و ٥٢ [[گوندەوار]]دا دابەش بووە.<ref>https://www.moi.ir/Files/MOI/Files/33/331156fc-9964-462f-981b-718af570e746.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710121001/https://www.moi.ir/Files/MOI/Files/33/331156fc-9964-462f-981b-718af570e746.pdf |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ }}</ref> دوای پەسەندکردنی کابینەی حکومەت، [[شارستانی ھلێران|شارستانی ھولەیلان]] لە ٤ی یانواری ٢٠٢٠ دامەزرا، کە پێش ئەوە ناوچەیەکە [[شارستانی چەرداوڕ]] بووە. ھۆلێلان بوو بە یازدەھەمین شارستانی، پارێزگای ئیلام. {{Div col|cols=٣}} # [[شارستانی ئاودانان]] # [[شارستانی ئیلام]] # [[شارستانی ئەیوان]] # [[شارستانی بەدرە]] # [[شارستانی چەرداوڕ]] # [[شارستانی دەڕەشار]] # [[شارستانی دێلوڕان]] # [[شارستان سیروان|شارستانی سیروان]] # [[شارستان مەڵگشای|شارستانی مەڵگشای]] # [[شارستانی مێھران]] # [[شارستانی ھلێران|شارستانی ھولەیلان]] # [[شارستانی چەوار]] {{Div col end}} ئەم شار، شارۆچکە و شارەدێیانە لە ساڵی ١٩٣٧دا بوونە بەشێک لە پێنجەمین [[پارێزگای کرماشان]] لە دابەشکردنی وڵاتدا. لە ساڵی ١٩٦٤دا، ناوچەی ئێستای پارێزگای ئیلام لەلایەن دەستەی وەزیرانەوە وەک شارستانێک پەسەند کرا کە [[شارستانی ئیلام]]، [[شارستانی بەدرە]]، [[شارستانی دێلوڕان]] و [[شارستانی مێھران]] کە بەشێکن لە پارێزگای کرماشان لەخۆدەگرێت. لە مانگی پووشپەڕی ساڵی ١٩٧٤دا دوای ڕەزامەندی دەستەی وەزیران، پارێزگاری ئیلام بە شارستانەکانی ئیلام، دەڕەشار، مێھران و دێلوران، بوو بە پارێزگای ئیلام. لە ساڵانی دواتردا شارستانەکانی چەرداوڕ، ئاودانان، ئەیوان، مەڵگشای و سیروان لە ئۆرگانی خاکی پارێزگای ئیلام دامەزران. ناوچە شارییەکانی پارێزگای ئیلام بریتین لە: {{Div col|cols=٣}} # [[ئاودانان]] # [[ئاسماوە]] # [[ئەرکەواز]] # [[ئیلام]] # [[ئەیوان]] # [[بەدرە، ئیلام|بەدرە]] # [[پەھڵە]] # [[تۆحید]] # [[چەوار]] # [[دەڕەشار]] # [[دێلوڕان]] # [[سەراوڵە]] # [[ساڵحاباد]] # [[لوومار]] # [[مورموری]] # [[مووسیان]] # [[مێھران]] # [[مەیمە]] # [[ماژین]] # [[شەباب]] {{Div col end}} لە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٢ شیروان و چەرداوڕ دابەش کران بەسەر دوو شارستاندا، شیروان و چەرداوڕ کە ناوەندیان لەسەر [[سەراوڵە]] بوو، ھەروەھا [[شارستان سیروان|شارستانی سیروان]] سەنتەری [[لوومار]] بوو، ھەروەھا لە تەمموزی ٢٠١٣ بە ڕەزامەندی دەستەی حکومەت، شیروان و چەرداوڕ بە فەرمی ناوی گۆڕدرا بۆ [[شارستانی چەرداوڕ]]، و ناوچەی بەدرە لە [[شارستانی دەڕەشار]] جیاکرایەوە و پلەی بەرزکرایەوە بۆ [[شارستانی بەدرە]]. ھەروەھا لە ژانویەی ٢٠١٨دا [[شارستانی ھلێران|شارستانی ھولەیلان]] لە [[شارستانی چەرداوڕ]] جیابووەوە و سەربەخۆ بوو.<ref>https://www.irna.ir/news/83613003/استاندار-ایلام-بخش-ھلیلان-بھ-شھرستان-ارتقا-یافت</ref> == ئابووری == ئیلام بە نزیکەی ٠٫٩٩٪ بەشداری لە بەرھەمی ناوخۆیی نیشتمانی تا ساڵی ٢٠١٦ یەکێکە لە کەمترین گەشەسەندنی پارێزگاکانی ئێران کە لە کۆی ٣١ پارێزگا لە پلەی ٢٦ دایە. زۆربەی چالاکییە ئابوورییەکانی پارێزگاکە لەسەر کشتوکاڵ و ئاژەڵداری لە کۆمەڵگا گوندنشینەکاندا چڕکراوەتەوە؛ و، پیشە لێھاتووەکان، خزمەتگوزارییە گشتی و تایبەتەکان لە ناوچە شارییەکان. پیشەسازییەکە پشکێکی کەمی لە ئابووری پارێزگاکەدا ھەیە و کارگەی کەم ھەیە. === کشتوکاڵ === [[پەڕگە:Ilam Agri Prods 2018.png|thumb| بەرھەمھێنانی بەروبووم و میوە لە پارێزگای ئیلام تا ساڵی ٢٠١٨.{{Legend|YellowGreen| بەروبووم: ٧٠٠٬٧٣٢ تەن (٩٧٫٨٪)}}{{Legend|HotPink|میوە: ١٥٬٤٠٩ تەن (٢٫٢٪)}}]] گەورەترین کەرتی ئابووری ئیلام کشتوکاڵە، ھەرچەندە بە بەراورد لەگەڵ پارێزگاکانی دیکەی ئێران زۆر کەمترە. لە پارێزگای ئیلام زیاتر لە ٥٥ ھەزار جوتیار ھەن. بەپێی خەمڵاندنەکان، نزیکەی ٥٠٪ی ھەموو ماڵەکانی پارێزگاکە یان ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ بەشدارن لە چالاکییە کشتوکاڵییەکان.<ref>https://www.irna.ir/news/83753305/کشاورزی-ایلام-در-سالی-پربارش-از-آسیب-تا-رونق</ref> لە ساڵی دروێنەی ٢٠١٨دا ٢٢٣ ھەزار و ٢٢٨ ھێکتار (٥٥١ ھەزار و ٦١٠ دۆنم) زەوی (١١٫١٪ی خاکی پارێزگای ئیلام) بۆ بەروبوومی جۆراوجۆری وەک [[گەنم]]، [[جۆ]]، [[گەنمەشامی]]، [[شووتی]]، [[کاڵەک]] و [[خەیار]] چێندرا و ٧٠٠ ھەزار و ٧٣٢ تۆن بەرھەمی لێکەوتەوە بە گشتی، ١٤٪ لە ڕێگەی کشتوکاڵی وشکەوە. پارێزگای ئیلام لە ڕووی بەرھەمی بەروبووم لە ھەر ھێکتارێکدا ٣٫١٤ تۆن لە پلەی سێھەمی خوارەوەی ئەو وڵاتەیە و تەنیا لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] و [[پارێزگای کوردستان]] تێدەپەڕێنێت. بۆ بەراوردکردن، تێکڕای بەرھەمھێنان ٩٫٨٨ تۆن بۆ ھەر ھێکتارێک و بەرزترینیان ٢٥٫٦٤ تۆن بۆ ھەر ھێکتارێک لە پارێزگای ئەلبۆرز.<ref>https://maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj1-96-97-site.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121161858/https://www.maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj1-96-97-site.pdf |date=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ }}</ref> زەوییە کشتوکاڵییەکانی ئیلام وەک جوگرافیاکەی، دابەش بوون؛ بەشی باکور و رۆژھەڵاتی پارێزگاکە شاخاوین و سەرەڕای بوونی سەرچاوەی [[ئاو]]، زەوییە کشتوکاڵییەکان تەنیا لە دەشتەکانی نێوان شاخەکان و دامێنی گردەکان و کەنارەکانی ڕووبارەکاندا سنووردار دەبن؛ بەپێچەوانەوە دەشتە گەرمەکانی کەشوھەوای باشوور و باشووری ڕۆژئاوای وەک دەشتی ھۆژەندان، [[ئەمیر]]ئاباد، مێھران، مووسیان، دێلوڕان و دەشت عەباس، لە قەبارەدا گەورەن بەڵام لە سامانی ئاودا سنووردارە.<ref>https://ilam.frw.ir/00/Fa/StaticPages/Page.aspx?tid=1689 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407155351/https://ilam.frw.ir/00/Fa/StaticPages/Page.aspx?tid=1689 |date= ٧ی نیسانی ٢٠٢٢ }}</ref> تا ساڵی ٢٠١٩، کۆی ڕووبەری سەرجەم باخەکانی پارێزگای ئیلام ٣٩٥٠ ھێکتار (٩٨٠٠ دۆنم) بووە. بەگشتی ئەم باخچانە ١٥ ھەزار و ٤٠٩ تۆن میوەیان بەرھەم ھێناوە کە دەکاتە ٠٫١٪ی بەرھەمی وڵاتەکە. زۆرترین بەرھەمی باخداری بریتین لە: [[ترێ]]، [[گوێز]]، [[ھەنار]]، [[ھەنجیر]]، [[زەیتوون]] و [[قۆخ]].<ref>https://maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj3-1397-site.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121162008/https://www.maj.ir/Dorsapax/userfiles/Sub65/Amarnamehj3-1397-site.pdf |date=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ }}</ref> === پیشەسازی === کەرتی پیشەسازی ئابووری ئیلام بە شێوەیەکی خراپ گەشەسەندووە تەنانەت بوونی نییە؛ تا ساڵی ٢٠١٧ کۆی گشتی وۆرک شۆپی پیشەسازی (دە کارمەند یان زیاتر) لە پارێزگاکەدا تەنھا ٥٢ کەسە کە ٨٥٪یان کەمتر لە ٥٠ کارمەندیان ھەیە. ئەم وۆرک شۆپانە بە گشتی ٣٣٥٠ کارمەندیان ھەیە، کە نزیکەی تەواو (٩٦٪) لە ڕەگەزی نێرن، کە تەنیا ٠٫٦٪ی دانیشتوانی ئیلام پێکدەھێنن. وەک بەراوردێک، ژمارەی ھەمان جۆری وۆرک شۆپ بۆ [[تاران]] ٦٨٠٦ و بۆ پارێزگاکانی [[ئەسفەھان]] ٣٨٩٢ وۆرکشۆپە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کەرتی پیشەسازی ئیلام چەندە پێشکەوتووە. بەپێی دوایین ئامار، ئیلام کەمترین پارێزگای پیشەسازیی [[ئێران]]ە. لە ساڵانی ڕابردوودا ھەندێک ھەوڵ چوو بۆ ھاندانی پیشەسازی ئیلام بە بنیاتنانی شارۆچکە و ناوچەی پیشەسازی، دەرفەتی ھاندەرانە بۆ کاروبارەکانی وەک ھەرزانتر زەوی، خزمەتگوزاری و باج ڕەخساند. لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە تا ئێستا ٨ شارۆچکەی لەو جۆرە و ٥ ناوچە دروستکراون.<ref>https://ilm.mimt.gov.ir/file_manager/946705-لیست-واحدھای-مھم-شاخص-تحت-پوشش-سازمان-صنعت-معدن-تجارت-استان-ایلام.html?t=مدیریت-فایل-ھا{{بەستەری مردوو|url=https://ilm.mimt.gov.ir/file_manager/946705-%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%85%DA%BE%D9%85-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85.html?t=%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%DA%BE%D8%A7 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> گەورەترین کۆمپانیاکانی پارێزگای ئیلام بریتین لە: * کۆمپانیای چیمەنتۆی ئیلام * کۆمپانیای ئیلامی پترۆکیمیایی * کۆمپانیای چارەسەرکردنی غازی ئیلام * کۆردی پۆڵا ماداکتۆ * کوشتارگەی پیشەسازی سێپید مۆرگ مانێشت * کۆمپانیای بەرھەمھێنانی پۆڵا ئاتینا * کۆمپانیای بەرھەمھێنانی سرنجی ئیلام * کۆمپانیای بەرھەمھێنانی تارەکانی پویاناخ *کۆمپانیای ئاوی کانزایی کووڵاک * چەند کۆمپانیایەکی ئارد === وزە === ئیلام بە مەزەندەکردنی ١٤ ترلیۆن م٣ یەدەگی [[گاز]] و ١٧ ملیار بەرمیل یەدەگی [[نەوت]] کە یەکسانە بە ٦٪ و ١١٪ یەدەگی [[ئێران]]، لە ڕووی گاز و نەوتەوە لە پلەی دووەم و سێیەمدایە. پارێزگای ئیلام رۆژانە زیاتر لە ٢٣٠ ھەزار بەرمیل نەوت بەرھەم دەھێنێت و ساڵانە یەک ملیار و ٥٠٠ ملیۆن مەتر سێجا [[گاز]] بەرھەم دەھێنێت، کە نزیکەی ٩٠٪ی نەوت و گازی رۆژئاوای ئێران پێکدەھێنێت، بەمەش ئیلام دەکاتە ناوەندی وزەی رۆژئاوای [[ئێران]]. گرنگترین کێڵگە نەوت و گازییەکانی ئیلام بریتین لە:(دێلوڕان، تەنگ بیجار، چشمە خۆش، پەیدەر غەرب، ئازەر و دانان). سەرەڕای یەدەگی گەورەی نەوت و گاز لە پارێزگاکەدا، کەمترین وێستگەی پرۆسێسکردنی خوارەوە ھەیە لەوانە: <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=ظرفیتھای نفت و گاز ایلام در حال شکوفایی|trans-title=Oil and gas capacities of Ilam flourishing|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1286191/ظرفیت-ھای-نفت-و-گاز-ایلام-در-حال-شکوفایی|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=KhabarOnline|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=ایلام تولیدکنندە اصلی نفت و گاز غرب کشور/ بە اسم ایلام بە کام دیگران!|trans-title=Ilam, the main producer of oil and gas in the west of the country / In Ilam's name, for others' benefit!|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/1651850/ایلام-تولیدکنندھ-اصلی-نفت-و-گاز-غرب-کشور-بھ-اسم-ایلام-بھ-کام|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> {| class="wikitable" |+ لیستی وێستگەکانی پرۆسێسکردنی نەوت و گازی خوارەوە لە پارێزگای ئیلام ! کارپێکردن ! لە دروستکردنەوەدایە ! پلانی بۆ دانراوە |- | * کۆمپانیای ئیلام پترۆکیمیایی، قۆناغی یەکەم * کۆمپانیای چارەسەرکردنی غازی ئیلام * یەکەی بەرھەمھێنانی چشمە خۆش * یەکەی بەرھەمھێنانی تانگی بیجار | * کۆمپانیای دێلوڕانی پترۆکیمیایی * کۆمپانیای ئیلام پترۆکیمیایی، قۆناغی دووەم | * کۆمپانیای پترۆکیمیای مێھران * کۆمپانیای دەڕەشاری پترۆکیمیایی * کۆمپانیای ھۆلەیلانی پترۆکیمیایی |} === کانەکان === پارێزگای ئیلام بەشێکە لە پێکھاتەی نیشتووی [[زاگرۆس]] و بە تەواوی بە بەردی نیشتووی تەمەنی جیاواز داپۆشراوە. بە واتایەکی تر دیاردەیەکی ماگماتیزم و میتامۆرفیزم لە پارێزگاکەدا نییە. بۆیە یەدەگی کانزای کانزاکانی پارێزگاکە کەم وێنەیە. بەڵام یەدەگی بەرچاوی ناکانزایی لە جپس، بەردی لیمۆ، بەردی شنی، دۆلۆمیت، شیل، قیر، سێلێستین، بەردی بیناسازی و بەردی ڕووبەر ھەیە.<ref>https://www.roshdmag.ir/Roshdmag_content/media/article/2964.pdf{{بەستەری مردوو|url=https://www.roshdmag.ir/Roshdmag_content/media/article/2964.pdf |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> جپسی پارێزگاکە زیاتر لە ٩٩٪ پاکە و دەتوانرێت بە ڕێژەیەکی زۆر لە دێلوڕان، مێھران و بولی ئاودانان بدۆزرێتەوە. کارگەی جپسی دێلوڕان بەرھەمێکی کوالێتی بەرز لە وڵاتدا بەرھەم دەھێنێت. ھەروەھا یەدەگی بەردی لیمۆ لە قەبارەدا زۆر گرنگە و لە پاکیدا زۆر بەرزە (٩٣-٩٩٫٩٪). کارگەی چیمەنتۆی ئیلام کە ساڵی ١٩٨٩ بۆ بەکارھێنانی ئەم کانانە دامەزراوە، یەکێک لە باشترین چیمەنتۆکانی ئێران بەرھەم دەھێنێت و چەندین خەڵاتی نیشتمانی و نێودەوڵەتیی بەدەستھێناوە. ھەروەھا بڕێکی زۆر لە سێلێستین لە باکووری ڕۆژئاوای دێلوڕان دۆزراوەتەوە. سێلێستین لە پیشەسازی کونکردنی بیرە نەوتەکاندا بەکاردێت.<ref>https://www.ilamcement.com/معرفی-شرکت/{{بەستەری مردوو|url=https://www.ilamcement.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DA%A9%D8%AA/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بەنرخترین کانزای پارێزگاکە بریتییە لە [[قیر]]. وەک جیلسۆنیت دەدۆزرێتەوە و پاکییەکەی زیاتر لە ٧٠٪. قیر لە ناوچەکانی [[ئەیوان]]، [[دێلوڕان]] و [[شارستان مەڵگشای|مەڵگشای]] دەبینرێت. پارێزگای ئیلام لە ڕووی بەرھەمھێنان و یەدەگی قیرەوە لە دووھەمین پارێزگای ئەو وڵاتەیە. [[ئەیوان]] خاوەنی زۆرترین یەدەگی قیر لە پارێزگاکەدا ھەیە و بە گەورەترین کانگای قیر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دادەنرێت. یەدەگی [[قیر]]ی ئیلام بە ٤٦٥ ھەزار تۆن سەلمێنراوە و ئەگەری زۆرە تا ٩٠٠ ھەزار تۆن مەزەندە دەکرێت. لە ھەندێک شوێنی پارێزگاکەدا قیری شل دەڕژێتە سەر زەوی و کانی دروست دەکات. "بەھاری قیری دێلوڕان" شوێنەوارێکی سروشتی تۆمارکراوی نیشتمانییە لە [[ئێران]].<ref>https://www.iribnews.ir/fa/news/2300302/بزرگترین-معدن-قیر-طبیعی-خاورمیانھ-در-ایلام{{بەستەری مردوو|url=https://www.iribnews.ir/fa/news/2300302/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86-%D9%82%DB%8C%D8%B1-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%BE-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>https://lastsecond.ir/blog/2146-tar-spiring-iran</ref> لە ناوچەی بەلووتستانی سەر بە زەرین ئاباد بەردی خوێ دۆزرایەوە. ھەروەھا دەمارەکانی خوێی شین لە نزیک دەشتەڵەک (میماک) و ماژین (دەڕەشار) ھەڵکەندراوە. بە لەبەرچاوگرتنی جیۆلۆجیای پارێزگاکە، دەتوانرێت بەردی بیناسازیش بە ڕێژەیەکی زۆر بدۆزرێتەوە؛ لە نزیک شاری [[ئیلام]] بەردی مەڕمەڕی سپی و ڕەش دۆزرایەوە. لە ساڵی ٢٠١٩دا نزیکەی ٢ ملیۆن و ٢٠٠ ھەزار تۆن کانزا ھەڵکەندراوە و یەدەگی ئیلام بە نزیکەی یەک ملیار تۆن مەزەندە دەکرێت.<ref>https://www.yjc.news/fa/news/7206797/استخراج-بیش-از-۲-میلیون-تن-مادھ-معدنی-در-استان-ایلام{{بەستەری مردوو|url=https://www.yjc.news/fa/news/7206797/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%DA%BE-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == خوێندن == بەشی پەروەردەی پارێزگا، ھاوتەریب لەگەڵ وەزارەتی پەروەردە، سەرپەرشتی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە پارێزگاکە دەکات. خوێندنی باڵا لەلایەن وەزارەتی زانست، توێژینەوە و تەکنەلۆجیا ([[ئێران]]) سەرپەرشتی دەکرێت. تا ساڵی ٢٠١٩، ١٧٧٨ قوتابخانە و ١١٢ ھەزار و ٥٠٣ خوێندکار و ٢٦ ھەزار و ٨٠٤ خوێندکاری خوێندنی باڵا ھەبووە. تا ساڵی ٢٠١٦ ڕێژەی خوێندەواری لە پارێزگای ئیلام بۆ پیاوان ٨٩٫١٪ و بۆ ژنان ٨٠٫٦٪ بووە.<ref>http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200608113009/http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx |date= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ }}</ref> پەیمانگاکانی خوێندنی باڵا لە پارێزگای ئیلام: * [[زانکۆی زانستە پزیشکییەکانی ئیلام]]. *[[زانکۆی ئیلام]] * زانکۆی ئازادی ئیسلامی ئیلام * زانکۆی پەیام نووری ئیلام *زانکۆی فەرھەنگیانی ئیلام: **کەمپی شەھید مودەڕیس **کەمپی ئیمام جەعفەر سادق *زانکۆی تەکنیکی و پیشەیی ئیلام *زانکۆی زانست و تەکنەلۆجیای کارپێکراو - لقی پارێزگای ئیلام *دامەزراوەی باڵای پەروەردەی بەختار == تەندروستی == تا ساڵی ٢٠١٨، ئیلام یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکانی ژمارەی پزیشکانی گشتی بە ژمارەی دانیشتووان لە وڵاتدا و لە پلەی دووەمدایە. لە پارێزگای ئیلام لە ھەر ١٠ ھەزار دانیشتووان ٣.٤٨ پزیشکی گشتی ھەیە کە تێکڕای ئەو وڵاتە ٢.٣٧ کەسە. ھەروەھا ئیلام زۆرترین ڕێژەی پزیشکی ددان لە وڵاتدا ھەیە.<ref>https://www.amar.org.ir/english/Iran-Statistical-Yearbook/Statistical-Yearbook-2017-2018</ref> [[پەڕگە:MDs Dist, Ilam.svg|thumb| دابەشکردنی پزیشکانی پزیشکی لە پارێزگای ئیلام]] سەرەڕای ئەوەی کە ئامارەکان بە شێوەیەکی ئەرێنی دەڕوانن کاتێک بەراورد دەکرێن لەگەڵ پارێزگاکانی دیکە، ئیمکاناتی پزیشکی و شارەزایی لە پارێزگای ئیلامدا بە شێوەیەکی نایەکسان دابەشکراون؛ ئیلامی پایتەخت وەک ناوەندی پزیشکی لە پارێزگاکەدا کاردەکات و زۆرینەی نەخۆشخانەکان و تاقیگەی پزیشکی و پسپۆڕانی: لە کۆی ١٢ نەخۆشخانەی پارێزگاکە، شەش نەخۆشخانە؛ لە کۆی ٦٠ تاقیگەی پزیشکی ٢٣ تاقیگە؛ ١٨ لە کۆی ١٩ دامەزراوەی ئەتۆمی پزیشکی؛ لە کۆی ١٨٩ پزیشکی پسپۆڕ ١٢٣ کەس؛ ھەموو دکتۆرای پۆست پسپۆڕ و پیشەیی؛ ١٣ لە کۆی ١٤ دەرمانناس؛ و، تاکە زانکۆی پزیشکی لە پارێزگاکە لە ئیلامن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alsadat Haeri|یەکەم=Zohreh|ناونیشان=http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx|سەردێڕ=سالنامە آماری استان ایلام ۱۳۹۷|بڵاوکەرەوە=سازمان مدیریت و برنامەریزی استان ایلام|ساڵ=٢٠١٩|شوێن=Ilam, Iran|trans-title=Statistical Yearbook of Ilam Province, 1397|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200608113009/http://www.amarilam.ir/SalnamehAmari97.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دیارترین نەخۆشخانەکانی پارێزگاکە بریتین لە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیمارستانھای استان ایلام|trans-title=Hospitals of Ilam province|ناونیشان=http://www.hospital-ir.com/OpenPage/59|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=hospital-ir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220901082731/http://www.hospital-ir.com/OpenPage/59|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * نەخۆشخانەی ئیمام خومەینی * نەخۆشخانەی مستەفا خومەینی * نەخۆشخانەی ئایەتوڵڵا تاڵەغانی * نەخۆشخانەی ئەھلی کۆسار و بەشی منداڵبوون * نەخۆشخانەی ئەھلی غەیم و بەشی منداڵبوون == گواستنەوە == === فڕۆکەخانە === ئیلام بە بەراورد لەگەڵ باقی وڵات لە ڕووی گواستنەوەوە کەم گەشەسەندووە. [[فڕۆکەخانەی ئیلام]] تاکە فڕۆکەخانەی ئەو پارێزگایەیە. فڕۆکەخانەی ئیلام بە ٢٨٥٠ گەشت و ٢١٥ ھەزار و ٧٩٩ سەرنشین و نزیکەی ١٤١٦ تۆن (١٥٦١ تۆن کورت) لە پلەی ٢١ی وڵات و دووھەمین بۆ [[فڕۆکەخانەی کرماشان]] لە ناوچەی رۆژئاوا بووە. فڕۆکەخانەی ئیلام لە ساڵی ١٩٩٦ دروستکراوە و بەردەوام گەشتەکانی بۆ [[تاران]] و [[مەشھەد]] ھەیە. لە ساڵی ٢٠١٦ فڕۆکەخانەکە بەرزکرایەوە بۆ پلەی نێودەوڵەتی (فەزای ئاسمانی کۆنترۆڵکراو) و ھەفتانە خزمەتگوزاری بۆ [[نەجەف]] دەستی پێکرد.<ref>https://statistics.airport.ir/documents/25932413/55752286/Total.2019/16fa5304-0eb2-40b1-b8fc-942384c76098?version=1.0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211016080658/https://statistics.airport.ir/documents/25932413/55752286/Total.2019/16fa5304-0eb2-40b1-b8fc-942384c76098?version=1.0 |date=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref>https://ilam.airport.ir/5 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207204329/https://ilam.airport.ir/5 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> === ڕێگا === تا ساڵی ٢٠١٩، تەنیا ١٧٩ کم (١١١ میل) ڕێگای خێرا لە پارێزگای ئیلام ھەیە: * [[پەڕگە:Iran First Level Road 17.png|33x33px]]ڕێگای ١٧: بەستنەوەی [[ئارووناوا]] بە [[مێھران]] لە ڕێگەی [[ئەیوان]] و [[ئیلام]]ەوە. * [[پەڕگە:Iran First Level Road 19.png|33x33px]] ڕێگای ١٩: بەستنەوەی [[ئارووناوا]] بە ڕێگای ٣٧ لە نزیک [[پاپێڵ]] لە لوڕستان کە بەشێکی بچووکی بە گەورەبوونی باکووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای ئیلامدا تێدەپەڕێت، کە [[شارستانی چەرداوڕ]]ە. * [[پەڕگە:Iran First Level Road 21.png|33x33px]] ڕێگای ٢١: بەستنەوەی [[ئیلام]] بە ڕێگای ١٩ لە پردی سیمارە و پاشان بە [[کرماشان]]. * [[پەڕگە:Iran First Level Road 64.png|33x33px]] ڕێگای ٦٤: بەستنەوەی شاری سنووری [[مێھران]] بە [[شارستانی دێلوڕان]] و بە ڕێگای ٣٧ لە نزیک [[ئەندیمشک]] لە [[پارێزگای خووزستان]]. تا ساڵی ٢٠١٩، دە تونێلی رێگاوبان لە پارێزگای ئیلام ھەبووە کە گرنگترینیان بریتین لە: * [[تونێلی قەڵاجە]]: {{Convert|2583|m|ft|abbr=on}} درێژ، بە ژێر چیای قەڵاجە و سنووری [[ئیلام]]–[[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] تێدەپەڕێت، بەشێک لە ڕێگای ١٧. کراوەتەوە لە ساڵی ٢٠١٩ * [[تونێلی ئازادی]]: {{Convert|1178|m|ft|abbr=on}} درێژ، نزیک شاری [[ئیلام]]، بەشێک لە ڕێگای ٢١؛ * [[تونێلی ڕەحی کەربەلا]]: لە قۆناغی دروستکردندایە، بەشێک لە ڕێگای ١٧. * [[تونێلی چیای کەبیر]]: {{Convert|6250|m|ft|abbr=on}} درێژە، بەمەش درێژترین تونێلی لەژێر دروستکردندایە لە ئێراندا. لە ژێر شاخی [[چیای کەبیر]] لە نزیک شارەکانی [[ئاودانان]] و [[دەڕەشار]] دەپەڕێتەوە.<ref>https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/07/07/2107606/تونل-قلاجھ-ایلام-15-مھر-زیر-بار-ترافیک-می-رود</ref> == وەرزش == === تۆپی پێ === تیمی تۆپی پێی ژنانی پالایەش گاس ئیلام تاکە ھەڵبژاردەیە لە پارێزگای ئیلام کە لە ئاستی پیشەگەردا کێبڕکێی دەکات، کە بریتییە لە خولی نایابی تۆپی پێی ژنانی ئێران کە بە خولی تۆپی پێی ژنانی کەوسەر ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Najafi|یەکەم=Reza|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=فوتبال ایلام با دستەجات آزاد تا کی؟/ مرگ فوتبال ایلام در دھەی 80|trans-title=Ilam's football with free divisions until when? / Death of Ilam's football in the 80's [Persian Calendar]|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/ilam-16187/فوتبال-ایلام-با-دستھ-جات-آزاد-تا-کی-مرگ-فوتبال-ایلام-در-دھھ-ی|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=ISNA|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=تیم فوتبال بانوان پالایش گاز ایلام تنھا نمایندە استان در لیگ برتر فوتبال است|trans-title=Palayesh Gas Ilam Women's Football Team is the only representative of the province in the Premier Football League|ناونیشان=https://www.jezman.ir/تیم-فوتبال-بانوان-پالایش-گاز-ایلام-تنھ/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Jezman News|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.jezman.ir/%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D9%86%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پالایش گاز ایلام|trans-title=Palayesh Gaz Ilam|ناونیشان=https://footballdokht.ir/team/6-PALAYESH-GAZ-ILAM-پالایش-گاز-ایلام.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Footballdokht|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballdokht.ir/team/6-PALAYESH-GAZ-ILAM-%D9%BE%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> === بەرزکردنەوەی قورسایی === یەکێک لە ناسراوترین کەسایەتییە وەرزشییەکانی پارێزگای ئیلام (موجتەبا مەلەکییە) کە دوو جار خاوەنی میدالیای زێڕ لە پاڵەوانێتی جیھانی بەرزکردنەوەی قورسایی لە ساڵانی ٢٠١٧ و ٢٠١٨ بووە، ھەروەھا خاوەنی زیاتر لە دە میدالیای زێڕی [[ئاسیا]] بووە. مەلەکی دووەم کەسە لە جیھاندا کە ٥٠٠ کیلۆگرام بە خاوی بە پێچەوە ھەڵتروشکانەوە لێداوە.<ref>https://barbend.com/mojtaba-maleki-500kg-squat/</ref><ref>https://en.allpowerlifting.com/lifters/IRN/maleki-mojtaba-4197/</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ئیلام]] * [[شارستانیەتی ئیلام]] * [[خوارین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|جوگرافیا}} {{پارێزگای ئیلام}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی لوڕستان}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Ilam Province}} [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئیلام]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئیلام]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] pqd382uv8nh8odg23sv3iysh14pq9xd 0 7796 1586089 1561883 2026-05-22T10:28:11Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586089 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٦}} {{Coord|38|29|57|N|43|40|13|E|region:TR-65_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای وان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Van.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٠،٩٢١ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١،١٢٨،٧٤٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٢٧٦ | وێبگە = http://www.van.gov.tr/ }} '''پارێزگای وان''' [[پارێزگا]] و شارەوانییەکی گەورەشارە لە [[ھەرێمی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] لە [[باکووری کوردستان]]، لە نێوان [[دەریاچەی وان]] و سنووری [[ئێران]]. ڕووبەرەکەی ٢٠،٩٢١ کیلۆمەتر دووجایە، و ژمارەی دانیشتووانی ١،١٢٨،٧٤٩ کەسە (٢٠٢٢). پارێزگا ھاوسنوورەکانی بریتین لە [[بدلیس]] لە ڕۆژاوا، [[سێرت]] لە باشووری ڕۆژاوا، [[شرنەخ]] و [[ھەکاری]] لە باشوور، و [[ئاگری]] لە باکوور. پایتەختی پارێزگاکە شاری [[وان]]ە، کە ژمارەی دانیشتووانی ٥٢٥،٠١٦ کەسە بەپێی ئاماری ٢٠٢٢. دووەم گەورەترین شار ئەرچیشە، کە ٩٢،٩٤٥ دانیشتووی ھەیە لە ساڵی ٢٠٢٢دا. پارێزگاکە بەشێک بووە لە پارێزگای کۆنی ڤاسپوراکان و بە یەکێک لە لانکەکانی شارستانییەتی ئەرمەنی دادەنرێت. پێش [[جینۆسایدی ئەرمەنییەکان]]، پارێزگای وان یەکێک بوو لە شەش ویلایەتە ئەرمەنییەکە. زۆرینەی دانیشتووانی پارێزگاکە ئێستا [[کورد]]ن. == دیمۆگرافیا == ئەمڕۆ، پارێزگاکە بەشێوەیەکی سەرەکی لەلایەن [[کورد]]ەوە ئاوەدانکراوەتەوە و بە بەشێک لە [[کوردستانی تورکیا]] دادەنرێت. پارێزگاکە دانیشتووانێکی زۆری مەسیحی ئەرمەنی ھەبوو تا جینۆسایدەکەی ساڵی ١٩١٥. لە سەرژمێریی عوسمانیی ساڵانی ١٨٨١–١٨٨٢دا، [[سنجاقی وان]] ژمارەی دانیشتووانی ١١٣،٩٦٤ کەس بوو کە ٥٢.١٪ی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و ٤٧.٩٪ی [[موسڵمان]] بوون. لە سەرژمێریی ١٩١٤دا، [[سنجاق]]ەکە ژمارەی دانیشتووانی ١٧٢،١٧١ کەس بوو کە ٦٣.٦٪ی موسڵمان و ٣٥.٧٪ی ئەرمەنی بوون. دانیشتووانی پاشماوە [[ئاشووری]] بوون بە ڕێژەی ٠.٧٪. لە یەکەم سەرژمێریی [[تورکیا]]دا لە ساڵی ١٩٢٧، [[کوردی]] زۆرترین زمانی قسەپێکراوی یەکەم بوو لە پارێزگای وان (کە تا ساڵی ١٩٤٥ [[پارێزگای ھەکاری]]شی لەخۆ دەگرت) بە ڕێژەی ٧٦.٦٪، لەکاتێکدا [[تورکی]] وەک دووەم زۆرترین زمانی قسەپێکراوی یەکەم مایەوە بە ڕێژەی ٢٣.١٪. زمانە تۆمارکراوەکانی تر بریتی بوون لە [[عیبری]] بە ٠.٢٪ و [[عەرەبی]] بە ٠.١٪. لە ھەمان سەرژمێردا، موسڵمانان ٩٩.٨٪ی دانیشتووانیان پێکھێنابوو و ٠.٢٪ی پاشماوەش جوولەکە بوون. == بوومەلەرزەکان == چەندین [[بوومەلەرزە]] لە پارێزگای وان ڕوویانداوە. لە ساڵی ١٨٨١دا بوومەلەرزەیەک ڕوویدا و بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ٩٥ کەس. لە ساڵی ١٩٤١دا، وان تووشی بوومەلەرزەیەکی وێرانکەر بوو بە گوڕی ٥.٩ ڕێکختەر. دوو بوومەلەرزەی تر لە ساڵی ٢٠١١دا ڕوویاندا کە تێیدا ٦٤٤ کەس گیانیان لەدەستدا و ٢٦٠٨ کەس بریندار بوون. لە بوومەلەرزەیەکدا بە گوڕی ٧.٢ ڕێکختەر لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١، زیاتر لە ٥٠٠ کەس گیانیان لەدەستدا. لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١١، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٥.٦ ڕێکختەر ھەروەھا چەندین کەسی کوشت و بووە ھۆی ڕووخانی بیناکان. == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ١١ی شوباتی ٢٠٢٦\ ٢٢ی ڕێبەندانی ٢٧٢٥}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Van Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای وان]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|وان]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|وان]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] ddb9w0kjfvdkhq4opd408yrng91l7j5 0 7800 1585977 1562635 2026-05-21T20:28:48Z 1silent scientist 51740 /* ئەمانەش ببینە */ 1585977 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|08|32|N|40|16|16|E|region:TR-21_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئامەد | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر =پارێزگای دیاربەکر | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگاکانی کوردستان|پارێزگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Diyarbak%C4%B1r.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی کوردستان|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = ناوەند | ڕێکەوتی_دامەزران = [[ئامەد]] | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٥٬١٠١ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٬٨٠٤٬٨٨٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٠٤١٢ | وێبگە = http://www.diyarbakir.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئامەد''' یان '''پارێزگای دیاربەکر''' [[پارێزگا]] و شارەوانییەکی گەورەیە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]. ڕووبەرەکەی ١٥٬١٠١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، و ژمارەی دانیشتووانی ١٬٨٠٤٬٨٨٠ کەسە (٢٠٢٢). ناوەندی پارێزگاکە شاری [[ئامەد]]ە. ئەم پارێزگایە کە زۆرینەی دانیشتووانی [[کورد]]ن بەشێکە لە [[باکووری کوردستان]].<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref><ref>Watts, Nicole F. (2010). Activists in Office: Kurdish Politics and Protest in Turkey (Studies in Modernity and National Identity). Seattle: University of Washington Press. p. 167. ISBN 978-0-295-99050-7.</ref><ref>https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kurds-kurdistan-COM_0544?s.num=167&s.start=100</ref> == مێژوو == بووەتە مەڵبەندی شارستانییەتی زۆر و ناوچەکانی دەوروبەری شوێنی چەندین نەخش و نیگاری سەر بەرد و شوێنەواری [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ن. پارێزگاکە لەلایەن [[ئەکەد|ئەکەدییەکان]]، [[حوورییەکان]]، [[میتانی]]، [[مادەکان]]، [[ھیتییەکان]]، [[ئەرمەنییەکان]]، [[ئارامییەکان]]، [[بابلییە نوێیەکان]]، [[ھەخامەنشییەکان]]، [[یۆنانییەکان]]، [[ڕۆمەکان]]، [[ئەشکانییەکان]]، [[بیزەنتینییەکان]]، [[ساسانییەکان]]، [[عەرەبەکان]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، [[دەوڵەتی سەفەوی]]، [[مەروانییەکان]] و [[ئەییووبییەکان]]ەوە فەرمانڕەوایەتی کراوە. === مێژووی کارگێڕی === لە حوزەیرانی ١٩٢٧دا، یاسای ١١٦٤ پەسەند کرا کە ڕێگەی بە دروستکردنی پشکنەرایەتییە گشتییەکان دەدا (بە [[تورکی]]: «Umumi Müffetişlik»). بۆیە پارێزگای ئامەد خرایە ناو یەکەمین پشکنەرایەتیی گشتییەوە (بە [[تورکی]]: «Birinci Umumi Müffetişlik»)، کە لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٨ دامەزرا و ھەروەھا [[ھەکاری]]، [[سێرت]]، [[وان]]، [[مێردین]]، [[بدلیس]]، [[ڕحا]] و [[خارپێت]]ی لەخۆ دەگرت. پشکنەرایەتییە گشتییەکە لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا، کە بە دەسەڵاتێکی بەرفراوانەوە لەسەر بابەتە مەدەنی، یاسایی و سەربازییەکان حوکمڕانی دەکرد. نووسینگەی پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشێنرایەوە. لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠کاندا، وەک بەشێک لە سیاسەتی نەتەوەپەرستانەی [[تورکاندن|بەتورکیکردن]]ی حکوومەتی [[کەمالیزم|کەمالیست]]، ناوی چەندین شوێن لە پارێزگاکە گۆڕدرا بۆ ناوگەلێک کە ئاماژە بوون بۆ ڕەچەڵەکی [[تورک]]ی. گەشتکردن بۆ پارێزگای ئامەد تا ساڵی ١٩٦٥ لە ھاووڵاتییانی بیانی قەدەغە کرا. === مێژووی نوێ === لە [[بوومەلەرزە]]کەی ساڵی ١٩٧٥ی لیجەدا، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦٫٧ شارۆچکەی لیجەی ھەژاند. شارۆچکەکە نزیکەی ٢ کیلۆمەتر (١٫٢ میل) لە باشووری شوێنە ڕەسەنەکەی خۆیەوە دروست کرایەوە. لە ساڵی ١٩٨٧ بۆ ٢٠٠٢، پارێزگای ئامەد بەشێک بوو لە ناوچەی ئۆھال (باری نائاسایی) کە بۆ بەرەنگاربوونەوەی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (PKK) ڕاگەیەنرابوو و لەلایەن بەناو پارێزگارێکی باڵاوە بەڕێوە دەبرا کە دەسەڵاتی زیاتری پێ درابوو لە پارێزگارێکی ئاسایی. لە ساڵی ١٩٨٧دا دەسەڵاتی گواستنەوە و نیشتەجێکردنەوەی گوند و ئاوایی و مەزراکانی بە تەواوی پێ درا. لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ بەپێی فەرمانی ژمارە ٤٣٠، پارێزگارە باڵاکە و پارێزگارەکانی ناوچەی ئۆھال پارێزبەندییان وەرگرت لە بەرامبەر ھەر لێپرسینەوەیەکی یاسایی پەیوەست بەو کارانەی کە بەھۆی ئەو دەسەڵاتانەوە ئەنجامیان دابوو کە بەپێی فەرمانی ژمارە ٤٣٠ وەریان گرتبوو. == شوێنەوارناسی == شوێنەوارناسان بە سەرۆکایەتیی جێگری سەرۆکی [[زانکۆی دیجلە]]، پرۆفیسۆر ئەحمەد تانیڵدز، بانگەشەی دۆزینەوەی گۆڕەکانی سوڵتانی سەلجوقیی ڕۆم، [[قلچ ئەرسەلانی یەکەم]] دەکەن، کە شکستپێھێنەری [[خاچھەڵگران]] بوو. ھەروەھا شوێنی ناشتنی کچەکەشی، سەیدە خاتوونیان لە [[فارقین]] ئاشکرا کرد. توێژەران لە ڕووبەرێکی ٣٥ مەتر چوارگۆشەییدا ٢ مەتر قووڵییان ھەڵکەند و کارەکانیان لەسەر دوو شوێنی گۆڕ لە پارکی ئۆرتا چەشمە چڕ کردەوە. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، شوێنەوارناسان توێژینەوەی بۆماوەیییان لەسەر پاشماوەی ئێسکەپەیکەرەکانی گردی چایۆنو لە ناوچەی [[ئەرخەنی]] ڕاگەیاند، کە ڕۆشنایی دەخاتە سەر ژیانی ئەو کەسانەی نزیکەی ١٢٬٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەو شوێنەدا ژیاون. چایۆنو، کە نیشتەجێگەیەکی سەرەکیی [[سەردەمی بەردینی نوێ]]یە لەسەر ڕووباری دیجلە و چینەکانی نیشتەجێبوون تێدا بۆ ١٠٬٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، پاشماوەی [[تەلارسازی]] و گۆڕ و دەستکردی فراوانی لێ دەرکەوتووە کە وێنای گواستنەوە سەرەتایییەکان دەکەن لە ژیانی کۆچەرییەوە بۆ نیشتەجێبوون و پەرەسەندنی [[کشتوکاڵ]]. ھەڵکۆڵینەکان لە ساڵی ٢٠٢٥ لەژێر سەرپەرشتیی شوێنەوارناسان لە زانکۆکانی «Çanakkale Onsekiz Mart» و حاجەتەپە دەستیان پێ کردەوە، کە توێژەرانی دامەزراوە جیاوازەکانی [[تورکیا]]ی تێدا بەشدار بوون. شیکردنەوەی [[ئێسک]] و [[دی ئێن ئەی]] تاکەکانی ناوچەکە، لەوانەش کەرەستەی ئێسکەپەیکەری سەردەمی بەردینی نوێ، بەردینی نوێی [[سیرامیک]]ی و [[سەردەمی برۆنز]]یی سەرەتایی، ئامانجی ئاوەدانکردنەوەی مێژووی دانیشتووان، تەندروستی، دابونەریتە کۆمەڵایەتی-کەلتوورییەکان و پەیوەندییەکانە لەگەڵ ناوچە فراوانەکانی وەک [[مێزۆپۆتامیا]] و [[قەوقاز]]. توێژەران ڕادەگەیەنن کە بەڵگە ئێسکەپەیکەری و بۆماوەیییەکان ئاماژە بە کۆمەڵگەیەکی فرەچەشن دەکەن کە خاوەنی نەریتی ناشتنی جۆراوجۆر، چالاکیی بژێویی ھاوبەش و تۆڕەکانی پەیوەندیی ناوچەیی بوون، و ئەنجامەکانی [[دی ئێن ئەی]] کە لە داھاتوودا دەردەکەون دەتوانن ئەوە ڕوون بکەنەوە کە چۆن ئەم دانیشتووانە دێرینانە لەگەڵ دیمەنە کۆمەڵایەتی-کەلتوورییە فراوانەکانی پێش مێژوودا گونجاون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Diyarbakır Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|دیاربەکر]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|دیاربەکر]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] [[پۆل:پارێزگای دیاربەکر]] h4j1ld4dmpcxv7j1dlj2meft2dyx5a9 1585978 1585977 2026-05-21T20:29:09Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585978 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|08|32|N|40|16|16|E|region:TR-21_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئامەد | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر =پارێزگای دیاربەکر | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگاکانی کوردستان|پارێزگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Diyarbak%C4%B1r.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی کوردستان|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = ناوەند | ڕێکەوتی_دامەزران = [[ئامەد]] | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٥٬١٠١ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٬٨٠٤٬٨٨٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٠٤١٢ | وێبگە = http://www.diyarbakir.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئامەد''' یان '''پارێزگای دیاربەکر''' [[پارێزگا]] و شارەوانییەکی گەورەیە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]. ڕووبەرەکەی ١٥٬١٠١ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، و ژمارەی دانیشتووانی ١٬٨٠٤٬٨٨٠ کەسە (٢٠٢٢). ناوەندی پارێزگاکە شاری [[ئامەد]]ە. ئەم پارێزگایە کە زۆرینەی دانیشتووانی [[کورد]]ن بەشێکە لە [[باکووری کوردستان]].<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref><ref>Watts, Nicole F. (2010). Activists in Office: Kurdish Politics and Protest in Turkey (Studies in Modernity and National Identity). Seattle: University of Washington Press. p. 167. ISBN 978-0-295-99050-7.</ref><ref>https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kurds-kurdistan-COM_0544?s.num=167&s.start=100</ref> == مێژوو == بووەتە مەڵبەندی شارستانییەتی زۆر و ناوچەکانی دەوروبەری شوێنی چەندین نەخش و نیگاری سەر بەرد و شوێنەواری [[سەردەمی بەردینی ناوەڕاست]]ن. پارێزگاکە لەلایەن [[ئەکەد|ئەکەدییەکان]]، [[حوورییەکان]]، [[میتانی]]، [[مادەکان]]، [[ھیتییەکان]]، [[ئەرمەنییەکان]]، [[ئارامییەکان]]، [[بابلییە نوێیەکان]]، [[ھەخامەنشییەکان]]، [[یۆنانییەکان]]، [[ڕۆمەکان]]، [[ئەشکانییەکان]]، [[بیزەنتینییەکان]]، [[ساسانییەکان]]، [[عەرەبەکان]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سەلجووقی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، [[دەوڵەتی سەفەوی]]، [[مەروانییەکان]] و [[ئەییووبییەکان]]ەوە فەرمانڕەوایەتی کراوە. === مێژووی کارگێڕی === لە حوزەیرانی ١٩٢٧دا، یاسای ١١٦٤ پەسەند کرا کە ڕێگەی بە دروستکردنی پشکنەرایەتییە گشتییەکان دەدا (بە [[تورکی]]: «Umumi Müffetişlik»). بۆیە پارێزگای ئامەد خرایە ناو یەکەمین پشکنەرایەتیی گشتییەوە (بە [[تورکی]]: «Birinci Umumi Müffetişlik»)، کە لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٢٨ دامەزرا و ھەروەھا [[ھەکاری]]، [[سێرت]]، [[وان]]، [[مێردین]]، [[بدلیس]]، [[ڕحا]] و [[خارپێت]]ی لەخۆ دەگرت. پشکنەرایەتییە گشتییەکە لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا، کە بە دەسەڵاتێکی بەرفراوانەوە لەسەر بابەتە مەدەنی، یاسایی و سەربازییەکان حوکمڕانی دەکرد. نووسینگەی پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشێنرایەوە. لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٠کاندا، وەک بەشێک لە سیاسەتی نەتەوەپەرستانەی [[تورکاندن|بەتورکیکردن]]ی حکوومەتی [[کەمالیزم|کەمالیست]]، ناوی چەندین شوێن لە پارێزگاکە گۆڕدرا بۆ ناوگەلێک کە ئاماژە بوون بۆ ڕەچەڵەکی [[تورک]]ی. گەشتکردن بۆ پارێزگای ئامەد تا ساڵی ١٩٦٥ لە ھاووڵاتییانی بیانی قەدەغە کرا. === مێژووی نوێ === لە [[بوومەلەرزە]]کەی ساڵی ١٩٧٥ی لیجەدا، بوومەلەرزەیەک بە گوڕی ٦٫٧ شارۆچکەی لیجەی ھەژاند. شارۆچکەکە نزیکەی ٢ کیلۆمەتر (١٫٢ میل) لە باشووری شوێنە ڕەسەنەکەی خۆیەوە دروست کرایەوە. لە ساڵی ١٩٨٧ بۆ ٢٠٠٢، پارێزگای ئامەد بەشێک بوو لە ناوچەی ئۆھال (باری نائاسایی) کە بۆ بەرەنگاربوونەوەی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (PKK) ڕاگەیەنرابوو و لەلایەن بەناو پارێزگارێکی باڵاوە بەڕێوە دەبرا کە دەسەڵاتی زیاتری پێ درابوو لە پارێزگارێکی ئاسایی. لە ساڵی ١٩٨٧دا دەسەڵاتی گواستنەوە و نیشتەجێکردنەوەی گوند و ئاوایی و مەزراکانی بە تەواوی پێ درا. لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ بەپێی فەرمانی ژمارە ٤٣٠، پارێزگارە باڵاکە و پارێزگارەکانی ناوچەی ئۆھال پارێزبەندییان وەرگرت لە بەرامبەر ھەر لێپرسینەوەیەکی یاسایی پەیوەست بەو کارانەی کە بەھۆی ئەو دەسەڵاتانەوە ئەنجامیان دابوو کە بەپێی فەرمانی ژمارە ٤٣٠ وەریان گرتبوو. == شوێنەوارناسی == شوێنەوارناسان بە سەرۆکایەتیی جێگری سەرۆکی [[زانکۆی دیجلە]]، پرۆفیسۆر ئەحمەد تانیڵدز، بانگەشەی دۆزینەوەی گۆڕەکانی سوڵتانی سەلجوقیی ڕۆم، [[قلچ ئەرسەلانی یەکەم]] دەکەن، کە شکستپێھێنەری [[خاچھەڵگران]] بوو. ھەروەھا شوێنی ناشتنی کچەکەشی، سەیدە خاتوونیان لە [[فارقین]] ئاشکرا کرد. توێژەران لە ڕووبەرێکی ٣٥ مەتر چوارگۆشەییدا ٢ مەتر قووڵییان ھەڵکەند و کارەکانیان لەسەر دوو شوێنی گۆڕ لە پارکی ئۆرتا چەشمە چڕ کردەوە. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، شوێنەوارناسان توێژینەوەی بۆماوەیییان لەسەر پاشماوەی ئێسکەپەیکەرەکانی گردی چایۆنو لە ناوچەی [[ئەرخەنی]] ڕاگەیاند، کە ڕۆشنایی دەخاتە سەر ژیانی ئەو کەسانەی نزیکەی ١٢٬٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر لەو شوێنەدا ژیاون. چایۆنو، کە نیشتەجێگەیەکی سەرەکیی [[سەردەمی بەردینی نوێ]]یە لەسەر ڕووباری دیجلە و چینەکانی نیشتەجێبوون تێدا بۆ ١٠٬٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، پاشماوەی [[تەلارسازی]] و گۆڕ و دەستکردی فراوانی لێ دەرکەوتووە کە وێنای گواستنەوە سەرەتایییەکان دەکەن لە ژیانی کۆچەرییەوە بۆ نیشتەجێبوون و پەرەسەندنی [[کشتوکاڵ]]. ھەڵکۆڵینەکان لە ساڵی ٢٠٢٥ لەژێر سەرپەرشتیی شوێنەوارناسان لە زانکۆکانی «Çanakkale Onsekiz Mart» و حاجەتەپە دەستیان پێ کردەوە، کە توێژەرانی دامەزراوە جیاوازەکانی [[تورکیا]]ی تێدا بەشدار بوون. شیکردنەوەی [[ئێسک]] و [[دی ئێن ئەی]] تاکەکانی ناوچەکە، لەوانەش کەرەستەی ئێسکەپەیکەری سەردەمی بەردینی نوێ، بەردینی نوێی [[سیرامیک]]ی و [[سەردەمی برۆنز]]یی سەرەتایی، ئامانجی ئاوەدانکردنەوەی مێژووی دانیشتووان، تەندروستی، دابونەریتە کۆمەڵایەتی-کەلتوورییەکان و پەیوەندییەکانە لەگەڵ ناوچە فراوانەکانی وەک [[مێزۆپۆتامیا]] و [[قەوقاز]]. توێژەران ڕادەگەیەنن کە بەڵگە ئێسکەپەیکەری و بۆماوەیییەکان ئاماژە بە کۆمەڵگەیەکی فرەچەشن دەکەن کە خاوەنی نەریتی ناشتنی جۆراوجۆر، چالاکیی بژێویی ھاوبەش و تۆڕەکانی پەیوەندیی ناوچەیی بوون، و ئەنجامەکانی [[دی ئێن ئەی]] کە لە داھاتوودا دەردەکەون دەتوانن ئەوە ڕوون بکەنەوە کە چۆن ئەم دانیشتووانە دێرینانە لەگەڵ دیمەنە کۆمەڵایەتی-کەلتوورییە فراوانەکانی پێش مێژوودا گونجاون. == ئەمانەش ببینە == * [[ئەیالەتی دیاربەکر]] * [[ویلایەتی دیاربەکر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Diyarbakır Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|دیاربەکر]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|دیاربەکر]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] [[پۆل:پارێزگای دیاربەکر]] 67dbl49lci3c1invn0x5uz6h36e4e65 0 7801 1585979 1562744 2026-05-21T20:30:46Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585979 wikitext text/x-wiki {{Coord|37|55|48|N|42|16|13|E|region:TR-56_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای سێرت | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Siirt.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]]، [[باکووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٥,٧١٧ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣١،٣١١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٨٦ | وێبگە = http://www.siirt.gov.tr/ }} '''پارێزگای سێرت''' پارێزگایەکە لە [[تورکیا]]، [[باکووری کوردستان]]. دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە. پارێزگاکە لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[بدلیس]]، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[پارێزگای باتمان|باتمان]]، لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[مێردین]]، لە باشوورەوە لەگەڵ [[شرنەخ]] و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە لەگەڵ [[وان]]. ڕووبەرەکەی ٥،٧١٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، و ژمارەی دانیشتووانی ٣٣١،٣١١ کەسە (٢٠٢٢). ناوەندەکەی شاری [[سێرت]]ە. ١٢ شارەوانی، ٢٨٠ گوند و ٢١٤ مەزرا لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref><ref>Watts, Nicole F. (2010). Activists in Office: Kurdish Politics and Protest in Turkey (Studies in Modernity and National Identity). Seattle: University of Washington Press. p. 167. ISBN 978-0-295-99050-7.</ref><ref>https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kurds-kurdistan-COM_0544?s.num=167&s.start=100</ref><ref>https://www.siirt.gov.tr/yoneticilerimiz</ref> == مێژوو == بە مەبەستی [[تورکاندن|بەتورککردن]]ی [[کوردەکان]]ی سێرت، یاسای ژمارە ١١٦٤ لە حوزەیرانی ١٩٢٧ دەرچوو، کە ڕێگەی دەدا بە دروستکردنی پشکنەری گشتی (Umumi Müffetişlik, UM) کە بە حوکمی سەربازی لەژێر دۆخی نائاساییدا بەڕێوە دەبران. پارێزگای سێرت خرایە ناو ئەوەی پێی دەگوترا یەکەم پشکنەری گشتی کە تێدا پشکنەرێکی گشتی بە دەسەڵاتێکی فراوانی مەدەنی، دادوەری و سەربازییەوە حوکمڕانی دەکرد. پشکنەرە گشتییەکە پارێزگاکانی [[ھەکاری]]، سێرت، [[وان]]، [[مێردین]]، [[بەدلیس]]، [[ڕحا]]، [[خارپێت]] و [[ئامەد]]ی دەگرتەوە. پشکنەرە گشتییەکان لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشێنرانەوە. چوونی بیانییەکان بۆ پارێزگای سێرت تا ساڵی ١٩٦٥ قەدەغە بوو. لە تەممووزی ١٩٨٧، پارێزگای سێرت خرایە ناو ناوچەی دۆخی نائاسایی «OHAL»، کە بۆ بەرەنگاربوونەوەی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] ڕاگەیەندرا بوو، و لەلایەن پارێزگارێکی باڵاوە بەڕێوە دەبرا کە دەسەڵاتی زیاتری پێدرابوو لە پارێزگارێکی ئاسایی، لەوانە دەسەڵاتی گواستنەوە و نیشتەجێکردنەوەی تەواوی دانیشتووان. لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ بە مەرسوومی ژمارە ٤٣٠، پارێزگارە باڵاکە و پارێزگارەکانی پارێزگاکانی ناوچەی «OHAL» پارێزبەندییان وەرگرت دژی ھەر لێپێچینەوەیەکی یاسایی سەبارەت بەو کردەوانەی ئەنجامیان دابوو بەھۆی ئەو دەسەڵاتانەی لە مەرسوومی ژمارە ٤٣٠ەوە وەریانگرتبوو. لە تشرینی دووەمی ١٩٩٩، ئەو دۆخە نائاساییەی کە پارێزگاکەی پێ بەڕێوە دەبرا، دواجار کۆتایی پێھات. == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Siirt Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای سێرت]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|سێرت]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|سێرت]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] 2b1939t4ko464w08daue3fjjvruu6ej 0 7802 1585949 1526004 2026-05-21T18:57:30Z 1silent scientist 51740 1585949 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|27|17|N|43|03|37|E|region:TR-36_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای قەرس | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Kars.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٠١,٧٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Kars_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٧٤ | وێبگە = http://www.kars.gov.tr/ }} '''پارێزگای قەرس''' پارێزگایەکی [[باکووری کوردستان]]ە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگای قەرس، شاری [[قەرس]]ە. بەشێک لە سنوورە داخراوەکەی لەگەڵ [[ئەرمەنستان]] ھاوبەش دەکات. ڕووبەرەکەی ١٠،١٩٣ کیلۆمەتر دووجایە، و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٧٤،٨٢٩ کەسە (٢٠٢٢). پارێزگاکانی [[پارێزگای ئەردێخان|ئەردێخان]] و [[پارێزگای ئیدر|ئیدر]] تا ساڵی ١٩٩٢ بەشێک بوون لە پارێزگای قەرس. ==مێژوو== لە سەردەمە کۆنەکاندا، قەرس (بە [[ئەرمەنی]]: Կարս) بەشێک بوو لە پارێزگای ئارارات لە [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]]. یەکەم کەسە ناسراوەکان شوێنکەوتووانی ڤاناند (Վանանդ) بوون، کە قەرس نیشتەجێبوون و قەڵای سەرەکییان بوو. لە ساڵی ٩٢٨، قەرس بوو بە پایتەختی ئەرمینیای باگراتید. لە ساڵی ٩٦٨، پایتەختی ئەرمەنستان گواسترایەوە بۆ [[ئانی]]، بەڵام قەرس وەک پایتەختی میرنشینی دەرەبەگی ڤاناند مایەوە. سەلجووقەکان بە خێرایی دەستیان لە کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی قەرس کێشایەوە و بوو بە میرنشینێکی بچووک کە خاکەکەی لە نزیکەوە لەگەڵ خاکی ڤاناند دەگونجا، و ھاوسنوور بوو لەگەڵ میرنشینی گەورەتری [[میرنشینی شەدادی|شەدادی]] کە ناوەندەکەی لە ئانی بوو. میرنشینی قەرس وابەستەی سالتووقییەکان بوو لە [[ئەرزڕۆم]]، کە ھێزەکانیان کاریگەر بوون لە دژایەتیکردنی ھەوڵەکانی گورجستان بۆ دەستبەسەرداگرتنی قەرس. دواتر لە ساڵی ١٢٠٧، ھێزەکانی گورجستان و ئەرمەن بە فەرماندەیی [[دەیڤید سۆسلان]] و [[برایان ئیڤان]] و زاکارێ زاکاریان-مخارگێرزێلی دوای گەمارۆیەکی درێژخایەن قەرسیان گرت. بەشێک بوو لە ئەرمەنستانی زاکارید، میرنشینێکی ژێر دەسەڵاتی زاکاریان-مخارگێردزێلی، وابەستەی خانەدانەکەی باگراتیۆنیی جۆرجیا. جۆرجی چوارەم کوڕی تامار، وەک جێگری پاشا لە قەرس دەستنیشان کرا. لە ساڵی ١٢٤٢ لەلایەن مەغۆلەکانەوە داگیر کرا؛ لە کاتی دەسەڵاتی جۆرجی پێنجەمی بلیمەت (١٣١٤–١٣٤٦) لەلایەن [[شانشینی گورجستان]]ەوە وەرگیرایەوە و وەک بەشێک لە شانشینەکە مایەوە پێش ھەڵوەشانەوەی، کە دواتر کەوتە دەست ئەتابەگەکانی جۆرجیا سەر بە ماڵی جاقێلی. لە سەردەمی دەسەڵاتی [[سەفەوی|ئیمپراتۆریەتیی فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، قەڵای قەرس کە لەو کاتەدا لە بەشی ڕۆژھەڵاتی شارەکەدا بوو، ڕوو لە وێرانبوون چوو. بەڵام، بەو پێیەی قەرس لە ناوچەیەکی سنووریدا بوو، پێکھاتە بەرگرییەکانی زۆرجار نوێ دەکرانەوە، و بەردەوام بوون لە پێشکەوتن تا ئەو ڕادەیەی، کە لە [[سەدەی نۆزدەیەم]]دا قەرس لە سەرانسەری جیھاندا وەک «قەڵایەک» ناسرابوو. لە ئەنجامی [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)|جەنگی ڕووسیا و عوسمانی لە ساڵانی ١٨٧٧–١٨٧٨]]، پارێزگای قەرس وەک بەشێک لە ئۆبلاستی قەرس کە لە ڕووی سەربازییەوە بەڕێوە دەبرا، خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]] و تا ساڵی ١٩١٨ بەو شێوەیە مایەوە. وەک پارێزگایەکی سنووریی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا دەبینرا کە بە دوای فراوانبوونی زیاتردا دەگەڕا لە ڕێگەی داگیرکردنی خاکی زیاتری سەر بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی. ماوەی نێوان ١٨٧٨–١٩١٨ لە پارێزگای قەرسدا بە نیشتەجێکردنی تێکەڵەیەکی زۆر ناھاوچەشن لە دانیشتووانی [[مەسیحی]] لەلایەن دەسەڵاتدارانی ڕووسیاوە نیشانە کرا، لەوانە ئەرمەنییەکان، یۆنانییەکانی [[قەوقاز]]، [[ڕووسەکان]]، گورجییەکان، و تەنانەت ژمارەیەکی کەمتر لە پێکھاتە مەسیحییەکانی دیکە کە تا ئێستا پەیوەندییەکی مێژوویی کەم یان ھیچیان لەگەڵ ناوچەکەدا نەبووە، وەک [[ئەڵمانییەکان]]، [[پۆڵەندییەکان]]، [[ئەستۆنییەکان]]، [[لیتوانییەکان]]، و پێکھاتە مەزھەبییە ڕووسییەکان وەک مۆلۆکانەکان و دووخۆبۆرەکان. زۆرێک لە پێکھاتە [[ئۆرتۆدۆکس]]ە مەسیحییە ناڕووسییەکان (جۆرجییەکان، یۆنانییەکانی قەوقاز، و کەمینەی [[ئەرمەنییەکان]] کە ئۆرسۆدۆکسی بچووک بوون) خۆیان لە ناو سوپای ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیادا شەڕیان کردبوو یان ھاوکارییان کردبوو بۆ گرتنی پارێزگای قەرس لە عوسمانییە موسڵمانەکان. ئەوان ئەمەیان وەک ئامرازێک دەبینی بۆ بەدیھێنانی ئاواتەکانی خۆیان بۆ دووبارە گرتنەوەی خاکی مەسیحی لەسەر پشتی پرۆژەی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا.<ref>Coene, Frederik, 'The Caucasus - An Introduction', (2011)</ref><ref>https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607</ref> ===وەک بەشێک لە تورکیا=== لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم پشکنەری گشتی (ئوومی موفەتیشلیک، یوو ئێم) دامەزرا. ناوچەکانی پشکنەری گشتی بە دەسەڵاتێکی بەرفراوان بەسەر دانیشتووانەکەدا فەرمانڕەوایییان دەکرد بە مەبەستی تورککردنی دانیشتووانەکەی. یوو ئێمی سێیەم پارێزگاکانی [[پارێزگای ئەرزەڕۆم|ئەرزڕۆم]]، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، قەرس، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، [[پارێزگای ئەرزنگان|ئەرزنگان]] و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە کە لە شاری [[ئەرزڕۆم]] نیشتەجێ بوو بەڕێوە دەبرا. پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشایەوە. سروشتی قەرس، ژیانی کێوی و گەشتیاریی ژینگەیی قەرس خاوەنی دەوڵەمەندییەکە لە ژیانی کێوی کە لەلایەن پرۆژەی جۆرە بایۆلۆژییەکانی قەرس-ئیدر کە لەلایەن کۆمەڵەی کوزەی دۆغا بەڕێوە دەبرێت، بەڵگەنامە دەکرێت. پرۆژەکە ٣٥٦ جۆر لە کۆی ٤٨٦ جۆری باڵندەی تورکیای لە ناوچەکەدا تۆمار کردووە، لەوانە پارێزگاکانی ئەردەھان و ئیدر کە پێشتر بەشێک بوون لە قەرس. لانی کەم ٢٣٣ دانە لەمانە لە دەریاچەی کویووجووک دەبینرێن، کە گرینگترین زۆنگاوە لە ناوچەکەدا. دارستانەکانی ساریکامیش لە باشوور شوێنی گورگی ھیندی، ورچی قاوەیی سووری، پشیلەی کێوی قەوقازی و ئاژەڵانی ترن، و زۆنگاوەکانی ڕووباری ئاراس شوێنێکی سەرەکی وەستانن بۆ زۆرێک لە باڵندە کۆچبەرەکان. ناوەندی توێژینەوە و پەروەردەی باڵندەکانی ڕووباری ئاراس لە گوندی یوکاری جییریکلی تەنھا لەم شوێنەدا ٣٠٣ جۆری باڵندەی تۆمار کردووە.<ref>https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf</ref> ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{کۆڵکە}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kars Province}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٠]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|قەرس]] [[پۆل:پارێزگای قەرس|قەرس]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] kjtj616m58ok3vgj7ihhwzns4jkcfbj 1585950 1585949 2026-05-21T18:58:15Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585950 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|27|17|N|43|03|37|E|region:TR-36_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای قەرس | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Kars.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٠١,٧٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Kars_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٧٤ | وێبگە = http://www.kars.gov.tr/ }} '''پارێزگای قەرس''' پارێزگایەکی [[باکووری کوردستان]]ە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگای قەرس، شاری [[قەرس]]ە. بەشێک لە سنوورە داخراوەکەی لەگەڵ [[ئەرمەنستان]] ھاوبەش دەکات. ڕووبەرەکەی ١٠،١٩٣ کیلۆمەتر دووجایە، و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٧٤،٨٢٩ کەسە (٢٠٢٢). پارێزگاکانی [[پارێزگای ئەردێخان|ئەردێخان]] و [[پارێزگای ئیدر|ئیدر]] تا ساڵی ١٩٩٢ بەشێک بوون لە پارێزگای قەرس. ==مێژوو== لە سەردەمە کۆنەکاندا، قەرس (بە [[ئەرمەنی]]: Կարս) بەشێک بوو لە پارێزگای ئارارات لە [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]]. یەکەم کەسە ناسراوەکان شوێنکەوتووانی ڤاناند (Վանանդ) بوون، کە قەرس نیشتەجێبوون و قەڵای سەرەکییان بوو. لە ساڵی ٩٢٨، قەرس بوو بە پایتەختی ئەرمینیای باگراتید. لە ساڵی ٩٦٨، پایتەختی ئەرمەنستان گواسترایەوە بۆ [[ئانی]]، بەڵام قەرس وەک پایتەختی میرنشینی دەرەبەگی ڤاناند مایەوە. سەلجووقەکان بە خێرایی دەستیان لە کۆنترۆڵی ڕاستەوخۆی قەرس کێشایەوە و بوو بە میرنشینێکی بچووک کە خاکەکەی لە نزیکەوە لەگەڵ خاکی ڤاناند دەگونجا، و ھاوسنوور بوو لەگەڵ میرنشینی گەورەتری [[میرنشینی شەدادی|شەدادی]] کە ناوەندەکەی لە ئانی بوو. میرنشینی قەرس وابەستەی سالتووقییەکان بوو لە [[ئەرزڕۆم]]، کە ھێزەکانیان کاریگەر بوون لە دژایەتیکردنی ھەوڵەکانی گورجستان بۆ دەستبەسەرداگرتنی قەرس. دواتر لە ساڵی ١٢٠٧، ھێزەکانی گورجستان و ئەرمەن بە فەرماندەیی [[دەیڤید سۆسلان]] و [[برایان ئیڤان]] و زاکارێ زاکاریان-مخارگێرزێلی دوای گەمارۆیەکی درێژخایەن قەرسیان گرت. بەشێک بوو لە ئەرمەنستانی زاکارید، میرنشینێکی ژێر دەسەڵاتی زاکاریان-مخارگێردزێلی، وابەستەی خانەدانەکەی باگراتیۆنیی جۆرجیا. جۆرجی چوارەم کوڕی تامار، وەک جێگری پاشا لە قەرس دەستنیشان کرا. لە ساڵی ١٢٤٢ لەلایەن مەغۆلەکانەوە داگیر کرا؛ لە کاتی دەسەڵاتی جۆرجی پێنجەمی بلیمەت (١٣١٤–١٣٤٦) لەلایەن [[شانشینی گورجستان]]ەوە وەرگیرایەوە و وەک بەشێک لە شانشینەکە مایەوە پێش ھەڵوەشانەوەی، کە دواتر کەوتە دەست ئەتابەگەکانی جۆرجیا سەر بە ماڵی جاقێلی. لە سەردەمی دەسەڵاتی [[سەفەوی|ئیمپراتۆریەتیی فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، قەڵای قەرس کە لەو کاتەدا لە بەشی ڕۆژھەڵاتی شارەکەدا بوو، ڕوو لە وێرانبوون چوو. بەڵام، بەو پێیەی قەرس لە ناوچەیەکی سنووریدا بوو، پێکھاتە بەرگرییەکانی زۆرجار نوێ دەکرانەوە، و بەردەوام بوون لە پێشکەوتن تا ئەو ڕادەیەی، کە لە [[سەدەی نۆزدەیەم]]دا قەرس لە سەرانسەری جیھاندا وەک «قەڵایەک» ناسرابوو. لە ئەنجامی [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)|جەنگی ڕووسیا و عوسمانی لە ساڵانی ١٨٧٧–١٨٧٨]]، پارێزگای قەرس وەک بەشێک لە ئۆبلاستی قەرس کە لە ڕووی سەربازییەوە بەڕێوە دەبرا، خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]] و تا ساڵی ١٩١٨ بەو شێوەیە مایەوە. وەک پارێزگایەکی سنووریی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا دەبینرا کە بە دوای فراوانبوونی زیاتردا دەگەڕا لە ڕێگەی داگیرکردنی خاکی زیاتری سەر بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی. ماوەی نێوان ١٨٧٨–١٩١٨ لە پارێزگای قەرسدا بە نیشتەجێکردنی تێکەڵەیەکی زۆر ناھاوچەشن لە دانیشتووانی [[مەسیحی]] لەلایەن دەسەڵاتدارانی ڕووسیاوە نیشانە کرا، لەوانە ئەرمەنییەکان، یۆنانییەکانی [[قەوقاز]]، [[ڕووسەکان]]، گورجییەکان، و تەنانەت ژمارەیەکی کەمتر لە پێکھاتە مەسیحییەکانی دیکە کە تا ئێستا پەیوەندییەکی مێژوویی کەم یان ھیچیان لەگەڵ ناوچەکەدا نەبووە، وەک [[ئەڵمانییەکان]]، [[پۆڵەندییەکان]]، [[ئەستۆنییەکان]]، [[لیتوانییەکان]]، و پێکھاتە مەزھەبییە ڕووسییەکان وەک مۆلۆکانەکان و دووخۆبۆرەکان. زۆرێک لە پێکھاتە [[ئۆرتۆدۆکس]]ە مەسیحییە ناڕووسییەکان (جۆرجییەکان، یۆنانییەکانی قەوقاز، و کەمینەی [[ئەرمەنییەکان]] کە ئۆرسۆدۆکسی بچووک بوون) خۆیان لە ناو سوپای ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیادا شەڕیان کردبوو یان ھاوکارییان کردبوو بۆ گرتنی پارێزگای قەرس لە عوسمانییە موسڵمانەکان. ئەوان ئەمەیان وەک ئامرازێک دەبینی بۆ بەدیھێنانی ئاواتەکانی خۆیان بۆ دووبارە گرتنەوەی خاکی مەسیحی لەسەر پشتی پرۆژەی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا.<ref>Coene, Frederik, 'The Caucasus - An Introduction', (2011)</ref><ref>https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607</ref> ===وەک بەشێک لە تورکیا=== لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم پشکنەری گشتی (ئوومی موفەتیشلیک، یوو ئێم) دامەزرا. ناوچەکانی پشکنەری گشتی بە دەسەڵاتێکی بەرفراوان بەسەر دانیشتووانەکەدا فەرمانڕەوایییان دەکرد بە مەبەستی تورککردنی دانیشتووانەکەی. یوو ئێمی سێیەم پارێزگاکانی [[پارێزگای ئەرزەڕۆم|ئەرزڕۆم]]، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، قەرس، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، [[پارێزگای ئەرزنگان|ئەرزنگان]] و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە کە لە شاری [[ئەرزڕۆم]] نیشتەجێ بوو بەڕێوە دەبرا. پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشایەوە. سروشتی قەرس، ژیانی کێوی و گەشتیاریی ژینگەیی قەرس خاوەنی دەوڵەمەندییەکە لە ژیانی کێوی کە لەلایەن پرۆژەی جۆرە بایۆلۆژییەکانی قەرس-ئیدر کە لەلایەن کۆمەڵەی کوزەی دۆغا بەڕێوە دەبرێت، بەڵگەنامە دەکرێت. پرۆژەکە ٣٥٦ جۆر لە کۆی ٤٨٦ جۆری باڵندەی تورکیای لە ناوچەکەدا تۆمار کردووە، لەوانە پارێزگاکانی ئەردەھان و ئیدر کە پێشتر بەشێک بوون لە قەرس. لانی کەم ٢٣٣ دانە لەمانە لە دەریاچەی کویووجووک دەبینرێن، کە گرینگترین زۆنگاوە لە ناوچەکەدا. دارستانەکانی ساریکامیش لە باشوور شوێنی گورگی ھیندی، ورچی قاوەیی سووری، پشیلەی کێوی قەوقازی و ئاژەڵانی ترن، و زۆنگاوەکانی ڕووباری ئاراس شوێنێکی سەرەکی وەستانن بۆ زۆرێک لە باڵندە کۆچبەرەکان. ناوەندی توێژینەوە و پەروەردەی باڵندەکانی ڕووباری ئاراس لە گوندی یوکاری جییریکلی تەنھا لەم شوێنەدا ٣٠٣ جۆری باڵندەی تۆمار کردووە.<ref>https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf</ref> ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kars Province}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٠]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|قەرس]] [[پۆل:پارێزگای قەرس|قەرس]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] kmnaqdd6wngo1ly91vu261d9m50jp5r 0 7807 1585947 1525850 2026-05-21T18:40:27Z 1silent scientist 51740 1585947 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|31|33|N|42|23|16|E|region:TR-13_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای بدلیس | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Bitlis.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٢٨,٧٦٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Bitlis_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٣٤ | وێبگە = http://www.bitlis.gov.tr/ }} '''پارێزگای بەدلیس''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانە]] کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگای بدلیس، شاری [[بدلیس]]ە. ==مێژوو== ناوەندی کارگێڕی شارۆچکەی [[بدلیس]] بوو کە لە سەرچاوە کۆنە [[ئەرمەنییەکان]]دا بە باغێش ناوی دەبرا. لە ساڵی ١٩٢٧دا نووسینگەی پشکنەری گشتی دامەزرا، کە بە یاسای سەربازی فەرمانڕەوایی دەکرد. پارێزگای بدلیس خرایە ناو یەکەم پشکنەری گشتی (ئوومی موفەتیشلیک، یوو ئێم) کە پشکنەری گشتی حوکمی دەکرد. یوو ئێم پارێزگاکانی [[جۆلەمێرگ]]، [[سێرت]]، [[وان]]، [[مێردین]]، [[بدلیس]]، [[ڕحا]]، [[خارپێت]] و [[ئامەد]]ی دەگرتەوە. پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشایەوە.<ref>Bayir, Derya (2016-04-22). Minorities and Nationalism in Turkish Law. Routledge. p. 139. ISBN 978-1-317-09579-8.</ref><ref>Fleet, Kate; Kunt, I. Metin; Kasaba, Reşat; Faroqhi, Suraiya (2008-04-17). The Cambridge History of Turkey. Cambridge University Press. p. 343. ISBN 978-0-521-62096-3.</ref> ==ئابووری== تا ساڵی ١٩٢٠، پارێزگاکە بڕێکی کەم لە [[ئاسن]]، [[مس]]، [[قوڕقوشم]] و [[گۆگرد]]ی بەرھەم دەھێنا. تەنانەت بڕێکی کەمتر لە [[زێڕ]] و [[زیو]] لە ناوچەکانی [[سێرت]] و [[خەیرەوان]] دۆزرانەوە. [[خوێ]] گەورەترین پیشەسازیی کانزایی لە پارێزگاکەدا پێکدەھێنا، بە ڕادەیەک کە بۆ پارێزگاکانی دەوروبەر ھەناردە دەکرا. خوێیەکە لەناو [[دەفر]]دا، بە بەکارھێنانی ھەڵمکردن بەرھەم دەھێنرا، و ٨–١٠ ڕۆژی دەخایاند تا پێدەگەیشت. تەکنیک و بازرگانییەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن [[کورد]]ە ناوخۆیییەکانەوە بەڕێوە دەبرا.<ref>Prothero, W.G. (1920). Armenia and Kurdistan. London: H.M. Stationery Office. p. 71.</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{کۆڵکە}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Bitlis Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای بدلیس]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|بدلیس]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|بدلیس]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] c5zlr2tdjiz9sqvqjqjtam3z0j31z3r 1585948 1585947 2026-05-21T18:40:52Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585948 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|31|33|N|42|23|16|E|region:TR-13_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای بدلیس | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Bitlis.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٢٨,٧٦٧ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Bitlis_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٣٤ | وێبگە = http://www.bitlis.gov.tr/ }} '''پارێزگای بەدلیس''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانە]] کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگای بدلیس، شاری [[بدلیس]]ە. ==مێژوو== ناوەندی کارگێڕی شارۆچکەی [[بدلیس]] بوو کە لە سەرچاوە کۆنە [[ئەرمەنییەکان]]دا بە باغێش ناوی دەبرا. لە ساڵی ١٩٢٧دا نووسینگەی پشکنەری گشتی دامەزرا، کە بە یاسای سەربازی فەرمانڕەوایی دەکرد. پارێزگای بدلیس خرایە ناو یەکەم پشکنەری گشتی (ئوومی موفەتیشلیک، یوو ئێم) کە پشکنەری گشتی حوکمی دەکرد. یوو ئێم پارێزگاکانی [[جۆلەمێرگ]]، [[سێرت]]، [[وان]]، [[مێردین]]، [[بدلیس]]، [[ڕحا]]، [[خارپێت]] و [[ئامەد]]ی دەگرتەوە. پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشایەوە.<ref>Bayir, Derya (2016-04-22). Minorities and Nationalism in Turkish Law. Routledge. p. 139. ISBN 978-1-317-09579-8.</ref><ref>Fleet, Kate; Kunt, I. Metin; Kasaba, Reşat; Faroqhi, Suraiya (2008-04-17). The Cambridge History of Turkey. Cambridge University Press. p. 343. ISBN 978-0-521-62096-3.</ref> ==ئابووری== تا ساڵی ١٩٢٠، پارێزگاکە بڕێکی کەم لە [[ئاسن]]، [[مس]]، [[قوڕقوشم]] و [[گۆگرد]]ی بەرھەم دەھێنا. تەنانەت بڕێکی کەمتر لە [[زێڕ]] و [[زیو]] لە ناوچەکانی [[سێرت]] و [[خەیرەوان]] دۆزرانەوە. [[خوێ]] گەورەترین پیشەسازیی کانزایی لە پارێزگاکەدا پێکدەھێنا، بە ڕادەیەک کە بۆ پارێزگاکانی دەوروبەر ھەناردە دەکرا. خوێیەکە لەناو [[دەفر]]دا، بە بەکارھێنانی ھەڵمکردن بەرھەم دەھێنرا، و ٨–١٠ ڕۆژی دەخایاند تا پێدەگەیشت. تەکنیک و بازرگانییەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن [[کورد]]ە ناوخۆیییەکانەوە بەڕێوە دەبرا.<ref>Prothero, W.G. (1920). Armenia and Kurdistan. London: H.M. Stationery Office. p. 71.</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Bitlis Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای بدلیس]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|بدلیس]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|بدلیس]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] ieyjjd4pssru4f1uvf73b0qeaf5m3gi 0 7809 1585945 1525840 2026-05-21T18:33:51Z 1silent scientist 51740 1585945 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|04|55|N|41|24|26|E|region:TR-72_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای باتمان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Batman Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 250px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥١٠,٢٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Batman_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٨٨ | وێبگە = http://www.batman.gov.tr/ }} '''پارێزگای باتمان''' پارێزگایەکی [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]]یە کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[ئێلح]]ە. == جوگرافیا == پارێزگاکە ڕووبەری {{cvt|4,477|km2}} داگیر دەکات.<ref name=area>{{cite web|url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx|title=İl ve İlçe Yüz ölçümleri|publisher=General Directorate of Mapping|access-date=30 January 2023}}</ref> لە ناوچەیەکی شاخاویدایە و تێکڕای بەرزییەکەی ٥٥٠ مەترە، کە ھەزاران ئەشکەوتی تێدایە. بەرزترین چیاکان بریتین لە کێوەکانی ساسۆن (٢٥٠٠ م)، مەلێتۆ (٢٩٦٧ م)، کوشاکڵێ داغی (١٩٤٧ م)، ئاڤجی داغی (٢١٢١ م)، مەیدانۆک تەپەسی (٢٠٤٢ م)، کۆرتەپە (٢٠٨٢ م) و ڕامان داغی (١٢٨٨ م). چەندین ڕووبار بە ناو پارێزگاکەدا دەڕژێن، لەوانە [[دیجلە]]، [[ڕووباری باتمان|باتمان]]، ساسۆن و گارزان. ڕووباری باتمان بە درێژایی {{cvt|115|km}} لە باکوورەوە بۆ باشوور دەڕژێت، سنوورێکی سروشتی لە نێوان پارێزگای باتمان و [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] پێکدەھێنێت. دیجلە لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات دەڕژێت، پێش ئەوەی لە پارێزگاکە بچێتە دەرەوە لەگەڵ ڕووباری باتمان یەکدەگرێت. ===قەزاکان=== [[پەڕگە:Batman location districts.png|وێنۆک|left]] پارێزگاکە دابەش کراوە بۆ شەش قەزا: * '''[[قەزای باتمان|باتمان]]''' * [[قەزای بێشیری|بێشیری]] * [[قەزای گەرجووس|گەرجووس]] * [[قەزای حەسکیف|حەسکیف]] * [[قەزای کۆزلووک|کۆزلووک]] * [[قەزای ساسۆن|ساسۆن]] ٢٨٩ گوند لە پارێزگاکەدا ھەن.<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.</ref> == دانیشتووانناسی == [[File:BATDEMO.PNG|270px|thumb|گەشەی دانیشتووانی پارێزگای باتمان (١٩٩٠–٢٠٢٠)]] ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە بە خێرایی زیادی کردووە، کە گوایە بەھۆی ڕژانی ھێزی کار بۆ پایتەخت بووە کە لەلایەن پیشەسازیی نەوتەوە ھان دراوە.{{Citation needed|reason=Causal claim linking growth specifically to workforce migration rather than natural increase|date=December 2025}} لە نێوان ١٩٩٠–٢٠٠٠، ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ڕێژەی ٥٪ لە ساڵێکدا زیادی کردووە. کۆی ژمارەی دانیشتووان لە ساڵی ٢٠٢٢دا ٦٣٤,٤٩١ کەس بووە. {{Historical populations |align=right |footnote=Source:Turkstat<ref>[https://biruni.tuik.gov.tr/nufusmenuapp/menu.zul Genel Nüfus Sayımlاری]</ref><ref>[https://kutuphane.tuik.gov.tr/yordambt/yordam.php Turkstat]</ref><ref name="Turkstat">{{cite web| url=https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2020-37210 |title=The Results of Address Based Population Registration System, 2020 |publisher=Turkish Statistical Institute |access-date=7 December 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028044112/https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2020-37210 |archive-date=2021-10-28}}</ref> |1990|344,669 |2000|456,734 |2010|510,200 |2020|620,278 |percentages=pagr }} == ئابووری == ئابووریی پارێزگاکە بە توندی لەلایەن سەرچاوە ھایدرۆکاربۆنییەکانیەوە پێناسە دەکرێت. چەندین کێڵگەی نەوتی سەرەکی لە پارێزگاکەدا ھەڵکەوتوون، لەوانە [[کێڵگەی نەوتی باتی ڕامان]]، کە ڕۆژانە نزیکەی ٧,٠٠٠ بەرمیل بەرھەم دەھێنێت و گەورەترین کێڵگەی نەوتە لە تورکیا.<ref name="oil" /><ref>{{cite journal|author=Sacaeddin Sahin|url=http://tejaswy.com/books/eor2/eor2/Group%20assignment/Bati%20raman%20case%20study.pdf|title=Bati Raman Field Immiscible CO2 Application: Status Quo and Future Plans|year=2008|journal=SPE Reservoir Evaluation & Engineering|volume=11|issue=4|pages=778–791|doi=10.2118/106575-PA|display-authors=etal|access-date=2011-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716202907/http://tejaswy.com/books/eor2/eor2/Group%20assignment/Bati%20raman%20case%20study.pdf|archive-date=2011-07-16|url-status=dead}}</ref> نەوتی خاو لە ڕێگەی بۆرییەکی {{cvt|511|km}} کە لە ساڵی ١٩٦٧ دروست کراوە لە باتمانەوە بۆ شاری بەندەری [[دۆرتیۆل]] لەسەر [[دەریای ناوەڕاست]] دەگوازرێتەوە. بۆرییەکی تر ({{cvt|41|km}}) باتمان بە شەڵمۆ دەبەستێتەوە، کە شوێنی دووەم گەورەترین کێڵگەی نەوتی تورکیایە.<ref>[http://www.transatlanticpetroleum.com/s/Turkey.asp Selmo Oil Field] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110302090923/http://www.transatlanticpetroleum.com/s/Turkey.asp |date=March 2, 2011 }}, TransAtlantic Petroleum</ref> ھەردوو بۆرییەکە لەلایەن [[بۆتاش|BOTAŞ]] بەڕێوەدەبرێن.<ref>{{cite web | url = http://www.botas.gov.tr/index.asp | title = Batman-Dörtyol Petrol Boru Hattı (Turkish) | publisher = BOTAŞ | access-date = 2011-02-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827162929/http://www.botas.gov.tr/index.asp | archive-date = 2011-08-27 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book|author1=International Transport Forum|author2=Organisation for Economic Co-operation and Development|title=Intermodal transport: National peer review: Turkey|url=https://books.google.com/books?id=Q_vusRsNdtQC&pg=PA94|access-date=9 February 2011|date=30 April 2009|publisher=International Transport Forum|isbn=978-92-821-0222-0|pages=87, 94}}</ref> ژێرخانی وزە [[بەنداوی باتمان]] لەخۆدەگرێت، کە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٦–١٩٩٩ دروست کراوە. بەرزییەکەی ٨٥ مەترە و توانای بەرھەمھێنانی کارەبای ساڵانەی ٤٨٣ گێگاوات کاتژمێرە (لووتکەی ھێز ١٩٨ مێگاوات). حەوزە پەیوەندیدارەکە ڕووبەری ٤٩ کیلۆمەتر دووجایە و قەبارەکەی ١.١٧٥ کیلۆمەتر سێجایە، ئاو بۆ ڕووبەری {{convert|37744| ha}} دابین دەکات.<ref>[http://www.dsi.gov.tr/baraj/detayeng.cfm?BarajID=188 Batman Dam] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140702215954/http://www.dsi.gov.tr/baraj/detayeng.cfm?BarajID=188 |date=July 2, 2014 }}, General Directorate of State Hydraulic Works</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; padding:10px" |+کێڵگە نەوتییەکانی پارێزگای باتمان<ref name="oil">{{cite journal|title=Upper cretaceous carbonate reservoirs of the Raman Field, Southeast Turkey|doi=10.1007/BF03174401|author=Gengiz Keskin and Cengiz Can|journal= [[Carbonates and Evaporites]]|year=1986 |volume=1|issue=1|pages=25–43|s2cid=129219634 }}</ref> !ناو!!دۆزرایەوە!!بەرھەمھێنان<br />دەستی پێکرد لە!!یەدەگ <br />(ملیۆن [[بەرمیل (یەکە)|بەرمیل]])!!بەرھەمھێنان <br />(بەرمیل/ڕۆژ، ٢٠٠٧) |- |[[کێڵگەی نەوتی باتی کۆزلووکا|باتی کۆزلووکا]]||١٩٧٨ || ١٩٨٠|| ١٣٨ || ١٥٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی باتی ڕامان|باتی ڕامان]]||١٩٦١ || ١٩٦٢|| ١٨٥٠ || ٧٠٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی دینچەر]]||١٩٨٨ || ١٩٩٠|| ٥٥ || ٤٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی گارزان]]||١٩٥١ || ١٩٥٦|| ١٦٣ || ١٧٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی ئیکیزتەپە]]||١٩٨٨ || ١٩٩٠|| ٥٣ || ٤٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی ڕامان]]||١٩٤٠ || ١٩٤٧|| ٤٠٠ || ٤٠٠٠ |} == شوێنە مێژووییەکان == پارێزگاکە لە ڕووی مێژووی شوێنەوارییەوە دەوڵەمەندە. گرینگترین شوێن، شاری کۆنی [[حەسکیف]]، لە ساڵی ٢٠٢٠دا دوای تەواوبوونی [[بەنداوی ئڵیسوو]] تا ڕادەیەکی زۆر ژێر ئاو کەوت. چەندین مۆنۆمێنتی سەرەکی، لەوانە گۆڕی زەینەل بەگ و حەمامی ئارتووقی، پێش لافاوەکە گواسترانەوە بۆ پارکێکی نوێی شوێنەواری ([[حەسکیف]]ی نوێ).<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-51579222|title=Hasankeyf: The ancient town swallowed by a dam|publisher=BBC News|date=21 February 2020|access-date=10 December 2023}}</ref> شوێنە مێژووییە ناودارەکانی دیکە بریتین لە [[پردی مەڵابادی]]، کە لە ساڵانی ١١٤٦–١١٤٧ لەلایەن [[ئارتوقییەکان|ئارتووقییەکان]] لە نێزیک [[سێلوان، تورکیا|سێلوان]] دروست کراوە، و خانەقای ئیمام عەبدوڵڵا دەروێش. == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{کۆڵکە}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Batman Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای باتمان]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|باتمان]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|باتمان]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] d9suf6y00zfoqh6uak4evuhsu3sqfkm 1585946 1585945 2026-05-21T18:34:46Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585946 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|04|55|N|41|24|26|E|region:TR-72_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای باتمان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Batman Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 250px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥١٠,٢٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Batman_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٨٨ | وێبگە = http://www.batman.gov.tr/ }} '''پارێزگای باتمان''' پارێزگایەکی [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]]یە کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[ئێلح]]ە. == جوگرافیا == پارێزگاکە ڕووبەری {{cvt|4,477|km2}} داگیر دەکات.<ref name=area>{{cite web|url=https://www.harita.gov.tr/uploads/files-folder/il_ilce_alanlari.xlsx|title=İl ve İlçe Yüz ölçümleri|publisher=General Directorate of Mapping|access-date=30 January 2023}}</ref> لە ناوچەیەکی شاخاویدایە و تێکڕای بەرزییەکەی ٥٥٠ مەترە، کە ھەزاران ئەشکەوتی تێدایە. بەرزترین چیاکان بریتین لە کێوەکانی ساسۆن (٢٥٠٠ م)، مەلێتۆ (٢٩٦٧ م)، کوشاکڵێ داغی (١٩٤٧ م)، ئاڤجی داغی (٢١٢١ م)، مەیدانۆک تەپەسی (٢٠٤٢ م)، کۆرتەپە (٢٠٨٢ م) و ڕامان داغی (١٢٨٨ م). چەندین ڕووبار بە ناو پارێزگاکەدا دەڕژێن، لەوانە [[دیجلە]]، [[ڕووباری باتمان|باتمان]]، ساسۆن و گارزان. ڕووباری باتمان بە درێژایی {{cvt|115|km}} لە باکوورەوە بۆ باشوور دەڕژێت، سنوورێکی سروشتی لە نێوان پارێزگای باتمان و [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] پێکدەھێنێت. دیجلە لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات دەڕژێت، پێش ئەوەی لە پارێزگاکە بچێتە دەرەوە لەگەڵ ڕووباری باتمان یەکدەگرێت. ===قەزاکان=== [[پەڕگە:Batman location districts.png|وێنۆک|left]] پارێزگاکە دابەش کراوە بۆ شەش قەزا: * '''[[قەزای باتمان|باتمان]]''' * [[قەزای بێشیری|بێشیری]] * [[قەزای گەرجووس|گەرجووس]] * [[قەزای حەسکیف|حەسکیف]] * [[قەزای کۆزلووک|کۆزلووک]] * [[قەزای ساسۆن|ساسۆن]] ٢٨٩ گوند لە پارێزگاکەدا ھەن.<ref>[https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx Köy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |date=2015-07-06 }}, Turkey Civil Administration Departments Inventory. Retrieved 30 January 2023.</ref> == دانیشتووانناسی == [[File:BATDEMO.PNG|270px|thumb|گەشەی دانیشتووانی پارێزگای باتمان (١٩٩٠–٢٠٢٠)]] ژمارەی دانیشتووانی پارێزگاکە بە خێرایی زیادی کردووە، کە گوایە بەھۆی ڕژانی ھێزی کار بۆ پایتەخت بووە کە لەلایەن پیشەسازیی نەوتەوە ھان دراوە.{{Citation needed|reason=Causal claim linking growth specifically to workforce migration rather than natural increase|date=December 2025}} لە نێوان ١٩٩٠–٢٠٠٠، ژمارەی دانیشتووانەکەی بە ڕێژەی ٥٪ لە ساڵێکدا زیادی کردووە. کۆی ژمارەی دانیشتووان لە ساڵی ٢٠٢٢دا ٦٣٤,٤٩١ کەس بووە. {{Historical populations |align=right |footnote=Source:Turkstat<ref>[https://biruni.tuik.gov.tr/nufusmenuapp/menu.zul Genel Nüfus Sayımlاری]</ref><ref>[https://kutuphane.tuik.gov.tr/yordambt/yordam.php Turkstat]</ref><ref name="Turkstat">{{cite web| url=https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2020-37210 |title=The Results of Address Based Population Registration System, 2020 |publisher=Turkish Statistical Institute |access-date=7 December 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028044112/https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2020-37210 |archive-date=2021-10-28}}</ref> |1990|344,669 |2000|456,734 |2010|510,200 |2020|620,278 |percentages=pagr }} == ئابووری == ئابووریی پارێزگاکە بە توندی لەلایەن سەرچاوە ھایدرۆکاربۆنییەکانیەوە پێناسە دەکرێت. چەندین کێڵگەی نەوتی سەرەکی لە پارێزگاکەدا ھەڵکەوتوون، لەوانە [[کێڵگەی نەوتی باتی ڕامان]]، کە ڕۆژانە نزیکەی ٧,٠٠٠ بەرمیل بەرھەم دەھێنێت و گەورەترین کێڵگەی نەوتە لە تورکیا.<ref name="oil" /><ref>{{cite journal|author=Sacaeddin Sahin|url=http://tejaswy.com/books/eor2/eor2/Group%20assignment/Bati%20raman%20case%20study.pdf|title=Bati Raman Field Immiscible CO2 Application: Status Quo and Future Plans|year=2008|journal=SPE Reservoir Evaluation & Engineering|volume=11|issue=4|pages=778–791|doi=10.2118/106575-PA|display-authors=etal|access-date=2011-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716202907/http://tejaswy.com/books/eor2/eor2/Group%20assignment/Bati%20raman%20case%20study.pdf|archive-date=2011-07-16|url-status=dead}}</ref> نەوتی خاو لە ڕێگەی بۆرییەکی {{cvt|511|km}} کە لە ساڵی ١٩٦٧ دروست کراوە لە باتمانەوە بۆ شاری بەندەری [[دۆرتیۆل]] لەسەر [[دەریای ناوەڕاست]] دەگوازرێتەوە. بۆرییەکی تر ({{cvt|41|km}}) باتمان بە شەڵمۆ دەبەستێتەوە، کە شوێنی دووەم گەورەترین کێڵگەی نەوتی تورکیایە.<ref>[http://www.transatlanticpetroleum.com/s/Turkey.asp Selmo Oil Field] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110302090923/http://www.transatlanticpetroleum.com/s/Turkey.asp |date=March 2, 2011 }}, TransAtlantic Petroleum</ref> ھەردوو بۆرییەکە لەلایەن [[بۆتاش|BOTAŞ]] بەڕێوەدەبرێن.<ref>{{cite web | url = http://www.botas.gov.tr/index.asp | title = Batman-Dörtyol Petrol Boru Hattı (Turkish) | publisher = BOTAŞ | access-date = 2011-02-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827162929/http://www.botas.gov.tr/index.asp | archive-date = 2011-08-27 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book|author1=International Transport Forum|author2=Organisation for Economic Co-operation and Development|title=Intermodal transport: National peer review: Turkey|url=https://books.google.com/books?id=Q_vusRsNdtQC&pg=PA94|access-date=9 February 2011|date=30 April 2009|publisher=International Transport Forum|isbn=978-92-821-0222-0|pages=87, 94}}</ref> ژێرخانی وزە [[بەنداوی باتمان]] لەخۆدەگرێت، کە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٦–١٩٩٩ دروست کراوە. بەرزییەکەی ٨٥ مەترە و توانای بەرھەمھێنانی کارەبای ساڵانەی ٤٨٣ گێگاوات کاتژمێرە (لووتکەی ھێز ١٩٨ مێگاوات). حەوزە پەیوەندیدارەکە ڕووبەری ٤٩ کیلۆمەتر دووجایە و قەبارەکەی ١.١٧٥ کیلۆمەتر سێجایە، ئاو بۆ ڕووبەری {{convert|37744| ha}} دابین دەکات.<ref>[http://www.dsi.gov.tr/baraj/detayeng.cfm?BarajID=188 Batman Dam] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140702215954/http://www.dsi.gov.tr/baraj/detayeng.cfm?BarajID=188 |date=July 2, 2014 }}, General Directorate of State Hydraulic Works</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; padding:10px" |+کێڵگە نەوتییەکانی پارێزگای باتمان<ref name="oil">{{cite journal|title=Upper cretaceous carbonate reservoirs of the Raman Field, Southeast Turkey|doi=10.1007/BF03174401|author=Gengiz Keskin and Cengiz Can|journal= [[Carbonates and Evaporites]]|year=1986 |volume=1|issue=1|pages=25–43|s2cid=129219634 }}</ref> !ناو!!دۆزرایەوە!!بەرھەمھێنان<br />دەستی پێکرد لە!!یەدەگ <br />(ملیۆن [[بەرمیل (یەکە)|بەرمیل]])!!بەرھەمھێنان <br />(بەرمیل/ڕۆژ، ٢٠٠٧) |- |[[کێڵگەی نەوتی باتی کۆزلووکا|باتی کۆزلووکا]]||١٩٧٨ || ١٩٨٠|| ١٣٨ || ١٥٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی باتی ڕامان|باتی ڕامان]]||١٩٦١ || ١٩٦٢|| ١٨٥٠ || ٧٠٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی دینچەر]]||١٩٨٨ || ١٩٩٠|| ٥٥ || ٤٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی گارزان]]||١٩٥١ || ١٩٥٦|| ١٦٣ || ١٧٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی ئیکیزتەپە]]||١٩٨٨ || ١٩٩٠|| ٥٣ || ٤٠٠ |- |[[کێڵگەی نەوتی ڕامان]]||١٩٤٠ || ١٩٤٧|| ٤٠٠ || ٤٠٠٠ |} == شوێنە مێژووییەکان == پارێزگاکە لە ڕووی مێژووی شوێنەوارییەوە دەوڵەمەندە. گرینگترین شوێن، شاری کۆنی [[حەسکیف]]، لە ساڵی ٢٠٢٠دا دوای تەواوبوونی [[بەنداوی ئڵیسوو]] تا ڕادەیەکی زۆر ژێر ئاو کەوت. چەندین مۆنۆمێنتی سەرەکی، لەوانە گۆڕی زەینەل بەگ و حەمامی ئارتووقی، پێش لافاوەکە گواسترانەوە بۆ پارکێکی نوێی شوێنەواری ([[حەسکیف]]ی نوێ).<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-51579222|title=Hasankeyf: The ancient town swallowed by a dam|publisher=BBC News|date=21 February 2020|access-date=10 December 2023}}</ref> شوێنە مێژووییە ناودارەکانی دیکە بریتین لە [[پردی مەڵابادی]]، کە لە ساڵانی ١١٤٦–١١٤٧ لەلایەن [[ئارتوقییەکان|ئارتووقییەکان]] لە نێزیک [[سێلوان، تورکیا|سێلوان]] دروست کراوە، و خانەقای ئیمام عەبدوڵڵا دەروێش. == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Batman Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای باتمان]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|باتمان]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|باتمان]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] fkz79pbjveiyfcwcikw9tf9d39vwzej 0 7812 1586071 1386056 2026-05-22T08:35:14Z 1silent scientist 51740 1586071 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|12|53|N|39|28|17|E|region:TR-62_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای دێرسم | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Tunceli.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =٧٤٠٦ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٤،٣٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]]<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٣٩٢ | وێبگە = http://www.tunceli.gov.tr/ }} '''پارێزگای دێرسیم''' یەکێکە لە پارێزگاکانی [[تورکیا]] لە [[باکووری کوردستان]]، دەکەوێتە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]]. پایتەختەکەی شاری [[مامەکی]]یە کە ڕووبەرەکەی ٧٤٠٦ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی ٨٤،٣٦٦ کەسە و ڕێژەی چڕی دانیشتووان ١٢/کیلۆمەتر دووجایە. دانیشتوانەکەی [[کورد]]ی [[عەلەوی]]ن کە بە [[زازاکی|شێوەزاری زازا]] قسە دەکەن و شارەکەیان بە دێرسیم ناودەبەن، لە [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم|شۆڕشی سەید ڕەزا دێرسیم]]ەوە لە ساڵی ١٩٣٦ەوە ناوەندێکی بەھێزی بزووتنەوەی [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیستی]] کوردی بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20160224065730/http://www.todayszaman.com/latest-news_after-78-years-turkey-to-restore-tuncelis-original-name_326382.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160303222846/http://cografya.bilecik.edu.tr/Dosya/Arsiv/Harun%20Tun%C3%A7el%20Makaleler/T%C3%BCrkiye%E2%80%99de%20%C4%B0smi%20De%C4%9Fi%C5%9Ftirilen%20K%C3%B6yler.pdf</ref><ref>http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110822080457/http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html |date=٢٢ی ئابی ٢٠١١ }}</ref> ==مێژوو== ===سەردەمی بڕۆنز=== ئەم ناوچەیە لە ٢٠٠٠ەکانی پێش زاییندا بە «ئیشووا» دەناسرا. لە ئەنجامی ململانێی [[پاشایەتیی ئیشووا]]، کە لەلایەن [[حووری]]یەکانەوە لە ناوچەکەدا دامەزرابوو، لەگەڵ [[ھیتییەکان]]، ناوچەکە لە ١٦٠٠ەکانی پێش زاییندا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ھیتییەکان. ===سەردەمی ئاسن=== پاشان، کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئورارتوو|ئورارتییەکان]] و ڕۆژاواییترین بەشی وڵاتی ئورارتووی پێکھێنا. دوای ئەوە، لەلایەن [[مادەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] فەرمانڕەوایی کرا، و دوای ئەوەش لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]]، پاشای مەقدۆنیا فەرمانڕەوایی کرا. ===فەرمانڕەواییی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی=== ئەگەرچی بوونی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ناوچەکەدا دوای ئەوەی [[محەممەدی دووەم]]ی فاتیح لە ساڵی ١٤٧٣دا بەسەر [[ئاق قۆینلۆ]]دا سەرکەوت، دەستی بە دەرکەوتن کرد، بەڵام چوونە ناو خاکەکانی عوسمانی لە دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، لە سەردەمی [[سەلیمی یەکەم]]دا ڕوویدا. بەڵام، پێکھاتە جوگرافییە سەخت و ناھەموارەکەی ناوچەکە یارمەتیدەر بوو لە پاراستنی خۆسەرییەکەی، و کۆنترۆڵی ناوچەکەی لە حکوومەتی ناوەندی دوور خستەوە. خەڵکی دێرسیم لە ماوەی لاوازیی کارگێڕییە ناوەندییەکاندا ھەڵوێستی یاخیبووانەیان نیشان دەدا. یاخیبوونە جۆراوجۆرەکانی [[ئەرمەنی]] و [[کورد]]ە [[عەلەوی]]یەکان لە ساڵانی ١٨٧٧، ١٨٨٥، ١٨٩٢، ١٩٠٧، ١٩١١، ١٩١٤ و ١٩١٦ لە ناوچەکەدا ڕوویان دا. ==جوگرافیا== پارێزگا ھاوسێکان بریتین لە [[ئەرزنگان]] لە باکوور و ڕۆژاوا، [[خارپێت]] لە باشوور، و [[چەولیگ]] لە ڕۆژھەڵات. پارێزگاکە ڕووبەری ٧،٥٨٢ کیلۆمەتر دووجا (٢،٩٢٧ میل دووجا) دادەپۆشێت. توونجەلی بەھۆی ھێڵی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھێڵی پانتایی و درێژیی یەکسانەوە دەبڕدرێت. پارکە نەتەوەیییەکەی دۆڵی مونزوور لە [[چیاکانی مونزوور]] لەم پارێزگایەدا ھەڵکەوتووە. [[دەریاچەی کاراگۆل]] یەکێکە لە گەورەترین دەریاچەکانی [[پارێزگای دێرسیم]]. ئەوانی تریش [[دەریاچەی چنینلی]] و دەریاچەی بارالارنن. پارێزگای توونجەلی بەرزایییەکە کە بە زنجیرە چیا بەرز و پڕ لە دارستانەکانی دەناسرێتەوە. ناوچە مێژووییەکەی دێرسیم، کە تا ڕادەیەکی زۆر لەگەڵ پارێزگای دێرسیمدا دەگونجێت، نزیکەی لە نێوان ڕووبارەکانی کاراسوو و موراددایە، کە ھەردووکیان لقەکانی [[فورات]]ن. ==دانیشتووان== ===زمان=== لە ساڵی ١٩٢٧دا، دابەشبوونی زمانی دێرسیم ٦٩.٥٪ [[کوردیی کرمانجی]] و [[زازاکی]]، ٢٩.٨٪ [[تورکی]] و ٠.٧٤٪ [[ئەرمەنی]] بوو. کوردیی کرمانجی زاراوەی سەرەکییە لە دەوروبەری [[پێرتەک]]، لەکاتێکدا زازاکی لە [[ھۆزات]]، [[پولوموور]]، [[ئۆڤاجک]] و نازمییە دەئاخێورێت. ھەردوو کورمانجی و زازا لە شارۆچکەی دێرسیم و مازگێرت دەئاخێورێت. ===زازاکان/عەلەوییەکان=== زۆربەی دانیشتووانی دێرسیم کوردانی [[زازا]]ن و زۆربەیان پەیڕەوی عەلەویبوونی کوردی دەکەن. زازاکان لە ماوەی سەدەکانی ١٠–١٢دا کۆچیان کردووە بۆ دێرسیم. ئەمڕۆ، ناوچەی دێرسیم چەق و خاکی پیرۆزی کوردە عەلەوییەکانە. گۆشەگیریی ناوچەکە لەژێر کاریگەریی مەزھەبی سوننەی باڵادەستی [[ئیسلام]] لە [[تورکیا]] پاراستوویەتی، کە یارمەتیدەر بووە لە پاراستنی کەسایەتییە عەلەوییەکەی بە تەواوی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Tunceli Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای دێرسم]] [[پۆل:باکووری کوردستان|دێرسم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] 84xpzpgs17aqy9egsdd8bie2vjslx11 1586072 1586071 2026-05-22T08:35:52Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1586072 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|12|53|N|39|28|17|E|region:TR-62_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای دێرسم | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Tunceli.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =٧٤٠٦ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٤،٣٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]]<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٣٩٢ | وێبگە = http://www.tunceli.gov.tr/ }} '''پارێزگای دێرسیم''' یەکێکە لە پارێزگاکانی [[تورکیا]] لە [[باکووری کوردستان]]، دەکەوێتە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]]. پایتەختەکەی شاری [[مامەکی]]یە کە ڕووبەرەکەی ٧٤٠٦ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی ٨٤،٣٦٦ کەسە و ڕێژەی چڕی دانیشتووان ١٢/کیلۆمەتر دووجایە. دانیشتوانەکەی [[کورد]]ی [[عەلەوی]]ن کە بە [[زازاکی|شێوەزاری زازا]] قسە دەکەن و شارەکەیان بە دێرسیم ناودەبەن، لە [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم|شۆڕشی سەید ڕەزا دێرسیم]]ەوە لە ساڵی ١٩٣٦ەوە ناوەندێکی بەھێزی بزووتنەوەی [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیستی]] کوردی بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20160224065730/http://www.todayszaman.com/latest-news_after-78-years-turkey-to-restore-tuncelis-original-name_326382.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160303222846/http://cografya.bilecik.edu.tr/Dosya/Arsiv/Harun%20Tun%C3%A7el%20Makaleler/T%C3%BCrkiye%E2%80%99de%20%C4%B0smi%20De%C4%9Fi%C5%9Ftirilen%20K%C3%B6yler.pdf</ref><ref>http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110822080457/http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html |date=٢٢ی ئابی ٢٠١١ }}</ref> ==مێژوو== ===سەردەمی بڕۆنز=== ئەم ناوچەیە لە ٢٠٠٠ەکانی پێش زاییندا بە «ئیشووا» دەناسرا. لە ئەنجامی ململانێی [[پاشایەتیی ئیشووا]]، کە لەلایەن [[حووری]]یەکانەوە لە ناوچەکەدا دامەزرابوو، لەگەڵ [[ھیتییەکان]]، ناوچەکە لە ١٦٠٠ەکانی پێش زاییندا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ھیتییەکان. ===سەردەمی ئاسن=== پاشان، کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئورارتوو|ئورارتییەکان]] و ڕۆژاواییترین بەشی وڵاتی ئورارتووی پێکھێنا. دوای ئەوە، لەلایەن [[مادەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] فەرمانڕەوایی کرا، و دوای ئەوەش لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]]، پاشای مەقدۆنیا فەرمانڕەوایی کرا. ===فەرمانڕەواییی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی=== ئەگەرچی بوونی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ناوچەکەدا دوای ئەوەی [[محەممەدی دووەم]]ی فاتیح لە ساڵی ١٤٧٣دا بەسەر [[ئاق قۆینلۆ]]دا سەرکەوت، دەستی بە دەرکەوتن کرد، بەڵام چوونە ناو خاکەکانی عوسمانی لە دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، لە سەردەمی [[سەلیمی یەکەم]]دا ڕوویدا. بەڵام، پێکھاتە جوگرافییە سەخت و ناھەموارەکەی ناوچەکە یارمەتیدەر بوو لە پاراستنی خۆسەرییەکەی، و کۆنترۆڵی ناوچەکەی لە حکوومەتی ناوەندی دوور خستەوە. خەڵکی دێرسیم لە ماوەی لاوازیی کارگێڕییە ناوەندییەکاندا ھەڵوێستی یاخیبووانەیان نیشان دەدا. یاخیبوونە جۆراوجۆرەکانی [[ئەرمەنی]] و [[کورد]]ە [[عەلەوی]]یەکان لە ساڵانی ١٨٧٧، ١٨٨٥، ١٨٩٢، ١٩٠٧، ١٩١١، ١٩١٤ و ١٩١٦ لە ناوچەکەدا ڕوویان دا.<ref>Tuncel 2012, pp. 380–381.</ref> ==جوگرافیا== پارێزگا ھاوسێکان بریتین لە [[ئەرزنگان]] لە باکوور و ڕۆژاوا، [[خارپێت]] لە باشوور، و [[چەولیگ]] لە ڕۆژھەڵات. پارێزگاکە ڕووبەری ٧،٥٨٢ کیلۆمەتر دووجا (٢،٩٢٧ میل دووجا) دادەپۆشێت. توونجەلی بەھۆی ھێڵی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھێڵی پانتایی و درێژیی یەکسانەوە دەبڕدرێت. پارکە نەتەوەیییەکەی دۆڵی مونزوور لە [[چیاکانی مونزوور]] لەم پارێزگایەدا ھەڵکەوتووە. [[دەریاچەی کاراگۆل]] یەکێکە لە گەورەترین دەریاچەکانی [[پارێزگای دێرسیم]]. ئەوانی تریش [[دەریاچەی چنینلی]] و دەریاچەی بارالارنن. پارێزگای توونجەلی بەرزایییەکە کە بە زنجیرە چیا بەرز و پڕ لە دارستانەکانی دەناسرێتەوە. ناوچە مێژووییەکەی دێرسیم، کە تا ڕادەیەکی زۆر لەگەڵ پارێزگای دێرسیمدا دەگونجێت، نزیکەی لە نێوان ڕووبارەکانی کاراسوو و موراددایە، کە ھەردووکیان لقەکانی [[فورات]]ن. ==دانیشتووان== ===زمان=== لە ساڵی ١٩٢٧دا، دابەشبوونی زمانی دێرسیم ٦٩.٥٪ [[کوردیی کرمانجی]] و [[زازاکی]]، ٢٩.٨٪ [[تورکی]] و ٠.٧٤٪ [[ئەرمەنی]] بوو. کوردیی کرمانجی زاراوەی سەرەکییە لە دەوروبەری [[پێرتەک]]، لەکاتێکدا زازاکی لە [[ھۆزات]]، [[پولوموور]]، [[ئۆڤاجک]] و نازمییە دەئاخێورێت. ھەردوو کورمانجی و زازا لە شارۆچکەی دێرسیم و مازگێرت دەئاخێورێت. ===زازاکان/عەلەوییەکان=== زۆربەی دانیشتووانی دێرسیم کوردانی [[زازا]]ن و زۆربەیان پەیڕەوی عەلەویبوونی کوردی دەکەن. زازاکان لە ماوەی سەدەکانی ١٠–١٢دا کۆچیان کردووە بۆ دێرسیم. ئەمڕۆ، ناوچەی دێرسیم چەق و خاکی پیرۆزی کوردە عەلەوییەکانە. گۆشەگیریی ناوچەکە لەژێر کاریگەریی مەزھەبی سوننەی باڵادەستی [[ئیسلام]] لە [[تورکیا]] پاراستوویەتی، کە یارمەتیدەر بووە لە پاراستنی کەسایەتییە عەلەوییەکەی بە تەواوی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Tunceli Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای دێرسم]] [[پۆل:باکووری کوردستان|دێرسم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] 9md99k5hpeg45ihmomlhjlpjy8wjhy4 1586073 1586072 2026-05-22T08:36:44Z 1silent scientist 51740 /* دانیشتووان */ 1586073 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|12|53|N|39|28|17|E|region:TR-62_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای دێرسم | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Tunceli.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =٧٤٠٦ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٤،٣٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]]<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٣٩٢ | وێبگە = http://www.tunceli.gov.tr/ }} '''پارێزگای دێرسیم''' یەکێکە لە پارێزگاکانی [[تورکیا]] لە [[باکووری کوردستان]]، دەکەوێتە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]]. پایتەختەکەی شاری [[مامەکی]]یە کە ڕووبەرەکەی ٧٤٠٦ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی ٨٤،٣٦٦ کەسە و ڕێژەی چڕی دانیشتووان ١٢/کیلۆمەتر دووجایە. دانیشتوانەکەی [[کورد]]ی [[عەلەوی]]ن کە بە [[زازاکی|شێوەزاری زازا]] قسە دەکەن و شارەکەیان بە دێرسیم ناودەبەن، لە [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم|شۆڕشی سەید ڕەزا دێرسیم]]ەوە لە ساڵی ١٩٣٦ەوە ناوەندێکی بەھێزی بزووتنەوەی [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیستی]] کوردی بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20160224065730/http://www.todayszaman.com/latest-news_after-78-years-turkey-to-restore-tuncelis-original-name_326382.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160303222846/http://cografya.bilecik.edu.tr/Dosya/Arsiv/Harun%20Tun%C3%A7el%20Makaleler/T%C3%BCrkiye%E2%80%99de%20%C4%B0smi%20De%C4%9Fi%C5%9Ftirilen%20K%C3%B6yler.pdf</ref><ref>http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110822080457/http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html |date=٢٢ی ئابی ٢٠١١ }}</ref> ==مێژوو== ===سەردەمی بڕۆنز=== ئەم ناوچەیە لە ٢٠٠٠ەکانی پێش زاییندا بە «ئیشووا» دەناسرا. لە ئەنجامی ململانێی [[پاشایەتیی ئیشووا]]، کە لەلایەن [[حووری]]یەکانەوە لە ناوچەکەدا دامەزرابوو، لەگەڵ [[ھیتییەکان]]، ناوچەکە لە ١٦٠٠ەکانی پێش زاییندا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ھیتییەکان. ===سەردەمی ئاسن=== پاشان، کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئورارتوو|ئورارتییەکان]] و ڕۆژاواییترین بەشی وڵاتی ئورارتووی پێکھێنا. دوای ئەوە، لەلایەن [[مادەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] فەرمانڕەوایی کرا، و دوای ئەوەش لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]]، پاشای مەقدۆنیا فەرمانڕەوایی کرا. ===فەرمانڕەواییی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی=== ئەگەرچی بوونی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ناوچەکەدا دوای ئەوەی [[محەممەدی دووەم]]ی فاتیح لە ساڵی ١٤٧٣دا بەسەر [[ئاق قۆینلۆ]]دا سەرکەوت، دەستی بە دەرکەوتن کرد، بەڵام چوونە ناو خاکەکانی عوسمانی لە دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، لە سەردەمی [[سەلیمی یەکەم]]دا ڕوویدا. بەڵام، پێکھاتە جوگرافییە سەخت و ناھەموارەکەی ناوچەکە یارمەتیدەر بوو لە پاراستنی خۆسەرییەکەی، و کۆنترۆڵی ناوچەکەی لە حکوومەتی ناوەندی دوور خستەوە. خەڵکی دێرسیم لە ماوەی لاوازیی کارگێڕییە ناوەندییەکاندا ھەڵوێستی یاخیبووانەیان نیشان دەدا. یاخیبوونە جۆراوجۆرەکانی [[ئەرمەنی]] و [[کورد]]ە [[عەلەوی]]یەکان لە ساڵانی ١٨٧٧، ١٨٨٥، ١٨٩٢، ١٩٠٧، ١٩١١، ١٩١٤ و ١٩١٦ لە ناوچەکەدا ڕوویان دا.<ref>Tuncel 2012, pp. 380–381.</ref> ==جوگرافیا== پارێزگا ھاوسێکان بریتین لە [[ئەرزنگان]] لە باکوور و ڕۆژاوا، [[خارپێت]] لە باشوور، و [[چەولیگ]] لە ڕۆژھەڵات. پارێزگاکە ڕووبەری ٧،٥٨٢ کیلۆمەتر دووجا (٢،٩٢٧ میل دووجا) دادەپۆشێت. توونجەلی بەھۆی ھێڵی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھێڵی پانتایی و درێژیی یەکسانەوە دەبڕدرێت. پارکە نەتەوەیییەکەی دۆڵی مونزوور لە [[چیاکانی مونزوور]] لەم پارێزگایەدا ھەڵکەوتووە. [[دەریاچەی کاراگۆل]] یەکێکە لە گەورەترین دەریاچەکانی [[پارێزگای دێرسیم]]. ئەوانی تریش [[دەریاچەی چنینلی]] و دەریاچەی بارالارنن. پارێزگای توونجەلی بەرزایییەکە کە بە زنجیرە چیا بەرز و پڕ لە دارستانەکانی دەناسرێتەوە. ناوچە مێژووییەکەی دێرسیم، کە تا ڕادەیەکی زۆر لەگەڵ پارێزگای دێرسیمدا دەگونجێت، نزیکەی لە نێوان ڕووبارەکانی کاراسوو و موراددایە، کە ھەردووکیان لقەکانی [[فورات]]ن. ==دانیشتووان== ===زمان=== لە ساڵی ١٩٢٧دا، دابەشبوونی زمانی دێرسیم ٦٩.٥٪ [[کوردیی کرمانجی]] و [[زازاکی]]، ٢٩.٨٪ [[تورکی]] و ٠.٧٤٪ [[ئەرمەنی]] بوو. کوردیی کرمانجی زاراوەی سەرەکییە لە دەوروبەری [[پێرتەک]]، لەکاتێکدا زازاکی لە [[ھۆزات]]، [[پولوموور]]، [[ئۆڤاجک]] و نازمییە دەئاخێورێت. ھەردوو کورمانجی و زازا لە شارۆچکەی دێرسیم و مازگێرت دەئاخێورێت.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/pub/firatsbed/article/177659</ref><ref>Malmîsanij, Mehemed (1988). "Dımıli ve Kurmanci Lehçelerinin Köylere Göre. Dağılımı". Berhem (in Kurdish and Turkish). 3: 62–67.</ref> ===زازاکان/عەلەوییەکان=== زۆربەی دانیشتووانی دێرسیم کوردانی [[زازا]]ن و زۆربەیان پەیڕەوی عەلەویبوونی کوردی دەکەن. زازاکان لە ماوەی سەدەکانی ١٠–١٢دا کۆچیان کردووە بۆ دێرسیم. ئەمڕۆ، ناوچەی دێرسیم چەق و خاکی پیرۆزی کوردە عەلەوییەکانە. گۆشەگیریی ناوچەکە لەژێر کاریگەریی مەزھەبی سوننەی باڵادەستی [[ئیسلام]] لە [[تورکیا]] پاراستوویەتی، کە یارمەتیدەر بووە لە پاراستنی کەسایەتییە عەلەوییەکەی بە تەواوی.<ref>Gültekin (2019), p. 4.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Tunceli Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای دێرسم]] [[پۆل:باکووری کوردستان|دێرسم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] ecmk5qngdl4lgcfjf5yypx9ok1c3tzf 1586074 1586073 2026-05-22T08:37:08Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586074 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|12|53|N|39|28|17|E|region:TR-62_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای دێرسم | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Latrans-Turkey_location_Tunceli.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =٧٤٠٦ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٤،٣٦٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]]<ref>https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٣٩٢ | وێبگە = http://www.tunceli.gov.tr/ }} '''پارێزگای دێرسیم''' یەکێکە لە پارێزگاکانی [[تورکیا]] لە [[باکووری کوردستان]]، دەکەوێتە ناوچەی ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]]. پایتەختەکەی شاری [[مامەکی]]یە کە ڕووبەرەکەی ٧٤٠٦ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی ٨٤،٣٦٦ کەسە و ڕێژەی چڕی دانیشتووان ١٢/کیلۆمەتر دووجایە. دانیشتوانەکەی [[کورد]]ی [[عەلەوی]]ن کە بە [[زازاکی|شێوەزاری زازا]] قسە دەکەن و شارەکەیان بە دێرسیم ناودەبەن، لە [[کۆمەڵکوژیی دێرسیم|شۆڕشی سەید ڕەزا دێرسیم]]ەوە لە ساڵی ١٩٣٦ەوە ناوەندێکی بەھێزی بزووتنەوەی [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیستی]] کوردی بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20160224065730/http://www.todayszaman.com/latest-news_after-78-years-turkey-to-restore-tuncelis-original-name_326382.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160303222846/http://cografya.bilecik.edu.tr/Dosya/Arsiv/Harun%20Tun%C3%A7el%20Makaleler/T%C3%BCrkiye%E2%80%99de%20%C4%B0smi%20De%C4%9Fi%C5%9Ftirilen%20K%C3%B6yler.pdf</ref><ref>http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110822080457/http://www.ttrehber.turktelekom.com.tr/trk-web/alankodlari.html |date=٢٢ی ئابی ٢٠١١ }}</ref> ==مێژوو== ===سەردەمی بڕۆنز=== ئەم ناوچەیە لە ٢٠٠٠ەکانی پێش زاییندا بە «ئیشووا» دەناسرا. لە ئەنجامی ململانێی [[پاشایەتیی ئیشووا]]، کە لەلایەن [[حووری]]یەکانەوە لە ناوچەکەدا دامەزرابوو، لەگەڵ [[ھیتییەکان]]، ناوچەکە لە ١٦٠٠ەکانی پێش زاییندا کەوتە ژێر دەسەڵاتی ھیتییەکان. ===سەردەمی ئاسن=== پاشان، کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئورارتوو|ئورارتییەکان]] و ڕۆژاواییترین بەشی وڵاتی ئورارتووی پێکھێنا. دوای ئەوە، لەلایەن [[مادەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] فەرمانڕەوایی کرا، و دوای ئەوەش لەلایەن [[ئەسکەندەری مەزن]]، پاشای مەقدۆنیا فەرمانڕەوایی کرا. ===فەرمانڕەواییی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی=== ئەگەرچی بوونی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ناوچەکەدا دوای ئەوەی [[محەممەدی دووەم]]ی فاتیح لە ساڵی ١٤٧٣دا بەسەر [[ئاق قۆینلۆ]]دا سەرکەوت، دەستی بە دەرکەوتن کرد، بەڵام چوونە ناو خاکەکانی عوسمانی لە دوای [[شەڕی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤دا، لە سەردەمی [[سەلیمی یەکەم]]دا ڕوویدا. بەڵام، پێکھاتە جوگرافییە سەخت و ناھەموارەکەی ناوچەکە یارمەتیدەر بوو لە پاراستنی خۆسەرییەکەی، و کۆنترۆڵی ناوچەکەی لە حکوومەتی ناوەندی دوور خستەوە. خەڵکی دێرسیم لە ماوەی لاوازیی کارگێڕییە ناوەندییەکاندا ھەڵوێستی یاخیبووانەیان نیشان دەدا. یاخیبوونە جۆراوجۆرەکانی [[ئەرمەنی]] و [[کورد]]ە [[عەلەوی]]یەکان لە ساڵانی ١٨٧٧، ١٨٨٥، ١٨٩٢، ١٩٠٧، ١٩١١، ١٩١٤ و ١٩١٦ لە ناوچەکەدا ڕوویان دا.<ref>Tuncel 2012, pp. 380–381.</ref> ==جوگرافیا== پارێزگا ھاوسێکان بریتین لە [[ئەرزنگان]] لە باکوور و ڕۆژاوا، [[خارپێت]] لە باشوور، و [[چەولیگ]] لە ڕۆژھەڵات. پارێزگاکە ڕووبەری ٧،٥٨٢ کیلۆمەتر دووجا (٢،٩٢٧ میل دووجا) دادەپۆشێت. توونجەلی بەھۆی ھێڵی باکووری ڕۆژھەڵاتی ھێڵی پانتایی و درێژیی یەکسانەوە دەبڕدرێت. پارکە نەتەوەیییەکەی دۆڵی مونزوور لە [[چیاکانی مونزوور]] لەم پارێزگایەدا ھەڵکەوتووە. [[دەریاچەی کاراگۆل]] یەکێکە لە گەورەترین دەریاچەکانی [[پارێزگای دێرسیم]]. ئەوانی تریش [[دەریاچەی چنینلی]] و دەریاچەی بارالارنن. پارێزگای توونجەلی بەرزایییەکە کە بە زنجیرە چیا بەرز و پڕ لە دارستانەکانی دەناسرێتەوە. ناوچە مێژووییەکەی دێرسیم، کە تا ڕادەیەکی زۆر لەگەڵ پارێزگای دێرسیمدا دەگونجێت، نزیکەی لە نێوان ڕووبارەکانی کاراسوو و موراددایە، کە ھەردووکیان لقەکانی [[فورات]]ن. ==دانیشتووان== ===زمان=== لە ساڵی ١٩٢٧دا، دابەشبوونی زمانی دێرسیم ٦٩.٥٪ [[کوردیی کرمانجی]] و [[زازاکی]]، ٢٩.٨٪ [[تورکی]] و ٠.٧٤٪ [[ئەرمەنی]] بوو. کوردیی کرمانجی زاراوەی سەرەکییە لە دەوروبەری [[پێرتەک]]، لەکاتێکدا زازاکی لە [[ھۆزات]]، [[پولوموور]]، [[ئۆڤاجک]] و نازمییە دەئاخێورێت. ھەردوو کورمانجی و زازا لە شارۆچکەی دێرسیم و مازگێرت دەئاخێورێت.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/pub/firatsbed/article/177659</ref><ref>Malmîsanij, Mehemed (1988). "Dımıli ve Kurmanci Lehçelerinin Köylere Göre. Dağılımı". Berhem (in Kurdish and Turkish). 3: 62–67.</ref> ===زازاکان/عەلەوییەکان=== زۆربەی دانیشتووانی دێرسیم کوردانی [[زازا]]ن و زۆربەیان پەیڕەوی عەلەویبوونی کوردی دەکەن. زازاکان لە ماوەی سەدەکانی ١٠–١٢دا کۆچیان کردووە بۆ دێرسیم. ئەمڕۆ، ناوچەی دێرسیم چەق و خاکی پیرۆزی کوردە عەلەوییەکانە. گۆشەگیریی ناوچەکە لەژێر کاریگەریی مەزھەبی سوننەی باڵادەستی [[ئیسلام]] لە [[تورکیا]] پاراستوویەتی، کە یارمەتیدەر بووە لە پاراستنی کەسایەتییە عەلەوییەکەی بە تەواوی.<ref>Gültekin (2019), p. 4.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Tunceli Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای دێرسم]] [[پۆل:باکووری کوردستان|دێرسم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] t3nufpup0ltmgikff0yutl07bsdc861 0 7979 1585910 1476860 2026-05-21T16:39:21Z Hivja 64112 /* بنەڕەت */ 1585910 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group =ئازەربایجانییەکان |population = ٣٠ ھەتا ٣٥ ملیۆن کەس<ref>https://books.google.com/books?id=YJwsAQAAIAAJ&dq=30+million+South+Azerbaijan&q=30-35&hl=en</ref> |image = [[پەڕگە:Azerigirls.JPG|250px|بێچوارچێوە]] |region1 = {{flagcountry|Iran}} |pop1 = ١٢–١٨٫٥ ملیۆن<small><ref name="18mil">Elling, Rasmus Christian. Minorities in Iran: Nationalism and Ethnicity after Khomeini, Palgrave Macmillan, 2013. Excerpt: "The number of Azeris in Iran is heavily disputed. In 2005, Amanolahi estimated all Turkic-speaking communities in Iran to number no more than 9 million. CIA and Library of congress estimates range from 16 percent to 24 percent—that is, 12–18 million people if we employ the latest total figure for Iran's population (77.8 million). Azeri ethnicsts, on the other hand, argue that overall number is much higher, even as much as 50 percent or more of the total population. Such inflated estimates may have influenced some Western scholars who suggest that up to 30 percent (that is, some 23 million today) Iranians are Azeris." [https://books.google.com/books?id=rWEbrv5oD8AC&pg=PT33&dq=argue+that+overall+number+is+much+higher,+even+as+much+as+50+percent+azeri&hl=en&sa=X&ei=WVJrUcnJE62g4AO5n4HADw&ved=0CC4Q6AEwAA]</ref><ref>Minahan, James (2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z. Greenwood Publishing Group. p. 1765. {{ISBN|978-0-313-32384-3}} "Approximately (2002e) 18,500,000 Southern Azeris in Iran, concentrated in the northwestern provinces of East and West Azerbaijan. It is difficult to determine the exact number of Southern Azeris in Iran, as official statistics are not published detailing Iran's ethnic structure. Estimates of the Southern Azeri population range from as low as 12 million up to 40% of the population of Iran – that is, nearly 27 million..."</ref><ref name="Criticism">*Ali Gheissari, "Contemporary Iran:Economy, Society, Politics: Economy, Society, Politics", Oxford University Press, 2 April 2009. pg 300Azeri ethnonationalist activist, however, claim that number to be 24 million, hence as high as 35 percent of the Iranian population"</ref></small> |region2 = {{flagcountry|Azerbaijan}} |pop2 = ٩٬٢٣٥٬٠٠١ |ref2 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.azstat.org/publications/azfigures/2012/az/004.shtml|سەردێڕ=Population by ethnic groups|ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131124034426/http://www.azstat.org/publications/azfigures/2012/az/004.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131124034426/http://www.azstat.org/publications/azfigures/2012/az/004.shtml |date=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ }}</ref> |region3 = {{flagcountry|Turkey}} |pop3 = ٥٣٠٬٠٠٠–٢٬٥٠٠٬٠٠٠ |ref3 =<ref name="Leeuw"/><ref name="ethnologue">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=azb|سەردێڕ=Azerbaijani, South|نووسەر=Lewis, M. Paul|ساڵ=٢٠٠٩|ئیش=Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.|بڵاوکەرەوە=SIL International|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> |region4 = {{flagcountry|Russia}} |pop4 = ٦٢١٬٨٠٠–١٬٥٠٠٬٠٠٠ |ref4 =<ref name="Leeuw">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=sNoP1zphWf8C&pg=PA19|سەردێڕ=Azerbaijan: a quest for identity: a short history|نووسەر=van der Leeuw, Charles|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢١٩٠٣-١|پەڕە=١٩}}</ref><ref name="Russian Census">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081463|سەردێڕ=Итоги переписи|ئیش=2002 census|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Russian Federation State Statistics Service|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080202152038/http://www.perepis2002.ru/content.html?id=11&docid=10715289081463|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |region5 = {{ئاڵا|گورجستان}} |pop5 = ٢٨٤٬٧٦١ |ref5 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/03%20Ethnic%20Composition.pdf|format=pdf|سەردێڕ=Ethnic groups by major administrative-territorial units|بڵاوکەرەوە=National Statistics Office of Georgia|ئیش=۲۰۰۲ census|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407043855/http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/03%20Ethnic%20Composition.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181004175232/http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/03%20Ethnic%20Composition.pdf |date= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ }}</ref> |region6 = {{flagcountry|Kazakhstan}} |pop6 = ٨٥٬٢٩٢ |ref6 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/Аналитический%20отчет.%20Итоги%20Национальной%20переписи%20населения%202009%20года.pdf|سەردێڕ=Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence (2009 census)|بڵاوکەرەوە=Agency for the Statistics of the Republic of Kazakhstan|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120616182454/http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/Аналитический%20отчет.%20Итоги%20Национальной%20переписи%20населения%202009%20года.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616182454/http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82.%20%D0%98%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9%20%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%202009%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.pdf |date=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢ }}</ref> |region7 = {{flagcountry|Germany}} |pop7 = ١٥٬٢١٩ |ref7 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer,property=file.xls|سەردێڕ=Foreign population on 31.12.2006 by citizenship and selected characteristics|بڵاوکەرەوە=Federal Statistical Office (Destatis)|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101116074931/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer,property=file.xls|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |region8 = {{flagcountry|Ukraine}} |pop8 = ٤٥٬٢٠٠ |ref8 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/|سەردێڕ=About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001|ئیش=Ukraine Census 2001|بڵاوکەرەوە=State Statistics Committee of Ukraine|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> |region9 = {{flagcountry|Uzbekistan}} |pop9 = ٤٤٬٤٠٠ |ref9 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html|سەردێڕ=The National Structure of the Republic of Uzbekistan|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Umid World|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120223090542/http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223090542/http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٢ }}</ref> |region10 = {{flagcountry|Turkmenistan}} |pop10 = ٣٣٬٣٦٥ |ref10 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=14|سەردێڕ=Всесоюзная перепись населения ١٩٨٩ года. Национальный состав населения по республикам СССР|ئیش=Демоскоп Weekly|زمان=Russian|issue=۴۹۳–۴۹۴|ڕێکەوت=۱–22 January 2012|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> |region11 = {{flagcountry|Netherlands}} |pop11 = ١٨٬٠٠٠ |ref11 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf|format=pdf|سەردێڕ=The Kingdom of the Netherlands: Bilateral relations: Diaspora|بڵاوکەرەوە=Republic of Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110706131529/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706131529/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf |date= ٦ی تەممووزی ٢٠١١ }}</ref> |region12 = {{flagcountry|Kyrgyzstan}} |pop12 = ١٧٬٨٢٣ |ref12 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf|format=pdf|سەردێڕ=٥٫٠١٫٠٠٫٠٣ Национальный состав населения|بڵاوکەرەوە=National Statistical Committee of Kyrgyz Republic|ڕێکەوت=۲۰۱۱|زمان=Russian|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090206105009/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |region13 = {{flagcountry|United Kingdom}} |pop13 = ٤٥٬٠٠٠ |ref13 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.angelfire.com/az3/AzeriVoice/newsletter2.doc|نووسەر=Oguz-Gassanly, Murad|سەردێڕ=Azeri Diaspora. The Case of the United Kingdom|ڕێکەوت=۲۰۰۱|ئیش=Azeri Voice|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140502033238/http://www.angelfire.com/az3/AzeriVoice/newsletter2.doc|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |region14 = {{flagcountry|Belarus}} |pop14 = ٦٬٣٦٢ |ref14 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://belstat.gov.by/homep/en/census/p5.php|سەردێڕ=Population Census 1999|بڵاوکەرەوە=National Statistical Committee of the Republic of Belarus|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120526234459/http://belstat.gov.by/homep/en/census/p5.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120526234459/http://belstat.gov.by/homep/en/census/p5.php |date=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢ }}</ref> |region15 ={{flagcountry|United States}} |pop15 = ٢٤٬٣٧٢–٤٠٠٬٠٠٠ |ref15 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.news.az/articles/5620 |سەردێڕ=Azerbaijani-American Council partners with U.S. Census Bureau |بڵاوکەرەوە=News.Az |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی نیسانی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407043029/http://www.news.az/articles/5620 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://www.azeris.org/images/proclamations/May28_BrooklynNY_2011.J)(bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html |سەردێڕ=Obama, recognize us – St. Louis American: Letters To The Editor |بڵاوکەرەوە=Stlamerican.com |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120913202500/http://www.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |region16 = {{flagcountry|Canada}} |pop16 = ٣٬٤٦٥ |ref16 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|سەردێڕ=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Statistics Canada|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201211144718/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/hlt/97-562/pages/page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=2&Data=Count&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} In the 2006 census, 1,480 people indicated 'Azeri'/'Azerbaijani' as a single response and 1,985 as part of multiple origins.</ref> |region17 = {{flagcountry|Latvia}} |pop17 = ١٬٦٩٧ |ref17 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf|format=pdf|سەردێڕ=Accession to the European Union and National Integration in Estonia and Latvia|نووسەر=Poleshchuk, Vadim|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=۲۳۲ citizens|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110302212931/http://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110302212931/http://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf |date= ٢ی ئازاری ٢٠١١ }}</ref> |region18 = {{flagcountry|Austria}} |pop18 = ١٬٠٠٠ |ref18 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf|format=pdf|بڵاوکەرەوە=Republic of Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs|سەردێڕ=The Republic of Austria: Bilateral relations|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200308180802/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200308180802/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf |date= ٨ی ئازاری ٢٠٢٠ }}</ref> |region19 = {{flagcountry|Estonia}} |pop19 = ٨٨٠ |ref19 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC226&ti=POPULATION+BY+ETHNIC+NATIONALITY,+COMMAND+OF+FOREIGN+LANGUAGES+AND+CITIZENSHIP&path=.. /I_Databas/Population_census/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/&lang=۱|سەردێڕ=Population Census of 2000|بڵاوکەرەوە=Statistics Estonia|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}{{بەستەری مردوو|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC226&ti=POPULATION+BY+ETHNIC+NATIONALITY,+COMMAND+OF+FOREIGN+LANGUAGES+AND+CITIZENSHIP&path=.. |date=ئەیلوولی ٢٠٢٥ }}{{|bot=InternetArchiveBot}} Select "Azerbaijani" under "Ethnic nationality".</ref> |region20 = {{flagcountry|Lithuania}} |pop20 = ٧٨٨ |ref20 =<ref name=unstats>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dybcensus/V2_table4.xls|سەردێڕ=Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence|بڵاوکەرەوە=United Nations Statistics Division|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><!-- --> |languages = [[زمانی ئازەربایجانی]]<ref name="زمان">[https://www.fluentin3months.com/azerbaijani-language/ فلوانتین]</ref><ref name="آ">[https://www.mustgo.com/worldlanguages/azerbaijani/ Must go]</ref> |religions = زۆربە: [[ئیسلام]] [[شیعە]]{{ھن}}کەمینە: [[سوننە]]، [[مەسیحییەت]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]] و [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] |related = [[تورکەکانی ئەنادۆڵ]]، [[ئێران]] }} '''ئازەربایجانییەکان'''، '''تورکە ئازەرییەکان''' یان '''ئازەرییەکان''' نەتەوەیەکی [[تورکەکان|تورکن]] کە بە [[زمانی ئازەربایجانی|زمانی ئازەری]] قسە دەکەن و زۆرتر لە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]] و [[ئازەربایجان|کۆماری ئازەربایجان]] دەژین. زۆربەی ئازەرییەکان [[موسڵمان|موسوڵمانی]] [[شیعە]]ن. == بنچینە == لە زۆرێک لە ئاماژەکاندا ئازەربایجانییەکان وەک گەلێکی [[تورک]] پۆلێن دەکرێن، بەھۆی [[زمانی تورکی|زمانە تورکی]]یەکەیانەوە. بەڵام ھەندێک پێیان وایە ئازەربایجانییەکان لە نەوەی [[ئەلبانییەکان|ئەلبانی]] [[قەوقازییەکان|قەوقاز]]ی و [[گەلانی ئێران|گەلانی ئێرانین]] کە پێش بە تورکبوون لە ناوچەکانی قەفقاز و باکووری ئێران ژیاون. مێژوونووس ڤلادیمێر مینۆرسکی نووسیوویەتی بەشێکی زۆری دانیشتوانی ئێرانی و قەوقاز بوون بە تورک زمان: {{دەقی تایبەت|لە سەرەتای [[سەدەی ١١|سەدەی یازدەھەم]]دا، ئۆغوز [[ئازەربایجان]]یان داگیرکرد، سەرەتا لە شێوەی حیزبی بچووکدا، پاشان بە ژمارەیەکی زۆر لە سەردەمی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقی]]یەکاندا. لە ئەنجامدا خەڵکی ئێرانی ئازەربایجان و بەشەکانی دراوسێی قەوقاز بوون بە تورکی زمان لە کاتێکدا تایبەتمەندییە جیاوازەکانی تورکی ئازەربایجانی، وەک ئاوازی دەنگ لە [[فارسی]] و پشتگوێخستنی ھاوئاھەنگی دەنگی، کە ڕەچەڵەکی ناتورکیی ئەو دانیشتووانە پێچەوانە دەکاتەوە کە بە تورک کراون.}} بەم شێوەیەش سەدەکانی کۆچی تورک و تورککردنی ناوچەکە یارمەتیدەر بوو لە داڕشتنی ناسنامەی نەتەوەیی ئازەربایجانی ھاوچەرخ. بەڵام گرنگە ئاماژە بەوە بکەین کە «سەرچاوە ئازەرییەکان» ئازەربایجانییەکان بە «بە ڕەچەڵەکێکی پاکی تورکی» دەزانن، جیا لە ھەموو بیردۆزەکانی دیکە لەسەر ئەو بابەتە و شیکارییەکانی دی ئێن ئەی بەشێکی بەرفراوانی ئازەربایجانییەکان، کە پێیان وایە کە بیردۆزی ڕەچەڵەکی فارسیی ئازەرییەکان ئامانجی سیاسی [[ئێران]]ە چونکە ئازەرییەکان یەک لەسەر سێی خەڵکی ئێران پێکدەھێنن، ئەمەش وای کردووە ئەم دەرچوونە ببێتە چارەسەرێکی ڕیشەیی بۆ «گرفتی ئازەربایجانی لە ئێراندا». == لە ئێراندا == لە ئێراندا زۆرتر بە '''تورک''' ناویان لێدەبەن. ئازەرییەکان حکوومەتەکانی [[سەفەوییەکان]]، [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشارەکان]] و [[قاجاڕەکان]]یان لە ئێراندا پێکھێنا. دایک و ژنی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|محەممەدڕەزا پەھلەوی]] دوایین شای ئێران ئازەری بوونە و ھەروەھا [[عەلی خامنەیی|عەلی خامەنەیی]] ڕێبەری ئێستای ئێران لە بنەچەدا ئازەرییە.{{ژێدەر}} == ئەمانەش ببینە == * [[زمانی ئازەربایجانی]] * [[تورکەکان|تورک]] * [[زمانە تورکییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|تورکیا|گورجستان|ئازەربایجان|کۆمەڵگا|پاکستان}} {{گەلانی تورک}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijani people}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٣ی ١ی ٢٠٢٤}} [[پۆل:تورک]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی گورجستان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:خەڵکی ئازەربایجان]] 0ds67v0ky5wi5x5b1no50jru2l10clm 0 8126 1585868 1585625 2026-05-21T12:06:20Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585868 wikitext text/x-wiki {{Coord|57|00|N|25|00|E|type:country_scale:9000000|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{native name|lv|Latvijas Republika|icon=no}} | conventional_long_name = Republic of Latvia | common_name = Latvia | image_flag = Flag of Latvia.svg | image_coat = Coat of Arms of Latvia.svg | image_map = EU-Latvia.svg | map_caption = {{map caption|location_color=dark green|region=[[ئەورووپا]]|region_color=dark grey|subregion=the [[یەکێتیی ئەورووپا]]|subregion_color=green|legend=EU-Latvia.svg}} | national_anthem = [[Dievs, svētī Latviju!]]{{spaces| 2}}{{ھن}}<small>God Bless Latvia! </small>{{ھن}}{{چینی ناوەند}}{{کۆتایی}} | ethnic_groups = 59.5% [[Latvians]],{{ھن}}27.3% [[Russians]],{{ھن}}3.5% [[Belarusians]],{{ھن}}2.5% [[Ukrainians]],{{ھن}}2.3% [[Poles]],{{ھن}}1.3% [[Lithuanians]],{{ھن}}3.6% others and unspecified<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |سەردێڕ=Etniskais sastāvs un mazākumtautību kultūras identitātes veicināšana |بڵاوکەرەوە=Latvijas Republikas Ārlietu Ministrija |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110712232935/http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712232935/http://www.mfa.gov.lv/lv/latvia/integracija/integracijas-politika/kultura/ |date=١٢ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> | ethnic_groups_year = ٢٠١١ | demonym =Latvian | capital = [[ڕیگا]] | latd = 56 | latm=57 | latNS=N | longd=24 | longm=6 | longEW=E | largest_city = capital | official_languages = [[Latvian language|Latvian]] | government_type = [[Parliamentary republic]] | leader_title1 = [[List of Presidents of Latvia|President]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Latvia|Prime Minister]] | leader_name1 = [[Egils Levits]] | leader_name2 = [[Krišjānis Kariņš]] | accessionEUdate = ١ ئایار ٢٠٠٤ | area_rank = 124th | area_magnitude = 1 E10 | area_km2 = ٦٤٬٥٨٩ | area_sq_mi = ٢٤٬٩٣٨ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 1.57% (1,014 km²) | population_estimate = 2,229,641<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=IS0070a&ti=ISG07.+RESIDENT+POPULATION+BY+ETHNICITY+AT+THE+BEGINNING+OF+THE+YEAR&path=../DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/&lang=1|سەردێڕ=Total population|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Centrālās statistikas pārvaldes datu bāzes|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120526193246/http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=IS0070a&ti=ISG07.+RESIDENT+POPULATION+BY+ETHNICITY+AT+THE+BEGINNING+OF+THE+YEAR&path=../DATABASEEN/Iedzsoc/Annual%20statistical%20data/04.%20Population/&lang=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><!--UN WPP--> | population_estimate_rank = 143rd | population_estimate_year = ٢٠١١ | | population_census = ٢٬٣٧٧٬٣٨٣ | population_census_year = ٢٠٠٠ | population_density_km2 = ٣٤٫٣ | population_density_sq_mi = ٨٩٫٠ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 166th | GDP_PPP = $32.513 billion<ref name=imf2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=941&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=2 |سەردێڕ=Latvia|بڵاوکەرەوە=International Monetary Fund|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = ٢٠١٠ | GDP_PPP_per_capita = $14,460<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $24.045 billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = ٢٠١٠ | GDP_nominal_per_capita = $10,694<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = | sovereignty_type = [[History of Latvia|Independence]] | sovereignty_note = from [[ڕووسیا]] | established_event1 = [[On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia#Historical and juridical background|Declared¹]] | established_date1 = ١٨ تشرینی دووەم ١٩١٨ | established_event2 = [[On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia#Historical and juridical background|Recognized]] | established_date2 = ٢٦ کانوونی دووەم ١٩٢١ | established_event3 = [[Soviet occupation of Latvia in 1940|Soviet occupation]] | established_date3 = ٥ ئاب ١٩٤٠ | established_event4 = [[Occupation of Latvia by Nazi Germany|Nazi German occupation]] | established_date4 = ١٠ تەممووز ١٩٤١ | established_event5 = [[Occupation of Latvia by Soviet Union 1944–1945|Soviet occupation]] | established_date5 = ١٩٤٤ | established_event6 = [[Declaration On the Restoration of Independence of the Republic of Latvia|Announced]] | established_date6 = ٤ ئایار ١٩٩٠ | established_event7 = [[Latvian SSR#1980s-1991|Restored]] | established_date7 = August 21, 1991<ref name="FINemb"/> | HDI = {{increase}} 0.805<ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hdr.undp.org/en/statistics/|سەردێڕ=Human Development Index Report 2011|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=United Nations|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> | HDI_rank = 43rd | HDI_year = ٢٠١١ | HDI_category = <span style="color:#090;">very high</span> | Gini = ٣٧٫٧ | Gini_year = ٢٠٠٣ | Gini_category = <span style="color:#fc0;">medium</span> | currency = [[Euro]] (€) | currency_code = EUR | country_code = LVA | time_zone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | households = ٢٬٣٧٧٬٣٨٣ | time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | drives_on = right | cctld = [[.lv]] | calling_code = [[Telephone numbers in Latvia|+371]] | footnotes = ¹ Latvia is ''de jure'' continuous with its declaration November 18, 1918. }} '''لاتڤیا''' بە فەرمی '''کۆماری لاتڤیا'''، (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتڤی]]: Latvij) وڵاتێکە دەکەوێتە ناوچەی [[دەریای باڵتیک]] لە باکووری [[ئەورووپا]]. لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئیستۆنیا]] (درێژی سنوور ٣٤٣ کم)، لە باشوورەوە لەگەڵ [[لیتوانیا]] (٥٨٨ کم)، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[ڕووسیا]] (٢٧٦ کم)، لە باشووری ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[بیلاڕووس]] (١٤١ کم)، و بە سنوورێکی دەریایی لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[سوێد]]دا ھاوبەشە. ژمارەی دانیشتووانی ١٬٣١٤٬٤٥٨، ملیۆن کەسە، و ڕووبەرەکەی ٦٤٬٥٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە کە لە پلەی ١٣٢یەم دایە بۆ گەورەترین وڵاتانی جیھان، یەکێکە لە وڵاتە کەم دانیشتوو و کەم چڕەکانی [[یەکێتیی ئەورووپا]]. پایتەختی لاتڤیا [[ڕیگا]]یە، زمانی فەرمی [[زمانی لاتیڤی|زمانی لاتڤییە]]، دراوەکەی [[یۆرۆ]]یە کە لە ١ی ١ی ٢٠١٤ گۆڕدرا، کەشوھەوایەکی وەرزی مامناوەندی ھەیە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=لاتفيا|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=لاتفيا&oldid=62767321|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> گەلی لاتڤیا باڵتیکین و لە ڕووی چاندەوە پەیوەندییان بە ئیستۆنی و لیتوانییەوە ھەیە. لاتڤییەکان خەڵکی ڕەسەنی لاتڤین لەگەڵ لیڤانییەکانی نەتەوەی فینۆ-ئۆگریک. زمانی لاتڤی زمانێکی [[زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان|ھیندی و ئەورووپییە]] کە لەگەڵ [[زمانی لیتوانی]] تاکە زمانی زیندووی لقی باڵتیکی ئەم بنەماڵەیەن. زمانە ڕەسەنەکانی کەمینەکان زمانی لاتگالی و زمانی لیڤانۆ-ئۆگریک کە نزیکە لە لەناوچوون. لە ڕووی جوگرافیا و زەوی و دانیشتووانەوە لاتڤیا بەخۆشییەوە لە ناوەڕاستە و لە نێوان سێ وڵاتی باڵتیکە: ئیستۆنیا، لاتڤیا و لیتوانیا. لاتڤیا مێژووی خۆی لەگەڵ ئیستۆنیا ھاوبەشە لە سەردەمی ئەڵمانی، پۆڵەندی-لیتوانی، سوێدی، ڕووسی، [[ئەڵمانیای نازی]]، [[سۆڤیەت]]، مەسیحیبوون لە [[سەدەی ١٣]] و چاکسازی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانت]] لە [[سەدەی ١٦]]. ھەردوو وڵات شوێنی نیشتەجێبوونی ژمارەیەکی زۆر لە ڕووسییە نەتەوەیییەکانن (٢٧٫٤٪ لە لاتڤیا، ٢٦٪ لە ئیستۆنیا)، کە بەشێکیان لە ھاووڵاتیانیان نین. مێژووی لاتڤیا زۆرینەی پرۆتستانتە، جگە لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی لاتڤیا نەبێت کە مێژوویەکی زۆرینەی کاسۆلیکی ھەیە. لاتڤیا کۆمارێکی پەرلەمانی یەکگرتووە و دابەشکراوە بەسەر ١١٨ بەشی کارگێڕیدا کە لە ١٠٩ شارەوانی و ٩ شار پێکھاتووە. پێنج ناوچەی پلاندانانی ھەیە کە بریتین لە کورزمێ، لاتگەلێ، ڕیگا، ڤیدزمێ و زیمگەلێ. کۆماری لاتڤیا لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ دامەزراوە، لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠–١٩٤١ و ١٩٤٥–١٩٩١ لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەت و لە نێوان ساڵانی ١٩٤١–١٩٤٥ لەلایەن ئەڵمانیای نازییەوە داگیرکراون و لکێنراون بە خۆیانەوە. «شۆڕشی گۆرانی»ی ئاشتییانە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ و خۆپیشاندانی «زنجیرەی باڵتیک» لە ٢٣ی ئابی ١٩٨٩ بووە ھۆی سەربەخۆیی دەوڵەتانی باڵتیک. لاتڤیا لە ٢١ی ئابی ١٩٩١دا سەربەخۆیی خۆی ڕاگەیاند. لاتڤیا ئەندامی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، [[یەکێتیی ئەورووپا]]، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[ناتۆ]]، ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاری لە ئەورووپا، [[سندووقی نێونەتەوەیی پارە|سندووقی دراوی نێونەتەوەیی]] و [[ڕێکخراوی بازرگانی جیھانی]]یە و بەشێکە لە ناوچەی شنگن. ئەندامی کۆمەڵەی گەلان بووە لە ساڵانی (١٩٢١–١٩٤٦) و ناوچەی بازرگانی ئازادی باڵتیک (١٩٩٤–٢٠٠٤). ھەروەھا لاتڤیا ئەندامی ئەنجومەنی وڵاتانی باڵتیکە و ھاوکاری سێگۆشەیی نێوان دەوڵەتانی باڵتیک و ھاوکاری باکووری باڵتیک لەگەڵ ئیستۆنیا و لیتوانیا ھاوبەشە. دوای پاشەکشەی ئابووری لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا، لاتڤیا گەورەترین بەرھەمی ناوخۆیی لە [[ئەورووپا]] لە نێوان ساڵانی ١٩٩٨–٢٠٠٦دا ھەبوو. لەژێر قەیرانی دارایی جیھانی لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٨–٢٠١٠، لاتڤیا زۆرترین زیانی پێگەشتووە لە نێوان وڵاتانی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپادا، بەو پێیەی بەرھەمی ناوخۆیی نزیکەی ٢٦٬٥٤٪ لەو ماوەیەدا کەمی کردبوو. لاتڤیا لە ساڵی ٢٠١٠ نیشانەکانی سەقامگیری ئابووری نیشاندا و [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لاتڤیا وەک وڵاتێک دەخاتە لیستی ئەو وڵاتانەی کە پێوەرێکی گەشەسەندنی مرۆیی زۆر بەرزی ھەیە.<ref name=":0"/> == دابەشکردنە کارگێڕییەکان == [[پەڕگە:Latvijas_novadi_2021.png|وێنۆک|300PC|چەپ|دابەشکردنە کارگێڕییەکان لە لاتڤیا]] لاتڤیا دەوڵەتێکی یەکگرتووە، لە ئێستادا دابەشکراوە بۆ ٤٣ یەکەی حکوومەتی ناوخۆیی کە لە ٣٦ شارەوانی (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتیڤی]]: novadi) و ٧ شاری سەر بە دەوڵەت (بە [[زمانی لاتیڤی|لاتیڤی]]: valstspilsētas) پێکدێت لەگەڵ ئەنجومەنی شار و کارگێڕیی تایبەتی خۆیان: [[داوگافپیلس]]، و [[جێلگاڤا]]، و [[یوورمالا]]، و [[لیێپایا]]، و [[ڕێزێکنێ]]، و پایتەخت [[ڕیگا]]، و [[ڤێنتسپیلس]]. چوار ناوچەی مێژوویی و فەرھەنگی لە لاتڤیا ھەن - کوورلاند، و لاتگال، و ڤیدزێم، و زێمگالێ، کە لە دەستووری لاتڤیا ناسێندراون. سێلۆنیا، کە بەشێکە لە زێمگالێ، ھەندێک جار وەک ناوچەیەکی فەرھەنگیی جیاواز لەقەڵەم دەدرێت، بەڵام بەشێک نییە لە ھیچ دابەشکردنێکی فەرمی. زۆربەی کات سنووری ناوچە مێژوویی و فەرھەنگییەکان بە ڕوونی دیاری نەکراون و لە زۆر سەرچاوەدا دەگۆڕێن. لە دابەشکردنە فەرمییەکاندا، زۆرجار ناوچەی ڕیگا، کە پایتەخت و بەشێک لە ناوچەکانی تر کە پەیوەندییەکی بەھێزیان بە پایتەختەوە ھەیە دەگرێتەوە، لە دابەشکردنە ھەرێمییەکانیشدا دەخرێتە ناوەوە؛ بۆ نموونە، پێنج ناوچەی پلاندانان لە لاتڤیا ھەن (بە لاتیڤی: plānošanas reģioni)، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ ھاندانی گەشەپێدانی ھاوسەنگی ھەموو ناوچەکان دامەزرێنراون. لەژێر ئەم دابەشکردنەدا، ناوچەی ڕیگا بەشێکی زۆری ئەو ناوچانە دەگرێتەوە کە پێشتر بە شێوەیەکی سوننەتی بە ڤیدزێم، و کوورلاند، و زێمگالێ ناسرابوون. ناوچە ئامارییەکان لە لاتڤیا، کە بەپێی ناونانی [[یەکێتیی ئەورووپا]] بۆ یەکە ھەرێمییەکانی ئامار دامەزرێنراون، ئەم دابەشکردنە دووبارە دەکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Par Latvijas Republikas statistiskajiem reģioniem un tajos ietilpstošajām administratīvajām vienībām|سەردێڕ=https://likumi.lv/doc.php?id=328252|تاريخ-الوصول=2025-08-14|صحيفة=LIKUMI.LV|لغة=lv|ماڵپەڕ=http://web.archive.org/web/20250716105340/https://likumi.lv/doc.php?id=328252|تاريخ أرشيف=2025-07-16}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٠٢١، لاتڤیا دابەشکرابوو بۆ ٩ شاری کۆماری و ١٠٩ شارەوانی، و شارە کۆمارییەکان ئەمانەن:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Zaudējis spēku - Administratīvi teritoriālās reformas likums|سەردێڕ=https://likumi.lv/doc.php?id=51528|تاريخ-الوصول=2025-08-14|صحيفة=LIKUMI.LV|لغة=lv|ماڵپەڕ=http://web.archive.org/web/20250316082928/https://likumi.lv/doc.php?id=51528|تاريخ أرشيف=2025-03-16}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.varam.gov.lv/lv/media/26745/download |سەردێڕ=«Mērsraga novada pašvaldības 2020. gada publiskais pārskats» |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240124143641/https://www.varam.gov.lv/lv/media/26745/download |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لاتڤیا لە پێشتردا تەنھا بۆ چوار بەش دابەش دەبوو ئەوانیش (کۆرلاند)، (لاتگالیا)، (ڤیدزێمێ) و (زێمگالێ)، و ئەم دابەشکردنە لەسەر بنەمای فەرھەنگی و نەتەوەیی ئەنجام درابوو. {| class="sortable wikitable" style="text-align:right; font-size:90%" |- style="font-size:100%; text-align:right" ! style="width:330px;"|ناوچەکان!! style="width:140px|گەورەترین شار!! style="width:170px;"|[[ڕووبەر|ڕووبەر]]!! style="width:180px;"|[[گەل|دانیشتووان]] – (چڕیی دانیشتووان) |- | [[ناوچەی ڕیگا]]||[[ڕیگا]]||style="text-align:right"|١٠,١٣٢&nbsp;کم²||style="text-align:right"|١,٠٩٨,٥٢٣ – (١٠٨.٣/کم²) |- | [[ناوچەی کوورزێمی]]||[[لیێپایا (شار)|لیێپایا]]||style="text-align:right"|١٣,٥٩٦&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٣٠١,٦٢١ – (٢٢.١/کم²) |- | [[ناوچەی لاتگالی]]||[[داوگافپیلس]]||style="text-align:right"|١٤,٥٤٩&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٣٤٣,٦٤٦ – (٢٣.٥/کم²) |- | [[ناوچەی زێمگالی]]||[[جێلگاڤا]]||style="text-align:right"|١٠,٧٣٣&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٢٨١,٩٢٨ – (٢٦.١/کم²) |- | [[ناوچەی ڤیدزێمی]]||[[ڤالمێرا]]||style="text-align:right"|١٥,٢٤٦&nbsp;کم²||style="text-align:right"|٢٣٥,٥٧٦ – (١٥.٤/کم²) |- | «لاتڤیا»||«[[ڕیگا]]»||style="text-align:right"|«٦٤,٢٥٦&nbsp;کم²»||style="text-align:right"|«٢,٢٦١,٢٩٤ – (٣٤.٩/کم²)» |} == جوگرافیا == [[پەڕگە:Lv from satellite.jpg|وێنۆک|چەپ|وێنەی مانگی دەستکردی لاتڤیا]] [[پەڕگە:BalticSea March2000 NASA-S2000084115409 md.jpg|وێنۆک|ڕاست|لاتڤیا دەکەوێتە [[باکووری ئەورووپا]]، لەسەر کەناراوە ڕۆژھەڵاتییەکانی [[دەریای باڵتیک]]]] لاتڤیا دەکەوێتە [[باکووری ئەورووپا]]، و لەسەر کەناراوە ڕۆژھەڵاتییەکانی دەریای باڵتیک، و بەشی باکووری ڕۆژاوای کراتۆنی [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]]، لە نێوان ھێڵەکانی پانی ٥٥ پلە و ٥٨ پلەی باکوور (ناوچەیەکی بچووک لە باکووری ٥٨ پلە)، و ھێڵەکانی درێژی ٢١ پلە و ٢٩ پلەی ڕۆژھەڵات (ناوچەیەکی بچووک لە ڕۆژاوای ٢١ پلە). لاتڤیا ڕووبەرێکی گشتیی ھەیە کە ٦٤٥٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە (٢٤٩٢٦ میلی چوارگۆشە) کە ٦٢١٥٧ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٢٣٩٩٩ میلی چوارگۆشە) وشکانییە، ١٨١٥٩ کیلۆمەتری چوارگۆشەی (٧٠١١ میلی چوارگۆشە) زەویی کشتوکاڵییە،<ref name="Agriculture - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html|ناونیشان=Agriculture – Key Indicators|بڵاوکەرەوە=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|بەروار=28 April 2012|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٢| ماڵپەڕی = https://web.archive.org/web/20180710123920/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/agriculture-key-indicators-30725.html | تاريخ أرشيف = 10 يوليو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> ٣٤٩٦٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە زەویی دارستانە (١٣٥٠٠ میلی چوارگۆشە)<ref name="Forestry - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html|عنوان=Forestry – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ=18 August 2011|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180512101735/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/forestry-key-indicators-30729.html | تاريخ أرشيف = 12 مايو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> و ٢٤٠٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە ئاوە ناوخۆیییەکانە (٩٢٧ میلی چوارگۆشە).<ref name="Geographical Data - Key Indicators">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html|عنوان=Geographical Data – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ=5 October 2011|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180625063629/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html | تاريخ أرشيف = 25 يونيو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref> کۆی درێژیی سنووری لاتڤیا ١٨٦٦ کیلۆمەترە (١١٥٩ میل). کۆی درێژیی سنوورە وشکانییەکانی ١٣٦٨ کیلۆمەترە (٨٥٠ میل)، کە ٣٤٣ کیلۆمەتری (٢١٣ میل) لەگەڵ [[ئەستۆنیا]] لە باکوور، ٢٧٦ کیلۆمەتری (١٧١ میل) لەگەڵ [[ڕووسیا|فیدراسیۆنی ڕووسیا لە ڕۆژھەڵات]]، ١٦١ کیلۆمەتری (١٠٠ میل) لەگەڵ [[بیلاڕووس]] لە باشووری ڕۆژھەڵات و ٥٨٨ کیلۆمەتری (٣٦٥ میل) لەگەڵ [[لیتوانیا]] لە باشوور بەش کراوە. درێژیی سنوورە دەریایییەکانی ٤٩٨ کیلۆمەترە (٣٠٩ میل)، کە لەگەڵ ئەستۆنیا و سوێد و لیتوانیا بەشی دەکات. درێژبوونەوەی لە باکوورەوە بۆ باشوور ٢١٠ کیلۆمەترە (١٣٠ میل) و لە ڕۆژاواوە بۆ ڕۆژھەڵات ٤٥٠ کیلۆمەترە (٢٨٠ میل).<ref name="Geographical Data - Key Indicators"/> زۆربەی خاکەکانی لاتڤیا کەمتر لە ١٠٠ مەتر (٣٣٠ پێ) لە سەرووی [[ئاستی دەریا]]وەن. گەورەترین دەریاچەی لووبانسە بە ڕووبەری ٨٠.٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٣١.٢ میلی چوارگۆشە)، قووڵترین دەریاچە دریدزیسە کە ٦٥.١ مەترە (٢١٤ پێ). درێژترین ڕووبار لە خاکی لاتڤیا گاویایە، بە درێژیی ٤٥٢ کیلۆمەتر (٢٨١ میل). درێژترین ڕووبار کە بە خاکی لاتڤیا دەڕوات داوگاڤایە، کە کۆی درێژییەکەی ١٠٠٥ کیلۆمەترە (٦٢٤ میل) کە ٣٥٢ مەتری (١١٥٥ پێ) لە خاکی لاتڤیا دایە. بەرزترین خاڵ لە لاتڤیا گایزینکالنسە، ٣١١.٦ مەتر (١٠٢٢ پێ). بە درێژاییی ھێڵی کەناراوەکانی باڵتیکی لاتڤیا ٤٩٤ کیلۆمەترە (٣٠٧ میل). لە دەروازەی [[دەریای باڵتیک]]، کەنداوێکی تەنک لە [[ڕیگا]] لە باکووری ڕۆژاوای وڵاتەکە ھەیە.<ref name="Latvia in brief">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= https://www.latvia.eu/content/latvia-brief|عنوان=Latvia in brief|ناشر=Latvian Institute|تاريخ الوصول=17 May 2012|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20200401160731/https://www.latvia.eu/content/latvia-brief|تاريخ أرشيف=2020-04-01|حالة المسار=dead}}</ref> === کەشووھەوا === لاتڤیا کەشووھەوایەکی شێداری مامناوەند و کەشووھەوایەکی نیمچە کیشوەریی ھەیە کە بە ھاوینێکی گەرم، زستانێکی سارد و ئاستی بەرزی شێ و بارانبارین جیا دەکرێتەوە. بارودۆخی کەشووھەوا لە لاتڤیا لەژێر کاریگەریی دەریای باڵتیکدایە. لاتڤیا چوار وەرزی دیاری ھەیە کە درێژییەکەیان نزیکەی یەکسانە. لە زستاندا، کە لە ناوەڕاستی کانوونی یەکەمەوە دەست پێ دەکات و تا ناوەڕاستی ئازار بەردەوام دەبێت، تێکڕای پلەی گەرمی لە دەوروبەری -٦ پلەی سەدی دەبێت، و بە بەرگی بەفری جێگیر، خۆری گەش و ڕۆژی کورت جیا دەکرێتەوە. ماوەی سەختی کەشووھەوا لە وەرزی زستاندا لەگەڵ بای سارد، پلەی گەرمیی تووند تا دەوروبەری -٣٠ پلە، و بەفری چڕ باون. لە ھاویندا، کە لە حوزەیرانەوە دەست پێ دەکات و تا ئاب بەردەوام دەبێت، بەزۆری گەرم و خۆرھەتاو دەبێت لەگەڵ ئێواران و شەوانی سارد. لە ھاویندا تێکڕای پلەی گەرمی لە دەوروبەری +١٩ پلەی سەدی دەبێت لەگەڵ پلەی گەرمیی تووند تا +٣٥ پلەی سەدی. کەشووھەوا لە وەرزەکانی بەھار و پاییزدا تا ڕادەیەک مامناوەندە.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html|عنوان=Geographical Data – Key Indicators|ناشر=Central Statistical Bureau Republic of Latvia|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20180625063629/http://www.csb.gov.lv:80/en/statistikas-temas/geographical-data-key-indicators-30773.html | تاريخ أرشيف = 25 يونيو 2018 |حالة المسار=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://www.latvia.travel/en/climate-and-weather-conditions|عنوان=The climate and weather conditions|ناشر=Latvia.travel|تاريخ الوصول=17 May 2012| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20141006074610/http://www.latvia.travel/en/climate-and-weather-conditions | تاريخ أرشيف = 6 أكتوبر 2014 |حالة المسار=dead}}</ref> == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی [[٢٠٢٦]] ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی لاتڤیا ١،٨٣٧،٧١٥ کەس بووە کە دەکاتە ٠،٠٢٢ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣،٨ ساڵە. ھەروەھا ٦٧.٧ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>https://www.worldometers.info/world-population/latvia-population/</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[سنووری ئۆزبەکستان-کازاخستان]] * [[سنووری لاتڤیا-ڕووسیا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەورووپا}} {{ئەندامانی ناتۆ}} {{دەوڵەتانی ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Latvia}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|جوگرافیا|وڵاتەکان|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|لاتڤیا}} [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەورووپای باکووری]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:لاتڤیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١]] [[پۆل:وڵاتانی ئەورووپای باکوور]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٠]] mqpl66gs8n8maah5n3ngj7827cdu5za 0 8723 1585847 1585823 2026-05-21T12:00:40Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585847 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranEastAzerbaijan.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پەڕگە:East Azarbaijan State Capital.jpg|چەپ|وێنۆک|200px|کۆشکی پارێزگاریی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە [[تەورێز]]]] '''پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات''' (بە [[فارسی]]: ''استان آذریایجان شرقی'') یەکێکە لە [[پارێزگاکانی ئێران]] کە کەوتووەتە باکووری [[ڕۆژاوای ئێران]]ەوە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[تەورێز]]ە و زۆربەی دانیشتووانی [[ئازەرییەکان|ئازەری]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات، لە باکووردا لەگەڵ کۆمارەکانی [[ئازەربایجان]] و [[ئەرمەنستان]]، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای ئەردەوێڵ]]، لە باشووردا لەگەڵ [[پارێزگای زەنگان]] و لە ڕۆژاوادا لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھاوسنوورە. == مێژوو == === پێش ئیسلام === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە ڕابردوودا بەشێک بووە لە خاکی مێژوویی [[ماد]] کە بە «مادی بچووک» ناوبانگی دەرکردبوو. لە کاتی فەرمانڕەواییی [[ئەسکەندەری مەزن]] بەسەر [[ئێران]]دا لە ٣٣١ ساڵ پێش زایین، پارێزگاری ناوچەی مادی بچووک کە فەرماندەیەک بوو بە ناوی [[ئاترووپات]]، دژی [[ئەسکەندەری مەزن]] ڕاپەڕی و بە بەستنی پەیماننامەیەک دەستی یۆنانییەکانی لە ئازەربایجان کورت کردەوە. [[ئەسکەندەری مەزن]]یش ئاترووپاتی بە مەرجی پەیڕەویکردن لە ئیمپراتۆرییەتەکەی، لەم ناوچەیەدا ھێشتەوە.<ref name="Pishineh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=سابقهٔ تاریخی استان|بڵاوکەرەوە=وبگاه استانداری آذربایجان شرقی|سەردێڕ=http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4|تاریخ بازدید=۱۴ مارس ۲۰۱۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100303014729/http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جێنشینانی ئەسکەندەر دوای مردنی ئەو کەوتنە [[جەنگ]] و ململانێ لەگەڵ یەکتر و لەم سەردەمەدا بوو کە ئاترووپات بوو بە فەرمانڕەوای ناوچەی مادی بچووک. بەپێی گێڕانەوە نەسەلمێنراوەکان ناوی ئەم ناوچەیەش بە مەبەستی ڕێزگرتن لە ماندووبوونەکانی ئەو لە بەرامبەر بێگانەکاندا بە «ئاترووپاتگان» ناسرا.<ref name="Pishineh"/> === دوای ئیسلام === بە ھێرشی مەغۆلەکان و ھاتنی [[ھۆلاکۆ خان]]، ئازەربایجان ببووە ناوەندی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]ەکان لە [[خۆراسان]]ەوە تا [[شام]]. دوای مەغۆلەکان، بنەماڵەی تورکەکانی [[قەرەقۆینلۆ]] و [[ئاق قۆینلۆ]] زاڵ بوون بەسەر ئەم ناوچەیەدا. لە سەردەمی [[سەفەوی]]دا، [[شا ئیسماعیلی یەکەم]] شاری [[تەورێز]]ی وەک پایتەختی [[ئێران]] ڕای گەیاند. لە سەردەمی حوکمڕانیی [[قاجاڕەکان]]دا دوای [[فەتحعەلی شا|فەتح عەلی شای قاجاڕ]]، شاری تەورێز بوو بە نشینگەی جێنشین و بەم شێوەیە محەممەد شا، [[ناسرەدین شا]]، [[موزەفەرەدین شا]]، [[محەممەد عەلی شا]] و [[ئەحمەدشا]] سەردەمی جێنشینیی خۆیان لەم شارەدا بەسەر برد. [[ڕەزا شا]] لە ساڵی ١٣٠٠دا باڵادەستیی حکوومەتی ناوەندیی ئێرانی بەسەر ئەم ناوچەیەدا چەسپاند. بە دەستپێکردنی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ساڵی ١٣٢٠دا، ھێزەکانی [[یەکێتیی کۆمارە سۆسیالیستە سۆڤیەتییەکان|سۆڤیەت]] چوونە ناو ئازەربایجان. ئەم ھێزانە لە بانەمەڕی ١٣٢٥دا لە دوای ورووژاندنی پرسی ئازەربایجان لە [[ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان]]، ئازەربایجانیان چۆڵ کردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=4l | ناونیشان = سابقه تاریخی استان آذربایجان شرقی | بازبینی = ۲۴ اوت ۲۰۱۲ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160310040135/http://ostan-as.gov.ir/?pageid=4l |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕێک لە ساڵی ١٣٣٧دا [[ئاستارا]] کە بەشێک بوو لە شارستانی [[ئەردەوێڵ]]، بوو بە شارستان و لە ساڵی ١٣٥٠دا لە ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات جیاکرایەوە و درایە گێڵان. «بەم شێوەیە پەیوەندیی ئازەربایجان لەگەڵ کەناراوە سروشتییەکانی خۆی لە [[دەریای کاسپیەن]] و بەندەرگای ئاستارادا پچرا.» == باری سروشتی == === جوگرافیای ڕامیاری === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بە ٤٥٬٤٨١ کیلۆمەتری چوارگۆشە ڕووبەر، نزیکەی ٢٫٨ لەسەدی پانتاییی گشتیی [[ئێران]]ی بۆ خۆی تەرخان کردووە. ئەم پارێزگایە لە باکووری ڕۆژاوای وڵات و لەنێوان خولگەکانی ٣٦ پلە و ٤٥ خولەک تا ٣٩ پلە و ٢٦ خولەکی پاناییی باکوور و ھێڵەکانی درێژیی ٤٥ پلە و ٥ خولەک تا ٤٨ پلە و ٢٢ خولەکی درێژیی ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە.<ref name="Joghrafiya">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=موقعیت جغرافیایی استان|بڵاوکەرەوە=وبگاه استانداری آذربایجان شرقی|سەردێڕ=http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=5|تاریخ بازدید=۱۴ مارس ۲۰۱۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100303014801/http://www.ostan-as.gov.ir/?PageID=5|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕووباری ئاراس سنووری باکووری لەگەڵ کۆمارەکانی ئازەربایجان، ئەرمەنستان و ویلایەتی خۆبەڕێوەبەری [[نەخچەوان]] دیاری دەکات. ڕووباری قەتوور و ئاوەکانی دەریاچەی ورمێ سنوورەکانی ڕۆژاوای لەگەڵ پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوایە.<ref>مجموعه راهنمای جامع ایرانگردی، استان آذربایجان غربی، حسن زنده دل، چاپ اول، صفحه 27.</ref> پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات ٢٠٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[کۆماری ئازەربایجان]] و ٣٥ کیلۆمەتر لەگەڵ [[ئەرمەنستان]] سنووری ھاوبەشی ھەیە لە کاتێکدا تەنھا پارێزگای [[ئێران]]ە کە ھاوسێی [[ئەرمەنستان]]ە. ئەم پارێزگایە ھەروەھا ٤٢٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لەلای ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژاوا، ٤٠٠ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای ئەردەوێڵ]] لەلای ڕۆژھەڵات و ١٤٥ کیلۆمەتر لەگەڵ [[پارێزگای زنجان]] لەلای باشوورەوە ھاوسنوورە.<ref name="Joghrafiya"/> === جوگرافیای سروشتی === [[پەڕگە:Arasbaran by Amirgtt64.jpg|وێنۆک|چەپ|زنجیرەچیای [[ئەرسەباران]]]] پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات لە حەوت یەکەی کوێستانی پێکھاتووە. زنجیرەچیای [[ئەرسەباران]] باکووریترینی ئەم یەکانەیە کە لە دیوانداغەوە دەست پێدەکات و بە دۆڵی ڕووباری دەڕەڕوود کۆتایی دێت. زنجیرەچیای [[قۆشەداغ]] کە لە باشووری ئەرسەبارانەوە دەست پێدەکات و بە سەبەڵان کۆتایی دێت. بارستەی ئاگرپژێنی [[سەبەڵان]] کە ٤٨١١ مەتر بەرزییەکەیەتی و بە سنووری ھاوبەشی نێوان پارێزگاکانی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات و [[پارێزگای ئەردەوێڵ|ئەردەوێڵ]] دادەنرێت. زنجیرەچیاکانی [[میشۆداغی|میشۆ]] و مۆرۆ کە لە ڕۆژاوای پارێزگاوە ([[شارستانی مەرەند|مەرەند]]) دەست پێدەکەن و بە بەرزایییەکانی [[کێوی عەون بن عەلی|عەون بن عەلی]] (عەیناڵی) و [[گوندەواری شەبێلی|شەبێلی]] کۆتایی دێن کە بەرزترین لووتکەی لووتکەی عەلی عەلەمدارە بە بەرزیی نزیکەی ٣٢٠٠ مەتر لە [[شارستانی مەرەند|مەرەند]]. زنجیرەچیای [[بزقووش]] کە بە ٣٣٠٣ مەتر بەرزی، سنووری نێوان شارستانەکانی [[شارستانی میانە|میانە]]–[[شارستانی سەراب|سەراب]] و [[سەراب (ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات)|سەراب]]–[[بۆستاناوا|بۆستاناوا]] پێکدەھێنێت. بارستەی ئاگرپژێنی [[سەھەند]] لە باشووری [[تەورێز]] لە سنووری شارستانی [[بۆستاناوا|بۆستاناوا]] کە ٣٧٠٧ مەتر بەرزییەکەیەتی. زنجیرەچیای [[تەختی سولەیمان|ئەربەت]] ([[تەختی سولەیمان]]) کە لە دامێنەکانی باشووری سەھەندەوە دەست پێدەکات و بەرەو باشوور درێژ دەبێتەوە.<ref name="Joghrafiya"/> === کەش و ھەوا === پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات بەھۆی پانتاییی زۆرەوە خاوەنی کەش و ھەوای جۆراوجۆرە. بەجۆرێک کە زۆرترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو لە شارەکانی میانە و جۆڵفادایە کە خەڵکی ئەم شارانە پلەی گەرمیی +٤٥ پلەی سەرووی سفریان ئەزموون کردووە و ھەروەھا کەمترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو لە پارێزگاکە و لە ھەموو شارەکانی ئێراندا پەیوەندی بە [[بۆستاناوا]]وە ھەیە بە پلەی گەرمیی -٤٦ پلەی ژێر سفر. تێکڕای بارانبارینی ساڵانە ٢٥٠ تا ٣٠٠ میلیمەترە.<ref name="test">[http://www.irimo.ir/ سازمان هواشناسی ایران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829023626/http://www.irimo.ir/ |date=۲۹ اوت ۲۰۱۴}}، بانک اطلاعاتی آماری داده‌های هواشناسی ایران.</ref> == دانیشتووان == {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژهەڵات (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئازەری|blue|٩٧٫٠}} {{bar percent|فارس|yellow|١٫٨}} {{bar percent|تات|black|١٫٠}} {{bar percent|کورد|green|٠٫٢}}}} == سەرچاوەکان == {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|ئازەربایجان|کۆمەڵگا|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|East Azerbaijan Province}} [[پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] ih8u89mo2677u3opfzy2b9gci88zrty 0 8724 1586031 1405429 2026-05-22T06:10:04Z 1silent scientist 51740 1586031 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranArdabil.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئەردەوێڵ]] پارێزگای ئەردەوێڵ یەکێک لە [[پارێزگاکانی ئێران]]ە کە کەوتۆتە باکووری ڕۆژئاوای ئێران. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەردەوێڵ]]ە و زۆربەی دانیشتوانی [[ئازەری]]ن. پارێزگای ئەردەوێڵ لە باکووردا لەگەڵ کۆماری [[ئازەربایجان]]، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای گیلان]]، لە باشووردا لەگەڵ [[پارێزگای زەنگان]] و لە ڕۆژئاوادا لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] ھاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Sheikh-safi.jpg|thumb|upright|گۆڕی شێخ سەفی]] تایبەتمەندییە سروشتییەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ لە [[ئاوێستا]]دا ئاماژەیان پێ کراوە، کە بەپێی ئەو [[زەردەشت]] لە تەنیشت ڕووباری [[ڕووباری ئاراس|ئاراس]] لەدایکبووە و [[پەرتووک|پەرتووکەکەی]] لە کێوەکانی [[سەبەڵان]] نووسیوە. لە سەردەمی [[کەوتنی ئێران بەدەست موسڵمانان|کەوتنی ئێران بەدەست موسڵماناندا]]، ئەردەوێڵ گەورەترین شاری [[ئازەربایجان]] بووە، و تا سەردەمی ھێرشی [[مەغۆل|مەغۆلەکان]] بەو شێوەیە ماوەتەوە.{{cn|date=January 2023}} [[ئیسماعیلی یەکەم|شا ئیسماعیلی یەکەم]] ھەڵمەتەکەی بۆ نەتەوەیی‌کردنی حکوومەت و خاکی ئێرانی لەێرەوە دەست پێ کرد، بەڵام لە دەرەنجامدا لە ١٥٠٠ی [[زایینی]] [[تەورێز|تەورێزی]] وەک پایتەختەکەی ڕای گەیاند. کەچی ئەردەوێڵ تا سەردەمی نوێ وەک شارێکی گرنگ لە ھەردوو ڕووی [[ڕامیاری]] و ئابوورییەوە مایەوە. == دانیشتووان == {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئەردەوێڵ (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئازەری|blue|٩٧٫٠}} {{bar percent|کورد|yellow|٢٫٠}} {{bar percent|فارس|black|١٫٠}}}} == گەشتیاری == پارێزگای ئەردەوێڵ یەکێکە لە ناوچە گەشتیارییەکانی ئێرانە. یەکێک لە تایبەتمەندیەکانی ئەم پارێزگایە کەش وهەوای خۆش و فێنکی ئەم هەرێمەیە لە [[بەھار|بەهار]] و [[ھاوین|هاویندا]] . سەرعەین ٢٢ کم لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژئاوای]] [[شار|شاری]] [[ئەردەوێڵ]] دوری هەیە، یەکێکە لە ناوچە گەشتیارییە بەناوبانگەکانی پارێزگای ئەردەوێڵە، کە لە [[وەرز|وەرزە]] گەرمەکاندا بە دەیان هەزار [[گەشتیاری|گەشتیار]] لە هەموو [[ئێران]] و وڵاتانی دەرەوە میوانداری دەکات. زۆرترین ژمارەی [[ھۆتێل|هۆتێل]] و شوقەی هۆتێلی هەیە و ژمارەی دانیشتوانی تا ڕادەیەک نزمی لە خۆیدا هەیە بە بەراورد لەگەڵ ناوچە گەشتیارییەکانی دیکەی ئێران . == سەرچاوەکان == {{کورت}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ardabil Province}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەردەوێڵ]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئەردەوێڵ]] mj63bkz8uouk5et6fqzrb39b7ufbk8g 1586032 1586031 2026-05-22T06:10:29Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586032 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranArdabil.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئەردەوێڵ]] پارێزگای ئەردەوێڵ یەکێک لە [[پارێزگاکانی ئێران]]ە کە کەوتۆتە باکووری ڕۆژئاوای ئێران. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەردەوێڵ]]ە و زۆربەی دانیشتوانی [[ئازەری]]ن. پارێزگای ئەردەوێڵ لە باکووردا لەگەڵ کۆماری [[ئازەربایجان]]، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای گیلان]]، لە باشووردا لەگەڵ [[پارێزگای زەنگان]] و لە ڕۆژئاوادا لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] ھاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Sheikh-safi.jpg|thumb|upright|گۆڕی شێخ سەفی]] تایبەتمەندییە سروشتییەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ لە [[ئاوێستا]]دا ئاماژەیان پێ کراوە، کە بەپێی ئەو [[زەردەشت]] لە تەنیشت ڕووباری [[ڕووباری ئاراس|ئاراس]] لەدایکبووە و [[پەرتووک|پەرتووکەکەی]] لە کێوەکانی [[سەبەڵان]] نووسیوە. لە سەردەمی [[کەوتنی ئێران بەدەست موسڵمانان|کەوتنی ئێران بەدەست موسڵماناندا]]، ئەردەوێڵ گەورەترین شاری [[ئازەربایجان]] بووە، و تا سەردەمی ھێرشی [[مەغۆل|مەغۆلەکان]] بەو شێوەیە ماوەتەوە.{{cn|date=January 2023}} [[ئیسماعیلی یەکەم|شا ئیسماعیلی یەکەم]] ھەڵمەتەکەی بۆ نەتەوەیی‌کردنی حکوومەت و خاکی ئێرانی لەێرەوە دەست پێ کرد، بەڵام لە دەرەنجامدا لە ١٥٠٠ی [[زایینی]] [[تەورێز|تەورێزی]] وەک پایتەختەکەی ڕای گەیاند. کەچی ئەردەوێڵ تا سەردەمی نوێ وەک شارێکی گرنگ لە ھەردوو ڕووی [[ڕامیاری]] و ئابوورییەوە مایەوە. == دانیشتووان == {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئەردەوێڵ (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئازەری|blue|٩٧٫٠}} {{bar percent|کورد|yellow|٢٫٠}} {{bar percent|فارس|black|١٫٠}}}} == گەشتیاری == پارێزگای ئەردەوێڵ یەکێکە لە ناوچە گەشتیارییەکانی ئێرانە. یەکێک لە تایبەتمەندیەکانی ئەم پارێزگایە کەش وهەوای خۆش و فێنکی ئەم هەرێمەیە لە [[بەھار|بەهار]] و [[ھاوین|هاویندا]] . سەرعەین ٢٢ کم لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژئاوای]] [[شار|شاری]] [[ئەردەوێڵ]] دوری هەیە، یەکێکە لە ناوچە گەشتیارییە بەناوبانگەکانی پارێزگای ئەردەوێڵە، کە لە [[وەرز|وەرزە]] گەرمەکاندا بە دەیان هەزار [[گەشتیاری|گەشتیار]] لە هەموو [[ئێران]] و وڵاتانی دەرەوە میوانداری دەکات. زۆرترین ژمارەی [[ھۆتێل|هۆتێل]] و شوقەی هۆتێلی هەیە و ژمارەی دانیشتوانی تا ڕادەیەک نزمی لە خۆیدا هەیە بە بەراورد لەگەڵ ناوچە گەشتیارییەکانی دیکەی ئێران . == سەرچاوەکان == {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ardabil Province}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەردەوێڵ]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئەردەوێڵ]] 30xyxx6aj534wwpw7ikak0fpydsparv 1586033 1586032 2026-05-22T06:11:51Z 1silent scientist 51740 1586033 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[پەڕگە:IranArdabil.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ئەردەوێڵ]] '''پارێزگای ئەردەوێڵ''' یەکێکە لە [[پارێزگاکانی ئێران]] کە کەوتۆتە باکووری ڕۆژاوای [[ئێران]]. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەردەوێڵ]]ە و زۆربەی دانیشتووانی [[ئازەری]]ن. پارێزگای ئەردەوێڵ لە باکووردا لەگەڵ کۆماری [[ئازەربایجان]]، لە ڕۆژھەڵاتدا لەگەڵ [[پارێزگای گیلان]]، لە باشووردا لەگەڵ [[پارێزگای زەنگان]] و لە ڕۆژئاوادا لەگەڵ [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] ھاوسنوورە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Sheikh-safi.jpg|thumb|upright|گۆڕی شێخ سەفی]] تایبەتمەندییە سروشتییەکانی پارێزگای ئەردەوێڵ لە [[ئاوێستا]]دا ئاماژەیان پێ کراوە، کە بەپێی ئەو [[زەردەشت]] لە تەنیشت ڕووباری [[ڕووباری ئاراس|ئاراس]] لەدایکبووە و [[پەرتووک|پەرتووکەکەی]] لە کێوەکانی [[سەبەڵان]] نووسیوە. لە سەردەمی [[کەوتنی ئێران بەدەست موسڵمانان|کەوتنی ئێران بەدەست موسڵماناندا]]، ئەردەوێڵ گەورەترین شاری [[ئازەربایجان]] بووە، و تا سەردەمی ھێرشی [[مەغۆل|مەغۆلەکان]] بەو شێوەیە ماوەتەوە.{{cn|date=January 2023}} [[ئیسماعیلی یەکەم|شا ئیسماعیلی یەکەم]] ھەڵمەتەکەی بۆ نەتەوەیی‌کردنی حکوومەت و خاکی ئێرانی لەێرەوە دەست پێ کرد، بەڵام لە دەرەنجامدا لە ١٥٠٠ی [[زایینی]] [[تەورێز|تەورێزی]] وەک پایتەختەکەی ڕای گەیاند. کەچی ئەردەوێڵ تا سەردەمی نوێ وەک شارێکی گرنگ لە ھەردوو ڕووی [[ڕامیاری]] و ئابوورییەوە مایەوە. == دانیشتووان == {{bar box | title=گرووپە ڕەگەزییەکان لە پارێزگای ئەردەوێڵ (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''گرووپە ڕەگەزییەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|ئازەری|blue|٩٧٫٠}} {{bar percent|کورد|yellow|٢٫٠}} {{bar percent|فارس|black|١٫٠}}}} == گەشتیاری == پارێزگای ئەردەوێڵ یەکێکە لە ناوچە گەشتیارییەکانی ئێرانە. یەکێک لە تایبەتمەندیەکانی ئەم پارێزگایە کەش وهەوای خۆش و فێنکی ئەم هەرێمەیە لە [[بەھار|بەهار]] و [[ھاوین|هاویندا]] . سەرعەین ٢٢ کم لە [[ڕۆژاوا|ڕۆژئاوای]] [[شار|شاری]] [[ئەردەوێڵ]] دوری هەیە، یەکێکە لە ناوچە گەشتیارییە بەناوبانگەکانی پارێزگای ئەردەوێڵە، کە لە [[وەرز|وەرزە]] گەرمەکاندا بە دەیان هەزار [[گەشتیاری|گەشتیار]] لە هەموو [[ئێران]] و وڵاتانی دەرەوە میوانداری دەکات. زۆرترین ژمارەی [[ھۆتێل|هۆتێل]] و شوقەی هۆتێلی هەیە و ژمارەی دانیشتوانی تا ڕادەیەک نزمی لە خۆیدا هەیە بە بەراورد لەگەڵ ناوچە گەشتیارییەکانی دیکەی ئێران . == سەرچاوەکان == {{پارێزگاکانی ئێران}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ardabil Province}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەردەوێڵ]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|ئەردەوێڵ]] ntbyrgsvb4r97uohy4ivq0subndudlx 0 8731 1585958 1525903 2026-05-21T19:22:52Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585958 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} {{شێواز}} }} [[File:IranNorthKhorasan-SVG.svg|200px|thumb|پارێزگای خۆراسانی باکوور]] پارێزگای خۆراسانی باکوور (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]:خراسان شمالی - Bi kurdî: Xorasanê Bakûr) یەکێک لە [[پارێزگاکانی ئێران]] و کەوتۆتە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[بوژنۆرد]]ە. رووبەری پارێزگای خۆراسانی باکوور پتر لە ٢٨٬٠٠٠کم چوارگۆشەیە. ژمارەی دانیشتوانی پارێزگای خۆراسانی باکوور نزیکی ٩٠٠٫٠٠٠ کەسن. خۆراسانی باکوور لە باشوور و ڕۆژھەڵات‌دا لە گەڵ [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی]]، لە باکووردا لە گەڵ وڵاتی [[تورکمانستان]]، لە باشووری ڕۆژئاوادا لە گەڵ [[پارێزگای سمنان]] و لە ڕۆژاوا دا لە گەڵ [[پارێزگای گوڵستان]] ھاوسنوورە. دانیشتوانی خوراسانی باکور زورینە کوردن. {{bar box |title=نەتەوەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور لە (٢٠١٦) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=١٣٩٥ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=نەتەوە |right1=ڕێژە |float=left |bars= {{bar percent|[[کورد]]|yellow|٥٠٫٠}} {{bar percent|[[فارسەکان|فارس]]|black|٢٧٫٨}} {{bar percent|[[تورکەکان|تورک]]|blue|١٧٫٠}} {{bar percent|[[تورکمان]]|gray|٥٫٢}}}} ==مێژوو== لە راپرسی خویندن لە ناو نەتەوەکانی ئیران لە سالی ٢٠٠٩ نەتیجەی ئامارکە بم شیەوەیە بو کوردەکانی خوراسان (کوردخانە) ھێمای پارێزەری فەرھەنگ شەریف فەلاح لە سەرەتای سەدەی شانزیەمی زایینی ئیمپراتۆری شیعە مەزھەبی سەفەویان، وەک رکابەرێک لە بەرانبەر ئیمپراتۆری سوننە مەزھەبی عوسمانیدا خۆی دەرخست و بە مەبەستی سەپاندن و ھەژمۆنیی ئایدۆلۆژیا و مەزھەبی شیعە و چەند ھۆیەکی دیکە، لەگەڵی کەوتە ململانێیەوە. زێدی و نیشتمانی کورد لەم گێروکێشەیەدا کەوتە بەر پەلامار و ئیدیعای ھەردوو ئیمپراتۆرەکەوە. لە ساڵی ١٥١٤ی زایینی، لە ناوچەی "[[شارستانی چاڵدێران|چالدێران]]" کە ئێستە ناحیەیەکی سەر بە پارێزگای [[شارستانی ورمێ|ورمێ]]<nowiki/>یە لە رۆژھەڵاتی کوردستان تێھەڵچوونێکی توند و خوێناوی لە نێوان ئەو دوو ئیمپراتۆییەدا رووی دا کە بە "[[شەڕی چاڵدێران|شەڕی چالدێران]]" ناسراوە، لەو شەڕەدا ئ[[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|یمپراتۆری عوسمانی]] بەسەر ئێراندا سەرکەوت. لە ئەنجامدا نەتەوە و نیشتمانی کورد لەلایەن ئەو زلھێزەی ناوچەوە لێک ترازا و دابەش کرا و بەشێکی کەوتە بەر ئیمپراتۆری عوسمانی و ئەو بەشەکەی دیکەشی بە ئیمپراتۆریی سەفەوی بڕا. ئێڵ و عەشیرە و ھۆزە کوردەکان لە سەردەمی دەسەڵاتی شاعەباسی سەفەوی ساڵی ١٥٩٨ی زایینی، یان بەپێی سەرچاوەکانی دیکە ١٦٠٢ی زایینی (لە ناوچەکانی نێوان رۆژئاوای گۆلی ورمێ و دەوروبەری گۆلی وان و باشووری رووباری ئەرەس بۆ ناوچەی خوراسان لە باکووری رۆژھەڵاتی ئێران دوور خرانەوە و کۆچێنران). دکتۆر "کەلیموڵلا تەوەحودی" کە بە باوکی مێژووی کورەکانی خوراسان ناسراوە، لە کتێبە بەنرخەکەی "حەرەکەتی مێژوویی کورد بۆ خوراسان"دا دەنووسێ: "ئەو پەنجا ھەزار ماڵباتە کورد لە ئێڵی گەورەی ١ـ [[زەعفەرانلو|زەعفەرانلوو]] ٢ـ [[شادلو|شادلوو]] ٣ـ [[قەراچورلوو]] و بەشێکیشیان لە ھۆزی جەلالی و عەشیرەی گەورەی [[شکاک]] بوون کە بەڕای ئەو مێژوونووسە ھۆکاری ئەو ھەڵکەندن و کۆچاندنەش بەتەواوەتی سیاسی بوو. ھۆز و عەشیرە کوردەکان نێردرانە خوراسان ھەتا لەلایەک لە بەرانبەر ھێرشە بەردەوام و یەک لەدوای یەکەکانی "ئۆزبەک"ەکاندا بەرگری لە پارێزگای خوراسان بکەن و لەلایەکی دیکەشەوە جیاکردنەوەی و لێکترازانی کوردەکان لە یەکتر دەبووە ھۆی لاوازیی ھێزیان لە کوردستان کە ئەوکات ویست و داخوازییەکان جێگەی رەزامەندی و بە ویستی شاعەباس نەبووە. کوردە دوورخراوەکان بۆ خوراسان بەھۆی ئازایەتی و بەھێزی و شارەزایی لە شەڕدا، توانیان ھێرشبەرە ئۆزبەکەکان لە ناوچەکانی خوراسان دوور بخەنەوە و ئەو ناوچانەش کە داگیر کرابوون، کۆنترۆڵ بکەنەوە. کوردە دوورخراوەکان بۆ خوراسان پاش ئەو دەسکەوتانە لەوێ وەک سامان و نیشتمانی ھەقیقی و مافی سەرەکیی خۆیان و بە رەزامەندی و ھاندانی شاعەباسی سەفەوی نیشتەجێ بوون و لە بەرانبەر پاراستنی ئەو ناوچە سنوورییانەدا لەدانی باج و سەرانە بەری کران. ناوچەیەکیان ھاوشێوەی خۆبەڕێوەبەری پێکەوە نا. لەڕاستیدا کوردە دوور خراوەکان لەژێر ناوی پارێزەری شەرەف و کەرامەتی سنوورەکانی ئێران بۆ ھەمیشە لە خوراسان نیشتەجێ بوون و لە زێد و وار و کلتووری ھەزار ساڵەی خۆیان دابڕان و ئەو شوێنەی کە کوردی خوراسانی لی َدەژین لە ھەندێ سەرچاوەدا بە کوردخانە ناسراوە. کوردخانە دەکەوێتە کوێی خوراسانەوە؟ خوراسان ناوچەیەکی گەورە و پانوبەرینە. نزیکەی ھەموو سنوری ڕۆژھەڵاتی ئێران دەگرێتەوە، واتە لەلای ڕۆژھەڵات، لە سنووری تورکمەنستان لە باکورەوە، بە درێژایی سنووری ئەفغانستان دادەکشێت، تا بۆ سنووری پاکستان درێژ دەبێتەوە. لە ڕۆژئاواش، بیابانی گەورە و قاتوقڕی (لووت)، لە ھەرێمەکانی دیکەی ناوەڕاستی ئێرانی دادەبڕێت. ھەرێمەکە کراوەتە سێ ئوستان: باکوری خوراسان، خوراسانی رەزەوی و خوراسانی باشوور. کوردەکان بە زۆری لەوپەڕی باکوور، لە پارێزگای باکووری خوراسان، لە چەند شار و شارۆچکەیەک و دێھاتی تایبەت بەخۆیان دەژین. کوردەکان بۆخۆیان ژمارەی خۆیان بە پتر لە ٢ میلیۆن کەس دەخەمڵێنن. == کوردخانە == کوردانی ئەو دەڤەرە، لە ٢٢ ھۆزی گەورە و ١٢٢ بنەماڵەی بچووکتر پێکھاتوون و ئەوان بە خاک و وڵاتی خۆیان دەڵێن ('''[[کوردخانە]]'''). ڕووبەری گشتیی خاکی کوردان، یان کوردخانە، بریتیە لە ٦٤٫١٤٤، شەست و چوار ھەزار و سەت و چل و چوار کیلۆمەتری چوارگۆشە. بۆ ئەوەی لە گەورەیی و پان و پۆڕی ئەو خاکە بگەین با لەگەڵ ڕووبەری چەند وڵاتێکی ناسراوی دنیا، بەراوردی بکەین. ڕووبەری قەتەر ١١ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ڕووبەری تەیمووری ڕۆژھەڵات ١٤ ھەزار و ٦٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ھەروەک سلۆڤێنیا ٢٠ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. ئیسرائیل ٢١ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. ئەلبانیا ٢٩ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. ئەرمەنستان ٢٩ ھەزار و ٨٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە. بەلجیکا ٣١ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. مۆلداڤیا ٣٤ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. تایوان ٣٦ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. سویسرا ٤١ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. ھۆڵەندا ٤٢ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. دانیمارک ٤٣ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. کورواتیا ٥٧ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. وەک دەردەکەوێت، ھەموو ئەو دەوڵەتە ناسراوانەی سەرەوە، ھەروەک زۆری دیکەش، بە ڕووبەر لە کوردخانە بچووکترن. جگە لە کوردخانە، ژمارەیەکی زۆر کوردی ناوچەکە، بۆ ئیش و کار، یان ھۆکاری دیکە لە دەرەوەی کوردخانە و لە شارە گەورەکانی خوراسان دەژین. وەک [[مەشھەد]]، [[نەیشابوور|نیشابوور]] و [[شارستانی سەبزەوار|سەبزەوار.]] ھەندێک سەرچاوە تەنیا ژمارەی کوردانی دانیشتووی (مەشھەد)، بە ٤٠٠ ھەزار کەس دەخەمڵێنن. دیارە زۆری دیش، بەھۆی خوێندن و کارەوە پەڕیوەی شارەکانی دیکە ئێران، وەکوو تاران بوون. ئەگەر پێناسەی تۆپۆگرافیای کوردخانە بکەین، ئەوا دەڵێین ناوچەیەکی شاخاویی بە پیتە. دوو ڕووباری تێدایە. ئاست و ڕێژەی باران بارین، لە ناوچەکە بەرزە. کشتوکاڵ بە ڕێژەیەکی بەرز دەکرێت. لە ھەردوو ناوچەکانی قووچان و ڕاز، نەوت و گاز بە بڕێکی کەم دۆزراونەتەوە. کوردانی خوراسان، ھەروەک کوردانی ناو کوردستان، خاوەنی سامانێکی گەورە و دەوڵەمەندی فۆلکلۆرین. ئەوان دابونەریت و فۆلکلۆری خۆیان، بە شێوەی جۆراوجۆر و، نەوە دوای نەوە، تا ئەمڕۆ پاراستووە. تا سەرەتای سەدەی بیستەمیش، کوردانی ناوچەکە بەگشتی خەریکی کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، (شوانکارەیی) بوون. ئێستە لەوێش وەک ھەر شوێنێکی دیکە کار و پیشەی جۆراوجۆر سەریانھەڵداوە. لە شارەکانیشیاندا بەتایبەت قووچان و شیروانە، ھەروەھا بجنورد، ئەسفەرایین و تا ڕادەیەک شارەکانی دیکش، کار و پیشەی باوی شاری و فەرمانبەری لە دەزگاکانی دەوڵەت، شانبەشانی دووکانداری و بازرگانی، باوە. گەورەترین شارەکانی ناوچە کوردنشینەکانی خوراسان بریتین لە: [[قۆچان|قووچان]]، [[بوجنوورد|بجنوورد]]، [[ئەسفەرایین|ئەسفەراین]]، [[چناران]]، فارووج، [[باجگران|باجگیران]]، دەرەگەز، کەلات، لایین، مانە و سملقان، راز و رادکان، کە زۆرینە یان نزیک بە زۆرینەی گوند و لادێییەکانی سەر بەو شارانەش ھاووڵاتییانی کوردن کە زۆربەیان سەرقاڵی ئاژەڵداری و کشتوکاڵن. بە گوێرەی ھەندێک سەرچاوە ٦٠% لە سەدی کوردانی ئەوێ، ھێشتا لادێ نشینن و، کاری ئاژەڵداری و جوتیاری دەکەن. ٣٥% لە سەدی دانیشتوانیش، لە شارەکان نیشتەجێن. ھەروەک ٥%یان، ھێشتا بە ژیانی کۆچەری، یان ڕەوەندی دەژین و کوێستان و گەرمیان دەکەن. ئەم شێوە ژیانە سەرەتاییەی کوردان، لە لادێ و ئاژەڵداری، یان ڕەوەندی و کوێستان و گەرمێن کردن، ھۆکاری سەرەکیی پاراستنی زمان و دابونەریتی دیکە وەک جلوبەرگ و خواردن و ئاواز و گۆرانی و داستان و لاوکەکانیان بووە. گرنگترین رووبار لەو ناوچەیە، رووباری "ئەترەک"ە کەلە کوێستانەکانی "ھەزار مەسجد"ەوە سەرچاوە دەگرن و دەڕێژتە زەریای خەزەرەوە. گەورە و بەرزترین کێو و شاخەکانی ناوچە کوردنشینەکانی خوراسان بریتین لە: ھەزار مەسجد لە رۆژھەڵات، بینالوود لە باشووری رۆژھەڵات، شاجیھان لە باشوور، ئاڵاداغ لە ڕۆژاوا و کێوی گولیل لە باکوور کە ھاوسنووری وڵاتی تورکەمەنستانە. ھەموویان بە شێوەزاری کورمانجیی سەروو دەئاخڤێن و بەو پێیەی کە ماوەی زیاتر لە ٤٠٠ ساڵە لە نیشتمان، زمان و کولتووری دایکیی خۆیان دوور خراونەتەوە، ھەروەھا چەند ھۆیەکی دیکەی وەک ھەڵاواردنی زمانی، فەرھەنگی ئابووری بەتەواوەتی لەلایەن دەسەڵاتە یەک لەدوای یەکەکانەوە پەراوێز خراون. وەگەڕ نەخستنی دەسمایەی حکوومەتی لەو ناوچانەی کە کوردی تێدا دەژی، پشتگوێ خستنی بەرپرسانی حکوومەتی بوونەتە ھۆی ئەوەی کە گەشە و بووژانەوەی ئەو ناوچانە بگاتە کەمترین ئاستی خۆی، لە بەرانبەردا دێوەزمەی ھەژاری، تووشبوون بە مادە ھۆشبەرەکان و بێکاری و خەسار و دیاردە کۆمەڵایەتییەکان باڵ بەسەر ئەو ناوچانەدا بکێشێ. ھەرچەند ئەو گرفت و دیاردانە لە ناوچەکانی دیکەی ئێرانیش بەدی دەکرێن، بەڵام سیاسەتی دوژمنکارانە لە ھەندێ ناوچە بە ئەنقەست رەچاو دەکرێت. ماوەی نزیک بە دوو دەیەیە کوردانی خوراسان لەژێر کاریگەری و ھێژمۆنیی گوتاری نەتەوەیی و بووژانەوەی فەرھەنگی نەتەوەی کورد بەگشتی و بەتایبەتی گەشە و بووژانەوەی کولتووری لە رۆژھەڵاتی کوردستان دەستیان داوەتە بزاوت و راسانێک و لەسەر بنەما و ریشەی ئەدەبیات و زمان و کولتووری دێرینی نەتەوەیی بەدوای ناسنامەی خۆیانەوەن. ئەم جووڵانەوە فەرھەنگییە لەئاستی میدیا کوردییەکاندا بە زەقی دەبنینرێ، بۆیە کەوتوونەتە ژێر چاودێری و کۆنترۆڵی توندی دامودەزگا ئەمنی و سەربازییەکانی حکوومەت و چالاکانی فەرھەنگی، مەدەنی و سیاسی و ھونەریی کوردی خوراسان دەگیرێن و لەژێر زەخت و گوشار دان و ھەتا ئێستە دەیان چالاکوانی فەرھەنگی، مەدەنی، نووسەر، شاعیر، ھونەرمەند و خوێندکاری کوردی خوراسان دەستبەسەر و راپێچی زیندان و ناوەندە ئەمنییەکان کراون. ناوەندەکانی فێرکاریی زمانی کوردی، رێکخراو و دامەزراوەی سیاسی و مەدەنیی کورد و تەنانەت غەیرە کوردیش لەو ناوچانە بەتەواوەتی قەدەغەن و لەگەڵ ئەو کەسانەی ھەوڵی رێکخستنی فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی و سیاسی بدەن، بە توندی ھەڵسوکەوت دەکرێت. گرتنەبەری ئەم سیاسەتانە لەڕاستای ئاسمیلاسیۆنی کولتووری و زمانیدا دەکرێن ھەتا زیاتر لە رەگ و ریشە و ناسنامەی خۆیان دوور کەونەوە و لەناو کولتوور و زمانی باڵادەستدا بتوێنەوە. ئەوەی گرنگە و دەبێ جەختی لەسەر بکرێتەوە، سەرەڕای ئەو زەخت و گوشارانەی بە درێژایی ٤٠٠ ساڵ لەلایەن حکوومەتە جۆراوجۆرەکانەوە لەباری کولتووری و سیاسییەوە لەسەریان بووە، بەڵام پێداگرییان لەسەر پاراستنی زمان و ئەدەب و کولتووری خۆماڵی و رەسەنی خۆیان کردووە. فۆلکلۆر و زمان و ئەدەبی زارەکی، پاراستنی دابونەریت و کولتوورە رەسەن و دێرینەکان یەک لەو بوارانەیە بە نھێنی و شاراوەیی کاریان لەسەر کردووە و بە گیان و دڵ پاراستوویانە. لە ماوەی دوو دەیەی رابردوودا شان بەشانی رەوت و جمشتی رۆشنبیری و بووژانەوەی فەرھەنگی و زمانی لە شارەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان، لەوێش جموجۆڵ و بووژانەوەی فەرھەنگی لە ئاستێکی بەریندا دەستی پێکرد. بە چوونی رێژەی زۆری خوێندکارانی کوردی ئەو ناوچانە بۆ زانکۆکانی مەشھەد و تاران و ئاشنابوونیان لەگەڵ خوێندکارانی دیکەی کورد و دامەزرانی پەیوەندیی لە نێوان نووسەر، رۆشنبیر و نوخبەکاندا ئیتر گوتاری نەتەوەیی و دۆزینەوەی ناسنامە لەلایان بووەتە بابەتی سەرەکی و ئەم پرسە لەناو زۆربەی توێژەکانی کوردانی خوراساندا رووی لە گەشەکردن کرد. ئەگەرچی کوردەکانی خوراسان بە سنوور و جوغرافیا لە چەقی پرسەکانی کوردستان دوورن، بەڵام زەخت و گوشار و دووری نەیتوانیوە ناسنامەی کوردایەتییان لێ زەوت بکات و ھەردەم بیر و خەیاڵیان لەلای زێد و نیشتمانی دایکیی خۆیان کوردستان. ناکرێ باسی مێژوو، زمان و ئەدەب و فەرھەنگی کوردانی خوراسان بکەین و باسی رۆڵ و کاریگەریی رۆشنبیر و نووسەرانی دڵسۆز و خۆنەویستی کوردی ئەو ناوچەیە نەکەین. یەک لەو نووسەر و مێژوونوسە پشوودرێژانە "کەلیموڵلا تەوەحودی"یە کەلە بووژانەوەی زمان و ئەدەب و پێگەیاندنی لاوان و خوێندکاران و ھاندانی چالاکانی فەرھەنگی و بەگشتی زیندووکردنی ناسنامەی نەتەوەیی کوردانی خوراساندا رۆڵی کارا و پێشەنگی گێڕاوە. لەباری مۆسیقا رەسەنەوە کوردەکانی خوراسان خاوەنی پاشخانێکی دەوڵەمەندن و لەم بارەوە چەندین گۆرانیبێژ و ژەنیاری میللیی و نوێخوازییان ھەیە و ئێستە چەند گرووپێک لەو ناوچەیە سەرقاڵی کارن کە گرووپی "کوات" ناسراوترینیانە. لێرەدا ئاماژە بەناوی ھەندێ لە ئوستوورەکانی بواری شیعر، مێژوو، ئەدەب و ھونەری کوردەکانی خوراسان دەکەین. لە سەردەمی [[ئەفشارییەكان|ئەفشاریە]] و [[زەندییەکان]]: کەسێکی وەک '''میزا حەبیبوڵلا مستەوفی''' شاعیری حیماسیی ناسروی کوردە و دیوانی "مەحموود نامە" بەرھەمی ئەوە. لە دەوری قاجارییەکان کەسێکی وەک "جەعفەر قولی زەنگلی" شاعیر و ھونەرمەندی میللی بواری مەقام و ئوستوورەیی کوردەکانی خوراسان سەرھەڵدەدات کە بە ھۆنراوە و میللی، حیماسی و ئوستوورەییەکانی بە زاراوەی کورمانجیی سەروو مێژووی رووداو و کارەساتەکانی ناوچەکە و ئێرای تۆمار کردووە. لە دەورەی دووەمی قاجارییەکاندا دەتوانین ئاماژە بە "'''مەلا ئیسماعیل بوغانلوو'''" و مەلا "عەلی رازی" ناسراو بە (بێچارە) و "حاج محەمەد بوغانلوو" بکەین. لە دەرەی سێیەمی قاجارییەکاندا کەسێکی وەک "سەردار عیوەز خان" سەرھەڵدەدات کە سەرۆکی ئێلی جەلالی بووە و کەسێکی شۆڕشگێر و قارەمان بووە و لە بواری ئەدەب و شیعریشدا دەستی بالای ھەبووە. ھەروەھا "ئاھەنگ حەجۆ خان"، "ئاھەنگ خوداوەردی سەردار". لە سەردەمی پالەویدا کەسانێکی وەک: "حەیدەر رشوانلوو، ھەیبەتوڵلا ناتقی، عەلی مێھرەو پەیدا بوون کەل بورای ئەدەب و شعر و زمانی کوردیدا چالاک بوون. سەردەمی کۆماری ئیسلامی: کەلیموڵڵا تەوەحودی (کانیماڵ) نووسەر، مێژوونوس کە بە خۆی و ماڵبات و کەسوکارییەوە ھەموو ژیانیان لەپێناو بووژانەوەی فەرھەنگ و مێژوو و ھونەری کوردانی خوراساندا تەرخان کردووە و لەم بارەوە جیا لە کتێبی ٦بەرگیی "حەرەکەتی مێژوویی کورد بۆ خوراسان" چەندین پەرتووکی دیکەی لە بواری جیاجیادا چاپ و بڵاو کردووەتەوە. لەناو نەوەی ئێستاشدا دەتوانین ئاماژە بە ناوی ئەم کەسانە بکەین: "سمایل حوسێنپور، حەسەن رەوشەن، عەلی جەلایر، جەواد رەزایی، حەمید حوسێن عەلی پور، مەحموود فەرخوندە، عەلی رەحمەتی، حەمید نەجەفزادە، ئیبراھیم شمشێریان، کیان ەەبانی، غوڵامڕەزا محەمەدی، حوسێن قیاسی ئابادی، کەریم ئەکبەرزادە، فەرامەرز رۆستەمی، بەرات سەعادەتزادە، رەزا موسەلڕەزایی، محەمەد بەراتیان، غوڵامحسێن عەباسزادە، و خاتوون قەیتاقی، سەعادەتزادە، قادری فەرخوندەو... ھتد بە سوپاسەوە وەرگیراوە لە ماڵپەڕی کوردپا، ئاژانسی ھەواڵدەریی کوردستان. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} http://www.kurdpa.net/sorani/dreje/witar/19483 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160710172320/http://www.kurdpa.net/sorani/dreje/witar/19483 |date=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦ }} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|North Khorasan Province}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای خۆراسانی باکوور]] [[پۆل:پارێزگاکانی ئێران|خۆراسانی باکوور]] [[پۆل:خۆراسان]] pyi6n7x7sqw3v3rxy2p4wcadu6hyhd0 0 9251 1585893 1525824 2026-05-21T16:03:49Z 1silent scientist 51740 1585893 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|40|42|N|39|19|48|E|region:TR-24_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەرزنگان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Erzincan Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٤,٩٤٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Erzincan_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = http://www.Erzincan.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەرزنگان''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان]]، لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەرزنگان]]ە. == مێژوو == لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم [[پشکنەری گشتی (تورکیا)|پشکنەری گشتی]] (''Umumi Müfettişlik''، UM) دامەزرا،<ref name=":1">{{Cite web|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607|title=Üçüncü Umumi Müfettişliği'nin Kurulması ve III. Umumî Müfettiş Tahsin Uzer'in Bazى Önemli Faaliyetleri|website=Dergipark|page=2|access-date=8 April 2020}}</ref> کە پارێزگای ئەرزینگانیشی لەخۆ گرتبوو. دامەزراندنی لەسەر بنەمای یاسای ١١٦٤ی حوزەیرانی ١٩٢٧ بوو،<ref name=":1" /> کە بە مەبەستی [[تورکاندن|تورکاندنی]] دانیشتووانەکە پەسەند کرا.<ref>{{Cite web|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913- 1950|last=Üngör|first=Umut|website=University of Amsterdam|pages=244–247|access-date=8 April 2020}}</ref> پارێزگای ئەرزینگان خرایە ناو ئەم ناوچەیە. سێیەم UM پارێزگاکانی [[پارێزگای ئەرزەڕۆم|ئەرزڕۆم]]، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، [[پارێزگای قەرس|قەرس]]، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، ئەرزینگان و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا کە بنکەکەی لە شاری [[ئەرزڕۆم]] بوو.<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Cite book|last=Bayir|first=Derya|title=Minorities and Nationalism in Turkish Law|date=2016-04-22|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-09579-8|pages=139–141|language=en}}</ref> لە کانوونی دووەمی ١٩٣٦دا، [[پشکنەری گشتیی چوارەم (تورکیا)|پشکنەری گشتیی چوارەم]] دامەزرا،<ref>{{Cite book|last=Cagaptay|first=Soner|title=Islam, Secularism and Nationalism in Modern Turkey: Who is a Turk?|date=2 May 2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-17448-5|pages=108–110|language=en}}</ref> کە پارێزگاکە خرایە ژێر دەسەڵاتی ئەو. چوارەم UM پارێزگاکانی ئەرزینگان، [[پارێزگای دێرسیم|دێرسیم]]، [[پارێزگای خارپێت|خارپێت]] و ئەو ناوچانەی کە دواتر دەبوونە [[پارێزگای بینگۆل|چەولیگ]] لەخۆ دەگرت.<ref name=":0" /> چوارەم UM لەلایەن فەرماندەیەکی پارێزگارەوە بەڕێوە دەبرا. زۆربەی فەرمانبەرانی شارەوانییەکان دەبوو لە سەربازی بن و فەرماندەی پارێزگار دەسەڵاتی ئەوەی ھەبوو گوندەکان بە تەواوی چۆڵ بکات و لە ناوچەکانی تر نیشتەجێیان بکاتەوە.<ref name=":0" /> پشکنەرە گشتییەکان لە ساڵی ١٩٥٢دا لە سەردەمی حکوومەتی [[پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦–١٩٦١)|پارتی دیموکرات]] ھەڵوەشێنرانەوە.<ref>{{Cite book|last1=Fleet|first1=Kate|title=The Cambridge History of Turkey|last2=Kunt|first2=I. Metin|last3=Kasaba|first3=Reşat|last4=Faroqhi|first4=Suraiya|date=2008-04-17|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62096-3|pages=343|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{کورت}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Erzincan Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەرزگان]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئەرزگان]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئەرزگان]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] ejf6rtwjy1gelsjmv7y1ektfklgmqpf 1585894 1585893 2026-05-21T16:04:52Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585894 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|40|42|N|39|19|48|E|region:TR-24_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەرزنگان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Erzincan Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٤,٩٤٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Erzincan_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = http://www.Erzincan.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەرزنگان''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان]]، لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەرزنگان]]ە. == مێژوو == لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم [[پشکنەری گشتی (تورکیا)|پشکنەری گشتی]] (''Umumi Müfettişlik''، UM) دامەزرا،<ref name=":1">{{Cite web|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607|title=Üçüncü Umumi Müfettişliği'nin Kurulması ve III. Umumî Müfettiş Tahsin Uzer'in Bazى Önemli Faaliyetleri|website=Dergipark|page=2|access-date=8 April 2020}}</ref> کە پارێزگای ئەرزینگانیشی لەخۆ گرتبوو. دامەزراندنی لەسەر بنەمای یاسای ١١٦٤ی حوزەیرانی ١٩٢٧ بوو،<ref name=":1" /> کە بە مەبەستی [[تورکاندن|تورکاندنی]] دانیشتووانەکە پەسەند کرا.<ref>{{Cite web|url=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|title=Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913- 1950|last=Üngör|first=Umut|website=University of Amsterdam|pages=244–247|access-date=8 April 2020}}</ref> پارێزگای ئەرزینگان خرایە ناو ئەم ناوچەیە. سێیەم UM پارێزگاکانی [[پارێزگای ئەرزەڕۆم|ئەرزڕۆم]]، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، [[پارێزگای قەرس|قەرس]]، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، ئەرزینگان و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا کە بنکەکەی لە شاری [[ئەرزڕۆم]] بوو.<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Cite book|last=Bayir|first=Derya|title=Minorities and Nationalism in Turkish Law|date=2016-04-22|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-09579-8|pages=139–141|language=en}}</ref> لە کانوونی دووەمی ١٩٣٦دا، [[پشکنەری گشتیی چوارەم (تورکیا)|پشکنەری گشتیی چوارەم]] دامەزرا،<ref>{{Cite book|last=Cagaptay|first=Soner|title=Islam, Secularism and Nationalism in Modern Turkey: Who is a Turk?|date=2 May 2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-17448-5|pages=108–110|language=en}}</ref> کە پارێزگاکە خرایە ژێر دەسەڵاتی ئەو. چوارەم UM پارێزگاکانی ئەرزینگان، [[پارێزگای دێرسیم|دێرسیم]]، [[پارێزگای خارپێت|خارپێت]] و ئەو ناوچانەی کە دواتر دەبوونە [[پارێزگای بینگۆل|چەولیگ]] لەخۆ دەگرت.<ref name=":0" /> چوارەم UM لەلایەن فەرماندەیەکی پارێزگارەوە بەڕێوە دەبرا. زۆربەی فەرمانبەرانی شارەوانییەکان دەبوو لە سەربازی بن و فەرماندەی پارێزگار دەسەڵاتی ئەوەی ھەبوو گوندەکان بە تەواوی چۆڵ بکات و لە ناوچەکانی تر نیشتەجێیان بکاتەوە.<ref name=":0" /> پشکنەرە گشتییەکان لە ساڵی ١٩٥٢دا لە سەردەمی حکوومەتی [[پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦–١٩٦١)|پارتی دیموکرات]] ھەڵوەشێنرانەوە.<ref>{{Cite book|last1=Fleet|first1=Kate|title=The Cambridge History of Turkey|last2=Kunt|first2=I. Metin|last3=Kasaba|first3=Reşat|last4=Faroqhi|first4=Suraiya|date=2008-04-17|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62096-3|pages=343|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Erzincan Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەرزگان]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئەرزگان]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئەرزگان]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] ezlqhif543kxtk8ff7nuzlxxt37bovu 0 9252 1586082 1525823 2026-05-22T10:05:36Z 1silent scientist 51740 1586082 wikitext text/x-wiki {{Coord|41|06|47|N|42|49|15|E|region:TR-75_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەردێخان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Ardahan Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = پارچە | ناوی_دابەشکراو = [[باکووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٥,٤٥٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Ardahan_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٧٨ | وێبگە = http://www.ardahan.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەردێخان''' یەکێک لە [[باکووری کوردستان|پارێزگاکانی باکووری کوردستان]]ە کە لە ئەوپەڕی باکووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە [[ئەنادۆڵ|ئاناتۆلیایی ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە.زۆرینەی دانیشتووانی ئەم پارێزگا [[کورد|کوردن]] و بە شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کوردی باکووری]] دەدەوێن. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەردێخان]]ە. == دانیشتووانناسی == [[File:Ethnographic map of the Ardahan Okrug-1902.png|وێنۆک|نەخشەی نەتەوەییی [[ئۆکرووگی ئەردێخان]] لە ١٩٠٢]] لە ١٨٨٦دا، ٤٣،٦٤٣ کەس لە ویلایەتی ئەردێخان نیشتەجێ بوون کە {{Percentage|20351|43643|1}} [[تورک]]، {{Percentage|6974|43643|1}} [[کورد]]، {{Percentage|6229|43643|1}} [[کاراپاپاک]]، {{Percentage|5617|43643|1}} یۆنانی، {{Percentage|3128|43643|1}} [[تورکمان]]، {{Percentage|1036|43643|1}} ڕووس و {{Percentage|262|43643|1}} [[ئەرمەنی]] بوون. شارۆچکەی [[ئەردێخان]] خاوەنی دانیشتووانێکی ٧٧٨ کەسی بوو کە {{Percentage|403|778|1}} تورک، {{Percentage|172|778|1}} [[ڕووس]]، {{Percentage|141|778|1}} ئەرمەنی و {{Percentage|48|778|1}} یۆنانی بوون.{{sfnp|Şimşek|p=209}} لە [[سەرژمێریی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|سەرژمێریی ١٨٩٧ی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]، [[ئۆبلاستی قەرس|ئۆکرووگی ئەردێخان]] دانیشتووانەکەی ٦٥،٧٦٣ کەس بوو کە {{Percentage|28047|65763|1}} تورک، {{Percentage|12565|65763|1}} کورد، {{Percentage|7874|65763|1}} کاراپاپاک، {{Percentage|7839|65763|1}} یۆنانی، {{Percentage|4328|65763|1}} [[تورکمان]] و {{Percentage|1918|65763|1}} ئەرمەنی بوون. سلاڤەکان {{Percentage|2564|65763|1}}ی دانیشتووانەکەیان پێک دەھێنا.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и уездам. Российской Империи кроме губерний Европейской России|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=405|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225113145/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=405 |archive-date=2021-02-25 |access-date=8 January 2020|website=Demoscope|language=ru}}</ref> شارۆچکەی ئەردێخان دانیشتووانەکەی ٤،١٤٢ کەس بوو کە {{Percentage|1537|4142|1}} سلاڤ، {{Percentage|1315|4142|1}} ئەرمەنی، {{Percentage|746|4142|1}} تورک و {{Percentage|107|4142|1}} یۆنانی بوون.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и уездам. Российской Империи кроме губерний Европейской России|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=406|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140417115400/http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=406 |archive-date=2014-04-17 |access-date=8 January 2020|website=Demoscope|language=ru}}</ref> لە ١٩٠٨دا، [[سەنجەقی ئەردێخان]] خاوەنی ٧١،٤٦٩ کەس بوو کە {{Percentage|29755|71469|1}} تورک، {{Percentage|12929|71469|1}} کورد، {{Percentage|11020|71469|1}} یۆنانی، {{Percentage|10266|71469|1}} کاراپاپاک، {{Percentage|5613|71469|1}} تورکمان، {{Percentage|1605|71469|1}} ڕووس و {{Percentage|272|71469|1}} ئەرمەنی بوون.{{sfnp|Şimşek|p=210}} لە یەکەم سەرژمێریی تورکیا کە لە ١٩٢٧دا ئەنجام درا، ناوچەی ئەردێخان خاوەنی ٨٨،٩٨٩ کەس بوو کە {{Percentage|76312|88989|1}} بە [[زمانی تورکی|تورکی]] وەک زمانی یەکەم دەدوان، لە کاتێکدا {{Percentage|12248|88989|1}} بە [[زمانە کوردییەکان|کوردی]] دەدوان. {{Percentage|12101|12248|1}}ی دانیشتووانی کوردئاخێوەر لە [[ناوچەی گۆلە|ناوچەی گۆلە]] نیشتەجێ بوون.{{sfnp|Şimşek|p=221}} لە ھەمان سەرژمێریدا، نزیکەی {{Percentage|88956|88989|1}}ی دانیشتووانەکە موسڵمان بوون. ١٤ مەسیحی لە ناوچەکەدا دەژیان.{{sfnp|Şimşek|p=224}} ناوچەکە لە ١٩٣٥دا دانیشتووانەکەی ١٠٤،٩١١ کەس بوو.<ref>{{Cite journal|last=Ural|first=Selçuk|date=2016|title=Atatürk Dönemi Iğdır'da Nüfus Sayımları (1923- 1938)|url=https://www.kafkas.edu.tr/dosyalar/sobedergi/file/18/13.pdf|journal=Kafkas University Journal of the Institute of Social Sciences|language=tr|publisher=[[Kafkas University]]|volume=|page=525|via=}}</ref> == مێژوو == یەکەم تۆماری ماوە لەسەر ئەم ناوچەیە بۆ سترابۆ دەگەڕێتەوە، کە پێی دەڵێت گۆگارێن ([[گوگارک]]) و ئاماژە بەوە دەکات کە بەشێک بووە لە [[پاشایەتیی ئەرمەنستان]]، کە لە [[پاشایەتیی ئیبێریا]] سەندراوەتەوە.<ref>[[Strabo]]. ''[[Geographica]]''. [http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%2011.14.7&getid=1 11.14.7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201223623/http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%2011.14.7&getid=1 |date=2014-02-01 }}.</ref><ref name="ASE">{{in lang|hy}} «Արդահան» [Ardahan]. [[Armenian Soviet Encyclopedia]]. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1976, vol. ii, p. 7.</ref> لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا ئەردێخان وەک خاڵێکی ترانزێتی گرینگ بۆ ئەو کاڵایانە بوو کە لە [[خەلافەتی عەباسی]]یەوە دەگەیشتن و بەرەو ناوچەکانی دەوروبەری [[دەریای ڕەش]] دەچوون. لە ماوەی سەدەکانی ٨ بۆ ١٠ ئەم ناوچەیە لەژێر دەستی میرەکانی [[بنەماڵەی باگراتیۆنی]]ی [[تاو-کلارجێتی]]دا بوو، و دواتر لە نێوان سەدەکانی ١١ بۆ ١٥ بووە بەشێک لە [[پاشایەتیی گورجستان]]. مەیدانی جەنگ بووە لە کاتی [[شەڕەکانی بیزەنتین–گورجستان]]. بەپێی وتەی مێژوونووسی [[عەرەب]]، یەحیای ئەنتۆکی، [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین|بیزەنتینییەکان]] لە ١٠٢١دا ئەردێخانیان خاپوور کرد و دانیشتووانەکەیان کوشت.<ref name="ASE" /> مەغۆلەکان لە ساڵانی ١٢٣٠دا دەستیان بەسەر ناوچەکەدا گرت بەڵام میرە گورجییەکانی [[ئەتابەگیی سامتسخێ]] توانییان لە ١٢٦٦دا دووبارە بیگرنەوە. لە ئەنجامی [[ئاشتیی ئەماسییە]]، کە لە ١٥٥٥دا لەگەڵ [[سەفەوییەکان|فارسی سەفەوی]] واژوو کرا، ئەردێخان کەوتە دەست [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و وەک [[سەنجەقی ئەردێخان]] ڕێکخرایەوە کە بەشێک بوو لە [[ئەیالەتی چڵدر]]. لە ١٥٧٨دا عوسمانییەکان میری پێشووی گورجستان، مانووچاری دووەم جاکێلی (کە دوای موسڵمانبوون ناوی «موستەفا»ی لێ نرا) وەک یەکەم پارێزگار دەستنیشان کرد.<ref name="otm-enc">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA141|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|author1=Gábor Ágoston|author2=Bruce Alan Masters|date=2009-01-01|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|page=141|access-date=2013-06-01}}</ref> لە ١٦٢٥ بەدواوە تەواوی ئەیالەتەکە بوو بە موڵکی میراتیی ئەتابەگە موسڵمانەکانی سامتسخێ،<ref name="hist-geo">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8gs4AAAAIAAJ&pg=PA140|title=An Historical Geography of the Ottoman Empire: From Earliest Times to the End of the Sixteenth Century|author=D. E. Pitcher|publisher=Brill Archive|year=1972|page=140|id=GGKEY:4CFA3RCNXRP|access-date=2013-06-01}}</ref> کە وەک پارێزگاری میراتی بەڕێوەیان دەبرد، جگە لە ھەندێک حاڵەت، تا ناوەڕاستی سەدەی ١٨یەم.<ref name="otm-enc" /> لە ١٨٧٨دا، دوای [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)]]، ناوچەکە خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]، و تا ١٩١٨ بە ئۆبلاستی قەرس دەناسرا. بەشە باکوورییەکەی پارێزگاکە لە ١٩١٩ تا ١٩٢١ [[کۆماری دیموکراتیی گورجستان]] بوو و بەشە باشوورییەکەی پارێزگاکە لە ١٩١٩ تا ١٩٢٠ [[کۆماری دیموکراتیی ئەرمەنستان]] بوو، ئەردێخان لەژێر [[پەیمانی قەرس]] لە ١٩٢١دا لەلایەن تورکیاوە وەرگیرایەوە. پارێزگای ئەردێخان لە ١٩٩٢دا لە بەشی باکووری [[پارێزگای قەرس]] دروست کرا.<ref name=law3806>[https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21247_1.pdf Kanun No. 3806], Resmî Gazete, 3 June 1992.</ref><ref>{{Cite web |title=İl İdaresi ve Mülki Bölümler Şube Müdürlüğü İstatistikleri - İl ve İlçe Kuruluش Tarihleri |url=https://www.icisleri.gov.tr/kurumlar/icisleri.gov.tr/IcSite/illeridaresi/İstatistiki%20Bilgiler/İl%20İdaresi%20ve%20Mülki%20Bölümler/il%20ilce%20kurulus%20tarihleri_2019.pdf |access-date=25 October 2023|page=11 |language=tr}}</ref> دروستکردنی [[بۆریی نەوتی باکوو–تبلیسی–جەیھان]] لە ٢٠٠٠ بەدواوە پاڵنەرێکی کەمی بە ئابووریی ناوچەکە بەخشی. == جوگرافیا == پارێزگای ئەردێخان لە ئەوپەڕی باکووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]دا ھەڵکەوتووە، لەو شوێنەی کە کۆتاییی ڕۆژھەڵاتی بەرزایییەکانی [[ئانادۆڵی ڕۆژھەڵات]] لەگەڵ زنجیرەچیاکانی [[قەوقازی بچووک]] بەیەک دەگەن. لەبەر ئەوە ناوچەیەکی زۆر بەرزە و زستانی سەختی ھەیە. ئەمە ناوچەیەکی گوندنشینی کراوەی سەرنجڕاکێشە کە بەڵام چەندین مانگی ساڵ لەژێر بەفردایە. لەم بەرزییەدا پلەی گەرما بە تێکڕا دەگاتە -٢٠ پلەی سەدی و دەکرێت لە تەواوی ساڵدا، بە مانگەکانی ھاوینیشەوە، بۆ خوار خاڵی بەستن دابەزێت. ئابووریی ناوچەکە بەندە بە کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییەوە. تا ١٩٩٣ ئەردێخان ناوچەیەکی سەر بە [[پارێزگای قەرس]] بوو، بوون بە پارێزگایەکی سەربەخۆ بە واتای وەبەرھێنانی زیاتر لە ژێرخاندا ھات. دوو خاڵی پەڕینەوە بۆ ناوچەی [[سامتسخێ-جاڤاخێتی]]ی گورجستان ھەن، یەکێکیان لە [[پۆسۆف]] و ئەوی تریان لە [[چڵدر]]. سەربازیی تورکیا ئامادەیییەکی بەھێزیان لەم ناوچە سنوورییەدا ھەیە، کە پاڵنەرێکی ترە بۆ ئابووریی ناوچەکە. === ئاووھەوا === ئاووھەوای زاڵ لە پارێزگای ئەردێخان بریتییە لە [[ئاووھەوای کیشوەریی شێدار]] ([[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]] Dfb) کە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئاووھەوای نیمچە جەمسەری]] (Dfc)، زۆربەی نیشتەجێبوونە گەورەکانی پارێزگاکە لە نزمترین ناوچە بەرزەکاندا ھەڵکەوتوون، بە مەبەستی دوورکەوتنەوە لە پلەی گەرمای ساردی تەواوی ساڵ، بەمەش تەنھا لەژێر سنووری نیمچە جەمسەریدا دەمێننەوە. شوێنە بچووکەکان، ناوچەکان، گوندەکان و بەشێکی بەرچاوی سروشتەکە، [[ئاووھەوای نیمچە جەمسەری]] ڕاستەقینە (Dfc) نیشان دەدەن، کە دووەم بەربڵاوترین ئاووھەوای ناوچەکەیە.<ref name=Climate.org>{{cite web |url=http://en.climate-data.org/region/695/|publisher=Climate-data.org |title=Climate:Ardahan|access-date=2016-06-09}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{کورت}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ardahan Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای ئەردێخان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢١]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] qlqcz53snj6xla4kwpym629wqe2scro 1586083 1586082 2026-05-22T10:06:01Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586083 wikitext text/x-wiki {{Coord|41|06|47|N|42|49|15|E|region:TR-75_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەردێخان | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Ardahan Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = پارچە | ناوی_دابەشکراو = [[باکووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٥,٤٥٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Ardahan_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٧٨ | وێبگە = http://www.ardahan.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەردێخان''' یەکێک لە [[باکووری کوردستان|پارێزگاکانی باکووری کوردستان]]ە کە لە ئەوپەڕی باکووری ڕۆژھەڵاتی کوردستان و لە [[ئەنادۆڵ|ئاناتۆلیایی ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە.زۆرینەی دانیشتووانی ئەم پارێزگا [[کورد|کوردن]] و بە شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کوردی باکووری]] دەدەوێن. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەردێخان]]ە. == دانیشتووانناسی == [[File:Ethnographic map of the Ardahan Okrug-1902.png|وێنۆک|نەخشەی نەتەوەییی [[ئۆکرووگی ئەردێخان]] لە ١٩٠٢]] لە ١٨٨٦دا، ٤٣،٦٤٣ کەس لە ویلایەتی ئەردێخان نیشتەجێ بوون کە {{Percentage|20351|43643|1}} [[تورک]]، {{Percentage|6974|43643|1}} [[کورد]]، {{Percentage|6229|43643|1}} [[کاراپاپاک]]، {{Percentage|5617|43643|1}} یۆنانی، {{Percentage|3128|43643|1}} [[تورکمان]]، {{Percentage|1036|43643|1}} ڕووس و {{Percentage|262|43643|1}} [[ئەرمەنی]] بوون. شارۆچکەی [[ئەردێخان]] خاوەنی دانیشتووانێکی ٧٧٨ کەسی بوو کە {{Percentage|403|778|1}} تورک، {{Percentage|172|778|1}} [[ڕووس]]، {{Percentage|141|778|1}} ئەرمەنی و {{Percentage|48|778|1}} یۆنانی بوون.{{sfnp|Şimşek|p=209}} لە [[سەرژمێریی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا|سەرژمێریی ١٨٩٧ی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]، [[ئۆبلاستی قەرس|ئۆکرووگی ئەردێخان]] دانیشتووانەکەی ٦٥،٧٦٣ کەس بوو کە {{Percentage|28047|65763|1}} تورک، {{Percentage|12565|65763|1}} کورد، {{Percentage|7874|65763|1}} کاراپاپاک، {{Percentage|7839|65763|1}} یۆنانی، {{Percentage|4328|65763|1}} [[تورکمان]] و {{Percentage|1918|65763|1}} ئەرمەنی بوون. سلاڤەکان {{Percentage|2564|65763|1}}ی دانیشتووانەکەیان پێک دەھێنا.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и уездам. Российской Империи кроме губерний Европейской России|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=405|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225113145/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=405 |archive-date=2021-02-25 |access-date=8 January 2020|website=Demoscope|language=ru}}</ref> شارۆچکەی ئەردێخان دانیشتووانەکەی ٤،١٤٢ کەس بوو کە {{Percentage|1537|4142|1}} سلاڤ، {{Percentage|1315|4142|1}} ئەرمەنی، {{Percentage|746|4142|1}} تورک و {{Percentage|107|4142|1}} یۆنانی بوون.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и уездам. Российской Империи кроме губерний Европейской России|url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=406|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140417115400/http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=406 |archive-date=2014-04-17 |access-date=8 January 2020|website=Demoscope|language=ru}}</ref> لە ١٩٠٨دا، [[سەنجەقی ئەردێخان]] خاوەنی ٧١،٤٦٩ کەس بوو کە {{Percentage|29755|71469|1}} تورک، {{Percentage|12929|71469|1}} کورد، {{Percentage|11020|71469|1}} یۆنانی، {{Percentage|10266|71469|1}} کاراپاپاک، {{Percentage|5613|71469|1}} تورکمان، {{Percentage|1605|71469|1}} ڕووس و {{Percentage|272|71469|1}} ئەرمەنی بوون.{{sfnp|Şimşek|p=210}} لە یەکەم سەرژمێریی تورکیا کە لە ١٩٢٧دا ئەنجام درا، ناوچەی ئەردێخان خاوەنی ٨٨،٩٨٩ کەس بوو کە {{Percentage|76312|88989|1}} بە [[زمانی تورکی|تورکی]] وەک زمانی یەکەم دەدوان، لە کاتێکدا {{Percentage|12248|88989|1}} بە [[زمانە کوردییەکان|کوردی]] دەدوان. {{Percentage|12101|12248|1}}ی دانیشتووانی کوردئاخێوەر لە [[ناوچەی گۆلە|ناوچەی گۆلە]] نیشتەجێ بوون.{{sfnp|Şimşek|p=221}} لە ھەمان سەرژمێریدا، نزیکەی {{Percentage|88956|88989|1}}ی دانیشتووانەکە موسڵمان بوون. ١٤ مەسیحی لە ناوچەکەدا دەژیان.{{sfnp|Şimşek|p=224}} ناوچەکە لە ١٩٣٥دا دانیشتووانەکەی ١٠٤،٩١١ کەس بوو.<ref>{{Cite journal|last=Ural|first=Selçuk|date=2016|title=Atatürk Dönemi Iğdır'da Nüfus Sayımları (1923- 1938)|url=https://www.kafkas.edu.tr/dosyalar/sobedergi/file/18/13.pdf|journal=Kafkas University Journal of the Institute of Social Sciences|language=tr|publisher=[[Kafkas University]]|volume=|page=525|via=}}</ref> == مێژوو == یەکەم تۆماری ماوە لەسەر ئەم ناوچەیە بۆ سترابۆ دەگەڕێتەوە، کە پێی دەڵێت گۆگارێن ([[گوگارک]]) و ئاماژە بەوە دەکات کە بەشێک بووە لە [[پاشایەتیی ئەرمەنستان]]، کە لە [[پاشایەتیی ئیبێریا]] سەندراوەتەوە.<ref>[[Strabo]]. ''[[Geographica]]''. [http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%2011.14.7&getid=1 11.14.7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201223623/http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%2011.14.7&getid=1 |date=2014-02-01 }}.</ref><ref name="ASE">{{in lang|hy}} «Արդահան» [Ardahan]. [[Armenian Soviet Encyclopedia]]. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1976, vol. ii, p. 7.</ref> لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا ئەردێخان وەک خاڵێکی ترانزێتی گرینگ بۆ ئەو کاڵایانە بوو کە لە [[خەلافەتی عەباسی]]یەوە دەگەیشتن و بەرەو ناوچەکانی دەوروبەری [[دەریای ڕەش]] دەچوون. لە ماوەی سەدەکانی ٨ بۆ ١٠ ئەم ناوچەیە لەژێر دەستی میرەکانی [[بنەماڵەی باگراتیۆنی]]ی [[تاو-کلارجێتی]]دا بوو، و دواتر لە نێوان سەدەکانی ١١ بۆ ١٥ بووە بەشێک لە [[پاشایەتیی گورجستان]]. مەیدانی جەنگ بووە لە کاتی [[شەڕەکانی بیزەنتین–گورجستان]]. بەپێی وتەی مێژوونووسی [[عەرەب]]، یەحیای ئەنتۆکی، [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین|بیزەنتینییەکان]] لە ١٠٢١دا ئەردێخانیان خاپوور کرد و دانیشتووانەکەیان کوشت.<ref name="ASE" /> مەغۆلەکان لە ساڵانی ١٢٣٠دا دەستیان بەسەر ناوچەکەدا گرت بەڵام میرە گورجییەکانی [[ئەتابەگیی سامتسخێ]] توانییان لە ١٢٦٦دا دووبارە بیگرنەوە. لە ئەنجامی [[ئاشتیی ئەماسییە]]، کە لە ١٥٥٥دا لەگەڵ [[سەفەوییەکان|فارسی سەفەوی]] واژوو کرا، ئەردێخان کەوتە دەست [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و وەک [[سەنجەقی ئەردێخان]] ڕێکخرایەوە کە بەشێک بوو لە [[ئەیالەتی چڵدر]]. لە ١٥٧٨دا عوسمانییەکان میری پێشووی گورجستان، مانووچاری دووەم جاکێلی (کە دوای موسڵمانبوون ناوی «موستەفا»ی لێ نرا) وەک یەکەم پارێزگار دەستنیشان کرد.<ref name="otm-enc">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA141|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|author1=Gábor Ágoston|author2=Bruce Alan Masters|date=2009-01-01|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-1025-7|page=141|access-date=2013-06-01}}</ref> لە ١٦٢٥ بەدواوە تەواوی ئەیالەتەکە بوو بە موڵکی میراتیی ئەتابەگە موسڵمانەکانی سامتسخێ،<ref name="hist-geo">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8gs4AAAAIAAJ&pg=PA140|title=An Historical Geography of the Ottoman Empire: From Earliest Times to the End of the Sixteenth Century|author=D. E. Pitcher|publisher=Brill Archive|year=1972|page=140|id=GGKEY:4CFA3RCNXRP|access-date=2013-06-01}}</ref> کە وەک پارێزگاری میراتی بەڕێوەیان دەبرد، جگە لە ھەندێک حاڵەت، تا ناوەڕاستی سەدەی ١٨یەم.<ref name="otm-enc" /> لە ١٨٧٨دا، دوای [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)]]، ناوچەکە خرایە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]، و تا ١٩١٨ بە ئۆبلاستی قەرس دەناسرا. بەشە باکوورییەکەی پارێزگاکە لە ١٩١٩ تا ١٩٢١ [[کۆماری دیموکراتیی گورجستان]] بوو و بەشە باشوورییەکەی پارێزگاکە لە ١٩١٩ تا ١٩٢٠ [[کۆماری دیموکراتیی ئەرمەنستان]] بوو، ئەردێخان لەژێر [[پەیمانی قەرس]] لە ١٩٢١دا لەلایەن تورکیاوە وەرگیرایەوە. پارێزگای ئەردێخان لە ١٩٩٢دا لە بەشی باکووری [[پارێزگای قەرس]] دروست کرا.<ref name=law3806>[https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21247_1.pdf Kanun No. 3806], Resmî Gazete, 3 June 1992.</ref><ref>{{Cite web |title=İl İdaresi ve Mülki Bölümler Şube Müdürlüğü İstatistikleri - İl ve İlçe Kuruluش Tarihleri |url=https://www.icisleri.gov.tr/kurumlar/icisleri.gov.tr/IcSite/illeridaresi/İstatistiki%20Bilgiler/İl%20İdaresi%20ve%20Mülki%20Bölümler/il%20ilce%20kurulus%20tarihleri_2019.pdf |access-date=25 October 2023|page=11 |language=tr}}</ref> دروستکردنی [[بۆریی نەوتی باکوو–تبلیسی–جەیھان]] لە ٢٠٠٠ بەدواوە پاڵنەرێکی کەمی بە ئابووریی ناوچەکە بەخشی. == جوگرافیا == پارێزگای ئەردێخان لە ئەوپەڕی باکووری ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]]دا ھەڵکەوتووە، لەو شوێنەی کە کۆتاییی ڕۆژھەڵاتی بەرزایییەکانی [[ئانادۆڵی ڕۆژھەڵات]] لەگەڵ زنجیرەچیاکانی [[قەوقازی بچووک]] بەیەک دەگەن. لەبەر ئەوە ناوچەیەکی زۆر بەرزە و زستانی سەختی ھەیە. ئەمە ناوچەیەکی گوندنشینی کراوەی سەرنجڕاکێشە کە بەڵام چەندین مانگی ساڵ لەژێر بەفردایە. لەم بەرزییەدا پلەی گەرما بە تێکڕا دەگاتە -٢٠ پلەی سەدی و دەکرێت لە تەواوی ساڵدا، بە مانگەکانی ھاوینیشەوە، بۆ خوار خاڵی بەستن دابەزێت. ئابووریی ناوچەکە بەندە بە کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییەوە. تا ١٩٩٣ ئەردێخان ناوچەیەکی سەر بە [[پارێزگای قەرس]] بوو، بوون بە پارێزگایەکی سەربەخۆ بە واتای وەبەرھێنانی زیاتر لە ژێرخاندا ھات. دوو خاڵی پەڕینەوە بۆ ناوچەی [[سامتسخێ-جاڤاخێتی]]ی گورجستان ھەن، یەکێکیان لە [[پۆسۆف]] و ئەوی تریان لە [[چڵدر]]. سەربازیی تورکیا ئامادەیییەکی بەھێزیان لەم ناوچە سنوورییەدا ھەیە، کە پاڵنەرێکی ترە بۆ ئابووریی ناوچەکە. === ئاووھەوا === ئاووھەوای زاڵ لە پارێزگای ئەردێخان بریتییە لە [[ئاووھەوای کیشوەریی شێدار]] ([[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]] Dfb) کە ھاوسنوورە لەگەڵ [[ئاووھەوای نیمچە جەمسەری]] (Dfc)، زۆربەی نیشتەجێبوونە گەورەکانی پارێزگاکە لە نزمترین ناوچە بەرزەکاندا ھەڵکەوتوون، بە مەبەستی دوورکەوتنەوە لە پلەی گەرمای ساردی تەواوی ساڵ، بەمەش تەنھا لەژێر سنووری نیمچە جەمسەریدا دەمێننەوە. شوێنە بچووکەکان، ناوچەکان، گوندەکان و بەشێکی بەرچاوی سروشتەکە، [[ئاووھەوای نیمچە جەمسەری]] ڕاستەقینە (Dfc) نیشان دەدەن، کە دووەم بەربڵاوترین ئاووھەوای ناوچەکەیە.<ref name=Climate.org>{{cite web |url=http://en.climate-data.org/region/695/|publisher=Climate-data.org |title=Climate:Ardahan|access-date=2016-06-09}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ardahan Province}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئەردێخان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢١]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] 5ftt9zfc9af2pvryyeq55x2hek9gog8 0 9290 1585901 1525825 2026-05-21T16:15:09Z 1silent scientist 51740 1585901 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|03|47|N|41|34|01|E|region:TR-25_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەرزڕوم | ناوی_خۆماڵی = پارێزگای ئەرزیرۆم | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Erzurum in Turkey.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارچە]] | ناوی_دابەشکراو = باکووری کوردستان | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٦٩,٠٨٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Erzurum_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤٢ | وێبگە = http://www.erzurum.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەرزیرۆم''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان]]ە کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەرزیرۆم]]ە. == جوگرافیا == ڕووبەری پارێزگای ئەرزڕۆم چوارەم گەورەترین ڕووبەرە لە [[تورکیا]]. زۆربەی پارێزگاکە [[بەرزایی|بەرزە]]. زۆربەی کێوەبەرزەکان نزیکەی {{convert|2,000|m|ft|abbr=on}} لە ئاستی دەریاوە بەرزن، و ناوچە شاخاوییەکانی دوای کێوەبەرزەکان {{convert|3,000|m|ft|abbr=on}} و بەرزترن. دەشتە [[نزمایی (زەویناسی)|نزمایییەکان]] لە نێوان چیاکان و کێوەبەرزەکاندان. [[زنجیرەچیا|زنجیرەچیاکانی]] باشوور بریتین لە [[چیاکانی پاڵاندۆکن]] (بەرزترین لووتکەی بویوک ئەژدەرە کە {{convert|3,176|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە) و چیاکانی شاڤەلەد (بەرزترین لووتکەی چیای چاکماکە کە {{convert|3,063|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە). زنجیرەچیاکانی باکوور بریتین لە بەرزایییەکانی ڕیزی دووەمی چیاکانی ئەنادۆڵی باکوور، واتا [[چیاکانی مەسجیت]] (بەرزترین لووتکەی {{convert|3,239|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە)، چیاکانی کارگاپازاری (بەرزترین لووتکەی {{convert|3,169|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە) و [[چیاکانی ئەڵاھوئەکبەر]]. دوو دەشتە نزمایییەکەی نێوان ئەم ناوچە شاخاوییانە بریتین لە دەشتەکانی ئەرزڕۆم و دەشتەکانی حەسەنکەلا. [[چیاکانی ئاراس]] سەرەتا لە ئەرزڕۆم دەست پێ دەکەن. پاشان بەرەو سنوورەکانی [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] و [[پارێزگای قەرس|قەرس]] درێژ دەبنەوە.<ref name="Barış Gür">{{Cite web |date=February 26, 2022 |title=Karasu-Aras Dağları’nın güney yamaçlarında Doğubeyazıt bölgesi erken demir çağı yerleşmeleri |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2158031 |archive-url= |archive-date= |publisher=Barış Gür- Amisos |page=1 |language=Turkish}}</ref> پارێزگای ئەرزڕۆم لە باشوورەوە بە چیاکانی [[چیاکانی چەولیگ|چەولیگ]] و [[چیاکانی ئەکدۆغان|ئەکدۆغان]] دەورە دراوە. [[کەشی کیشوەری]] لە پارێزگاکەدا باڵادەستە بە زستانی درێژ و سەخت، و ھاوینی کورت و مامناوەند. پێکھاتە [[دەشتایی|دەشتایییەکان (ستێپ)]] تایبەتمەندییە جوگرافییە باوەکانی ئەم پارێزگایەن، کە نزیکەی ٦٠٪ی ڕووبەرەکەی دەگرنەوە، کە زۆربەی بەپیتە. ناوچە دارستانییەکان بچووکن، بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[سنەوبەری سکۆتلەندی]] و [[بەڕوو]] پێکدێن. بەشی ڕۆژھەڵاتی پارێزگاکە لە [[حەوزەی ئاودێری|حەوزەی]] [[ڕووباری ئاراس]]، بەشی ڕۆژاوا لە حەوزەی [[کاراسو (فورات)]]، و بەشی باکوور لە حەوزەی [[ڕووباری چۆرۆخ]] ھەڵکەوتووە. چەند دەریاچەیەکی سروشتی لە پارێزگاکەدا ھەن، گرنگترینیان [[دەریاچەی تورتووم]] (نزیکەی ٨ کم^٢) کە لەلایەن [[تاڤگەی تورتووم|تاڤگەکانی تورتووم (ئوزوندەرە)]] ئاودار دەکرێت. وێستگەی کارەبای ئاوی تورتووم کە لە ساڵی ١٩٦٣ دروست کراوە، لەسەر دەرچەی ئەم دەریاچەیە ھەڵکەوتووە. سێ دەریاچەی دەستکرد لە پارێزگاکەدا ھەن. === قەزاکان === [[پەڕگە:Erzurum districts.png|وێنۆک|320px|نەخشەیەک کە قەزاکانی پارێزگای ئەرزڕۆم نیشان دەدات.]] [[پەڕگە:Tortum Valley NE Turkey.jpg|وێنۆک|دۆڵی ڕووباری تورتووم، پارێزگای ئەرزڕۆم]] '''ئەرزڕۆمی گەورە''' {{columns-list|colwidth=15em| *[[پاڵاندۆکن، ئەرزڕۆم|پاڵاندۆکن]] *[[یاکووتیە]] }} '''ڕووبەر:''' ١٬٦١٢ کم دووجا، '''دانیشتووان:''' ٣٧٠٬٠٠٠ (٢٠٢٢) '''بەشەکانی تری پارێزگای ئەرزڕۆم''' {{columns-list|colwidth=15em| *[[ئەشکەلا]] *[[عەزیزیە]] *[[چات]] *[[خنووس]] *[[خۆراسان]] *[[ئیسپیر]] *[[قەرەچۆبان]] *[[قەرەیازی]] *[[کۆپروکۆی]] *[[نارمان]] *[[ئۆڵتوو]] *[[ئۆلوور]] *[[پاسینلەر]] *[[پازاریۆلوو]] *[[شەنکایا]] *[[تەقمان]] *[[تورتووم]] *[[ئوزوندەرە]] }} == مێژوو == [[پەڕگە:Oshki 3.jpg|وێنۆک| کڵێسای دێری جۆرجیی ئۆشڤانک ([[ئۆشکی|ئۆشک ڤانک]])]] بە «کارانیتیس» ({{langx|grc|Καρανῖτις/Καρηνῖτις}})،<ref name="Smith">Smith, William (1852). [https://archive.org/details/dictionarygreek01smitgoog Dictionary of Greek and Roman Geography (Abacaenum – Hytanis)]. p. 514. Boston: Little, Brown.</ref> «ئارزێن»، «ئەرزەن»، و (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: ''Էրզրում նահանգ, Կارین'') [[کارین (ئەرمەنستانی مێژوویی)|«کارین»]] یان «گارین» ناسراوە، زۆربەی پارێزگاکە لە سەدەی ٤ەمدا خرایە ناو [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆما]] (دوای یەکەم دابەشبوونی [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]] لە ساڵی ٣٨٧دا لە نێوان ڕۆم و ئێران)، و شارێکی شاخاویی بچووک بە ناوی «کارین» ({{langx|hy|Կարին}}) یان «کارانا» ({{Langx|grc|Κάρανα}})<ref name="Smith"/> قاییم کرا. بوو بە قەڵایەکی سنووریی گرینگ. ئەم شارە دواتر (ساڵی ٤١٥ی زایینی) وەک ڕێزێک بۆ ئیمپراتۆر [[تیۆدۆسیۆسی یەکەم]] ناوی گۆڕدرا بۆ [[تیۆدۆسیۆپۆلیس]] ({{langx|grc|Θεοδοσιούπολις}}).<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Catholic Encyclopedia|article=Erzurum (Theodosiopolis)|url=http://www.newadvent.org/cathen/05527b.htm}}</ref> بە وەستان لەسەر یەکتربڕینی ڕێگا سەرەکییەکانی بازرگانی لە [[ئاسیای بچووک]]، ناوچەکە ناوەندێکی گرینگ بوو بۆ یۆنانییەکان، لەگەڵ زۆرینەی ئەرمەنی و کەمینەکانی وەک مەسیحییە سوریانییەکان، جووەکان، [[ئاشوورییەکان]] و ئەوانی تر. لە ناوەڕاستی سەدەی ٣ی زایینی و دواتر، خاکەکە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] دەستی بەسەردا گیرا و خرایە ناو ئیمپراتۆریەتییەکەوە، ھەرچەندە جاروبار بۆ ماوەیەکی کورت دەکەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین]]ی دراوسێش. لە ناوەڕاستی سەدەی ٧ی زایینییەوە، [[عەرەب|عەرەبەکان]] زۆرجار لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین بەریەککەوتنیان ھەبووە، لەوانەش لەسەر ئەم ناوچەیە. لە نێوان سەدەکانی حەوتەم و ھەشتەمدا، عەرەبەکان و بیزەنتینییەکان بە نۆرە ناوچەکەیان لەژێر دەسەڵاتدا بوو، فەرمانڕەوا ناوخۆیییە ئەرمەنییەکان ڕۆڵێکی بەرچاویان لەم ڕووداوانەدا گێڕا. شارەکە ([[ئەرزڕۆم]]ی ئێستا) لە نێوان سەدەکانی ٧–١٠دا بە نۆرە لەلایەن عەرەبەکان و بیزەنتینییەکانەوە دەستی بەسەردا دەگیرا، ھەروەھا لە سەدەی ١٠دا بەشێک بوو لە شانشینی جۆرجیی [[شانشینی ئیبەرییەکان|تاو-کلاجێتی]]. شارە کۆنەکەی ئەرزەن کە لەلایەن [[سەلجووقییەکان|تورکە سەلجووقییەکان]]ەوە لە ساڵی ١٠٤٩دا ھەڕەشەی لێ کرا و دواتر وێران کرا و تاڵان کرا، داگیر کرا، بەڵام تیۆدۆسیۆپۆلیس لە داگیرکارییەکە ڕزگاری بوو تاوەکو دوای ماوەیەک دەستی بەسەردا گیرا. لە ساڵی ١١٠١ بەدواوە بەڵگەنامەکان نیشانی دەدەن کە بنەماڵەی فەرمانڕەوای [[ساڵتووقییەکان]] شارەکە و زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەریان لەژێر دەسەڵاتدا بووە. تیۆدۆسیۆپۆلیس بەرپەرچی زۆرێک لە ھێرش و ھەڵمەتە سەربازییەکانی سەلجووقییەکانی ڕووم و جۆرجییەکانی (ئەمانەی دوایی شارەکەیان بە کارنوو-کالاکی دەناسی)<ref name="Rapp">Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies in Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts'', p. 414. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref> دایەوە تا ساڵی ١٢٠١ کاتێک شارەکە و پارێزگاکە لەلایەن سوڵتانی سەلجووقی [[سولەیمانی دووەمی ڕووم]] داگیر کرا. ئەرزەن-ئەرزڕۆم لە ساڵی ١٢٤٢دا کەوتە دەست گەمارۆی [[مەغۆل]]، و شارەکە تاڵان کرا و وێران کرا. دوای ڕووخانی سوڵتانی سەلجووقی لە ئەنادۆڵ (ڕووم) لە سەرەتای سەدەی ١٤دا، بوو بە پارێزگایەکی کارگێڕیی [[ئیلخانی|ئیلخانات]]، و دوای ڕووخانی ئەوان، بوو بە بەشێک لە بەیگلیکی چۆبان، [[قەرەقۆینلۆ|تورکمانە قەرەقۆینلووەکان]]، مەغۆلەکان بە سەرکردایەتیی [[تەیمووری لەنگ]]، [[ئاق قۆینلۆ|تورکمانە ئاق قۆینلووەکان]] و [[سەفەوییەکان|بنەماڵەی سەفەویی]] ئێران کە لە ساڵی ١٥٠٢دا شارەکەیان لە [[ئاق قۆینلۆ]] گرت.<ref name="Islamic Desk Reference">{{cite book|last1=Van Donzel|first1=E. J.|title=Islamic Desk Reference|date=1994|publisher=BRILL|isbn=9789004097384|pages=[https://archive.org/details/islamicdeskrefer00donz_0/page/93 93–94]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/islamicdeskrefer00donz_0/page/93}}</ref> === لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا === لە ساڵی ١٥١٤دا، ناوچەکە لەلایەن سوڵتانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] [[سەلیمی یەکەم]] دوای [[شەڕی چاڵدێران]] داگیر کرا. لە سەردەمی عوسمانیدا، شاری ئەرزڕۆم وەک بنکەی سەرەکیی ھێزی سەربازیی عوسمانی لە ناوچەکەدا و وەک پایتەختی پارێزگاکە کاری دەکرد. لە سەرەتای سەدەی ١٧دا، پارێزگاکە دووبارە ھەڕەشەی لەسەر بوو و لەلایەن ئێرانی سەفەوییەوە گیرا، لە کاتێکدا بەرگەی ڕاپەڕینێکی پارێزگاری پارێزگاکە ئەبازا مەحمەد پاشاشی دەگرت. ئەم ڕاپەڕینە لەگەڵ [[شۆڕشەکانی جەلالی]] (سەرھەڵدانی چەکدارانی ویلایەتەکە کە بە «جەلالی» ناودەبران) تێکەڵ بوو، کە لەلایەن ئێرانی سەفەوییەوە پاڵپشتی دەکرا و تا ساڵی ١٦٢٨ بەردەوام بوو. بەڵام ئێران دووبارە داگیری دەکاتەوە، تەنھا ئەمجارەیان لەژێر دەسەڵاتی [[نادر شا]] لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٨دا.{{Citation needed|date=August 2020}} [[پەڕگە:Сдача турками крепости Эрзурум 1829 год.jpg|وێنۆک|گرتنی ئەرزڕۆم لەلایەن ئیڤان پاسکێڤیچ لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٨٢٩]] عوسمانییەکان لەلایەن [[قاجاڕ|قاجاڕەکانی ئێران]] لە شەڕی ساڵی ١٨٢١ لە شاری ئەرزڕۆم تێکشکان.<ref>George Childs Kohn. [https://books.google.com/books?id=qTDfAQAAQBAJ&dq=1821+battle+of+erzurum&pg=PA506 ''Dictionary of Wars''] Routledge, 31 okt. 2013 {{ISBN|978-1135954949}} p 506</ref> شارەکە لە ساڵی ١٨٢٩ لەلایەن سوپای ڕووسیاوە داگیر کرا، بە [[پەیمانی ئەدریانۆپڵ (١٨٢٩)|پەیمانی ئەدریانۆپڵ]] (ئەدیرنە) درایەوە بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی. شاعیر [[ئەلەکساندر پوشکین]] لە کاتی ئەو گەشتەدا یاوەری فەرماندەی گشتیی ڕووسیا، ئیڤان پاسکێڤیچ بوو و گێڕانەوەیەکی کورتی ھەڵمەتەکەی نووسی. شارەکە دووبارە لەلایەن سوپای ڕووسیاوە لە [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)|دوا جەنگی ڕووسیا و عوسمانی]] لە ساڵی ١٨٧٧دا ھێرشی کرایە سەر. لە کۆتایی ساڵی ١٩١٤ەوە دەستی پێ کرد و لە ھاوینی ١٩١٥دا چڕ بووەوە، پارێزگاکە شاھیدی لەناوبردنی بەکۆمەڵی دانیشتووانی ئەرمەنی بوو لەلایەن ھێزەکانی سەر بە دەوڵەت وەک بەشێک لە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].<ref>Kévorkian, Raymond. ''The Armenian Genocide: A History'' (London: I.B. Tauris, 2011), pp. 289-318.</ref> پارێزگاکە شوێنی شەڕە سەرەکییەکان بوو لە کاتی ھەڵمەتی قەوقازی جەنگی جیھانیی یەکەم لە نێوان ھێزەکانی ڕووسیا و عوسمانی، لەوانەش ڕووبەڕووبوونەوەی سەرەکیی ھەڵمەتەکە، [[شەڕی ئەرزڕۆم (١٩١٦)|شەڕی ئەرزڕۆم]] کە بووە ھۆی گرتنی ئەرزڕۆم لەلایەن سوپای ڕووسیاوە<ref>{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=209|language=en}}</ref> لەژێر فەرماندەیی [[شازادەی گەورە نیکۆڵاس نیکۆلایڤیچی ڕووسیا (١٨٥٦–١٩٢٩)|شازادەی گەورە نیکۆڵاس نیکۆلایڤیچ]] لە ١٦ی شوباتی ١٩١٦دا. بە [[پەیمانی برێست-لیتۆڤسک]] لە ساڵی ١٩١٨دا درایەوە بە عوسمانییەکان. ئەرزڕۆم ھەروەھا بنکەیەکی سەرەکیی [[تورکیا]] بوو لە کاتی [[جەنگی سەربەخۆییی تورکیا]] و [[کۆنگرەی ئەرزڕۆم|کۆنگرەی ئەرزڕۆمی]] نەتەوەپەرستانی تورک لە ساڵی ١٩١٩ لێرە بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٢٤دا وەک پارێزگایەکی تورکیا ڕاگەیەندرا. === لە تورکیادا === لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم [[پشکنەری گشتی (تورکیا)|پشکنەری گشتی]] (''Umumi Müfettişlik''، UM) دامەزرا.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607|title=Üçüncü Umumi Müfettişliği'nin Kurulması ve III. Umumî Müfettiş Tahsin Uzer'in Bazى Önemli Faaliyetleri|website=Dergipark|page=2|access-date=8 April 2020}}</ref> سێیەم UM پارێزگاکانی ئەرزڕۆم، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، [[پارێزگای قەرس|قەرس]]، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، [[پارێزگای ئەرزنگان|ئەرزینگان]] و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. بڕیار بوو پایتەختەکەی لە شاری [[ئەرزڕۆم]] بێت<ref name=":1" /> و لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا.<ref>{{Cite book|last=Bayir|first=Derya|title=Minorities and Nationalism in Turkish Law|date=2016-04-22|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-09579-8|pages=139–141|language=en}}</ref> پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢دا لە سەردەمی حکوومەتی [[پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦–١٩٦١)|پارتی دیموکرات]] ھەڵوەشێنرایەوە.<ref>{{Cite book|last1=Fleet|first1=Kate|title=The Cambridge History of Turkey|last2=Kunt|first2=I. Metin|last3=Kasaba|first3=Reşat|last4=Faroqhi|first4=Suraiya|date=2008-04-17|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62096-3|pages=343|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{کورت}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Erzurum Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا}} [[پۆل:مێژووی ئەرمەنستان]] [[پۆل:پارێزگای ئەرزەڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئەرزیڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئەرزیڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] theyjtgmvazstr5f261b6lfgkgzi2k7 1585902 1585901 2026-05-21T16:16:34Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585902 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|03|47|N|41|34|01|E|region:TR-25_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەرزڕوم | ناوی_خۆماڵی = پارێزگای ئەرزیرۆم | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Erzurum in Turkey.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارچە]] | ناوی_دابەشکراو = باکووری کوردستان | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٦٩,٠٨٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Erzurum_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤٢ | وێبگە = http://www.erzurum.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەرزیرۆم''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان]]ە کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەرزیرۆم]]ە. == جوگرافیا == ڕووبەری پارێزگای ئەرزڕۆم چوارەم گەورەترین ڕووبەرە لە [[تورکیا]]. زۆربەی پارێزگاکە [[بەرزایی|بەرزە]]. زۆربەی کێوەبەرزەکان نزیکەی {{convert|2,000|m|ft|abbr=on}} لە ئاستی دەریاوە بەرزن، و ناوچە شاخاوییەکانی دوای کێوەبەرزەکان {{convert|3,000|m|ft|abbr=on}} و بەرزترن. دەشتە [[نزمایی (زەویناسی)|نزمایییەکان]] لە نێوان چیاکان و کێوەبەرزەکاندان. [[زنجیرەچیا|زنجیرەچیاکانی]] باشوور بریتین لە [[چیاکانی پاڵاندۆکن]] (بەرزترین لووتکەی بویوک ئەژدەرە کە {{convert|3,176|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە) و چیاکانی شاڤەلەد (بەرزترین لووتکەی چیای چاکماکە کە {{convert|3,063|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە). زنجیرەچیاکانی باکوور بریتین لە بەرزایییەکانی ڕیزی دووەمی چیاکانی ئەنادۆڵی باکوور، واتا [[چیاکانی مەسجیت]] (بەرزترین لووتکەی {{convert|3,239|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە)، چیاکانی کارگاپازاری (بەرزترین لووتکەی {{convert|3,169|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە) و [[چیاکانی ئەڵاھوئەکبەر]]. دوو دەشتە نزمایییەکەی نێوان ئەم ناوچە شاخاوییانە بریتین لە دەشتەکانی ئەرزڕۆم و دەشتەکانی حەسەنکەلا. [[چیاکانی ئاراس]] سەرەتا لە ئەرزڕۆم دەست پێ دەکەن. پاشان بەرەو سنوورەکانی [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] و [[پارێزگای قەرس|قەرس]] درێژ دەبنەوە.<ref name="Barış Gür">{{Cite web |date=February 26, 2022 |title=Karasu-Aras Dağları’nın güney yamaçlarında Doğubeyazıt bölgesi erken demir çağı yerleşmeleri |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2158031 |archive-url= |archive-date= |publisher=Barış Gür- Amisos |page=1 |language=Turkish}}</ref> پارێزگای ئەرزڕۆم لە باشوورەوە بە چیاکانی [[چیاکانی چەولیگ|چەولیگ]] و [[چیاکانی ئەکدۆغان|ئەکدۆغان]] دەورە دراوە. [[کەشی کیشوەری]] لە پارێزگاکەدا باڵادەستە بە زستانی درێژ و سەخت، و ھاوینی کورت و مامناوەند. پێکھاتە [[دەشتایی|دەشتایییەکان (ستێپ)]] تایبەتمەندییە جوگرافییە باوەکانی ئەم پارێزگایەن، کە نزیکەی ٦٠٪ی ڕووبەرەکەی دەگرنەوە، کە زۆربەی بەپیتە. ناوچە دارستانییەکان بچووکن، بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[سنەوبەری سکۆتلەندی]] و [[بەڕوو]] پێکدێن. بەشی ڕۆژھەڵاتی پارێزگاکە لە [[حەوزەی ئاودێری|حەوزەی]] [[ڕووباری ئاراس]]، بەشی ڕۆژاوا لە حەوزەی [[کاراسو (فورات)]]، و بەشی باکوور لە حەوزەی [[ڕووباری چۆرۆخ]] ھەڵکەوتووە. چەند دەریاچەیەکی سروشتی لە پارێزگاکەدا ھەن، گرنگترینیان [[دەریاچەی تورتووم]] (نزیکەی ٨ کم^٢) کە لەلایەن [[تاڤگەی تورتووم|تاڤگەکانی تورتووم (ئوزوندەرە)]] ئاودار دەکرێت. وێستگەی کارەبای ئاوی تورتووم کە لە ساڵی ١٩٦٣ دروست کراوە، لەسەر دەرچەی ئەم دەریاچەیە ھەڵکەوتووە. سێ دەریاچەی دەستکرد لە پارێزگاکەدا ھەن. === قەزاکان === [[پەڕگە:Erzurum districts.png|وێنۆک|320px|نەخشەیەک کە قەزاکانی پارێزگای ئەرزڕۆم نیشان دەدات.]] [[پەڕگە:Tortum Valley NE Turkey.jpg|وێنۆک|دۆڵی ڕووباری تورتووم، پارێزگای ئەرزڕۆم]] '''ئەرزڕۆمی گەورە''' {{columns-list|colwidth=15em| *[[پاڵاندۆکن، ئەرزڕۆم|پاڵاندۆکن]] *[[یاکووتیە]] }} '''ڕووبەر:''' ١٬٦١٢ کم دووجا، '''دانیشتووان:''' ٣٧٠٬٠٠٠ (٢٠٢٢) '''بەشەکانی تری پارێزگای ئەرزڕۆم''' {{columns-list|colwidth=15em| *[[ئەشکەلا]] *[[عەزیزیە]] *[[چات]] *[[خنووس]] *[[خۆراسان]] *[[ئیسپیر]] *[[قەرەچۆبان]] *[[قەرەیازی]] *[[کۆپروکۆی]] *[[نارمان]] *[[ئۆڵتوو]] *[[ئۆلوور]] *[[پاسینلەر]] *[[پازاریۆلوو]] *[[شەنکایا]] *[[تەقمان]] *[[تورتووم]] *[[ئوزوندەرە]] }} == مێژوو == [[پەڕگە:Oshki 3.jpg|وێنۆک| کڵێسای دێری جۆرجیی ئۆشڤانک ([[ئۆشکی|ئۆشک ڤانک]])]] بە «کارانیتیس» ({{langx|grc|Καρανῖτις/Καρηνῖτις}})،<ref name="Smith">Smith, William (1852). [https://archive.org/details/dictionarygreek01smitgoog Dictionary of Greek and Roman Geography (Abacaenum – Hytanis)]. p. 514. Boston: Little, Brown.</ref> «ئارزێن»، «ئەرزەن»، و (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: ''Էրզրում նահանգ, Կارین'') [[کارین (ئەرمەنستانی مێژوویی)|«کارین»]] یان «گارین» ناسراوە، زۆربەی پارێزگاکە لە سەدەی ٤ەمدا خرایە ناو [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆما]] (دوای یەکەم دابەشبوونی [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]] لە ساڵی ٣٨٧دا لە نێوان ڕۆم و ئێران)، و شارێکی شاخاویی بچووک بە ناوی «کارین» ({{langx|hy|Կարին}}) یان «کارانا» ({{Langx|grc|Κάρανα}})<ref name="Smith"/> قاییم کرا. بوو بە قەڵایەکی سنووریی گرینگ. ئەم شارە دواتر (ساڵی ٤١٥ی زایینی) وەک ڕێزێک بۆ ئیمپراتۆر [[تیۆدۆسیۆسی یەکەم]] ناوی گۆڕدرا بۆ [[تیۆدۆسیۆپۆلیس]] ({{langx|grc|Θεοδοσιούπολις}}).<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Catholic Encyclopedia|article=Erzurum (Theodosiopolis)|url=http://www.newadvent.org/cathen/05527b.htm}}</ref> بە وەستان لەسەر یەکتربڕینی ڕێگا سەرەکییەکانی بازرگانی لە [[ئاسیای بچووک]]، ناوچەکە ناوەندێکی گرینگ بوو بۆ یۆنانییەکان، لەگەڵ زۆرینەی ئەرمەنی و کەمینەکانی وەک مەسیحییە سوریانییەکان، جووەکان، [[ئاشوورییەکان]] و ئەوانی تر. لە ناوەڕاستی سەدەی ٣ی زایینی و دواتر، خاکەکە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] دەستی بەسەردا گیرا و خرایە ناو ئیمپراتۆریەتییەکەوە، ھەرچەندە جاروبار بۆ ماوەیەکی کورت دەکەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین]]ی دراوسێش. لە ناوەڕاستی سەدەی ٧ی زایینییەوە، [[عەرەب|عەرەبەکان]] زۆرجار لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین بەریەککەوتنیان ھەبووە، لەوانەش لەسەر ئەم ناوچەیە. لە نێوان سەدەکانی حەوتەم و ھەشتەمدا، عەرەبەکان و بیزەنتینییەکان بە نۆرە ناوچەکەیان لەژێر دەسەڵاتدا بوو، فەرمانڕەوا ناوخۆیییە ئەرمەنییەکان ڕۆڵێکی بەرچاویان لەم ڕووداوانەدا گێڕا. شارەکە ([[ئەرزڕۆم]]ی ئێستا) لە نێوان سەدەکانی ٧–١٠دا بە نۆرە لەلایەن عەرەبەکان و بیزەنتینییەکانەوە دەستی بەسەردا دەگیرا، ھەروەھا لە سەدەی ١٠دا بەشێک بوو لە شانشینی جۆرجیی [[شانشینی ئیبەرییەکان|تاو-کلاجێتی]]. شارە کۆنەکەی ئەرزەن کە لەلایەن [[سەلجووقییەکان|تورکە سەلجووقییەکان]]ەوە لە ساڵی ١٠٤٩دا ھەڕەشەی لێ کرا و دواتر وێران کرا و تاڵان کرا، داگیر کرا، بەڵام تیۆدۆسیۆپۆلیس لە داگیرکارییەکە ڕزگاری بوو تاوەکو دوای ماوەیەک دەستی بەسەردا گیرا. لە ساڵی ١١٠١ بەدواوە بەڵگەنامەکان نیشانی دەدەن کە بنەماڵەی فەرمانڕەوای [[ساڵتووقییەکان]] شارەکە و زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەریان لەژێر دەسەڵاتدا بووە. تیۆدۆسیۆپۆلیس بەرپەرچی زۆرێک لە ھێرش و ھەڵمەتە سەربازییەکانی سەلجووقییەکانی ڕووم و جۆرجییەکانی (ئەمانەی دوایی شارەکەیان بە کارنوو-کالاکی دەناسی)<ref name="Rapp">Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies in Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts'', p. 414. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref> دایەوە تا ساڵی ١٢٠١ کاتێک شارەکە و پارێزگاکە لەلایەن سوڵتانی سەلجووقی [[سولەیمانی دووەمی ڕووم]] داگیر کرا. ئەرزەن-ئەرزڕۆم لە ساڵی ١٢٤٢دا کەوتە دەست گەمارۆی [[مەغۆل]]، و شارەکە تاڵان کرا و وێران کرا. دوای ڕووخانی سوڵتانی سەلجووقی لە ئەنادۆڵ (ڕووم) لە سەرەتای سەدەی ١٤دا، بوو بە پارێزگایەکی کارگێڕیی [[ئیلخانی|ئیلخانات]]، و دوای ڕووخانی ئەوان، بوو بە بەشێک لە بەیگلیکی چۆبان، [[قەرەقۆینلۆ|تورکمانە قەرەقۆینلووەکان]]، مەغۆلەکان بە سەرکردایەتیی [[تەیمووری لەنگ]]، [[ئاق قۆینلۆ|تورکمانە ئاق قۆینلووەکان]] و [[سەفەوییەکان|بنەماڵەی سەفەویی]] ئێران کە لە ساڵی ١٥٠٢دا شارەکەیان لە [[ئاق قۆینلۆ]] گرت.<ref name="Islamic Desk Reference">{{cite book|last1=Van Donzel|first1=E. J.|title=Islamic Desk Reference|date=1994|publisher=BRILL|isbn=9789004097384|pages=[https://archive.org/details/islamicdeskrefer00donz_0/page/93 93–94]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/islamicdeskrefer00donz_0/page/93}}</ref> === لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا === لە ساڵی ١٥١٤دا، ناوچەکە لەلایەن سوڵتانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] [[سەلیمی یەکەم]] دوای [[شەڕی چاڵدێران]] داگیر کرا. لە سەردەمی عوسمانیدا، شاری ئەرزڕۆم وەک بنکەی سەرەکیی ھێزی سەربازیی عوسمانی لە ناوچەکەدا و وەک پایتەختی پارێزگاکە کاری دەکرد. لە سەرەتای سەدەی ١٧دا، پارێزگاکە دووبارە ھەڕەشەی لەسەر بوو و لەلایەن ئێرانی سەفەوییەوە گیرا، لە کاتێکدا بەرگەی ڕاپەڕینێکی پارێزگاری پارێزگاکە ئەبازا مەحمەد پاشاشی دەگرت. ئەم ڕاپەڕینە لەگەڵ [[شۆڕشەکانی جەلالی]] (سەرھەڵدانی چەکدارانی ویلایەتەکە کە بە «جەلالی» ناودەبران) تێکەڵ بوو، کە لەلایەن ئێرانی سەفەوییەوە پاڵپشتی دەکرا و تا ساڵی ١٦٢٨ بەردەوام بوو. بەڵام ئێران دووبارە داگیری دەکاتەوە، تەنھا ئەمجارەیان لەژێر دەسەڵاتی [[نادر شا]] لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٨دا.{{Citation needed|date=August 2020}} [[پەڕگە:Сдача турками крепости Эрзурум 1829 год.jpg|وێنۆک|گرتنی ئەرزڕۆم لەلایەن ئیڤان پاسکێڤیچ لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٨٢٩]] عوسمانییەکان لەلایەن [[قاجاڕ|قاجاڕەکانی ئێران]] لە شەڕی ساڵی ١٨٢١ لە شاری ئەرزڕۆم تێکشکان.<ref>George Childs Kohn. [https://books.google.com/books?id=qTDfAQAAQBAJ&dq=1821+battle+of+erzurum&pg=PA506 ''Dictionary of Wars''] Routledge, 31 okt. 2013 {{ISBN|978-1135954949}} p 506</ref> شارەکە لە ساڵی ١٨٢٩ لەلایەن سوپای ڕووسیاوە داگیر کرا، بە [[پەیمانی ئەدریانۆپڵ (١٨٢٩)|پەیمانی ئەدریانۆپڵ]] (ئەدیرنە) درایەوە بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی. شاعیر [[ئەلەکساندر پوشکین]] لە کاتی ئەو گەشتەدا یاوەری فەرماندەی گشتیی ڕووسیا، ئیڤان پاسکێڤیچ بوو و گێڕانەوەیەکی کورتی ھەڵمەتەکەی نووسی. شارەکە دووبارە لەلایەن سوپای ڕووسیاوە لە [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)|دوا جەنگی ڕووسیا و عوسمانی]] لە ساڵی ١٨٧٧دا ھێرشی کرایە سەر. لە کۆتایی ساڵی ١٩١٤ەوە دەستی پێ کرد و لە ھاوینی ١٩١٥دا چڕ بووەوە، پارێزگاکە شاھیدی لەناوبردنی بەکۆمەڵی دانیشتووانی ئەرمەنی بوو لەلایەن ھێزەکانی سەر بە دەوڵەت وەک بەشێک لە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].<ref>Kévorkian, Raymond. ''The Armenian Genocide: A History'' (London: I.B. Tauris, 2011), pp. 289-318.</ref> پارێزگاکە شوێنی شەڕە سەرەکییەکان بوو لە کاتی ھەڵمەتی قەوقازی جەنگی جیھانیی یەکەم لە نێوان ھێزەکانی ڕووسیا و عوسمانی، لەوانەش ڕووبەڕووبوونەوەی سەرەکیی ھەڵمەتەکە، [[شەڕی ئەرزڕۆم (١٩١٦)|شەڕی ئەرزڕۆم]] کە بووە ھۆی گرتنی ئەرزڕۆم لەلایەن سوپای ڕووسیاوە<ref>{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=209|language=en}}</ref> لەژێر فەرماندەیی [[شازادەی گەورە نیکۆڵاس نیکۆلایڤیچی ڕووسیا (١٨٥٦–١٩٢٩)|شازادەی گەورە نیکۆڵاس نیکۆلایڤیچ]] لە ١٦ی شوباتی ١٩١٦دا. بە [[پەیمانی برێست-لیتۆڤسک]] لە ساڵی ١٩١٨دا درایەوە بە عوسمانییەکان. ئەرزڕۆم ھەروەھا بنکەیەکی سەرەکیی [[تورکیا]] بوو لە کاتی [[جەنگی سەربەخۆییی تورکیا]] و [[کۆنگرەی ئەرزڕۆم|کۆنگرەی ئەرزڕۆمی]] نەتەوەپەرستانی تورک لە ساڵی ١٩١٩ لێرە بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٢٤دا وەک پارێزگایەکی تورکیا ڕاگەیەندرا. === لە تورکیادا === لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم [[پشکنەری گشتی (تورکیا)|پشکنەری گشتی]] (''Umumi Müfettişlik''، UM) دامەزرا.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607|title=Üçüncü Umumi Müfettişliği'nin Kurulması ve III. Umumî Müfettiş Tahsin Uzer'in Bazى Önemli Faaliyetleri|website=Dergipark|page=2|access-date=8 April 2020}}</ref> سێیەم UM پارێزگاکانی ئەرزڕۆم، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، [[پارێزگای قەرس|قەرس]]، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، [[پارێزگای ئەرزنگان|ئەرزینگان]] و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. بڕیار بوو پایتەختەکەی لە شاری [[ئەرزڕۆم]] بێت<ref name=":1" /> و لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا.<ref>{{Cite book|last=Bayir|first=Derya|title=Minorities and Nationalism in Turkish Law|date=2016-04-22|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-09579-8|pages=139–141|language=en}}</ref> پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢دا لە سەردەمی حکوومەتی [[پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦–١٩٦١)|پارتی دیموکرات]] ھەڵوەشێنرایەوە.<ref>{{Cite book|last1=Fleet|first1=Kate|title=The Cambridge History of Turkey|last2=Kunt|first2=I. Metin|last3=Kasaba|first3=Reşat|last4=Faroqhi|first4=Suraiya|date=2008-04-17|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62096-3|pages=343|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Erzurum Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:مێژووی ئەرمەنستان]] [[پۆل:پارێزگای ئەرزەڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئەرزیڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئەرزیڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] 94wpmjvi4yk10wsxhyosnazw0zzyqb7 1585904 1585902 2026-05-21T16:19:38Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1585904 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|03|47|N|41|34|01|E|region:TR-25_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئەرزڕوم | ناوی_خۆماڵی = پارێزگای ئەرزیرۆم | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Erzurum in Turkey.svg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = [[پارچە]] | ناوی_دابەشکراو = باکووری کوردستان | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٦٩,٠٨٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Erzurum_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤٢ | وێبگە = http://www.erzurum.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئەرزیرۆم''' یەکێک لە پارێزگاکانی [[باکووری کوردستان]]ە کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[ئەرزیرۆم]]ە. == جوگرافیا == ڕووبەری پارێزگای ئەرزڕۆم چوارەم گەورەترین ڕووبەرە لە [[تورکیا]]. زۆربەی پارێزگاکە [[بەرزایی|بەرزە]]. زۆربەی کێوەبەرزەکان نزیکەی {{convert|2,000|m|ft|abbr=on}} لە ئاستی دەریاوە بەرزن، و ناوچە شاخاوییەکانی دوای کێوەبەرزەکان {{convert|3,000|m|ft|abbr=on}} و بەرزترن. دەشتە [[نزمایی (زەویناسی)|نزمایییەکان]] لە نێوان چیاکان و کێوەبەرزەکاندان. [[زنجیرەچیا|زنجیرەچیاکانی]] باشوور بریتین لە [[چیاکانی پاڵاندۆکن]] (بەرزترین لووتکەی بویوک ئەژدەرە کە {{convert|3,176|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە) و چیاکانی شاڤەلەد (بەرزترین لووتکەی چیای چاکماکە کە {{convert|3,063|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە). زنجیرەچیاکانی باکوور بریتین لە بەرزایییەکانی ڕیزی دووەمی چیاکانی ئەنادۆڵی باکوور، واتا [[چیاکانی مەسجیت]] (بەرزترین لووتکەی {{convert|3,239|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە)، چیاکانی کارگاپازاری (بەرزترین لووتکەی {{convert|3,169|m|ft|abbr=on|disp=or}} بەرزە) و [[چیاکانی ئەڵاھوئەکبەر]]. دوو دەشتە نزمایییەکەی نێوان ئەم ناوچە شاخاوییانە بریتین لە دەشتەکانی ئەرزڕۆم و دەشتەکانی حەسەنکەلا. [[چیاکانی ئاراس]] سەرەتا لە ئەرزڕۆم دەست پێ دەکەن. پاشان بەرەو سنوورەکانی [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] و [[پارێزگای قەرس|قەرس]] درێژ دەبنەوە.<ref name="Barış Gür">{{Cite web |date=February 26, 2022 |title=Karasu-Aras Dağları’nın güney yamaçlarında Doğubeyazıt bölgesi erken demir çağı yerleşmeleri |url=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2158031 |archive-url= |archive-date= |publisher=Barış Gür- Amisos |page=1 |language=Turkish}}</ref> پارێزگای ئەرزڕۆم لە باشوورەوە بە چیاکانی [[چیاکانی چەولیگ|چەولیگ]] و [[چیاکانی ئەکدۆغان|ئەکدۆغان]] دەورە دراوە. [[کەشی کیشوەری]] لە پارێزگاکەدا باڵادەستە بە زستانی درێژ و سەخت، و ھاوینی کورت و مامناوەند. پێکھاتە [[دەشتایی|دەشتایییەکان (ستێپ)]] تایبەتمەندییە جوگرافییە باوەکانی ئەم پارێزگایەن، کە نزیکەی ٦٠٪ی ڕووبەرەکەی دەگرنەوە، کە زۆربەی بەپیتە. ناوچە دارستانییەکان بچووکن، بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[سنەوبەری سکۆتلەندی]] و [[بەڕوو]] پێکدێن. بەشی ڕۆژھەڵاتی پارێزگاکە لە [[حەوزەی ئاودێری|حەوزەی]] [[ڕووباری ئاراس]]، بەشی ڕۆژاوا لە حەوزەی [[کاراسو (فورات)]]، و بەشی باکوور لە حەوزەی [[ڕووباری چۆرۆخ]] ھەڵکەوتووە. چەند دەریاچەیەکی سروشتی لە پارێزگاکەدا ھەن، گرنگترینیان [[دەریاچەی تورتووم]] (نزیکەی ٨ کم^٢) کە لەلایەن [[تاڤگەی تورتووم|تاڤگەکانی تورتووم (ئوزوندەرە)]] ئاودار دەکرێت. وێستگەی کارەبای ئاوی تورتووم کە لە ساڵی ١٩٦٣ دروست کراوە، لەسەر دەرچەی ئەم دەریاچەیە ھەڵکەوتووە. سێ دەریاچەی دەستکرد لە پارێزگاکەدا ھەن. === قەزاکان === [[پەڕگە:Erzurum districts.png|وێنۆک|320px|نەخشەیەک کە قەزاکانی پارێزگای ئەرزڕۆم نیشان دەدات.]] [[پەڕگە:Tortum Valley NE Turkey.jpg|وێنۆک|دۆڵی ڕووباری تورتووم، پارێزگای ئەرزڕۆم]] '''ئەرزڕۆمی گەورە''' {{columns-list|colwidth=15em| *[[پاڵاندۆکن، ئەرزڕۆم|پاڵاندۆکن]] *[[یاکووتیە]] }} '''ڕووبەر:''' ١٬٦١٢ کم دووجا، '''دانیشتووان:''' ٣٧٠٬٠٠٠ (٢٠٢٢) '''بەشەکانی تری پارێزگای ئەرزڕۆم''' {{columns-list|colwidth=15em| *[[ئەشکەلا]] *[[عەزیزیە]] *[[چات]] *[[خنووس]] *[[خۆراسان]] *[[ئیسپیر]] *[[قەرەچۆبان]] *[[قەرەیازی]] *[[کۆپروکۆی]] *[[نارمان]] *[[ئۆڵتوو]] *[[ئۆلوور]] *[[پاسینلەر]] *[[پازاریۆلوو]] *[[شەنکایا]] *[[تەقمان]] *[[تورتووم]] *[[ئوزوندەرە]] }} == مێژوو == [[پەڕگە:Oshki 3.jpg|وێنۆک| کڵێسای دێری جۆرجیی ئۆشڤانک ([[ئۆشکی|ئۆشک ڤانک]])]] بە «کارانیتیس» (بە [[یۆنانیی کۆن]]: Καρανῖτις/Καρηνῖτις)،<ref name="Smith">Smith, William (1852). [https://archive.org/details/dictionarygreek01smitgoog Dictionary of Greek and Roman Geography (Abacaenum – Hytanis)]. p. 514. Boston: Little, Brown.</ref> «ئارزێن»، «ئەرزەن»، و (بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]: ''Էրզրում նահանգ, Կարին'') [[کارین (ئەرمەنستانی مێژوویی)|«کارین»]] یان «گارین» ناسراوە، زۆربەی پارێزگاکە لە سەدەی ٤ەمدا خرایە ناو [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆما]] (دوای یەکەم دابەشبوونی [[شانشینی ئەرمەنستان (کۆن)|شانشینی ئەرمەنستان]] لە ساڵی ٣٨٧دا لە نێوان ڕۆم و ئێران)، و شارێکی شاخاویی بچووک بە ناوی «کارین» ({{langx|hy|Կարին}}) یان «کارانا» (بە [[یۆنانیی کۆن]]: Κάρανα)<ref name="Smith"/> قاییم کرا. بوو بە قەڵایەکی سنووریی گرینگ. ئەم شارە دواتر (ساڵی ٤١٥ی زایینی) وەک ڕێزێک بۆ ئیمپراتۆر [[تیۆدۆسیۆسی یەکەم]] ناوی گۆڕدرا بۆ [[تیۆدۆسیۆپۆلیس]] (بە [[یۆنانیی کۆن:]] Θεοδοσιούπολις).<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Catholic Encyclopedia|article=Erzurum (Theodosiopolis)|url=http://www.newadvent.org/cathen/05527b.htm}}</ref> بە وەستان لەسەر یەکتربڕینی ڕێگا سەرەکییەکانی بازرگانی لە [[ئاسیای بچووک]]، ناوچەکە ناوەندێکی گرینگ بوو بۆ یۆنانییەکان، لەگەڵ زۆرینەی ئەرمەنی و کەمینەکانی وەک مەسیحییە سوریانییەکان، جووەکان، [[ئاشوورییەکان]] و ئەوانی تر. لە ناوەڕاستی سەدەی ٣ی زایینی و دواتر، خاکەکە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] دەستی بەسەردا گیرا و خرایە ناو ئیمپراتۆریەتییەکەوە، ھەرچەندە جاروبار بۆ ماوەیەکی کورت دەکەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین]]ی دراوسێش. لە ناوەڕاستی سەدەی ٧ی زایینییەوە، [[عەرەب|عەرەبەکان]] زۆرجار لەگەڵ ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتین بەریەککەوتنیان ھەبووە، لەوانەش لەسەر ئەم ناوچەیە. لە نێوان سەدەکانی حەوتەم و ھەشتەمدا، عەرەبەکان و بیزەنتینییەکان بە نۆرە ناوچەکەیان لەژێر دەسەڵاتدا بوو، فەرمانڕەوا ناوخۆیییە ئەرمەنییەکان ڕۆڵێکی بەرچاویان لەم ڕووداوانەدا گێڕا. شارەکە ([[ئەرزڕۆم]]ی ئێستا) لە نێوان سەدەکانی ٧–١٠دا بە نۆرە لەلایەن عەرەبەکان و بیزەنتینییەکانەوە دەستی بەسەردا دەگیرا، ھەروەھا لە سەدەی ١٠دا بەشێک بوو لە شانشینی جۆرجیی [[شانشینی ئیبەرییەکان|تاو-کلاجێتی]]. شارە کۆنەکەی ئەرزەن کە لەلایەن [[سەلجووقییەکان|تورکە سەلجووقییەکان]]ەوە لە ساڵی ١٠٤٩دا ھەڕەشەی لێ کرا و دواتر وێران کرا و تاڵان کرا، داگیر کرا، بەڵام تیۆدۆسیۆپۆلیس لە داگیرکارییەکە ڕزگاری بوو تاوەکو دوای ماوەیەک دەستی بەسەردا گیرا. لە ساڵی ١١٠١ بەدواوە بەڵگەنامەکان نیشانی دەدەن کە بنەماڵەی فەرمانڕەوای [[ساڵتووقییەکان]] شارەکە و زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەریان لەژێر دەسەڵاتدا بووە. تیۆدۆسیۆپۆلیس بەرپەرچی زۆرێک لە ھێرش و ھەڵمەتە سەربازییەکانی سەلجووقییەکانی ڕووم و جۆرجییەکانی (ئەمانەی دوایی شارەکەیان بە کارنوو-کالاکی دەناسی)<ref name="Rapp">Rapp, Stephen H. (2003), ''Studies in Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts'', p. 414. Peeters Publishers, {{ISBN|90-429-1318-5}}</ref> دایەوە تا ساڵی ١٢٠١ کاتێک شارەکە و پارێزگاکە لەلایەن سوڵتانی سەلجووقی [[سولەیمانی دووەمی ڕووم]] داگیر کرا. ئەرزەن-ئەرزڕۆم لە ساڵی ١٢٤٢دا کەوتە دەست گەمارۆی [[مەغۆل]]، و شارەکە تاڵان کرا و وێران کرا. دوای ڕووخانی سوڵتانی سەلجووقی لە ئەنادۆڵ (ڕووم) لە سەرەتای سەدەی ١٤دا، بوو بە پارێزگایەکی کارگێڕیی [[ئیلخانی|ئیلخانات]]، و دوای ڕووخانی ئەوان، بوو بە بەشێک لە بەیگلیکی چۆبان، [[قەرەقۆینلۆ|تورکمانە قەرەقۆینلووەکان]]، مەغۆلەکان بە سەرکردایەتیی [[تەیمووری لەنگ]]، [[ئاق قۆینلۆ|تورکمانە ئاق قۆینلووەکان]] و [[سەفەوییەکان|بنەماڵەی سەفەویی]] ئێران کە لە ساڵی ١٥٠٢دا شارەکەیان لە [[ئاق قۆینلۆ]] گرت.<ref name="Islamic Desk Reference">{{cite book|last1=Van Donzel|first1=E. J.|title=Islamic Desk Reference|date=1994|publisher=BRILL|isbn=9789004097384|pages=[https://archive.org/details/islamicdeskrefer00donz_0/page/93 93–94]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/islamicdeskrefer00donz_0/page/93}}</ref> === لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا === لە ساڵی ١٥١٤دا، ناوچەکە لەلایەن سوڵتانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] [[سەلیمی یەکەم]] دوای [[شەڕی چاڵدێران]] داگیر کرا. لە سەردەمی عوسمانیدا، شاری ئەرزڕۆم وەک بنکەی سەرەکیی ھێزی سەربازیی عوسمانی لە ناوچەکەدا و وەک پایتەختی پارێزگاکە کاری دەکرد. لە سەرەتای سەدەی ١٧دا، پارێزگاکە دووبارە ھەڕەشەی لەسەر بوو و لەلایەن ئێرانی سەفەوییەوە گیرا، لە کاتێکدا بەرگەی ڕاپەڕینێکی پارێزگاری پارێزگاکە ئەبازا مەحمەد پاشاشی دەگرت. ئەم ڕاپەڕینە لەگەڵ [[شۆڕشەکانی جەلالی]] (سەرھەڵدانی چەکدارانی ویلایەتەکە کە بە «جەلالی» ناودەبران) تێکەڵ بوو، کە لەلایەن ئێرانی سەفەوییەوە پاڵپشتی دەکرا و تا ساڵی ١٦٢٨ بەردەوام بوو. بەڵام ئێران دووبارە داگیری دەکاتەوە، تەنھا ئەمجارەیان لەژێر دەسەڵاتی [[نادر شا]] لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٨دا.{{Citation needed|date=August 2020}} [[پەڕگە:Сдача турками крепости Эрзурум 1829 год.jpg|وێنۆک|گرتنی ئەرزڕۆم لەلایەن ئیڤان پاسکێڤیچ لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٨٢٩]] عوسمانییەکان لەلایەن [[قاجاڕ|قاجاڕەکانی ئێران]] لە شەڕی ساڵی ١٨٢١ لە شاری ئەرزڕۆم تێکشکان.<ref>George Childs Kohn. [https://books.google.com/books?id=qTDfAQAAQBAJ&dq=1821+battle+of+erzurum&pg=PA506 ''Dictionary of Wars''] Routledge, 31 okt. 2013 {{ISBN|978-1135954949}} p 506</ref> شارەکە لە ساڵی ١٨٢٩ لەلایەن سوپای ڕووسیاوە داگیر کرا، بە [[پەیمانی ئەدریانۆپڵ (١٨٢٩)|پەیمانی ئەدریانۆپڵ]] (ئەدیرنە) درایەوە بە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی. شاعیر [[ئەلەکساندر پوشکین]] لە کاتی ئەو گەشتەدا یاوەری فەرماندەی گشتیی ڕووسیا، ئیڤان پاسکێڤیچ بوو و گێڕانەوەیەکی کورتی ھەڵمەتەکەی نووسی. شارەکە دووبارە لەلایەن سوپای ڕووسیاوە لە [[شەڕی ڕووسیا و عوسمانی (١٨٧٧–١٨٧٨)|دوا جەنگی ڕووسیا و عوسمانی]] لە ساڵی ١٨٧٧دا ھێرشی کرایە سەر. لە کۆتایی ساڵی ١٩١٤ەوە دەستی پێ کرد و لە ھاوینی ١٩١٥دا چڕ بووەوە، پارێزگاکە شاھیدی لەناوبردنی بەکۆمەڵی دانیشتووانی ئەرمەنی بوو لەلایەن ھێزەکانی سەر بە دەوڵەت وەک بەشێک لە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]].<ref>Kévorkian, Raymond. ''The Armenian Genocide: A History'' (London: I.B. Tauris, 2011), pp. 289-318.</ref> پارێزگاکە شوێنی شەڕە سەرەکییەکان بوو لە کاتی ھەڵمەتی قەوقازی جەنگی جیھانیی یەکەم لە نێوان ھێزەکانی ڕووسیا و عوسمانی، لەوانەش ڕووبەڕووبوونەوەی سەرەکیی ھەڵمەتەکە، [[شەڕی ئەرزڕۆم (١٩١٦)|شەڕی ئەرزڕۆم]] کە بووە ھۆی گرتنی ئەرزڕۆم لەلایەن سوپای ڕووسیاوە<ref>{{Cite book|last=Findley|first=Carter V.|title=Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007|date=2010-09-21|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15260-9|pages=209|language=en}}</ref> لەژێر فەرماندەیی [[شازادەی گەورە نیکۆڵاس نیکۆلایڤیچی ڕووسیا (١٨٥٦–١٩٢٩)|شازادەی گەورە نیکۆڵاس نیکۆلایڤیچ]] لە ١٦ی شوباتی ١٩١٦دا. بە [[پەیمانی برێست-لیتۆڤسک]] لە ساڵی ١٩١٨دا درایەوە بە عوسمانییەکان. ئەرزڕۆم ھەروەھا بنکەیەکی سەرەکیی [[تورکیا]] بوو لە کاتی [[جەنگی سەربەخۆییی تورکیا]] و [[کۆنگرەی ئەرزڕۆم|کۆنگرەی ئەرزڕۆمی]] نەتەوەپەرستانی تورک لە ساڵی ١٩١٩ لێرە بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٢٤دا وەک پارێزگایەکی تورکیا ڕاگەیەندرا. === لە تورکیادا === لە ئەیلوولی ١٩٣٥دا سێیەم [[پشکنەری گشتی (تورکیا)|پشکنەری گشتی]] (''Umumi Müfettişlik''، UM) دامەزرا.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/20607|title=Üçüncü Umumi Müfettişliği'nin Kurulması ve III. Umumî Müfettiş Tahsin Uzer'in Bazى Önemli Faaliyetleri|website=Dergipark|page=2|access-date=8 April 2020}}</ref> سێیەم UM پارێزگاکانی ئەرزڕۆم، [[پارێزگای ئارتڤین|ئارتڤین]]، [[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]]، [[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]]، [[پارێزگای قەرس|قەرس]]، [[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]]، [[پارێزگای ئەرزنگان|ئەرزینگان]] و [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] دەگرتەوە. بڕیار بوو پایتەختەکەی لە شاری [[ئەرزڕۆم]] بێت<ref name=":1" /> و لەلایەن پشکنەرێکی گشتییەوە بەڕێوە دەبرا.<ref>{{Cite book|last=Bayir|first=Derya|title=Minorities and Nationalism in Turkish Law|date=2016-04-22|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-09579-8|pages=139–141|language=en}}</ref> پشکنەری گشتی لە ساڵی ١٩٥٢دا لە سەردەمی حکوومەتی [[پارتی دیموکرات (تورکیا، ١٩٤٦–١٩٦١)|پارتی دیموکرات]] ھەڵوەشێنرایەوە.<ref>{{Cite book|last1=Fleet|first1=Kate|title=The Cambridge History of Turkey|last2=Kunt|first2=I. Metin|last3=Kasaba|first3=Reşat|last4=Faroqhi|first4=Suraiya|date=2008-04-17|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62096-3|pages=343|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Erzurum Province}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:مێژووی ئەرمەنستان]] [[پۆل:پارێزگای ئەرزەڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئەرزیڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئەرزیڕۆم]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] gjpy6w4kw542zg6xk5lmd20asjjoekm 0 9294 1585974 1526048 2026-05-21T20:21:23Z 1silent scientist 51740 1585974 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|29|03|N|38|08|11|E|region:TR-44_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای مەلەدی | ناوی_خۆماڵی = پارێزگای مەلەتی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Malatya Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٤٠,٦٤٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Malatya_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٢٢ | وێبگە = http://www.malatya.gov.tr/ }} '''پارێزگای مەلەدی''' یان '''پارێزگای مەلەتی''' پارێزگایەکە لە [[باکووری کوردستان]] کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە.ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[مەلەدی]]یە. ==دانیشتووان== بە بۆچوونی جوگرافیناسە ئەڵمانییەکان [[گیۆرگ حاسڵ]] و [[ئادەم کریستیان گاسپاری]]، «مەلاتیا» لە سەرەتای [[سەدەی نۆزدەیەم]]دا لە ١٢٠٠ بۆ ١٥٠٠ خانوو پێکدابوو، کە [[تورکمان]]ەکان، [[ئەرمەنییەکان]] و [[یۆنانییەکان]] تێیدا نیشتەجێ بوون، لە کاتێکدا ناوچە شاخاوییەکانی [[سەنجەق]]ی «مەلاتیا» زۆرینەیان لەلایەن ھۆزە کوردییەکانی وەک «[[ڕەشوان]]» نیشتەجێ بوون. پارێزگاکە لە ساڵی ١٩٢٧دا دانیشتووانەکەی ٣٠٦٬٨٨٢ کەس بووە کە ٩٨٫٩٪ی [[موسڵمان]] و ١٪ی [[مەسیحی]] بوون. لە ڕووی زمانەوە، [[تورکی]] زۆرترین زمانی یەکەم بووە کە قسەی پێ کراوە بە ڕێژەی ٥٧٫٣٪، بەدوایدا [[کوردی]] بە ٤٠٫٢٪ و [[ئەرمەنی]] بە ٠٫٩٪ دێت. دانیشتووانەکەی لە ساڵی ١٩٣٥دا بۆ ٤١٠٬١٥٢ کەس زیادی کردووە کە ٩٩٫٣٪ی موسڵمان و ٠٫٦٪ی مەسیحی بوون. تورکی وەک زۆرترین زمانی یەکەم مایەوە کە قسەی پێ دەکرا بە ڕێژەی ٦٠٫٢٪، بەدوایدا کوردی ٣٩٫٣٪ و ئەرمەنی ٠٫٤٪. پارێزگاکە لە ساڵی ١٩٥٠دا دانیشتووانەکەی ٤٨٣٫٥٦٨ کەس بووە کە تورکی لەلایەن ٦٤٫٨٪ی دانیشتووانەوە قسەی پێ کراوە، بەدوایدا کوردی بە ٣٤٫٩٪ دێت. ئەرمەنی وەک سێیەم زمانی پڕ ئاخێوەر مایەوە بەڵام بۆ ٠٫٢٪ کەمی کرد. پارێزگای نوێی «مەلاتیا» تا ساڵی ١٩٥٤ بەتەواوی لەگەڵ پارێزگای «مەلاتیا» یەکناگرێتەوە، پێش ئەوەی پارێزگاکە پارێزگای نوێی [[تورکیا]]ی «[[سەمسوور]]» یش لەخۆبگرێت، کە بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٦٥ زیاتر لە دوو ئەوەندەی «مەلاتیا» بە کوردی ئاخێوەری تێدا بووە. لە ساڵی ٢٠١٢دا خەمڵێنراوە کە نزیکەی ٢٠٪ بۆ ٣٠٪ی پارێزگاکە [[عەلەوی]] بوون کە زۆرینەی ھەرە زۆریان [[کورد]] بوون. ئەم گرووپە زیاتر لە ڕووی [[ڕامیاری]]یەوە لەگەڵ پارتە نەتەوەییە کوردییەکان ھاوپەیمانن بەتایبەت دوای [[کۆمەڵکوژیی سێواس]] و چالاکییەکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] لە سەرەتای ١٩٩٠ەکانەوە.<ref>Dündar (2000), p. 157.</ref><ref>Dündar (2000), p. 188.</ref><ref>Massicard, Elise (2012). The Alevis in Turkey and Europe : Identity and Managing Territorial Diversity. Taylor & Francis Group. pp. 170–172. ISBN 9780415667968.</ref> ==مێژوو== ئەکادیمیای ئەڵمانی باربارا ھێنینگ پارێزگاکە وەک ناوەندی ناوچەیی نەتەوەییی کوردی لە سەرەتای [[سەدەی بیستەم]]دا وەسف دەکات. لەم ماوەیەدا، پارێزگاری ناوخۆیی پارێزگاکە و سەرۆکی شارەوانی شارەکەی «مەلاتیا» ھەردووکیان ھاوسۆزی دۆزی کورد بوون و [[جەلادەت بەدرخان]]، [[کامران بەدرخان|کامەران بەدرخان]] و ئەندامانی تری کۆمەڵەی سەرھەڵدانی [[کوردستان]] چەندین جار سەردانی ناوچەکەیان کردووە و پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ ھۆزە ناوخۆیییەکان لەوانە لەگەڵ ھۆزی «[[ڕەشوان]]» دروست کردووە.<ref>Henning, Barbara (2018). Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes. University of Bamberg Press. p. 443. ISBN 9783863095512.</ref> ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{کورت}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Malatya Province}} {{تووڵی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای مەلەدی]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|مەلەدی]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|مەلەدی]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] 6d1nmmi2552vtkmutfi5ljdegzu56e9 1585975 1585974 2026-05-21T20:22:45Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585975 wikitext text/x-wiki {{Coord|38|29|03|N|38|08|11|E|region:TR-44_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای مەلەدی | ناوی_خۆماڵی = پارێزگای مەلەتی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Malatya Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٤٠,٦٤٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Malatya_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٢٢ | وێبگە = http://www.malatya.gov.tr/ }} '''پارێزگای مەلەدی''' یان '''پارێزگای مەلەتی''' پارێزگایەکە لە [[باکووری کوردستان]] کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە.ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[مەلەدی]]یە. ==دانیشتووان== بە بۆچوونی جوگرافیناسە ئەڵمانییەکان [[گیۆرگ حاسڵ]] و [[ئادەم کریستیان گاسپاری]]، «مەلاتیا» لە سەرەتای [[سەدەی نۆزدەیەم]]دا لە ١٢٠٠ بۆ ١٥٠٠ خانوو پێکدابوو، کە [[تورکمان]]ەکان، [[ئەرمەنییەکان]] و [[یۆنانییەکان]] تێیدا نیشتەجێ بوون، لە کاتێکدا ناوچە شاخاوییەکانی [[سەنجەق]]ی «مەلاتیا» زۆرینەیان لەلایەن ھۆزە کوردییەکانی وەک «[[ڕەشوان]]» نیشتەجێ بوون. پارێزگاکە لە ساڵی ١٩٢٧دا دانیشتووانەکەی ٣٠٦٬٨٨٢ کەس بووە کە ٩٨٫٩٪ی [[موسڵمان]] و ١٪ی [[مەسیحی]] بوون. لە ڕووی زمانەوە، [[تورکی]] زۆرترین زمانی یەکەم بووە کە قسەی پێ کراوە بە ڕێژەی ٥٧٫٣٪، بەدوایدا [[کوردی]] بە ٤٠٫٢٪ و [[ئەرمەنی]] بە ٠٫٩٪ دێت. دانیشتووانەکەی لە ساڵی ١٩٣٥دا بۆ ٤١٠٬١٥٢ کەس زیادی کردووە کە ٩٩٫٣٪ی موسڵمان و ٠٫٦٪ی مەسیحی بوون. تورکی وەک زۆرترین زمانی یەکەم مایەوە کە قسەی پێ دەکرا بە ڕێژەی ٦٠٫٢٪، بەدوایدا کوردی ٣٩٫٣٪ و ئەرمەنی ٠٫٤٪. پارێزگاکە لە ساڵی ١٩٥٠دا دانیشتووانەکەی ٤٨٣٫٥٦٨ کەس بووە کە تورکی لەلایەن ٦٤٫٨٪ی دانیشتووانەوە قسەی پێ کراوە، بەدوایدا کوردی بە ٣٤٫٩٪ دێت. ئەرمەنی وەک سێیەم زمانی پڕ ئاخێوەر مایەوە بەڵام بۆ ٠٫٢٪ کەمی کرد. پارێزگای نوێی «مەلاتیا» تا ساڵی ١٩٥٤ بەتەواوی لەگەڵ پارێزگای «مەلاتیا» یەکناگرێتەوە، پێش ئەوەی پارێزگاکە پارێزگای نوێی [[تورکیا]]ی «[[سەمسوور]]» یش لەخۆبگرێت، کە بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٦٥ زیاتر لە دوو ئەوەندەی «مەلاتیا» بە کوردی ئاخێوەری تێدا بووە. لە ساڵی ٢٠١٢دا خەمڵێنراوە کە نزیکەی ٢٠٪ بۆ ٣٠٪ی پارێزگاکە [[عەلەوی]] بوون کە زۆرینەی ھەرە زۆریان [[کورد]] بوون. ئەم گرووپە زیاتر لە ڕووی [[ڕامیاری]]یەوە لەگەڵ پارتە نەتەوەییە کوردییەکان ھاوپەیمانن بەتایبەت دوای [[کۆمەڵکوژیی سێواس]] و چالاکییەکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] لە سەرەتای ١٩٩٠ەکانەوە.<ref>Dündar (2000), p. 157.</ref><ref>Dündar (2000), p. 188.</ref><ref>Massicard, Elise (2012). The Alevis in Turkey and Europe : Identity and Managing Territorial Diversity. Taylor & Francis Group. pp. 170–172. ISBN 9780415667968.</ref> ==مێژوو== ئەکادیمیای ئەڵمانی باربارا ھێنینگ پارێزگاکە وەک ناوەندی ناوچەیی نەتەوەییی کوردی لە سەرەتای [[سەدەی بیستەم]]دا وەسف دەکات. لەم ماوەیەدا، پارێزگاری ناوخۆیی پارێزگاکە و سەرۆکی شارەوانی شارەکەی «مەلاتیا» ھەردووکیان ھاوسۆزی دۆزی کورد بوون و [[جەلادەت بەدرخان]]، [[کامران بەدرخان|کامەران بەدرخان]] و ئەندامانی تری کۆمەڵەی سەرھەڵدانی [[کوردستان]] چەندین جار سەردانی ناوچەکەیان کردووە و پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵ ھۆزە ناوخۆیییەکان لەوانە لەگەڵ ھۆزی «[[ڕەشوان]]» دروست کردووە.<ref>Henning, Barbara (2018). Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes. University of Bamberg Press. p. 443. ISBN 9783863095512.</ref> ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Malatya Province}} {{تووڵی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای مەلەدی]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|مەلەدی]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|مەلەدی]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] 5ir1v0thq80am1gxgy6d8r9rmkr3b92 0 9297 1585953 1562404 2026-05-21T19:06:25Z 1silent scientist 51740 1585953 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|53|37|N|43|59|52|E|region:TR-76_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئیدر | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Iğdır Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٥٨٤ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٤,٤١٨ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/I%C4%9Fd%C4%B1r_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٧٦ | وێبگە = http://www.igdir.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئیدر''' یەکێکە لە [[پارێزگاکانی تورکیا]] لە [[باکووری کوردستان]] کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندەکەی شاری [[ڕەشقەلاس]]ە. ڕووبەرەکەی ٣٥٨٤ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی ١٨٤،٤١٨ کەسە. == مێژوو == توێژینەوە شوێنەوارییەکان نیشتەجێبوونی [[حووری]]یەکانیان لە ناوچەی ئیدر دۆزیووەتەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ ٤٠٠٠ ساڵ پێش زایین. ناوچەکە لە دەوروبەری ٨٠٠ی پێش زایین بەشێک بووە لە شانشینی [[ئورارتوو]]. پەیکەرسازیی ئورارتوو لە ناوچەکەدا ھەیە. لەژێر کۆنترۆڵی ئورارتوودا مایەوە تا گواستنەوەی بۆ ژێر دەسەڵاتی [[شانشینی ماد|ئیمپراتۆریەتیی ماد]]، ئیمپراتۆریەتیی فارس، [[ئەسکەندەری مەزن]]، و خانەدانی ئۆرۆنتیدی شانشینی ئەرمەنستان. ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلووکی]]، پارتی، ڕۆمانی، [[ساسانییەکان|ساسانی]] و [[بیزەنتی]] لە سەدەی ٤ەمی پێش زایینەوە دیار بوون، دواتریش سوپاکانی عەرەبی [[ئیسلام]] لە ساڵی ٦٤٦دا ھاتن. [[تورکەکان]]، گورجییەکان و مەغۆلەکان بۆ ماوەی ٤٠٠ ساڵ لە ساڵی ١٠٦٤ بەدواوە لێرە جەنگاون تاوەکو ناوچەکە لە سەرەتای سەدەی ١٥ەھەمدا لەلایەن ھۆزە تورکەکانی قەرەقۆینلوو و دواتر [[ئاق قۆینلۆ]] نیشتەجێ کرا. بۆ چەندین سەدە، جەنگی بەردەوام لە نێوان دوو ڕکابەرە سەرەکییەکە، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[سەفەوی|ئیمپراتۆریەتیی فارس]] لە ساڵی ١٥٣٤ تا ١٧٤٦ بەردەوام بوو. ناوچەکە، کە زۆربەی کات لە دەستی [[فارسەکان]]دا دەمایەوە، بە فەرمی لە ساڵی ١٧٤٦دا جارێکی دیکە وازی لێ ھێنرا، کاتێک بوو بە بەشێک لە خاننشینی ئەریوان، میرنشینێکی موسڵمان لە [[فارس (سەرزەوی)|فارس]]. لە دەستی فارسەکاندا مایەوە تا دوای جەنگی ڕووسیا و فارس، ١٨٢٦–١٨٢٨ کاتێک بەپێی پەیمانی تورکمانچای بوو بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]. لە ژێر ئیدارەی ڕووسیادا، ناوچەکە بوو بە سوورمالوو ئویەزد (کە ناوەندەکەی شاری [[ڕەشقەلاس]] بوو) لە ئۆبلاستی ئەرمەنی و دواتر پارێزگاریی ئەریوان لە چوارچێوەی جێگری پاشای قەوقازدا. بەرەو کۆتایی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، تەواوی ناوچەکە کەوتە ژێر ئیدارەی [[کۆماری یەکەمی ئەرمەنستان|یەکەم کۆماری ئەرمەنستان]] وەک بەشێک لە [[پارێزگای ئارارات]]. دوای ھێرشێکی [[سوپای تورکیا]] بۆ سەر خاکەکە، ئیدر بەپێی پەیمانی قارس لەلایەن حکوومەتی [[سۆڤیەت]]ەوە بە تورکیا بەخشرا. ژمارەیەکی بەرچاوی دانیشتووانە [[ئەرمەنییەکان]] لە ناوچەکەدا مانەوە لە بەدرێژایی ئەم مێژووەی ململانێی نێوان زلھێزەکان. ئەرمەنییەکان زۆرینەی نەتەوەیییان لە خودی شاری [[ڕەشقەلاس]]دا پێکدەھێنا تا ساڵانی ١٩١٩–١٩٢٠ کاتێک زۆربەیان بەھۆی برسییەتییەوە لە کاتی جەنگی تورکیا و ئەرمەنستاندا گیانیان لەدەستدا یان ھەڵھاتن. لە نێوان ١٩٢٢–١٩٢٧ بەشێک بووە لە پارێزگای پێشووی بایەزید، لە نێوان ١٩٢٧–١٩٣٤ بەشێک بووە لە [[پارێزگای ئاگری]]، و لە کۆتاییدا لە نێوان ١٩٣٤–١٩٩٣ بەشێک بووە لە [[پارێزگای قەرس]]، پێش ئەوەی ببێتە پارێزگایەکی سەربەخۆ.<ref>Kanun No. 3806, Resmî Gazete, 3 June 1992.</ref><ref>https://www.diyadinnet.com/Bolgemiz-17-do%C4%9Fubayaz%C4%B1t-tarihi-bilgileri</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{کورت}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Iğdır}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|دەیەی ١٩٩٠|کوردستان}} [[پۆل:پارێزگای ئیدر]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٢]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئیدر]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئیدر]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] 8cdtnd8zsse8ugyyj94abww8ohsdyjt 1585954 1585953 2026-05-21T19:07:03Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585954 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|53|37|N|43|59|52|E|region:TR-76_type:adm1st|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای ئیدر | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = پارێزگا | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Iğdır Turkey Provinces locator.jpg | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[کوردستان]]، [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچەکانی تورکیا|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٥٨٤ | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٤,٤١٨ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/I%C4%9Fd%C4%B1r_Province ویکیپیدیای ئینگلیسی]</ref> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٤٧٦ | وێبگە = http://www.igdir.gov.tr/ }} '''پارێزگای ئیدر''' یەکێکە لە [[پارێزگاکانی تورکیا]] لە [[باکووری کوردستان]] کە لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] ھەڵکەوتووە. ناوەندەکەی شاری [[ڕەشقەلاس]]ە. ڕووبەرەکەی ٣٥٨٤ کیلۆمەتر دووجایە و ژمارەی دانیشتووانی ١٨٤،٤١٨ کەسە. == مێژوو == توێژینەوە شوێنەوارییەکان نیشتەجێبوونی [[حووری]]یەکانیان لە ناوچەی ئیدر دۆزیووەتەوە کە دەگەڕێتەوە بۆ ٤٠٠٠ ساڵ پێش زایین. ناوچەکە لە دەوروبەری ٨٠٠ی پێش زایین بەشێک بووە لە شانشینی [[ئورارتوو]]. پەیکەرسازیی ئورارتوو لە ناوچەکەدا ھەیە. لەژێر کۆنترۆڵی ئورارتوودا مایەوە تا گواستنەوەی بۆ ژێر دەسەڵاتی [[شانشینی ماد|ئیمپراتۆریەتیی ماد]]، ئیمپراتۆریەتیی فارس، [[ئەسکەندەری مەزن]]، و خانەدانی ئۆرۆنتیدی شانشینی ئەرمەنستان. ھێزەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی|سلووکی]]، پارتی، ڕۆمانی، [[ساسانییەکان|ساسانی]] و [[بیزەنتی]] لە سەدەی ٤ەمی پێش زایینەوە دیار بوون، دواتریش سوپاکانی عەرەبی [[ئیسلام]] لە ساڵی ٦٤٦دا ھاتن. [[تورکەکان]]، گورجییەکان و مەغۆلەکان بۆ ماوەی ٤٠٠ ساڵ لە ساڵی ١٠٦٤ بەدواوە لێرە جەنگاون تاوەکو ناوچەکە لە سەرەتای سەدەی ١٥ەھەمدا لەلایەن ھۆزە تورکەکانی قەرەقۆینلوو و دواتر [[ئاق قۆینلۆ]] نیشتەجێ کرا. بۆ چەندین سەدە، جەنگی بەردەوام لە نێوان دوو ڕکابەرە سەرەکییەکە، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] و [[سەفەوی|ئیمپراتۆریەتیی فارس]] لە ساڵی ١٥٣٤ تا ١٧٤٦ بەردەوام بوو. ناوچەکە، کە زۆربەی کات لە دەستی [[فارسەکان]]دا دەمایەوە، بە فەرمی لە ساڵی ١٧٤٦دا جارێکی دیکە وازی لێ ھێنرا، کاتێک بوو بە بەشێک لە خاننشینی ئەریوان، میرنشینێکی موسڵمان لە [[فارس (سەرزەوی)|فارس]]. لە دەستی فارسەکاندا مایەوە تا دوای جەنگی ڕووسیا و فارس، ١٨٢٦–١٨٢٨ کاتێک بەپێی پەیمانی تورکمانچای بوو بە بەشێک لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]. لە ژێر ئیدارەی ڕووسیادا، ناوچەکە بوو بە سوورمالوو ئویەزد (کە ناوەندەکەی شاری [[ڕەشقەلاس]] بوو) لە ئۆبلاستی ئەرمەنی و دواتر پارێزگاریی ئەریوان لە چوارچێوەی جێگری پاشای قەوقازدا. بەرەو کۆتایی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، تەواوی ناوچەکە کەوتە ژێر ئیدارەی [[کۆماری یەکەمی ئەرمەنستان|یەکەم کۆماری ئەرمەنستان]] وەک بەشێک لە [[پارێزگای ئارارات]]. دوای ھێرشێکی [[سوپای تورکیا]] بۆ سەر خاکەکە، ئیدر بەپێی پەیمانی قارس لەلایەن حکوومەتی [[سۆڤیەت]]ەوە بە تورکیا بەخشرا. ژمارەیەکی بەرچاوی دانیشتووانە [[ئەرمەنییەکان]] لە ناوچەکەدا مانەوە لە بەدرێژایی ئەم مێژووەی ململانێی نێوان زلھێزەکان. ئەرمەنییەکان زۆرینەی نەتەوەیییان لە خودی شاری [[ڕەشقەلاس]]دا پێکدەھێنا تا ساڵانی ١٩١٩–١٩٢٠ کاتێک زۆربەیان بەھۆی برسییەتییەوە لە کاتی جەنگی تورکیا و ئەرمەنستاندا گیانیان لەدەستدا یان ھەڵھاتن. لە نێوان ١٩٢٢–١٩٢٧ بەشێک بووە لە پارێزگای پێشووی بایەزید، لە نێوان ١٩٢٧–١٩٣٤ بەشێک بووە لە [[پارێزگای ئاگری]]، و لە کۆتاییدا لە نێوان ١٩٣٤–١٩٩٣ بەشێک بووە لە [[پارێزگای قەرس]]، پێش ئەوەی ببێتە پارێزگایەکی سەربەخۆ.<ref>Kanun No. 3806, Resmî Gazete, 3 June 1992.</ref><ref>https://www.diyadinnet.com/Bolgemiz-17-do%C4%9Fubayaz%C4%B1t-tarihi-bilgileri</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{پارێزگاکانی تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Iğdır}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|دەیەی ١٩٩٠|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای ئیدر]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٢]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|ئیدر]] [[پۆل:پارێزگاکانی تورکیا|ئیدر]] [[پۆل:پارێزگاکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] 46pz9cu2vg76acfn6x53zbn57gl413z 0 9435 1586014 1405963 2026-05-21T23:47:20Z ~2026-30469-35 76530 1586014 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە}}{{خاوێنکردن}} {{کەسایەتی | ناو = جۆزێـپ ″پیپ″ گواردیۆلا سالا | وێنە = | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[سانتبیدۆر]]، [[کاتالۆنیا]]، [[ئیسپانیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٧١/١/١٨ | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = [[ئینگلتەرا]] | نەتەوە = [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] | ناوەکانی تر =پێپ گواردیۆلا | نەژاد = کەتەلۆنی | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = ڕاھێنەر و پێشووتر یاریزان | ساڵانی چالاکی = ١٩٨٣ - ئێستا | خاوەنکار = | شار = بارسێلۆنا | مووچە = | دارایی = | باڵا = ١٫٨٠م | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین =[[مەسیحی]] | ھاوسەر = کریستینا سێررا | یار = | منداڵەکان = ماریا، ماریوس، ڤالەنتینا | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = [[لویس فیگۆ]]، [[لویس ئێنریکی]] | خەڵاتەکان = مەدالیای ئاڵتوون ١٩٩٢ |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} '''جۆسێپ پیپ گواردیۆلا سالا''' ( Catalan pronunciation: [ʒuˈzeb ɡwəɾðiˈɔlə] ;لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧١) یاریزانی پێشوو و ڕاهێنەرێکی پیشەگەری ئیسپانییە، کە ئێستا بەڕێوەبەری یانەی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] لە خولی [[پرێمیەرلیگ|پرێمەر لیگ]]، بە یەکێک لە گەورەترین ڕاهێنەرەکانی هەموو سەردەمێک دادەنرێت <ref name="greatest1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mark|یەکەم=Lomas|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=Greatest Managers, No. 18: Pep Guardiola|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1513648/pep-guardiola|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180123035535/http://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1513648/pep-guardiola|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=ESPNFC}}</ref> <ref name="greatest2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Tim Sherwood: Pep Guardiola is the best manager in the history of football|ناونیشان=https://www.mcfcwatch.com/2017/12/20/tim-sherwood-pep-guardiola-is-the-best-manager-in-the-history-of-football/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190401144900/https://www.mcfcwatch.com/2017/12/20/tim-sherwood-pep-guardiola-is-the-best-manager-in-the-history-of-football/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=City Watch}}</ref> لە ساڵی [[١٩٨٤]] دەستی کردووە بەیاریکردن لە تیمی دووەمی بارسـێلۆنا<ref>ساتی پەیوەندیکردن بەیانەی بارسێلۆنا، http://www.fcbarcelona.com/club/history/the-coaches</ref>لە [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|هێڵی ناوەڕاست]] . زۆربەی یارییەکانی بۆ [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] بووە، بۆ ماوەی شەش ساڵ کە توانی ٢٦٣ یاری ئەنجام بدات<ref>یاری، https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_FC_Barcelona_players</ref> لە کۆی ئەم یارییانە توانی ٦ گۆڵ بۆ یانەکەی تۆماربکات،<ref>http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/adeu-pep-guardiola</ref> تا لەساڵی ١٩٩٠ ڕاھێنەری ئەوکاتی تیمی یەکەمی یانەی بەرشلۆنە [[یۆھان کرۆیف|یۆھان کرۆیـڤ]] بانگھێشتی گواردیۆلای کرد بۆ یاریکردن لە تیپی یەکەمی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.totalbarca.com/tag/johan-cruyff/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827155636/http://www.totalbarca.com/tag/johan-cruyff/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە ئەو کات تەمەنی ١٩ساڵ بووە، بەشێک بووە لە ''تیپی خەونەکانی'' [[یۆھان کرۆیف|یۆهان کرۆیف]] کە یەکەم [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|جامی ئەوروپای]] یانەکەی لە ساڵی ١٩٩٢ بەدەستهێناوە، هەروەها چوار نازناوی یەک لە دوای یەک لە خولی ئیسپانیا لە ساڵی ١٩٩١تا ١٩٩٤ بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٩٧ کاپتنی تیپەکە بووە تا ساڵی ٢٠٠١ کە یانەکەی جێهێشتووە. پاشان گواردیۆلا یارییەکانی لەگەڵ برێشیا و [[یانەی تۆپی پێی ڕۆما|ڕۆما]] لە ئیتاڵیا و ئەهلی لە [[قەتەر]] و دۆرادۆس لە [[مەکسیک]] ئەنجامدا. ٤٧ یاریی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|هەڵبژاردەی ئیسپانیا]] کردووە و لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] و هەروەها لە یۆرۆی ٢٠٠٠ بەشداری کردووە . هەروەها یارییە دۆستانەکانی بۆ کەتەلۆنیا ئەنجامداوە .دوای وازهێنانی وەک یاریزان، گواردیۆلا بۆ ماوەیەکی کورت ڕاهێنەری [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک|یانەی بارسێلۆنا بی]] بوو، لەگەڵیدا نازناوی تێرسێرا دیڤیزیۆنی بەدەستهێنا. لە ساڵی ٢٠٠٨ ڕاهێنەری تیپی یەکەمی گرتە ئەستۆ. لە وەرزی یەکەمیدا ، توانی هەرسێ نازناوی [[لا لیگا|لالیگا]] و [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا]] و [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] بەدەستبهێنێت و بووە بچووکترین ڕاهێنەر کە نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەدەستهێنابێت. لە ساڵی ٢٠١١ دوای ئەوەی یانەکەی هەردوو نازناوی لالیگا و خوولی پاڵەوانەکانی ئەوروپای بەدەستهێنایەوە، گواردیۆلا میدالیای زێڕی پەرلەمانی کەتەلۆنیای پێبەخشرا، کە بەرزترین نازناوی ئەوان بوو. <ref name="324cat">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Noticies 3/24|ناونیشان=http://www.324.cat/noticia/1366666/futbol/Un-emocionat-Pep-Guardiola-rep-la-Medalla-dHonor-del-Parlament|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120303144119/http://www.324.cat/noticia/1366666/futbol/Un-emocionat-Pep-Guardiola-rep-la-Medalla-dHonor-del-Parlament|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[TV3 (Catalonia)|TV3]]|زمان=ca}}</ref> هەر لەو ساڵەدا وەک باشترین ڕاهێنەری جیهانی فیفا دەستنیشانکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ دوای چوار ساڵ و بەدەسهێنانی ١٤ نازناو لەگەڵ یانەکە وەک یاریزان و ڕاهێنەر وازی لە ئەرکەکەی هێنا.دوای ماوەیەکی پشوو، [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایرن میونشن]] ڕایگەیاند، گواردیۆلا لە ساڵی ٢٠١٣ وەک ڕاهێنەر پەیوەندی بە یانەکەیەوە دەکات. گواردیۆلا لە هەر سێ وەرزی ڕاهێنەری بایرن نازناوی بۆندسلیگای بەدەستهێنا، لەنێویاندا دوو دووانەی ناوخۆیی . لە ساڵی ٢٠١٦دا ''یانەی باڤاریای'' بەجێهێشت و بەرەو مانچستەر سیتی ڕۆیشت، و چەندین ژمارەی پێوانەیی ناوخۆیی شکاند، چونکە بووە یەکەم یانە کە ١٠٠ خاڵ لە خولەکەدا بەدەستهێنا. هەروەها بۆ یەکەمجار لە مێژوودا یانەکەی گەیاندە یاریی کۆتایی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٢١ کە تێیدا بە یانەی [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێلسی]] دۆرا.بەڵام لە وەرزی ٢٠٢٢-٢٣، توانی یەکەم نازناوی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] بەدەستبهێنێت لەگەڵ مانچستەر ستی دوای بردنەوەیان لە [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٢٣|یاری کۆتاییی]] بەرامبەر [[ئینتەر میلان]]. == چارەنوسی لەگەل یانەی بەرشەلۆنە == گواردیۆلا شوێنی سەرەکی ھەبووە لە یانەکە و یەکێک بووە لە پلانەکانی راھێنەر (یوھان کرۆیف) و ھەمیشە بە یاریزانێکی باشی دەزانی و دوای ئەوەی رِاھێنەر ھۆلەندی (لویس فان گال) ئەرکی رِاھێنانی یانەی بەرشلۆنە دەگرێتە ئەستۆ لە شوێنی راھێنەری پێشوو بەلام گواردیۆلا لەگەل ئەم رِاھێنەرەشدا ئاستێکی باش و نموونەیی پێشکەش دەکات تا دوایی ئەوەی راھێنەر متمانەی تەواو بەو یاریزانە دەدات و لە دوایدا گواردیۆلا دەبێتە کاپتنی یانەکە. لە رِۆژی ١١/٤/٢٠٠١ و دوای تێپەربوونی (١١) سال یاریکردن لە تیپی یەکەمی یانەی برشلۆنە لە یاریگای (نیو کامپ) لە یاری نێوان یانەکەی و یانەی سێلتا فیگۆ لە یاری ھاتن لە جامی شای ئیسپانیا کە ھاندەران بە درێژایی یاریەکە دەیان گوت سوپاس بۆ تۆ گواردیۆلا ھەست بە ناخۆشیەکی زۆر دەکەین! و دوای تەواوبوونی یاریەکە گواردیۆلای یاریزان بە ھەموو ھاندەرانی گوت لە بیرتان ناکەم، بەم شێوەیە یانەی بەرشلۆنە جێھێشت. == چارەنووسی یاریزان گواردیۆلا دوای یانەی بەرشەلۆنە == دوای ئەوەی یانەی بەرشەلۆنەی جێھێشت لە سالی ٢٠٠١ یاریزان گواردیۆلا رووی کردە یانەی (بریشیا) ی ئیتالی و کە ماوەیەک یاری بۆ کردن و توانی دوو گۆل بۆ یانەکەی تۆماربکات، لەگەل نزیک بوونەوەی کۆتایی ھاتنی وەرزەکە (٢٠٠١-٢٠٠٢) گواردیۆلا دووچاری پێکان ھات. لە ھاوینی ٢٠٠٢ لە یانەی (بریشیا) و گواسترایەوە بۆ یانەی (رِۆما) ی ئیتالی لەسەر داوای (فابیۆ کاپیلۆ) جارێکی تر لە سالی (٢٠٠٣) گواسترایەوە یانەی (بریشیا) ی ئیتالی و دواتر دوو وەرز (٢٠٠٣-٢٠٠٤ و ٢٠٠٤-٢٠٠٥) یاری بۆ یانەی (ئەھلی) قەتەری کردووە و دواتر یاری بۆ یانەی (دی سینالوا) ی مەکسیکی کردووە و لە سالی (٢٠٠٦) کۆتایی بە ژیانی وەرزشی ھێناوە. == چارەنوسی لەگەل ھەلبژاردەی ئیسپانیا == بۆ یەکەم جار لە سالی (١٩٩٣) درێسی ھەلبژاردەی ئیسپانیا (ماتادۆر) ی پۆشی لە یاری نێوان ھەلبژاردەکەی لەگەل ھەلبژاردەی ئێرلەندا و لەوکاتەوە جێگای خۆی لە پێکھاتەی سەرەکی ھەلبژاردەکە کردەوە و بووە یاریزانێکی سەرەکی. لەگەل ھەلبژاردەی ئیسپانیا بەشداری کرد لە کۆتاییەکانی مۆندیالی (١٩٩٤) و گەیشتە قۆناغی چارەگی کۆتایی بەلام لەسەر دەستی ھەلبژاردەی ئیتالیا مالئاواییان لە جامەکە کرد. بەھۆی بوونی پێکان نەیتوانی بەشدار بێت لەگەل ھەلبژاردەکەی لە یۆرۆی ١٩٩٦ لە ئینگەلتەرا و دواتر لە مۆندیالی فەرِەنسا. لە یۆرۆی ٢٠٠٠ لەگەل ھەلبژاردەکەی بەشداری کرد و ئاستێکی باشی پێشکەش کرد بەلام لە قۆناغی چارەگی کۆتایی لەسەر دەستی ھەلبژاردەی فەرەنسا مالئاواییان لە پالەوانیەتیەکە کرد. بەھۆی بوونی پێکان نەیتوانی جارێکی تر بەشدار بێت لە جامی جیھانی (٢٠٠٢) کۆریا و ژاپۆن. == گواردیۆلا وەک ڕاھێنەر == لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ بووە ڕاھێنەری تیپی دووەمی بەرسێلۆنا لەگەڵ یاریدەدەرەکەی [[تیتۆ ڤیلانۆڤا]] بەڵام دوای دەرکردنی فڕانک ڕێکارد ڕاھێنەری بارسێلۆنای تیپی یەکەم ھەریەکە لە گواردیۆلا وەک ڕاھێنەر و ڤیلانۆڤاش وەک یاریدەری جێگای فڕانکیان پڕکردەوە، لەگەڵ ھاتنی گواردیۆلا ناوبراو ھەلسا بە دوور خستنەوەی چەندین یاریکەری بەناوبانگی یانەکە وەک [[ڕۆناڵدینھۆ]] و [[ساموێل ئیتۆ]] و [[دیکۆ]] کە بەو ھۆیەوە تووشی چەند ڕەخنەیەک بوو بەڵام دوایی بۆ ڕەخنەگران ڕوونبوویەوە ئەو پڕؤسەیەی گواردیۆلا سوودی بە بارسێلۆنا دیت لەھەمبەردا گواردیۆلا ئەوکات داوای لەیانەکەی کرد کە چەند یاریزانێک بکڕن دانی ئاڵڤێس و سێدۆ کیتا و ئەلێکساندەر ھیلب و گیرارد پیکێ ھاوکات گواردیۆلا ڕای گەیاند کە پشت بەچەند یاریکەرێک دەکات وەک جیفرێن و سێرگیۆ بۆسکێس و پێدرۆ ڕۆدریگس، دوای چەند ساڵ ڕاھێنەرایەتی یانەکە گواردیۆلا مێژوویەکی زێڕینی لەگەل یانەکە تۆمار کرد لەماوەی چوار ساڵ ڕاھێنەرایەتی کردنی یانکەی تەنیا لەیەکەم ساڵیدا توانی شەش نازناو دەستە بەر بکات ھاوکات لە وەرزی دووەمی سێ نازناو وەرزی سێێەم پێنج نازناو و تەنیا وەرزی کۆتایی وەک شکست بۆی چاو لێ دەکرێت کە یەک نازناوی بردەوە، تاکوو ئێستاش سەردەمی گواردیۆلا لەنێو دڵی ھاندەرانی یانەکە ماوەتەوە دوای جێھێشتنی بارسێلۆنا گواردیۆلا بڕیاریدا لەماوەی ساڵێکدا واز لەکاری ڕاھێنەرایەتی بھێنێت بەمەبەستی پشوو وەرگرن دواتریش، لە ڕؤژی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ گواردیۆلا بەشێوەی فەرمی بووە ڕاھێنەری یانەی بایەرن میونخی ئاڵمانی لەیەکەم ھەنگاویشدا توانی جامی سووپەری ئەوڕووپا لەگەڵ یانەکەی بەرێتەوە دوای سەرکەوتنیان لەیاری کۆتاییدا بەرامبەر یانەی چێڵسی ئینگلیزی. == ئەو نازناوانەی کە گواردیۆلا بەدەستی ھێناوە وەک یاریزان == * خولی ئیسپانی (٦) جار: (١٩٩٠-١٩٩١ و ١٩٩١-١٩٩٢ و ١٩٩٢-١٩٩٣ و ١٩٩٣-١٩٩٤ و ١٩٩٧-١٩٩٨ و ١٩٩٨-١٩٩٩) * جامی شای ئیسپانیا (٢) جار: (١٩٩٦-١٩٩٧ و ١٩٩٧-١٩٩٨) * جامی سوپەری ئیسپانیا (٤) جار: (١٩٩٢ و ١٩٩٣ و ١٩٩٥ و ١٩٩٧) * خولی یانە پالەوانەکانی ئەوروپا: ١٩٩١-١٩٩٢ * جامی جامەکانی ئەوروپا: ١٩٩٦-١٩٩٧ * جامی سوپەری ئەوروپا: (١٩٩٢ و ١٩٩٧) == ئەو نازناوانەی کە گواردیۆلا بەدەستی ھێناوە وەک رِاھێنەر == دوای ئەوەی لەوەرزی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ ئەرکی رِاھێنەرایەتی پێسپێردرا ئەم نازناوانەی بەدەست ھێنا: === بارسێلۆنا === بارسێلۆنای ئیسپانی (٢٠٠٨ - ٢٠١٣) * خولی ئیسپانی: (٢٠٠٨-٢٠٠٩) * جامی شای ئیسپانیا: (٢٠٠٩) * خولی یانە پالەوانەکانی ئەوروپا: (٢٠٠٨-٢٠٠٩) * جامی سوپەری ئیسپانیا: (٢٠٠٩) * جامی سوپەری ئەوروپا: (٢٠٠٩) * خولی ئیسپانی: (٢٠٠٩-٢٠١٠) * خولی یانە پالەوانەکانی ئەوروپا: (٢٠١١-٢٠١٠) * سوپەری ئیسپانیا: (٢٠١١-٢٠١٠) * خولی ئیسپانیا: (٢٠١١-٢٠١٠) * جامی جیھانی یانەکان: (٢٠١١-٢٠١٠) * جامی شای ئیسپانیا: (٢٠١١-٢٠١٢) * === بایەرن میونخ === * [[جامی سووپەری ئەورووپا|جامی سووپەری ئەوروپـی]] - ٢٠١٣ * [[جامی جیھانیی یانەکان|جامی جیھانی یانەکان]] - ٢٠١٣ * [[بۆندسلیگا|خولی ئەڵمانیا]] (سێ جار) - ٢٠١٣–١٤, ٢٠١٤–١٥, ٢٠١٥–١٦ * جامی DFB-Pokal - وەرزەکانی ٢٠١٣-١٤ ٫ ٢٠١٥-٢٠١٦ === مانچستەر سیتی === ** [[پرێمیەرلیگ|خولی نایابی ئینگلیزی]] : 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23 <ref name="PremierLeagueProfile">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manager Profile: Pep Guardiola|ناونیشان=https://www.premierleague.com/managers/5285/Pep-Guardiola/overview|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> ** جامی یەکێتی ئینگلتەرا : 2018–19, 2022–23 ** قەڵغانی کۆمەڵگەی یەکێتی ئینگلتەرا : 2018, 2019 ; پلەی دووەم: 2021, 2022 ** خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا: 2022-23 ; <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65845807|سەردێڕ=Manchester City 1–0 Inter Milan|یەکەم=Phil|دوایین=McNulty|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> پلەی دووەم: 2020–21 <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Man. City 0–1 Chelsea: Havertz gives Blues second Champions League triumph|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029498--man-city-vs-chelsea/postmatch/report/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210530152324/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029498--man-city-vs-chelsea/postmatch/report/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=UEFA.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|ئیسپانیا}} <references /><references /> {{پۆلی کۆمنز|Pep Guardiola}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٢]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێڕی ئۆڵمپیکی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ]] [[پۆل:دوور لە وڵاتانی ئیسپانی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]] [[پۆل:وەرزشکارانی پارێزگای بارسێلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] 74p7jasx4iotalo7mzyrcvuhbgxw4qd 1586085 1586014 2026-05-22T10:11:29Z مامۆستا 39489 دەستکاریی [[Special:Contributions/~2026-30469-35|~2026-30469-35]] ([[User talk:~2026-30469-35|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1405963 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە}}{{خاوێنکردن}} {{کەسایەتی | ناو = جۆزێـپ ″پیپ″ گواردیۆلا سالا | وێنە = Guardiola_2010.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[سانتبیدۆر]]، [[کاتالۆنیا]]، [[ئیسپانیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٩٧١/١/١٨ | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = [[ئینگلتەرا]] | نەتەوە = [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] | ناوەکانی تر =پێپ گواردیۆلا | نەژاد = کەتەلۆنی | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = ڕاھێنەر و پێشووتر یاریزان | ساڵانی چالاکی = ١٩٨٣ - ئێستا | خاوەنکار = | شار = بارسێلۆنا | مووچە = | دارایی = | باڵا = ١٫٨٠م | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین =[[مەسیحی]] | ھاوسەر = کریستینا سێررا | یار = | منداڵەکان = ماریا، ماریوس، ڤالەنتینا | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = [[لویس فیگۆ]]، [[لویس ئێنریکی]] | خەڵاتەکان = مەدالیای ئاڵتوون ١٩٩٢ |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} '''جۆسێپ پیپ گواردیۆلا سالا''' ( Catalan pronunciation: [ʒuˈzeb ɡwəɾðiˈɔlə] ;لەدایکبووی ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧١) یاریزانی پێشوو و ڕاهێنەرێکی پیشەگەری ئیسپانییە، کە ئێستا بەڕێوەبەری یانەی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] لە خولی [[پرێمیەرلیگ|پرێمەر لیگ]]، بە یەکێک لە گەورەترین ڕاهێنەرەکانی هەموو سەردەمێک دادەنرێت <ref name="greatest1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mark|یەکەم=Lomas|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=Greatest Managers, No. 18: Pep Guardiola|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1513648/pep-guardiola|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180123035535/http://www.espn.com/soccer/news/story/_/id/1513648/pep-guardiola|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=ESPNFC}}</ref> <ref name="greatest2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Tim Sherwood: Pep Guardiola is the best manager in the history of football|ناونیشان=https://www.mcfcwatch.com/2017/12/20/tim-sherwood-pep-guardiola-is-the-best-manager-in-the-history-of-football/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190401144900/https://www.mcfcwatch.com/2017/12/20/tim-sherwood-pep-guardiola-is-the-best-manager-in-the-history-of-football/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=City Watch}}</ref> لە ساڵی [[١٩٨٤]] دەستی کردووە بەیاریکردن لە تیمی دووەمی بارسـێلۆنا<ref>ساتی پەیوەندیکردن بەیانەی بارسێلۆنا، http://www.fcbarcelona.com/club/history/the-coaches</ref>لە [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|هێڵی ناوەڕاست]] . زۆربەی یارییەکانی بۆ [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] بووە، بۆ ماوەی شەش ساڵ کە توانی ٢٦٣ یاری ئەنجام بدات<ref>یاری، https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_FC_Barcelona_players</ref> لە کۆی ئەم یارییانە توانی ٦ گۆڵ بۆ یانەکەی تۆماربکات،<ref>http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/adeu-pep-guardiola</ref> تا لەساڵی ١٩٩٠ ڕاھێنەری ئەوکاتی تیمی یەکەمی یانەی بەرشلۆنە [[یۆھان کرۆیف|یۆھان کرۆیـڤ]] بانگھێشتی گواردیۆلای کرد بۆ یاریکردن لە تیپی یەکەمی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.totalbarca.com/tag/johan-cruyff/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827155636/http://www.totalbarca.com/tag/johan-cruyff/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە ئەو کات تەمەنی ١٩ساڵ بووە، بەشێک بووە لە ''تیپی خەونەکانی'' [[یۆھان کرۆیف|یۆهان کرۆیف]] کە یەکەم [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|جامی ئەوروپای]] یانەکەی لە ساڵی ١٩٩٢ بەدەستهێناوە، هەروەها چوار نازناوی یەک لە دوای یەک لە خولی ئیسپانیا لە ساڵی ١٩٩١تا ١٩٩٤ بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٩٧ کاپتنی تیپەکە بووە تا ساڵی ٢٠٠١ کە یانەکەی جێهێشتووە. پاشان گواردیۆلا یارییەکانی لەگەڵ برێشیا و [[یانەی تۆپی پێی ڕۆما|ڕۆما]] لە ئیتاڵیا و ئەهلی لە [[قەتەر]] و دۆرادۆس لە [[مەکسیک]] ئەنجامدا. ٤٧ یاریی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|هەڵبژاردەی ئیسپانیا]] کردووە و لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] و هەروەها لە یۆرۆی ٢٠٠٠ بەشداری کردووە . هەروەها یارییە دۆستانەکانی بۆ کەتەلۆنیا ئەنجامداوە .دوای وازهێنانی وەک یاریزان، گواردیۆلا بۆ ماوەیەکی کورت ڕاهێنەری [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک|یانەی بارسێلۆنا بی]] بوو، لەگەڵیدا نازناوی تێرسێرا دیڤیزیۆنی بەدەستهێنا. لە ساڵی ٢٠٠٨ ڕاهێنەری تیپی یەکەمی گرتە ئەستۆ. لە وەرزی یەکەمیدا ، توانی هەرسێ نازناوی [[لا لیگا|لالیگا]] و [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا]] و [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] بەدەستبهێنێت و بووە بچووکترین ڕاهێنەر کە نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بەدەستهێنابێت. لە ساڵی ٢٠١١ دوای ئەوەی یانەکەی هەردوو نازناوی لالیگا و خوولی پاڵەوانەکانی ئەوروپای بەدەستهێنایەوە، گواردیۆلا میدالیای زێڕی پەرلەمانی کەتەلۆنیای پێبەخشرا، کە بەرزترین نازناوی ئەوان بوو. <ref name="324cat">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Noticies 3/24|ناونیشان=http://www.324.cat/noticia/1366666/futbol/Un-emocionat-Pep-Guardiola-rep-la-Medalla-dHonor-del-Parlament|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120303144119/http://www.324.cat/noticia/1366666/futbol/Un-emocionat-Pep-Guardiola-rep-la-Medalla-dHonor-del-Parlament|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[TV3 (Catalonia)|TV3]]|زمان=ca}}</ref> هەر لەو ساڵەدا وەک باشترین ڕاهێنەری جیهانی فیفا دەستنیشانکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ دوای چوار ساڵ و بەدەسهێنانی ١٤ نازناو لەگەڵ یانەکە وەک یاریزان و ڕاهێنەر وازی لە ئەرکەکەی هێنا.دوای ماوەیەکی پشوو، [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایرن میونشن]] ڕایگەیاند، گواردیۆلا لە ساڵی ٢٠١٣ وەک ڕاهێنەر پەیوەندی بە یانەکەیەوە دەکات. گواردیۆلا لە هەر سێ وەرزی ڕاهێنەری بایرن نازناوی بۆندسلیگای بەدەستهێنا، لەنێویاندا دوو دووانەی ناوخۆیی . لە ساڵی ٢٠١٦دا ''یانەی باڤاریای'' بەجێهێشت و بەرەو مانچستەر سیتی ڕۆیشت، و چەندین ژمارەی پێوانەیی ناوخۆیی شکاند، چونکە بووە یەکەم یانە کە ١٠٠ خاڵ لە خولەکەدا بەدەستهێنا. هەروەها بۆ یەکەمجار لە مێژوودا یانەکەی گەیاندە یاریی کۆتایی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٢١ کە تێیدا بە یانەی [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێلسی]] دۆرا.بەڵام لە وەرزی ٢٠٢٢-٢٣، توانی یەکەم نازناوی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] بەدەستبهێنێت لەگەڵ مانچستەر ستی دوای بردنەوەیان لە [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٢٣|یاری کۆتاییی]] بەرامبەر [[ئینتەر میلان]]. == چارەنوسی لەگەل یانەی بەرشەلۆنە == گواردیۆلا شوێنی سەرەکی ھەبووە لە یانەکە و یەکێک بووە لە پلانەکانی راھێنەر (یوھان کرۆیف) و ھەمیشە بە یاریزانێکی باشی دەزانی و دوای ئەوەی رِاھێنەر ھۆلەندی (لویس فان گال) ئەرکی رِاھێنانی یانەی بەرشلۆنە دەگرێتە ئەستۆ لە شوێنی راھێنەری پێشوو بەلام گواردیۆلا لەگەل ئەم رِاھێنەرەشدا ئاستێکی باش و نموونەیی پێشکەش دەکات تا دوایی ئەوەی راھێنەر متمانەی تەواو بەو یاریزانە دەدات و لە دوایدا گواردیۆلا دەبێتە کاپتنی یانەکە. لە رِۆژی ١١/٤/٢٠٠١ و دوای تێپەربوونی (١١) سال یاریکردن لە تیپی یەکەمی یانەی برشلۆنە لە یاریگای (نیو کامپ) لە یاری نێوان یانەکەی و یانەی سێلتا فیگۆ لە یاری ھاتن لە جامی شای ئیسپانیا کە ھاندەران بە درێژایی یاریەکە دەیان گوت سوپاس بۆ تۆ گواردیۆلا ھەست بە ناخۆشیەکی زۆر دەکەین! و دوای تەواوبوونی یاریەکە گواردیۆلای یاریزان بە ھەموو ھاندەرانی گوت لە بیرتان ناکەم، بەم شێوەیە یانەی بەرشلۆنە جێھێشت. == چارەنووسی یاریزان گواردیۆلا دوای یانەی بەرشەلۆنە == دوای ئەوەی یانەی بەرشەلۆنەی جێھێشت لە سالی ٢٠٠١ یاریزان گواردیۆلا رووی کردە یانەی (بریشیا) ی ئیتالی و کە ماوەیەک یاری بۆ کردن و توانی دوو گۆل بۆ یانەکەی تۆماربکات، لەگەل نزیک بوونەوەی کۆتایی ھاتنی وەرزەکە (٢٠٠١-٢٠٠٢) گواردیۆلا دووچاری پێکان ھات. لە ھاوینی ٢٠٠٢ لە یانەی (بریشیا) و گواسترایەوە بۆ یانەی (رِۆما) ی ئیتالی لەسەر داوای (فابیۆ کاپیلۆ) جارێکی تر لە سالی (٢٠٠٣) گواسترایەوە یانەی (بریشیا) ی ئیتالی و دواتر دوو وەرز (٢٠٠٣-٢٠٠٤ و ٢٠٠٤-٢٠٠٥) یاری بۆ یانەی (ئەھلی) قەتەری کردووە و دواتر یاری بۆ یانەی (دی سینالوا) ی مەکسیکی کردووە و لە سالی (٢٠٠٦) کۆتایی بە ژیانی وەرزشی ھێناوە. == چارەنوسی لەگەل ھەلبژاردەی ئیسپانیا == بۆ یەکەم جار لە سالی (١٩٩٣) درێسی ھەلبژاردەی ئیسپانیا (ماتادۆر) ی پۆشی لە یاری نێوان ھەلبژاردەکەی لەگەل ھەلبژاردەی ئێرلەندا و لەوکاتەوە جێگای خۆی لە پێکھاتەی سەرەکی ھەلبژاردەکە کردەوە و بووە یاریزانێکی سەرەکی. لەگەل ھەلبژاردەی ئیسپانیا بەشداری کرد لە کۆتاییەکانی مۆندیالی (١٩٩٤) و گەیشتە قۆناغی چارەگی کۆتایی بەلام لەسەر دەستی ھەلبژاردەی ئیتالیا مالئاواییان لە جامەکە کرد. بەھۆی بوونی پێکان نەیتوانی بەشدار بێت لەگەل ھەلبژاردەکەی لە یۆرۆی ١٩٩٦ لە ئینگەلتەرا و دواتر لە مۆندیالی فەرِەنسا. لە یۆرۆی ٢٠٠٠ لەگەل ھەلبژاردەکەی بەشداری کرد و ئاستێکی باشی پێشکەش کرد بەلام لە قۆناغی چارەگی کۆتایی لەسەر دەستی ھەلبژاردەی فەرەنسا مالئاواییان لە پالەوانیەتیەکە کرد. بەھۆی بوونی پێکان نەیتوانی جارێکی تر بەشدار بێت لە جامی جیھانی (٢٠٠٢) کۆریا و ژاپۆن. == گواردیۆلا وەک ڕاھێنەر == لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ بووە ڕاھێنەری تیپی دووەمی بەرسێلۆنا لەگەڵ یاریدەدەرەکەی [[تیتۆ ڤیلانۆڤا]] بەڵام دوای دەرکردنی فڕانک ڕێکارد ڕاھێنەری بارسێلۆنای تیپی یەکەم ھەریەکە لە گواردیۆلا وەک ڕاھێنەر و ڤیلانۆڤاش وەک یاریدەری جێگای فڕانکیان پڕکردەوە، لەگەڵ ھاتنی گواردیۆلا ناوبراو ھەلسا بە دوور خستنەوەی چەندین یاریکەری بەناوبانگی یانەکە وەک [[ڕۆناڵدینھۆ]] و [[ساموێل ئیتۆ]] و [[دیکۆ]] کە بەو ھۆیەوە تووشی چەند ڕەخنەیەک بوو بەڵام دوایی بۆ ڕەخنەگران ڕوونبوویەوە ئەو پڕؤسەیەی گواردیۆلا سوودی بە بارسێلۆنا دیت لەھەمبەردا گواردیۆلا ئەوکات داوای لەیانەکەی کرد کە چەند یاریزانێک بکڕن دانی ئاڵڤێس و سێدۆ کیتا و ئەلێکساندەر ھیلب و گیرارد پیکێ ھاوکات گواردیۆلا ڕای گەیاند کە پشت بەچەند یاریکەرێک دەکات وەک جیفرێن و سێرگیۆ بۆسکێس و پێدرۆ ڕۆدریگس، دوای چەند ساڵ ڕاھێنەرایەتی یانەکە گواردیۆلا مێژوویەکی زێڕینی لەگەل یانەکە تۆمار کرد لەماوەی چوار ساڵ ڕاھێنەرایەتی کردنی یانکەی تەنیا لەیەکەم ساڵیدا توانی شەش نازناو دەستە بەر بکات ھاوکات لە وەرزی دووەمی سێ نازناو وەرزی سێێەم پێنج نازناو و تەنیا وەرزی کۆتایی وەک شکست بۆی چاو لێ دەکرێت کە یەک نازناوی بردەوە، تاکوو ئێستاش سەردەمی گواردیۆلا لەنێو دڵی ھاندەرانی یانەکە ماوەتەوە دوای جێھێشتنی بارسێلۆنا گواردیۆلا بڕیاریدا لەماوەی ساڵێکدا واز لەکاری ڕاھێنەرایەتی بھێنێت بەمەبەستی پشوو وەرگرن دواتریش، لە ڕؤژی ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ گواردیۆلا بەشێوەی فەرمی بووە ڕاھێنەری یانەی بایەرن میونخی ئاڵمانی لەیەکەم ھەنگاویشدا توانی جامی سووپەری ئەوڕووپا لەگەڵ یانەکەی بەرێتەوە دوای سەرکەوتنیان لەیاری کۆتاییدا بەرامبەر یانەی چێڵسی ئینگلیزی. == ئەو نازناوانەی کە گواردیۆلا بەدەستی ھێناوە وەک یاریزان == * خولی ئیسپانی (٦) جار: (١٩٩٠-١٩٩١ و ١٩٩١-١٩٩٢ و ١٩٩٢-١٩٩٣ و ١٩٩٣-١٩٩٤ و ١٩٩٧-١٩٩٨ و ١٩٩٨-١٩٩٩) * جامی شای ئیسپانیا (٢) جار: (١٩٩٦-١٩٩٧ و ١٩٩٧-١٩٩٨) * جامی سوپەری ئیسپانیا (٤) جار: (١٩٩٢ و ١٩٩٣ و ١٩٩٥ و ١٩٩٧) * خولی یانە پالەوانەکانی ئەوروپا: ١٩٩١-١٩٩٢ * جامی جامەکانی ئەوروپا: ١٩٩٦-١٩٩٧ * جامی سوپەری ئەوروپا: (١٩٩٢ و ١٩٩٧) == ئەو نازناوانەی کە گواردیۆلا بەدەستی ھێناوە وەک رِاھێنەر == دوای ئەوەی لەوەرزی ٢٠٠٨-٢٠٠٩ ئەرکی رِاھێنەرایەتی پێسپێردرا ئەم نازناوانەی بەدەست ھێنا: === بارسێلۆنا === بارسێلۆنای ئیسپانی (٢٠٠٨ - ٢٠١٣) * خولی ئیسپانی: (٢٠٠٨-٢٠٠٩) * جامی شای ئیسپانیا: (٢٠٠٩) * خولی یانە پالەوانەکانی ئەوروپا: (٢٠٠٨-٢٠٠٩) * جامی سوپەری ئیسپانیا: (٢٠٠٩) * جامی سوپەری ئەوروپا: (٢٠٠٩) * خولی ئیسپانی: (٢٠٠٩-٢٠١٠) * خولی یانە پالەوانەکانی ئەوروپا: (٢٠١١-٢٠١٠) * سوپەری ئیسپانیا: (٢٠١١-٢٠١٠) * خولی ئیسپانیا: (٢٠١١-٢٠١٠) * جامی جیھانی یانەکان: (٢٠١١-٢٠١٠) * جامی شای ئیسپانیا: (٢٠١١-٢٠١٢) * === بایەرن میونخ === * [[جامی سووپەری ئەورووپا|جامی سووپەری ئەوروپـی]] - ٢٠١٣ * [[جامی جیھانیی یانەکان|جامی جیھانی یانەکان]] - ٢٠١٣ * [[بۆندسلیگا|خولی ئەڵمانیا]] (سێ جار) - ٢٠١٣–١٤, ٢٠١٤–١٥, ٢٠١٥–١٦ * جامی DFB-Pokal - وەرزەکانی ٢٠١٣-١٤ ٫ ٢٠١٥-٢٠١٦ === مانچستەر سیتی === ** [[پرێمیەرلیگ|خولی نایابی ئینگلیزی]] : 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23 <ref name="PremierLeagueProfile">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manager Profile: Pep Guardiola|ناونیشان=https://www.premierleague.com/managers/5285/Pep-Guardiola/overview|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Premier League}}</ref> ** جامی یەکێتی ئینگلتەرا : 2018–19, 2022–23 ** قەڵغانی کۆمەڵگەی یەکێتی ئینگلتەرا : 2018, 2019 ; پلەی دووەم: 2021, 2022 ** خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا: 2022-23 ; <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/65845807|سەردێڕ=Manchester City 1–0 Inter Milan|یەکەم=Phil|دوایین=McNulty|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> پلەی دووەم: 2020–21 <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Man. City 0–1 Chelsea: Havertz gives Blues second Champions League triumph|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029498--man-city-vs-chelsea/postmatch/report/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210530152324/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029498--man-city-vs-chelsea/postmatch/report/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=UEFA.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|ئیسپانیا}} <references /><references /> {{پۆلی کۆمنز|Pep Guardiola}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٢]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێڕی ئۆڵمپیکی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بەرشەلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیک لە تۆپی پێ]] [[پۆل:دوور لە وڵاتانی ئیسپانی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا ئەتلێتیک]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی بارسێلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]] [[پۆل:وەرزشکارانی پارێزگای بارسێلۆنا]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] cspam9n98nog5p5pyqyyvforojgqdoh 0 9488 1586035 1533479 2026-05-22T06:20:53Z 1silent scientist 51740 1586035 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = کامەران بەدرخان | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = کامیران بەدرخان.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢١ی ئابی ١٨٩٥ | شوێنی لەدایکبوون = [[ئەستەمبوڵ]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ | شوێنی مەرگ = [[پاریس]] | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە = [[ڕۆژنامەوان]]، [[مامۆستا]]، [[پارێزەر]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = [[ئەمین عالی بەدرخان]] | خزمەکان = براکان [[سورەیا بەدرخان]]، [[جەلادەت عالی بەدرخان]] | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''کامەران بەدرخان''' (٢١ی ئابی ١٨٩٥ لە [[ئەستەمبوڵ]]، [[تورکیا]] – ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ لە [[پاریس]]) [[ڕامیار]] و [[نووسەر]] و [[پارێزەر]]ێکی [[کورد]] بوو؛ لە سەردەمی چالاکییەکانی ڕۆڵی ھەبووە لە دامەزراندنی کۆمەڵەی [[خۆییبوون]] لە [[سووریا]] و بەردەوام ھاوکاریی براکەی [[جەلادەت عالی بەدرخان]] کردووە لەسەر [[ڕۆناھی (کۆوار)|ڕۆژنامەی ڕۆناھی]] و [[ھاوار (کۆوار)|ھاوار]]. ھەر لە شامیش گۆڤاری «''ڕۆژا نوو''ی» بڵاو کردووەتەوە لە دواییشدا گۆڤاری ستێریشی دەرکردووە. بنەماڵەی بەدرخان بە ناچاری تورکیایان بەجێ ھێشتووە و بۆ خوێندن ڕووی لە [[ئەڵمانیا]] کردووە و لەوێ دوکتۆرای حقووقی وەرگرتووە و ماوەیەکیش لە [[زانکۆی پاریس]] لە [[فەڕەنسا]] مامۆستا بووە.{{ژێدەر پێویستە}} ئەو لە [[ئەنستیتۆی زمان و شارستانییەتی ڕۆژھەڵات]] ({{بە فەڕەنسی|Institut national des langues et civilisations orientales}}) سەرۆکی بەشی زمانی کوردی بووە لە دوای [[ڕۆژە لسکۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Blau|یەکەم=Joyce|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Une perspective historique sur les études kurdes. Entretien avec Joyce Blau|ناونیشان=http://journals.openedition.org/ejts/797|journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey|زمان=fr|issue=5|doi=10.4000/ejts.797|issn=1773-0546}}</ref> کامەران بەدرخان دوای ژیانێکی پڕ خزمەت و سەروەری لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کردووە. == خێزان == ئەو لە بنەماڵەی بەدرخانییەکان بوو، کە بۆ چەندین سەدە، وەک پاشکۆیەکی خودموختاری عوسمانییەکان، فەرمانڕەوایی میرنشینی [[بۆتان]]یان دەکرد کە پایتەختەکەی [[جزیرە]] بوو. باپیری [[بەدرخان بەگ|بەدرخان بەگ]] لە کۆتاییی سەدەی ١٩یەمدا لە دژی عوسمانییەکان ڕاپەڕیبوو و دوای شکستخواردنی خۆی و خێزانەکەی بۆ ئەستەمبوڵ دوورخرایەوە. باوکی کامەران، [[ئەمین عالی بەدرخان|ئەمین عالی بەدرخان]]، لە بزووتنەوەی کوردیدا لە ڕووی [[ڕامیاری|ڕامیارییەوە]] چالاک بوو و دامەزرێنەری [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان]] بوو، کە کامەرانیش تێیدا ئەندام بوو. برایەکەی، [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عالی بەدرخان]]، ئەویش لە ڕووی [[ڕامیاری|ڕامیارییەوە]] چالاک بوو و داھێنەری ئەلفوبێی لاتینیی [[کورمانجی]] بوو. کامەران لە ساڵی ١٩٥٤ەوە لەگەڵ شازادەی پۆڵەندی، ناتالی دی ئۆسۆڤێتسکی (کە لە ١٩٧٥ کۆچی دوایی کرد)، ھاوسەرگیریی کردبوو. دی ئۆسۆڤێتسکی، کە [[خوێندکار|خوێندکارەکەی]] و دواتریش سکرتێری بوو، پشتیوانی نووسینەکانی دەکرد.<ref name=":0">{{Cite book|last=Henning|first=Barbara|title=Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes|date=2018-04-03|publisher=University of Bamberg Press|isbn=978-3-86309-551-2|pages=375|language=en}}</ref> ئەو ھاوسەرانە ھیچ منداڵێکیان نەبوو. == خوێندن == کامەران لە [[خوێندنگە]]ی ئامادەییی فەڕەنسیی [[گەلاتەسەرای]] لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندی. لە نێوان ساڵانی ١٩٠٥–١٩٠٨ خێزانەکەی ناچار بوون شارەکە بەجێبھێڵن بەھۆی کوشتنێک لە پارێزگاریی ئەستەمبوڵ و لە [[ئیسپارتا]] و [[بەیرووت]] ژیان. ئەو دواتر لە [[زانکۆی ئەستەمبوڵ]] یاسای خوێند و وەک پارێزەر کاری کرد. == ژیانی ڕامیاری == [[پەڕگە:Bedir Khan brothers.jpg|thumb|برایانی بەدرخان. لە چەپەوە بۆ ڕاست: کامەران (١٨٩٥–١٩٧٨)، [[سورەیا بەدرخان|سورەیا]] (١٨٨٣–١٩٣٨)، [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت]] (١٨٩٥–١٩٥١).]] لە ساڵی ١٩١٨، بوو بە ئەندامی [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان]]، وەک ئەندامانی تری خێزانەکەی. لە ساڵی ١٩١٩، کامەران و برایەکەی [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عالی بەدرخان]] یاوەری ئەفسەری بەریتانی [[ئێدوارد نۆێڵ]]یان کرد لە گەشتەکانیدا بە ناو عێراقدا. نۆێڵ ھەڵسەنگاندنی بۆ ئەگەری دروستکردنی نەتەوەیەکی فەرمی لە [[کوردستان]] دەکرد.<ref>{{Cite web|url=http://www.kurdishacademy.org/?q=node/91|title=Jeladet Bedir Xan (1893-1951) {{!}} Kurdish Academy of Language|website=www.kurdishacademy.org|language=en|access-date=2017-09-06}}</ref> بەدرخان نەیاری بزووتنەوەی سەربەخۆییی [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]] بوو و لەلایەن حکوومەتی بەریتانیا لە ئەستەمبوڵ فەرمانی پێ درا کە بچێتە کۆنگرەیەکی پلان بۆ داڕێژراو لە ساڵی ١٩١٩ لە [[سێواس]] و مستەفا کەمال ئاتاتورک دەستگیر بکات. ئەو لەگەڵ چەند پیاوێکدا بەڕێ کەوت، لەوانە برایەکەی، پارێزگاری [[خارپووت]] و ئەفسەری بەریتانی [[ئێدوارد نۆێڵ]]، بەڵام پڕۆژەکە شکستی ھێنا. کامەران نەیاری [[کەمالیزم]] بوو و کاتێک لە ساڵی ١٩٢٣ کۆماری تورکیا ڕاگەیەندرا، ئەو پێشتر وڵاتی بەرەو [[ئەڵمانیا]] بەجێھێشتبوو.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OAWTxcwvsLwC&q=K%C3%A2muran+Bedirxan&pg=PA343|title=Modernism: Representations of National Culture|last1=Ersoy|first1=Ahmet|last2=Górny|first2=Maciej|last3=Kechriotis|first3=Vangelis|date=2010|publisher=Central European University Press|isbn=9789637326646|language=en}}</ref> ئەو لەگەڵ خزمەکانی لە میونشن ژیا و لەوێ لە [[زانکۆی لوودڤیگ ماکسیمیلیان لە میونشن]] یاسای خوێند و دوای ئەوە درێژەی بە خوێندنەکەی دا لە [[زانکۆی لایپزیگ]] کە تێیدا دەرچوو.<ref name=":1">Henning, Barbara (2018), p.370</ref> لە ساڵی ١٩٢٧، لە [[سووریا]] نیشتەجێ بوو و وەک پارێزەر لە [[بەیرووت]] کاری کرد.<ref name=":1" /> ھەروەھا چووە ناو ڕێکخراوی [[خۆییبوون]] و یارمەتیی براکەی دا لە بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەی کوردیی «[[ھاوار (گۆڤار)|ھاوار]]». لە ساڵانی سییەکاندا لە بەرلین مایەوە و کارڵ ھادانکی ئێرانی ناسی. ئەو لە ساڵی ١٩٤٢ەوە تا ١٩٤٦ بەرنامەیەکی ڕادیۆیی بە [[زمانە کوردییەکان|زمانی کوردی]] لە ڕادیۆی لێڤانت لە بەیرووت پێشکەش کرد.<ref name=":2">Henning, Barbara (2018), p.583</ref> لە ساڵی ١٩٤٤، کامەران بەشداریی کرد لە دامەزراندنی تۆڕی تراڤا، کە سەرنجی لەسەر پەرەپێدانی کارەکان بوو.<ref>Henning, Barbara (2018), p.586</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٤٣–١٩٤٦، کامەران ھەروەھا گۆڤاری «ڕۆژا نوو» (بە ئینگلیزی: New Day)ی بە زمانەکانی کوردی و فەڕەنسی لە بەیرووت بڵاو کردەوە. ساڵانی دواتر لە ئەڵمانیا و فەڕەنسا ژیا. دوای ئەوەی سووریا لە ساڵی ١٩٤٦ سەربەخۆیی بەدەستھێنا، کارەکەی لە ڕادیۆی لێڤانت لەدەست دا و نەیتوانی ڕێگەیەک بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی لە [[ڕامیاری|ڕامیاریی]] ناوخۆیییدا خاوەن [[دەسەڵات]] بێت.<ref name=":2" /> لەبەر ئەوە، گواستییەوە بۆ [[پاریس]]<ref>{{Cite journal|last=Winter|first=Stefan|date=2006|title=The other "Nahdah": The Bedirxand, the Mîllis and the tribal roots of Kurdish Nationalism in Syria|url=http://www.jstor.org/stable/25818086|journal=Oriente Moderno|volume=25 (86)|issue=3|pages=464|jstor=25818086|issn=0030-5472}}</ref> کە لەوێ لە ساڵی ١٩٤٨ بوو بە وانەبێژ لە [[ئینالکۆ]].<ref>{{Cite web|title=Knowledge, ideology and power. Deconstructing Kurdish Studies|url=http://www.ejts.org/document777.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080102235005/http://www.ejts.org/document777.html|url-status=dead|archive-date=2008-01-02|date=2008-01-02|access-date=2020-05-07}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ەوە بوو بە وتەبێژی ئەورووپای کوردانی [[باشووری کوردستان]] بە سەرکردایەتیی [[مستەفا بارزانی]]. پەیوەندیی گرینگی لە نێوان کورد و [[ئیسرائیل]] دروست کرد.<ref>{{Cite web|url=https://kurdishrights.org/2015/02/01/from-damascus-street-to-kurdistan/|title=From Damascus Street to Kurdistan {{!}} Alliance for Kurdish Rights|access-date=2017-09-06|archive-date=2017-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907033635/https://kurdishrights.org/2015/02/01/from-damascus-street-to-kurdistan/|url-status=dead}}</ref> ئیسرائیل کوردەکانی وەک ئامرازێکی گونجاو دەبینی بۆ لاوازکردنی [[عێراق]] لە ڕووی سەربازییەوە و سەرقاڵکردنی [[سوپای عێراق]] لە باکووری عێراق. لە ساڵی ١٩٦٢، لە [[بەرلینی ڕۆژاوا]] چاوی بە [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] کەوت.<ref>{{Cite book|last=Nouri|first=Ihsan|title=Mon destiny de Kurde|date=2019|publisher=Éditions Orient-réalités|isbn=978-2-940325-01-6|pages=213|language=fr}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٠ خانەنشین بوو. کامەران لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کرد. دوای مردنی وەک ھاودامەزرێنەری [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس|پەیمانگەی کوردیی پاریس]] دیاری کرا. بەرھەمەکانی لە پەیمانگەکەدا دەپارێزرێن.<ref name=":0" /> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:کامەران ئەمین عالی بەدرخان 1.jpg|کامەران بەدرخان لە تەمەنی گەنجیدا. پەڕگە:Bedir Khan brothers.jpg|لە چەپەوە بۆ ڕاست: کامەران و سورەیا و جەلادەت بەدرخان. </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[بەدرخان|بەدرخانییەکان]] ** [[جەلادەت عالی بەدرخان]] ** [[ڕەوشەن بەدرخان]] ** [[میقداد میدحەت بەدرخان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[http://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=کامەران%20بەدرخان کوردپێدیا] {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان|وێژەی کوردی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:زمانەوانانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی خەڵکی ئەستەمبوڵ]] nxw96tq9fezc22nhql2okugq8du8z7q 1586036 1586035 2026-05-22T06:21:26Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586036 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = کامەران بەدرخان | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = کامیران بەدرخان.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢١ی ئابی ١٨٩٥ | شوێنی لەدایکبوون = [[ئەستەمبوڵ]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ | شوێنی مەرگ = [[پاریس]] | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە = [[ڕۆژنامەوان]]، [[مامۆستا]]، [[پارێزەر]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = [[ئەمین عالی بەدرخان]] | خزمەکان = براکان [[سورەیا بەدرخان]]، [[جەلادەت عالی بەدرخان]] | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''کامەران بەدرخان''' (٢١ی ئابی ١٨٩٥ لە [[ئەستەمبوڵ]]، [[تورکیا]] – ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ لە [[پاریس]]) [[ڕامیار]] و [[نووسەر]] و [[پارێزەر]]ێکی [[کورد]] بوو؛ لە سەردەمی چالاکییەکانی ڕۆڵی ھەبووە لە دامەزراندنی کۆمەڵەی [[خۆییبوون]] لە [[سووریا]] و بەردەوام ھاوکاریی براکەی [[جەلادەت عالی بەدرخان]] کردووە لەسەر [[ڕۆناھی (کۆوار)|ڕۆژنامەی ڕۆناھی]] و [[ھاوار (کۆوار)|ھاوار]]. ھەر لە شامیش گۆڤاری «''ڕۆژا نوو''ی» بڵاو کردووەتەوە لە دواییشدا گۆڤاری ستێریشی دەرکردووە. بنەماڵەی بەدرخان بە ناچاری تورکیایان بەجێ ھێشتووە و بۆ خوێندن ڕووی لە [[ئەڵمانیا]] کردووە و لەوێ دوکتۆرای حقووقی وەرگرتووە و ماوەیەکیش لە [[زانکۆی پاریس]] لە [[فەڕەنسا]] مامۆستا بووە.{{ژێدەر پێویستە}} ئەو لە [[ئەنستیتۆی زمان و شارستانییەتی ڕۆژھەڵات]] ({{بە فەڕەنسی|Institut national des langues et civilisations orientales}}) سەرۆکی بەشی زمانی کوردی بووە لە دوای [[ڕۆژە لسکۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Blau|یەکەم=Joyce|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Une perspective historique sur les études kurdes. Entretien avec Joyce Blau|ناونیشان=http://journals.openedition.org/ejts/797|journal=European Journal of Turkish Studies. Social Sciences on Contemporary Turkey|زمان=fr|issue=5|doi=10.4000/ejts.797|issn=1773-0546}}</ref> کامەران بەدرخان دوای ژیانێکی پڕ خزمەت و سەروەری لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کردووە. == خێزان == ئەو لە بنەماڵەی بەدرخانییەکان بوو، کە بۆ چەندین سەدە، وەک پاشکۆیەکی خودموختاری عوسمانییەکان، فەرمانڕەوایی میرنشینی [[بۆتان]]یان دەکرد کە پایتەختەکەی [[جزیرە]] بوو. باپیری [[بەدرخان بەگ|بەدرخان بەگ]] لە کۆتاییی سەدەی ١٩یەمدا لە دژی عوسمانییەکان ڕاپەڕیبوو و دوای شکستخواردنی خۆی و خێزانەکەی بۆ ئەستەمبوڵ دوورخرایەوە. باوکی کامەران، [[ئەمین عالی بەدرخان|ئەمین عالی بەدرخان]]، لە بزووتنەوەی کوردیدا لە ڕووی [[ڕامیاری|ڕامیارییەوە]] چالاک بوو و دامەزرێنەری [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان]] بوو، کە کامەرانیش تێیدا ئەندام بوو. برایەکەی، [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عالی بەدرخان]]، ئەویش لە ڕووی [[ڕامیاری|ڕامیارییەوە]] چالاک بوو و داھێنەری ئەلفوبێی لاتینیی [[کورمانجی]] بوو. کامەران لە ساڵی ١٩٥٤ەوە لەگەڵ شازادەی پۆڵەندی، ناتالی دی ئۆسۆڤێتسکی (کە لە ١٩٧٥ کۆچی دوایی کرد)، ھاوسەرگیریی کردبوو. دی ئۆسۆڤێتسکی، کە [[خوێندکار|خوێندکارەکەی]] و دواتریش سکرتێری بوو، پشتیوانی نووسینەکانی دەکرد.<ref name=":0">{{Cite book|last=Henning|first=Barbara|title=Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes|date=2018-04-03|publisher=University of Bamberg Press|isbn=978-3-86309-551-2|pages=375|language=en}}</ref> ئەو ھاوسەرانە ھیچ منداڵێکیان نەبوو. == خوێندن == کامەران لە [[خوێندنگە]]ی ئامادەییی فەڕەنسیی [[گەلاتەسەرای]] لە [[ئەستەمبوڵ]] خوێندی. لە نێوان ساڵانی ١٩٠٥–١٩٠٨ خێزانەکەی ناچار بوون شارەکە بەجێبھێڵن بەھۆی کوشتنێک لە پارێزگاریی ئەستەمبوڵ و لە [[ئیسپارتا]] و [[بەیرووت]] ژیان. ئەو دواتر لە [[زانکۆی ئەستەمبوڵ]] یاسای خوێند و وەک پارێزەر کاری کرد. == ژیانی ڕامیاری == [[پەڕگە:Bedir Khan brothers.jpg|thumb|برایانی بەدرخان. لە چەپەوە بۆ ڕاست: کامەران (١٨٩٥–١٩٧٨)، [[سورەیا بەدرخان|سورەیا]] (١٨٨٣–١٩٣٨)، [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت]] (١٨٩٥–١٩٥١).]] لە ساڵی ١٩١٨، بوو بە ئەندامی [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان]]، وەک ئەندامانی تری خێزانەکەی. لە ساڵی ١٩١٩، کامەران و برایەکەی [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عالی بەدرخان]] یاوەری ئەفسەری بەریتانی [[ئێدوارد نۆێڵ]]یان کرد لە گەشتەکانیدا بە ناو عێراقدا. نۆێڵ ھەڵسەنگاندنی بۆ ئەگەری دروستکردنی نەتەوەیەکی فەرمی لە [[کوردستان]] دەکرد.<ref>{{Cite web|url=http://www.kurdishacademy.org/?q=node/91|title=Jeladet Bedir Xan (1893-1951) {{!}} Kurdish Academy of Language|website=www.kurdishacademy.org|language=en|access-date=2017-09-06}}</ref> بەدرخان نەیاری بزووتنەوەی سەربەخۆییی [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]] بوو و لەلایەن حکوومەتی بەریتانیا لە ئەستەمبوڵ فەرمانی پێ درا کە بچێتە کۆنگرەیەکی پلان بۆ داڕێژراو لە ساڵی ١٩١٩ لە [[سێواس]] و مستەفا کەمال ئاتاتورک دەستگیر بکات. ئەو لەگەڵ چەند پیاوێکدا بەڕێ کەوت، لەوانە برایەکەی، پارێزگاری [[خارپووت]] و ئەفسەری بەریتانی [[ئێدوارد نۆێڵ]]، بەڵام پڕۆژەکە شکستی ھێنا. کامەران نەیاری [[کەمالیزم]] بوو و کاتێک لە ساڵی ١٩٢٣ کۆماری تورکیا ڕاگەیەندرا، ئەو پێشتر وڵاتی بەرەو [[ئەڵمانیا]] بەجێھێشتبوو.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OAWTxcwvsLwC&q=K%C3%A2muran+Bedirxan&pg=PA343|title=Modernism: Representations of National Culture|last1=Ersoy|first1=Ahmet|last2=Górny|first2=Maciej|last3=Kechriotis|first3=Vangelis|date=2010|publisher=Central European University Press|isbn=9789637326646|language=en}}</ref> ئەو لەگەڵ خزمەکانی لە میونشن ژیا و لەوێ لە [[زانکۆی لوودڤیگ ماکسیمیلیان لە میونشن]] یاسای خوێند و دوای ئەوە درێژەی بە خوێندنەکەی دا لە [[زانکۆی لایپزیگ]] کە تێیدا دەرچوو.<ref name=":1">Henning, Barbara (2018), p.370</ref> لە ساڵی ١٩٢٧، لە [[سووریا]] نیشتەجێ بوو و وەک پارێزەر لە [[بەیرووت]] کاری کرد.<ref name=":1" /> ھەروەھا چووە ناو ڕێکخراوی [[خۆییبوون]] و یارمەتیی براکەی دا لە بڵاوکردنەوەی ڕۆژنامەی کوردیی «[[ھاوار (گۆڤار)|ھاوار]]». لە ساڵانی سییەکاندا لە بەرلین مایەوە و کارڵ ھادانکی ئێرانی ناسی. ئەو لە ساڵی ١٩٤٢ەوە تا ١٩٤٦ بەرنامەیەکی ڕادیۆیی بە [[زمانە کوردییەکان|زمانی کوردی]] لە ڕادیۆی لێڤانت لە بەیرووت پێشکەش کرد.<ref name=":2">Henning, Barbara (2018), p.583</ref> لە ساڵی ١٩٤٤، کامەران بەشداریی کرد لە دامەزراندنی تۆڕی تراڤا، کە سەرنجی لەسەر پەرەپێدانی کارەکان بوو.<ref>Henning, Barbara (2018), p.586</ref> لە نێوان ساڵانی ١٩٤٣–١٩٤٦، کامەران ھەروەھا گۆڤاری «ڕۆژا نوو» (بە ئینگلیزی: New Day)ی بە زمانەکانی کوردی و فەڕەنسی لە بەیرووت بڵاو کردەوە. ساڵانی دواتر لە ئەڵمانیا و فەڕەنسا ژیا. دوای ئەوەی سووریا لە ساڵی ١٩٤٦ سەربەخۆیی بەدەستھێنا، کارەکەی لە ڕادیۆی لێڤانت لەدەست دا و نەیتوانی ڕێگەیەک بدۆزێتەوە بۆ ئەوەی لە [[ڕامیاری|ڕامیاریی]] ناوخۆیییدا خاوەن [[دەسەڵات]] بێت.<ref name=":2" /> لەبەر ئەوە، گواستییەوە بۆ [[پاریس]]<ref>{{Cite journal|last=Winter|first=Stefan|date=2006|title=The other "Nahdah": The Bedirxand, the Mîllis and the tribal roots of Kurdish Nationalism in Syria|url=http://www.jstor.org/stable/25818086|journal=Oriente Moderno|volume=25 (86)|issue=3|pages=464|jstor=25818086|issn=0030-5472}}</ref> کە لەوێ لە ساڵی ١٩٤٨ بوو بە وانەبێژ لە [[ئینالکۆ]].<ref>{{Cite web|title=Knowledge, ideology and power. Deconstructing Kurdish Studies|url=http://www.ejts.org/document777.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080102235005/http://www.ejts.org/document777.html|url-status=dead|archive-date=2008-01-02|date=2008-01-02|access-date=2020-05-07}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ەوە بوو بە وتەبێژی ئەورووپای کوردانی [[باشووری کوردستان]] بە سەرکردایەتیی [[مستەفا بارزانی]]. پەیوەندیی گرینگی لە نێوان کورد و [[ئیسرائیل]] دروست کرد.<ref>{{Cite web|url=https://kurdishrights.org/2015/02/01/from-damascus-street-to-kurdistan/|title=From Damascus Street to Kurdistan {{!}} Alliance for Kurdish Rights|access-date=2017-09-06|archive-date=2017-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907033635/https://kurdishrights.org/2015/02/01/from-damascus-street-to-kurdistan/|url-status=dead}}</ref> ئیسرائیل کوردەکانی وەک ئامرازێکی گونجاو دەبینی بۆ لاوازکردنی [[عێراق]] لە ڕووی سەربازییەوە و سەرقاڵکردنی [[سوپای عێراق]] لە باکووری عێراق. لە ساڵی ١٩٦٢، لە [[بەرلینی ڕۆژاوا]] چاوی بە [[ئیحسان نووری پاشا|ئیحسان نووری]] کەوت.<ref>{{Cite book|last=Nouri|first=Ihsan|title=Mon destiny de Kurde|date=2019|publisher=Éditions Orient-réalités|isbn=978-2-940325-01-6|pages=213|language=fr}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٠ خانەنشین بوو. کامەران لە ساڵی ١٩٧٨ کۆچی دوایی کرد. دوای مردنی وەک ھاودامەزرێنەری [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس|پەیمانگەی کوردیی پاریس]] دیاری کرا. بەرھەمەکانی لە پەیمانگەکەدا دەپارێزرێن.<ref name=":0" /> == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:کامەران ئەمین عالی بەدرخان 1.jpg|کامەران بەدرخان لە تەمەنی گەنجیدا. پەڕگە:Bedir Khan brothers.jpg|لە چەپەوە بۆ ڕاست: کامەران و سورەیا و جەلادەت بەدرخان. </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[بەدرخان|بەدرخانییەکان]] ** [[جەلادەت عالی بەدرخان]] ** [[ڕەوشەن بەدرخان]] ** [[میقداد میدحەت بەدرخان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|کوردستان|وێژەی کوردی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} [[پۆل:زمانەوانانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ڕۆشنبیرانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:خەڵکی ئەستەمبوڵ]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی خەڵکی ئەستەمبوڵ]] 4pot3ivk022dkpd6lbu87t19kgy3dxc 0 10285 1585928 1582865 2026-05-21T17:33:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئاسیا|ئاسیا]] و [[دەروازە:ئەورووپا|ئەورووپا]] 1585928 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری ئەبخازیا | native_name = {{unbulleted list | {{native name|ab|Аԥсны Аҳәынҭ|italic=no}} | {{resize|90%|{{nobold|{{transliteration|engvar=gb|ab|Aṕsny Aħəynţķarra}}}}}} | {{native name|ru|Республика Абхазия|italic=no}} | {{resize|90%|{{nobold|{{transliteration|engvar=gb|ru|Respublika Abkhaziya}}}}}} }} | common_name = ئەبخازیا | status = «دی فاکتۆ» [[پێڕستی ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانی سنوورداریان ھەیە|وڵاتێک بە دانپێدانانی سنووردارەوە]]، لە ئاستی نێونەتەوەییدا وەک خاکی [[گورجستان]] ناسراوە | national_motto = | national_anthem = {{native phrase|ab|Аиааиرا|italics=off|nolink=on}}<br />{{transliteration|engvar=gb|ab|[[ئایایرا]]}}<br />«سەرکەوتن»{{parabr}}{{center|[[پەڕگە:National anthem of Abkhazia – Aiaaira (Аиааиرا) (orchestral vocal version).ogg]]}} | image_flag = Flag of Abkhazia.svg | flag_type = [[ئاڵای ئەبخازیا|ئاڵا]] | image_coat = Coat of arms of Abkhazia.svg | symbol_type = [[نیشانی ئەبخازیا|نیشان]] | image_map = Abkhaziaorthographicprojection.svg | map_width = 250px | map_caption = ئەبخازیا (سەوز) لە ناو [[گورجستان]] (خۆڵەمێشیی تۆخ) | capital = [[سوخومی]] | coordinates = {{Coord|43|0|13|N|41|1|9|E|type:city}} | largest_city = پایتەخت | official_languages = {{hlist | [[زمانی ئەبخازی|ئەبخازی]]|[[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Useful information |ناونیشان=https://mfaapsny.org/en/helpful-information/general_information/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=mfaapsny.org |زمان=en}}</ref> | languages_type = [[زمانی ئاخێوراو|زمانە ئاخێوراوەکان]] | languages = {{hlist | ئەبخازی|ڕووسی|[[زمانی گورجی|گورجی]]|[[زمانی مینگریلی|مینگریلی]]|[[زمانی سڤانی|سڤانی]]|[[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]]}} | ethnic_groups = {{unbulletedlist |٥١.٤٪ [[ئەبخازییەکان]] |١٧.٩٪ [[گورجییەکان]] |١٧.٠٪ [[ئەرمەنییەکان]] |٩.١٪ [[ڕووسەکان]] |٤.٧٪ ئەوانی تر }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2021 — Национальный состав наличного населения |ناونیشان=https://cgsra.org/statistics/185/ |وێبگە=Государственный комитет Республики Абхазия по статистике |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=ru}}</ref> | ethnic_groups_year = ٢٠٢١ | demonym = [[ئەبخازییەکان|{{hlist|style=white-space:nowrap; |ئەبخازی|ئەبخازیایی}}]] | government_type = [[کۆماری سەرۆکایەتی|کۆماری سەرۆکایەتیی]] یەکگرتوو | leader_title1 = [[سەرۆکی ئەبخازیا|سەرۆک]] | leader_name1 = [[بادرا گونبا]] | leader_title2 = [[جێگری سەرۆکی ئەبخازیا|جێگری سەرۆک]] | leader_name2 = [[بێسلان بیگڤاڤا]] | leader_title3 = [[سەرۆک وەزیرانی ئەبخازیا|سەرۆک وەزیران]] | leader_name3 = [[ڤلادیمیر دێلبا]] | legislature = [[ئەنجومەنی گەلی ئەبخازیا|ئەنجومەنی گەل]] | sovereignty_type = | established_event1 = [[خۆسەریی ئەبخازیا]] | established_date1 = ٢٠ی ئازاری ١٩١٩ | established_event2 = [[کۆماری سۆسیالیستیی سۆڤیەتی ئەبخازیا]] | established_date2 = ٣١ی ئازاری ١٩٢١ | established_event3 = [[کۆماری سۆسیالیستیی سۆڤیەتی خۆسەری ئەبخازیا]] | established_date3 = ١٩ی شوباتی ١٩٣١ | established_event4 = ڕاگەیاندنی سەروەریی ئەبخازیا | established_date4 = ٢٥ی ئابی ١٩٩٠ | established_event5 = ڕاگەیاندنی سەربەخۆییی ئەبخازیا | established_date5 = ٢٣ی تەممووزی ١٩٩٢ | established_event6 = یاسای سەربەخۆیی دەوڵەت | established_date6 = ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩ | area_km2 = ٨٬٦٦٤٫٥٩<ref name=EB>{{cite encyclopedia |editor-first=Dale H. |editor-last=Hoiberg |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |title=Abkhazia |edition=15th |year=2010 |publisher=Encyclopedia Britannica Inc. |volume=I: A-ak Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8 |pages=[https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/33 33] |url=https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/33 }}</ref> | area_sq_mi = ٣٬٣٤٤ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = | area_magnitude = | population_census = ٢٤٠٬٧٠٥ | population_census_year = ٢٠١١ | population_estimate = ٢٤٤,٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Population in Abkhazia |ناونیشان=https://datareportal.com/reports/digital-2025-abkhazia |بڵاوکەرەوە=DataReportal |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> | population_estimate_year = 2025 | population_estimate_rank = ١٨٠ھەم | population_density_km2 = ٢٨,٢ | population_density_sq_mi = | population_density_rank = ١٦٠ھەم | GDP_nominal = ٢٧٠ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Moscow Says Abkhazia, S. Ossetia Shall be Less Dependent on Russia |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://civil.ge/archives/478378/}}</ref> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = ٢٠٢١ | GDP_nominal_per_capita = ١,١٠٠ دۆلار | GDP_nominal_per_capita_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = <!--number only--> | HDI_ref = | HDI_rank = | currency = {{unbulleted list ||[[ئەپساری ئەبخازی]] <br />[[ڕووبڵی ڕووسی]]}} | currency_code = RUB | time_zone = MSK | utc_offset = +٣ | time_zone_DST = | utc_offset_DST = | drives_on = ڕاست | calling_code = [[کۆدە تەلەفۆنییەکانی ڕووسیا|+٧]] ٨٤٠{{\}}٩٤٠ (پێشتر، [[کۆدە تەلەفۆنییەکانی ئەبخازیا|+٩٩٥ ٤٤]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abkhazia remains available by Georgian phone codes |ناونیشان=http://www.today.az/print/news/georgia/58953.html |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=today.az |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120712005819/http://www.today.az/print/news/georgia/58953.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wtng.info/wtng-995-ge.html |سەردێڕ=Georgia +995 |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠١١|ئیش=World Telephone Numbering Guide |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=usurped |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131220025759/http://www.wtng.info/wtng-995-ge.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> | iso3166code = | today = }} '''ئەبخازیا'''،{{efn|{{IPAc-en|audio=Abkhazia pronunciation.mp3|æ|b|ˈ|k|ɑː|z|i|ə}} {{respell|ab|KAH|zee|ə}} یان {{IPAc-en|audio=Abkhazia alternate pronunciation.mp3|æ|b|ˈ|k|eɪ|z|i|ə}} {{respell|ab|KAY|zee|ə}}<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lexico.com/definition/abkhazia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200325154956/https://www.lexico.com/definition/abkhazia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Abkhazia {{!}} Meaning of Abkhazia by Lexico |وێبگە=Lexico Dictionaries {{!}} English |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref>}}{{efn|{{bulleted list|{{langx|ab|Аԥсны|Apsny|engvar=gb}}, {{IPA|ab|apʰsˈnɨ|label=IPA}} {{langx|ru|Абха́зия|Abkhaziya|engvar=gb}}, {{IPA|ru|ɐˈpxazʲɪjə|IPA}} {{langx|ka|აფხაზეთი|Apkhazeti|engvar=gb}}, {{IPA|ka|ˈapʰχazetʰi|IPA}} {{langx|xmf|აბჟუა|Abzhua|engvar=gb}}, یان {{lang|xmf|ساაფخازو}} {{transliteration|engvar=gb|xmf|Saapkhazo}} {{langx|hy|Աբխազիա|Abkhazia|engvar=gb}}, {{IPA|hy|ɑpʰχɑˈziɑ|IPA}} }}}} بە فەرمی '''کۆماری ئەبخازیا'''،{{efn|{{bulleted list|{{langx|ab|Аԥсны Аҳәынҭқاررا|Apsny Ahwyntqarra|engvar=gb}}|{{langx|ru|Республика Абхазия|Respublika Abkhaziya|engvar=gb}}}}}} [[پێڕستی ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانی سنوورداریان ھەیە|وڵاتێکی بەشێک ناسراوە]] لە [[قەوقازی باشوور]]. لەسەر کەناراوەکانی ڕۆژھەڵاتی [[دەریای ڕەش]] ھەڵکەوتووە، لە یەکتربڕینی [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] و [[ڕۆژاوای ئاسیا]]. ڕووبەرەکەی ٨٦٦٥ کیلۆمەتر دووجایە و دانیشتووانەکەی نزیکەی ٢٤٥٬٠٠٠ کەسە. پایتەخت و گەورەترین شاری [[سوخومی]]یە. بارودۆخی ڕامیاریی ئەبخازیا بابەتی سەرەکیی [[ململانێی ئەبخازیا]] و [[پەیوەندییەکانی گورجستان–ڕووسیا]]یە. دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٩٢ بە یەکلایەنە سەربەخۆیی خۆی لە گورجستان ڕاگەیاند، ئەبخازیا [[دانپێدانانی نێونەتەوەیی بە ئەبخازیا و ئۆسێتیای باشوور|بە فەرمی وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆ دەناسرێت]] تەنھا لەلایەن پێنج وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە (دوو دەوڵەتی تر پێشتر دانیان پێدا نابوو بەڵام دواتر دانپێدانانی خۆیان کێشایەوە): [[ڕووسیا]]، [[ڤێنیزوێلا]]، [[نیکاراگوا]]، [[نائووروو|ناورو]]، و [[سووریا]]؛ باقی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی ئەبخازیا وەک بەشێکی «دی یوورێ» لە [[گورجستان]] دەناسن. بەھۆی نەبوونی کۆنترۆڵی کاریگەر بەسەر خاکی ئەبخازیادا، گورجستان [[حکوومەتی کۆماری خۆسەری ئەبخازیا|حکوومەتێکی ئەبخازیا لە تاراوگە]] ڕادەگرێت. ناوچەکە خۆسەریی ھەبوو وەک [[کۆماری سۆسیالیستیی سۆڤیەتی خۆسەری ئەبخازیا]] لە ناو [[کۆماری سۆسیالیستیی سۆڤیەتی گورجستان]] لەو کاتەی کە [[ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی سۆڤیەت دەستی بە ھەڵوەشاندنەوە کرد]] لە کۆتایییەکانی ھەشتاکاندا. گرژییە ڕەگەزییەکان لە نێوان [[ئەبخازییەکان|ئەبخازەکان]]، نەتەوەی خاوەن ناوی ناوچەکە، و [[گورجییەکان]]، گەورەترین گرووپی ڕەگەزیی تاقانە لەو کاتەدا، گەیشتە لووتکە لە [[شەڕی ئەبخازیا (١٩٩٢–١٩٩٣)]]، کە بووە ھۆی لەدەستدانی کۆنترۆڵی گورجستان بەسەر زۆربەی ئەبخازیادا و دواتر سەربەخۆیی ئەبخازیا «دی فاکتۆ» و [[پاکتاوی ڕەگەزیی گورجییەکان لە ئەبخازیا|پاکتاوی ڕەگەزیی گورجییەکان لە ئەبخازیا]]. سەرەڕای [[ڕێککەوتنی ئاگربەست و جیاکردنەوەی ھێزەکان|ڕێککەوتنی ئاگربەستی ١٩٩٤]] و چەندین ساڵ دانوستان، ناکۆکییەکە بە چارەسەرنەکراوی ماوەتەوە. ئامادەبوونی درێژخایەنی [[نێردەی چاودێریی نەتەوە یەکگرتووەکان لە گورجستان|نێردەی چاودێریی نەتەوە یەکگرتووەکان]] و ھێزێکی ئاشتیپارێزی [[کۆمەڵەی دەوڵەتە سەربەخۆکان]] بە ڕێبەرایەتیی ڕووسیا نەیانتوانی لە چەندین بۆنەدا ڕێگری لە سەرھەڵدانەوەی توندوتیژی بکەن. لە ئابی ٢٠٠٨دا، [[ھێزە چەکدارەکانی ئەبخازیا|ھێزە ئەبخازییەکان]] و [[ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا|ھێزە ڕووسییەکان]] [[شەڕی ڕووسیا و گورجستان|جەنگی ڕووسیا–گورجستانیان]] دژی [[ھێزەکانی بەرگریی گورجستان|ھێزە گورجییەکان]] ئەنجام دا، کە بووە ھۆی دانپێدانانی فەرمیی ئەبخازیا لەلایەن ڕووسیاوە، ھەڵوەشاندنەوەی ڕێککەوتنی ئاگربەستی ١٩٩٤ و کۆتاییھێنان بە نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان. لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨دا، [[پەرلەمانی گورجستان]] ئەبخازیای وەک [[ناوچە داگیرکراوەکانی ڕووسیا لە گورجستان|خاکێکی داگیرکراوی ڕووسیا]] ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Georgia/Russia, Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in South Ossetia {{!}} How does law protect in war? - Online casebook |ناونیشان=https://casebook.icrc.org/case-study/georgiarussia-independent-international-fact-finding-mission-conflict-south-ossetia |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=casebook.icrc.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231004173607/https://casebook.icrc.org/case-study/georgiarussia-independent-international-fact-finding-mission-conflict-south-ossetia |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ڕەچەڵەکی ناو == ناوی [[ڕووسی]]ی {{lang|ru|Абхазия}} (''ئەبخازیا'') لە زمانی [[زمانی گورجی|گورجیی]] {{lang|ka|აფხაზეთი}} (''ئەپخازێتی'') وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abkhazia _ AcademiaLab |ناونیشان=https://academia-lab.com/encyclopedia/abkhazia/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=academia-lab.com}}</ref> ناوی ئەبخازیی {{lang|ab-Latn|Apsny}} ({{langx|ab|Аԥсны}}، {{IPA|ab|apʰsˈnɨ|label=IPA}}) وەک «خاکی ڕۆح» لێک دەدرێتەوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://poli.vub.ac.be/publi/ContBorders/eng/ch0103.htm |سەردێڕ=Contested Borders in the Caucasus: Chapter I (3/4) |ئیش=vub.ac.be |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121127185336/http://poli.vub.ac.be/publi/ContBorders/eng/ch0103.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> بەڵام واتای فەرھەنگییەکەی «وڵاتی فانییەکان»ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ozgan |یەکەم=Konstantin |بەستەری نووسەر=Konstantin Ozgan |editor=Ole Høiris, Sefa Martin Yürükel |سەردێڕ=Contrasts and Solutions in the Caucasus |chapter-url=http://www.abkhazalliance.com/ozganp.html |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Aarhus University Press |ژپنک=٩٧٨-٨٧-٧٢٨٨-٧٠٨-١|پەڕە=١٨٤|chapter=Abkhazia: Problems and the Paths to their Resolution |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150227150801/http://www.abkhazalliance.com/ozganp.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێدەچێت بۆ یەکەمجار لە سەدەی حەوتەمدا لە دەقێکی ئەرمەنیدا دەرکەوتبێت، کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ [[ئەپسیلە|ئەپسیلییە]] کۆنەکان.<ref name="Hewitt2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hewitt |یەکەم=George B. |سەردێڕ=Discordant Neighbours: A Reassessment of the Georgian-Abkhazian and Georgian-South Ossetian Conflicts |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eshhfkTqkXkC&pg=PA9 |ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٢٤٨٩٣-٩|پەڕە=٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161117204359/https://books.google.com/books?id=eshhfkTqkXkC&pg=PA9 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرچاوە سەرەتایییە ئیسلامییەکاندا، زاراوەی «ئەبخازیا» بەگشتی بۆ واتای خاکی گورجستان بەکاردەھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amsi.ge/istoria/div/m.lordkiPaniZe_abkh.html |نووسەر=Prof. Lordkipanidze M. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225231434/http://www.amsi.ge/istoria/div/m.lordkiPaniZe_abkh.html |سەردێڕ=The Abkhazians and Abkhazia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref><ref>For all practical purposes the term ''Abkhdz'' or ''Afkhdz'', in early Muslim sources covers Georgia and Georgians. [[Vasily Bartold|Barthold, Wasil]] & [[Vladimir Minorsky|Minorsky, Vladimir]], "Abkhaz", in ''[[The Encyclopaedia of Islam]]'', Vol. 1, 1960.</ref> بە ئەگەرێکی زۆرەوە وەک شوێنگرەوەی [[لازیکا|شانشینی «لازیکا»]] ({{lang|ka-Latn|ئیگریسی}} لە سەرچاوە گورجییەکاندا) دادەنرێت، ئەم قەوارە ڕامیارییە نوێیە لە ھەندێک لە ڕووداونامە گورجی و ئەرمەنییەکانی سەردەمی بیزەنتیندا بەردەوام بە [[کۆڵخیس|ئیگریسی]] ناودەبرا (بۆ نموونە «ژیانی پاشا گورجییەکان» لەلایەن [[لیۆنتی مرۆڤێلی]] و [[مێژووی ئەرمەنستان (پەرتووک)|''مێژووی ئەرمەنستان'']] لەلایەن [[ھۆڤانیس دراسخاناکێرتتسی]]).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lortkipanidze |یەکەم١=Mariam |دوایین٢=Otkhmezuri |یەکەم٢=Giorgi |سەردێڕ=Abkhazia's status as part of Georgia: historical perspective |journal=Central Asia and the Caucasus |ناونیشان=https://cyberleninka.ru/article/n/abkhazia-s-status-as-part-of-georgia-historical-perspective |ساڵ=٢٠١٠|بەرگ=٤|issue=1–2 |پەڕە=١٧٥}}</ref> دەستووری ئەبخازیا دەڵێت ناوەکانی «کۆماری ئەبخازیا» و «ئەپسنی» ھاوتان و دەکرێت لەبری یەکتر بەکاربھێنرێن.<ref name="Constitution">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://abkhazworld.com/aw/reports-and-key-texts/607-constitution-of-the-republic-of-abkhazia-apsny |سەردێڕ=Constitution of the Republic of Abkhazia (Apsny) |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Abkhazworld.com |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160624045315/http://abkhazworld.com/aw/reports-and-key-texts/607-constitution-of-the-republic-of-abkhazia-apsny |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Constitution of Abkhazia - Wikisource, the free online library |ناونیشان=https://en.m.wikisource.org/wiki/Constitution_of_Abkhazia |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=en.wikisource.org |زمان=en}}</ref> پێش سەدەی ٢٠ەم، ناوچەکە ھەندێک جار لە سەرچاوەکانی زمانی [[ئینگلیزی]]دا بە «ئەباسییا» ناودەبرا.<ref>''The British and Foreign Review: Or, European Quarterly''. 1838, p. 422.;</ref><ref>Edmund Ollier. ''Cassell's illustrated history of the Russo-Turkish''. 1885</ref> == جوگرافیا == {{سەرەکی|جوگرافیای ئەبخازیا}} [[پەڕگە:Agepsta.jpg|وێنۆک|[[چیای ئەگێپستا]] وەک لە [[زنجیرەچیای ئایبگا]]وە دەبینرێت]] [[File:რიწის ტბა.jpg|وێنۆک|[[دەریاچەی ڕیتسا]]]] ئەبخازیا ڕووبەرێکی نزیکەی ٨٦٦٥ کم٢یە لە کۆتاییی ڕۆژاوای [[گورجستان]].<ref name=EB/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=David |دوایین=Cutler |ناونیشان=http://reliefweb.int/report/georgia/factbox-key-facts-georgias-breakaway-abkhazia |سەردێڕ=Factbox – Key facts on Georgia's breakaway Abkhazia |agency=Reuters |بڵاوکەرەوە=reliefweb.int |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161129233638/http://reliefweb.int/report/georgia/factbox-key-facts-georgias-breakaway-abkhazia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/1358/Abkhazia |title=Abkhazia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=7 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602193245/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/1358/Abkhazia |archive-date=2 June 2010 |url-status=live }}</ref> چیاکانی [[قەوقاز]] لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵات ئەبخازیا و [[ڕووسیا]] لە یەکتر جیا دەکەنەوە. لە ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتەوە، ئەبخازیا ھاوسنوورە لەگەڵ ناوچەی گورجیی [[سامێگرێلۆ-زێمۆ سڤانێتی|سامێگرێلۆ-زێمۆ سڤانێتی]]؛ و لە باشوور و باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ [[دەریای ڕەش]]. ئەبخازیا لە ڕووی جوگرافییەوە ھەمەجۆرە بە دەشتایییە نزمەکان کە درێژ دەبنەوە تا باکوورە زۆر شاخاوییەکە. زنجیرەچیای قەوقازی مەزن بەدرێژاییی سنووری باکووری ناوچەکە دەڕوات، بە لقەکانییەوە—زنجیرەچیاکانی گاگرا، [[زنجیرەچیای بزیب|بزیب]] و کۆدۆری—کە ناوچەکە بۆ چەندین دۆڵی قووڵ و پڕاو دابەش دەکەن. بەرزترین لووتکەکانی ئەبخازیا لە باکووری ڕۆژھەڵات و ڕۆژھەڵاتدان و چەند دانەیەکیان لە {{convert|4000|m|ft|0}} [[سەرووی ئاستی دەریا]] بەرزترن. دیمەنی ئەبخازیا لە دارستانە کەناراوەکان و کێڵگەکانی میوە مزرەمەنییەکانەوە دەست پێ دەکات تا بەفرە ھەمیشەیییەکان و [[سەھۆڵبەندان|سەھۆڵبەندانەکان]] لە باکووری ناوچەکەدا. ئەگەرچی دۆخی تۆپۆگرافیی ئاڵۆزی ئەبخازیا زۆربەی خاکەکەی لە گەشەپێدانی بەرچاوی مرۆیی پاراستووە، بەڵام زەوییە بەپیتە چێندراوەکانی [[چا]]، [[تووتن]]، [[شەراب]] و [[میوە]] بەرھەم دەھێنن، کە کۆڵەکەیەکی کەرتی کشتوکاڵی ناوخۆیین. ئەبخازیا بە شێوەیەکی دەوڵەمەند لەلایەن ڕووبارە بچووکەکانەوە کە لە چیاکانی قەوقازەوە سەرچاوە دەگرن ئاودێری دەکرێت. سەرەکیترینیان بریتین لە: [[ڕووباری کۆدۆری|کۆدۆری]]، [[ڕووباری بزیب|بزیب]]، [[ڕووباری غالیدزگا|غالیدزگا]]، و [[ڕووباری گومیستا|گومیستا]]. [[ڕووباری پسۆ]] ناوچەکە لە ڕووسیا جیا دەکاتەوە، و [[ڕووباری ئینگوری|ئینگوری]] وەک سنوورێک لە نێوان ئەبخازیا و خودی گورجستاندا کار دەکات. چەندین دەریاچەی [[دەوروبەری سەھۆڵبەندان]] و [[دەریاچەی کانیی ئاگرپژێن|کانیی ئاگرپژێن]] لە ئەبخازیای شاخاویدا ھەن. [[دەریاچەی ڕیتسا]] گرنگترینیانە. [[پەڕگە:Ridge view from pitsunda cape.jpg|وێنۆک|چەپ|دیمەنێک لە کەناری [[پیتسوندا]]]] بەھۆی نزیکیی ئەبخازیا لە [[دەریای ڕەش]] و قەڵغانی چیاکانی قەوقاز، کەشوھەوای ناوچەکە زۆر نەرمە. ناوچە کەناراوەکانی کۆمارەکە کەشوھەوایەکی نیمچە-خولگەیییان ھەیە، کە تێکڕای پلەی گەرمیی ساڵانە لە زۆربەی ناوچەکاندا نزیکەی {{convert|15|°C}}، و تێکڕای پلەی گەرمیی کانوونی دووەم لە سەرووی پلەی بەستنەوە دەمێنێتەوە.<ref name=EB/> [[کەشوھەوا]] لە شوێنە بەرزەکاندا لە شاخاویی دەریایییەوە دەگۆڕێت بۆ سارد و بێ ھاوین. ھەروەھا بەھۆی شوێنەکەی لەسەر لێژایییە بەرەو بایەکانی قەوقاز، ئەبخازیا بڕێکی زۆر لە [[بارین|بارینی]] پێ دەگات، ھەرچەندە شێ لە ناوەوەی وڵاتدا کەم دەبێتەوە. بارینی ساڵانە دەگۆڕێت لە {{cvt|1200|-|1400|mm|in|1}}<ref name=EB/> بەدرێژاییی کەناراوەکان بۆ {{cvt|1700|-|3500|mm|in|1}} لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکاندا. چیاکانی ئەبخازیا بڕێکی بەرچاو لە [[بەفر]] وەردەگرن. قووڵترین [[ئەشکەوت]]ی ناسراوی جیھان، [[ئەشکەوتی ڤێریۆڤکینا]]، لە چیاکانی قەوقازی ڕۆژاوای ئەبخازیادا ھەڵکەوتووە. تازەترین ڕووپێوی (تا ئازاری ٢٠١٨) مەودای ستوونیی ئەم سیستمە ئەشکەوتییەی بە {{convert|2212|m|ft|0}} لە نێوان بەرزترین و نزمترین خاڵە گەڕان بۆ کراوەکانیدا پێوانە کردووە. ناوچە دەشتایییەکان پێشتر بە پانایییەکانی [[داربەڕوو]]، [[داربووک]]، و [[مەرەزە]] داپۆشرابوون، کە لەو کاتەوە بڕدراونەتەوە.<ref name=EB/> دوو دەروازەی سەرەکی بۆ ناو ئەبخازیا ھەن. دەروازەی باشوور لە پردی [[ئینگوری]]یە، کە دوورییەکی کەم لە شاری [[زوگدیدی]]یەوە دوورە. دەروازەی باکوور («پسۆ») لە شارۆچکەی [[لێسێلیدزێ (شارۆچکە)|لێسێلیدزێ]]یە. بەھۆی دۆخی مشتومڕی دانپێدانانەوە، زۆرێک لە حکوومەتە بیانییەکان ئامۆژگاریی ھاووڵاتییەکانیان دەکەن کە گەشت بۆ ئەبخازیا نەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/georgia |سەردێڕ=Travel advice by country: Georgia |ئیش=United Kingdom [[Foreign and Commonwealth Office]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128185700/https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/georgia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<br />{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://travel.state.gov/content/passports/en/country/georgia.html |سەردێڕ=Passports & International Travel: Country Information: Georgia: Embassy Messages |ئیش=[[U.S. Department of State]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161203082432/https://travel.state.gov/content/passports/en/country/georgia.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<br />{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.safetravel.govt.nz/georgia |سەردێڕ=Official advice for New Zealanders living and travelling overseas: Georgia |ئیش=New Zealand Government via safetravel.govt.nz |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128195115/https://www.safetravel.govt.nz/georgia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<br />{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://smartraveller.gov.au/Countries/europe/eastern/Pages/georgia.aspx |سەردێڕ=Travel advice: Georgia |ئیش=[[Australian Government]], Department of Foreign Affairs and Trade via smartraveller.gov.au |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128041054/http://smartraveller.gov.au/Countries/europe/eastern/Pages/georgia.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}<br />{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/georgia/ |سەردێڕ=Travel advice: Georgia |ئیش=Irish Government, Department of Foreign Affairs and Trade |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128041920/https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/georgia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەپێی وتەی سەرۆک ڕائول خاجیمبا، بەدرێژاییی ھاوینی ٢٠١٥، ھەزاران گەشتیار سەردانی ئەبخازیایان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vz.ru/news/2015/8/27/763607.html|سەردێڕ=Число туристов в Абхазии побило рекорды советских времен |script-title=ru:Число туристов в Абхазии побиلو рекорды советских времен |trans-title=The number of tourists in Abkhazia broke the records of Soviet times |زمان=ru |بڵاوکەرەوە=vz.ru |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160411060240/http://www.vz.ru/news/2015/8/27/763607.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تێبینییەکان== {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تد|ئەبخازیا|ئەورووپا|گورجستان|ئاسیا|یەکێتیی سۆڤیەت}} {{پۆلی کۆمنز|Abkhazia}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ئەورووپا}} [[پۆل:ئەبخازیا]] [[پۆل:قەوقاز]] [[پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:جیاییخوازی لە گورجستان]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا]] 6ii0if2pg2s2t8lumd9239yc6oyvzj7 0 10336 1586046 1525898 2026-05-22T07:02:41Z 1silent scientist 51740 1586046 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای حەسیچە | ناوی_خۆماڵی = {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}} | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگاکانی سووریا|پارێزگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 200px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Hasakah.PNG | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|Rojava}} {{ئاڵا|سووریا}} | جۆری_دابەشکراو٢ = ناوەند | ناوی_دابەشکراو٢ = [[حەسیچە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١,٤٧٧,٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = }} '''پارێزگای حەسیچە''' یان '''پارێزگای حەسەکە''' ({{بە کورمانجی|Parêzgeha Hesîçeyê}})، (بە [[عەرەبی]]: {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}}) یەکێک لە پارێزگاکانی [[سووریا]]یە کە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠١٠]] ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٤٧٧،٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[حەسیچە]]یە. زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] و [[عەرەب]]ن. کوردی موسڵمان و [[ئێزیدی]]. ئەم پارێزگایە کراوە بە چوار بەش: * قەزای حەسیچە کە بریتیە لە ناحیەکانی: تەلتەمر - شەدادا‌- مەرقەدا - بیر حلو. * قەزای قامیشلۆ کە دەبێتە ناحیەکانی: تەلحمیس، عامودێ و تربەسپی. * قەزای سەرێکانی و ناحیەی: دەرباسیە. * قەزای دێرک کە بریتیە لە دوو ناحیە: جل ئاغا و تەلکۆچک. ==جوگرافیا== لە سەردەمی [[عەباسییەکان]]دا، ئەو ناوچەیەی ئەم پارێزگایەی لێ پێکھاتووە، پێشتر بەشێک بووە لە یەکەی کارگێڕیی «دیار ڕەبیعە»، کە ھاوتایە لەگەڵ بەشی باشووری باکووری [[مێزۆپۆتامیا]]. کوردستان زەوییەکانی جەزیرەی سووریای نەدەگرتەوە. کوردستانی گریمانەکراوی [[پەیمانی سیڤەر]] ھیچ بەشێکی [[سووریا]]ی ئێستای نەدەگرتەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/A_Modern_History_of_the_Kurds.html?hl=ar&id=dgDi9qFT41oC</ref> ==مێژوو== فەڕەنسییەکان، لە دوای ڕێبازە [[ڕامیاری]]یەکانی [[عوسمانییەکان]] کە ھانی ھۆزە کۆچەرییەکانی دەدا بۆ نیشتەجێبوون، لە سەرەتای دەسەڵاتیانەوە چەندین گوند و شارۆچکەیان دامەزراند. [[حەسیچە]] لە ١٩٢٢ و [[قامیشلۆ]] لە ١٩٢٦ دامەزران. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی [[کورد]]ی بچووک بەڵام بەھێز لە قامیشلۆ دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە، بزوتنەوەکە بە چالاکانە ھەوڵی بۆ خودموختاری ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی [[فەڕەنسا]] و جیابوونەوەی لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] بوون نەک [[عەرەب]]. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی دابھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی ناوخۆیی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە سوننە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی عەرەبی شەممەر بوون، شارۆچکەی «[[عاموودێ]]»یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی [[ئاشووری]]ی «[[دێرک، سووریا|دێرک]]» کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام [[ئاشوورییەکان]] ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردان [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، «دێرک»، «دەرباسییە» و «عاموودێ»ی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خودموختاریی کوردی-ئاشووری لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خودموختاری ھاوشێوەی [[سەنجەقی ئەسکەندەروون]]، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی [[کوردی]] لە [[خوێندنگە]]کان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن «میشێل دۆمێ»، شارەداری قامیشلۆ، «حەننا ھەبێ»، جێگری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد «حاجی ئاغا»وە سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد، لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و [[جەرابلوس]] بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی [[عەرەب]] کە بە «کوتلەی نیشتمانی» دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە [[عاموودێ]] لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، حاجی ئاغا سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]]. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، «گابریل پواو»، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، [[لاتاکیا]] و جەزیرە لە ٨ی تەممووزی ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Krieg_und_Revolution_in_Syrisch_Kurdista.html?hl=ar&id=omsMMQAACAAJ</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref> ==ئابووری== پارێزگاکە مێژوویەکی دە ساڵەی لە [[کشتوکاڵ]]دا ھەیە. ھەر لە ساڵی ١٩٢١دا، فەڕەنسییەکان دەیانویست کەرتی کشتوکاڵ پەرە پێ بدەن و لە ڕێگەی توێژینەوەیەکی گونجاویی «یەکێتی ئابووریی سووریا»وە، ناوچەکە بۆ بەرھەمھێنانی لۆکە بە پڕقازانج دەبینرا. لەگەڵ ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ١٩٣٩دا، گەشەسەندنی کشتوکاڵی بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد. کاتێک ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی جەنگی کۆریادا کۆنترۆڵی لەسەر ھەناردەکردنی لۆکە دانا، بەرھەمھێنانی [[لۆکە]] لە پارێزگاکەدا ھەشت ھێندە زیادی کرد. تا ١٩٦٠کان، پارێزگاکە دووەم گەورەترین ڕێژەی زەوی چێندراوی لە سووریا بۆ ھەر کەسێک ھەبوو، بەڵام ھێشتا لە ڕووی زەوییە شیاوەکان بۆ کشتوکاڵ بۆ ھەر کەسێک لە نزمترین ئاستدا بوو. لقە ئابوورییەکانی تر بریتی بوون لە [[گەنم]] و [[نەوت]]. پێش ھەڵگیرسانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]، پارێزگاکە نزیکەی نیوەی بەرھەمھێنانی نەوتی سووریای پێکھێنابوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_and_the_French_Mandate.html?hl=ar&id=tvP_AwAAQBAJ</ref><ref>https://www.bloomsbury.com/us/modern-history-of-the-kurds-9780755600793/</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Al-Hasakah_Governorate ویکیپیدیای ئینگلیسی] {{کورت}} {{پارێزگاکانی سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Hasakah Governorate}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|سووریا}} [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:پارێزگاکانی سووریا]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] k3e1fv38124h8d34sh87e4wudibr6qa 1586047 1586046 2026-05-22T07:03:13Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1586047 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای حەسیچە | ناوی_خۆماڵی = {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}} | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگاکانی سووریا|پارێزگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 200px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Hasakah.PNG | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|Rojava}} {{ئاڵا|سووریا}} | جۆری_دابەشکراو٢ = ناوەند | ناوی_دابەشکراو٢ = [[حەسیچە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١,٤٧٧,٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = }} '''پارێزگای حەسیچە''' یان '''پارێزگای حەسەکە''' ({{بە کورمانجی|Parêzgeha Hesîçeyê}})، (بە [[عەرەبی]]: {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}}) یەکێک لە پارێزگاکانی [[سووریا]]یە کە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠١٠]] ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٤٧٧،٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[حەسیچە]]یە. زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] و [[عەرەب]]ن. کوردی موسڵمان و [[ئێزیدی]]. ئەم پارێزگایە کراوە بە چوار بەش: * قەزای حەسیچە کە بریتیە لە ناحیەکانی: تەلتەمر - شەدادا‌- مەرقەدا - بیر حلو. * قەزای قامیشلۆ کە دەبێتە ناحیەکانی: تەلحمیس، عامودێ و تربەسپی. * قەزای سەرێکانی و ناحیەی: دەرباسیە. * قەزای دێرک کە بریتیە لە دوو ناحیە: جل ئاغا و تەلکۆچک. ==جوگرافیا== لە سەردەمی [[عەباسییەکان]]دا، ئەو ناوچەیەی ئەم پارێزگایەی لێ پێکھاتووە، پێشتر بەشێک بووە لە یەکەی کارگێڕیی «دیار ڕەبیعە»، کە ھاوتایە لەگەڵ بەشی باشووری باکووری [[مێزۆپۆتامیا]]. کوردستان زەوییەکانی جەزیرەی سووریای نەدەگرتەوە. کوردستانی گریمانەکراوی [[پەیمانی سیڤەر]] ھیچ بەشێکی [[سووریا]]ی ئێستای نەدەگرتەوە.<ref>https://books.google.com/books/about/A_Modern_History_of_the_Kurds.html?hl=ar&id=dgDi9qFT41oC</ref> ==مێژوو== فەڕەنسییەکان، لە دوای ڕێبازە [[ڕامیاری]]یەکانی [[عوسمانییەکان]] کە ھانی ھۆزە کۆچەرییەکانی دەدا بۆ نیشتەجێبوون، لە سەرەتای دەسەڵاتیانەوە چەندین گوند و شارۆچکەیان دامەزراند. [[حەسیچە]] لە ١٩٢٢ و [[قامیشلۆ]] لە ١٩٢٦ دامەزران. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی [[کورد]]ی بچووک بەڵام بەھێز لە قامیشلۆ دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە، بزوتنەوەکە بە چالاکانە ھەوڵی بۆ خودموختاری ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی [[فەڕەنسا]] و جیابوونەوەی لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] بوون نەک [[عەرەب]]. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی دابھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی ناوخۆیی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە سوننە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی عەرەبی شەممەر بوون، شارۆچکەی «[[عاموودێ]]»یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی [[ئاشووری]]ی «[[دێرک، سووریا|دێرک]]» کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام [[ئاشوورییەکان]] ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردان [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، «دێرک»، «دەرباسییە» و «عاموودێ»ی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خودموختاریی کوردی-ئاشووری لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خودموختاری ھاوشێوەی [[سەنجەقی ئەسکەندەروون]]، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی [[کوردی]] لە [[خوێندنگە]]کان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن «میشێل دۆمێ»، شارەداری قامیشلۆ، «حەننا ھەبێ»، جێگری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد «حاجی ئاغا»وە سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد، لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و [[جەرابلوس]] بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی [[عەرەب]] کە بە «کوتلەی نیشتمانی» دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە [[عاموودێ]] لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، حاجی ئاغا سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]]. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، «گابریل پواو»، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، [[لاتاکیا]] و جەزیرە لە ٨ی تەممووزی ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Krieg_und_Revolution_in_Syrisch_Kurdista.html?hl=ar&id=omsMMQAACAAJ</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref> ==ئابووری== پارێزگاکە مێژوویەکی دە ساڵەی لە [[کشتوکاڵ]]دا ھەیە. ھەر لە ساڵی ١٩٢١دا، فەڕەنسییەکان دەیانویست کەرتی کشتوکاڵ پەرە پێ بدەن و لە ڕێگەی توێژینەوەیەکی گونجاویی «یەکێتی ئابووریی سووریا»وە، ناوچەکە بۆ بەرھەمھێنانی لۆکە بە پڕقازانج دەبینرا. لەگەڵ ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ١٩٣٩دا، گەشەسەندنی کشتوکاڵی بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد. کاتێک ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی جەنگی کۆریادا کۆنترۆڵی لەسەر ھەناردەکردنی لۆکە دانا، بەرھەمھێنانی [[لۆکە]] لە پارێزگاکەدا ھەشت ھێندە زیادی کرد. تا ١٩٦٠کان، پارێزگاکە دووەم گەورەترین ڕێژەی زەوی چێندراوی لە سووریا بۆ ھەر کەسێک ھەبوو، بەڵام ھێشتا لە ڕووی زەوییە شیاوەکان بۆ کشتوکاڵ بۆ ھەر کەسێک لە نزمترین ئاستدا بوو. لقە ئابوورییەکانی تر بریتی بوون لە [[گەنم]] و [[نەوت]]. پێش ھەڵگیرسانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]، پارێزگاکە نزیکەی نیوەی بەرھەمھێنانی نەوتی سووریای پێکھێنابوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_and_the_French_Mandate.html?hl=ar&id=tvP_AwAAQBAJ</ref><ref>https://www.bloomsbury.com/us/modern-history-of-the-kurds-9780755600793/</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Al-Hasakah_Governorate ویکیپیدیای ئینگلیسی] {{پارێزگاکانی سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Hasakah Governorate}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|سووریا|کوردستان}} [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:پارێزگاکانی سووریا]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] r1moglo3jt38wp538yxisdjmli7nhrf 1586048 1586047 2026-05-22T07:03:59Z 1silent scientist 51740 /* جوگرافیا */ 1586048 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای حەسیچە | ناوی_خۆماڵی = {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}} | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگاکانی سووریا|پارێزگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 200px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Hasakah.PNG | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|Rojava}} {{ئاڵا|سووریا}} | جۆری_دابەشکراو٢ = ناوەند | ناوی_دابەشکراو٢ = [[حەسیچە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١,٤٧٧,٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = }} '''پارێزگای حەسیچە''' یان '''پارێزگای حەسەکە''' ({{بە کورمانجی|Parêzgeha Hesîçeyê}})، (بە [[عەرەبی]]: {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}}) یەکێک لە پارێزگاکانی [[سووریا]]یە کە لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠١٠]] ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٤٧٧،٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[حەسیچە]]یە. زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] و [[عەرەب]]ن. کوردی موسڵمان و [[ئێزیدی]]. ئەم پارێزگایە کراوە بە چوار بەش: * قەزای حەسیچە کە بریتیە لە ناحیەکانی: تەلتەمر - شەدادا‌- مەرقەدا - بیر حلو. * قەزای قامیشلۆ کە دەبێتە ناحیەکانی: تەلحمیس، عامودێ و تربەسپی. * قەزای سەرێکانی و ناحیەی: دەرباسیە. * قەزای دێرک کە بریتیە لە دوو ناحیە: جل ئاغا و تەلکۆچک. ==جوگرافیا== لە سەردەمی [[عەباسییەکان]]دا، ئەو ناوچەیەی ئەم پارێزگایەی لێ پێکھاتووە، پێشتر بەشێک بووە لە یەکەی کارگێڕیی «دیار ڕەبیعە»، کە ھاوتایە لەگەڵ بەشی باشووری باکووری [[مێزۆپۆتامیا]].<ref>https://books.google.com/books/about/A_Modern_History_of_the_Kurds.html?hl=ar&id=dgDi9qFT41oC</ref> ==مێژوو== فەڕەنسییەکان، لە دوای ڕێبازە [[ڕامیاری]]یەکانی [[عوسمانییەکان]] کە ھانی ھۆزە کۆچەرییەکانی دەدا بۆ نیشتەجێبوون، لە سەرەتای دەسەڵاتیانەوە چەندین گوند و شارۆچکەیان دامەزراند. [[حەسیچە]] لە ١٩٢٢ و [[قامیشلۆ]] لە ١٩٢٦ دامەزران. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی [[کورد]]ی بچووک بەڵام بەھێز لە قامیشلۆ دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە، بزوتنەوەکە بە چالاکانە ھەوڵی بۆ خودموختاری ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی [[فەڕەنسا]] و جیابوونەوەی لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] بوون نەک [[عەرەب]]. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی دابھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی ناوخۆیی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە سوننە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی عەرەبی شەممەر بوون، شارۆچکەی «[[عاموودێ]]»یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی [[ئاشووری]]ی «[[دێرک، سووریا|دێرک]]» کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام [[ئاشوورییەکان]] ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردان [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، «دێرک»، «دەرباسییە» و «عاموودێ»ی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خودموختاریی کوردی-ئاشووری لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خودموختاری ھاوشێوەی [[سەنجەقی ئەسکەندەروون]]، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی [[کوردی]] لە [[خوێندنگە]]کان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن «میشێل دۆمێ»، شارەداری قامیشلۆ، «حەننا ھەبێ»، جێگری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد «حاجی ئاغا»وە سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد، لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و [[جەرابلوس]] بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی [[عەرەب]] کە بە «کوتلەی نیشتمانی» دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە [[عاموودێ]] لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، حاجی ئاغا سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]]. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، «گابریل پواو»، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، [[لاتاکیا]] و جەزیرە لە ٨ی تەممووزی ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Krieg_und_Revolution_in_Syrisch_Kurdista.html?hl=ar&id=omsMMQAACAAJ</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref> ==ئابووری== پارێزگاکە مێژوویەکی دە ساڵەی لە [[کشتوکاڵ]]دا ھەیە. ھەر لە ساڵی ١٩٢١دا، فەڕەنسییەکان دەیانویست کەرتی کشتوکاڵ پەرە پێ بدەن و لە ڕێگەی توێژینەوەیەکی گونجاویی «یەکێتی ئابووریی سووریا»وە، ناوچەکە بۆ بەرھەمھێنانی لۆکە بە پڕقازانج دەبینرا. لەگەڵ ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ١٩٣٩دا، گەشەسەندنی کشتوکاڵی بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد. کاتێک ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی جەنگی کۆریادا کۆنترۆڵی لەسەر ھەناردەکردنی لۆکە دانا، بەرھەمھێنانی [[لۆکە]] لە پارێزگاکەدا ھەشت ھێندە زیادی کرد. تا ١٩٦٠کان، پارێزگاکە دووەم گەورەترین ڕێژەی زەوی چێندراوی لە سووریا بۆ ھەر کەسێک ھەبوو، بەڵام ھێشتا لە ڕووی زەوییە شیاوەکان بۆ کشتوکاڵ بۆ ھەر کەسێک لە نزمترین ئاستدا بوو. لقە ئابوورییەکانی تر بریتی بوون لە [[گەنم]] و [[نەوت]]. پێش ھەڵگیرسانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]، پارێزگاکە نزیکەی نیوەی بەرھەمھێنانی نەوتی سووریای پێکھێنابوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_and_the_French_Mandate.html?hl=ar&id=tvP_AwAAQBAJ</ref><ref>https://www.bloomsbury.com/us/modern-history-of-the-kurds-9780755600793/</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Al-Hasakah_Governorate ویکیپیدیای ئینگلیسی] {{پارێزگاکانی سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Hasakah Governorate}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|سووریا|کوردستان}} [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:پارێزگاکانی سووریا]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] 5vfkwauapj4u38lk0rtwiuh4wvlepq3 1586049 1586048 2026-05-22T07:05:54Z 1silent scientist 51740 1586049 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = پارێزگای حەسیچە | ناوی_خۆماڵی = {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}} | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگاکانی سووریا|پارێزگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 200px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = Hasakah.PNG | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | جۆری_دابەشکراو = | ناوی_دابەشکراو = | جۆری_دابەشکراو١ = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|Rojava}} {{ئاڵا|سووریا}} | جۆری_دابەشکراو٢ = ناوەند | ناوی_دابەشکراو٢ = [[حەسیچە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١,٤٧٧,٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٠]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = }} '''پارێزگای حەسیچە''' یان '''پارێزگای حەسەکە''' ({{بە کورمانجی|Parêzgeha Hesîçeyê}})، (بە [[عەرەبی]]: {{نووسەی عەرەبی|مُحافظة الحسكة}}) یەکێکە لە پارێزگاکانی [[ڕۆژاوای کوردستان]] و [[سووریا]] و لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتە ھەڵکەوتووە. بە پێی سەرژمێرییەکانی ساڵی [[٢٠١٠]] ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە ١،٤٧٧،٠٠٠ کەس بووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[حەسیچە]]یە. زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] و [[عەرەب]]ن. کوردی موسڵمان و [[ئێزیدی]]. ئەم پارێزگایە کراوە بە چوار بەش: * قەزای حەسیچە کە بریتیە لە ناحیەکانی: تەلتەمر - شەدادا‌- مەرقەدا - بیر حلو. * قەزای قامیشلۆ کە دەبێتە ناحیەکانی: تەلحمیس، عامودێ و تربەسپی. * قەزای سەرێکانی و ناحیەی: دەرباسیە. * قەزای دێرک کە بریتیە لە دوو ناحیە: جل ئاغا و تەلکۆچک. ==جوگرافیا== لە سەردەمی [[عەباسییەکان]]دا، ئەو ناوچەیەی ئەم پارێزگایەی لێ پێکھاتووە، پێشتر بەشێک بووە لە یەکەی کارگێڕیی «دیار ڕەبیعە»، کە ھاوتایە لەگەڵ بەشی باشووری باکووری [[مێزۆپۆتامیا]].<ref>https://books.google.com/books/about/A_Modern_History_of_the_Kurds.html?hl=ar&id=dgDi9qFT41oC</ref> ==مێژوو== فەڕەنسییەکان، لە دوای ڕێبازە [[ڕامیاری]]یەکانی [[عوسمانییەکان]] کە ھانی ھۆزە کۆچەرییەکانی دەدا بۆ نیشتەجێبوون، لە سەرەتای دەسەڵاتیانەوە چەندین گوند و شارۆچکەیان دامەزراند. [[حەسیچە]] لە ١٩٢٢ و [[قامیشلۆ]] لە ١٩٢٦ دامەزران. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی [[کورد]]ی بچووک بەڵام بەھێز لە قامیشلۆ دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە، بزوتنەوەکە بە چالاکانە ھەوڵی بۆ خودموختاری ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی [[فەڕەنسا]] و جیابوونەوەی لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[کورد]] بوون نەک [[عەرەب]]. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی دابھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی ناوخۆیی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە سوننە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی عەرەبی شەممەر بوون، شارۆچکەی «[[عاموودێ]]»یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی [[ئاشووری]]ی «[[دێرک، سووریا|دێرک]]» کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام [[ئاشوورییەکان]] ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردان [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، «دێرک»، «دەرباسییە» و «عاموودێ»ی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خودموختاریی کوردی-ئاشووری لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خودموختاری ھاوشێوەی [[سەنجەقی ئەسکەندەروون]]، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی [[کوردی]] لە [[خوێندنگە]]کان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن «میشێل دۆمێ»، شارەداری قامیشلۆ، «حەننا ھەبێ»، جێگری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد «حاجی ئاغا»وە سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد، لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و [[جەرابلوس]] بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی [[عەرەب]] کە بە «کوتلەی نیشتمانی» دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە [[عاموودێ]] لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، حاجی ئاغا سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]]. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، «گابریل پواو»، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، [[لاتاکیا]] و جەزیرە لە ٨ی تەممووزی ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C#v=onepage&q&f=false</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Krieg_und_Revolution_in_Syrisch_Kurdista.html?hl=ar&id=omsMMQAACAAJ</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref> ==ئابووری== پارێزگاکە مێژوویەکی دە ساڵەی لە [[کشتوکاڵ]]دا ھەیە. ھەر لە ساڵی ١٩٢١دا، فەڕەنسییەکان دەیانویست کەرتی کشتوکاڵ پەرە پێ بدەن و لە ڕێگەی توێژینەوەیەکی گونجاویی «یەکێتی ئابووریی سووریا»وە، ناوچەکە بۆ بەرھەمھێنانی لۆکە بە پڕقازانج دەبینرا. لەگەڵ ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] لە ١٩٣٩دا، گەشەسەندنی کشتوکاڵی بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد. کاتێک ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کاتی جەنگی کۆریادا کۆنترۆڵی لەسەر ھەناردەکردنی لۆکە دانا، بەرھەمھێنانی [[لۆکە]] لە پارێزگاکەدا ھەشت ھێندە زیادی کرد. تا ١٩٦٠کان، پارێزگاکە دووەم گەورەترین ڕێژەی زەوی چێندراوی لە سووریا بۆ ھەر کەسێک ھەبوو، بەڵام ھێشتا لە ڕووی زەوییە شیاوەکان بۆ کشتوکاڵ بۆ ھەر کەسێک لە نزمترین ئاستدا بوو. لقە ئابوورییەکانی تر بریتی بوون لە [[گەنم]] و [[نەوت]]. پێش ھەڵگیرسانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]، پارێزگاکە نزیکەی نیوەی بەرھەمھێنانی نەوتی سووریای پێکھێنابوو.<ref>https://books.google.com/books/about/Syria_and_the_French_Mandate.html?hl=ar&id=tvP_AwAAQBAJ</ref><ref>https://www.bloomsbury.com/us/modern-history-of-the-kurds-9780755600793/</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} [http://en.wikipedia.org/wiki/Al-Hasakah_Governorate ویکیپیدیای ئینگلیسی] {{پارێزگاکانی سووریا}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Hasakah Governorate}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|سووریا|کوردستان}} [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:پارێزگاکانی سووریا]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] ikcpxrrq0xpmjcxzy7fpekkyp2l10k9 10 14363 1585923 928001 2026-05-21T17:21:19Z Hivja 64112 /* */ 1585923 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ھۆڵەندا | flag alias = Flag of the Netherlands.svg | flag alias-prinsengeus = Naval Jack of the Netherlands.svg | link alias-naval = Royal Netherlands Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = prinsengeus | redir1 = NLD | redir2 = NED | redir3 = The Netherlands | related1 = Kingdom of the Netherlands | related2 = Dutch Republic | related3 = Batavian Republic </noinclude> }}<noinclude> </noinclude> 28fga2hqm3xch25d4woglk75w0p8ftu 0 17248 1585911 1493518 2026-05-21T16:58:08Z Qan4il 51786 دەستکاری بچووک 1585911 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی خولی تۆپی پێ | ناو =بۆندسلیگا - خوولی ئەڵمانی | وێنە =[[پەڕگە:Bundesliga-Logo-2010.png|thumb|لۆگۆی بۆندسلیگا]] | ناونیشانی وێنە = | ڕێکخراوە لەلایەن = یەکێتی تۆپی پێی ئەڵمانیا | دامەزراندن =٢٤ی ئابی ١٩٦٣ (٥٨ ساڵ) | ھەڵوەشاندن = | ناوچە =[[ئەڵمانیا]] | ژمارەی تیمەکان =١٨ | Qualifier for =[[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] <br>[[خولی ئەورووپا]] <br>[[خولی کۆنفرانسی ئەورووپی]] | پێشبڕکێ پەیوەندیدارەکان = | بێژەری تەلەڤیزیۆن = | جامی نێوخۆیی =جامی ئەڵمانیا - جامی سووپەری ئەڵمانیا | جامی نێودەوڵەتی = | پاڵەوان = | پاڵەوانی ئێستا =[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونخ]] (٣٥ـەمین نازناو) | سەرکەوتووترین یانە =[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونخ]] (٣٥ نازناو) | دروشم = |ماڵپەڕی فەرمی ={{URL|www.bundesliga.com}} |وەرزی ئەمساڵ = }} '''بۆندسلیگا''' بە {{IPA-de|ˈbʊndəsˌliːɡa|lang|De-Bundesliga.ogg}} پاڵەوانیەتیەکی ساڵانەیە بۆ یانەکانی خوولی یانەکانی [[ئەڵمانیا]]، بەپێی سیستەمی پاڵەوانیەتیەکە ساڵانە ١٨ تیپ بەشداردەبن بەسیستەمی ٣٤ جەولە لە خولی پلە یەکەکان، ئەم پاڵەوانیەتیە لەساڵی [[١٩٦٣]]ـەوە تاوەکوو ئێستا بەردەوامە ، لە '''ئێستادا یانەی [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایرن میونخ]] پاڵەوانە''' == پاڵەوانانی بۆندسلیگا {١٩٦٣} == * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایڕن میونخ]] (٣٥ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]] دینامۆ بەرلین (١٠ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]] نۆڕمبێڕگ (٩ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]] دینامۆ درسدین (٨ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[بۆروسیا دۆرتموند|بڕوسیا دۆڕتمۆند]] (٨ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]][[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[شاڵکە ٠٤|شاڵکە]] (٧ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] ئینتراخت فڕانکفۆڕت (٦ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[یانەی وەرزشیی ھامبۆرگا|ھامبۆڕگ]] (٦ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[یانەی بۆروسیا مۆنشنگلادباخ|بڕوسیا میونشنگڵادباخ]] (٥ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[شتوتگارت|ڤی ئێف بی شتووتگارت]] (٥ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] [[ڤێردەر برێمن|ڤێڕدەربڕێمەن]] (٤ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] کایزەرسڵاوتڕن (٤ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] ماگدیبێرگ (٣ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] ئێرزیکبێرگ (٣ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] لۆکۆمۆتیڤ (٣ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] کارل زیس ینا (٣ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] کۆڵن (٣ جار) * [[پەڕگە:Star full.svg|20px]] گروسەر (٣ جار) == یانەکانی ئێستا == [[یانەی تۆپی پێی ئۆگسبۆرک|ئۆگسبۆرک]] [[بایەرن ٠٤ لیڤەرکوزن]] [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] [[یانەی تۆپی پێی بوخۆم|بوخۆم]] [[بۆروسیا دۆرتموند|بۆروسیا دۆرتمۆند]] [[یانەی بۆروسیا مۆنشنگلادباخ|بۆروسیا مۆنشیگلادباخ]] [[ئینتراخت فڕانکفۆرت]] [[یانەی تۆپی پێی فرابیبۆرگ|فرابیبۆرگ]] [[یانەی تۆپی پێی هۆفنهایم|هۆفنهایم]] [[یانەی تۆپی پێی هۆلشتاین کیل|هۆلشتاین کیل]] [[یانەی لایپزیگ]] [[ماینز ٠٥]] [[یانەی تۆپی پێی سانت پاولی|سانت پاولی]] [[یانەی شتوتگارت]] [[یۆنیون بەرلین]] [[ڤێردەر برێمن]] [[یانەی فۆلکسبۆرگ]] == گۆڵکارانی مێژوویی بۆندسلیگا == # '''[[گێرد مۆلەر|گێڕد موڵەر]] = ٣٦٥ گۆڵ''' # '''کڵاوس فیچەر = ٢٦٨ گۆڵ''' # '''یوپ هانکس = ٢٢٠ گۆڵ''' == میدیا و پەخشی بۆندسلیگا == ئەو کەناڵانەی کە تەواوی یاریەکانی بۆندسلیگا دەگوازنەوە: * Sky Deutschland * ARD * ZDF * SPORT١ * !Liga total == ماڵپەڕی خوول == * [https://web.archive.org/web/20120809030529/http://www.bundesliga.de/en/ ماڵپەڕی پاڵەوانیەتیەکە] {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|تۆپی پێ|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Fußball-Bundesliga (Germany)}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٣ لە ئاڵمانیای ڕۆژاوا]] [[پۆل:بۆندسلیگا]] [[پۆل:خولە وەرزشییەکان، دامەزرانی ١٩٦٣]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٣ لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] [[پۆل:خولە ئاست بەرزەکانی تۆپی پێ لەئەوروپا]] 69pc70215n395hkr819kfkz8lsa3pqo 0 19356 1585996 1529070 2026-05-21T22:18:40Z MFTG 21816 چاکسازیی ژمارەکان، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1585996 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چۆمباڵۆک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جومبالوک}}<br>{{lang-en| Chombalok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.64707| 44.70808}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چۆمباڵۆک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64707| 44.70808 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨١٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چۆمباڵۆک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].نزیکەی ١٤٠ کیلۆمەتر لە شاری [[ھەولێر]]. دوورە و نزیکەی ٤٠ ماڵ دەبێت و یەکەم گوندە لە سنووری دۆڵی ڕۆست کە لە ڕێگای( ھامڵتۆن)ەوە لا دەدات. زۆربەی سەرچاوەکان دەڵێن (چۆمبارۆک) لە (بلاروک یاخود چەم و ڕووبار) ھاتووە. سروشتی جوگرافی گوندەکە زۆربەی شاخاوییە و بەچەندین شاخ و گرد دەور دراوە و ھاوسنوورە لەگەڵ چەند گوندێکی تر لەوانە لە ڕۆژھەڵات گوندی [[شێرکاوە]] و لە باکوور گوندی [[چۆمانی سمایل ئاغا]] و لە ڕۆژئاوا لەگەڵ چیایی بستێ و گوندی [[زەروان]] و لە باشووریش بە زنجیرە چیایی بنەسار دەوردراوە. زۆربەی خەڵکی گوندەکە لە یەک ڕەچەڵەکەوە دەگەنەوە یەک و نەوەی (ئەحمەد ئاغا) کە خۆی دانیشتوی سنووری دەشتی [[ھەریر]] بووە و بۆیەش یەکێ لە شاخەکان بەناوی (کەپکی حمدئاغا) ناسراوە. یەکەم قوتابخانە لەساڵی ١٩٧٩ کرایەوە و یەکەم مامۆستاش ناوی (م.تەھا)دەرسی داوەتە قوتابیانی گوند. گوندی چۆمبارۆک بەدەر نەبووە لە ڕاگواستن لە ساڵانی ١٩٨٣، بۆ کۆمەڵگایە زۆرە ملێیەکانی [[قوشتەپە]] ڕاگواستراون. پاش ڕاپەرینی گەلی کوردستان و ئاوەدان بوونەوەی دێھاتەکان ئەم گوندەش زیاتر دانیشتوانی گەڕانەوە و ئاوەدانی زیاتری بەخۆیەوە بینی و قوتابخانەی نوێ و پڕۆژەی ئاوی بۆ دروست کراو و لە ساڵی ٢٠١٩دا مزگەوتێک و ھۆڵێکی بۆنەکانی لەسەر شێوازێکی گونجاو مۆدێرن بۆ دروست کرا لە گردی با نان ئەو مزگەوتە لەلایەن خێرخوازو خودا پێداوان دروستکراو مەلا یاسین کوڕی مەڵا عبداللە سەرپەرشتی دەکرد بەیارمەتی چەند ئامۆزایەکی خۆی لەم گوندەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] stdjmzxux7prym0p3zw9leq1gkzeitd 0 19357 1585995 1529068 2026-05-21T22:04:57Z MFTG 21816 1585995 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چۆمانی سمایل ئاغا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جوماني سمايل آغا}}<br>{{lang-en| Chomani Smail Agha}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.65887| 44.70201}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چۆمانی سمایل ئاغا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65887| 44.70201 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چۆمانی سمایل ئاغا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] oawfbh3vr0ejz3stqi072o5rb7ty3ke 0 19358 1586003 1502818 2026-05-21T22:42:02Z MFTG 21816 1586003 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دۆڵبالیس | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دولبالیس}}<br>{{lang-en| Dolbalis}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67443| 44.6657}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دۆڵبالیس''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67443| 44.6657 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دۆڵبالیس''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] taxjdbc65wwn0m6fcgjpul4tlmno0pp 0 19359 1586052 1538039 2026-05-22T07:09:43Z MFTG 21816 1586052 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوێزلینگە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| کویزلینکة}}<br>{{lang-en| Gwezlinga}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.63127| 44.73695}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوێزلینگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.63127| 44.73695 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوێزلینگە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] lqnnbat0wkr7pfxitgj86x9h74sbhqi 0 19360 1586041 615759 2026-05-22T06:36:12Z MFTG 21816 1586041 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شێرکاوە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| شيركاوة}}<br>{{lang-en| Sherkawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.6342| 44.72742}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شێرکاوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.6342| 44.72742 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٣١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٦١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شێرکاوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 8j7d3d7x5z83yxyd3dgy94gpxvk6bbm 0 19361 1586004 1503360 2026-05-21T22:44:49Z MFTG 21816 1586004 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دێگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ديكة}}<br>{{lang-en| Dega}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.64818| 44.73049}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دێگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64818| 44.73049 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دێگە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 8sm2b3rmigrklb0suhog8bgzbsclgle 0 19362 1586053 1212949 2026-05-22T07:19:03Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1586053 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مامەخەتیبیان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| مامةختیبیان}}<br>{{lang-en| Mamakhatibian}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67632| 44.71545}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مامەخەتیبیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67632| 44.71545 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٢٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مامەخەتیبیان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. دانیشتوانەکەی سەر بە ھۆزی [[دۆلەمەری]]ن کە یەکێکن لە حەوت [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزەکەی بارزان]] خاوەنی چەندین شۆڕشگێڕن لە تەواوی شۆڕشەکانی [[باشووری کوردستان]] لە ئەیلول و گوڵان بەشداریان کردوە گوندی مامەخەتیبیان دووجار لەسەردەستی [[ڕژێمی بەعس]] سوتێنراوە وە دانیشتوانەکەی ڕاگوازراون بۆ کۆمەڵگا زۆرەملێکان، لەساڵی ١٩٩١ و دوای [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینی کوردستان]] دووبارە گوندەکە ئاوەدان کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 6m50193i3kvj9ni8wap348297cpq2f7 0 19363 1585991 1562797 2026-05-21T21:48:18Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1585991 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێشە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیشة}}<br>{{lang-en| Besha}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68905| 44.66489}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بێشە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68905| 44.66489 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٧٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٧٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێشە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. کەوتۆتە بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری سۆران لە نێوان دامێنی چیای حەسەن بەگ و نزاری بێشە. لە ئێستادا ٨٥ خێزان نیشتەجێی ئەم گوندەن. لە [[زستان]]ان کەشیکی زۆر ساردی ھەیە، ھەندێک جار پلەی گەرمی دەگاتە ٧ پلە ژێر سفری سەدی. لە [[بەھار]] و [[ھاوین]] و [[پایز]]دا کەشیکی فێنک و دیمەنێکی جوان و دڵڕفێنی ھەیە. بەشێک لە دانیشتوانی ئەم گوندە سەرقاڵی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارین. بەڵام بە ھۆی کەمبوونی ڕێژەی خواست لە سەر بەرھەمی کشتوکاڵی و ئاژەڵداری، بەشیکی زۆری دانیشتوانەکەی روویان لە شارەکان کردووە بۆ باشتر کردنی گوزەرانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ناو == * بێشە بە مانای لانەی شێر دێت. '''[[مەحوی]]''' دەفەرموێت: بەم ھەموو تیرەوە، دڵ سینەمی دی، ئەو '''شێرە''' لەرزی ھاتێ، وتی: ئەم '''بێشە''' نەما نیمە مەلاز ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] qnir9248j8gi92u4s7v9kzu30zynlix 0 19364 1586044 1537645 2026-05-22T06:59:11Z MFTG 21816 1586044 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گزرە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| كزرة}}<br>{{lang-en| Gzra}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68853| 44.69238}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گزرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68853| 44.69238 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گزرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] knfcfecymtu7e5itljy09nfsnx58bvd 0 19365 1585994 1497341 2026-05-21T22:01:53Z MFTG 21816 1585994 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = جاوەکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جاوكة}}<br>{{lang-en| Jawaka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67804| 44.70643}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی جاوەکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67804| 44.70643 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩١٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''جاوەکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] a23jugwsq1yfei6jr9sar5g7mrhbxw8 0 19366 1586059 1540118 2026-05-22T07:36:18Z MFTG 21816 1586059 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەبلەسان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| هبلةسان}}<br>{{lang-en| Hablasan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68752| 44.70615}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەبلەسان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68752| 44.70615 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەبلەسان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] jzt7bm7prqw1mpfne41hhx4tpyx234y 0 19367 1585998 1529071 2026-05-21T22:21:50Z MFTG 21816 1585998 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چۆمبرس | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جومبرس}}<br>{{lang-en| Chombrs}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68752| 44.70615}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چۆمبرس''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68752| 44.70615 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چۆمبرس''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 2b6fc6stw9daoxyv7h1bbjh9cqeqvez 0 19368 1586045 1538537 2026-05-22T07:02:14Z MFTG 21816 1586045 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەزنە | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| کزنة}}<br>{{lang-en| Gazna}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70638| 44.69301}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گەزنە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70638| 44.69301 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەزنە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] jkvckbw86w9rdk4slbky2xcom4m0ni7 0 19369 1586060 1539405 2026-05-22T07:38:51Z MFTG 21816 1586060 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھۆرێ | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| هوري}}<br>{{lang-en| Hore}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69769| 44.70444}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھۆرێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69769| 44.70444 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھۆرێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] qhdk0co7qtpyeime0ux3cx5hka7alav 0 19370 1586061 787042 2026-05-22T07:43:55Z MFTG 21816 1586061 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەوێزە بۆر | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| هويزةبور}}<br>{{lang-en| Hawezabor}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.7211650| 44.7165120}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەوێزە بۆر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.7211650| 44.7165120 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٥٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەوێزە بۆر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 3l1gs7c1fk6mi958dllhla46p3i09re 0 19371 1586042 1533675 2026-05-22T06:52:25Z MFTG 21816 1586042 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کاولان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| کاولان}}<br>{{lang-en| Kawlan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.7071448| 44.7128645}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کاولان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.7071448| 44.7128645 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٨٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کاولان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] op19cynjgzv1jibvnddlosff0nph67p 0 19372 1586001 1502016 2026-05-21T22:34:45Z MFTG 21816 1586001 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دزووک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دزوك}}<br>{{lang-en| Dzuk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70333| 44.71617}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دزووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70333| 44.71617 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٥٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دزووک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] ixrhsaya3dqt1jk1lk2veer4242rs3d 0 19373 1586057 1518215 2026-05-22T07:30:19Z MFTG 21816 1586057 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = نزاری | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| نزاري}}<br>{{lang-en| Nzari}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70057| 44.71591}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی نزاری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70057| 44.71591 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''نزاری''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] stiw7ppe4vcswgyab0o3t5nmkhhjvmx 0 19374 1586002 1502582 2026-05-21T22:38:40Z MFTG 21816 1586002 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دۆلانە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دولانة}}<br>{{lang-en| Dolana}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.69201| 44.72341}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دۆلانە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.69201| 44.72341 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٠٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دۆلانە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] krfzzkcrulzdsv6uvw69oz4040p0w5m 0 19376 1586038 1509385 2026-05-22T06:24:33Z MFTG 21816 1586038 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شیوەچنار | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| شيوةجنار}}<br>{{lang-en| Shiwachnar}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68583| 44.73326}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شیوەچنار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68583| 44.73326 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شیوەچنار''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] lrt4m8kcwz294gw1nc2wo7zd9fl5dnt 0 19377 1585999 1501512 2026-05-21T22:26:25Z MFTG 21816 1585999 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = دارەگرد | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دارکرد}}<br>{{lang-en| Daragrd}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67906| 44.72925}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی دارەگرد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67906| 44.72925 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''دارەگرد''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] npazsxb5msha9umhzvtwqxp8ay0w1nl 0 19378 1586040 553902 2026-05-22T06:32:28Z MFTG 21816 1586040 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شیوەماوان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| شيوةماوان}}<br>{{lang-en| Shiwamawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67605| 44.73238}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شیوەماوان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67605| 44.73238 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٥ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شیوەماوان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] hwyfehoteomhfxtmwpjz8nyq9pkh4vl 0 19379 1586058 1514855 2026-05-22T07:32:36Z MFTG 21816 1586058 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ماوان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| ماوان}}<br>{{lang-en| Mawan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67274| 44.73645}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ماوان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67274| 44.73645 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٦٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ماوان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 85vs5bv2y7o9hsescnxa4gorc64oj38 0 19380 1585992 1494161 2026-05-21T21:53:08Z MFTG 21816 1585992 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێولە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیولة}}<br>{{lang-en| Bewla}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.66401| 44.73738}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بێولە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.66401| 44.73738 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێولە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 7bh3da2cur3mcoiaunmo7dor9x78mmc 0 19382 1585993 1527546 2026-05-21T21:57:34Z MFTG 21816 1585993 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پیرۆمەر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیرومر}}<br>{{lang-en| Piromar}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68704| 44.74972}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی پیرۆمەر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68704| 44.74972 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٨٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پیرۆمەر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 4ydvp2aqj0fa1v12m7yizq0nsvxovef 0 19383 1586006 1505926 2026-05-21T22:51:23Z MFTG 21816 1586006 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سرێشمە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سريشمة}}<br>{{lang-en| Sreshma}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.67481| 44.75942}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سرێشمە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.67481| 44.75942 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سرێشمە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] a9b13h1vb9swgh9ilx4bur3sjfot60v 0 19385 1586050 1537975 2026-05-22T07:06:43Z MFTG 21816 1586050 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوڵان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| کولان}}<br>{{lang-en| Gullan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70908| 44.76190}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوڵان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70908| 44.76190 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوڵان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 01njoh22tfyysh9v05dhum4aall3mmt 0 19386 1586005 1529967 2026-05-21T22:47:56Z MFTG 21816 1586005 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕوست | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| روست}}<br>{{lang-en| Rust}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70534| 44.76891}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕوست''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70534| 44.76891 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٢٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕوست''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] t9ykl5yr6ph6spk9w0s1ixvttcous8e 0 19387 1586043 1537424 2026-05-22T06:55:42Z MFTG 21816 1586043 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گرتک | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| کرتک}}<br>{{lang-en| Grtk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70485| 44.78072}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گرتک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70485| 44.78072 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٦٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گرتک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 4dxwkztykupz0kiw7fxk9kgs7lfqc4y 0 19388 1586034 1509083 2026-05-22T06:19:28Z MFTG 21816 1586034 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شلۆک | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| شلوك}}<br>{{lang-en| Shlok}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.71197| 44.77953}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شلۆک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.71197| 44.77953 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٣٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شلۆک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] houqev2h7d3l1uig9rnrc201yh5fjh8 0 19389 1586000 1502006 2026-05-21T22:30:40Z MFTG 21816 1586000 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = درێشک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| دريشك}}<br>{{lang-en| Dreshk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70711| 44.79825}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی درێشک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70711| 44.79825 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٣١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''درێشک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 0kfossdwytre2qtmb5l1pcfuu9wmjok 0 19390 1586009 1509081 2026-05-21T22:58:56Z MFTG 21816 1586009 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شلان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| شلان}}<br>{{lang-en| Shlan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.71046| 44.79925}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شلان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.71046| 44.79925 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٣١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شلان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] alwzfkglyn7cj2shx2uggq9isvn5y8u 0 19391 1586008 1508050 2026-05-21T22:55:40Z MFTG 21816 1586008 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سەری مارساوا | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar| سري ماساوا}}<br>{{lang-en| Sari Masawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70614| 44.78225}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سەری مارساوا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70614| 44.78225 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٤٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سەری مارساوا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 45hbebw4ut9dpdx4e6qza64ejkg4caa 0 19404 1585851 1585775 2026-05-21T12:02:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585851 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شۆرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| شورھ}}{{ھن}}{{lang-en| Shora}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = گوندی شۆرە Shora Village.jpg | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70622| 44.91335}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی شۆرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70622| 44.91335 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران|حاجی ئۆمەران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزراوە | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٨٠٠]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = موختار | ناوی_سەرۆک = عوسمان ئیبراھیم عوسمان شۆرەیی | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧١٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = شۆرەیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شۆرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == جوگرافیا == شوێنی جوگرافی گوندەکە دەکەوێتە سنووری زنجیرە چیاکانی زاگۆرس لە بناری چیای ھەڵگورد، کە بە ساردترین گوندی [[ھەرێمی کوردستان]] دادەندرێت، ھاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانی: [[دەربەندی ڕایات]]، [[دۆڵەبۆن]]، [[ناوەندە]]، گوندەژۆر، [[گەلەژێر]]، دووری نێوان [[چۆمان]] و گوندی شۆرە نزیکەی ١٢ کیلۆمەترە، گوندی شۆرێ دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی ھەیە لە ھەر چوار وەرزەکەی ساڵدا، لە وەرزی [[بەھار|بەھاردا]] بە گژوگیای وەک [[ڕێواس]]، [[کەنگر]]، ستلێرک، کوارگ، [[کاردی]]، لوشکە، و چەندین گیای تر کە بە کەڵکی خواردنی مرۆڤ و گیانلەبەر دێن دەوڵەمەندە. لەڕووی ئاستی دەریاوە بەرزییەکەی دەگاتە ٢٢٠٠ مەتر، کە ئەم بەرزاییە وایکردووە کەشوھەوایەکی دڵڕفێنی ھەبێت و زستانەکانی ساردە و ھاوینانیش فێنک، [[بەفر]] بۆ چەند مانگێک لە ساڵدا ناوچەکە دەگرێتەوە و سەھۆڵبەندانەکان لەسەر لوتکەکانی نزیک ھەڵگورد تا [[ھاوین]] بەردەوامن. گوندی شۆرێ بەناوبانگە بە دارگوێز، کە ڕێژەیەکی زۆری گوێز بەرھەمدەھێنن، جگە لەوەش چەندین گیانداری کێوی بوونی ھەیە لەم ناوچەیە وەکو: [[سمۆرە]]، [[ھەڵۆ|ھەڵۆ]]، [[کەو]]، [[ورچ]]، [[بەراز]]، [[ڕێوی]]، [[گورگ]]، ھتد. بەھۆی سەختی ناوچەکە و زۆری بوونی چیا و شاخی بەرز و مەترسیدار، گەشتیاران ناتوانن سەردانی بکەن، وە گوندی شۆرە بۆ گەشتیاری گونجاو نیە. == دانیشتوان == شۆرەییەکان نزیکەی ٢٠٠ ساڵە نیشتەجێی دەڤەری [[باڵەکایەتی]]ن و لە سنووری ھەکاریەوە ھاتوون بۆ ئەو ناوچەیە و تاوەکو ئێستاش نیشتەجێن و گوندەکەیان ئاوەدانە، شۆرەییەکان لە ناوچەی ھەکاری نیشتەجێبوون و لە کوێستانەکانی [[شەمزینان]] ھاتوون بەرەو کوێستانەکانی باڵەکایەتی، لە نزیک سنووری [[تورکیا]] و [[عێراق|عێڕاق]]، لە ساڵانی نێوان ١٧٠٠ بۆ ١٨٠٠ کۆچیان کردووە و ھاتوونەتە خوارەوە بۆ گوندی شۆرە، کە بەپێی داتا تۆمارکراوەکانی دەوڵەتی عوسمانی خەڵکی ئەو گوندە زۆر گەرمیان و کوێستانیان دەکرد بەر لەوەی بێن بۆ ناوچەی [[باڵەکایەتی]]، لە ساڵەکانی ١٧٠٠ تا ١٨٠٠ دەگەڕان بەناو کوێستانەکانی [[شەمزینان]]، پاشان لەبەر ھەڕەشەی دەوڵەتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] نەیانتوانی لە زێدی خۆیان بمێننەوە و ناچارکران کۆچ بکەن بەرەو کوێستانەکانی دەورووبەری چیای [[ھەڵگورد]]، کە تاوەکو ئێستاش ھەر لەوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=The Spirit of Kurdistan|ناونیشان=http://archive.org/details/the-history-of-the-shora-sore-people|سەردێڕ=The History Of The Shora (Şore) People|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ottoman Tax Registers |ڕێکەوت=٢٠٠٤|ناونیشان=https://digitalcommons.lib.uconn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1295&context=econ_wpapers|سەردێڕ=Wayback Machine}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rich|یەکەم=Cladius James|ناونیشان=http://archive.org/details/narrativeofresid01richuoft|سەردێڕ=Narrative of a residence in Koordistan: and on the site of ancient Nineveh; with journal of a voyage down the Tigris to Bagdad and an account of a visit to Shirauz and Persepolis|ڕێکەوت=١٨٣٦|بڵاوکەرەوە=London: Duncan|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> شۆرەییەکان لە گوندی سەلارانی شەمزینان ھاتوونە بۆ ئەو ناوچەیە، ھەندێک لە خزمەکانیان ھەر لە ناوچەی برادۆست مانەوە، ھەندێکیشیان چوون بۆ ورمێی ڕۆژھەڵاتی کوردستان، ھەندێکیش ھاتن بۆ بناری چیای ھەڵگورد، کە تەنھا ٧ یان ٨ ماڵ بوون، دوو بەرەبابیان سەرەتا چوون بۆ ناوچەی نزیک قەسرێ، پاشان گەڕانەوە بۆ بناری چیای ھەڵگورد و لە گوندی شۆرێ ڕەگ و ڕیشەیان داکوتی و جێگیربوون لەگەڵ خزمەکانیان تاوەکو ئێستاش، کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ ھۆزی [[ھەرکی]] و بەشێکن لەوان، وە لەناو ھۆزی ھەرکی ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ خێڵی مەندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kurdistan |یەکەم=The Spirit of |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=The History of the Shora (Şore) People |ناونیشان=https://www.academia.edu/144262415/The_History_of_the_Shora_Şore_People |journal=The Spirit of Kurdistan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Layard|یەکەم=Austen Henry|ناونیشان=http://archive.org/details/HHaAntigua90435LAYDis|سەردێڕ=Discoveries in the ruins of Nineveh and Babylon: with travels in Armenia, Kurdistan and the desert: being the result of a second expedition|ڕێکەوت=١٨٥٣|بڵاوکەرەوە=New York: G. P. Putnam and Co.|ئەوانی تر=Biblioteca de la Universidad de Sevilla}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sykes|یەکەم=Mark|ناونیشان=http://archive.org/details/darulislamrecord00sykeuoft|سەردێڕ=Dar-ul-Islam: a record of a journey through ten of the Asiatic provinces of Turkey|ڕێکەوت=١٩٠٤|بڵاوکەرەوە=London: Bickers|ئەوانی تر=Robarts – University of Toronto}}</ref> دوای ھاتنیان بۆ بناری چیای ھەڵگورد و مانەوەیان بۆ چەندین ساڵ، ڕژێم ماڵەکانی سووتاند و ناچارکران گوندەکەیان جێبھێڵن و ئاوارەبن بەرەو شوێنەکانی تر. خەڵکی شۆرە ھەمووکات پشتگیری شۆڕشەکانی کوردستانی کردووە و خەڵکێکی کوردپەروەری تێدا ھەڵکەوتووە، بەشێکی زۆری خەڵکی شۆرە خزمی یەکترن و دەگەڕێنەوە بۆ یەک پشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=Britain’s Kurdish Policy and Kurdistan 1918–1923 |ڕێکەوت=٢٠١٨|ناونیشان=https://ueaeprints.uea.ac.uk/id/eprint/69191/1/ILHAN_KILIC-NOVEMBER_2018_MPhil_-HISTORY-THESIS_FULL.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora People by The Spirit of Kurdistan |ناونیشان=https://www.slideshare.net/slideshow/the-history-of-the-shora-people-by-the-spirit-of-kurdistan/283867757 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Slideshare |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History of the Shora (Shore) People {{!}} PDF |ناونیشان=https://www.scribd.com/document/935810078/The-History-of-the-Shora-Shore-People |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Scribd |زمان=en}}</ref> شۆرەییەکان زیاتر کاری مەڕ و ماڵات و کشتوکاڵیان کردووە و کەمتر تێکەڵ بە شارەکان بوونە و لە کوێستانەکانی ناوچەی شەمزینان ژیاون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |یەکەم=The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia |ڕێکەوت=١٨٥٨|ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/369142834_The_1858_tax_reform_and_the_'other_nomads'_in_Ottoman_Asia|سەردێڕ=(PDF) The 1858 tax reform and the 'other nomads' in Ottoman Asia}}</ref> ئێستا زۆربەی خەڵکەکە لە سەنتەری شاری [[چۆمان]] نیشتەجێن و لە بەھارانەوە تاوەکو پاییزان دەچنەوە بۆ شۆرێ و ھەندێکیشیان لە پارێزگای ھەولێر نیشتەجێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The History Of The Shora (Shore) People |ناونیشان=https://www.calameo.com/books/00806953665161036dc75 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=calameo.com |زمان=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" !زانیاری ورد !ئەنجام |- |ناوی ناوچە |شۆرە - شۆرێ |- |ناوچە |زنجیرە چیاکانی زاگرۆس |- |شوێن |بناری [[ھەڵگورد|چیای ھەڵگورد]] |- |شوێنی سەرھەڵدانیان |کوێستانەکانی [[شەمزینان]] - ناوچەی ھەکاری |- |ڕەچەڵەکی شێوەزار |[[بادینی]] |- |شێوەزاری ئێستا |سورمانجی (تێکەڵەیەکە لە سۆرانی و بادینی) بەھۆی تێکەڵبوونیان لەگەڵ میرنشینی سۆران |- |ئایین |[[ئیسلام]] (سوننە) |- |شێوازی جل و بەرگ پێش ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |شەل و شەپک |- |شێوازی جل و بەرگ دوای ھاتنیان بۆ باڵەکایەتی |جل و بەرگی مۆدێرنی کوردی |- |پاشگری ناو |شۆرەیی (شەمزینی) Shorayi - Shamzini |} == ڕیشەو واتای ناوی گوندی شۆرە (شۆرێ) == دەکرێت شۆرە، شوورە بوو بێت، ئەمەش لەبەر ھەڵکەوتەی شوێنەکەی کە بە چەند چیایەک دەورە دراوە وەکوو شوورە، بۆیە پێیگۆترایە شوورە و بەپێی تێپەڕینی کات بووە بە شۆرە. یاخود خودی وشەی شۆرە کە بەواتای ماددەی باڕووت دێت، وشەی شوور یان شۆر چەند واتایەک دەگەینێت وەکوو: سوێر، شەڕ، شمشێر، کەڵەکیوی و ناوی گوڵێکی کیویە. لەکۆتاییدا ئەگەرەکی دی ھەیە دەشێت پیتگۆڕکێ ڕوویدابێت بەسەر ناوەکە بەپێی تێپەڕینی کات ئەمیش بەم شێوەیە، شۆرە، شورە، شوورە، سوورە. '''ناوی ھەندێک لە کانیاوەکانی:''' کانی شێخ تەھا، کانی سنجانێ، کانی مشکێ، کانی سارکێ، کانی دڕیلان، کانی چیسەڵان، کانی مێرگێ سپیندارێ، کانیێ ژنان، کانی ناوسەڵۆتیان، کانی شینکان، کانیێ سایێ، کانیێ .. '''ناوی ھەندێک لە زەوی و تەختایییەکانی:''' شندەش (گەورەو کچکە)، سپیندار، بیش، سەرلێڕ، دەراش، کەندەباو، گوند، سێڵان، شیوە ڕەزی مەلایان، زەوییە درێژ، زەوییە ڕێ، ناوسەڵۆتیان، ڕێیە گوڵ، سایە، گۆڕان، زەوییە جۆن، کۆلک، کۆراف، زەویێ ماشان، زەویێ بەبۆرژان، سەربینۆک، … '''ناوی ھەندێک لە گردەکانی:''' سەرگرد، گردی خڕیلە، گردی ساکووەتە، گردی سپیندار،.. '''ناوی ھەندێک لە بەردەکانی:''' بەردەقووچ، بەردی مام زەین، بەردەکەلاشکە، بەردی بزنان… '''ناوی ھەندێک لە شوێنە بەرزەکانی:''' کاڵیدەر، تاقی شیوێ کەندوان، ھەوێزێ کاوڕان، سۆڵینێ بەردەقووچی، بن بەری کێلی، خڕۆم، سێوۆک، بەستە چەورگە… '''ناوی ھەندێک لە قەبرستانەکانی:''' قەبری چاکی شۆرێ، قەبرستانێ زینی شۆرێ، قەبرستانێ قەمتەرێ، قەبرستانێ دەراشی… '''ناوی ھەندێک لە کەندەکانی:''' کەندێ پیرە خەجانێ، کەندەباو، کەندێ شیوەڕەشێ، کەندێ ئاڵەکانێ، دۆڵێ مێرگان، کەندێ شیوانێ... '''ناوی ھەندێک لە دارەکانی:''' گاتووێ گۆڕخیلانێ، گاتووێ شندەشێ(گاتووێ ئەحمەد عەزۆی)، تووێ ڕەجەبی، تووینە چاکی، گاتوێ کەندەباوێ، تووێ وردیلە، جویزێ شنۆیی، جویزێ پەلک پیواز… == ڕاگواستن و دەربەدەرکردنی شۆرەییەکان و گوندەکانی دەورووبەری == گوندی شۆرێ بوبە قوربانی حەزە شەرانگێزییەکانی رژێمی بەعس، ئەو گوندە کە ھێشتا ئازارەکانی نسکۆی شۆرشی ئەیلولی بەرنەدابوو رووبەرووی ئازاری تەخت کردنی لەگەڵ زەوی کرا، ١٩ ی ٧ ی ١٩٨٣ لە مێژووی یادەوەری ئەو گوندە و ئاوارە کردنی خەڵکەکەی بۆ ماوەی ھەشت ساڵ ھەرگیز ناسڕێتەوە. == گوندی شۆرە (شۆرێ) بە وێنە == <gallery showfilename="yes" caption="وێنەکانی کوێستان و گوندی شۆرێ (شۆرە)"> پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Gundi Shore.jpg پەڕگە:Shore - Shora Village in Halgurd.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village - Shora.jpg پەڕگە:کوێستانەکانی گوندی شۆرێ Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - شۆرێ Shore or Shora Village.jpg پەڕگە:بەردەقوچ لە شۆرێ Sar-i Bardaquch.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - Shore Village.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرە - باسکە پیوازە Shore Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:گوندی شۆرێ - باسکە پیوازە Shora Village - Baska Piwaza.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە - شۆرێ.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ ھەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ بناری ھەڵگورد.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرە.jpg پەڕگە:Shora - Shore Village گوندی شۆرێ - شۆرە.jpg </gallery> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی حاجی ئۆمەران]] d2y0wx3lbu2dbys62i30wi6ongwosbd 10 19465 1585879 1133185 2026-05-21T12:15:51Z ~2026-30470-23 76508 1585879 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = گوند و شارۆچکەکانی ھەورامان |title = گوند و شارۆچکەکانی ھەورامان |listclass = hlist | image ={{ھن}} | above = | group1 = باشووری کوردستان | list1 = * [[ئەحمەدئاوا]] * [[ئێڵانپی]] * [[باخەکۆن]] * [[بنجەودڕەی]] * [[بەڵخە]] * [[بیارە]] * [[پاڵانیان]] * [[تاوێرە]] * [[تەوێڵە]] * [[جاوری]] * [[خارگێڵان]] * [[خەرپانی]] * [[دارەتفێ]] * [[دەرەشیش]] * [[دەرەقەیسەر]] * [[دەرەی مەڕ]] * [[دەگاشێخان (گوندی ھەورامانی عێراق)|دەگاشێخان]] * [[دۆڵبیان]] * [[زەردەھاڵ]] * [[زەڵم]] * [[سەرگەت]] * [[سۆسەکان]] * [[گریانە]] * [[گەچێنە]] * [[گوڵپ]] * [[نارنجڵە]] * [[ھانەنەوتێ]] * [[ھانەودنی]] * [[ھانەوقوڵی]] * [[ھاوارەکۆن]] | group2 = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = شارستانی سەوڵاوا | list1 = * [[ئەسپەرێز]] * [[باراماوا]] * [[بڵبەر]] * [[بندۆڵ]] * [[بێساران]] * [[پایگەلان]] * [[جۆڵانێ]] * [[چەشمیەر]] * [[خانەگا]] * [[دزڵی]] * [[دەرەکێ]] * [[دەگاگا]] * [[دەل]] * [[دەڵەمەرز]] * [[دەمەیۆ]] * [[دووڕۆ]] * [[دێوەزناو]] * [[ڕەزاو]] * [[ڕووار]] * [[ڕۆەوەرێ]] * [[زۆم]] * [[ژان]] * [[ژنێن]] * [[ژیوار]] * [[سلێن]] * [[سەرپیر]] * [[سەرووماڵ]] * [[سوورەتوو]] * [[عەباساوا]] * [[فەقێکان]] * [[کەڕاوا]] * [[کەلجی]] * [[کەماڵە]] * [[گواز]] * [[ناو، سەوڵاوا|ناو]] * [[نسەنار]] * [[نوێن]] * [[ھەرسین، سەوڵاوا|ھەرسین]] * [[ھەورامان تەخت]] * [[وەرگەوێڕ]] * [[وەیسیان]] | group2 = شارستانی سنە | list2 = * [[ئەوێھەنگ]] * [[ساڵیان]] * [[سەرھوویە]] * [[نجێ]] * [[ھوویە]] | group3 = شارستانی پاوە | list3 = * [[ئاسکۆڵ]] * [[ئامزیان]] * [[ئیسیاوا]] * [[برایمئاوا]] * [[بندەرە]] * [[بێرواس]] * [[پەشاوا]] * [[تاودوڵاو]] * [[تەختە (گوند)|تەختە]] * [[تەشار]] * [[تەڵوکی]] * [[تەنگیسەر]] * [[تەوریبەر]] * [[تولدەر]] * [[خانەگا، پاوە|خانەگا]] * [[خەندانەکەر]] * [[داریان]] * [[دزاوەر]] * [[دشە]] * [[دەرمور]] * [[دەرەبەیان]] * [[دەرەھەجیج]] * [[دەریبەر]] * [[دەژنە]] * [[دەشتەقەڵبی]] * [[دەگاشێخان (گوندی ھەورامانی ئێران)|دەگاشێخان]] * [[دەلیبەر]] * [[دوریسان]] * [[دێمۆڵێ]] * [[دێوەزناو]] * [[سەرڕێر]] * [[سەرقەڵا]] * [[سەرکڕان]] * [[سورەبانە]] * [[سورەتفێ]] * [[سیویە]] * [[شمشێر (گوند)|شمشێر]] * [[شەڕەکان (گوند)|شەڕەکان]] * [[شۆشمێ]] * [[شێخان (گوندی ھەورامانی ئێران)|شێخان]] * [[کەڕەسی]] * [[کەلجی]] * [[کەڵاتێ]] * [[کەیمنە]] * [[کوردەکان (گوند)|کوردەکان]] * [[کۆمەدەرە]] * [[گالیاوا]] * [[گڕاڵ]] * [[گزەدەرە]] * [[گەزنە]] * [[گەلیان]] * [[گەلێن]] * [[گەمجێ]] * [[گەنمان]] * [[گوڵەسارە]] * [[ماسان]] * [[مسێوەر]] * [[میراوا]] * [[نجار]] * [[نەروی]] * [[نەوسود]] * [[نەیسانە]] * [[نوریاو]] * [[نۆدشە]] * [[نۆسمە]] * [[نیەر]] * [[ھانەگەرمڵە]] * [[ھەجیج]] * [[ھەشەمێز]] * [[ھەڵوان]] * [[ھەندیمەن]] * [[ھەواساوا]] * [[ھیروێ]] * [[وڕا]] * [[وەرگەوێڕ]] * [[وەزڵی]] * [[وەسێ]] | group4 = شارستانی کامیاران | list4 = * [[پاڵنگان]] }} | group3 = پەیوەندیدار | list3 = * [[ھەورامییەکان]] * [[ھەورامی]] * [[پاوە|شاری پاوە]] * [[کەنوولە]] * [[زەردە (داڵاھوو)|زەردە]] * [[زاغەمەرز]] | below = [[:پۆل:گوندەکانی ھەورامان]] }}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی ھەورامان]]</includeonly><noinclude> [[پۆل:داڕێژەکانی ناوی گوندەکان]] </noinclude> 7n1mndafvrc629k32vuqvjdpzikrdqi 10 19688 1586062 1585763 2026-05-22T07:51:34Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1586062 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = گوندەکانی قەزای چۆمان | title = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[قەزای چۆمان]] | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | listclass = hlist | group1 = [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|ناوەند]] | list1 = * '''[[چۆمان]]''' | group2 = [[ناحیە]]کان | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] | list1 = '''[[چۆمان]]''' * [[ئێنێ]] * [[باسان]] * [[بندایزان]] * [[خۆشکان، چۆمان|خۆشکان]] * [[دێڵزێ]] * [[سەکران]] * [[سینگۆرە]] * [[شیخ وەتمان]] * [[شیوەڵۆک]] * [[شێخان، چۆمان|شێخان]] * [[قەڵاتەبۆر]] * [[کانی سپی، چۆمان|کانی سپی]] * [[کەوەرتە]] * [[کۆسرەتان]] * [[کۆنەخانان]] * [[گۆرۆنێ]] * [[مژدەنیان]] * [[مەران]] * [[مەمی خەلان]] * [[ناوبەرگە]] * [[ناوپردان]] * [[وەردێ]] * [[وێزێ]] | group2 = [[ناحیەی قەسرێ]] | list2 = '''[[قەسرێ]]''' * [[ئیسکاو]] * [[بنەڵە]] * [[بەردەڕەشان، چۆمان|بەردەڕەشان]] * [[بەستێ]] * [[بوران]] * [[پردی زەرد]] * [[چۆمساک]] * [[چۆمە]] * [[خەزێنە، چۆمان|خەزێنە]] * [[داڵکان]] * [[دیلمان]] * [[ڕەزمیر]] * [[ڕەزوێکە]] * [[ڕەژدوور]] * [[زەنگەڵین]] * [[زێوکان]] * [[سایە]] * [[سمۆرە، چۆمان|سمۆرە]] * [[سەرکان، قەسرێ|سەرکان]] * [[سەرنێڵ]] * [[سۆرەبان]] * [[شیناوە]] * [[شیوێ گوڵان]] * [[قەڵات، چۆمان|قەڵات]] * [[کاولان، قەسرێی چۆمان|کاولان]] * [[کۆیلە، چۆمان|کۆیلە]] * [[ماکۆسان]] * [[ماونان]] * [[مێرگە]] * [[مێرگەی خواروو]] * [[نێوخانان]] * [[وەسان]] * [[وەڵاش]] * [[وەڵزە]] | group3 = [[ناحیەی حاجی ئۆمەران]] | list3 = '''[[حاجی ئۆمەران]]''' * [[ئازادی، چۆمان|ئازادی]] * [[ئاشی بڕەگوێز]] * [[ئاڵانە، چۆمان|ئاڵانە]] * [[باوەکراوە]] * [[بەردەسپیان، چۆمان|بەردەسپیان]] * [[چیکان]] * [[خەلان، چۆمان|خەلان]] * [[دەربەندی ڕایات]] * [[دۆڵەبۆن]] * [[ڕایات]] * [[ڕەشەھەرمێیان]] * [[زینوێ]] * [[سەرسول، چۆمان|سەرسول]] * [[سەیداوە، چۆمان|سەیداوە]] * [[شۆرە]] * [[شیوەڕەش]] * [[گەلەژێر]] * [[گوندەژۆر]] * [[ماوەتان]] * [[ناوڕۆین]] * [[ناوەندە|ناوەندە]] * [[وارگورگ]] * [[واشانکە]] | group4 = [[ناحیەی سمێلان]] | list4 = '''[[سمێلان]]''' * [[ئاشی بێکۆرە]] * [[برایەتی، چۆمان|برایەتی]] * [[بێشە]] * [[بێقەپوش]] * [[بێولە]] * [[پالوسە]] * [[پیرۆمەر]] * [[جاوەکە]] * [[چۆمانی سمایل ئاغا]] * [[چۆمباڵۆک]] * [[چۆمبرس]] * [[دارەگرد]] * [[درێشک]] * [[دزووک]] * [[دۆلانە]] * [[دۆڵبالیس]] * [[دێگە، چۆمان]] * [[ڕوست]] * [[سارکە]] * [[سرێشمە، چۆمان|سرێشمە]] * [[سەری مارساوا]] * [[شلان]] * [[شلۆک]] * [[شیوەچنار]] * [[شیوەماوان]] * [[شێرکاوە]] * [[کاولان، سمیلانی چۆمان|کاولان]] * [[گرتک]] * [[گزرە]] * [[گەزنە، چۆمان|گەزنە]] * [[گوڵان، چۆمان|گوڵان]] * [[گوێزلینگە]] * [[مامەخەتیبیان]] * [[ماوان]] * [[مەزرا]] * [[نزاری]] * [[ھەبلەسان]] * [[ھەوێزە بۆر]] * [[ھۆرێ]] | group5 = [[ناحیەی گەڵاڵە]] | list5 = '''[[گەڵاڵە، چۆمان|گەڵاڵە]]''' * [[ئۆمەراوە]] * [[بێرەش]] * [[پاشکۆز]] * [[داروسەلام]] * [[ڕەزان مەلا براییم]] * [[ڕەشەکەڵ]] * [[کانی زیل]] * [[کانی سماق]] * [[گوێزان، چۆمان|گوێزان]] * [[ناوکێلەکان]] |below = ناوەند: [[چۆمان]]، شارۆچکەکان: [[گەڵاڵە، چۆمان|گەڵاڵە]] و [[سمێلان]] و [[حاجی ئۆمەران]] و [[قەسرێ]] }}}}<includeonly>[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</includeonly> <noinclude> [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەولێر]] </noinclude> cmbl44s3bk7l3ne6hq1r6b38drqagu0 0 37294 1585955 1553794 2026-05-21T19:20:33Z 1silent scientist 51740 /* باشووری کوردستان */ 1585955 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan bajar.PNG|وێنۆک|300x300پیکسڵ|پارێزگاکانی کوردستان]] کۆی پارێزگاکانی '''کوردستانی مەزن''' بریتین لەمانە: == باکووری کوردستان == * [[پەڕگە:BlankMapTurkeyProvincesباکوور.png|وێنۆک|'''باکووری کوردستان''']] * [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] * [[پارێزگای دێرسم]] * [[پارێزگای ئەردێخان]] * [[پارێزگای ڕحا]] * [[پارێزگای مەرعەش]] * [[پارێزگای مەلەدی]] * [[پارێزگای مێردین]] * [[پارێزگای سێرت]] * [[پارێزگای شرنەخ]] * [[پارێزگای عوسمانیە]] * [[پارێزگای وان]] * [[پارێزگای سێواس]] * [[پارێزگای تۆکات]] * [[پارێزگای ئادیەمان]] * [[پارێزگای خارپێت]] * [[پارێزگای باتمان]] * [[پارێزگای بدلیس]] * [[بینگۆل (پارێزگا)|پارێزگای بینگۆل]] * [[پارێزگای ئاگری]] * [[پارێزگای ئەرزنگان|پارێزگای ئەرزگان]] * [[پارێزگای ئەرزیڕۆم]] * [[پارێزگای ئیدر]] * [[پارێزگای خەتای]] * [[پارێزگای مووش]] * [[پارێزگای کلیس]] * [[پارێزگای گازی ئانتەپ]] * [[پارێزگای قەرس]] * [[پارێزگای حەکاری]] == ڕۆژھەڵاتی کوردستان == [[پەڕگە:Iran Kurdistan location map.jpg|وێنۆک]] * [[پارێزگای کرماشان]] * [[پارێزگای کوردستان]] * [[پارێزگای ورمێ]] * [[پارێزگای ئیلام]] === ناوچەی جیا لە کوردستان === * [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] == ڕۆژاوای کوردستان == * [[پەڕگە:Syria-blank-governoratesروژاوا.png|وێنۆک| '''ڕۆژئاوای کوردستان''']] * [[پارێزگای حەسیچە]] * [[کانتۆنی جزیرە|پارێزگای جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی|پارێزگای کۆبانی]] * [[کانتۆنی عەفرین|پارێزگای عەفرین]] * [[پارێزگای ڕەققە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای دێرەزۆر]] (نافەرمی) == باشووری کوردستان == * [[پەڕگە:Uiytlytmfباشووری کوردستان.jpg|وێنۆک| '''[[باشووری کوردستان]]''']] * [[پارێزگای ھەولێر]] * [[پارێزگای دھۆک]] * [[پارێزگای واست]] (نافەرمی) * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پارێزگای سلێمانی]] * [[پارێزگای دیالە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای ھەڵەبجە]] * [[پارێزگای نەینەوا]] (نافەرمی) * [[ئیدارەی گەرمیان]] *[[ئیدارەی ڕاپەڕین]] * [[ئیدارەی سۆران]] * [[ئیدارەی زاخۆ]] *[[پارێزگای سەڵاحەدین]] (نافەرمی) == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan}} [[پۆل:کوردستان]] ac4zdjjbnxuac2ht292og1ayb4g7mix 1585957 1585955 2026-05-21T19:22:16Z 1silent scientist 51740 /* ڕۆژاوای کوردستان */ 1585957 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan bajar.PNG|وێنۆک|300x300پیکسڵ|پارێزگاکانی کوردستان]] کۆی پارێزگاکانی '''کوردستانی مەزن''' بریتین لەمانە: == باکووری کوردستان == * [[پەڕگە:BlankMapTurkeyProvincesباکوور.png|وێنۆک|'''باکووری کوردستان''']] * [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] * [[پارێزگای دێرسم]] * [[پارێزگای ئەردێخان]] * [[پارێزگای ڕحا]] * [[پارێزگای مەرعەش]] * [[پارێزگای مەلەدی]] * [[پارێزگای مێردین]] * [[پارێزگای سێرت]] * [[پارێزگای شرنەخ]] * [[پارێزگای عوسمانیە]] * [[پارێزگای وان]] * [[پارێزگای سێواس]] * [[پارێزگای تۆکات]] * [[پارێزگای ئادیەمان]] * [[پارێزگای خارپێت]] * [[پارێزگای باتمان]] * [[پارێزگای بدلیس]] * [[بینگۆل (پارێزگا)|پارێزگای بینگۆل]] * [[پارێزگای ئاگری]] * [[پارێزگای ئەرزنگان|پارێزگای ئەرزگان]] * [[پارێزگای ئەرزیڕۆم]] * [[پارێزگای ئیدر]] * [[پارێزگای خەتای]] * [[پارێزگای مووش]] * [[پارێزگای کلیس]] * [[پارێزگای گازی ئانتەپ]] * [[پارێزگای قەرس]] * [[پارێزگای حەکاری]] == ڕۆژھەڵاتی کوردستان == [[پەڕگە:Iran Kurdistan location map.jpg|وێنۆک]] * [[پارێزگای کرماشان]] * [[پارێزگای کوردستان]] * [[پارێزگای ورمێ]] * [[پارێزگای ئیلام]] === ناوچەی جیا لە کوردستان === * [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] == ڕۆژاوای کوردستان == * [[پەڕگە:Syria-blank-governoratesروژاوا.png|وێنۆک| '''[[ڕۆژاوای کوردستان]]''']] * [[پارێزگای حەسیچە]] * [[کانتۆنی جزیرە|پارێزگای جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی|پارێزگای کۆبانی]] * [[کانتۆنی عەفرین|پارێزگای عەفرین]] * [[پارێزگای ڕەققە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای دێرەزۆر]] (نافەرمی) == باشووری کوردستان == * [[پەڕگە:Uiytlytmfباشووری کوردستان.jpg|وێنۆک| '''[[باشووری کوردستان]]''']] * [[پارێزگای ھەولێر]] * [[پارێزگای دھۆک]] * [[پارێزگای واست]] (نافەرمی) * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پارێزگای سلێمانی]] * [[پارێزگای دیالە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای ھەڵەبجە]] * [[پارێزگای نەینەوا]] (نافەرمی) * [[ئیدارەی گەرمیان]] *[[ئیدارەی ڕاپەڕین]] * [[ئیدارەی سۆران]] * [[ئیدارەی زاخۆ]] *[[پارێزگای سەڵاحەدین]] (نافەرمی) == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan}} [[پۆل:کوردستان]] g9xm2nmvr3s6lekgvrquief67wdbnju 1585962 1585957 2026-05-21T19:31:01Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585962 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan bajar.PNG|وێنۆک|300x300پیکسڵ|پارێزگاکانی کوردستان]] کۆی پارێزگاکانی '''کوردستانی مەزن''' بریتین لەمانە: == باکووری کوردستان == * [[پەڕگە:BlankMapTurkeyProvincesباکوور.png|وێنۆک|'''باکووری کوردستان''']] * [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] * [[پارێزگای دێرسم]] * [[پارێزگای ئەردێخان]] * [[پارێزگای ڕحا]] * [[پارێزگای مەرعەش]] * [[پارێزگای مەلەدی]] * [[پارێزگای مێردین]] * [[پارێزگای سێرت]] * [[پارێزگای شرنەخ]] * [[پارێزگای عوسمانیە]] * [[پارێزگای وان]] * [[پارێزگای سێواس]] * [[پارێزگای تۆکات]] * [[پارێزگای ئادیەمان]] * [[پارێزگای خارپێت]] * [[پارێزگای باتمان]] * [[پارێزگای بدلیس]] * [[بینگۆل (پارێزگا)|پارێزگای بینگۆل]] * [[پارێزگای ئاگری]] * [[پارێزگای ئەرزنگان|پارێزگای ئەرزگان]] * [[پارێزگای ئەرزیڕۆم]] * [[پارێزگای ئیدر]] * [[پارێزگای خەتای]] * [[پارێزگای مووش]] * [[پارێزگای کلیس]] * [[پارێزگای گازی ئانتەپ]] * [[پارێزگای قەرس]] * [[پارێزگای حەکاری]] == ڕۆژھەڵاتی کوردستان == [[پەڕگە:Iran Kurdistan location map.jpg|وێنۆک]] * [[پارێزگای کرماشان]] * [[پارێزگای کوردستان]] * [[پارێزگای ورمێ]] * [[پارێزگای ئیلام]] === ناوچەی جیا لە کوردستان === * [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] == ڕۆژاوای کوردستان == * [[پەڕگە:Syria-blank-governoratesروژاوا.png|وێنۆک| '''[[ڕۆژاوای کوردستان]]''']] * [[پارێزگای حەسیچە]] * [[کانتۆنی جزیرە|پارێزگای جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی|پارێزگای کۆبانی]] * [[کانتۆنی عەفرین|پارێزگای عەفرین]] * [[پارێزگای ڕەققە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای دێرەزۆر]] (نافەرمی) == باشووری کوردستان == * [[پەڕگە:Uiytlytmfباشووری کوردستان.jpg|وێنۆک| '''[[باشووری کوردستان]]''']] * [[پارێزگای ھەولێر]] * [[پارێزگای دھۆک]] * [[پارێزگای واست]] (نافەرمی) * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پارێزگای سلێمانی]] * [[پارێزگای دیالە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای ھەڵەبجە]] * [[پارێزگای نەینەوا]] (نافەرمی) * [[ئیدارەی گەرمیان]] *[[ئیدارەی ڕاپەڕین]] * [[ئیدارەی سۆران]] * [[ئیدارەی زاخۆ]] *[[پارێزگای سەڵاحەدین]] (نافەرمی) == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan}} [[پۆل:کوردستان]] 40wzr16q1senomba7j1dz74jdva5cm2 1586090 1585962 2026-05-22T10:30:57Z 1silent scientist 51740 /* باکووری کوردستان */ 1586090 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kurdistan bajar.PNG|وێنۆک|300x300پیکسڵ|پارێزگاکانی کوردستان]] کۆی پارێزگاکانی '''کوردستانی مەزن''' بریتین لەمانە: == باکووری کوردستان == [[پەڕگە:BlankMapTurkeyProvincesباکوور.png|وێنۆک|'''[[باکووری کوردستان]]''']] * [[پارێزگای دیاربەکر|پارێزگای ئامەد]] * [[پارێزگای دێرسم]] * [[پارێزگای ئەردێخان]] * [[پارێزگای ڕحا]] * [[پارێزگای مەرعەش]] * [[پارێزگای مەلەدی]] * [[پارێزگای مێردین]] * [[پارێزگای سێرت]] * [[پارێزگای شرنەخ]] * [[پارێزگای عوسمانیە]] * [[پارێزگای وان]] * [[پارێزگای سێواس]] * [[پارێزگای ئادیەمان]] * [[پارێزگای خارپێت]] * [[پارێزگای باتمان]] * [[پارێزگای بدلیس]] * [[بینگۆل (پارێزگا)|پارێزگای بینگۆل]] * [[پارێزگای ئاگری]] * [[پارێزگای ئەرزنگان|پارێزگای ئەرزگان]] * [[پارێزگای ئەرزیڕۆم]] * [[پارێزگای ئیدر]] * [[پارێزگای خەتای]] * [[پارێزگای مووش]] * [[پارێزگای کلیس]] * [[پارێزگای گازی ئانتەپ]] * [[پارێزگای قەرس]] * [[پارێزگای حەکاری]] == ڕۆژھەڵاتی کوردستان == [[پەڕگە:Iran Kurdistan location map.jpg|وێنۆک]] * [[پارێزگای کرماشان]] * [[پارێزگای کوردستان]] * [[پارێزگای ورمێ]] * [[پارێزگای ئیلام]] === ناوچەی جیا لە کوردستان === * [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] == ڕۆژاوای کوردستان == * [[پەڕگە:Syria-blank-governoratesروژاوا.png|وێنۆک| '''[[ڕۆژاوای کوردستان]]''']] * [[پارێزگای حەسیچە]] * [[کانتۆنی جزیرە|پارێزگای جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی|پارێزگای کۆبانی]] * [[کانتۆنی عەفرین|پارێزگای عەفرین]] * [[پارێزگای ڕەققە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای دێرەزۆر]] (نافەرمی) == باشووری کوردستان == * [[پەڕگە:Uiytlytmfباشووری کوردستان.jpg|وێنۆک| '''[[باشووری کوردستان]]''']] * [[پارێزگای ھەولێر]] * [[پارێزگای دھۆک]] * [[پارێزگای واست]] (نافەرمی) * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پارێزگای سلێمانی]] * [[پارێزگای دیالە]] (نافەرمی) * [[پارێزگای ھەڵەبجە]] * [[پارێزگای نەینەوا]] (نافەرمی) * [[ئیدارەی گەرمیان]] *[[ئیدارەی ڕاپەڕین]] * [[ئیدارەی سۆران]] * [[ئیدارەی زاخۆ]] *[[پارێزگای سەڵاحەدین]] (نافەرمی) == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگاکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan}} [[پۆل:کوردستان]] 3r8yfk0y6l9xcd53au9ccpzj3qcqhjd 0 38263 1585854 1585741 2026-05-21T12:03:00Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585854 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''بێنیامین نێتانیاھوو''' ({{بە عیبری|בנימין נתניהו}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩ لە [[تێل ئاڤیڤ]]) سیاسەتوانێکی [[ئیسرائیل]]ییە<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/409922/Benjamin-Netanyahu</ref> کە لە ئێستادا وەک [[سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] کار دەکات. ئەو لە ١٨ی حوزەیرانی ١٩٩٦ ھەتا ٦ی تەممووزی ١٩٩٩ بۆ جاری یەکەم، ٣١ی ئازاری ٢٠٠٩ ھەتا ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بۆ جاری دووەم و ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەتا ئێستا بۆ جاری سێیەم پۆستی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە. نێتانیاھو سکرتێری گشتیی پارتی ڕاستڕەوی [[لیکوود]]ە.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/340938/Likud</ref><ref>https://www.likud.org.il/en/members-of-the-knesset/benjamin-netanyahu/benjamin-netanyahu-articles/836-statements-made-by-prime-minister-benjamin-netanyahu-and-us-secretary-of-defense-chuck-hagel</ref> ئەو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی لەدایکبووی وڵاتی ئیسرائیلە و ھەروەھا لە مێژووی ئەو وڵاتەدا زۆرترین ماوەی سەرۆکایەتیی وەزیرانی پێبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Heller|یەکەم١=Aron|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Netanyahu makes history as Israel's longest-serving leader|ناونیشان=https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Associated Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Williams|یەکەم١=Dan|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Bruised but driven, Netanyahu becomes Israel's longest-serving PM|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=Reuters}}</ref> == ژیاننامە == بێنیامین نێتانیاھوو لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩، لە [[تێل ئەڤیڤ]] لە دایک و باوکێکی [[جوو]] لەدایک بوو. ئەو لە [[ئورشەلیم]] گەورە بووە و دواتر چووە [[فیلادێلفیا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. نێتانیاھوو لە ساڵی ١٩٦٧دا گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل، لە وڵاتەکەی چووە ناو [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل]] و لەوێدا خزمەتی کرد. دوای خزمەتی سەربازی و بەرزبوونەوەی پلەکانی، بووە کاپتنی گرووپی ھێزە تایبەتییەکانی ئیسرائیل.<ref>Heller, Jeffrey (31 March 2009). "[https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 Netanyahu sworn in as Israeli prime minister]". ''Reuters''. Archived from [https://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 the original] on 24 September 2015. Retrieved 10 March 2013.</ref> == ژیانی پیشەییی پێشوەختەی == نەتانیاھوو بۆ کارکردن وەک ڕاوێژکارێکی ئابووری لە [[گرووپی ڕاوێژکاریی بۆستن]] لە [[بۆستن]] ھەڵبژێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu's rhetoric brings same old message - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|سەردێڕ= https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=www.al-monitor.com|تاريخ=2014-09-30|مؤلف=York|الأول=Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu refers to a photograph as he addresses the 69th United Nations General Assembly at UN headquarters in New|لغة=en|مؤلف2=Sept. 29|مؤلف3=McDermid|الأول3=2014-REUTERS/Brendan|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231018144018/https://www.al-monitor.com/originals/2014/09/benjamin-netanyahu-un-speech-right-wing-peace-camp.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بۆیە لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٧٨ لە کۆمپانیاکەدا کاری کرد. لە ماوەی کارکردنیدا لە کۆمپانیاکە بوو بە ھاوکاری [[میت ڕۆمنی]]، کە پەیوەندییەکی کار و دۆستایەتی درێژخایەنی لەگەڵیدا دروست کرد. ڕۆمنی لەو کاتەدا نەتانیاھووی وەک «کەسایەتییەکی بەھێز کە خاوەن دیدگایەکی جیاوازە» وەسف کرد، و وتی: «دەتوانین بە کورتی قسە بکەین، ئێمە ئەزموونی ھاوبەش ئاڵوگۆڕ دەکەین و ڕوانگە و بنەمای ھاوشێوەمان ھەیە». لە ساڵی ١٩٧٨، نەتانیاھوو لە تەلەڤیزیۆنی ناوخۆییی [[بۆستن]] دەرکەوت، ناوی ڕەمزی «بن نیتای» بەکارھێنا، کە وتی: «جەوھەری ڕاستەقینەی ململانێکان بریتییە لە ڕەتکردنەوەی جێی داخی عەرەب بۆ قبووڵکردنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] ... بۆ ماوەی ٢٠ ساڵ عەرەبەکان دەستیان بەسەر [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]]دا گرتبوو، ئەگەر بڕیاردانی چارەنووس، وەک ئێستا دەیڵێن، جەوھەری ململانێکە بوایە، دەیانتوانی بە ئاسانی دەوڵەتێکی فەلەستینی دابمەزرێنن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Who is Ben Nitay, and why does he look so much like Binyamin Netanyahu?|سەردێڕ= أرشيف=http://web.archive.org/web/20241208172900/ أرشيف=2024-12-08}}</ref> و لە ساڵی ١٩٧٨ نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٨–١٩٨٠، پەیمانگەی جۆناتان نەتانیاھووی بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بەڕێوە برد، کە ڕێکخراوێکی ناحکومییە و تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە تیرۆر؛ پەیمانگاکە ژمارەیەک کۆنفرانسی نێونەتەوەییی ئەنجامدا کە سەرنجیان لەسەر تاوتوێکردنی تیرۆری نێونەتەوەیی بوو. و لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ نەتانیاھوو پایەی بەڕێوەبەری بەبازاڕکردنی لە کۆمپانیای ڕیم بۆ پیشەسازی لە [[ئورشەلیم]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Warshaw|الأول=Shirley Anne|سەردێڕ= http://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|عنوان=The Co-Presidency of Bush and Cheney|تاريخ=2009-01-01|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٤٧-٧١١٨-٤|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20230416023722/https://dx.doi.org/10.1515/9780804771184|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> لەم ماوەیەدا، نەتانیاھوو یەکەم پەیوەندییەکانی لەگەڵ زۆرێک لە [[ڕامیار]]انی ئیسرائیل ئەنجامدا، لەوانەش وەزیر [[مۆشێ ئارنز]]. ئارنز وەک جێگری سەرۆکی نێردەی باڵوێزخانەی ئیسرائیل لە واشینگتن دی سی دیاری کرد لە ماوەی کارکردنی وەک باڵوێز لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە ئەو پایەیەی لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٤ لە ئەستۆ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-05|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> لە کاتی [[شەڕی لوبنان ١٩٨٢]]، نەتانیاھوو بۆ خزمەتی یەدەگ لە سایێریت مەتکال بانگھێشت کرا بەڵام داوای لێخۆشبوونی لە خزمەتەکە کرد، و پێی باشتر بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بمێنێتەوە و وەک ئاخێوەر بەناوی ئیسرائیل کار بکات لە دوای ڕەخنە نێونەتەوەیییە توندەکانی جەنگەکە. ڕۆڵێکی سەرەکیی گێڕا لە خستنەڕووی دۆزی ئیسرائیل بۆ دەزگاکانی ڕاگەیاندن لە کاتی جەنگەکەدا و سیستمێکی پەیوەندییە گشتییەکانی زۆر کارامەی لە باڵوێزخانەی ئیسرائیل دامەزراند. لە نێوان ساڵانی ١٩٨٤–١٩٨٨، نەتانیاھوو پایەی باڵوێزی ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Caspit|الأول=Ben|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&pg=PA57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=The Netanyahu Years|تاريخ=2017-07-11|بڵاوکەرەوە=Macmillan|لغة=en|ژپنک=٩٧٨-١-٢٥٠-٠٨٧٠٦-٥|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122933/https://books.google.ae/books?id=SOm_DQAAQBAJ&amp;pg=PA57&amp;redir_esc=y|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|حالة المسار=live}}</ref> لەم ماوەیەدا نەتانیاھوو لە ژێر کاریگەریی حاخام [[مناحیم مەندل شنێرسۆن]]دا بوو کە لە ماوەی ھەشتاکاندا پەیوەندی لەگەڵدا دروست کردبوو، و ئاماژەی بەوە کردبوو کە شنێرسۆن «کاریگەرترین پیاوی سەردەمی ئێمەیە».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|مؤلف=Singer|الأول=David|سەردێڕ= https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&pg=PA133&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|عنوان=American Jewish Year Book 1998|تاريخ=1998|بڵاوکەرەوە=VNR AG|لغة=en|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٤٩٥-١١٣-٤|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231105122952/https://books.google.ae/books?id=QM1hloeMQqgC&amp;pg=PA133&amp;redir_esc=y|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|حالة المسار=live}}</ref> جگە لەوەش، نەتانیاھوو بوو بە دۆستی [[فرێد ترامپ]]، باوکی سەرۆکی داھاتووی ئەمریکا [[دۆناڵد ترامپ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|صحيفة=Intelligencer|تاريخ=2016-06-01|مؤلف=Sherman|الأول=Gabriel|لغة=en|عنوان=Trump Is Considering a Pre-Convention Visit to Israel|تاريخ الوصول=2023-11-05|تاريخ أرشيف=5 نوفمبر 2023|سەردێڕ =https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20231105122252/https://nymag.com/intelligencer/2016/06/trump-is-considering-pre-convention-israel-visit.html}}</ref> نەتانیاھوو پایەی نوێنەری ئیسرائیلی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (١٩٨٤–١٩٨٨) وەرگرت و جێگری سەرۆکی نێردەی دیپلۆماسی بوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان (١٩٨٢–١٩٨٤). لە ساڵی ١٩٨٤، نەتانیاھوو ئەندامی یەکەم وەفدی ئیسرائیل بوو بۆ گفتوگۆ [[ستراتیژی|ستراتیژییەکانی]] [[ئەمریکا]] و ئیسرائیل. و جێگری وەزیری دەرەوە (١٩٨٨–١٩٩١) و جێگری وەزیر بوو لە [[دیوان (ڕوونکردنەوە)|دیوانی]] سەرۆک وەزیران (١٩٩١–١٩٩٢)، و ئەندام بوو لە وەفدی ئیسرائیل بۆ [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی ئاشتیی مەدرید]] لە ساڵی ١٩٩١ و بۆ گفتوگۆکانی ئاشتی لە واشینگتن کە دوای ئەم کۆنفرانسە ھاتن، و لە ساڵی ١٩٨٨ەوە ئەندامی کنێسێت بووە، و لە خولی ١٣ی [[کنێسێت]] (١٩٩٢–١٩٩٦)، ھەروەھا ئەندامی لیژنە پەرلەمانییەکانی دەرەوە و ئاسایش و [[دەستوور]] و [[یاسا]] و [[دادوەری]] بووە. == سەرۆکی ئۆپۆزیسیۆن (١٩٩٣–١٩٩٦) == نەتانیاھوو گەڕایەوە بۆ ئیسرائیل و پەیوەندی بە پارتی لێکودەوە کرد پێش ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٨، و لە ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکانی پارتی لێکود، نەتانیاھوو پلەی پێنجەمی لە پێڕستی پارتەکەدا بەدەستھێنا. دواتر وەک ئەندامی کنێسێت لە خولی دوازدەمدا ھەڵبژێردرا، و وەک جێگری وەزیری دەرەوە [[مۆشێ ئارنز]]، پاشان دەیڤد لێڤی دەستنیشانکرا. نەتانیاھوو و لێڤی ھاوکارییان نەکرد، و دواتر کێبڕکێی نێوانیان توندتر بوو. لە کاتی جەنگی کەنداو لە سەرەتای ساڵی ١٩٩١، نەتانیاھوو کە بە ڕەوانی بە ئینگلیزی قسەی دەکرد، وەک ئاخێوەری سەرەکی بەناوی ئیسرائیل لە چاوپێکەوتنە میدیایییەکان لە کەناڵی سی ئێن ئێن و دەزگاکانی تری ڕاگەیاندن دەرکەوت. لە کاتی [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١]] نەتانیاھوو ئەندامی وەفدی ئیسرائیل بوو بە سەرۆکایەتی ئیسحاق شامیر. دوای کۆنفرانسی مەدرید نەتانیاھوو وەک جێگری وەزیر لە نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Biography|سەردێڕ=http://netanyahu.org/biography.html|تاريخ الوصول=2023-11-09|صحيفة=web.archive.org|تاريخ=2012-11-16|تاريخ أرشيف=16 نوفمبر 2012|ماڵپەڕ=https://web.archive.org/web/20121116144653/http://netanyahu.org/biography.html|حالة المسار=bot: unknown}}</ref> دوای شکستی پارتی لێکود لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٩٢، پارتی لێکود لە ساڵی ١٩٩٣ ھەڵبژاردنی سەرکردایەتی پارتەکەی ئەنجامدا، نەتانیاھوو سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەسەر [[بێنی بیگن]]، کوڕی سەرۆک وەزیرانی کۆچکردوو [[مناحیم بیجن|مناحیم بیگن]]، و [[دەیڤد لێڤی (ڕامیار)|دەیڤد لێڤی]] ڕامیاری دێریندا سەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Netanyahu wins battle for leadership of Likud|سەردێڕ= https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|تاريخ الوصول=2023-11-20|صحيفة=The Independent|تاريخ=1993-03-26|لغة=en|ماڵپەڕ= https://web.archive.org/web/20231013113355/https://www.independent.co.uk/news/world/netanyahu-wins-battle-for-leadership-of-likud-1499916.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> (شارۆن لە سەرەتادا ھەوڵی سەرکردایەتی پارتی لێکودیشی دا، بەڵام زۆری نەخایاند پاشەکشەی کرد کاتێک دەرکەوت کە کەمترین پاڵپشتی بەدەستھێناوە). شامیر دوای ماوەیەکی کەم لە شکستی لێکود لە ھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٩٢ وازی لە ڕامیاری ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عنوان=Yitzhak Shamir, Former Israeli Prime Minister, Dies at 96|سەردێڕ=yitzhak-shamir-former-prime-minister-of-israel-dies-at-96.html}}</ref> == سەرۆک وەزیران (١٩٩٦–١٩٩٩) == === یەکەم حکوومەتی نەتانیاھوو === {{وردەکاری|حکوومەتی بیست و حەوتەمی ئیسرائیل}} دوای وەرگرتنی سەرۆکایەتی [[لێکود|پارتی لێکود]] لە ساڵی ١٩٩٣، بنیامین نەتانیاھوو لە پایەی سەرۆک وەزیرانی [[ئیسرائیل|دەوڵەتی ئیسرائیل]] لە ئایاری ١٩٩٦ لە یەکەم ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی وەزیران کە لە ئیسرائیل ئەنجامدرا ھەڵبژێردرا، کە تێیدا بەسەر ڕکابەرەکەی [[شیمۆن پێرێس]] سەرکەوت. نەتانیاھوو وەک گەنجترین سەرۆک حکوومەت لە مێژووی دەوڵەتی ئیسرائیلدا سەرۆکایەتی وەزیرانی وەرگرت، لەگەڵ [[یاسر عەرەفات]] وتووێژی کرد لە وتووێژە بەناوبانگەکانی <small>وتووێژەکانی</small> '''[[ڕێککەوتنامەی وای ڕیڤەر|وای ڕیڤەر]]''' کە ھەندێک پێیان وایە ھەوڵی داوە ڕێگری لە ھەر پێشکەوتنێک بکات لە ڕەوتی وتووێژەکاندا بە پێچەوانەی سەرۆکایەتی وەزیرانی پێش خۆی و دوای خۆی، چونکە ئەو حکوومەتانە پێشکەوتنی بەرچاویان بەراورد بە سەردەمی ئەو بەدەستھێنابوو. سەردەمی ئەو بە ئارامییەکی ڕێژەیی جیا دەکرایەوە جگە لە ھەندێک کردەی خۆکوژی [[فەلەستین|فەلەستینی]] لە ناوخۆی [[ئیسرائیل]]. لە ساڵی ١٩٩٦ لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی [[قودس]] ڕێککەوت لەسەر بەردەوامبوون لە تونێلی دیواری ڕۆژاوای [[مزگەوتی ئەقسا|مزگەوتی ئەقسا]] کە بووە ھۆی ھەڵگیرسانی پڕووشکێکی [[فەلەستین]]ی کە ٣ ڕۆژی خایاند و لەو ماوەیەدا کوژراوان لە ھەردوو لایەنی [[فەلەستین|فەلەستینی]] و [[ئیسرائیل|ئیسرائیلی]] کەوتنەوە. و دوای شکستی لەسەر دەستی ڕکابەرەکەی [[ئیھود باراک]] لە ھەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٩ بۆ ماوەیەکی کاتی وازی لە کاری ڕامیاری ھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Benjamin Netanyahu}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسرائیل}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی ئیسرائیل]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:وەزیرانی دارایی ئیسرائیل]] dj42m967uk3vj0di0l0l5xmztgxcofc 10 73171 1585887 1269305 2026-05-21T13:25:16Z Aram 25981 نوێکردنەوە (بەپێی ویکیپیدیای ئینگلیزی)، وەشانە کوردییەکە پارێزراوە 1585887 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{safesubst<noinclude />:#if:{{{name|{{{ناو|}}}}}} |{{#tag:ref|{{{1|{{{reference|{{{content|{{{text|{{{سەرچاوەکان|{{{ناوەڕۆک|{{{دەق|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}|name={{{name|{{{ناو|}}}}}}|group={{safesubst<noinclude />:#switch: {{{group|{{{گرووپ|}}}}}} | تێبینی = تێبینی {{{counter}}} | note | upper-alpha | upper-roman | lower-alpha | lower-greek | lower-roman = {{{group|{{{گرووپ|}}}}}} | #default = kurdish-alpha }}}} |{{#tag:ref|{{{1|{{{reference|{{{content|{{{text|{{{سەرچاوەکان|{{{ناوەڕۆک|{{{دەق|}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}|group={{safesubst<noinclude />:#switch: {{{group|{{{گرووپ|}}}}}} | تێبینی = تێبینی {{{counter}}} | note | upper-alpha | upper-roman | lower-alpha | lower-greek | lower-roman = {{{group|{{{گرووپ|}}}}}} | #default = kurdish-alpha }}}} }}</includeonly><noinclude> {{بەڵگەنامە}} </noinclude> 1xdfrel8pvuww4f1qb7ltqir3r0gp0u 0 73329 1585880 1581865 2026-05-21T12:22:30Z Aram 25981 تاقیکردنەوە: سڕینەوەی تاگەکانی noinclude کە بۆ شاردنەوەی تێبینییەکان بەکار برابوون؛ ئەمە حەلێکی باش نییە و دەبێ بە شێوەیەکی تر حەل بکرێن. ([[m:Special:MyLanguage/User:Jon Harald Søby/diffedit|diffedit]]) 1585880 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{ڕەوانەکەر|ھاوڕەگەزبازی||ھاوڕەگەزخوازی (ڕوونکردنەوە)}} {{ئاڕاستەی زایەندی}} {{زانیاریدانی ھاوزایەندخوازی|ڕووتێکردن}} '''ھاوزایەندخوازی''' (پێشووتر '''ھاوڕەگەزخوازی'''؛ {{بە ئینگلیزی|Homosexuality}}) بریتییە لە پەیوەندییەکی [[ڕۆمانس (ئەوین)|ڕۆمانتیکی]] و سێکسی لە نێوان ئەندامانی [[زایەند]]ێکی ھاوبەشدا. ھاوزایەندخوازی «نەخشێکی ھەتاھەتایی سەرنجی سۆزداری و سێکسیی و ڕۆمانسییە» لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند. ھەروەھا «ئاماژەیەکە بۆ ھەستی شوناسی کەسێک لەسەر بنەمای ئەو سەرنج و ڕەفتارە پەیوەندیدارانە و ئەندامییەتی لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەیەک]] کە ھەمان ھەست تیایاندا ھاوبەشە.»<ref name=apahelp/><ref name=amici/> لە پاڵ [[جیاڕەگەزخوازی]]{{تێبینی|جیاڕەگەزخوازی بە واتای ھێترۆسێکشواڵتی ھاتووە، واتە کەسێک کە پەیوەندی سۆزداری و سێکسی لەگەڵ [[زایەند]]ێکی جیا لەوەی خۆی دەبەستێت}} و [[دووڕەگەزخوازی]]دا، ھاوزایەندخوازی یەکێکە لە سێ پۆلە سەرەکییەی [[ئاڕاستەی زایەندی]]<ref name="apahelp"/> زاناکان ھۆکاری سەرەکیی ئاڕاستەی زایەندی نازانن، بەڵام پێیان وایە بەھۆی کاریگەرییەکی دوولایەنەی [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] و [[ھۆرمۆن]]ییەوە دروست دەبێت، لە پاڵ ئەوانیشدا، کاریگەری کۆمەڵگا لەوانەیە ڕۆڵێک بگێڕێت.<ref name=Frankowski/><ref name=Lamanna/><ref name=Stuart/> زاناکان پێیان وانییە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردەی کەسەکە خۆی بێت.<ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Kersey-Matusiak"/> ھەرچەندە ھیچکام لە بیردۆزەکان پاڵپشتییەکی گشتییان نییە، بەڵام زاناکان پشت بەو بیردۆزانە دەبەستن کە لە سایەی [[ژینناسی]]دا ھاتوونەتە ئاراوە<ref name="Frankowski"/> و دەچنەوە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان.<ref name="rcp2007"/><ref name="Långström2010"/> ھیچ بەڵگەیەکی باوەڕپێکراو یان پشتگیراو لەلایەن زانستەوە نییە ئەوە بسەلمێنێت کە خێزان و تەمەنی منداڵی کاریگەرییان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە ھەندێک خەڵک پێیان وایە کە ھاوزایەندخوازی کردارێکی نا-سروشتییە، بەدواداچوونی زانستی سەلماندوێتی کە ھاوزایەندخوازی جیاوازییەکی ئاسایی و سروشتییە و دەرئەنجامێکی خراپ یان نەخۆشیی دەروونی نییە،<ref name="apahelp"/><ref name=PAHO/> خۆیشی لە خۆیدا شتێکی خراپ نییە. بەڵگە و لێکۆڵینەوەی پێویست لەبەردەستدا نییە ئەوە بسەلمێنێت کە دەستێوەردانی دەروونی توانای گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.<ref name="apa2009"/> باوترین ئەو دەستەواژانەی کە بۆ کەسانی ھاوزایەندخواز بەرکاردەھێنرێن [[لێزبیەن|لێزبیان]]{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە مێینەکان لێزبیان بەکاردێت}} و [[گەی]]ن،{{تێبینی|بۆ ھاوزایەندخوازە نێرینەکان گەی بەکاردێت}} بەڵام ''گەی'' بە شێوەیەکی بەرچاو و دیار بۆ ئاماژەکردن بە ھەردوو مێ و نێرە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردەھێنرێت. ئەستەمە زاناکان بتوانن بە وردیی یاخود بە نزیککراوەیی ڕێژەی سەدیی کەسانی ھاوزایەندخواز یاخود ئەوانەی کرداری سێکسییان لەگەڵ ئەندامانی ھەمان دیاری بکەن، لەبەر چەند ھۆکارێک، لەوانە؛ کەسانی ھاوزایەندخواز نایانەوێت شوناسی خۆیان ئاشکرابکەن، بەھۆی ئەو [[ھۆمۆفۆبیا]] و جیاکاری و کینە و توندڕەوی کە لەوانەیە، بەتایبەتی لە دەوڵەتە [[ئیسلام]]ییەکاندا ڕووبەڕوویان ببێتەوە.<ref name="levay"/> ڕەفتاری ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە ئاژەڵانیشدا بینراوە و دیاری کراوە.<ref name=hawragazxwazi271927/><ref name=hawragazxwazi371827/><ref name=hawragazxwazi372937/><ref name=Bagemihl/> زۆرێک لە گەی و لێزبیانەکان، ھەر وەک جیاڕەگەزخوازەکان، لە پەیوەندیی خۆشەویستی و ھاوسەرگیری پاک و دروست دان.{{تێبینی|پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازان، بەتایبەتی پەیوەندی نێوان گەیەکان، ھەر بۆ [[سێکس]] نییە. ئەوانیش ئارەزووی پێکھێنانی پەیوەندی درێژخایەنیان ھەیە.}} ھەرچەندە ماوەیەکی کەمیشە [[سەرژمێریی دانیشتووان]] ئەوان لە ئاماری ھاوسەرگیری و پەیوەندییەکاندا پیشان دەدات.<ref name="Committed"/> پەیوەندییەکانی نێوان ھاوزایەندخوازان لە ڕووی سایکۆلۆجییەوە ھەر وەک ھی جیاڕەگەزخوازەکان وایە و ھیچ جیاوازییەکیان تێدا بەدی ناکرێت.<ref name=amici/> کرداری ھاوزایەندخوازی بە درێژایی مێژوو ھەبووە و ھەندێک جار پەسەند کراوە و ھەندێک جاری تریش بەپێی ئەو کۆمەڵگەیەی ئەو کەسانەی تێدا ژیاون ئەم دیاردەیە نەفرینی لێکراوە.<ref name=psych2010/> لە کۆتایییەکانی سەدەی نۆزدەھەمەوە، جووڵە جیھانییەکان بۆ داواکردنی مافی یاسایی بۆ ھاوزایەندخوازان زیادی کرد. داواکارییەکانیان بریتیبوون لە دەستەبەرکردنی مافی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|شارستانی و ھاوسەرگیری]] و پاراستن و بەخێوکردنی مناڵە بێسەرپەرشتەکان و پاراستنیان لە توندوتیژی. لە ئێستادا ھیچ مافێک لەلایەن حکوومەتی [[عێراق|ئێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]]ەوە بە فەرمی بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە، [[ئێن ئاڕ تی]] لە ڕاپۆرتێکدا لەسەر ھاوزایەندخوازان ئەمەی دڵنیا کردووەتەوە.<ref name="nrtsreport3619"/> لە کۆمەڵگەی کوردیدا، ھاوزایەندخوازان بە ھەڵە لەگەڵ [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشەکان]] و [[مناڵبازی|مناڵباز]] و [[کوڕبازی|نێربازاندا]] تێکەڵ دەکرێن، بە تایبەتی ھاوزایەندخوازە نێرەکان یاخود [[گەی]]ەکان،<ref name=nrtsreport3619/> زۆرجار وەک سووکایەتییەک پێیان بە «ھەتیوباز»یان «دوودەگی» بانگ دەکرێن، بەڵام لەڕاستیدا ھاوزایەندخوازی ھیچ پەیوەندییەکی بە لەشفرۆشی و مناڵبازی و نێربازییەوە نییە و پەیوەندییەکی ڕۆمانسی و سۆزدارانەی نێوان دوو مرۆڤی پێگەیشتووە. == وشەڕەتناسی == ===زمانی کوردی === پێشووتر وشەی ھاوزایەندخوازی لە زمانی کوردیدا بەکار دەھات، لەبەر نەبوونی وشەیەکی باشتر. ئەم وشەیە لە ڕووی زمانەوانییەوە کێشەی ھەیە، لەبەر ئەوەی وشەی ڕەگەز بەرامبەر بە وشەی (race) بەکارھاتووە، بۆیە ھاوزایەندخواز دەقاودەق بە کەسێک دەوترێت کە ڕەگەزپەرستە (تەنیا ھاوزایەندی خۆی دەخوازێ). وشەی زایەند لە کوردیی باکووردا بەرامبەر بە وشەی (sex) بەکارھاتووە، وشەی (ھاوزایەندخواز) دەقاودەق مانای ئەوە دەدات کە کەسێک ھاوزایەندی خۆی (same-sex) لە ڕووی جنسییەوە دەخوازێت. === وشەی ھۆمۆسێکسیوال === [[پەڕگە:Erastes eromenos Staatliche Antikensammlungen 1468.jpg|وێنۆک|150px| پارچەیەک وێنەی مێژوویی کە دوو گەی پیشان دەدات، مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ٥٤٠ی پێش مەسیح.]] بەپێی زانستی [[وشەڕەتناسی]] وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ''، کە لە زمانە بیانییەکاندا بە واتای ھاوزایەندخواز دێت، تێکەڵەیەکی [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]] و [[زمانی لاتینی|لاتینییە]]، یەکەم پێکھاتەی لە گریکییەوە وەرگیراوە، ὁμός (ھۆمۆس) کە بەواتای «ھەمان» دێت، و بۆ وەسفکردنی کردار و سەرنجی سێکسی لە نێوان ئەندامانی ھەمان ڕەگەزدا بەکاردێت، و لێزبیانیزمیش دەگرێتەوە.<ref name=homodef46198/><ref name=homodef37193/> یەکەم دەرکەوتنی وشەی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' لە نووسیندا لە نامیلکەیییەکی ساڵی ١٨٦٩ی ڕۆماننووسی نەمسایی کارل-ماریا کێرتبێنیدایە، کە نازانرێت کێ بڵاوی کردووەتەوە.<ref name=glbtq/> نامیلکەکە دژی ھەندێک یاسای شانشینی پڕوسیا وەستاوەتەوە کە ھەندێک کرداری سێکسیی قەدەغە کردبوو.<ref name=glbtq/><ref name=homolegal3619/> لە ١٨٨٦دا دەروونناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن لە کتێبەکەیدا بەناوی ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس'' ھەردوو ناوی ''ھۆمۆسێکشواڵ'' و ''ھێترۆسێکشواڵ''ی بەکارھێناوە. کتێبەکەی ئەو ھێندە بەناوبانگ بوو لە نێو خەڵکیدا، بوویە ھۆی ئەوەی ئەم دوو ناوە بە فەرمی بەکاربھێنرێن و ببن بە دوو ناوی گشتی.<ref name=von-kraft3628/><ref name=psexualis/> زۆرێک لە ڕێنیشاندەرەکانی نووسینی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] پێشنیاری ئەوە دەکەن کە کە ''ھۆمۆسێکشواڵ'' وەک ناو بۆ کەسێک بەکارنەھێنرێت و لەجێی ئەوە ''گەی'' یان ''لێزبیان'' بەکار بھێندرێت.<ref name=glaad/> ھەندێکی تر پێشنیازیان کردووە کە بە تەواوەتی دەست ھەڵبگیرێت لە بەکارھێنانی ئەو وشەیە لەبەر ئەوەی مێژوویەکی تاریکی ھەیە و وەک سووکایەتییەک وایە، چونکە دەستەواژەکە زیاتر بۆ خووڕەوشتی سێکسی کەسەکە بەکاردێت نەک ھەستە ڕۆمانسییەکانی. گەی و لێزبیان ناودارترین جێگرەوەی وشەکەن کە لە کۆمەڵگەدا بە شێوەیەکی خراپ بەکارنایەن.<ref name=glaad/> پیتی سەرەتای ھەر یەک لە وشەکانی لێزبیان، گەی، بایسێکشواڵ و ترانسسێکشواڵ بۆ دروستکردنی وشەی ''LGBT'' ([[ئێڵ جی بی تی]]) بەکارھێنراون، کە ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە. ''گەی'' خۆی ئاماژەیە بە ھاوزایەندخوازیی نێرینە،<ref name=haiey3618/> دەشکرێت بۆ ئاماژەکردن بە تەواوی کەسانی ئێڵ جی بی تی بەبێ گوێدان بە زایەندیان بەکاربھێنرێت. بەڵام ''لێزبیان'' تەنھا تایبەتە بە ھاوزایەندخوازانی مێینە. وشەی لێزبیان لە دوورگەی ''لێسبۆسی'' یۆنایییەوە وەرگیراوە، لەوێ ھۆزانڤانی یۆنانی [[سافۆ]] ھۆزانی سەبارەت بە پەیوەندییە سۆزدارییەکانی لەگەڵ کچانی گەنجدا دەھۆنییەوە.<ref name=Mj3737/><ref name=hayw26193/> [[پەڕگە:Hyakinthos.jpg|وێنۆک|زێفیرەس و ھاییسنت لەسەر کوپێکی ئاتیکی، ٤٥٠ی پ.م. کارەکە لە مۆزەخانەی ھونەرە جوانەکانی بۆستن دەدۆزرێتەوە|150px]] ھەرچەندە نووسەرانی کۆن دەستەواژەی ''ھۆمۆسێکشواڵیان'' بۆ چوارچێوەیەک بەکارھێناوە کە تەنیا یەک ڕەگەزی تێدا بێت (بۆ نموونە قوتابخانەیەک تەنیا کچی تێدا بێت)، بەڵام لە ئێستادا وشەکە لە ڕێڕەوەکەی لای داوە و تەنھا بۆ ئاڕاستەی زایەندی و ھەستی سێکسیی کەسێک بەرامبەر بە ڕەگەزی خۆی بەکاردێت. بە گشتی لەجێی وشەی ھۆمۆسێکشواڵێتی چەند وشەیەکی دیکە بەکارھێنراون، لەوانە؛ [[گەی|ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن]]، (MSM) کە لە پزیشکیدا بۆ ئاماژەکردن بە چالاکیی سێکسی بەکارھێنراوە. ''ھۆمۆئیرۆتیک،'' بۆ کاری [[ھونەر]]یی بەکاردێت.<ref name=UNAIDS/><ref name=hayiaj261862/> چەند وشەیەکی دیکە کە وەک سووکایەتی بەکاردھاتوون: کویر، فاگێت، فەیری، پووف و ھۆمۆ.<ref name=naown1726/><ref name=haowm19364/><ref>{{harv|Dalzell|2008|p=1104}}</ref><ref name=terms/> لە سەرەتاکانی ١٩٩٠ەکاندا ئەم وشانە لەلایەن کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تییەوە ئاماژە خراپەکانیان لێکرایەوە، وشەی ''کویر'' لە ''لێکۆڵینەوەی کویر'' و ''بیردۆزەی کویر'' و تەنانەت لە زنجیرەی تەلیفیزیۆنی ''چاوێکی کویر بۆ کوڕێکی سترەیت''دا بەکارھاتووە.<ref name=haownsh351937/> (سترەیت بەو کەسانە دەوترێت کە ھاوزایەندخواز نین و جیاڕەگەزخوازن). ھەرچۆنێک بێت، گەر کەسێک مەبەستی خراپ بێت لە بەکارھێنانی ئەم وشەیە بە شێوازی لێدوانەکانیدا دیار دەبێت.<ref name=ajowm36197/> ھەندێک جار، لەبری وشەی «ھاوزایەندخواز» (کە وشە ڕاستەکەیە)، «ھاوزایەندباز» بەکار دەھێندرێت. لە [[زمانی کوردی]]دا وشەی شیاوی پەیوەندیدار بە [[جێندەر]] و [[زایەند]]ەوە دانەندراوە، بۆیە ئەو ناوانەی ئێستا لە جێی ھاوزایەندخوازی بەکاردێن، دروست نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |سەردێڕ=ھاوزایەندباز |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804214337/http://speemedia.com/dreja.aspx?Jmare=35775&Jor=25 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == مێژوو == ڕەوشتی کۆمەڵگە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان و مامەڵەکردن لەگەڵیان بەپێی کات و ناوچە جوگرافییاکان گۆڕاوە، شوێن ھەبووە کە ھەموو نێرەکان تێیدا بەشداری پەیوەندی ھاوزایەندیان کردووە، لە ھەندێک شوێنیش دیاردەکە پشتگوێ خراوە و پەسەند کراوە، لە ناوچە ئایینییەکانیش بە کفر ناوبراوە و سزای کوشتنی بۆ داندراوە. [[پەڕگە:Gustave Courbet - Le Sommeil (1866), Paris, Petit Palais.jpg|ڕاست|وێنۆک|تابلۆی ''خەوتووەکان''، کێشراو لەلایەن گوستاڤ کۆربێرت، ساڵی ١٨٦٦]] لە کۆکراوەیەکی مرۆڤناسی وردی مێژوویی تایبەتە بە وەسفی چاندی گەلانی پێش-پیشەسازیی، «ھاوزایەندخوازی بەبەھێزی پەسەندنەکراوە بە ڕێژەی ٤١٪‏ لە ٤٢ چانددا؛ پەسەند کراوە یانیش پشتگوێ خراوە لەلایەن ٢١٪‏ی خەڵکی و، ١٢٪‏ ئامارێکی وایان نەداوە لەسەر ئەو دیاردەیە. لە ٧٠ گرافی مرۆڤزانیدا، ٧٠٪‏ وا پیشانی دەدەن کە ھاوزایەندخوازی نادیارە یان دەگمەنە. ٤١٪‏ش وای نیشان دەدەن کە ھەیە و شتەکە دەگمەن نییە.<ref>Adolescence and puberty By John Bancroft, June Machover Reinisch, p.162</ref> لەو چاندانەی کە کاریگەری [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]یان لەسەرە، یاسا و کڵێساکان ھاوزایەندخوازیان بە لادان لە ئایین و وەستان دژی یاسا و سروشت ناوبرد. ناپەسەند کردن و خراپ سەیری کردنی سێکسی کۆم لە نێوان دوو پیاودا دەگەڕێتەوە بۆ پێش [[مەسیحییەت]] بەھەرحاڵ. ئەوە شتێکی دیار بووە لە [[یۆنان|یۆنانی کۆندا]]، ناو بردنیشی بە نائاسایی یان ناسروشتی دەگەڕێتەوە بۆ فەیلەسوفی یۆنانی بەناوبانگ [[ئەفلاتوون]].<ref>"... sow illegitimate and bastard seed in courtesans, or sterile seed in males in defiance of nature." Plato in THE LAWS (Book VIII p.841 edition of Stephanus) or p.340, edition of Penguin Books, 1972.</ref> زۆرێک لە کەسایەتییە مێژوویییەکان وەک [[سوقرات]]، [[لۆرد بایرۆن]]، ئێدواردی دووەم و ھادریان<ref>Roman Homosexuality By Craig Arthur Williams, p.60</ref> بە ''دووڕەگەزخواز'' یان ''گەی'' بانگ کراون؛ ھەندێک لە زاناکان، وەک [[میشێل فووکۆ|میشێل فوکۆ]]، ئەمەیان بە پێشەکییەکی نەگونجاوی مێژووی ناوبردووە کە ئاژۆکی ئاڕاستەی زایەندی بیانی دەخاتە مەترسییەوە.<ref name=foucault>{{harv|Foucault|1986}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر= Hubbard Thomas K |سەردێڕ= Review of David M. Halperin, ''How to Do the History of Homosexuality.'' | journal = Bryn Mawr Classical Review |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٣}}</ref> === ئەفریقا === کۆنترین تۆماری دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخواز لە ئەفریقا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٤٠٠ ساڵ پێش مەسیح لە لە [[میسر]]، ھەردووک [[:en:Khnumhotep and Niankhkhnum|خاناماوھاتپیو و نیەداناخاناماو]] بە کۆنترین کەپڵی ھاوزایەندخوازی ناوچەی ئەفریقیا داندراون. وێنەکەیان ئەوان پیشان دەدات کە لووتیان ناوە بە لووتی یەکەوە و خەریکە ماچ دەکەن، ئەمە یەکێکە لە ناودارترین ئەو شێوازی وێنانە کە ھونەری میسری پێی ناسراوە. لە وێنەکەدا وادیارە ئەوان دەورووبەریان گیراوە بە میراتگرەکانیان. ھەردوو ئاسترۆپۆلۆجیست ستیڤن مورەی و ویڵ ڕۆسکۆ دەڵێن کە ژنەکانی [[لیسۆتۆ]] پەیوەندی سێکسی و ئیرۆتیکیان بەستووە لەگەڵ یەکتری کە بە ماتزۆێل ناوبراوە.<ref name=murrayroscoe>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Boy Wives and Female Husbands: Studies of African Homosexualities |ناونیشان=https://archive.org/details/boywivesfemalehu00murr |دوایین=Murray |یەکەم=Stephen (ed.) |authorlink=Stephen O. Murray |نووسەر٢=Roscoe, Will (ed.) |ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |شوێن=New York |ژپنک=٠-٣١٢-٢٣٨٢٩-٠}}</ref> لە کۆنگۆی کۆنیش تۆمارکراوە کە شۆڕشگێڕانی ئازاندێ کوڕیان بە کرێ گرتووە بۆ ئەوەی یارمەتیان بدەن لە کاروباری گشتی ماڵەوە لەگەڵ [[سێکس]]کردن لەگەڵیان.<ref name=evanspritchard>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Evans-Pritchard |یەکەم١= E. E. | authorlink = E. E. Evans-Pritchard |ساڵ= ١٩٧٠|سەردێڕ= Sexual Inversion among the Azande |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_american-anthropologist_1970-12_72_6/page/1428| journal = American Anthropologist |بەرگ= ٧٢| issue = 6|پەڕەکان= ١٤٢٨–١٤٣٤| doi=10.1525/aa.1970.72.6.02a00170}}</ref> === ئەمریکاکان === پێش داگیرکردنی لەلایەن [[ئەورووپا]]وە، لەنێوان [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە سوورپێستەکاندا]] لە [[ئەمریکاکان]]دا شێوازێکی ھاوزایەندخوازی و سێکسی ھەمانڕەگەز بەرڵاوبووە لەلایەن کەسایەتییەکان. ئەوان کاتێک مناڵەکانیان پەروەردە دەکرد و گەورە دەکرد، لە تەمنێکی لاوێتیدا ھەڵبژاردنێکیان پێ دەدرا لەلایەن باوانەکانیانەوە کە ڕێگەیەک ھەڵبژێرێت تاکو ژیانی پێ بەسەر بەرێت، ئەگەر مناڵەکە ھەر کامێک لە دوو زایەندەکی ھەڵبژاردایە ئەوان بە پەروەردەیەکی تایبەت بەخێویان دەکرد و گەورەیان دەکرد و فێری خووڕەوشتی ئەو زایەندەیان دەکرد کە ھەڵی بژاردووە. ئەم کەسایەتییانە بە گشتی شامان بوون و واش بڵاوبوو کە گوایە ئەوان لە مرۆڤێکی ئاسایی بەھێزتر و باشتر بوون. ھاوزایەندخوازان و ترانسجێندەرەکان لە شارستانێتەکانی تری [[ئەمریکای لاتینی]] زۆربوون پێش داگیرکردنیان، وەک [[ئەزتێک]]، [[شارستانیەتیی مایا|مایا]]، کوێنچاز، مۆچس، زاپۆتێکس و تەپینامبای [[بەڕازیل]].<ref name=glbtqlatinamerica>{{بیرخستنەوە|یەکەم=Ben |دوایین=Pablo |ساڵ=٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |سەردێڕ=Latin America: Colonial |periodical=glbtq.com |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211012339/http://www.glbtq.com/social-sciences/latin_america_colonial.html |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=glbtqmex>{{cite encyclopedia|last=Murray |first=Stephen |authorlink=Stephen O. Murray |editor=Claude J. Summers |encyclopedia=glbtq: An Encyclopedia of Gay, Lesbian, Bisexual, Transgender, and Queer Culture |title=Mexico |url=http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |accessdate=1 August 2007 |year=2004 |publisher=glbtq, Inc. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102132531/http://www.glbtq.com/social-sciences/mexico.html |archivedate=2 November 2007 |df=dmy-all}}</ref> داگیرکەرانی [[ئیسپانیا]] لەو ڕاستییە تۆقی بوون لە کرداری ھاوزایەندخوازی بە کراوەیی ئەنجام دەدرا لەلایەن دانیشتووانە ڕەسەنەکان، و ھەوڵی لەناوبردنی دیاردەکەیان دا بە ھەڕەشەکردن لەو کەسانە و ڕووبەڕووی کردنەوەیان لەگەڵ سزای سەخت وەک کوشتنی بە سووتان و سەگ تێ بەردان تێیان.<ref name=coello>Mártir de Anglería, Pedro. (1530). ''[http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction Décadas del Mundo Nuevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529042703/http://www.udel.edu/LAS/Vol3-2Coello.html#Introduction |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٠}}''. Quoted by Coello de la Rosa, Alexandre. "Good Indians", "Bad Indians", "What Christians?": The Dark Side of the New World in Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés (1478–1557), ''Delaware Review of Latin American Studies'', Vol. 3, No. 2, 2002.</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان یاسایی کرا لە ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Haw. Atty. Gen. Op. No. 13-1 | ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣| ناونیشان=http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112173620/http://ag.hawaii.gov/wp-content/uploads/2012/11/AG-Opinion-13-1.pdf | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئاسیا === [[پەڕگە:Suzuki Harunobu Shunga.jpg|وێنۆک|upright|چەپ| دوو [[گەی]] لە وێنەیەکی ژاپۆنیدا.]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]]، ئەوین و سێکسی ھاوزایەند ئاماژەی پێ کراوە ھەر لە سەرەتای دەستپێکردنی نووسینەوەی مێژووەوە. ھاوزایەندخوازی لە [[چین]] بیندراوە و ئەوان لای خۆیان چەند ناوێکی تایبەتیان بۆ داناوە، چەند حاڵەتێکی لەو شێوەیە تۆمار کراوە لە ٦٠٠ی پێش مەسیحەوە. ھاوزایەندخوازی لە چەندین کاری بەناوبانگی وێژەی چینیدا ناوی ھاتووە. بۆ نموونە، باسی سێکسی ھەمانڕەگەز کراوە لە [[ڕۆمان]]ی کلاسیکی ''خەون لە ھۆبە سوورەکە''، کە ھەر لەو دەمدا کتێبی ھاوشێوە لەسەر پەیوەندییە سێکسییەکان نووسراوەتەوە. [[کۆنفووشیزم]]، کە فەلسەفەیەکی کۆمەڵایەتی و ڕامیاری بوو، زۆر بە کەمی تیشکی خستبووە سەر ئاڕاستەی زایەندی، ئەمە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازیش دەگرێتەوە. وێژەی مینگ دایناستی، وەک ''بیان ئێر چای'' (弁而釵/弁而钗)، بە شێوەیەک پەیوەندی سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان پیشان دەدات کە ئارامتر و خۆشترە وەک لەوەی جیاڕەگەزخوازەکان.<ref>Kang, Wenqing. ''Obsession: male same-sex relations in China, 1900–1950'', Hong Kong University Press. Page 2</ref> دژایەتیکردنی ھاوزایەندخوازی لە دەمی [[ئیمپراتۆرییەتی تانگ|خانەدانی تانگدا]] دەستی پێ کرد (٦١٨–٩٠٧)، کە دراوەتە پاڵ بەرزبوونەوەی کاریگەرییەکانی [[ئیسلام]] و [[مەسیحییەت]].<ref name="Hinsch, Bret 1990 p. 77-78">Hinsch, Bret. (1990). ''Passions of the Cut Sleeve''. University of California Press. p. 77-78.</ref> لە [[سینگاپوور|سینگاپور]]، لە حوزەیرانی ٢٠١٤دا ٢٠٬٠٠٠ کەس پشتگیری خۆیان پیشان دا بۆ دامەزرانی مافی تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازەکان. === ئەورووپا === ==== دەمی کلاسیکی ==== کۆنترین دۆکیومێنتی ڕۆژاوایی (لە شێوەی کاری وێژەیی، ھونەریی و شتومەکی میتۆگرافیکی) کە ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت دەگەڕێتەوە بۆ [[یۆنانی کۆن]]. جگە لە ھاوزایەندخوازی، ئەو دۆکیومێنتانە وای پیشان دەدەن کە پەیوەندی سۆزداری لەگەڵ ژنان و گەنجان سەرەکیترین بنیاتنەری ژیانی ئەوینی پیاوێکی ئاسایی ئەو کاتە بووە. پەیوەندی سۆزداری ھەمانڕەگەزەکان دەروازەیەکی کۆمەڵایەتی ئەو کاتە بووە کە بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بوونیاتنراوە بە تێپەڕبوونی کات و لە شارێکەوە بۆ ئەوی تر. ھاوزایەندخوازی لە یۆناندا بە نرخ داندراوە بە مەبەستی پارێزگاریکردن لە گەشەسەندنی مرۆڤایەتیی. [[ئەفلاتوون]] لە نووسینە کۆنەکانیدا باسی لە لایەنە باشەکانی کردووە،<ref name=plato1>Plato, Phaedrus in the ''Symposium''</ref> بەڵام لە نووسینە نوێترەکانیشیدا لەگەڵ قەدەغەکردنی بووە.<ref name=plato2>Plato, Laws, 636D & 835E</ref> [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە کتێبی ''پۆلیتیکس'' بیرۆکەکەی ئەفلاتوون لە لەناوبردنی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ خستووە (٢٫٤)؛ ئەو ڕوونی دەکاتەوە کە بەڕبەڕی وەک [[کێلتەکان]] بە بۆنەیەکی تایبەت دایان ناوە (٢٫٦٫٦) لەکاتێکدا کە [[کریت]]ەکان بۆ کۆنترۆڵکردنی دانیشتووان بەکاریان ھێناوە.<ref name=boswell1>{{harv|Boswell|1980}}</ref> [[پەڕگە:Lafond Sappho and Homer.jpg|ڕاست|وێنۆک|ژنانی گەنج دەبیندرێن کە دەوری سافۆیان داوە لەم وێنەیەی لافۆند، «سافۆ گۆرانی بۆ ھۆمەر دەڵێت»، ١٨٢٤.]] کەمتر زانراوە لەسەر ھاوزایەندخوازی نێوان ژنان لە یۆنانی کۆندا. [[سافۆ]]، لەدایکبوو لە دوورگەی لێسبۆس، کاریگەری کردووەتە سەر ئەو ناوانەی کە بۆ ژنە ھاوزایەندخوازەکان بەکاردێن، سافیک و لێزبیان بوون بە دووناوی فەرمی بۆ بەکارھێنان لەگەڵ ھاوزایەندە ژنەکاندا لە سەرەتاکانی سەدەی نۆزدەھەمدا.<ref name=lesbian>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|سەردێڕ=Lesbian|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430141341/http://www.etymonline.com/index.php?term=lesbian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=sapphic>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|سەردێڕ=Sapphic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Online Etymology Dictionary|ساڵ=٢٠٠١|نووسەر=Douglas Harper|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702034948/http://www.etymonline.com/index.php?term=Sapphic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆنراوەکانی سافۆ تیشک دەخاتە سەر ئەوین و پەیوەندی سۆزداری بۆ ھەردوو زایەند. خوێنەرەوەکانی ھۆنراوەکانی ئەم ھۆزانڤانە بەناوبانگە باسی خۆشەویستی و پەیوەندییەکەی دەکەن لەگەڵ چەند ژنێک، بەڵام بەڵگە لەسەر پەیوەندی جەستەیی لەگەڵیان کەمە.<ref>Denys Page, ''Sappho and Alcaeus'', Oxford UP, 1959, pp. 142–146.</ref><ref>{{harv|Campbell|1982|p=xi–xii}}</ref> لە [[ڕۆمای کۆن]]دا، جەستەی نێرەکان ناوەندی سەرنجی سێکسی بووە، بەڵام پەیوەندی سۆزداری تەنھا لە نێوان پیاوی ئازادی پێگەیشتوو و کۆیلەکەی یان پیاوێکی گەورەتر و پیاوێکی گەنجی بەرەڵاکراو کە ڕۆڵی وەرگری ھەبووە لەکاتی سێکسدا ڕوویداوە. ئیمپڕاتۆری مەسیح تیۆدۆسییەسی یەکەم یاسایەکی دەرکرد لە ٦ی ئابی ٣٩٠ کە نێرە وەرگرەکان بسووتێندرێن. لە کۆتایی دەسەڵاتەکەی، جوستینیانی یەکەم قەدەغەکردنی ھاوزایەندخوازی زیاتر فراون کرد بەبیانووی ئەوەی کە دەبێتە ھۆی وێرانکردنی شارەکان و ئەویش «سزای خوا» دەبێت. دوای نەمانیشی لەسەر دەسەڵات سزادانی ھاوزایەندخوازان ھەر تا ماوەیەک بەردەوام بوو. ==== ڕێنێسانس ==== لە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]]، شارە دەوڵەمەندەکانی [[ئیتاڵیا]] – بەتایبەتی [[فلۆرێنس]] و [[ڤێنیز]] – ناسرابوون بەو ژمارە زۆرەی ھاوزایەندخوازان کە ھەیانە، کە زۆرێک لە نێرەکانی ئەو کاتەی گرتبۆوە و بەردەوامبوون لەو نەخشەی کە ڕۆمانییەکان و یۆنانییەکان بەخشیبوویان بە ھاوزایەندخوازی.<ref>Rocke, Michael, (1996), ''Forbidden Friendships: Homosexuality and male Culture in Renaissance Florence'', ISBN 0-19-512292-5</ref><ref>Ruggiero, Guido, (1985), ''The Boundaries of Eros'', ISBN 0-19-503465-1</ref> ھەرچەندە ڕێژەیەکی زۆری پیاوەکان ھاوزایەندخواز بوون، دەسەڵاتدارەکان بڕیاریان دا کە دەست بکەن بە کوشتن و غەرامەکردنی ڕێژەیەکی ئەو دانیشتووانانە. لە نیوەی دووەمی سەدەی سێزدەھەم، کوشتن سزای ھاوزایەندخوازی بوو لە زۆربەی شوێنەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| یەکەم = Lester R. | دوایین = Kurtz | سەردێڕ = Encyclopedia of violence, peace, & conflict | ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | بڵاوکەرەوە = Academic Press | ساڵ = ١٩٩٩| پەڕە = ١٤٠| ژپنک = ٠-١٢-٢٢٧٠١٠-X| ڕێکەوتی سەردان = ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20161130151621/https://books.google.com/books?id=TG2kN033mDkC&pg=PA140&dq#v=onepage&q=&f=false | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەند کەسایەتییەکی مێژووی وەک شا جەیمسی یەکەم و دوق بەکینھام لە چەند نامیلکەیەکدا زۆربوونی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانیان باس کردووە. ==== دەمی نوێخواز ==== چەند نامەیەکی خۆشەویستی نێوان پیاوێکی خانەدان و کەسایەتی بەناوبانگ مستەر ویڵسن بڵاوکرانەوە لە ساڵی ١٧٢٣ لە [[ئینگلتەرا]] و لەلایەن چەند زانایەکی نوێخوازەوە ھاندرا تاکو ببێتە [[ڕۆمان]]ێک. ڕۆمانی بەناوبانگی ١٧٤٩ بەناوی ''فانی ھیڵ'' بەشێکی ھاوزایەندخوازی لەخۆ دەگرێت، بەڵام ئەمە لە گۆڕانکاری وەشانی ١٧٥٠کەیدا لابرا.<ref>Gladfelder, Hal (May 2006) ''In Search of Lost Texts: Thomas Cannon's 'Ancient and Modern Pederasty Investigated and Exemplified"'', Institute of Historical Research</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٧٤٩دا یەکەم پەڕتووکی پارێزگاریکردن لە ھاوزایەندخوازان بە [[زمانی ئینگلیزی]] بڵاو کرایەوە، کە لەلایەن تۆماس کانۆن نووسرابوو، بەڵام ھەر یەکسەر بڵاوکردنەوەی ڕاگیرا. لە دەورووبەری ١٧٨٥ەکاندا، جێریمی بێنتامیش پارێزگارییەکی تری نووسییەوە، بەڵام بڵاونەکرایەوە تاکو ساڵی ١٩٧٨.<ref>Journal of Homosexuality (ISSN 0091-8369) Volume: 3 Issue: 4, Volume: 4 Issue: 1</ref> [[سزای مەرگ]]ی ھاوزایەندخوازان بەردەوام بوو لە [[ھۆڵەندا]] تا ساڵی ١٨٠٣، لە ئینگلتەراش تاکو ساڵی ١٨٣٥ ھەر بەردەوام بوو. [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (29).jpg|وێنۆک|کوڕێکی [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] (ناوەڕاست) لەکاتی [[سێکس]]کردن لەگەڵ ژنێک و پیاوێکدا؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]]ە (١٨٤٩–١٩٢٨).]] لە نێوان ١٨٦٤ و ١٨٨٠ {{ئەڵمانی|کارل ھێنریک ئولریش}} زنجیرەیەک لە دوازدە کتێبی بڵاوکردەوە بەناوی ''بەدواداچوون لەسەر مەتەڵی خۆشەویستی پیاو-پیاوانە''. لە ١٨٦٧دا، ئەو بووبە یەکەم ھاوزایەندخواز کە بە کراوەیی بە ڕووی خەڵکدا قسەی کرد و پارێزگاری لە ھاوزایەندخوازەکان کرد کاتێک کە لە کۆنگرەی ئەڵمانی لە مونیک بەشداری کرد بۆ چارەسەرێک بۆ یاسای ئەنتی-ڕەگەزخوازەکان و لابردنی ئەو یاسایانە.<ref name="levay"/> ''ھەڵگەڕانەوەی سێکسی'' کە لەلایەن ھاڤلۆک ئیلیسەوە نووسرابوو لە ساڵی ١٨٩٦دا بڵاوکرایەوە کە بەرەنگاری ئەو بیردۆزانە دەبۆوە کە دەیانوت ھاوزایەندخوازی شتێکی ناسروشتییە، ھەروەھا ھەوڵی شکاندنی پڕوپاگەندە و ستێریۆتایپەکانی دەدا. ئەو سوور بوو لەسەر ئەوەی کە ھاوزایەندخوازی شتێکی سروشتییە و حاڵەتێکی تایبەت بووە و پەیوەندیی ھەبووە بە زیرەکی و داھێنەری مرۆڤەکانەوە.<ref name=sexualinversion>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Inversion |یەکەم=Havelock |دوایین=Ellis |یەکەم٢=John Addington |دوایین٢=Symonds |ساڵ=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=Arno Press |ژپنک=٠-٤٠٥-٠٧٣٦٣-١}} (reprint)</ref> ھەرچەندە خەڵکی کتێبی پزیشکی لەم شێوەیەیان نەدەخوێندەوە بە گشتی، ئەوان بوونە ھۆی دروستبوونی ''ساینتیفیک ھیومانتێریان کۆمیتیی'' ماگنەس ھیرشفیڵد، کە لە ساڵی ١٨٩٧ەوە بۆ ١٩٣٣ دژی سزای ئەنتی-ھاوزایەندخوازی وەستایەوە لە [[ئەڵمانیا]]، لەگەڵ دروستبوونی چەندین جووڵەی گەورە لای ڕۆشنبیران و نووسەرانی بەریتانیا کە لەلایەن ئێدوارد کارپێنتەر و جان ئادینگتن سیمندسەوە نوێنەرایەتی دەکرا. لەگەڵ کتێبێک بە ناوی ''خۆشەویستی ھۆمۆجێنیک'' لە ساڵی ١٨٩٤، توێژەری کۆمەڵایەتی ئێدوارد کارپێنتەر دەستی کرد بە نووسینەوەی زنجیرەیەک لە وتار و نامیلکە لەسەر ھاوزایەندخوازی و لە ساڵی ١٩١٦دا لە کتێبەکەیدا بە ناوی ''ڕۆژەکانم و خەونەکانم'' ڕوونی کردەوە کە ئەو ھاوزایەندخواز بووە. === ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست === [[پەڕگە:Portrait de Shah Abbas Ier et son page - MAO 494 - v5.jpg|200px|وێنۆک|ڕاست|[[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی یەکەمی سەفەوی]] لەگەڵ کوڕێکدا. کێشراوە لەلایەن محەممەد قاسم (١٦٢٧).<ref>Nahavandi and Bomati, illustration opposite p.162</ref>]] چەند کۆچکردنێکی [[عەرەب]] ڕوویداوە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە]] بەرەو ئەورووپا لە ناوەندی ١٨٠٠کاندا. دوو لەو کۆچکەرانە، ڕافیعە ئەلتەحتاوی و محەممەد ئەلسەفەر سەرسووڕمانی خۆیان پیشان دا کە فەڕەنسییەکان زۆرجار بە ئەنقەست بە ھەڵە ئەو ھۆنراوانەیان وەرگێڕاوە کە لەسەر کوڕ نووسراون و ئەوان لەجێی کوڕ کچیان داناوە بۆ ئەوەی لە پێوەرە ڕەوشتییەکانیان و نەریتیان لانەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=El-Rouayheb|یەکەم=Khaled|سەردێڕ=Before Homosexuality in the Arab-Islamic World, 1500–1800|ناونیشان=https://archive.org/details/beforehomosexual0000elro|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=The University of Chicago Press|ژپنک=٠-٢٢٦-٧٢٩٨٨-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/beforehomosexual٠٠٠٠elro/page/٢ ٢]}}</ref> [[ئیسرائیل]] بە باشترین وڵات ناسراوە لەگەڵ ھاوزایەندخوازان لە ھەموو ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئاسیا]]دا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت = ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| ناونیشان = http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| وتەگێڕانەوە = Israel is the only Middle-Eastern country to support gay rights legislation, and the country attracts gay people from Palestine and Lebanon.| ڕێکەوتی سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= The Independent| سەردێڕ = The five most improved places for gay tolerance|شوێن= London| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170611133449/http://www.independent.co.uk/life-style/love-sex/taboo-tolerance/the-five-most-improved-places-for-gay-tolerance-932635.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[تێل ئەڤیڤ]] ناسراوە بە «پایتەختی گەیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Was Arafat Gay?|نووسەر=James Kirchick|بڵاوکەرەوە=Out}}</ref> و بە یەکێک لە ئارامترین و باشترین شارەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان داندراوە. نواندنی شانازی ھاوزایەندخوازان ھەموو ساڵێک لە تێل ئەڤیڤ جێ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|سەردێڕ=Gay Tel Aviv|یەکەم=Anthony|دوایین=Grant|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630125434/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2010/07/02/dispatch-gay-tel-aviv/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی حکوومەتەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زۆرجار دیاردەی ھاوزایەندخوازی پشتگوێ دەخەن و دان بە ھەبوونیدا نانێن، ھەندێک جاریش بەتاوانبوونی دەکەن. ھاوزایەندخوازی لە نزیکەی ھەموو دەوڵەتە ئیسلامییەکان نایاسایییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran 'must stop youth executions' |نووسەر=Steven Eke |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٥|newspaper=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170824103849/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4725959.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جووتبوون لە نێوان ئەندامانی ھاوزایەند لە ھەندێک لە دەوڵەتە ئیسلامییەکان سزای کوشتنی ھەیە، وەک لە [[عەرەبستانی سعوودی]]، [[ئێران]]، [[مۆریتانیا]]، باکووری [[نێجیریا]]، [[سوودان]]، و [[یەمەن]]دا دیارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |سەردێڕ=7 countries still put people to death for same-sex acts |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029185853/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileID=1111&ZoneID=7&FileCategory=50 |date=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرۆککۆماری ئێران [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] لە یەکێک لە وتارەکانیدا لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ئێراندا کەسی گەی نەبووە. بەھەرحاڵ، ھەرچی ھاوزایەندخوازێکیش ھەبێت بە کراوەیی دان بەوەدا نانێت کە گەیە، لە ترسی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن خێزانەکەیانەوە یانیش دەستدرێژی کردنە سەریان لەلایەن حکوومەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nazila|دوایین=Fathi|سەردێڕ=Despite Denials, Gays Insist They Exist, if Quietly, in Iran|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|بڵاوکەرەوە=New York Times|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630124400/http://www.nytimes.com/2007/09/30/world/middleeast/30gays.html?_r=1&hp&oref=slogin|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ==== کوردستان ==== [[پەڕگە:Kurdistan LGBT pride flag.png|thumb|دیزاینی نوێی ئاڵای کوردستان و سەربەرزیی کۆمەڵەی پەلکەزێڕینەی ھەرێمی کوردستان.]] لە مێژووی [[کوردستان]]دا ھاوزایەندخوازی ھەر ھەبووە، وەک ھەموو ناوچەکانی تری جیھان، بەڵام ھەرگیز بە کراوەیی ماف بۆ ھاوزایەندخوازان دانەندراوە و دیاردەکە پشتگوێ خراوە. لە ئێستادا، ھاوزایەندخوازی لە ئێراقدا قەدەغە نەکراوە، بەڵام ھێشتا خەڵکی دژی دەوەستن و بە چاوێکی خراپ سەیری دەکرێت. لە ساڵی ٢٠١٠دا بڵاوکرایەوە کە یاسایەکی نوێ دادەندرێت بۆ یەکسانی نێوان زایەندەکان. بەڵام لە کۆمەڵگە ئایینییە ناوخۆیییەکان ناڕەزایی دەربڕدرا و وترا کە ئەمە یاسایەکە بۆ پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازی.<ref name=rudaw>[http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html ''Homosexuality Fears Over Gender Equality in Iraqi Kurdistan''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120124162204/http://www.rudaw.net/english/culture_art/3374.html |date=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> کامیل حاجی عەلی، بەڕێوەبەری ئەوقاف و کاروباری ئایینی لە کوردستان وتی کە ئەم یاسایە «بەدڕەوشتی» بڵاودەکاتەوە و کۆمەڵگەی کوردی «تێک دەدات.» دوای کۆمەڵێک جووڵەی ئایینی، [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کۆنگرەیەکیان بەست و دانیشتووانیان ئاگادار کردەوە کە ئەم یاسایە ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازەکان یاسایی ناکات.<ref name=rudaw/> لە ساڵی ٢٠١٧دا، کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ناوخۆی کوردستان [[ئێن ئاڕ تی]] [[بەڵگەفیلم]]ێکیان بە ناو کوردستاندا پەخش کرد لەسەر ھاوزایەندخوازی کە بیرۆکەی گشتیی بابەتەکەیان خستە ڕوو، لە بەڵگەفیلمەکەدا چەند ھاوزایەندخوازێکی کورد بانگھێشت کرابوون بۆ ئەوەی قسە لەسەر بابەتەکە بکەن.<ref name=nrtsreport3619/> بەڵگەفیلمەکە بە گشتی وەڵامێکی خراپی درایەوە لەلایەن کوردستان و کۆمەڵگە ئایینییەکانەوە. لە ١ی حوزەیرانی ساڵی ٢٠١٧، [[ڕێکخراوەی لاڤە|ڕێکخراوی لاڤە]] دامەزرا، کە یەکەم ڕێکخراوە لە ناوخۆی کوردستان بە ئاشکرا داوای مافی ھاوزایەندخوازان بکات. دواتر لاڤە داخراو و کار و چالاکییەکانیان گواستەوە بۆ [[ڕێکخراوەی ڕاسان]]. ڕێکخراوەی ڕاسان لە ساڵی ٢٠٢١دا لەلایەن ئەندام پەرلەمانێکی [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] بە ناوی عومەر گوڵپی سکاڵایان لەسەر تۆمار کرا. دواتر چەند ھەوڵێک درا بۆ دەستگیرکردن و دەرکردنی یاسا دژی ھاوزایەندخوازی، بەڵام گشت ھەوڵەکان شکستیان ھێنا. ==== دەمی پێش ئیسلام ==== [[پەڕگە:Édouard-Henri Avril (18).jpg|وێنۆک|وێنەیەکی خەیاڵیی ھادریان و ئەنتینۆس؛ تابلۆکە کاری [[ئێدوارد ھێنری ئاڤریل]] شێوەکاری سەدەی ١٩ و ٢٠ە کە زۆربەی کارەکانی دیمەنی ئیرۆتیکن.|230px]] لە ئیمپڕاتۆرێتی ئاشووری کۆندا، ھاوزایەندخوازی ھەبووە و باو بووە؛ قەدەغەنەکراو بوو ھەروەھا بە بێڕەوشتی یان نەخۆشی دا نەئەندرا. ھەندێک لە تێکستە ئایینییەکان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ ھاوزایەندخوازان. چەند کتێب ھەبوون کە بە شێوەیەکی یەکسان پاڕانەوەی تێدابووە بۆ پەیوەندییە سۆزدارییەکانی ھەر سێ ئاڕاستەی زایەندییەکە.<ref>Gay Rights Or Wrongs: A Christian's Guide to Homosexual Issues and Ministry, by Mike Mazzalonga, 1996, p.11</ref><ref>The Nature Of Homosexuality, Erik Holland, page 334, 2004</ref><ref>Pritchard, p. 181.</ref> لە [[ئێرانی مەزن|ئاریانی مەزندا]]، ھاوزایەندخوازی و پەیوەندی سێکسی و ئرۆتیکی نێوان ئەوان ڕێگە پێدراو بووە، تەنانەت لە زۆربەی شوێنە گشتییەکانیشدا. لە سیمینار و بۆنە تایبەتەکانەوە بۆ کامپی سەربازان و گەرماو و کافێخانەکان. لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]]دا (١٥٠١–١٧٢٣) تەنانەت خانەی [[لەشفرۆشی|لەشفرۆشی پیاوانیش]] یاسایی بووە.<ref name="Wikipedia">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Homosexuality#Modern_period|سەردێڕ =Homosexuality |زمان =ئینگلیزی |سەردان =٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەندێک لە زاناکان دەڵێن کە دەتواندرێت نموونەی ھاوزایەندخوازی لە وێژەی کۆندا بەدی بکرێت، وەک لە [[داستانی گلگامێش]] و چێرۆکی دەیڤد و جۆناتانی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزی مەسیحییەکان]] دیارە. لە داستانی گلگامێشدا، پەیوەندی نێوان گلگامێش و کەسایەتییەک بە ناوی ئینکیدو ھاوزایەندخوازی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dynes|یەکەم=Wayne|سەردێڕ=Homosexuality in the Ancient World|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٠٥٤٦-٠|پەڕەکان=vii–xv|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|chapter=Introduction|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185857/https://books.google.com/books?id=JrpU6O3VnawC&lpg=PP1&dq=homosexuality%20in%20the%20ancient%20world&pg=PP1#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Held|یەکەم=George F.|سەردێڕ=Parallels between The Gilgamesh Epic and Plato's Symposium|ساڵ=١٨٣|پەڕەکان=١٩٩–٢٠٧|editor=Wayne R. Dynes & Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kilmer|یەکەم=Anne Draffkorn|سەردێڕ=A Note on an Overlooked Word-Play in the Akkadian Gilgamesh|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٢٦٤|editor=Wayne R. Dynes and Stephen Donaldson}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Thorbjørnsrud|یەکەم=Berit|سەردێڕ=What Can the Gilgamesh Myth Tell Us about Religion and the View of Humanity in Mesopotamia?|ساڵ=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing, Inc.|پەڕە=٤٥٢}}</ref> ھەروەک چۆن دەیڤد خۆشەویستییەکی بەھێزی ھەبووە بۆ جۆناتان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ackerman|یەکەم=Susan|بەستەری نووسەر=Susan Ackerman (biblical scholar)|سەردێڕ=When Heroes Love|ناونیشان=https://archive.org/details/whenheroesloveam0000acke|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٠-٢٣١-١٣٢٦٠-٣|پەڕەکان=xii}}</ref> == سروشت و کەسایەتی == === کردار و ئارەزووەکان === [[کۆمەڵەی دەروونیی ئەمریکی|کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی]]، [[کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی]]، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندی «تایبەتمەندییەکی کەسیی نییە کە بتواندرێت بە جودایی پێناسە بکرێت، بەڵکو ئاڕاستەی زایەندی جیھانی ئەو کەسە پێناسە دەکات کە ئەگەری دۆزینەوەی پەیوەندییەکی سۆزداری بەچێژی ھەیە تێیدا.»<ref name=amici/> {{دەقی تایبەت|ئاڕاستەی زایەندی بە زۆری وەک خەسڵەتێکی کەسێک باس دەکرێت، وەک [[زایەند|سێکسی ژینناسیی]] و یانیش تەمەن. ئەم تێڕوانینە ناتەواوە لەبەرئەوەی ئاڕاستەی زایەندی بەردەوام بە زاراوەی ژیری پێناسە دەکرێت و پێویست بە پەیوەندی سۆزدارییە لەگەڵ تاکەکەسەکانی تر. کرداری سێکسی و سەرنجی ڕۆمانتیکی بە ھاوزایەندخوازی یان جیاڕەگەزخوازی پۆلێن دەکرێت لەسەر بنەمای زایەندی زیندەیی کەسەکەی کە پێیان ھەڵدەستێت. بە دڵنیایییەوە، پەیوەندی بە کردارەکەوە ھەیە – یان ویستنی کردنی کارەکە – لەگەڵ یەکێکی تر کە جیاڕەگەزخوازی، ھاوزایەندخوازی، یان دووڕەگەزخوازییەکەی خۆی دەنوێنێت. ئەمە کرداری ئاسایی وەک دەست گرتن و ماچکردنیش دەگرێتەوە.<ref name=amici/>}} لە لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٤دا، کە لەسەر ژنان بوو، ھەردووک ژنە لێزبیان و جیاڕەگەزخوازەکانیش لە ڕووی سێکسییەوە کاریگەرییان کرایە سەر کاتێک فیلمی ئیرۆتیکی و سێکسییان پیشاندرا، فیلمەکان لە ژن و ژن و پیا و ژن پێکھاتبوون و ھەردووکیان کاریگەرییان کردە سەر مەبەستەکان. بەڵام کاتێک ھەمان لێکۆڵینەوە لەگەڵ پیاوە جیاڕەگەزخوازەکان کرا، ئەوان تەنھا بە فیلمێک ئارەزووی سێکسییان بەرز دەبۆوە کە ژنی تێدا بوو، گەیەکانیش تەنھا بەوانەی کە پیاویان تێدابوو. نوێنەری لێکۆڵینەوەکە وتی کە ئاڕاستەی زایەندی ژنان کەمتر تیشکی خستووەتە سەر یەک زایەندی دیاری کراو لە چاو پیاوەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Why women are leaving men for other women| ناونیشان = http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوت = ٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش= CNN| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170614055442/http://www.cnn.com/2009/LIVING/personal/04/23/o.women.leave.menfor.women/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندی سۆزداری === [[پەڕگە:Old Male couple.jpg|وێنۆک|دوو خۆشەویستی ھاوزایەندخوازی پیر – پەیوەندی خۆشەویستی نێوان ھاوزایەندخوازان ھەر وەک ھەموو پەیوەندییەکانی تر دەکرێت درێژخایەن بێت.]] ئەو کەسانەی کە ھاوزایەندخوازن دەتوانن بە چەند شێوەیەکی جیاواز خۆیان دەرببڕن، ئەگەریش ھەیە کە بە ڕەفتارەکانیاندا دیاربێت، وەک شێوازی ھەڵبژاردنی پۆشاک و ڕۆیشتن و قسەکردن، لەوانەشە بەو شتانەدا دیار نەبێت.<ref name=apahelp/> ئەوان لەوانەیە بە ناحەزی پەیوەندی لەگەڵ زایەندێکی جیاوازدا ببەستن (ئەگەر پیاو بوو لەگەڵ ژن و بەپێچەوانەوە)، بە سەرەکی بۆ ئەوەی ھەست نەکرێت بەوەی ئەوان کە ھاوزایەندخوازن، لەوانەشە لە پەیوەندی خۆشەویستی ئاسایی (ھاوزایەندخوازی) خۆیان بن، ھەندێکیشیان لەوانەیە ھیچ خۆشەویستییەک نەکەن بە مەبەستی ئایینی.<ref name=apahelp/> یەکێک لە ڕاپرسییەکان وای پیشان دەدات کە لە بەینی ٤٠٪‏ و ٦٠٪‏ گەیەکان لە پەیوەندی سۆزداریان و لە نێوان ٤٥٪‏ و ٨٠٪‏ لێزبیانەکانیش بە ھەمان شێوە.<ref name=aparesolution>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolution on Sexual Orientation and Marriage – Research Summary |ناونیشان=http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130603131046/http://www.apa.org/about/policy/gay-marriage.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> لە زانیارییەکانی ڕاپرسییەکەش دەبیندرێت کە لە بەینی ١٨٪‏ و ٢٨٪‏ی خۆشەویستە گەیەکان و لە بەینی ٨٪‏ و ٢١٪‏ی لێزبیانەکان بۆ ماوەی ١٠ ساڵ پێکەوە ماونەتەوە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. زۆرێک لەو بەدواداچوونانەی کە کراوە ڕوونی دەکاتەوە کە پەیوەندییە ھاوزایەندەکان و جیاڕەگەزەکانیش یەکسانن لە ڕووی توندی پەیوەندییەکانەوە و ھیچ جیاوازییەکیان نییە. زاناکان دەڵێن کە تەمەن و زایەند باشترە بۆ کردن بە پێوەر بۆ پێوانی درێژخایەنی پەیوەندییەک نەک ئاڕاستەی زایەندی تاکێک. ئەوانەی لە ناو پەیوەندییە ھاوزایەندخوازی و جیاڕەگەزخوازییەکانن وەک یەک ھەوڵی پاراستنی پەیوەندییەکەیان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |سەردێڕ=Relationship Satisfaction and Commitment |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073038/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-01/apa-elo011708.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=Duffy>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1300/J082v12n02_01|سەردێڕ=Satisfaction and commitment in homosexual and heterosexual relationships|journal=Journal of Homosexuality|ساڵ=١٩٨٥|یەکەم=S.M/|دوایین=Duffy|نووسەر٢=C.E. Rusbult|بەرگ=١٢|issue=2|پەڕەکان=١–٢٣|ناونیشان=http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|pmid=٣٨٣٥١٩٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019190212/http://www.labmeeting.com/paper/17688909/duffy-rusbult-1985-satisfaction-and-commitment-in-homosexual-and-heterosexual-relationships|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=Baccman>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Expectations of romantic relationships: A comparison between homosexual and heterosexual men with regard to Baxter's criteria|journal=Social Behavior and Personality|ساڵ=١٩٩٩|یەکەم=Baccman|دوایین=Charlotte|نووسەر٢=Per Folkesson|نووسەر٣=Torsten Norlander|ناونیشان=http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131104194406/http://www.sbp-journal.com/index.php/sbp/article/view/976|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === خۆئاشکراکردن === {{وتاری سەرەکی|خۆئاشکراکردن}} [[پەڕگە:Johanna sigurdardottir official portrait.jpg|upright|وێنۆک|یۆھانا سیگیرادۆتیر، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ئایسلەند]]ا، یەکەم [[لێزبیەن|لێزبیانی]] ئاشکرای سەری حکوومەت بووە لە کاتی مۆدێرندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ئایسلەنداو و پی ئێمە ھاوزایەندخوازەکەی|ئیش=TIME|نووسەر=موودی جۆناس|ناونیشان=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەم، ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەم، ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170717162851/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1875032,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|ڕاست]] بە ئینگلیزی پێی دەڵێن ''ھاتنەدەرەوە لە دۆڵابی جلەکە''، دەستەواژەیەکە کە بۆ کەسێک بەکاردەھێندرێت کە ئاشکرای دەکات بۆ دەورووبەرەکەی کە ھاوزایەندخوازە. ئەمە پڕۆسەیەکی سەختی ژیانی ھاوزایەندخوازانە چونکە خەمی ئەوەیان دەبێت کە دەورووبەرەکەیان سروشتی ئەوان پەسەند نەکەن و ھەستان بەم کارە لەڕووی دەروونییەوە فشاریان دەخاتە سەر.<ref name="Coming Out: A Journey">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |سەردێڕ=Coming Out: A Journey |بڵاوکەرەوە=Utahpridecenter.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090825202112/http://utahpridecenter.org/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=44 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە گشتی، خۆئاشکراکردن بە سێ قۆناغ دادەندرێت. یەکەم قۆناغ ئەوەیە کە تاک تێیدا خۆی دەناسێت یانیش درک بەوە دەکات کە ھاوزایەندخوازە و چێژ لە پەیوەندی ھاوزایەندەکانی وەردەگرێت و ئەم ڕاستییە قبوڵ دەکات. ئەمە زۆرجار بە خۆئاشکراکردنێکی دەروونی ناو دەبرێت.<ref>In a joint statement with other major American medical organizations, the APA says that "different people realize at different points in their lives that they are heterosexual, gay, lesbian, or bisexual". {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807205013/http://www.apa.org/pi/lgbc/publications/justthefacts.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Just the Facts About Sexual Orientation & Youth: A Primer for Principals, Educators and School Personnel |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=American Academy of Pediatrics, American Counseling Association, American Association of School Administrators, American Federation of Teachers, American Psychological Association, American School Health Association, The Interfaith Alliance, National Association of School Psychologists, National Association of Social Workers, National Education Association}}</ref> دووەم قۆناغیش بڕیاردانی کەسەکەیە لە ئاگادارکردنەوەی دەورووبەرەکەی (نم. خێزانەکەی و ھاوڕێکان) کە ئەو ھاوزایەندخوازە. سێیەم قۆناغیش تێکەڵبوون و ژیانە لەگەڵ کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی.<ref name=hrccontinuum>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|periodical=Human Rights Campaign |سەردێڕ=The Coming Out Continuum}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102101657/http://dev.hrc.org/issues/3333.htm |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئێستادا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، خەڵکی بە گشتی یان لە تەمەنی ١٥–١٨ خۆیان ئاشکرا دەکەن یان لە تەمەنێکی دواتردا کە دەگەنە کۆلێژ بۆ نموونە. لە کوردستان و ئێراق خۆئاشکراکردن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم ھەیە و لەوانەیە خەڵکانی ئێڵ جی بی تی خۆیان ئاشکرا نەکەن چونکە ھیچ یاسایەک نییە بیانپارێزێت و ئەگەر ھەیە ژیانیان بکەوێتە مەترسییەوە. لەو تەمەنەدا لەوانەیە بڕوایان بە دەورووبەرەکەیان نەبێت و ئاگاداریان نەکەنەوە، بە تایبەتی چونکە کۆمەڵگە زۆرینەیان بەھۆی ھەڵە تێگەیشتنەوە بە خراپی دادەنێن؛ ھەندێکجار تەنانەت خێزانەکانی خۆشیان نازانن. درک پێ کردن بە ھاوزایەندخوازی خود پرۆسەیەکی ئاسان نییە و بگرە زۆریش ئاڵۆزە. بە پێچەوانەی کۆمەڵەکانی ترەوە (وەک ئایینەکان بۆ نموونە) ھاوزایەندخوازان لە کۆمەڵگەیەکدا گەورە نابن کە یەکسەر ھەڵی بژێرن کە ھاوزایەندخواز بن وەک کەسانی دەورووبەریان،{{تێبینی|لەکاتێکدا کە ھەر مرۆڤێک دەتوانێت ئایین و خووڕەوشتی کۆمەڵگەکەی ھەڵبگرێ، ھاوزایەندخوازان لەتوانایاندا نییە کە ھەڵی بژێرن و بیگۆڕن.}} چونکە شتێک نییە ھەڵبژاردن بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |سەردێڕ=زانستی مۆدێرن دەڵێت کە ھاوزایەندخوای ھەڵبژاردن نییە |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170606041746/http://www.washingtontimes.com/news/2014/dec/31/modern-science-says-homosexuality-not-choice/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> واتە ھەر تاکێک دەتوانێت بە ئاسانی ھەڵگری ئایین و بیر و باوەڕی باوان و کۆمەڵگەکەی بێت و کەیش ویستی دەتوانێت بیانگۆڕێت، بەڵام لە ھاوزایەندخوازیدا وا نییە و ئەمیان شتێکی درک پێ کردنە نەک ھەڵبژاردن و ھەرگیزیش ناتواندرێت بگۆڕدرێت.<ref>http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured{{بەستەری مردوو|url=http://truth-out.org/archive/component/k2/item/85575:american-psychology-declares-homosexuality-cant-be-cured |date=حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> باشترین بەڵگە لەسەر ئەوە ئەمەیە، ئەگەر پیاوێک جیاڕەگەزخواز بێت، واتە گەی نەبێت، ناتوانێت سێکس لەگەڵ پیاوێکی تردا بکات چونکە دژی سروشتی ئەوە، بە ھەمان شێوە بۆ گەیەک یان لێزبیانێک. ھەندێکجار لە کۆمەڵگەکاندا دەبیسترێت کە کەسێک «گەی بووە بەڵام بووەتەوە بە جیاڕەگەزخواز»، ئەمە لەڕاستیدا مەحاڵە، ئەو کەسە یان ھەر لە سەرەتاوە [[دووڕەگەزخوازی|دووڕەگەزخواز]] بووە یانیش ئێستاش ھەر گەیە. خەڵکانی ئێڵ جی بی (گەی و لێزبیان و دووڕەگەزخوازەکان) زۆرجار لە کۆمەڵگەیەکدا پەروەردە دەکرێن کە کۆنەپەرست و تێنەگەیشتوون بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی.<ref name="Rosario et al.">Rosario, M. , Schrimshaw, E. , Hunter, J. , & Braun, L. (February 2006). Sexual identity development among lesbian, gay, and bisexual youths: Consistency and change over time. ''Journal of Sex Research'', 43(1), 46–58. Retrieved 4 April 2009, from PsycINFO database.</ref> ئەوان کاتێک لە سروشتی خۆیان تێدەگەن کە سەیری کۆمەڵگەکانی تری دەورووبەریان دەکەن.{{تێبینی|چونکە کۆمەڵگەکانی خۆیان پەروەردەیان ناکەن لەسەر شتێکی وا، تا تەمەنێکی گەورەتر نازانن ئەوان بۆ جیاوازن، بەڵام ھەر لە مناڵییەوە ھەست بەم گۆڕانە دەکەن لە خۆیاندا کاتێک کە لەگەڵ کۆمەڵگە تێکەڵ دەبن و سروشتی خەڵکی تر دەزانن}} ھەندێک لە ھاوزایەندخوازان بە گشتی و بە ڕووی جیھاندا خۆیان ئاشکرا دەکەن،<ref name=glbtqouting>{{بیرخستنەوە|دوایین=Neumann |یەکەم=Caryn E |ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |سەردێڕ=Outing |ساڵ=٢٠٠٤|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609220520/http://www.glbtq.com/social-sciences/outing.html |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> زۆرێکیش لە کەسایەتی ناودار ھەیە لەو شێوەیە، بۆ نموونە [[لەیدی گاگا]]. خۆئاشکراکردن ئاوا بە کراوەیی دەکرێت چەند ھۆکارێکی لە پشتەوە بێت، وەک سیاسی یان ئاکاریی و، دەکەوێتە ناو مەودایەکی فراوانتری ھۆکارییەوە.<ref name=biasfreeusage>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Dictionary of Bias-Free Usage: A Guide to Nondiscriminatory Language |دوایین=Maggio |یەکەم=Rosalie |ساڵ=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Oryx Press |ژپنک=٠-٨٩٧٧٤-٦٥٣-٨|پەڕە=٢٠٨}}</ref> === لێزبیانزم و ھاوزایەندخوازیی ژنان === {{ھەروەھا ببینە|لێزبیان}} [[پەڕگە:Simeon Solomon - Sappho and Erinna in a Garden at Mytilene.jpg|وێنۆک|ڕاست|[[سافۆ]] و ئیرینا لە باخچەیەک لە میتیلین.]] لێزبیانەکان زۆرجار ئاڕاستەی زایەندییەکەی خۆیان بە شێوەیەکی جیا ڕووندەکەنەوە وەک لە پیاوە گەیەکان، و تێگەیشتنی جیایان ھەیە لەو ئیتۆلۆژیایانەی کە لە لێکۆڵینەوە لەسەر پیاوە گەیەکان ھاتوونەتە بەردەست. ئەوان لەوانەیە بە شێوەیەکی جیاتر بڕواننە ژیان وەک ھاوزایەندخوازێک وەک لە پیاوەکان. کاتێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ساڵی ١٩٧٠ لێکۆڵینەوەیەک کرا، لێزبیانەکان باسی ژیانی خۆیان کرد وەک ھاوزایەندخوازان. ئەمە تەنھا بەدواداچوونێکی گەورەیە کە لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ژنان کراوە کە ڕوونی دەکاتەوە چۆن ژنەکان دەڕواننە ھاوزایەندخوازی لەوەتەی بەدواداچوونی کینسی کرا لە ١٩٥٣وە. لێکۆڵینەوەکە زانیارییەکی گشتی تێدابوو لەبارەی تێڕوانینی لێزبیانەکان لە پەیوەندی سۆزداری ھاوزایەند و ئاڕاستەی زایەندی ئەوان. لێزبیانەکان ئەو کوالیتییانەیان باس کرد کە لە ژنێکدا ھەیە بەڵام لە پیاوێکدا نییە، ئەوانەش کە وا دەکەن باشتر بن بۆ پەیوەندییەک لەچاو پیاوەکاندا، لەو کوالیتیانە کە ئەوان بەسۆزترن بەرامبەر ھەستی کەسانی تر جگە لە خۆیان وەک لە پیاوان.<ref name="Hite-Rpt">Shere Hite, ''The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality'' (N.Y. : Seven Stories Press, 2004 ed. pbk. [1st printing?] © 1976, 1981, 2004), pp. 325–328 & 330 (ISBN 1-58322-569-2).</ref> لێزبیانەکان بە گشتی دوو جۆریان ھەیە، بەچ (پیاوانە) لەگەڵ فێم (ژنانە). بەچەکان وا دەبیندرێن کە قژیان کورتە و پۆشاکی پیاوان لەبەر دەکەن و ژنانەکانیش وەک ھەر خانمێکی ترن. == دێمۆگرافیا == [[پەڕگە:Annise Parker.JPG|وێنۆک|ئانی پارکەر سەرۆکی [[شارەوانی]] شاری ھیوستن بوو لە ٢٠١٠ بۆ ٢٠١٦ و بە کراوەیی ھاوزایەندخوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Locke Concedes In Mayor's Race – Politics News Story – KPRC Houston |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216054340/http://www.click2houston.com/politics/21933862/detail.html |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref>]] داتا و زانیاری لەسەر گەی و لێزبیانەکان پێویستە بۆ ئەوەی ڕێژەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە جێگیری بزانرێت و بەرچاو بکەوێت کە ھاوزایەندخوازان چۆن مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت لەلایەن کۆمەڵگەوە.<ref name=black/> ئەم داتایانە سوودی زیاتریان دەبێت؛ بۆ نموونە یارمەتی ژماردنی زەرەرەکان و سوودەکانی ئابووری [[پەیوەندیی نافەرمی|پەیوەندی نافەرمی]] دەدات،<ref name=black/> و کاریگەری یاسایی کردنی ڕێگەدان بە بەخێوکردنی ھەتیوەکان لەلایەن ھاوزایەندخوازان دەخاتە ڕوو، ھەروەھا ڕۆڵەکانیان لە نێوان سەربازیی دەوڵەتەکان؛ و لەلایەکی ترەوە، زانینی ڕێژەی «گەی و لێزبیان پەیمان ھەڵدەگرێت لە یارمەتیدانی زانایانی کۆمەڵناسی لە تێگەیشتنی مەودایەکی گەورە لە پرسیاری گرنگ—[وەک] پرسیارەکان لەبارەی ھەڵبژاردەی مارکێتیی گشتییەوە، یەکگرتووی شارستانییەتی مرۆڤایەتی، خانووبەرە، جیاکاری، لەگەڵ بڕیارەکان [لەبارەی ھەڵبژاردەی] نیشتەجێبوونی جوگرافییەوە.»<ref name=black/> پێوانی دیاردەی ھاوزایەندخوازی کارێکی دژوارە، لەبەر ئەوەی دەبێت بایەخێکی زۆر بدرێت بە یەکەی پێوانەکەی بەکاردێت،<ref name="levay"/> وڵاتەکانی جیھان، کە زۆربەیان ڕەتی دەکەنەوە قسە لەسەر ھاوزایەندخوازی بکەن (ئێران بە نموونە)، زانیاریی زیاتر لەسەر سروشتی [[ئاڕاستەی زایەندی|ئاڕاستەی زایەندیی]] کەسەکانەوە، و ھتد. زۆرێک لە خەڵکی ھەن کە سۆزیان ھەیە بەرامبەر کەسانی تر کە لە ھاوزایەندی خۆیانن، بەڵام ڕەتی دەکەنەوە کە دان بەو ڕاستییەدا بنێن کە یان گەیین یان دووڕەگەزخواز. ئەمەش کێشەیەکی ترە. ھەروەھا شتێکی تر کە خەریکە بەدواداچوونەکە مەحاڵ دەکات، ئەوەیە کە دەبێت چەند خەسڵەتێک کە لەوانەیە پەیوەندی بە ئاڕاستەی زایەندییەوە نەبێت دەستنیشان بکات لە خەڵکیدا. لەوانەیە زۆرێک لەو کەسانەی کە خۆیان بە جیاڕەگەزخواز ناودەبەن ھاوزایەندخواز دەربچن.<ref name=black/> [[پەڕگە:Tim Cook 2009 cropped.jpg|وێنۆک|[[تیم کووک]]، سەرۆکی بەڕێوەبەری فەرمانبەرانی کۆمپانیای [[ئەپڵ]] پیاوێکی ھاوزایەندخوازە.<ref name=timcook2719/>]] لە ساڵەکانی ١٩٤٨ و ١٩٥٣دا، زیندەزان و پرۆفیسۆری [[وشەڕەتناسی|ئێتیمۆلۆژیا]] ئاڵفرێد کینسی، ڕای گەیاند کە نزیکەی ٤٦٪‏ خەڵکی لە ڕەگەزی نێر کاردانەوەی سێکسییان بەرامبەر بە ھەردوو زایەند ھەبووە لە تەمەنیاندا، و ٣٧٪‏ ئەو کەسانەش بە لایەنی کەمەوە یەک کاردانەوەی ھاوزایەندخوازییان ھەبووە.<ref name=sexualbehavior37287/><ref name="more-or-less-2010-10-01"/> دواتر ڕەوشتناسییەکەی کینسی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جان تەکیەوە، لەبەر بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵبژاردوو لەجێی بەکارھێنانی سامپڵی ھەڵکەوتیی.<ref name=idea-creative719/><ref name=idea-creative628/> بەدواداچوونێکی تر کرا بۆ بەدرۆخستنەوەی سامپڵەکانی کینسی، بەڵام لە کۆتاییدا ئەو بەدواداچوونەش بە ھەمان ئەنجامەکەی کینسی گەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book Review by Martin Duberman, ''The Nation'', November 3, 1997 |ناونیشان=http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090111215816/http://www.kinseyinstitute.org/publications/duberman.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} Martin Duberman on Gebhart's "cleaning" of data</ref> سایمن لاڤەی، کو لێکۆڵەرەوەی سروشتی [[مێشک]]ی ھاوزایەندخوازانە، ئەنجامەکانی کینسی بەکارھێنا وەک نموونەیەک بۆ ئەو ئاگادارییەی کە پێویستە لەکاتی بەدواداچوونی دێمۆگرافیکی، لەبەرئەوەی لەوانەیە ئەنجامی بە تەواوەتی بەدەست بێت لەسەر بنەمای ئەو سیاسەتانەی بەکارھێندراوە بۆ بەڕێوەبردنی بەدواداچوونەکە.<ref name=levay/> بەپێی بەدواداچوونە گەورەکان، ٢٪‏ بۆ ١١٪‏ خەڵکی جۆرێک لە کۆنتاکتی ھاوزایەندییان ھەبووە لە ژیانیاندا؛<ref name = Billy1993/><ref name = Binson1995/><ref name = Johnson1992/><ref name = Laumann1994/><ref name = Wellings1994/><ref name = ACSF1992/><ref name = Bogaert2004/><ref name = Fay1989/><ref name = Sell1995/><ref name=SavinWilliams2009/> ئەم ژمارەیە بەرزتر دەبێتەوە بۆ ١٦–٢١٪‏ کاتێک خووڕەوشتی ھەردوو لا خراونەتە ڕوو لەکاتی بەدواداچوونەکە.<ref name=SavinWilliams2009/> لە لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٦دا، ٢٠٪‏ی بەشداربووان بە نەناسراوی دانیان ناوە بە ھەبوونی ھەستی ھاوزایەند تێیان دا، بەڵام تەنھا ٢٪‏ بۆ ٣٪‏ لەو بەشداربووانە خۆیان بە ھاوزایەندخواز ناساندبوو.<ref name="McConaghy et al">McConaghy et al. , 2006</ref> بەدواداچوونێکی تری ١٩٩٢ کە لە بەریتانیا کرا، ئاماژەی بەوە دا کە ٦٫١٪‏ی نێرەکان کردەوەیەکی ھاوزایەندخوازییان کردووە، و لە فەڕەنساش ڕێژەکەی ئەو کەسانە ٤٫١٪‏ بووە.<ref name=gayfeelings2719/> بەپێی ڕاپۆرتێکی ''پەیمانگای ویلیامز'' کە لە ئازاری ٢٠١١ پێشکەش کرا، لە ٩ ملیۆن کەسی پێگەیشتوو لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، تەنھا ٣٫٥٪‏یان گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخواز بوون.<ref name=statsofusa2719/><ref name=statsofusa3618/> بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٠ی ویلایەتە یەکگرتووەکان، نزیکەی ٦٠١٬٢٠٩ خانوو ھەبووە کە کەپڵی ھاوزایەند تێیدا ژیاون.<ref name=moresources2719/> بەدواداچوونێکی تری ساڵی ٢٠١٣ کە لەلایەن سی-دی-سییەوە کرا و ٣٤٬٠٠٠ ئەمریکی تێیدا بەشدارییان کرد، ڕێژەی لێزبیان و گەیەکان بە ١٫٦٪‏ دەخەمڵێنێت، و ڕێژەی دووڕەگەزخوازەکانیش ٠٬٧٪‏ بوون.<ref name="cdc.gov"/> == دەروونناسی == [[دەروونناسی]] یەکێک بووە لە یەکەمین ئەو زانستانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت و جیا لە ھاوزایەندخوازی کۆڵیوەتەوە. یەکەم ھەوڵدان بۆ ئەوەی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناوببرێت لە سەدەی نۆزدەھەم درا لەلایەن چەند سێکسناسێکی تازەپێگەیشتووەوە لە جووڵەیەکی ئەورووپیدا. لە ساڵی ١٨٨٦، سێکسناس ڕیچارد ڤۆن کرافت-ئیبن، ھاوزایەندخوازی لەپاڵ ٢٠٠ بابەتی سێکسیی تر بە سەربەخۆیی باس کرد لە یەکێک لە کتێبەکانیدا لەژێر ناوی ''سایکۆپاتیا سێکسوالیس''. بەپێی کرافت-ئیبن ھاوزایەندخوازی یان لە «قۆناغی دروستبوونی کۆرپەلەدا پەیدا دەبێت»یانیش «دوای لەدایکبوونی.» لە کۆتا دوو دەیەی سەدەی نۆزدەھەمدا، بیرۆکەیەکی جیاواز لەبارەی ھاوزایەندخوازی دەستی گرت بەسەر بوارەکانی [[پزیشکی]] و [[دەروونپزیشکی|دەروونناسیدا]]، کە کردارەکەی بە «شێوەیەکی دروست کە لە کەسێکدا دەبیندرێت بە ئاڕاستەی زایەندییەکی جێگیرەوە» ناوی دەبرت. کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی دەڵێن: {{دەقی تایبەت|لە ١٩٥٢دا، کاتێک کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی یەکەمین پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکانی بڵاوکردەوە، ھاوزایەندخوازیشی لەخۆ گرتبوو. ھەر یەکسەر دوای ئەمە، ئەم پۆلێنکردنە بەدواداچوونی سەختی بۆ کرا بۆ پشتڕاستکردنەوەی لە لێکۆڵینەوەیەکدا کە لەلایەن پەیمانگای نەتەوەیی تەندروستی دەروونییەوە سپۆنسەر کرابوو. بەھەرحاڵ، ئەم لێکۆڵینەوەیە و ھەموو ئەوانەشی کە بەدوایدا ھاتن شکستیان ھێنا لەوەی کە بتوانن بە بەڵگەی زانستییەوە بیسەلمێنن کە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە یان نائاسایییە و یەکێک لە ئاڕاستەی زایەندییە ئاسایییەکانی مرۆڤەکان نییە. لە ئەنجامی کۆکردنەوەی ئەم جۆرە بەدواداچوونانە، پرۆفیشناڵەکانی پزیشکی، تەندروستی دەروونی، و زانستی کۆمەڵایەتی و ڕەفتاری بەو دەرئەنجامە گەیشتن کە ناوبردنی ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی دەروونی نابەجێیە و ئەو پۆلێنکردنەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی خەمڵاندنێکی سەربەخۆیانە بووە و لەسەر بنەمای کۆمەڵایەتی و تێڕوانینی پزیشکیی ھەڵە ھاتووەتە ئاراوە. بەھۆی ئەو بەڵگە زانستیانەی کە ڕووبەڕووی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بوونەوە دەربارەی ھەڵەکەیان، ئەوان ھاوزایەندخوازییان لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان دەرکرد لە ساڵی ١٩٧٣دا. دوای ئەوەی کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی بەسەر زانیاری و داتا زانستییەکاندا چوونەوە لەم بارەیەوە، ئەوان ھەمان ڕێیان گرتە بەر لە ١٩٧٥{{تێبینی|کە ھاندانی لابردنی ھاوزایەندخوای بوو لە پێڕستی نەخۆشییەکان}}، ھانی ھەموو پرۆفیشناڵی تەندروستییە دەروونییەکانی دا کە «نوێنەرایەتی لابردنی ئەو نەخۆشییە دەروونییە بدەن کە ماوەیەکی زۆرە دراوەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی.» کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتییش ئێستا لەسەر یاسا و سیاسەتێکی ھاوشێوە کار دەکەن. بۆیە، پرۆفیشناڵان و لێکۆڵەرەوەکانی تەندروستی دەروونی دەمێکە ئەو ڕاستییەیان خستووەتە ڕوو کە ھاوزایەندخوازی ھیچ کۆسپ و بەربەستێک دانانێت لەبەردەم ژیانێکی خۆش و تەندروست و بەپڕشت، و ھەروەھا زۆرینەی ھاوزایەندخوازانی جیھان بە شێوەیەکی دروست لە مەوداکانی کۆمەڵایەتی و پەیوەندییەکان دەبیندرێن.<ref name=amici/>|25px|25px|<ref name="rcp2007"/>}} [[پەڕگە:Richard von Krafft Ebing.jpg|وێنۆک|ڕاست|کرافت-ئیبن، نووسەری ''سایکۆپاتیا سێکسیوالیس''، ١٨٤٠–١٩٠٢.]] ھەتاکو ئێستاش یەکدەنگی لەلایەن زانایانی تەندروستی بەردەوامە لەسەر ئەوەی کە پەیوەندی سێکسی و سۆزداری نێوان ھاوزایەندخوازان بە تەواوەتی سروشتی و ئاسایی و تەندروستە.<ref name=response>American Psychological Association: [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf Appropriate Therapeutic Responses to Sexual Orientation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615023708/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/therapeutic-response.pdf |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> لە ئێستادا بەدواداچوونێکی گەورە و قووڵ ھەیە کە دەیسەلمێنێت کە کەسێک گەی، لێزبیان، یانیش دووڕەگەزخواز بێت، دەروونێکی ئاسایی و بێ کێشەی ھەیە و لە توانایدایە بە شێوەیەکی ئاسایی ژیان بباتە سەر.<ref name="rcp2007"/> ڕێکخراوی ''تەندروستیی جیھانی'' لە یەکێک لە پێڕستەکانیدا بەھەمان شێوە سەرەتا ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی ناودەبرت، بەڵام دواتر لە پێڕستەکە لابرا دوای ئەوەی ٤٣ ڕێکخراوی تەندروستیی جیھانی دژی ئەمە وەستان لە ١٧ی ئایاری ١٩٩٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |سەردێڕ=Stop discrimination against homosexual men and women |بڵاوکەرەوە=World Health Organisation — Europe |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120709194330/http://www.euro.who.int/en/what-we-do/health-topics/communicable-diseases/hivaids/news/news/2011/6/stop-discrimination-against-homosexual-men-and-women |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |سەردێڕ=The decision of the World Health Organisation 15 years ago constitutes a historic date and powerful symbol for members of the LGBT community |بڵاوکەرەوە=ILGA |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030051630/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&FileCategory=50&FileID=546 |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name=pinknewsstigma>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Homophobic stigma&nbsp;– A community cause |ناونیشان=http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠٠٦|periodical=PinkNews.co.uk |یەکەم=Marc |دوایین=Shoffman |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070419234733/http://www.pinknews.co.uk/news/articles/2005-1496.html |date=١٩ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> ''کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی چینی'' ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لادا لە ساڵی ٢٠٠١دا دوای پێنج ساڵ لە بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی.<ref>''The New York Times'': [https://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html Homosexuality Not an Illness, Chinese Say] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722131618/http://www.nytimes.com/2001/03/08/health/08PSYC.html |date=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> کۆلێژی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان دەڵێت: «ئەم مێژووە بەدبەختە ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن کۆمەڵێک لە خەڵکی بە تایبەتمەندییەکی کەسییەوە تووشی لێکۆڵینەوەی پزیشکی زیان بەخش دەبن و دەبنە بنەمای بە-کەم-سەیرکردن لە کۆمەڵگەدا.»<ref name="rcp2007"/> ھەرچەندە کە زانست ئەوەی پشتڕاست کردووەتەوە کە ھاوزایەندخوازی سروشتێکی ئاسایی مرۆڤە، ھاوزایەندخوازان ھێشتا تووشی ڕەتکردنەوە دەبن لەلایەن ھەندێک لە ھاوڕێکانیان و ئەندامانی خێزانەکانیان، کە ئەمەش ڕوونی دەکاتەوە کە کەسانی ئێڵ جی بی تی لە ڕووی دەروونییەوە قورسیی زیاتریان دەخرێتە سەر وەک لە مرۆڤێکی باوی تر. ھەندێک لەو لێزبیان و گەی و دووڕەگەزخوازانەی کە دەست درێژ دەکەن بۆ تێراپی و چارەسەری دەروونی، لەبەر ھەمان ئەو ھۆکارانەیە کە جیاڕەگەزخوازان ڕووی تێدەکەن (فشار و دڵەڕاوکێ، کێشەی پەیوەندی، کێشە لە کار و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا، ھتد)؛ ئاڕاستەی زایەندی ئەوان ھیچ پەیوەندییەکی بەم کێشانەوە نییە و ھیچ پزیشکێکی دەروونی لە ئاڕاستەی زایەندی کەس ناپرسێت لەکاتی تیمارکردنیان. ئیتر ھەر کێشەیەکی ھەبێت کەسەکە، چانسێکی زۆر ھەیە کە ڕووبەڕووی [[ھۆمۆفۆبیا]] دەبێتەوە دوای وەرگرتنی تیمارەکەی، بەبیانووی ئەوەی کە ئەو کەسە بۆیە لەڕووی دەروونییەوە فشاری لەسەر بووە چونکە ھاوزایەندخواز بووە.<ref name=textbook>Cabaj, R; Stein, T. eds. ''Textbook of Homosexuality and Mental Health'', p. 421</ref> بەھەرحاڵ، ئاڕاستەی زایەندی کەسێک ھیچ پەیوەندییەکی بە نەخۆشییە دەروونییەکانییەوە نییە. == ھۆکارەکان == === بۆماوەیییەکان بەرامبەر بە ژینگەیییەکان === ھەرچەندە زاناکان فاکتەرە بۆماوەیییەکانیان بەلاوە گرنگترە،<ref name="Frankowski"/> ئەوان ئەگەریان بۆ ئەوە داناوە کە دەکرێت ھاوزایەندخوازی لە ھەردوو بۆماوەیی و ژینگەییشەوە دروست ببێت و باوەڕیان تەنھا بە یەک دانە نییە و ئەوی تریان پشتگوێ خستبێت. ئەوان دەڵێن کە ئاڕاستەی زایەندیی کەسێک ھەر زوو لە تەمەنی لاوێتییەوە دەردەکەوێت و، جێندررخوازی بەھۆی دەستتێوەردانێکی ئاڵۆزی [[:en:Nature versus nurture|سروشت و نەرچەر]] دروست دەبێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Lamanna"/><ref name="Stuart"/> فاکتەرە بایۆلۆژییەکان بۆماوەیی و ھۆرمۆنییە، کە ھەردووکیان ڕۆڵی سەرەکییان ھەیە لە پێگەیاندنی مێشک، و فاکتەرە ژینگەیییەکانیش لەوانەیە پەیوەست بە کۆمەڵایەتی و ژینگەی گەورەبوونی ھاوزایەندخوازەکە بێت.<ref name="apahelp"/><ref name="Frankowski"/><ref name="Lamanna"/> ھەر کامێک لەوانە بێت، زاناکان پێیان وانییە کە ھاوزایەندخوازی ھەڵبژاردنی کەسەکەیە.<ref name="Lamanna"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|سەردێڕ=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|بڵاوکەرەوە=Royal College of Psychiatrists' statement on sexual orientation|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182830/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/PS02_2014.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیمانگای ئەمریکیی پزیشکیی مناڵان دەڵێت: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ھیچ بەڵگەیەکی زانستی نییە [جەخت لەسەر ئەوە بکاتەوە] کە [[دایک و باوک]]ایەتی نائاسایی، دەستدرێژی سێکسی، یانیش ڕووداوە ناحەزەکانی تری ژیان کاریگەری ھەیە لەسەر [دروستبوونی] ئاڕاستەی زایەندی. ئەو بەڵگانەی ئێستا ھەن پیشانی دەدەن کە زۆرجار ئاڕاستەی زایەندی لە تەمەنی لاوێتیدا سەر ھەڵدەدات.|<ref name="Frankowski"/><ref name="perrin2002">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Perrin | یەکەم = E. C. | سەردێڕ = Sexual Orientation in Child and Adolescent Health Care | ناونیشان = https://archive.org/details/sexualorientatio0000perr_u2r7 | بڵاوکەرەوە = Kluwer Academic/Plenum Publishers | ساڵ = ٢٠٠٢|شوێن= New York | ژپنک = ٠-٣٠٦-٤٦٧٦١-٥}}</ref>}} کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی لە ٢٠٠٦دا وتیان: {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|لە ئێستادا، ھیچ بەڵگەیەکی زانستی یەکدەنگ نییە لەسەر فاکتەرێکی دیاری کراو کە وا لە کەسێک دەکات ببێت بە جیاڕەگەزخواز، ھاوزایەندخواز، یانیش دووڕەگەزخواز–بە کاریگەرییە بایالۆژی و دەروونی و کۆمەڵایەتییەکانیشەوە کە لەوانەیە لەسەر باوان ھەیانبووبێت. بەھەرحاڵ، زۆرینەی بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە زۆرینەی گەی و لێزبیانەکان لەلایەن باوانی جیاڕەگەزخوازەوە گەورە کراون و زۆرینەی ئەو مناڵانەشی لەلایەن دایک و باوکی ھاوزایەندخوازە گەورە دەکرێن{{تێبینی|باوانی ھاوزایەندخواز مەبەست لە دوو دایک یان دوو باوکە. ھاوزایەندخوازان چونکە مناڵیان نابێت، ئەوان دەتوانن ھەتیوەکان بەخێوکەن}} لەکاتی گەورەبوونیاندا دەبن بە جیاڕەگەزخواز.|<ref name="apahelp"/>}} بەدواداچوون لەسەر ھاوزایەندخوازی کۆمەڵە دیبەیتێکی زانستی و سیاسی و کۆمەڵایەتی دەھێنێتە ئاراوە و ئەگەری زیاتر فەحسکردنی دوو کەس پێش ھاوسەرگیری بەرزتر دەکاتەوە.<ref name=chicagotribune>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |سەردێڕ=Study of gay brothers may find clues about sexuality |یەکەم=Robert |دوایین=Mitchum |periodical=Chicago Tribune |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023155659/http://archives.chicagotribune.com/2007/aug/12/news/chi-gaygene_bd12aug12 |date=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |سەردێڕ=How much is known about the origins of homosexuality? |بڵاوکەرەوە=Church Times |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100406055257/http://www.churchtimes.co.uk/content.asp?id=60752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> تاکو ئێستا ھیچ «جینێکی گەی» نەدۆزراوەتەوە، ھەرچەندە چەندجارێکیش ھەوڵی دۆزینەوەی دراوە. لەلایەکی ترەوە، چەند بەڵگەیەکی باشی بۆماوەیی ھەن کە لەسەر ھاوزایەندخوازی کراون، بە تایبەتی لە نێرەکاندا، کە لەسەر [[دووانە]]کان کراون. باسەکە دەچێتەوە سەر کرۆمۆسۆم ٨ لەگەڵ جینی XQ28 لەسەر کرۆمۆسۆمی ئێکس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Ngun |یەکەم١= TC |دوایین٢= Vilain |یەکەم٢= E |ساڵ= ٢٠١٤|سەردێڕ= The biological basis of human sexual orientation: is there a role for epigenetics? | journal = Adv Genet |بەرگ= ٨٦|پەڕەکان= ١٦٧–٨٤| doi = 10.1016/B978-0-12-800222-3.00008-5 | pmid = ٢٥١٧٢٣٥٠}}</ref> ماوەیەک دەبێت کە ئاڕاستەی زایەندی دەدرێتە پاڵ ئێپیجێنێتیکس. === لە ڕووی ئێڤەلوشن و پەرەسەندنەوە === {{multiple image | align = vertical | width1 = 120 | image1 = Double Mars symbol.svg | caption1 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی نێر | width2 = 120 | image2 = Double Venus symbol.svg | caption2 = نیشانەی ھاوزایەندخوازیی مێ }} بەڕێوەبەرانی لێکۆڵینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ڕایان گەیاند کە «بەڵگەی باوەڕپێکراو ھەیە لەسەر ئەوەی کە ئاڕاستەی زایەندی مرۆڤەکان کاریگەری بۆماوەیی لەسەرە، لەبەر ئەوە نازانرێت ھاوزایەندخوازی، کە یارمەتی کەمکردنەوەی [[زاوزێ]] دەدات، چۆن بە ڕێژەیەکی زۆر لە کۆمەڵگەدا دەرکەوتووە.» ئەوان ئاماژەیان بەوە کرد کە لەکاتێکدا جێنەتیکی ھاوزایەندخوازەکان ڕێگرن لەبەردەم زاوزێ لەنێوانیاندا، ئەوان لەوانەیە سوود لە جیاڕەگەزخوازەکانی دەورووبەریان وەرگن بۆ زاوزێ.<ref>Zietsch et al. (2008)</ref> بۆ نموونە، گەیەکان لە ڕێگەی چاندنی سپێرمی یەکێک لە پیاوەکان لە [[ژن]]ێکی دیاریکراودا کە لە تاقیگەدا دەکرێت، مناڵ دروست بکەن، لەوانەشە ھەتیو بەخێو بکەن، لێزبیانەکانیش لە [[ھێلکەدان]]ی یەکێکیان سپێرم دەچێندرێت و یەکێکیان دەبنە ھەڵگری مناڵەکە؛ ئەگەریشی ھەیە کە یەکێک بە کرێ بگرن مناڵێکیان بۆ دروست بکات. لێکۆڵینەوەیەکی ٢٠٠٩ش ئاماژەی دا بە زیادبوون لە دانیشتووانە ھاوزایەندخوازە ژنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |ناونیشان=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-06_38_3/page/393 |نووسەر١=Iemmola, Francesca |نووسەر٢=Camperio Ciani, Andrea|journal=Archives of Sexual Behavior|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ساڵ=٢٠٠٩|بەرگ=٣٨|doi=10.1007/s10508-008-9381-6|pmid=١٨٥٦١٠١٤|پەڕەکان=٣٩٣–٩}}</ref> بەدواداچوونێکی ''بەیڵی و زەک'' دوای لێکۆڵینەوە لەسەر ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵاندا تووانی تەحەدای ئەو بیرۆکەیە بکات کە دەڵێت ھاوزایەندخوازی یارمەتی کەمکردنەوەی دانیشتووان دەدات. ھەروەھا ئەوان پێشنیار دەکەن کە بەدواداچوونەکانی داھاتوو تیشک بخاتە سەر ھۆکارە بۆماوەیییەکان لەجیاتی دەرکەوتن و ئۆریجنەکەی.<ref name="Bailey et al.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Bailey |یەکەم١= N. W. |دوایین٢= Zuk |یەکەم٢= M. |ساڵ= ٢٠٠٩|سەردێڕ= Same-sex sexual behavior and evolution |ناونیشان= http://www.faculty.ucr.edu/~mzuk/Bailey%20and%20Zuk%202009%20Same%20sex%20behaviour.pdf | format = PDF | journal = Trends In Ecology & Evolution |بەرگ= ٢٤| issue = 8|پەڕەکان= ٤٣٩–٤٤٦| doi = 10.1016/j.tree.2009.03.014 | pmid=١٩٥٣٩٣٩٦}}</ref> === ھەوڵدان بۆ گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی کەسەکان === ھەتاکو ئێستا ھیچ لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی زانستی نییە کە ئەوە ڕوونبکاتەوە کە دەکرێت ئاڕاستەی زایەندی کەسێک بگۆڕدرێت، ھەرچەندە ھەوڵی ئەم کردارە دراوە و دەدرێت لەلای ئەو کۆمەڵگایانەی کە لە ڕووی ئایینییەوە توندن و پێوەرێکی ڕەوشتیی جیاوازیان ھەیە وەک لە کۆمەڵگە پێشکەوتووەکان.<ref name="apa2009"/> یەکدەنگی پڕۆفیشناڵەکانی زانستی کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوە دەروونی و تەندروستییەکانی تر ئەوەیە کە ھاوزایەندخوازی شتێکی ئاسایییە و یەکێکە لە ئاڕاستەی زایەندییەکانی مرۆڤەکان و ھەتاھەتاییشە، بۆیە نەخۆشییەکی دەروونی نییە و کەواتە چارەسەریشی نییە.<ref name="apa2009"/> کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «زۆربەی کەسەکان ھەست بە ھیچ ھەڵبژاردنێک ناکەن لە ئاڕاستەی زایەندییەکەیان.»<ref name="answers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |سەردێڕ=Answers to Your Questions. For a Better Understanding of Sexual Orientation & Homosexuality |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111050857/http://www.apa.org/topics/sexuality/sorientation.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمەڵێک کەس ئەو بیر و باوەڕەیان ھێناوەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییەکی دەروونییە، کێشەیەکە لەکاتی دروستبوونی کۆرپەلە یانیش بەرھەمی سیستی ئایین و ڕەوشتە و دەمەقاڵێی ئەوە دەکەن کە گوایە ھاوزایەندخوازی دەتواندرێت «چارەسەر بکرێت» بە بەکارھێنانی سایکۆتێراپی یان ئایین و دەستتێوەردان لەم کردارە. زۆرێک لەو کەسانەی ھەڵگری ئەم بیر و باوەڕەن و ھەوڵی بڵاوکردنەوەی دەدەن، وەک بیندراوە، بەشێکن لە جووڵەیەکی سیاسیی ئایینی کە توندڕەوی و ستێریۆتایپ بەرامبەر بە کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی بەرز دەکاتەوە.<ref name="apa2009"/> تاکو ئێستا ھیچ ڕێکخراوێکی دەروونی پرۆفیشناڵ و پێشکەوتوو ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان لە ھیچ کەسێکدا نەداوە و بەڵکو دژی ئەوەشن و سیاسەتەکانیان خەڵکی ئاگادار دەکاتەوە لە دوورکەوتنەوە لە شتێکی وا. لەو ڕێکخراوە پزیشکییە پێشکەوتووانەی کە دژی ھەوڵی گۆڕینی ئاڕاستەی زایەندی دەدەن پێکھاتوون لە: یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی، یەکێتی دەروونی ئەمریکی، یەکێتی ڕاوێژکاری ئەمریکی، کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5sEshQkXj?url=http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٠ |سەردێڕ=Expert affidavit of Gregory M. Herek, Ph.D. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828054600/http://www.glad.org/uploads/docs/cases/2009-11-17-doma-aff-herek.pdf |date=٢٨ی ئابی ٢٠١٠ }}</ref> زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان،<ref name=royal2009>Royal College of Psychiatrists: [http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx Statement from the Royal College of Psychiatrists' Gay and Lesbian Mental Health Special Interest Group] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100527055029/http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleasearchives/2009/statement.aspx |date=27 May 2010}}</ref> لەگەڵ کۆمەڵگەی دەروونپزیشکی ئوستراڵین.<ref name="aps">Australian Psychological Society: [http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ Sexual orientation and homosexuality] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090717121843/http://www.psychology.org.au/publications/tip_sheets/orientation/ |date=17 July 2009}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی و زانکۆی ڕۆیاڵی دەروونپزیشکان ناڕەزاێتی خۆیان دەربڕی لەبارەی ئەو ڕێکخراوانەی ھەوڵی گۆڕینی ھاوزایەندخوازییان داوە چونکە ئەوان بەبێ ھیچ بەدواداچوونێکی زانستی ئەم ھەوڵانە دەدەن و «بەڵگە» زانستییەکانیان لەسەر ئەوەی کە گوایە ھاوزایەندخوازی نەخۆشییە لاوازە و باوەڕپێنەکراوە. ئەوان ڕوونیان کردەوە کە ھەوڵێکی وا بە فیڕۆ دەڕوات و تەنھا کێشەی کۆمەڵایەتی دروست دەکات.<ref name="royal2009"/><ref name="apaexgay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |سەردێڕ=Statement of the American Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110806095055/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/policy/ex-gay.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئابی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی دەڵێت کە «ھاوزایەندخوازی ھەرگیز ھەڵبژاردنێک نییە کە بتواندرێت بگۆڕدرێت، و ئاڕاستەی زایەندی کاریگەرییەکی دوولایەنەی فاکتەرە زیندەیی و ژینگەیییەکانە [...] کە لە تەمەنێکی گەنجدا لە کەسێکدا دەردەکەوێت<ref name="Lamanna"/> [...] و [بەڵگەکان پیشانی دەدەن] کە فاکتەرە زیندەیی و بۆماوەیی و ھۆرمۆنییەکان کاریگەرییەکی مەزنیان لەسەر ئاڕاستەی زایەندی ھەیە.» ئەوان دەڵێن کە «شوناسی زایەندیی{{تێبینی|شوناسی زایەندیی بە sexual identity ھاتووە، ئەمە بیرۆکەی کەسێکە لەسەر ئەوەی کە ئەو ئایا نێرە یان مێیە. ئەمە بە تەواوەتی جیاوازە لە ئاڕاستەی زایەندی کە بەرامبەر بە sexual orientation ھاتووە، ئەمەش ھۆکارێکە کە وادەکات کە بە ھەڵە ھاوزایەندخوازی بە نەخۆشی لەقەڵەم بدرێت، لەبەرئەوەی زۆرجار لەگەڵ شوناسی زایەندیی تێکەڵ دەکرێت.}} – نەک ئاڕاستەی زایەندی – دەتواندرێت لەڕێی سایکۆتێراپییەوە یان ڕووداوەکانی ژیانەوە بگۆڕدرێت»<ref name=apa2009/> واتە ھاوزایەندخوازی وەک شوناسی ڕەگەزیی نییە بگۆڕدرێت. ئەوان ھەروەھا وتوویانە کە «کەسەکان لەوانەیە ئاگاداربنەوە لە ئاستی جیاوازی ژیانیاندا کە ئەوان جیاڕەگەزخواز، گەی، لێزبیان، یان دووڕەگەزخوازن» و «دژی ھەر چارەسەرێکی دەروونی دەبێت، وەک تێراپی دووبارەبووەوە و 'گۆڕین'، کە لەسەر بنەمای ئەو لێکدانەوەیە ھاتووەتە ئاراوە کە گوایە ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا نەخۆشی دەروونییە» یەکێتی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھەروەھا ھانی پرۆفیشناڵەکانی تەندروستی دەدات کە خۆیان لە بە-ھەڵە-بڵاوکردنەوەی زانیارییە پزیشکییەکان دەربارەی ھاوزایەندخوازی بەدوور بگرن و باسی شتێکی وەک ئاڕاستەی زایەندی نەکەن لەکاتی چارەسەرکردنی نەخۆشێکدا.<ref name="apa2009"/> == گەورەکردنی مناڵان == لەوەتەی ھاوزایەندخوازەکان لە ھەندێک لە شوێنەکانی جیھان مافی ھاوسەرگیری و بەخێوکردنی مناڵیان پێ دراوە، تێبینی کراوە کە باوانە ھاوزایەندخوازەکان ھێندەی باوانە جیاڕەگەزخوازەکان بەتوانان لە بەخێوکردنی مناڵەکانیان و توانیویانە بە شێوەیەکی تەندروست گەورەیان بکەن و لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و دەروونییەوە ھەر وەک مناڵەکانی تر بوون کە لەلایەن باوانە جیاڕەگەزخوازەکانەوە گەورەکراون؛ بگرە باشتریش بوون.<ref name=cpa2006>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |سەردێڕ=Marriage of Same-Sex Couples&nbsp;– 2006 Position Statement Canadian Psychological Association |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20(1).pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=apsp>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |سەردێڕ=Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families&nbsp;– A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304014530/http://www.psychology.org.au/Assets/Files/LGBT-Families-Lit-Review.pdf |date= ٤ی ئازاری ٢٠١١}}</ref><ref name=amici2010>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |سەردێڕ=Brief of the American Psychological Association, The California Psychological Association, The American Psychiatric Association, and the American Association for Marriage and Family Therapy as Amici Curiae in support of plaintiff-appellees |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101226182332/http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/general/2010/10/27/amicus29.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی وێژەی زانستیی، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بەپێچەوانەوە شتەکان نیشان بدات و بڵێت کە ئەو مناڵانەی لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورەکراون ھیچ کێشەیەکیان ھەیە.<ref name="amici"/><ref name=pediatrics>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Pawelski JG, Perrin EC, Foy JM, etal |سەردێڕ=The effects of marriage, civil union, and domestic partnership laws on the health and well-being of children |journal=Pediatrics |بەرگ=١١٨|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٩–٦٤|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٦|pmid=١٦٨١٨٥٨٥|doi=10.1542/peds.2006-1279}}</ref><ref name="herek2006">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Herek GM |سەردێڕ=Legal recognition of same-sex relationships in the United States: a social science perspective |journal=The American Psychologist |بەرگ=٦١|issue=6 |پەڕەکان=٦٠٧–٢١|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٦|pmid=١٦٩٥٣٧٤٨|doi=10.1037/0003-066X.61.6.607 |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|df=dmy}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=stacey2010>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/123248173/HTMLSTART?CRETRY=1&SRETRY=0|سەردێڕ=How Does the Gender of Parents Matter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|doi=10.1111/j.1741-3737.2009.00678.x|بەرگ=٧٢|journal=Journal of Marriage and Family|پەڕەکان=٣–٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100610164736/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/AP_06_pre.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=cpa2005>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |سەردێڕ=Brief presented to the Legislative House of Commons Committee on Bill C38 by the Canadian Psychological Association – June 2, 2005. |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121013225547/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/advocacy/brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدواداچوونەکان ئەوە پیشان دەدەن کە مناڵەکانی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن کەمتر خەم لە ھاوزایەندخوازی دەخۆن و زیاتر کراوەن بە ڕوویدا.<ref name=ABCNews>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Census 2010: One-Quarter of Gay Couples Raising Children |یەکەم=SUSAN |دوایین=DONALDSON JAMES |ناونیشان=http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |newspaper=ABC News |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە="Still, more than 80 percent of the children being raised by gay couples are not adopted, according to Gates." |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا ھەمان بەدواداچوون ڕوونی دەکاتەوە کە ئەو ھاوزایەندخوازانەی کە پێشووتر [[ھاوسەرگیری]]یان کردووە و مناڵیان لە ڕەگەزی بەرامبەر ھەبووە، مناڵەکانیشیان لەکاتی گەورەبوونیاندا توخمێکی ھاوزایەندخوازییان تێدا دەرکەوتووە، ئەمەش بەھۆی جێنێتیک و بۆماوەیییەوە ڕوودەدات، ھەرچەندە ئەوە حاڵەتێکی زۆر دەگمەنە و ئەو مناڵانەی کە لەلایەن باوانە ھاوزایەندخوازەکانەوە گەورە دەکرێن زۆرینەیان جیاڕەگەزخواز دەردەچن.<ref name="Stacey_Biblarz">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| vauthors = Stacey J, Biblarz TJ |ساڵ= ٢٠٠١|سەردێڕ= (How) Does the Sexual Orientation of Parents Matter? |ناونیشان= http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf | format = PDF | journal = American Sociological Review |بەرگ= ٦٦| issue = 2 |پەڕەکان= ١٥٩–١٨٣|وتەگێڕانەوە= This may be partly due to genetic and family socialization processes, but what sociologists refer to as "contextual effects" not yet investigated by psychologists may also be important...even though children of lesbian and gay parents appear to express a significant increase in homoeroticism, the majority of all children nonetheless identify as heterosexual, as most theories across the essentialistt" to "social constructionist" spectrum seem (perhaps too hastily) to expect. | doi = 10.2307/2657413 |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20110928195415/http://faculty.law.miami.edu/mcoombs/documents/Stacey_Biblarz.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، پڕۆفێسۆری دەروونناسی چارلۆت جەی پاترسن، بەدواداچوونێکی ئەنجام دا بۆ کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی و داتاکانیش ئەوەیان پشتڕاست کردەوە کە ڕێژەی ھاوزایەندخوازی لە نێوان مناڵەکانی ئەواندا کەم بووە.<ref name="APAreport">American Psychological Association [http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf Lesbian & Gay Parenting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221332/http://www.apa.org/pi/lgbt/resources/parenting-full.pdf |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == تەندروستی == === فیزیکی === {{سیاسەتەکانی خوێندانی ھاوزایەندخوازان}} ناوەکانی ''ئەو پیاوانەی سێکس لەگەڵ پیاو دەکەن'' لەگەڵ ''[[لێزبیەن|ئەو ژنانەی سێکس لەگەڵ ژن دەکەن]]'' بەکاردەھێندرێن بۆ ئەو کەسانەی کە سێکس لەگەڵ ھەمان ڕەگەزی خۆیان دەکەن بەبێ گوێدان بە شووناسی زایەندی ئەوان. زۆرێک لە خەڵکی ڕەتی دەکەنەوە کە خۆیان بەو ناوانەوە بگرنەوە کە کۆمەڵگە بۆیان دیاری دەکات و بەکاری بێنن بۆ پێناسەکردنی خۆیان، ناوەکانی وەک گەی و لێزبیان و بایسێکسوال (یان دووڕەگەزخوازی) ش ھەر کۆمەڵێکن لەو ناوانە.<ref name=msmafrica>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?id=5208&nex=5 |سەردێڕ=MSM in Africa: highly stigmatized, vulnerable and in need of urgent HIV prevention |بڵاوکەرەوە=Aidsportal.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713125016/http://www.aidsportal.org/News_Details.aspx?ID=5208 |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref><ref name=UNAIDS1>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |format=asp |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080618190907/http://www.unaids.org/en/PolicyAndPractice/KeyPopulations/MenSexMen/default.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|df=dmy}}</ref><ref name=TGHIVINF>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenwood |یەکەم=Cseneca |نووسەر٢=Mario Ruberte |سەردێڕ=African American Community and HIV (Slide 14 mentions TG women) |بڵاوکەرەوە=East Bay AIDS Education and Training Center |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |format=ppt |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910171338/http://www.hawaii.edu/hivandaids/African_American_Transgenders_and_HIV.ppt |date=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨}}</ref><ref name=MSTSW>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J, Underhill K, Sevelius J |سەردێڕ=Men who have sex with transgender women: challenges to category-based HIV prevention |journal=AIDS Behav |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=١٨–٢٦|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|pmid=١٧٧٠٥٠٩٥|doi=10.1007/s10461-007-9303-y}}</ref><ref name=TGMSMNET>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Operario D, Burton J |سەردێڕ=HIV-related tuberculosis in a transgender network—Baltimore, Maryland, and New York City area, 1998–2000 |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |بەرگ=٤٩|issue=15 |پەڕەکان=٣١٧–٢٠|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٠|pmid=١٠٨٥٨٠٠٨|ناونیشان=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090421103403/http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm4915a1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم دەستەواژانە زۆرجار لە وێژەی پزیشکی و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستی کۆمەڵایەتی]] بەکاردێن بۆ باسکردنی ئەو کۆمەڵە خەڵکە بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوەکان، لەم پڕۆسەیەدا ئەوان گوێ بە شووناسی زایەند نادەن، واتە گوێ بەوە نادەن کە کەسەکە خۆی بە چی دادەنێت. ئەم دەستەواژانە بە کێشاویی دەبیندرێن لەبەرئەوەی «ڕەھەندی کۆمەڵایەتی ئاژۆکی سێکسی دەشارێتەوە؛ خۆ-ناونانەکانی لێزبیان، گەی، و کەسانی دووڕەگەزخواز لاواز دەکات؛ و بە شێوەیەکی تەواو باسی کردارە جنسییەکان و جۆرەکانی ناکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Young RM, Meyer IH |سەردێڕ=The trouble with "MSM" and "WSW": erasure of the sexual-minority person in public health discourse |journal=Am J Public Health |بەرگ=٩٥|issue=7 |پەڕەکان=١١٤٤–٩|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٠٥|pmid=١٥٩٦١٧٥٣|pmc=١٤٤٩٣٣٢|doi=10.2105/AJPH.2004.046714}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، گەیەکان و لێزبیانەکان لەگەڵ یەکدا چالاکن لەبەر چەند ھۆکارێکی جیاواز جیاواز، کە گرنگترینیان چێژی سێکسی و خۆشەویستی و پەیوەندییە. لە پاڵ ئەوەی ئەم کردارانە چەند لایەنێکی باشی ھەیە، دەکرێت نەخۆشی کوشندەشی پێوە بێت. بۆ ئەوەی خود لەم نەخۆشییە کوشندانە بپارێزرێت پێویستە [[کۆندۆم]] و شمەکی بەرگری تر بەکاربێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=STI Epi Update: Oral Contraceptive and Condom Use |ناونیشان=http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |بڵاوکەرەوە=Public Health Agency of Canada |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927063228/http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/epiu-aepi/std-mts/std511_e.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}}</ref> بەھەرحاڵ، ئەو نەخۆشییانەی وەک [[ئایدز]] وان ناگوازرێنەوە تاکو لایەنێکیان نەیانبێت. واتە ڤایرۆسی ئێچ-ئای-ڤی لە خۆیەوە دروست نابێت، بەڵکو دەگوازرێتەوە. ئەگەر پەیوەندی بەبێ کۆندۆم یاخود بەرگری تر بەسترا، پێویستە بەردەوام دڵنیا بکرێتەوە کە ئەو کەسەی کرداری سێکسی لەگەڵدا دەکرێت پاکە لەم ڤایرۆسانە. لە ئێستادا لە ھەندێک لە وڵاتەکاندا خوێنی گەیەکان وەرناگیرێت (واتە بەکار ناھێندرێت بۆ کەسێکی تر) لەبەرئەوەی پێیان وایە کە گەیەکان لە مەترسییەکی زیاتردان لە کۆمەڵگەدا بەرامبەر بەو نەخۆشییانە.<ref name=Blood>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cber / Fda |ناونیشان=http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |سەردێڕ=FDA Policy on Blood Donations from Men Who Have Sex with Other Men |بڵاوکەرەوە=Web.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20071011035223/http://www.fda.gov/cber/faq/msmdonor.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> ==== تەندروستی گشتی ==== پزیشکەکان لە سەرانسەری جیھاندا ئەم خاڵانەیان پەسەند کردووە بۆ ئەوەی خانمە لێزبیانەکان و پیاوە گەیەکان ڕەچاوی بکەن لەکاتی [[سێکس]]دا تاکو خۆیان لە نەخۆشی بپارێزن: ===== ژنان ===== * لە خوێنی [[سووڕی مانگانە]] و ھەر برینێکی [[قوز|ئەندامی زاووزێی]] خەڵکی خۆت بەدوور بگرە، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی دوورن. * دڵنیا بەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو [[یاریی سێکسی|یارییە سێکسیانەی]] کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت * بەربەستێک دابنێ لە بەردەم ئەندامی زاووزێی کەسەکەی کە لەگەڵیت لەکاتی سێکسی دەمدا، وەک کۆندۆم یان ھەر شتێکی تر کە ڕێگری لە دەستتێوەدانی ڕاستەوخۆ دەکات * دەستکێشی لەیتکس بەکاربھێنە و دەستکێشەکان بە ڕۆنێکی تەندروستی نازیان بەخش چەور بکە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات.<ref name=mravack>Mravack, Sally A. (July 2006)."Primary Care for Lesbians and Bisexual Women", ''American Family Physician'' '''74''' (2) p. 279–286.</ref> ===== پیاوان ===== * خۆت لە شلەکانی جەستەی ئەو پیاوەی لەگەڵیدای بەدوور بگرە، ئەمە وەک [[تۆو (ژینناسی)|تۆو]]، [[تۆواو]]، و [[خوێن]] یان ھەر برینێکی تر، مەگەر ١٠٠٪‏ زانیت کە ئەوان پاکن و لە نەخۆشی بەدوورن. * [[کۆندۆم]] بەکاربھێنە لەکاتی سێکسی [[دەم]] و [[کۆم]]دا * بەربەست بەکاربھێنە لەکاتی [[کۆم بۆ دەم]]، بۆ ھەر ئەندامێکی جەستەت کۆندۆمێک بەکاربھێنیت باشترە * دڵنیابەرەوە لە بەکارھێنانی کۆندۆم بەسەر ئەو یارییە سێکسییانەی کە دەچێت بە کۆم یان ئەندامی زاووزێی زیاتر لە یەک کەسدا. ھەمیشە یارییە سێکسییەکانی خۆت بۆ خۆت ھەڵبگرە و با ھەر کەسێک دانەیەکی خۆی ھەبێت<ref>Catalyst, Sr. Kitty, Staff of San Francisco City Clinic; "Reading This Might Save Your Ass"; 2001, San Francisco HIV Prevention and STD Prevention and Control.</ref><ref>Men Like Us: The GMHC Complete Guide to Gay Men's Sexual, Physical, and Emotional Well-being; Wolfe, Daniel; Gay Men's Health Crisis, Inc; Published by Ballantine Books, 2000; {{ISBN|0-345-41496-9}}, 9780345414960.</ref> * چەورکەر بەکاربھێنە گەر زانیت خوێنبەربوون ڕوودەدات === دەروونی === لەکاتێکدا کە سەرەتا ھاوزایەندخوازی لەناو وێژەی پزیشکیدا سەری ھەڵدا، ئەوان زۆرجار پێیان وابوو کە نەخۆشییەکی دەروونی بۆماوەیی ڕەگەکەیەتی. زۆرێک لە لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ھاوزایەندخوازەکان دەکرا زیادتر تیشکی دەخستە سەر [[خەمۆکی]]، بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر، و خۆکوژی لەواندا. ھەرچەندە ئەم کێشانە ھەن لەناو ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین و بە پێچەوانەوە، وتووێژکردن لەسەر ئەمە بە دراماتیکی کەم بۆوە دوای ئەوەی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان لابرا لە ساڵی ١٩٧٣. لەجێی ئەوانەی کە پێشوو باس کران، نالایەنگیری یاسایی، بەرزکردنەوەی درۆ و دەلەسە و، کەمی پشتگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، بوون بە فاکتەرەکان کە تووشی خەڵکانی ئێڵ جی بی تی دەبێت و زۆرجاریش کاریگەری مەزنیان دەبێت لەسەریان لەڕووی دەروونییەوە،<ref>Schlager, Neil, ed. (1998). ''Gay & Lesbian Almanac''. St. James Press. {{ISBN|1-55862-358-2}}, p. 152.</ref> ھەر ئەمانەش کران بە پێوەری حاڵەتی دەروونی ھاوزایەندخوازان. ئەو شورەیی، نایەکسانی، زوڵم و ستەم و بە-کەم-سەیرکردنەی کە بە ھاوزایەندخوازییەوە لکێنراوە دەبێتە ئەنجامی کێشەی دەروونی بەپێی تێپەڕبوونی کات، بەڵام بەپێچەوانەوە بۆ جیاڕەگەزخوازی چونکە دیاردەیەکی باوترە لە کۆمەڵگەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Meyer, Ilan H. |سەردێڕ=Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: conceptual issues and research evidence |journal=Psychological Bulletin |بەرگ=١٢٩|issue=5 |پەڕەکان=٦٧٤–٩٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٣|pmid=١٢٩٥٦٥٣٩|pmc=٢٠٧٢٩٣٢|doi=10.1037/0033-2909.129.5.674}}</ref> بەڵگەکان وای پیشان دەدەن کە ئەم جۆرە کردارانە بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازانی گەنج لە ڕووی دەروونییەوە دەیانخاتە مەترسییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |سەردێڕ=Black gay men, lesbians, have fewer mental disorders than whites, says Mailman School of PH study |بڵاوکەرەوە=Eurekalert.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507073023/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-10/cums-bgm100207.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەنجانی گەی و لێزبیان === گەنجانی ئێڵ جی بی تی مەترسییەکی زیاتری خۆکوشتن، خوگرتن بە ماددە ھۆشبەرەکان، کێشەی قوتابخانە و گۆشەگیرییان لەسەرە بەھۆی ئەو ژینگە نەیار و گوناھبارکەرانەی کە تێیدا دەژین؛ کە خراپەی زۆریان بەرامبەر دەکرێت تێیدا، وەک بەدڕەفتاری دەروونی و جەستەیی بەرامبەریان، لەگەڵ جیابوونەوە لە خێزان و ھاوڕێکانیان.<ref name=dhhs>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide |editor-first=Marcia R. (ed.) |editor-last= Fenleib |ساڵ=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=United States Government Printing Office |ژپنک=٠-١٦-٠٠٢٥٠٨-٧|دوایین=Gibson |یەکەم=P. |contribution=Gay and Lesbian Youth Suicide}}</ref> ھەر لێرەشدا ڕاناوەستێت و گەنجانی ئێڵ جی بی تی بە شێوەیەکی زیاتر لە ڕووی جەستەیی و دەروونییەوە لەلایەن باوانیان یاخود ھاوڕێکانیان ئازار دەدرێت و ھەندێک جار تەنانەت [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی سێکسییشیان]] دەکرێتە سەر. ھۆکارەکانی ئەم خراپانە بەرامبەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دەگەڕێتەوە بۆ دوو ھۆکاری ''سەرەکی''. ١: ئەوان ھێرشیان دەکرێتە سەر لەبەر شوناسی زایەند و جیاوازییان لە زۆرینەی ئەندامانی کۆمەڵگە، زۆرجار لەبەر شێوازی پۆشاکەکانیان و شتی لاوەکی تر. ٢: لەکاتی ڕەتکردنەوەیان لەلایەن ئەندامانی خێزان و ھاوڕێکانیانەوە، ئەوان دەکرێن بە قوربانی و لەوانەیە ئەو مناڵانەی لە خێزانێکی [[ھۆمۆفۆبیا|ھۆمۆفۆبیدا]] گەورە دەکرێن ھەمان ڕەوشتیان ھەبێت بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان بەبێ ھیچ ھۆکارێک یان ھەڵبژاردنێک. ئەم ڕەتکردنەوانە ئەنجامی خراپیان لێ دەکەوێتەوە و ھاوزایەندخوازی ناگۆڕێت. ئەگەر کەسێک بەو شێوەیە ڕەت بکرێتەوە لەلایەنە کۆمەڵایەتییەکانی ژیان لەوانەیە خوو بداتە خواردنەوە و بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەر و سێکسکردن لەگەڵ چەند کەسێکدا لە ھەمان کاتدا بۆ ئەوەی قەرەبووی بکاتەوە، لەوانەشە ھاوزایەندخوازە ھەرزەکارەکان لە ماڵەوە ڕابکەن بەھۆی ئەم شتانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |سەردێڕ=Victimization Over the Life Span: A Comparison of Lesbian, Gay, Bisexual, and Heterosexual Siblings |یەکەم=Kimberly F. |دوایین=Balsam |نووسەر٢=Esther D. Rothblum |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|journal=Journal of Consulting and Clinical Psychology |بەرگ=٧٣|issue=3 |پەڕەکان=٤٧٧–٤٨٧|format=PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311233920/http://www.apa.org/journals/features/ccp733477.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|doi=10.1037/0022-006x.73.3.477 |pmid=١٥٩٨٢١٤٥}}</ref> {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ڕەتکردنەوەی زیاتر لەلایەن خێزانەکانەوە دەدرێتە پاڵ تەندروستییەکی خراپتر. [ئەگەر بەراوردیان بکەین]، پێگەیشتووە لێزبیان، گەی، و بایسێسوالەکان کە زیاتر لەلایەن خێزانەکانیانەوە ڕەت کراونەتەوە لە تەمەنی ھەرزەکارییدا ٨٫٤ جار زیاتر مەترسی ھەوڵی خۆکوشتنیان لەسەر بووە، ٥٫٩ جار زیاتر مەترسی خەمۆکی سەختییان لەسەر بووە، ٣٫٤ جار زیاتر مەترسی بەکارھێنانی ماددەی ھۆشبەری قەدەغەکراویان لەسەربووە و ٣٫٤ جاری تریش زیاتر مەترسیی سێکسی بێ بەرگرییان لەسەر بووە بەراورد بەو کەسانەی کە لەلایەن خێزانەکانیانەوە ھەرگیز ڕەت نەکراونەتەوە یاخود زۆر بە کەمی ڕەت کراونەتەوە.|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.2007-3524 |ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |سەردێڕ=Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults |یەکەم=Caitlin |دوایین=Ryan |journal=Pediatrics |نووسەر٢=David Huebner |نووسەر٣=Rafael M. Diaz |نووسەر٤=Jorge Sanchez |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=PEDIATRICS |بەرگ=١٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٣٤٦–٣٥٢|pmid=١٩١١٧٩٠٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090316103844/http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/123/1/346 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} کارەساتەکان کە بەسەر گەنجانی ئێڵ جی بی تی دێن زیاتر لە شارە گەورەکاندا ڕوو دەدات، بەھۆی ئەمەشەوە [[وێبگە|ماڵپەڕەکانی]] سەر [[ئینتەرنێت]] ھەستاون بۆ ئەوەی یارمەتی گەنجان و پێگەیشتووانی ئێڵ جی بی تی بەن.<ref name=suicideorg>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Suicide |ناونیشان=http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |یەکەم=Kevin |دوایین=Caruso |periodical=Suicide.org |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070430000229/http://www.suicide.org/gay-and-lesbian-suicide.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پرۆژەی ترێڤەر]]، ھێڵێکی یارمەتی ڕێگریی خۆکوژی بۆ گەنجە گەیەکان، دامەزرا دوای پەخشێکی ئەو فیلمەی کە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکاری]] بردەوە بەناوی ''ترێڤەر''. ڕێندی ستۆن و جەیمز لیسێزن، کە دروستکەری فیلمەکەن، بە یەکەوە پرۆژەکەیان دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | سەردێڕ=24-hour help for gay youth |ئیش=CNN | ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٥| نووسەر=Wilson, Jacque | ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170614043343/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/07/02/trevor.project/index.html?iref=24hours | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == یاسا و سیاسەتەکان == === یاسایییەتی === {{یاساکانی جیھان کە بۆ ھاوزایەندخوازی داندراوە}}ھەندێک لە دەوڵەتەکان پەیوەندی سێکسیی ھاوزایەندخوازییان قەدەغە نەکردووە، بە مەرجێک ھەردوو لایەن لە تەمەنی یاساییدا بن و بە پەسەندکردنی ھەردوولا پەیوەندییەکە پێکھاتبێت. ھەندێک لە دەسەڵاتە دادوەرییەکانی کە لەناو جیھاندا ھەن مافی یەکسان بۆ ھاوزایەندخوازانی کۆمەڵگەکەیان دەستەبەردەکەن و دەیانپارێزن و وەک خێزانە جیاڕەگەزخوازەکان مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت، واتە ڕێگەی [[ھاوسەرگیری]]شیان پێ دەدرێت. ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھانی خەڵکەکەیان دەدەن کە خۆیان بە پەیوەندی جیاڕەگەزەوە بلکێنن و لە ھەندێک لە دەوڵەتەکانی تریش ھاوزایەندخوازی بە تاوان داندراوە. ھاوزایەندخوازەکانی کە لە زۆرینەی ناوچە ئیسلامییەکان جێگیرن مەترسی [[سزای مەرگ]]یان لەسەرە، وەک لە [[ئێران]] و بەشێکی نێجیریا دەبیندرێت. ھەرچەندە ھاوزایەندخوازی لە ھەندێک شوێنەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی]] وەک [[پۆڵەندا]] لە ١٩٣٢، [[دانمارک|دانیمارک]] لە ١٩٣٣، [[سوێد|سوید]] لە ١٩٤٤، و [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ١٩٦٧، یاسایی کرا، [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی ئێڵ جی بی تی]] لە ناوەڕاستەکانی ١٩٧٠ ئینجا ھەندێک یاسای شارستانیی و سیاسییان بۆ داندرا، ئەویش تەنھا لە ھەندێک لە وڵاتە پێگەیشتووەکان. گۆڕانکارییەک بەرچاو ڕوویدا کاتێک لە ١٩٧٣دا کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی ھاوزایەندخوازی لە پێڕستی نەخۆشییە دەروونییەکان سڕییەوە و پێناسەیەکی نوێی بۆ ھاوزایەندخوازی دابین کرد. لە ١٩٧٧دا، کیبێک بووبە یەکەم ویلایەت کە بە یاسایی بەدڕەفتاری بەرامبەر بە ئاڕاستەی زایەندییەکان قەدەغە کرد. لە ١٩٨٠ و ١٩٩٠ەکان، زۆرینەی وڵاتە پێگەیشتووەکان یاسای فەرمییان بۆ ھاوزایەندخوازەکان دانا و لە ھەمان کاتدا یاساییان کرد و بەدڕەفتارییان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازان قەدەغە کرد، بەتایبەتی بەرامبەر بە کەپڵە گەیەکان لە خانووبەرە و سێرڤس کارەکانیان، ھتد. لەلایەکی ترەوە، زۆرینەی وڵاتەکانی تر لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و [[ئەفریقا]]، لەگەڵ چەند وڵاتێکی تر لە ئاسیا، و چەند ناوچەیەکی تریش، یان ھاوزایەندخوازییان لە یاساکانیان دەرکردووە و گرنگی پێ نایەن یانیش بە تاوان دەیژمێرن. کوردستان کە لە ئێستادا بەشێکە لە ئێراق، بە ھەمان شێوە دیاردەکەی پشتگوێ خستووە، بەڵام بە فەرمیش نایاسایی نییە. لەوانەیە ئەگەر کوردستان ببێت بە دەوڵەت، یاسای تایبەت بۆ ھاوزایەندخوازان دابنرێت. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣دا، ھاوزایەندخوازی کرا بە تاوان لە [[ھیندستان]] لەلایەن بڕیارێکی دادگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=SHYAMANTHA|یەکەم=ASOKAN|سەردێڕ=India's Supreme Court turns the clock back with gay sex ban|ناونیشان=http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191626/http://www.reuters.com/article/2013/12/11/us-india-rights-gay-idUSBRE9BA05620131211|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{لابردنی ھاوزایەندخوازی لە کردارە نایاسایییەکان لە جیھاندا}} === یاساکان دژی جیاکاری === ==== ویلایەتە یەکگرتووەکان ==== * {{تۆخ|جیاکاری لە دامەزراندنی کار}} نیشانەیەکە بۆ جیاکاری لەکاتی بە کرێ گرتنی کارمەند و خراپکاری لەکاتی پێدانی شێوازی کارەکان و پلە بەرزکردنەوە و دەرکردن و جیاکاری خراپی زیاتر، لەبەر ھۆکاری سادە، زۆرجار ھاوزایەندخوازیش یەکێکە لەو ھۆکارانە. لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکاندا]]، یاسا و سیاسەتێکی زۆر کەم ھەیە کە پشتگیری لە جیاکاری دەکات لەکاتی دامەزراندنی کارمەندەکان.<ref name=soandthelaw>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Sexual Orientation and the Law |یەکەم=James M |دوایین=Donovan |نووسەر٢=American Association of Law Libraries Standing Committee on Lesbian and Gay Issues |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=William S. Hein & Co. |ژپنک=٠-٨٣٧٧-٠١٦٦-X}} § 5:17</ref> ھاوزایەندخوازی شتێکی یاسایییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، بۆیە ھاوزایەندخوازان مافی ئەوەیان ھەیە کراوە بن لەبارەی ھاوزایەندخوازییەکەیانەوە لە کارەکانیان. بریاری بەڕێوەبەرایەتی ١٣٠٨٧ی سەرۆککۆمار [[بیڵ کڵینتن]] جیاکاریی بەھۆی ئاڕاستەی زایەندی نایاسایی کرد لە خزمەتگوزاریی پێشبڕکێییی ھێزی کاری مەدەنیی فیدیرالی لە ١٩٩٨.<ref name=clintonexecorder>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Executive Order 13087 of May 28, 1998 |ناونیشان=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |format=PDF |periodical=Federal Register |بەرگ=٦٣|ژمارە=١٠٥|ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041118191439/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=1998_register&docid=fr02jn98-135.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەوانەیە ئەو کەسانەی کە جیاکاری دەکەن بەھۆی، لەسەر بنەمای، یان دژی ھاوزایەندخوازی لە دامەزراندنی کارمەندان، لەوانەیە ڕووبەڕووی یاسا ببنەوە.<ref name=ashtonciviletti>Ashton v. Civiletti, 613 F.2d 923, 20 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1601, 21 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 30297 (D.C. Cir. 1979)</ref><ref name=kellyoakland>Kelly v. City of Oakland, 198 F.3d 779, 81 Fair Empl. Prac. Cas. (BNA) 1455, 77 Empl. Prac. Dec. (CCH) P 46281 (9th Cir. 1999)</ref> * {{تۆخ|جیاکاری لە خانووبەرە}} ئاماژەیە بۆ جیاکاری و خراپ مامەڵەکردن لەگەڵ کڕیارانی خانووەکان لەلایەن خاوەنەکانییانەوە لەبەر جیاوازی ئەو کەسانەی دەیانەوێت بیکڕن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان ھیچ یاسایەک نییە دژی ئەم جیاکارییانە کە زۆرجار لەسەر بنەمای شووناسی ئاڕاستەی زایەندیی و ھاوزایەندخوازیی و، ھتد… دروست دبن، بووەستێتەوە. بەڵام لە ئێستادا ١٣ ویلایەت و چەند شارێکی گەورە بە سەربەخۆیی یاسایان داناوە بۆ نەھێشتنی ئەم دیاردەیە.<ref name=findlawrenters>{{بیرخستنەوە|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071210161544/http://realestate.findlaw.com/tenant/tenant-fair-housing/tenant-fair-housing-orientation.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Renter's Rights Against Sexual Orientation Discrimination}}</ref> * {{تۆخ|تاوانی ڕق}} (ھەروەھا ناسراوە بە تاوانی لایەنگیری) پێکھاتووە لە چەند تاوانێک کە ھۆکاری لایەنگر بزواندووێتی بەرامبەر بە گرووپە کۆمەڵایەتییەکان، زۆرجار ئەو گرووپانەی کە لە ڕووی ڕەگەز، [[ئایین]]، ئاڕاستەی زایەندیی، [[کەمتوانی]]، [[گرووپی ڕەگەزی]]، نەتەوە، تەمەن، [[جێندەر]]، شووناسی جێندەر، یان لایەنگیری سیاسیی لەو کەسانەی کە ھەستاون بە تاوانەکە جیاوازن. لە ویلایەتە یەکگرتووەکان، ٤٥ ویلایەت، لەوان [[واشینگتن دی سی]]، یاسایی بنچینەییان ھەیە کە تاوانی ڕقی ئاوا و ھاوشێوەی یان جیاواز لەمانە نایاسایی دەکات. ھەر یەکە لەم یاسایانە باسی بەدخووی بەرامبەر بە ئایین و زایەند و نەتەوە تێدایە؛ ٣٢دانە لە خاڵەکان لەسەر ئاڕاستەی زایەندییە، ٢٨ دانە لەسەر جێندەرە و، ١١ی تریش لەسەر [[ترانسجێندەر|ترانسجێندەریی]] و شوناسیی جێندەرییە.<ref name=adl>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |format=PDF |سەردێڕ=State Hate Crime Laws |periodical=Anti-Defamation League |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614124916/http://www.adl.org/99hatecrime/state_hate_crime_laws.pdf |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا، جووڵەی ڕاگرتنی تاوانی ڕق ''ماتیو شێفەرد و جەیمز بیارد جونییەر'' دامەزرا، کە «[...] ھێز بە لقی دادوەری دەدات بە لێکۆڵینەوە و بەلەدادگادانی تاوانە ڕقە توندڕەوییەکان کە تێیدا کەسە جیاکە قوربانییەکەی ھەڵبژاردووە لەبەر زایەند و ڕەنگ و ئایین و نەتەوە و جێندەر و ئاڕاستەی زایەندیی و، شووناسیی جێندەریی یاخود کەمتوانیی بینراو.» ئەمە کرایە ناو قانوونەوە و وای لە تاوانە ڕقییەکان کردووە کە تاوانێکی فیدڕاڵی بێت لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hrc.org/13699.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091028224353/http://www.hrc.org/13699.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ |سەردێڕ=President Barack Obama Signs Hate Crimes Legislation Into Law |بڵاوکەرەوە=HRC |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> ==== یەکێتیی ئەورووپا ==== لە [[یەکێتیی ئەورووپا]]دا، جیاکاری لە ھەر جۆرێک لەسەر بنەمای ئاڕاستەی زایەندی یان شووناسی جێندەریی نایاسایییە لەژێر بەیاننامەی مافی یەکێتی ئەورووپی سەرەکی.<ref>[[s:Charter of Fundamental Rights of the European Union#CHAPTER III. EQUALITY|Charter of Fundamental Rights of the European Union]]</ref> ==== عێراق ==== لەکاتێکدا کە عێراق لەژێر دەستی بەریتانیادا بوو، ھاوزایەندخوازی تێیدا قەدەغە کرابوو. لەدوای ئەوە، کاتێک کە عێراق کەوتە ژێر دەستی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسەوە]]، ھاوزایەندخوازی لەخۆیدا قەدەغە نەکرابوو. لەژێر یاساکانی ١٩٦٩دا، کاتێک کۆدی تاوانەکان دەرچوو، تەنھا لەکاتێکدا نایاسایی کردبوو ئەگەر دەستدرێژی، تۆلازی، بۆ فیلمی سێکسیی، لەشفرۆشیی، نەتوانین بۆ ڕێگەپێدان بەھۆی تەمەن و نەخۆشی دەروونی بووایە.<ref name="WikiUsers5780">{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT_rights_in_Iraq |سەردێڕ = «LGBT rights in Iraq» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> ھیچ یاسایەک دژی جیاکاری دانەندرابوو. لە ٢٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤ پەڕلەمانی عێڕاق یاسای «بەرەنگاربوونەوەی لەشفرۆشی و لادانی سێکسی» تێپەڕاند و لە ٢ی تەمووزی ھەمان ساڵیشەوە کەوتە واری جێبەجێکردنەوە، بەمەش وەک لە یاساکەدا ھاتووە ئەو کەسانەی بانگەشە یاخود پڕاکتیزەی ھاوزایەندخوازی دەکەن ڕووبەڕووی سزای یاسایی دەبنەوە و ھەروەھا ئەو دکتۆرەش کە نەشتەرگەری گۆڕینی زایەند دەکات بەھەمان شێوە تووشی سزای یاسایی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> === چالاکی ڕامیاری === لە ١٩٦٠ەکانەوە، زۆرێک لە خەڵکانی [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|ئێڵ جی بی تی]] لە ڕۆژاوا، بە تایبەتی ئەوانەی لە شارە گەورەکان نیشتەجێ بوون، چاندێکی ھاوزایەندخوازییان دامەزراندووە. چاندی ھاوزایەندخوازی بە جووڵەی [[شانازیی ھاوزایەندخوازان|شانازی گەی]] ناسراوە لای زۆرێک لە خەڵکی، کە ساڵانە لەناو شارەکاندا ڕوودەدات. زۆرینەی ئەندامانی ئەم چاندە، بە ھاوزایەندخواز و پشتگیرەکانیشیانەوە، بەشداری لە شانازی گەی دەکەن بە لەبەرکردنی پۆشاک و بەرزکردنەوەی ئاڵای [[پەلکەزێڕینە]]، کە نیشانەیەکی ھاوزایەندخوازانە. سەرۆک وەزیری [[کەنەدا]]، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، چەندین جار بەشداری کردووە لە شانازی گەی و پشتگیری خۆی بۆ ھاوزایەندخوازەکان دەربڕیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Swoon-worthy photos: Canadian Prime Minister Justin Trudeau steals hearts at Toronto's Pride parade | ناونیشان = https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2017/06/26/gay-pride-parade-2017-justin-trudeau-steals-hearts-toronto-pride/427773001/ |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووز، ٢٠١٧ | بڵاوکەرەوە = USA Today |زمان = ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://www.bbc.com/news/av/world-us-canada-36701570/justin-trudeau-joins-canada-gay-pride-march | سەردێڕ =Justin Trudeau joins Canada gay pride march | ڕێکەوتی سەردان =٧ی تەممووزی ٢٠١٧ | بەرھەم = BBC | بڵاوکەرەوە = BBC News | زمان =ئینگلیزی}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، ھەموو ھاوزایەندخوازەکان بەشداری ناکەن لە شانازی گەی. زۆرێک لە پیاوە گەی و ژنە لێزبیانەکان پشتگوێی دەخەن. لەگەڵ بەربڵاوبوونەوەی ئەیدز لە ١٩٨٠دا، زۆرێک لە کۆمەڵەکان و خەڵکانی تری ئێڵ جی بی تی ھەستان بە ڕێکخستن و بەرزکردنەوەی ھەڵمەت بۆ پەروەردەکردنی خەڵکی لەسەر ئەیدز و چۆنێتی خۆلادان لەو نەخۆشییە و بەرزکردنەوەی ئاگاداری لەسەر بەکارھێنانی پاراستن لەکاتی سێکسدا. ھەروەھا ئەوان بەدواداچوونیان دەکرد لەسەر دیاردەکە و دەستی یارمەتییان درێژ دەکرد بۆ تووشبووەکان بەو نەخۆشییە و داوایان لە حکوومەت کرد کە گرنگی زیاتر بدات بەم دیاردەیە. {{multiple image | width = 200 | direction = vertical | align = right | image1 = Pride Parade 2016 (28071266173).jpg | alt1 = | image2 = Pride Parade 2016 (28071267343).jpg | alt2 = | footer = سەرۆک وەزیرانی کەنەدا، [[جەستن تروودۆو|جەستن ترودۆ]]، لە کاتی بەشداریکردن لە [[نمایشی شانازی]] لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[کەنەدا]]. }} ئەو زیانانەی کە ئەو کاتە ئەیدز نایبۆوە و ڕێژەی کوشتنی زۆر کردبوو، وادیاربوو بووە ھۆی خاوکردنەوەی جووڵە ھاوزایەندخوازییەکان و لایەنەکانی تری ژیان، چونکە تیشک خرابووە سەر چارەسەرکردن و نەھێشتنی دیاردەکە. ھەرچۆنێک بێت، کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە لەو کاتەدا لە لایەنی سیاسییەوە چالاکبوونەوە و تەحەدای کۆمەڵگەی جیاڕەگەزخوازانیان کرد کە بە ھەمان شێوەی ئەوان ھەستن لەسەر دیاردەکە و ئەو کارەساتەی ئەیدز نابوویەوە. بەھۆی ئەم جووڵانەوە، زۆرێک لە فیلمەکان ھەستان بە بەرچاوخستنی کێشەکە، لەو فیلمانە: ''بەستنێکی زوو'' (١٩٨٥)، ''دۆستی درێژخایەن'' (١٩٩٠)، ''فێڵەدێڵفیا'' (١٩٩٣)، و ھتد… لە ڕامیارییدا، چەند ڕەگەزخوازێکی زۆر ھەن کە لە سیاسەتدا کار دەکەن، تەنانەت لەو وڵاتانەشی کە یاسایان دژی ھاوزایەندخوازی ھەبوو ئەمە بینراوە. لەم کەسایەتییانە [[:en:Guido Westerwelle|گویدۆ ڤێسترڤل]]، [[:en:Peter Mandelson|پیتەر ماندلسن]] و [[:en:Per-Kristian Foss|پێر-کریستییان فاس]]، کە وەزیری کاروباری ئابووری [[نەرویژ|نەرویج]] بوو. جووڵەکانی ئێڵ جی بی تی لەلایەن چەند کەسایەتی و ڕێکخراوەوە تووشی ڕووبەڕووبوونەوە دەبن و کەسانێک ھەن کە دژی ھاوزایەندخوازی دەوەستنەوە، زۆرجار لەبەر ھۆکاری ئایینی. ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە کە ھەموو پەیوەندییەکی سێکسیی جگە لە لەگەڵ ھاوسەری جیاڕەگەز دژی نەریتیی خێزانییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Salt Lake City, UT |ناونیشان=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=First Presidency Message on Same-Gender Marriage |بڵاوکەرەوە=Newsroom.lds.org |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603123925/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/v/index.jsp?vgnextoid=a1312e636369f010VgnVCM100000176f620aRCRD |date= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref> و پێیان وایە کە مناڵەکان دەبێت لە ماڵێکدا بن کە دایک و باوکێک بەڕێوەی بەرێ.<ref name=DMD>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brownback |یەکەم=Sam |سەردێڕ=Defining Marriage Down&nbsp;– We need to protect marriage. |بڵاوکەرەوە=National Review |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080601155703/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710092937/http://www.nationalreview.com/comment/brownback200407090921.asp |date=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٤ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lds.org/topics/family-proclamation |سەردێڕ=''The Family: A Proclamation to the World'' |بڵاوکەرەوە=Lds.org |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ١٩٩٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208223716/https://www.lds.org/topics/family-proclamation |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لەو کەسانەی کە دژی مافەکانی ھاوزایەندخوازانن پێیان وایە کە ئەم مافانە کێشەی تێکەڵبوون دروست دەکەن لە ڕووی ئازادی تاکەکەسی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=496871&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Gay hate law 'threat to Christian free speech' |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |سەردێڕ=Christian faces court over 'offensive' gay festival leaflets |یەکەم=Steve |دوایین=Doughty |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Daily Mail |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019212703/http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=403815&in_page_id=1770 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |بڵاوکەرەوە=The Times |سەردێڕ=I'd like to say this, but it might land me in prison |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|یەکەم=Michael |دوایین=Gove |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080918211024/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/michael_gove/article805241.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |سەردێڕ=Christian group likens Tory candidate review to witch hunt |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=CBC News |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080605082143/http://www.cbc.ca/canada/calgary/story/2007/11/28/chandler-meeting.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |سەردێڕ=Conduct unbecoming a free society |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|دوایین=Kempling |یەکەم=Chris |بڵاوکەرەوە=National Post |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140328143153/http://www.lifesitenews.com/news/archive/ldn/2008/apr/08040901 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئازادی ئایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |سەردێڕ=Employer's Dilemma: When Religious Expression and Gay Rights Cross |یەکەم=Judith |دوایین=Moldover |بڵاوکەرەوە=New York Law Journal |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071031184612/http://www.law.com/jsp/ihc/PubArticleIHC.jsp?id=1193735028038 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645 |سەردێڕ=Collision of religious and gay rights in the workplace |بڵاوکەرەوە=Humanist |ڕێکەوت=کانوونی دووەم–شوباتی ٢٠٠٨|یەکەم=Bob |دوایین=Ritter |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305210524/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1374/is_1_68/ai_n24944645/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٢ }}</ref> توانای بەڕێوەبردنی کڵێساکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |سەردێڕ=Bishop loses gay employment case |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170930123030/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6904057.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |سەردێڕ=Catholic adoption service stops over gay rights |ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Telegraph |یەکەم=Martin |دوایین=Beckford |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020151524/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2080669/Catholic-adoption-service-stops-over-gay-rights.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |سەردێڕ=Catholic Charities to halt adoptions over issue involving gays |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=LeBlanc |یەکەم=Steve |بڵاوکەرەوە=Boston Globe |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303212653/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/03/11/catholic_charities_stuns_state_ends_adoptions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ئایینی تر. بەھەرحاڵ، ئەو کڵێسا و ڕێکخراوانەی کە دژی یاساکانی حکوومەت دەوەستن و جیاکاری دەکەن لەنێوان ھاوزایەندخوازان و بەدڕەفتاری دەکەن بەرامبەرییان، ھەڕەشەی باج لێسەندنیان لێ دەکرێت لەلایەن حکوومەتەوە.<ref name=BannedBoston>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |سەردێڕ=Banned in Boston:The coming conflict between same-sex marriage and religious liberty |یەکەم=Maggie |دوایین=Gallagher |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٦|بەرگ=٠١١|issue=33 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060516000949/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/012/191kgwgh.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Church Group Complains of Civil Union Pressure |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630114638/http://www.nytimes.com/2007/08/14/nyregion/14civil.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |سەردێڕ=Group Loses Tax Break Over Gay Union Issue |یەکەم=Jill |دوایین=Capuzzo |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170628033942/http://www.nytimes.com/2007/09/18/nyregion/18grove.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |سەردێڕ=LDS Church expresses disappointment in California gay marriage decision |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٨|یەکەم=Carrie |دوایین=Moore |بڵاوکەرەوە=Deseret News |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C700226242%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090601193325/http://www.deseretnews.com/article/1,5143,700226242,00.html |date= ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> لە ئێستادا کڵێساکان پارەی پێداویستییەکانیان (وەک ئاو، کارەبا، ھتد…) نادەن و لەسەر حکوومەتە. == کۆمەڵگە و کۆمەڵناسی == === بیر و ڕای گشتی === {{کاردانەوە کۆمەڵایەتییەکان بەرامبەر بە ھاوزایەندخوازی}} پەسەند نەکردنی ئەو کەسانەی کە جیاڕەگەزخواز نین، وەک ھاوزایەندخوازان، لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە زیاتر لە وڵاتەکانی ئاسیا و ئەفریقا دەبیندرێت، بە تایبەتی وڵاتە دواکەوتووەکان، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە ئەورووپا و [[ئوسترالیا]] و ئەمریکاکان پەسەند دەکرێن. کۆمەڵگەکانی ڕۆژاوا بە گشتی زۆر باشن لە ڕووی پەسەندکردنیانەوە و مافی خۆشیان ھەیە، بە تایبەتی لە کۆتا دەیەکانی ڕابردوودا گرنگی بە مافەکانیان دراوە و کۆمەڵگە فێرکراوە لەسەر دیاردەکە. لە ٢٠١٧دا، پرۆفیسۆر ئەیمی ئەدامچیک ڕوونی کردەوە کە ئەم جیاوازییە جیھانییانە لە پەسەندکردنی ھاوزایەندخوازان دەگەڕێتەوە بۆ سەر سێ فاکتەر کە پێکھاتوون لە: بەھێزی دیموکراسی، پێگەیشتوویی ئابووری، و ئەو ئایینانەی کە لەو شوێنانە بەربڵاون.<ref name="Adamczyk">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Adamczyk|یەکەم=Amy|سەردێڕ=Cross-National Public Opinion about Homosexuality: Examining Attitudes across the Globe|ساڵ=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of California Press|پەڕەکان=٣–٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022835/https://books.google.com/books?id=wly8DQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === پەیوەندییەکان === لە ٢٠٠٦دا، کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی، کۆمەڵەی دەروونپزیشکی ئەمریکی، لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەیی کارمەندانی کۆمەڵایەتی، لە دادگای باڵا لە ویلایەتی [[کالیفۆرنیا]] کورتەیەکیان پێشکەش کرد: «خەڵکانی گەی و لێزبیان پەیوەندی پابەندبوو و درێژخایەن دروست دەکەن کە یەکسانن بە پەیوەندییە جیاڕەگەزخوازەکان. [[ھاوسەرگیری]] کە لە ھاوزایەندخوازان دابڕاوە سوودی کۆمەڵایەتی، دەروونی، و تەندروستی دەھێنێت. بە ڕەتکردنەوەی مافی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان، ویلایەتەکە پشتی ئەو ستیگمایانە دەگرێت و ڕێیان پێ دەدات کە بەردەوام بێت کە [بە ھۆکاری مێژوویی] دراونەتە پاڵ ھاوزایەندخوازی. ھاوزایەندخوازی تووشی ستیگما کراوە و ئەم ستیگمایەش ئەنجامی نەرێنیی دەبێت. بەربەستنی [[ھاوسەرگیریی ھاوزایەند|ھاوسەرگیری ھاوزایەندخوازان]] لەلایەن ویلایەتی کالیفۆرنیاوە، شکانەوەیەکی ئەم ستیگمایەیە.» ئەوان ھەروەھا ئاماژەیان بەوە دا کە «ھیچ بنەمایەکی زانستیی نییە بۆ جیاکردنەوە لە نێوان کەپڵە جیاڕەگەزخواز و ھاوزایەندخوازەکان لە بارەی مافی یاسایی، سوودەکان، و [ئەو کێشانەی] کە لە ڕووی ھاوسەرگیری شارستانییەوە دروست دەبن.»<ref name=amici/> ھاوسەرگیری ھاوزایەند لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا یاسایی کرا کاتێک ویلایەتی کالیفۆرنیا بڕوانامەی ھاوسەرگیری بۆ ھاوزایەندخوازان دەرکرد و بەسەر بەربەستەکەدا چۆوە کە دژی یاساکانی ویلایەتەکە بوو.<ref>*{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Same-sex_marriage_in_California |سەردێڕ = «Same-sex marriage in California» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> === ئایین === ھەرچەندە پەیوەندی نێوان ھاوزایەندخوازی و ئایین دەتوانێت بگۆڕێت لە ناوچەیەکەوە و بۆ ناوچەیەکی تر و بەپێی تێپەڕبوونی کات، ئەو ئایینانەی کە لە ئێستادا بەربڵاوترینن لە جیھاندا، کە [[ئایینە ئیبراھیمییەکان]]ن، ھاوزایەندخوازی و شێوەکانی تری پەیوەندیداری بە نەرێنیی پیشانی کۆمەڵگە دەدەن. ئەم دژ وەستانە دەتوانێت لە مەودایەکی فراوان لە بە کەم سەیرکردنی کردارەکە، تا تەواو بەربەستکردنی و دژ وەستانی لە ھەبوون لە کۆمەڵگەدا درێژ ببێتەوە. ھەندێک لە ئایینەکان وا بانگەشە دەکەن کە ڕووتێکردنی ھاوزایەند لە خۆیدا تاوانە،<ref name=OPCtrial>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|سەردێڕ=Charge #1 and specifications preferred by the Presbytery of Southern California against The Rev. C. Lee Irons|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|format=PDF|بڵاوکەرەوە=Presbytery of Southern California of the Orthodox Presbyterian Church|وتەگێڕانەوە=claiming that homosexuality is an unchosen "condition," rather than a sin of the heart, [...] contradicts the teaching of Scripture that both the desire and the act are sin.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723194409/http://www.upper-register.com/irons_trial/charges.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەندێکی تر دەڵێن تەنھا کردارە ھاوزایەندییەکان تاوانە،<ref>سێکس و کۆمەڵگە – بەرگی ٣ – پەڕەی ٨٣٤</ref> و ھەندێکی تریان بە تەواوی ھاوزایەندخوازییان پەسەند کردووە،<ref>The Wiley-Blackwell Companion to Religion and Social Justice – Page 543, Michael D. Palmer, Stanley M. Burgess – 2012</ref> لەکاتێکدا ھەندێکی تریش ھەن بە ڕێژەیەکی زۆر کەم کە ھانی ھاوزایەندخوازان دەدەن.<ref>Introduction to New and Alternative Religions in America, Eugene V. Gallagher, W. Michael Ashcraft – 2006</ref> ھەندێک لە خەڵکی پێیان وایە و بانگەشەی ئەوە دەکەن کە ھەستی ھاوزایەند دەتوانرێت نەھێڵرێت بە باوەڕ بە ئایین. ھەندێک خەڵک کرداری ھاوزایەندخوازییان لەلا پیرۆزە و میتۆلۆجی خۆشەویستی ھاوزایەند دەتوانرێت لە بەشەکانی جیھاندا بدۆزرێتەوە.<ref>Cabezón, p. vii, "Introduction"</ref> == ھاوزایەندخوازیی ئاژەڵانی تر == [[پەڕگە:Males Anas platyrhynchos 2.jpg|وێنۆک|دوو قازی کێوی نێرینە]] [[پەڕگە:Wuppertal - Zoo - Panthera leo 01 (1) ies.webm|وێنۆک|دوو [[شێر]]ی نێر لە کاتی سێکسکردندا]] خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و دووڕەگەزخوازی بە شێوەیەکی بەربڵاو لە نێوان ئاژەڵەکاندا دەبیندرێن. ئەم خووڕەوشتانە لە [[سێکس|چالاکی سێکسییەوە]] درێژ دەبێتەوە بۆ باوانێتیکردن و بوون بە کەپڵ. بەدواداچوونێکی ١٩٩٩ی بڕووس بەیجمێڵ پیشانی دەدات کە کردەوە و خووڕەوشتی ھاوزایەندخوازی و پەیوەندیدار پێوەی لە سەروو ٥٠٠ جۆر لە ئاژەڵانی تردا تۆمار کراوە، ھەر لە [[پریمات]]ەکانەوە تا کرمەکان.<ref name=Bagemihl/><ref name="Biological Exuberance: Animal">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harrold |یەکەم=Max |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity |بڵاوکەرەوە=The Advocate, reprinted in Highbeam Encyclopedia |ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520172429/http://www.thefreelibrary.com/Biological+Exuberance:+Animal+Homosexuality+and+Natural+Diversity.-a053877996 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندی سێکسی نێوان ئاژەڵەکان بە شێوەی زۆر جیاواز دەردەکەوێت و دەنوێنرێت. ھەرچەندە چەند بیردۆزەیەک ھەیە، بەڵام لە ڕووی زانستییەوە ھێشتا نازانرێت ھۆکاری جیاوازی ئەم دەربڕینانە چییە لەم جۆرە پەیوەندییانەدا، و لەبەر ئەوەشی ھەموو جۆرێک لە ئاژەڵەکان بەدواداچوونیان لەسەر نەکراوە،<ref name="'Catalogue of Life' reaches">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon |یەکەم=Dr Dennis | سەردێڕ='Catalogue of Life' reaches one million species |بڵاوکەرەوە=National Institute of Water and Atmospheric Research |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070713004634/http://www.niwascience.co.nz/pubs/mr/archive/2007-04-10-3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> بیردۆزەیەک یان وەڵامێکی جێگیر ئەستەمە دەستکەوتنی. وەک بەیجمێڵ دەڵێت: «شانشینی ئاژەڵان [ئەم کردەوەیە] ئەنجام دەدەن بە جیاوازییەکی سێکسیی زۆریشەوە، لەوان ھاوزایەندخوازی، دووڕەگەزخوازی، و سێکسی بێ زاووزێ» وا دیارە لەلای ئاژەڵەکانی تر پەسەندکردنی زۆر زیاترە لە چاو مرۆڤەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |سەردێڕ=Gay Lib for the Animals: A New Look At Homosexuality in Nature – 2/1/1999 – Publishers Weekly |بڵاوکەرەوە=Publishersweekly.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120729131204/http://www.publishersweekly.com/pw/print/19990201/26501-gay-lib-for-the-animals-a-new-look-at-homosexuality-in-nature-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> لە یەکێک لە جۆرەکانی ئاژەڵان، کە پێکھاتووە لە [[پەز]]ەکان، یان مەڕە ماڵی کراوەکان، ڕووتێکردنی ھاوزایەندخوازی بە شێوەیەکی زۆر دەبیندرێت.<ref name="books.google.ca">''[https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 Animal Homosexuality: A Biosocial Perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223053821/https://books.google.com/books?id=EftT_1bsPOAC&pg=PA179 |date=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧}}'' By Aldo Poiani, A. F. Dixson, p. 179, 2010, Cambridge University Press</ref><ref name=levay2/> نزیکەی ١٠٪‏ مەڕە نێرینەکان ڕەتی دەکەنەوە کە لەگەڵ مێینەکاندا کردەوەی سێکسیی ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا وەڵامی خێرایان دەبێت بۆ ئەنجامدانیی لەگەڵ نێرێکی تردا.<ref name=levay2>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Gay, Straight, and The Reason Why The Science of Sexual Orientation|ناونیشان=https://archive.org/details/gaystraightreaso0000leva|دوایین=Levay|یەکەم=Simon |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |شوێن=Cambridge, Massachusetts |پەڕەکان=[https://archive.org/details/gaystraightreaso٠٠٠٠leva/page/٧٠ ٧٠]–٧١}}</ref> ھاوزایەندخوازی نێوان ئاژەڵەکان ئەوەمان پیشان دەدەن کە ھاوزایەندخوازی لە ڕاستیدا نەخۆشی نییە و لە ناو سروشتدا بەردەوام ڕوودەدات، و لە ھەمان کاتدا قسەی زۆرینەی کەسایەتییە ئایینییەکان، بە تایبەتی ئەوانەی نێو کۆمەڵگەی ئیسلامی، پووچەڵ دەکاتەوە لەوەی کە دەڵێن ھاوزایەندخوازی لە ئاژەڵدا ڕوو نادات. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|20em|refs= <ref name="apahelp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sexual orientation, homosexuality and bisexuality|بڵاوکەرەوە=American Psychological Association|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130808032050/http://www.apa.org/helpcenter/sexual-orientation.aspx}}</ref> <ref name=amici>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |پەڕە=٣٠|سەردێڕ=Case No. S147999 in the Supreme Court of the State of California, In re Marriage Cases Judicial Council Coordination Proceeding No. 4365(...) – APA California Amicus Brief&nbsp;— As Filed |format=PDF |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120118184353/http://www.courts.ca.gov/documents/Amer_Psychological_Assn_Amicus_Curiae_Brief.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name="Frankowski">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1542/peds.113.6.1827 |نووسەر=Frankowski BL|نووسەر٢=American Academy of Pediatrics Committee on Adolescence|سەردێڕ=Sexual orientation and adolescents |journal=Pediatrics|بەرگ=١١٣ |issue=٦ |پەڕەکان=١٨٢٧–٣٢ |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|pmid=١٥١٧٣٥١٩|ناونیشان=http://pediatrics.aappublications.org/content/113/6/1827.long}}</ref> <ref name="Lamanna">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Mary Ann Lamanna|نووسەر٢=Agnes Riedmann|نووسەر٣=Susan D Stewart|سەردێڕ=Marriages, Families, and Relationships: Making Choices in a Diverse Society|بڵاوکەرەوە=Cengage Learning|ژپنک=١-٣٠٥-١٧٦٨٩-٨|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|وتەگێڕانەوە=The reason some individuals develop a gay sexual identity has not been definitively established &nbsp;– nor do we yet understand the development of heterosexuality. The American Psychological Association (APA) takes the position that a variety of factors impact a person's sexuality. The most recent literature from the APA says that sexual orientation is not a choice that can be changed at will, and that sexual orientation is most likely the result of a complex interaction of environmental, cognitive and biological factors...is shaped at an early age...[and evidence suggests] biological, including genetic or inborn hormonal factors, play a significant role in a person's sexuality (American Psychological Association 2010).|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130141623/https://books.google.com/books?id=fofaAgAAQBAJ&pg=PA82|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Stuart">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=گەیڵ ویسگارز ستوارت|سەردێڕ=Principles and Practice of Psychiatric Nursing|بڵاوکەرەوە=Elsevier Health Sciences|ژپنک=٠-٣٢٣-٢٩٤١٢-X|ساڵ=٢٠١٤|پەڕە=٥٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|وتەگێڕانەوە=No conclusive evidence supports any one specific cause of homosexuality; however, most researchers agree that biological and social factors influence the development of sexual orientation.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130185850/https://books.google.com/books?id=ivALBAAAQBAJ&pg=PA502|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Kersey-Matusiak">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Gloria Kersey-Matusiak|سەردێڕ=Delivering Culturally Competent Nursing Care|بڵاوکەرەوە=Springer Publishing Company|ژپنک=٠-٨٢٦١-٩٣٨١-١|ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=١٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|وتەگێڕانەوە=Most health and mental health organizations do not view sexual orientation as a 'choice.'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130123356/https://books.google.com/books?id=X8O_wGedAYoC&pg=PA169|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="rcp2007">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|سەردێڕ=Submission to the Church of England's Listening Exercise on Human Sexuality|بڵاوکەرەوە=The Royal College of Psychiatrists|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130502011813/http://www.rcpsych.ac.uk/workinpsychiatry/specialinterestgroups/gaylesbian/submissiontothecofe.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="Långström2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Långström |یەکەم١= N. |دوایین٢= Rahman |یەکەم٢= Q. |دوایین٣= Carlström |یەکەم٣= E. |دوایین٤= Lichtenstein |یەکەم٤= P. |سەردێڕ= Genetic and Environmental Effects on Same-sex Sexual Behavior: A Population Study of Twins in Sweden | doi = 10.1007/s10508-008-9386-1| journal = Archives of Sexual Behavior |بەرگ= ٣٩| issue = 1|پەڕەکان= ٧٥–٨٠|ساڵ= ٢٠٠٨| pmid = ١٨٥٣٦٩٨٦}}</ref> <ref name=PAHO>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="Therapies" to change sexual orientation lack medical justification and threaten health |ناونیشان=http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |بڵاوکەرەوە=Pan American Health Organization |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120523040848/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content&task=view&id=6803&Itemid=1926 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٢|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113141618/http://new.paho.org/hq/index.php?option=com_content |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ }} archived here.</ref> <ref name="levay">Simon LeVay (1996). ''[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm Queer Science: The Use and Abuse of Research into Homosexuality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170317060357/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/books/chap1/queerscience.htm |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٧}}.'' Cambridge: The MIT Press ISBN 0-262-12199-9</ref> <ref name=hawragazxwazi271927>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|سەردێڕ=Same-sex Behavior Seen In Nearly All Animals, Review Finds|ئیش=ScienceDaily|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110128123637/http://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090616122106.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=hawragazxwazi371827>[http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx ''1,500 animal species practice homosexuality''. ''The Medical News'', 23 October 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210172226/http://www.news-medical.net/news/2006/10/23/20718.aspx |date=10 February 2011}}</ref> <ref name=hawragazxwazi372937>Sommer, Volker & Paul L. Vasey (2006), Homosexual Behaviour in Animals, An Evolutionary Perspective. Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-86446-1</ref> <ref name=Bagemihl>{{harv|Bagemihl|1999}}</ref> <ref name="apa2009">American Psychological Association: [http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx Resolution on Appropriate Affirmative Responses to Sexual Orientation Distress and Change Efforts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101174139/http://www.apa.org/about/governance/council/policy/sexual-orientation.aspx |date= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Committed">*[http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 Census statistics show quarter of California same-sex couples raising kids] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809145325/http://www.mercurynews.com/census/ci_18334802?nclick_check=1 |date= ٩ی ئابی ٢٠١٦}} *[http://www.starnewsonline.com/article/20110630/ARTICLES/110639995/1004/sitemaps Region Saw Increase In Same-Sex Households] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329030306/http://www.starnewsonline.com/article/20110630/articles/110639995/1004/sitemaps |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}} *[http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 Census 2010: One Quarter of Gay Couples Raising Children] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630053712/http://abcnews.go.com/Health/sex-couples-census-data-trickles-quarter-raising-children/story?id=13850332 |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}} *[http://www.startribune.com/local/125537288.html Minnesota Sees 50% Rise in Number of Gay Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717123400/http://www.startribune.com/local/125537288.html |date=17 July 2011}} *[http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase Census:Dutchess, Ulster Gay Households Increase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160119045141/http://www.poughkeepsiejournal.com/article/20110714/NEWS01/107140334/Census-Dutchess-Ulster-gay-households-increase |date=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}} *[http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ Same Sex Couples' Numbers Soar In N.Y, 2010 Census Finds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430050627/http://westchesterrealestateinformation.com/same-sex-couples-numbers-soar-in-ny-2010-census-finds/ |date=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣}} *[http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 87% Increase in Same-Sex Nevada Households Since 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026075323/http://www.edgeboston.com/index.php?ch=news&sc=local&sc3=&id=123278 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} *[http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c 2010 Census indicates increase among same-sex homeowners in Oklahoma] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130130091511/http://www.necn.com/07/14/11/Gay-lesbian-households-increase-in-Okla/landing_politics.html?&apID=aebfe9933c274365a694d062894d773c |date=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}} *[http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ Spike In Number of City's Same-Sex Couples] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052503/http://www.wnyc.org/blogs/wnyc-news-blog/2011/jul/15/spike-number-same-sex-couples-city/ |date=27 July 2011}}</ref> <ref name=psych2010>[http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx Sexual Orientation] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110726000000/http://healthyminds.org/More-Info-For/GayLesbianBisexuals.aspx |date=26 July 2011}}. ''American Psychiatric Association''.</ref> <ref name="nrtsreport3619">[https://www.facebook.com/NRTTVenglish/videos/1455995347807378/ homosexuals in the Kurdish Region], NRT Media</ref> <ref name=homodef46198>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Dictionary of True Etymologies|دوایین=Room |یەکەم=Adrian |ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٣٤٠-٣|پەڕە=٨٤}}</ref> <ref name=homodef37193>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= A Student's Dictionary of Psychology|دوایین=Statt |یەکەم=David A. |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Psychology Press |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤١٦٩-٣٤٢-٢|پەڕە=٩٣}}</ref> <ref name=glbtq>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |سەردێڕ=Karl-Maria Kertbeny: The Coinage and Dissemination of the Term |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|periodical=glbtq.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927020758/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626100855/http://www.glbtq.com/social-sciences/kertbeny_km.html |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> <ref name=homolegal3619>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Feray Jean-Claude |نووسەر٢=Herzer Manfred |ساڵ= ١٩٩٠|سەردێڕ= Homosexual Studies and Politics in the 19th Century: Karl Maria Kertbeny | journal = Journal of Homosexuality |بەرگ= ١٩|پەڕە= ١| doi=10.1300/j082v19n01_02}}</ref> <ref name=von-kraft3628>[http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html Krafft-Ebing, Richard von (1840–1902)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409220543/http://www.glbtq.com/social-sciences/krafft_ebing_r.html |date=9 April 2012}}. ''glbtq.com''.</ref> <ref name=psexualis>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=http://www.kino.com/psychopathia/history.html |سەردێڕ=Psychopathia Sexualis |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|periodical=Kino.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071004223140/http://www.kino.com/psychopathia/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref name=glaad>[http://www.glaad.org/referenceguide Media Reference Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110823105346/http://www.glaad.org/referenceguide |date=٢٣ی ئابی ٢٠١١}} (citing AP, NY Times, Washington Post style guides), GLAAD. Retrieved 10 May 2007.</ref> <ref name=haiey3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|سەردێڕ=gay|وێبگە=Oxford Dictionaries|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٥|وتەگێڕانەوە=(Of a person, especially a man) homosexual.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160827054658/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/gay|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=Mj3737>Marguerite Johnson, Terry Ryan: ''Sexuality in Greek and Roman society and literature: a sourcebook'' p.4</ref> <ref name=hayw26193>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |سەردێڕ=Lesbian &#124; Define Lesbian at Dictionary.com |بڵاوکەرەوە=Dictionary.reference.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160307135535/http://dictionary.reference.com/browse/lesbian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=UNAIDS>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNAIDS: Men who have sex with men |بڵاوکەرەوە=UNAIDS |ناونیشان=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120320001221/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/dataimport/pub/briefingnote/2006/20060801_policy_brief_msm_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> <ref name=hayiaj261862>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Younger|یەکەم=John G.|سەردێڕ=Sex in the ancient world from A to Z|ناونیشان=https://archive.org/details/sexancientworldf00youn|ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Routledge|شوێن=London [u.a.]|ژپنک=٠-٤١٥-٢٤٢٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/sexancientworldf٠٠youn/page/n٥٨ ٣٨]|edition=1st published.}}</ref> <ref name=naown1726>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition|ناونیشان=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7|بڵاوکەرەوە=Houghton Mifflin|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٦١٨-٧٠١٧٢-٩}}</ref> <ref name=haowm19364>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین = Spears | یەکەم = Richard A. | سەردێڕ = Fag |ئیش= Dictionary of American Slang and Colloquial Expressions | ساڵ = ٢٠٠٧| ناونیشان = http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20160227014915/http://dictionary.reference.com/browse/faggot | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی شوباتی ٢٠١٦ | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=terms>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sex-lexis.com/ |سەردێڕ=Dictionary of Sexual Terms |بڵاوکەرەوە=Sex-lexis.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041015054212/http://www.sex-lexis.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=haownsh351937>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Taylor|یەکەم=Marvin J.|سەردێڕ=Queer Things from Old Closets: Libraries Gay and Lesbian Studies – Queer Theory|ناونیشان=http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|بڵاوکەرەوە=Association of College and Research Libraries|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160116080410/http://rbm.acrl.org/content/rbml/8/1/19.full.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=ajowm36197>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=eds|یەکەم=Marc Wolinsky ...|سەردێڕ=Gays and the military: Joseph Steffan versus the United States|ساڵ=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|شوێن=Princeton, NJ|ژپنک=٠-٦٩١-٠٣٣٠٧-٢|پەڕەکان=٤٠–٤٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|edition=[Online-Ausg.].|ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161130175809/https://books.google.com/books?id=kM8WgQQghwIC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Gays+military+homo+derogatory+epithet&source=bl&ots=GKgHK00BxL&sig=MpmlY0QZHaF2ebPZ3o-phV1IMmo&hl=en&sa=X&ei=xxFuULTrGqP20gH5x4EY&ved=0CC8Q6AEwAw#v=onepage&q=Gays%20military%20homo%20derogatory%20epithet&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <!--========= دێمۆگرافیا ==========--> <ref name=timcook2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|سەردێڕ = Apple's CEO Tim Cook Is First Fortune 500 to Come Out as Gay|بڵاوکەرەوە = NBC News|ڕێکەوت = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە = www.nbcnews.com|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20170724022131/http://www.nbcnews.com/watch/nightly-news/apple-s-tim-cook-is-first-fortune-500-to-come-out-as-gay-350111811811|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=black>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١= Black |یەکەم١= Dan |دوایین٢= Gates |یەکەم٢= Gary |دوایین٣= Sanders |یەکەم٣= Seth |دوایین٤= Taylor |یەکەم٤= Lowell |ساڵ= ٢٠٠٠|سەردێڕ= Demographics of the Gay and Lesbian Population in the United States: Evidence from Available Systematic Data Sources | journal = Demography |بەرگ= ٣٧ | issue = ٢|پەڕەکان= ١٣٩–١٥٤ | doi=10.2307/2648117 | pmid=١٠٨٣٦١٧٣}}</ref> <ref name=sexualbehavior37287>Sexual Behavior in the Human Male, p. 656</ref> <ref name="more-or-less-2010-10-01">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harford|یەکەم=Tim|سەردێڕ=More or Less examines Office for National Statistics figures on gay, lesbian and bisexual people|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|بڵاوکەرەوە=BBC|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151105183125/http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tznbk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name=idea-creative719>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=David Leonhardt |سەردێڕ=John Tukey, 85, Statistician; Coined the Word 'Software' |journal=The New York Times |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٠}}</ref> <ref name=idea-creative628>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biography 15.1, ''John W. Tukey'' (1915–2000) |ناونیشان=http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171105192244/http://www.swlearning.com/quant/kohler/stat/biographical_sketches/bio15.1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} John Tukey criticizes sample procedure</ref> <ref name = Billy1993>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.2307/2136206|vauthors=Billy JO, Tanfer K, Grady WR, Klepinger DH |سەردێڕ=The sexual behavior of men in the United States|jstor=2136206 |journal=Family Planning Perspectives |بەرگ=٢٥|issue=2 |پەڕەکان=٥٢–٦٠|ساڵ=١٩٩٣|pmid=٨٤٩١٢٨٧}}</ref> <ref name = Binson1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1080/00224499509551795|یەکەم١=Diane |دوایین١=Binson |یەکەم٢=Stuart |دوایین٢=Michaels |یەکەم٣=Ron |دوایین٣=Stall |یەکەم٤=Thomas J. |دوایین٤=Coates |یەکەم٥=John H. |دوایین٥=Gagnon |یەکەم٦=Joseph A. |دوایین٦=Catania |ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Prevalence and Social Distribution of Men Who Have Sex with Men: United States and Its Urban Centers |journal=The Journal of Sex Research |بەرگ=٣٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٤٥–٥٤ |jstor=3812794}}</ref> <ref name = Johnson1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Johnson AM, Wadsworth J, Wellings K, Bradshaw S, Field J |سەردێڕ=Sexual lifestyles and HIV risk |journal=Nature |بەرگ=٣٦٠|issue=6403 |پەڕەکان=٤١٠–٢|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|pmid=١٤٤٨١٦٣|doi=10.1038/360410a0}}</ref> <ref name = Laumann1994>Laumann, E. O. , Gagnon, J. H. , Michael, R. T. , & Michaels, S. (1994). ''The social organization of sexuality: Sexual practices in the United States.'' Chicago: University of Chicago Press.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = Wellings1994>Wellings, K. , Field, J. , Johnson, A. , & Wadsworth, J. (1994). ''Sexual behavior in Britain: The national survey of sexual attitudes and lifestyles.'' London, UK: Penguin Books.{{Page needed|date=September 2010}}</ref> <ref name = ACSF1992>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| doi = 10.1038/360407a0 |نووسەر= Investigators ACSF |ساڵ= ١٩٩٢|سەردێڕ= AIDS and sexual behaviour in France | journal = Nature |بەرگ= ٣٦٠| issue = 6403|پەڕەکان= ٤٠٧–٤٠٩| pmid = ١٤٤٨١٦٢}}</ref> <ref name = Bogaert2004>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Bogaert AF |سەردێڕ=The prevalence of male homosexuality: the effect of fraternal birth order and variations in family size |journal=Journal of Theoretical Biology |بەرگ=٢٣٠|issue=1 |پەڕەکان=٣٣–٧|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٤|pmid=١٥٢٧٥٩٩٧|doi=10.1016/j.jtbi.2004.04.035}} Bogaert argues that: "The prevalence of male homosexuality is debated. One widely reported early estimate was 10% (e.g. , Marmor, 1980; Voeller, 1990). Some recent data provided support for this estimate (Bagley and Tremblay, 1998), but most recent large national samples suggest that the prevalence of male homosexuality in modern western societies, including the United States, is lower than this early estimate (e.g. , 1–2% in Billy et al. , 1993; 2–3% in Laumann et al. , 1994; 6% in Sell et al. , 1995; 1–3% in Wellings et al. , 1994). It is of note, however, that homosexuality is defined in different ways in these studies. For example, some use same-sex behavior and not same-sex attraction as the operational definition of homosexuality (e.g. , Billy et al. , 1993); many sex researchers (e.g. , Bailey et al. , 2000; Bogaert, 2003; Money, 1988; Zucker and Bradley, 1995) now emphasize attraction over overt behavior in conceptualizing sexual orientation." (p. 33) Also: "...the prevalence of male homosexuality (in particular, same-sex attraction) varies over time and across societies (and hence is a "moving target") in part because of two effects: (1) variations in fertility rate or family size; and (2) the fraternal birth order effect. Thus, even if accurately measured in one country at one time, the rate of male homosexuality is subject to change and is not generalizable over time or across societies." (p. 33)</ref> <ref name = Fay1989>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Fay RE, Turner CF, Klassen AD, Gagnon JH |سەردێڕ=Prevalence and patterns of same-gender sexual contact among men |journal=Science |بەرگ=٢٤٣|issue=4889 |پەڕەکان=٣٣٨–٤٨|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٨٩|pmid=٢٩١١٧٤٤|doi=10.1126/science.2911744}}</ref> <ref name = Sell1995>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.1007/BF01541598|vauthors=Sell RL, Wells JA, Wypij D |سەردێڕ=The prevalence of homosexual behavior and attraction in the United States, the United Kingdom and France: results of national population-based samples |journal=Archives of Sexual Behavior |بەرگ=٢٤|issue=3 |پەڕەکان=٢٣٥–٤٨|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٥|pmid=٧٦١١٨٤٤}}</ref> <ref name=SavinWilliams2009>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ| editor1-last = Hope | editor1-first = Debra A |سەردێڕ= Contemporary Perspectives on Lesbian, Gay, and Bisexual Identities | doi = 10.1007/978-0-387-09556-1 |زنجیرە= Nebraska Symposium on Motivation |بەرگ= ٥٤|ساڵ= ٢٠٠٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٨٧-٠٩٥٥٥-٤}}</ref> <ref name=gayfeelings2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE0D91E3EF93BA35751C1A964958260&sec=&spon=&pagewanted=all|سەردێڕ=Sexual Behavior Levels Compared in Studies In Britain and France|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢|ئیش=nytimes.com}}</ref> <ref name=statsofusa2719>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How Many People are Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170721165514/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/research/census-lgbt-demographics-studies/how-many-people-are-lesbian-gay-bisexual-and-transgender/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=statsofusa3618>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |format=PDF |نووسەر=Gary Gates |سەردێڕ=How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender? |بڵاوکەرەوە=The Williams Institute |پەڕە=١ |ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150425174542/http://williamsinstitute.law.ucla.edu/wp-content/uploads/Gates-How-Many-People-LGBT-Apr-2011.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref name=moresources2719>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gay and Lesbian Families in the United States: Same-Sex Unmarried Partner Households |ناونیشان=http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |دوایین١=Smith |یەکەم١=David M. |دوایین٢=Gates |یەکەم٢=Gary J. |ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110107082654/http://www.urban.org/UploadedPDF/1000491_gl_partner_households.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref name="cdc.gov">[http://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf "Sexual Orientation and Health Among U.S. Adults: National Health Interview Survey, 2013."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709014014/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr077.pdf |date= ٩ی تەممووزی ٢٠١٧}} ''CDC''. 15 July 2014. 15 July 2014.</ref> }} {{Refbegin|20em}} === کتێبەکان === ;١٩٨٠کان # Adam, Barry (1987). ''The Rise of a Gay and Lesbian Movement'', G. K. Hall & Co. {{ISBN|0-8057-9714-9}} # {{بیرخستنەوە|یەکەم=John |دوایین=Boswell |ناونیشان=http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |سەردێڕ=Christianity, Social Tolerance, and Homosexuality: Gay People in Western Europe from the Beginning of the Christian Era to the Fourteenth Century |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=١٩٨٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٦٧١١-٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060928195316/http://www.press.uchicago.edu/cgi-bin/hfs.cgi/00/231.ctl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦}} # Dover, Kenneth J. , ''Greek Homosexuality'', Gerald Duckworth & Co. Ltd. 1979, {{ISBN|0-674-36261-6}}(hardcover), {{ISBN|0-674-36270-5}}(paperback) # d'Emilio, John ''Sexual Politics, Sexual Communities: The Making of a Homosexual Minority in the United States, 1940–1970'', University of Chicago Press 1983, {{ISBN|0-226-14265-5}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The History of Sexuality |یەکەم=Michel |دوایین=Foucault |authorlink=Michel Foucault |ساڵ=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Pantheon Books |ژپنک=٠-٣٩٤-٤١٧٧٥-٥}} # Roth, Norman. ''The care and feeding of gazelles: Medieval Arabic and Hebrew love poetry.'' IN: Lazar & Lacy. ''Poetics of Love in the Middle Ages'', George Mason University Press 1989, {{ISBN|0-913969-25-7}} ;١٩٩٠ەکان # {{بیرخستنەوە|یەکەم١=Bruce |دوایین١=Bagemihl |سەردێڕ=Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٣١٢-١٩٢٣٩-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=5CbRGV8AAIQC}} # Bérubé, Allan, ''Coming out under Fire: The History of Gay Men and Women in World War Two'', New York: MacMillan 1990, {{ISBN|0-02-903100-1}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=Two spirit people: American Indian, lesbian women and gay men |نووسەر١=Brown, Lester B. |editor1=Lester B. Brown |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٠-٠٠٠٣-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AwnQBETJsvEC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Handbook of medieval sexuality |یەکەم١=Vern L. |دوایین١=Bullough |یەکەم٢=James A. |دوایین٢=Brundage |بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٣-٣٦٦٢-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PgSI1gvKhtAC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=Gay New York: Gender, Urban Culture, and the Making of the Gay Male World, 1890–1940 |نووسەر١=Chauncey, George |edition=reprint, illustrated |بڵاوکەرەوە=Basic Books |ژپنک=٩٧٨-٠-٤٦٥-٠٢٦٢١-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QCkEAQAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Encyclopedia of homosexuality (2 Volumes) |یەکەم١=Wayne R. |دوایین١=Dynes |یەکەم٢=Warren |دوایین٢=Johansson |یەکەم٣=William A. |دوایین٣=Percy |یەکەم٤=Stephen |دوایین٤=Donaldson |بڵاوکەرەوە=Garland Pub. |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٦٥٤٤-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TYyGAAAAIAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٣|سەردێڕ=Odd girls and twilight lovers: a history of lesbian life in twentieth-century America |نووسەر١=Faderman, Lillian|edition=4 |بڵاوکەرەوە=Columbia University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٠٧٤٨٨-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=44i96GWYxSQC}} # Hinsch, Bret, ''Passions of the Cut Sleeve: The Male Homosexual Tradition in China'', The University of California Press, 1990, {{ISBN|0-520-06720-7}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Outing: shattering the conspiracy of silence |نووسەر١=Johansson, Warren |نووسەر٢=William A. Percy |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٤١٩-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-lZ903C-dkMC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Sex in America: a definitive survey |نووسەر١=Michael, Robert T. |بڵاوکەرەوە=Little, Brown |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٦-٩١١٩١-٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PkjmGwAACAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece |نووسەر١=Percy, William Armstrong |بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٦٧٤٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TCvoj1efp8UC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٨٧|سەردێڕ=Compañeras: Latina lesbians (an anthology) |نووسەر١=Ramos, Juanita |بڵاوکەرەوە=Latina Lesbian History Project |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ElVnAAAAMAAJ}} # Rousseau, George, ''Perilous Enlightenment: Pre- and Post-Modern Discourses—Sexual, Historical'', Manchester University Press 1991, {{ISBN|0-7190-3301-2}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Sexuality and eroticism among males in Moslem societies |نووسەر١=Schmitt, Arno |نووسەر٢=Jehoeda Sofer |editor1=Arno Schmitt |editor2=Jehoeda Sofer |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٤-٠٤٧-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kw_BVSVmNsUC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=١٩٩٩|سەردێڕ=An American obsession: science, medicine, and homosexuality in modern society |نووسەر١=Terry, Jennifer |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٩٣٦٧-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=C6pGoWWLfhEC}} ;٢٠٠٠ەکان # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Regulating sex: the politics of intimacy and identity |یەکەم١=Elizabeth |دوایین١=Bernstein |یەکەم٢=Laurie |دوایین٢=Schaffner |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٨٦٩-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YQzW5I2RGNcC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Before Stonewall: activists for gay and lesbian rights in historical context |نووسەر١=Bullough, Vern L. |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٣-١٩٣-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A7x_VnES2esC}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Greeks And Greek Love: A Radical Reappraisal of Homosexuality In Ancient Greece|نووسەر=Davidson, James|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٠-٢٩٧-٨١٩٩٧-٦|بڵاوکەرەوە=Weidenfeld & Nicolson}} # {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunther |یەکەم=Scott Eric |ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=The Elastic Closet, A History of Homosexuality in France, 1942-present |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٩٥١٠-١}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=The lavender scare: the Cold War persecution of gays and lesbians in the federal government |نووسەر١=Johnson, David K. |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٤٠٤٨١-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_FM_hkMdxpIC}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Historical dictionary of the lesbian liberation movement: still the rage |نووسەر١=Myers, JoAnne |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٤٥٠٦-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dzYbAAAAYAAJ}} # {{بیرخستنەوە|ساڵ=٢٠٠٢|سەردێڕ=Queering India: same-sex love and eroticism in Indian culture and society |نووسەر١=Vanita, Ruth |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٢٩٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I9rrucxQbmEC}} === وتارە ڕۆژنامەیییەکان === # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=On the Prevalence of Homosexuality and Bisexuality, in a Random Community Survey of 750 Men Aged 18 to 27 |دوایین=Bagley |یەکەم=Christopher |دوایین٢=Tremblay |یەکەم٢=Pierre |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Haworth Press |ساڵ=١٩٩٨|journal=Journal of Homosexuality |بەرگ=٣٦|issue= 2 |issn=0091-8369 |oclc=٩١١٢٩٣٩١|doi=10.1300/j082v36n02_01 |پەڕەکان=١–١٨}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.2307/374839 |سەردێڕ=The Homophobic Imagination |دوایین=Crew |یەکەم=Louie |دوایین٢=Norton |jstor=374839 |یەکەم٢=Rictor |شوێن=3, Nov 74 |بەرگ=٣٦|issue=3 |پەڕەکان=٢٧٢–٩٠|journal=College English |issn=0010-0994 |ساڵ=١٩٧٤|oclc=٤٢٧٠٩٢٢١١}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=New Evidence of Genetic Factors Influencing Sexual Orientation in Men: Female Fecundity Increase in the Maternal Line |دوایین=Iemmola |یەکەم=Francesca |دوایین٢=Ciani |یەکەم٢=Andrea Camperio |بڵاوکەرەوە=Springer |format=Article |ساڵ=٢٠٠٩|journal=Archives of Sexual Behavior |پەڕەکان=٣٩٣–٣٩٩|بەرگ=٣٨|شوێن=no. 3 |issn=0004-0002 |oclc=٣٦٠٢٣٢٥٢٦|doi=10.1007/s10508-008-9381-6 |ناونیشان=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |pmid=١٨٥٦١٠١٤}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.springerlink.com/content/l6104277w82137x4 |date=شوباتی ٢٠٢٠}} # {{بیرخستنەوە|doi=10.1126/science.1887219 |سەردێڕ=A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. |دوایین=LeVay |یەکەم=Simon |ساڵ=١٩٩١|journal=Science |پەڕەکان=١٠٣٤–٧|issue=5023 |بەرگ=٢٥٣|issn=0036-8075 |oclc=١٢١٦٥٥٩٩٦|ناونیشان=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/253/5023/1034 |pmid=١٨٨٧٢١٩}} # {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fraternal Birth Order and Ratio of Heterosexual/Homosexual Feelings in Women and Men |یەکەم٩=N |دوایین٩=Martin |یەکەم٨=J |دوایین٨=Bailey |یەکەم٧=M |دوایین٧=Wright |یەکەم٦=S |دوایین٦=MacGregor |دوایین=McConaghy |یەکەم٥=M |یەکەم=N |دوایین٢=Hadzi-Pavlovic |یەکەم٢=D |دوایین٥=Keller |دوایین٣=Stevens |یەکەم٣=C |دوایین٤=Manicavasagar |یەکەم٤=V | displayauthors = 8|ساڵ=٢٠٠٦|journal=Journal of Homosexuality |پەڕەکان=١٦١–١٧٤|issue=4 |بەرگ=٥١|issn=0091-8369 |oclc=٢٠٢٦٢٩٨٨٥|pmid=١٧١٣٥١٣٣|doi=10.1300/J082v51n04_09 |ناونیشان=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1090513808000688}} === وتارەکانی ئینتەرنێت === # Burr, Chandler. [https://www.theatlantic.com/doc/199706/homosexuality-biology/ Homosexuality and biology]. ''The Atlantic'', June 1997, {{ISSN|1072-7825}}. An overview of recent research in layman's language. # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/55169.stm BBC News (شوبات ١٩٩٨)]: Fingerprints Study # [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/325979.stm BBC News (نیسان ١٩٩٩)]: Doubt cast on 'gay gene' # {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |سەردێڕ=WebMD (March 2000) |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110000912/http://my.webmd.com/content/article/22/1728_56075?src=Inktomi&condition=Home+&+Top+Stories |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}: Pointing the Finger at Androgen as a Cause of Homosexuality # [http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/3735668.stm BBC News (تشرینی یەکەم ٢٠٠٤)]: Genetics of homosexuality # James Davidson, ''London Review of Books'', 2 June 2005, [http://www.lrb.co.uk/v27/n11/davi02_.html "Mr and Mr and Mrs and Mrs"]—detailed review of ''The Friend'', by Alan Bray, a history of same-sex marriage and other same-sex formal bonds {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان}} * {{dmoz|Society/Gay,_Lesbian,_and_Bisexual/History/|گەی، لێزبیان و دووڕەگەزخواز/مێژوو}} * [http://plato.stanford.edu/entries/homosexuality/ ئینسایکڵۆپیدیای فەلسەفەی ستانفۆرد – ھاوزایەندخوازی] * [http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 ڕاپۆرتی ئێن ئاڕ تی لەسەر ھاوزایەندخوازی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.nrttv.com/En/media-video-detail.aspx?Cor=2&Jimare=12125 |date=ئابی ٢٠٢١}} * ئەم وتارە [[:en:Homosexuality|بە زمانی ئینگلیزی بخوێنەوە]] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|پزیشکی|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|سیاسەت|ژینناسی|سێکسناسی|دەروونناسی|فەلسەفە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٥٣٢٤٥٠|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧}} </span> [[پۆل:ھاوزایەندخوازی| ]] [[پۆل:ئەوین]] [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ئاڕاستەی زایەندی]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] [[پۆل:ھاوڕەگەزخوازی]] fm0u99qc71qrtnznjffplbh8ybt9gcl 0 99035 1585865 1585631 2026-05-21T12:05:50Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585865 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لیۆن کووپەر''' ({{بە ئینگلیزی|Leon Cooper}}؛ ٢٨ی شوباتی ١٩٣٠ – ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤)<ref name = McClain>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McClain |یەکەم=Dylan Loeb |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Leon Cooper Dies at 94; Nobelist Unlocked Secrets of Superconductivity |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/10/25/science/leon-cooper-dead.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The New York Times}}</ref> [[فیزیکزان]]ێکی ئەمریکی بوو، کە لە ساڵی ١٩٧٢دا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Superconductivity|ناونیشان=http://home.web.cern.ch/about/engineering/superconductivity|وێبگە=CERN official website|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=CERN|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923073333/http://home.web.cern.ch/about/engineering/superconductivity|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Weinberg|یەکەم١=Steven|سەردێڕ=From BSC to the LHC|journal=CERN Courier|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٠٨|بەرگ=٤٨|issue=1|پەڕەکان=١٧–٢١|ناونیشان=https://cds.cern.ch/record/1734155}}</ref> == ئەمانەش ببینە == *[[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] *[[خەڵاتی نۆبێل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Leon Cooper}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 9j0rzelb3okarj6j77tpjs7o6uabsnd 0 102270 1585963 1477925 2026-05-21T19:31:58Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585963 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پارێزگای ھەڵبجە | ناوی_فەرمی = {{lang-ar|محافظة حلبجة}}{{ھن}}{{lang-en|Halabja Governorate}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پارێزگا]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Halabja Governorate1.png | photo2a = | photo2b = Halabja in Iraq.svg | photo3a = Halabja.jpg | photo3b = Kurdistan governorates 2015.png | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = چەند وێنە و نەخشەیەکی پارێزگای ھەڵەبجە | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=9|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.17778|frame-long=45.98611|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = پارێزگای ھەڵەبجە | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ھەڵەبجە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[قەزا]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">١</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">٣</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ژمارەی ئەندامانی پەرلەمان]] | ناوی_دابەشکراو٥ = <span style="color: #090;">٠</span> <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[پارێزگا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٣ی ئازاری [[٢٠١٤]] (لەلایەن [[ھەرێمی کوردستان]])، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ لەلایەن [[عێراق]]) | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = حکوومەتی خۆجییی | جۆری_دەسەڵات = ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = پارێزگار | ناوی_سەرۆک = [[نوخشە ناسح]] | سەرناوی_سەرۆک١ = ژ. ئەندامانی ئەنجومەن | ناوی_سەرۆک١ = ٠ | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٨٨٩ (لەگەڵ [[ناحیەی بەمۆ]] دەبێتە ١،٠١٤ کم٢) | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = ٣٠٠ | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ٢ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٣٫٤٠٤ | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦٠٧ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٤٦،٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٠]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١١٥٬٦ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = ھەڵەبجەیی | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]] و [[ھەورامی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref>{{ھن}}{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤٣٠٠٠ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = http://www.halabja.gov.krd/ku/ | پەراوێزەکان = }} {{نامەی ڕوونکردنەوە|پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە (ڕوونکردنەوە)}} '''پارێزگای ھەڵەبجە''' یەکێکە لە [[پارێزگاکانی کوردستان]] و [[پارێزگاکانی عێراق| عێراق]] کە ناوەندەکەی شاری [[ھەڵەبجە]]یە. ئەم پارێزگایە لە ١٣ی [[ئازار (مانگ)|ئازار]]ی ٢٠١٤دا و سێ ڕۆژ بەر لەیادی [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]] بڕیاری بەپارێزگاکردنی بەفەرمی لەلایەن [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]ەوە ڕاگەیەندرا و بەمەش بووە چوارەمین پارێزگای [[ھەرێمی کوردستان]]<ref>[http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1303201426?keyword=ھەڵەبجە ماڵپەری ڕووداو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130165328/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1303201426?keyword=هەڵەبجە |date=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref>لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ بە فەرمی پڕۆژەیاسای بە پارێزگابوونی ھەڵەبجە پەسەند کرا و بوو بە نۆزدەھەمین پارێزگای عێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=پەرلەمانی عێراق یاسای بە پارێزگابوونی هەڵەبجەی پەسەندکرد |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/47722 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=nrttv.com}}</ref> == مێژوو == دوای دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق لە ساڵی ١٩٢٠ ھەڵەبجە، وەک قەزایەکی ناودار سنوورێکی گەورەی ھەبووە، ڕووبەرەکەی ٥٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە، نزیکەی ٣٧٥ دێی ھەبووە. ناوچەی دەربەندیخان سەر بە ناحیەی وارماوە بووە، وارماوەش سەربەقەزای ھەڵەبجە بووە، واتە ھەڵەبجە لەگەڵ ناحیەی سەنگاودا ھاوسنوور بووە ناحیەی ([[پێنجوین]])یش سەر بەھەڵەبجە بووە، دوای ھاتنی سەردەمی کۆماری ساڵی ١٩٥٩ کرایە قەزاو جیابۆوە. پارێزگای ھەڵەبجە لەڕووی ئیدارییەوە لەساڵەکانی ١٩٥٠ بریتی بووە لە ناحیەکانی [[سیروان]] و [[شارەزوور]] و [[پێنجوێن]] و [[خورماڵ]] و [[وارماوا]]. لە ساڵی ١٩٧٧ جگە لە مەرکەزی قەزاو ناحیەکان پاش جیاکردنەوەی قەزای [[دەربەندیخان]] و [[پێنجوین]] لێی، ژمارەی گوندەکانی سەر بە ھەڵەبجە ٢١٦ گوند بووە، بەڵام لەسەرژمێری گشتی ساڵی ١٩٨٧ لەکۆی ٢١٦ دێ پاش کاولکردن و [[ڕاگواستن]]ی تەنھا ١٨ دێ لەسەرانسەری پارێزگاکە مایەوە. ھەڵەبجە، پاش ساڵانێک لەدواخستنی پڕۆژەیاسای بەپارێزگاکردنی ھەڵەبجە لەلایەن حکوومەتی ناوەندیی عێراقەوە، ڕۆژی ١٣ ئازار ٢٠١٤ بە بڕیاری [[نێچیرڤان بارزانی]] سەرۆکی کابینەی حەوتەمی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] کراوەتە پارێزگا. == پارێزگارەکان == * عەبدوڵا نەورۆڵی (یەکەم پارێزگار) * [[عەلی عوسمان عەلی]] (ئابی ٢٠١٦ - ئابی ٢٠١٨) * ئازاد تۆفیق (٢٦ی ئابی ٢٠١٨) == سنووری کارگێڕی == ھەڵەبجە لە ساڵی ١٨٨٩ کراوە بە قەزا، واتە ھەڵەبجە دوای [[نەجەف]] بەدووەم قەزا لەعێراقدا دادەنرا. تا ساڵی ١٩٣٠ ھەڵەبجە تەنھا لە ٥٠٠ ماڵ تێنەدەپەڕی، ئەو ژمارەیەش کەم بوو بۆ شارێک، لەبەرئەوە تەنھا سێ گەڕەکی سەرەکی لەشاردا ھەبوون «پاشا» کە ئێستا سەنتەری شارە، پیر محەممەد و کانی عاشقان کە مێژووی دروستبوونی زۆر کۆنە. پاشان ھەڵەبجە ئاوەدان بووە و کاروباری تێدەھات و ئاو و ئاوەڕۆکەی ڕێکخرا، گەڕەکی «سەرا» ش ئاوەدان بووەو. پاشان گەڕەکی «کانی قووڵکە»، کە ئێستا یەکێکە لە گەڕەکە گەورەکانی شاری ھەڵەبجە، ساڵی ١٩٤٥–١٩٤٦ شوێنی فەرمانگەی ڕەی ئێستا کۆتایی ھەڵەبجە بووە، لە دوای ساڵەکانی پەنجاوە خواروی «پیر محەممەد»یش دروست کراوە، لە ساڵی ١٩٥٧ بە تەواوی ئاوەدان بووەوە، بەڵام گەڕەکی «شێخ سمایل» دوای ساڵی ١٩٦٣ ئاوەدان کرایەوە، لەوبەر «پردی پیرۆزە» تاک تاک نەوڕۆڵی و ئیمامییەکان نیشتەجێ دەبوون، تا لە ساڵی ١٩٧٠دا ئەویش بە تەواوی ئاوەدان بووەوە، کە ئەمانەش ئەو گەڕەکانە بوون کە پێش سەردەمی کۆماریی ھەبوون ھەروەھا گەڕەکی جوولەکان و مامۆستایان لە گەڕەکەکانی شاری ھەڵەبجەن. دوا گۆڕانکاری ئێستای شاری ھەڵەبجە لەچوار ناحیە پێکھاتووە، ئەوانیش ناحیەی [[سیروان]]: سنووری ٩٣ دێی ناوچەکەی گرتووەتەوە، ناحیەی [[خورماڵ]]: پێکھاتووە لە ٤١ دێ ساڵی ١٩٣٢ کراوە بە ناحیە. ناحیەی ھەورامان ([[بیارە]]): لە ١٩ دێ پێکھاتووە، [[ناحیەی بەمۆ]] لەسیازدە گوند پێکھاتووە. == سەرچاوە ئاوییەکان == === ڕووبار و سەرچاوەکان === {{Div col|cols=٣}} * [[سیروان|ڕوباری سیروان]] * [[زمکان]] * ڕووباری تانجەرۆ * ڕووباری زەڵم * چەمی ڕیشێن * چەمی چەقان * چەمی ئێڵان قۆز * چەمی دۆمان * چەمی بێستانی سوور * خڕی بیارە * دەڵێن * سەرچاوەی گەنجان * ئاور شەڵم * [[ئاوی لێڵە]] {{Div col end}} ئێستا دانیشتووانی شاری ھەڵەبجە ٥٥ ھەزار کەسە، بە کۆی گشتی ناحیەکان و دێھاتەکان ٩٨ ھەزار کەسە. === کانییەکان === ھەڵەبجە و دەور و بەری لە بەر ئەوەی ناوچەیەکی باراناوییە بەم پێیە کانی و چەم و کارێزی زۆری تێدایە، ئەمە ناوەکانیانە: {{Div col|cols=٤}} * کانی سۆفی خدر * کانی شێخ * کانی باخی میر * کانی زار * کانی جوولەکان * کانییە قووڵکە * کانی عاشقان * کانی نەواڵە * کانی کوێرە * کانی حەمەوغان * کانی ھەشت ھەڵوژە * کانی پاشا * کانی باخی شێخ ئەحمەد * کانی باخی مەلا عەبدوڵا * کانی باخی مەحموودی یار وەیش * کانی حەمە تاھی * کانی باخی پورکە حەلیم، و چەند کانیلەیەکی تر… {{Div col end}} === کارێزەکان === {{Div col|cols=٢}} * کارێزی حاجی ناجی * کارێزی عەلی بەگ * کارێزی شەگە ڕەش * کارێزی مستەفا بەگ * کارێزی باخی تایەر بەگ لەسەر گردی دارە قوتەڵە {{Div col end}} === زێکان === * دەلێن: لە ئاوی زەڵم و چەند جۆگەیەک سەرچاوە دەگرێت، و بە شارەزووری سەروودا تێدەپەڕێت تا دەڕاوت و لەگەڵ چەند جۆگەیەکی تردا یەک دەگرن. * زەڵم: لە ڕۆژھەڵاتی گوندی زەڵمەوە تاڤگەی ئاوێکی گەورەیە، بە ناو شاری خورماڵدا تێدەپەڕێت. * تانجەرۆ: لە گوندی قزلەرەوە بەرەو خوار تالەگەڵ ئاوی سەرچناردا تێکەڵ دەبێت، پاشان لە خواری شاری سلێمانییەوە لە دەوروبەری بەکرەجۆ و بناری زڕگوێز و شاخی گڵەزەردەوە لەگەڵ بنار قەراخدا چەند جۆگە و ئاوێکی تێکەڵ دەبێت و ڕووباری تانجەرۆ دروست دەکەن، کە لە خواری دێھاتەکانی عەشرەتی گەڵاڵییەوە لەگەڵ ڕووباری زەڵم تێکەڵ دەبن. * ڕیشێن: سەرچاوەی ئاوێکی گەورەیە لە گوندی (ڕیشێن)ی بناری چیای (سوورێن) ھەڵدەقوڵێت. * سیروان: لە زێکانی پێشوو گەورەترە و لە ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە سەرچاوەی گرتووە. * زمکان: لە گوندی تووشانی ڕۆژھەڵاتی کوردستانەوە سەرچاوەی گرتووە، و دێتە ناوچەی تاوەگۆزی و لەوێوە تێکەڵ بە سیروان دەبێت. * لێڵە: لە باکووری شاری جوانڕۆوە سەرچاوە دەگرێت و ئەمیش بە ناوچەی تاوەگۆزیدا دێت و دەڕژێتە سیروانەوە، ھەموو ئەم زێیانەش کە باسمان کردن دەڕژێنە دەریاچەی دەربەندیخانەوە. === چەمەکان === * گوڵان: لە سەرچاوگەی گوندی سەرچاوگی کۆکۆیییەوە سەرچاوە دەگرێت. * کوڵە بۆز: لە سەرچاوەی ئاوی بامۆک و کانی شێخ سەرچاوە دەگرێت و بە شاردا دەڕوات. * قەدەغە: لە سەرچاوەی ئاوی باوەگۆچەک سەرچاوە دەگرێت. * چەمی پریسی سەروو: کە لە سەرچاوەی سەر بەڵخ و بەرکە ورگەوە سەرچاوە دەگرێت. * چەمی تەوێڵە: لە سەرچاوەی ئاوی ھاوینەھەواری ئاوێسەر سەرچاوە دەگرێت. * چەمی تریفە: لە سەرچاوەی ئاوی گوندەکەوە سەرچاوە دەگرێت. * چەمی بیارە: لە سەرچاوەی ئاوی کێمنە و ھانە گەرمەڵە و سەرچاوەی دەگرێت، ئەمانە و چەندین چەم و وردە چەمی تر لە ناوچەکەدا ھەن، کە بە گشتی مەڵبەندی ھەڵەبجەیان ئاوەدان کردووەتەوە. == ھاوینەھەوارەکان == * گوڵان: دەکەوێتە ڕووی قیبلەی شارەوە، دۆڵێکی ئاوداری سەوز و پڕ باخ و باخاتە، سەرەو ژوور درێژ دەبێتەوە تا کانی زڕگوێز، لە خواریشەوە بە کلکەی باخی شێخ وەلی تەواو دەبێت. لە ناوەڕاستی ئەم دۆڵەدا گوندی گوڵان ھەیە کە لە دوو ماڵ پێک ھاتووە. شێخ مۆمنی گوڵانی گۆڕی پیرۆزی بە ڕاسەری گوڵانەوەیە، و بە دەوریدا گۆڕستانێکی گەورە دروست بووە ھەندێک لە خەڵکی شار مردووەکانیان لەوێ دەنێژن. ئەم دوو ماڵەی گوڵان جگە لە بەرھەمی باخ و دارودەوەن ھەندێک کشتوکاڵیش دەکەن بۆ خۆیان بەمەش ھێندەی تر دۆڵەکەیان ڕازاندوەتەوە. * وەزگێڵ: ھاوینەھەوارێکی دڵگیرە دەکەوێتە خۆرھەڵاتی شارەوە بە سنگی چیای شتروێوە خۆی ھەڵواسیوە بە ڕووی دۆڵی ھاواردا بەرەکەت دەبارێنێت. کانییەکی سازگاری ھەیە و ھەمیشە سەرسەوزە. وەزگێڵ لە ڕاستیدا (وەز+کێڵ)ە وشەکە ھەورامییە بەواتای کێڵی کوێز، (ک) گۆڕاوە بە (گ). * سەرکەن: سەرچاوەی ئاوێکی سازگارە کە ھەندێک دار و درەخت و زەوی بە دەوریدا دێراو دەکات. سەیرانگایەکی خۆشە و دەکەوێتە خوارووی دۆڵی تاوێرە بە پشتی گوندی عەنەب و جەلیلەدا. * ئاوێسەر: کارێزێکی گەورە و ئاوێکی سازگار و مشەی ھەیە لە سەروو شارە دێی تەوێڵەوەیە. باخی گوێز و میوەکانی تر ئاودێر دەکات، درەختی گوێز و تووی باڵا ھەڵچوو سێبەرێکی خەستیان خستوەتە سەری و بە درێژایی وەرزی ھاوین جێگای گەشت و سەیرانە، و گۆران واتەنی شنەی سێبەری داری گوێز و تووئەسڕن ئارەقی ڕێبواری ماندوو. * ئەحمەد ئاوا: ئەم گوندە خۆش و دڵگیرە کاتی خۆی مەڵبەندی دەسەڵاتی ئەردەلانییەکان بووە. لەکاتێکدا خان ئەحمەد خانی کوڕی ھەڵۆ خانی ئەردەلانی فەرمانڕەوای میرنشینی ئەردەلان بووە، ھەر لە خۆشی خان ئەحمەد خان بووە ناونراوە ئەحمەد ئاوا، نەک وەکو ئەوەی برای خۆشەویستم کاک حەکیمی مەلا ساڵح دەڵێت. گوندێکی سەر سەوزی پڕ لە باخ و باخاتە و ئاو و ھەوایەکی لە باری ھەیە کە لە دوا مانگی بەھارەوە تا سەرەتای پاییز خەڵکی ناوچەکە سەیرانی تێدا دەکەن. زێی زەڵم بەخوڕ بە بەردەمیدا ڕەت دەپەڕێت بە تەنیشتییەوە بەرەو سەرچاوەی زەڵم شوێنێکی ئێجگار خۆشی تیایە بە ناوی (بن پەڵگ) کە بە بەردی پان سەکۆ و بانێکی تێدا دروست کراوە، دیمەنێکی دڵبزوێن و سەرنجڕاکێشی ھەیە. * سەرچاوەی زەڵم: لە ئەحمەد ئاواوە بەرەو کۆتایی دۆڵەکە تاڤگەیەکی بەرزە بە نیوەی چیاکەی ھەورامانەوە وەکو بەفرێکی سپی بەردەبێتەوە بەرەو خوارەوە، ئاوێکی شیرین و سازگارە و ڕێچکە دەبەستێت و دەڕوات وردە وردە تا یەک دەگرن لەگەڵ ڕووباری تانجەڕۆ و سیروان و کە ھەمویان پێکەوە دەڕژێنە دەریاچەی دەربەندیخانەوە. خەڵکی ھەورامان و شارەزوور بۆ باخ و کشتوکاڵ سوودی زۆری لێ وەردەگرن. شایانی باسە پاشماوەی قەڵایەکی کۆنی مەڵبەندی دەسەڵاتی ئەردەلانییەکان وەک نیشانە و [[بەڵگە (ڕاستی)|بەڵگە]]یەکی مێژوویی نەتەوەکەمان تا ئێستاش لەو دۆڵەدا ماوە. * سەراوی سوبحان ئاغا: دەکەوێتە تەنیشت شارۆچکەی سەیدسادقەوە بەرەو شاری عەربەت ئاوێکی زۆرە و لەژێر زەوییەوە ھەڵدەقوڵێت، گۆماوێکی گەورەی لە بەردەمدا دروست کراوە بۆ ئاودانی زەوی و زارەکانی بەردەمی سوودی لێ وەردەگرن. شوێنێکی خۆش و دڵگیرە و جێگای سەیرانی خەڵکی ناوچەکەیە. * مێشلێ: کانی و باخێکی خۆش و دڵگیرە، دەکەوێتە نێوان گوندی بەڵخە و سۆسەکانەوە، سەیرانگایەکی خۆشە و پاشماوەی قەڵایەکی کۆنی تێدایە، ھاوینان خەڵک ڕووی تێ دەکەن بۆ سەیران. * سەروەزەن: تاڤگەیەکی خۆشە نزیک بە گوندی سازان. (وەزەن)یان (وەزان) وشەیەکی ھەورامییە بە واتای (گوێزەکان) دێت، باخێکی زۆر لە بەردەمیدا کراوە و دیمەنێکی دڵفڕێنی ھەیە. * سەربەڵخ: سەرچاوەی ئاوێکی گەورە و شیرینە بە تەنیشت گوندی پریسی سەرووەوە شوێنێکی خۆش و دڵگیرە، ئەگەر بایەخی پێبدرێت سەیرانگایەکی خۆشی لێ دەردەچێت. * بلە قەوی: کانی و ئەستێڵێکە لە نێوان ھەردوو گوندی عەنەب و بیاوێڵەدا، ھەرچەندە ئاوەکەی وەکو ئاوی ھاوینەھەوارەکانی تر سازگار نییە، بەڵام ھەمیشە شنە و شەماڵێکی خۆشی ھەیە و ئەوسا دوور لە ئێستا خەڵکێکی زۆر ڕووی تێ دەکرد ھاوینان چایخانەیەکیشیان تیا دادەنا. * سەرگەت: گوندێکی خنجیلانەیە، دەکەوێتە پشت ھاوینەھەواری ئەحمەدئاواوە، باخ و باخاتێکی خۆش، ئاوێکی سازگاری ھەیە. === گرنگترین ھاوینە ھەوارەکان === {{Div col|cols=٤}} * [[ھاوینە ھەواری ئەحمەد ئاوا]] * [[سەرچاوەی زەڵم]] * [[گوڵان]] * [[کانی شێخی بامۆک]] * [[تەوێڵە]] * [[ئاوێسەر]] * [[بیارە]] * [[سەرکەن]] * [[سەرای سوبحان ئاغا]] * [[سەرگەت]] * [[باوەکۆچەک]] * [[دێی ھاوار]] * [[کانیو باخی وەزگێل]] * [[کانیو باخی زەلەکێ]] * [[ناو ناحیەی خورماڵ]] * [[مێشلە]] * سازان * عەبابەیلێ * شنروێ * کەوتە {{Div col end}} == شاخ و لووتکەکان == {{Div col|cols=٦}} * شاخی ھەورامان * شاخی سوورێن * شاخی باڵانبۆ * شاخی شنروێ * شاخی شرام * شاخی لووتکەی مەگر * شاخی مللەی داری تەمورە زمان * شاخی زەواڵی * شاخی سەیدسادق * شاخی ئەحمەد برندە * قەڵای شەمێران * قۆپی بەردەبەل * شاخی بەردە دوو کون * شاخی نێرگزە جار * ملە قۆنەرە * شاخی پەروێنی * ملە ھوومڵە * ھێلانە چەرخ * کونە گورگ * لەھەوراماندا ھەندێک بەرزایی تر ھەیە ناوی «گۆزندار، ھەسون کە٢٥٠٠م لە ئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە و دەکەوێتە پشت گوندی سەرگەتەوە بەڕووی ئێراندا، ھەوارە بەرزە» لەنێوان تەوێڵە و بیارەدایە. {{Div col end}} == گوندەکان == ''ھەڵەبجە'' ناوەندی پارێزگای ھەڵەبجەیە و بە یەکێک لە شارە گەورە و گرنگەکانی [[کوردستانی باشوور]] دەژمێردرێت.<ref name="ReferenceA">پەرتوکی کوردستان، پێڕستی گوندەکانی باشور-د. عەبدوڵا غەفور</ref><ref>http://www.krso.net/files/articles/130814110413.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170314064035/http://krso.net/files/articles/130814110413.pdf |date=١٤ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref><ref name="facebook.com">https://www.facebook.com/muhammad.faiqkallhury{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> ناوەندی قەزا شاری ھەڵەبجەیە: لە ٣ ناحیە و ١٤١ گوند پێکھاتووە.<ref name="ReferenceA"/> === سیروان === لە ٦٧ گوند پێکھاتووە. {{Div col|cols=٦}} * [[سیروان]] (ناوەند) * [[ئیمامی زامن]] * [[بانەبانان]] * [[باوەکۆچک]] * [[بەشارەتی خواروو]] * [[بەشارەتی سەروو]] * [[بەشی پیرک]] * [[بەکراوا]] * [[بۆین]] * [[بیاوێڵە]] * [[بێژاوا]] * [[بێلەنگە]] * [[پریسی خواروو]] * [[پریسی سەروو]] * [[پێگە]] * [[تریفە]] * [[تلەوەرێ]] * [[تەپەتۆڵەکە]] * [[تەپەگوڵاوی]] * [[تەپەسەرقوڵە]] * [[تەوەنەبەل]] * [[تونی حاجی حەسەن]] * [[جەلیلە]] * [[چاوگی کۆکۆیی]] * [[چروستانی خواروو]] * [[چروستانی سەروو]] * [[چنارەی کۆکۆیی]] * [[حەسەن ئاوا]] * [[حەمەوغان]] * [[خاک و خۆڵ]] * [[دەڵەمەڕ]] * [[دەڵێنی]] * [[دوانزەئیمام]] * [[ڕیشاو]] * [[زەلەکێ]] * [[زەمەقی خواروو]] * [[زەمەقی سەروو]] * [[سازان]] * [[سەراو]] * [[سەرچاوگی کۆکۆیی]] * [[عەبابەیلێ]] * [[عەنەب]] * [[غوڵامی خواروو]] * [[غوڵامی سەروو]] * [[قارەمانی]] * [[قشڵاغەڕووتە]] * [[قوڵی متکان]] * [[کاگردەڵ]] * [[کانی توو]] * [[کانی گوێز]] * [[کانی شێخ]] * [[کەوتە]] * [[کۆساوا]] * [[گردەناوێ]] * [[گردی گۆ]] * [[گورگەچیا]] * [[گوندە]] * [[لامەرکەزی]] * [[لمە]] * [[مامەشەیی]] * [[مۆردین]] * [[میراولی]] * [[نەوەر]] * [[نەیجەڵە]] * [[نێرگزەجاڕ]] * [[ھانەژاڵە]] (کانی کەروێشکان) * [[ھانەسوورە]] {{Div col end}} === خورماڵ === لە ٤٦ گوند پێکھاتووە.<ref name="ReferenceA"/><ref name="facebook.com"/> {{Div col|cols=٦}} * [[خورماڵ]] (ناوەند) * [[ئاوایی حەمەی فەرەج]] * [[ئاوایی ڕۆستەم بەگ]] * [[ئەحمەدئاوا]] * [[ئێڵانپی]] * [[بانی بنۆک]] * [[بانی شار]] * [[بەردەبەل]] * [[تازەدێ]] * [[تەپەزێڕینە]] * [[تەپەسەرقوڵە]] * [[تەپەکوڕە]] * [[تەپی سەفای خواروو]] * [[تەپی سەفای سەروو]] * [[تەکیە]] * [[چنارە]] * [[خێڵی حەمە]] * [[دەرەشیشی خواروو]] * [[دەرەشیشی سەروو]] * [[دەرەگوڵان]] * [[دێکۆن]] * [[ڕیشێن]] * [[زەڵم]] * [[سەرکەن]] * [[شەشکی خواروو]] * [[شەشکی سەروو]] * [[شەکڕاڵی]] * [[شیرەمەڕ]] * [[عامورە]] * [[قاجر]] * [[قەڵبەزە]] * [[قول خورد]] * [[کانی ئاسکان]] * [[کشەدەری]] * [[کوڵکنی ئیسماعیل خەسرەو]] * [[کوڵکنی حەمەسوور]] * [[کوڵکنی فەقێ کەرەم]] * [[گردی قازی]] * [[گەرچێنەی بانی بنۆک]] * [[گوڵەخانە]] * [[گۆمەلار]] * [[گێڵەک]] * [[مەلاوەیسە]] * [[میری سوور]] * [[ناوباخان]] * [[نەوێ]] * [[ھانەوقوڵی]] {{Div col end}} === بیارە === لە ٢٨ گوند پێکھاتووە.<ref name="ReferenceA"/><ref name="facebook.com"/> {{Div col|cols=٤}} * [[بیارە]] (ناوەند) * [[باخەکۆن]] * [[بنجەودڕەی]] * [[بەڵخە]] * [[پاڵانیان]] * [[تاوێرە]] * [[تەوێڵە]] * [[جاوری]] * [[خارگێڵان]] * [[خەرپانی]] * [[دەرەتفێ]] * [[درەکێ]] * [[دەرەقەیسەر]] * [[دەرەی مەڕ]] * [[دەگاشێخان]] * [[دۆڵبیان]] * [[زەردەھاڵ]] * [[سەرگەت]] * [[سۆسەکان]] * [[کولیژی]] * [[گریانە]] * [[گەچێنە]] * [[گوڵپ]] * [[نارنجڵە]] * [[ھانەنەوتێ]] * [[ھانەودنی]] * [[ھاوار]] * [[ھەوارەکۆن]] {{Div col end}} == ناوی گوندەکانی ناحیەی بەمۆ == * گڵێجاڵ (ناوەندی ناحیەی بەمۆ) * سەعداوا * بەلەسۆ * چواردارانی سەروو * چواردارانی خواروو * قەڵپ * بەڕوێن * گمە * تۆوشکێ * پشتە * کانی وەیسکێ * کانی پاشا * حاجی ئاوا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * ھەڵەبجە، گۆڤارێکی ڕووناکبیری وەرزییە خاوەنی ئیمتیازو، ب. ڕ، سەرنوسەر کەمال ھەورامی. * لاپەڕەیەک لە مێژووی ھەڵەبجە ١٧٠٠–١٩٥٨ نووسینی بەکر حەمە صدیق عارف ١٩٩٧. * کارەساتی کیمیابارانی ھەڵەبجە ١٩٨٨ کورتە باسێکی جوگرافی- ئابوری- کۆمەڵایەتی- سیاسی، شەوکەتی حاجی مشیر. * {{قت|ئەنفال و ئافرەتی کورد}}، عەدالەت عومەر صاڵح ٢٠٠٢. * [[مێژووی کورد]] و کوردستان، محمد مەردۆخی کوردستانی * [https://web.archive.org/web/20190317211144/http://geonas.at.ua/ جوگرافیناس] * [https://web.archive.org/web/20140317015926/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1303201426 تۆڕی میدیایی ڕووداو] * * [http://krso.net/ دەستەی ئاماری ھەرێم - وەزارەتی پلان دانان] {{پۆلی کۆمنز|Halabja Governorate}} {{گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە}} {{پارێزگای ھەڵەبجە}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەڵەبجە|عێراق|دەیەی ٢٠١٠|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگاکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] nqt5yle1uy9757gxpmjrnu4zsz6ltu5 0 103388 1586064 1552138 2026-05-22T08:00:12Z 1silent scientist 51740 1586064 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''عاموودێ''' یان '''ئاموودێ''' یاخود '''کانی دارا''' [[شارۆچکە|شارۆچکەیەک]] لە [[پارێزگای حەسیچە]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] و باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سووریا]]یە کە بە [[سنووری سووریا-تورکیا]] زۆر نزیکە. عاموودێ یەکێک لە کۆنترین شارەکانی [[ڕۆژاوای کوردستان]]ە و لە [[قەزای قامیشلۆ]] ھەڵکەوتووە. == مێژوو == {{Multiple image|align=left|direction=vertical|image1=Shermola.png|image2=Tell amuda kemaleya.jpg|caption1=تەپەی شەرمۆڵا|caption2=تەپەی ئاموودێ}} دوو [[تەپە (شوێنەوارناسی)|تەپە]] لە ناوچەکەدا ھەن؛ یەکێکیان لە ناو خودی ئاموودێیە، و ئەوی تریان لە لای [[باکووری کوردستان]]ە، سێ کیلۆمەتر لە باکووری شارەکەیە.<ref name="trev">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=npptAAAAMAAJ|title=Mozan|author=Giorgio Buccellati, Marilyn Kelly-Buccellati|page= 89|year= 1988|publisher=Undena Publications |isbn=9780890031940}}</ref> لە [[وێژەی کۆن]] و ھەندێک [[وێژەی نوێ]]دا، تەپەکەی ناو ئاموودێ بە تەپەی ئاموودێ ناو دەبرێت، بەڵام بۆ ناوخۆیییەکان ناوەکەی تەپەی شەرمۆڵایە، لەکاتێکدا تەپەکەی لای [[باکووری کوردستان]] تەپەی ئاموودێی ڕاستەقینەیە، کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی تورکیاوە ناوەکەی گۆڕدرا بۆ تەپەی کەمالییە.<ref name="daf">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=npptAAAAMAAJ|title=Mozan|author=Giorgio Buccellati, Marilyn Kelly-Buccellati|page= 36|year= 1988|publisher=Undena Publications |isbn=9780890031940}}</ref> تەپەی شەرمۆڵا بەڵگەی بۆ نیشتەجێبوونێکی سنووردار دەرخست کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ھەزارەی سێیەمی پێش زایین.<ref name="daf" /> === سەردەمی ئاشووریی ناوەڕاست === بەڵگە شوێنەوارییەکانی شەرمۆڵا کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئاشووریی ناوەڕاست ئەوە دەردەخەن کە شارەکە لە سەرەتای سەردەمی فەرمانڕەوایی [[شەلمانسەری یەکەم]] (١٢٥٠ پێش زایین) لەلایەن [[ئاشوورییەکان]]ەوە ئاوەدان کراوەتەوە.<ref name="daf5">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fM3mBQAAQBAJ&pg=PA73|title=The Archaeology of Political Spaces: The Upper Mesopotamian Piedmont in the Second Millennium BCE|author=Dominik Bonatz|page= 73|year= 2014|publisher=Walter de Gruyter |isbn=9783110266405}}</ref> شەرمۆڵا لەلایەن [[ئێلیزابێس ڤاگنەر دوراند]] و [[ژان ماری ئاینارد]] وەک شاری ئاشووریی کولیشیناس (Kulišinaš) ناسێنراوە.<ref name="klj">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=npptAAAAMAAJ|title=Mozan|author=Giorgio Buccellati, Marilyn Kelly-Buccellati|page= 35|year= 1988|publisher=Undena Publications |isbn=9780890031940}}</ref><ref name="arty">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rrMKKtiBBI4C&pg=PA39|title=The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion|author=Edward Lipiński|page= 39|year= 2000|publisher=Peeters Publishers |isbn=9789042908598}}</ref><ref name="jlos">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=d59tAAAAMAAJ|title=The Land of Assur & the Yoke of Assur: Studies on Assyria, 1971-2005|author=J. N. Postgate|page= 126|year= 2007|isbn=9781842172162}}</ref> ئەم ناسینەوەیە لەسەر بنەمای ئەو تابلۆیانەیە کە لە کولیشیناس نووسراون و لەلایەن بازرگانێکەوە دۆزراونەتەوە و بە مۆزەخانەکان فرۆشراون کە بانگەشەی ئەوەی دەکرد لە شەرمۆڵا وەرگیراون؛ کەواتە، ناسینەوەکە دڵنیا نییە، ھەرچەندە بوونی شەرمۆڵا وەک شارێکی ئاشووریی ناوەڕاست لەلایەن شوێنەوارناسییەوە پشتڕاست کراوەتەوە.<ref name="sdgh">{{cite book|chapter-url=https://www.academia.edu/1755695|chapter=Local Power in the Middle Assyrian Period: The "Kings of the Land of Māri" in the Middle Habur Region|author=Daisuke Shibata|editor= Gernot Wilhelm|title= Organization, Representation, and Symbols of Power in the Ancient Near East: Proceedings of the 54th Rencontre Assyriologique Internationale at Würzburg, 20-25 July 2008|page= 496|publisher= Eisenbrauns|year= 2012}}</ref> === سەردەمی نوێ === دیمۆگرافیای ئەم ناوچەیە لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی. ھەندێک [[ھۆزە کوردەکان|ھۆزی کورد]] لەگەڵ دەسەڵاتدارانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] لە کۆمەڵکوژی دژی مەسیحییە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] و [[کۆمەڵکوژیی ئاشوورییەکان|ئاشوورییەکان]] لە [[مێزۆپۆتامیای سەروو]] ھاوکارییان کرد. ھۆزە کوردەکان ھێرشیان کردە سەر گوندە ئاشووری و ئەرمەنییەکان لە ناوچەی ئەڵباق لە باکووری چیاکانی [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|ھەکاری]] و تاڵانیان کردن، و ژمارەیەکی زۆر لە گوندنشینانیان کوشت.<ref name="R. S. Stafford 2006">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LSzuzsRh37gC&pg=PA25|title=The Tragedy of the Assyrians|author= R. S. Stafford|year=2006|pages=24–25|isbn=9781593334130}}</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=https://books.google.com/books?id=K3monyE4CVQC&pg=PA271 |title=The Armenian Genocide: Cultural and Ethical Legacies |date=2011-12-31 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-4128-3592-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UM3BMtn6TmcC&pg=PA199 |title=On the Margins of Nations: Endangered Languages and Linguistic Rights|author= Joan A. Argenter, R. McKenna Brown|page= 199|year= 2004|isbn=9780953824861}}</ref><ref>Lazar, David William, not dated. [http://www.americanmesopotamian.org/uploads/66603/A_brief_history_of_the_plight_of_the_Christian_Assyrians_in_modern_day_Iraq.pdf A brief history of the plight of the Christian Assyrians* in modern day Iraq] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417082428/http://www.americanmesopotamian.org/uploads/66603/A_brief_history_of_the_plight_of_the_Christian_Assyrians_in_modern_day_Iraq.pdf |date=17 April 2015 }} American Mespopotamian.</ref> پێش کۆمەڵکوژیی ساڵی ١٩١٥، [[قەزای کۆبانی]] کە ئاموودێشی لەخۆ دەگرت، بە تەواوی لە کۆی ١٦،٠٠٠ موسڵمانی سوننە پێکھاتبوو.<ref>Vital Cuinet, "La Turquie D'Asie: Géographie Administrative Statisque Descriptive Et Raisonnée De Chaque Province De L'Asie Mineure".</ref> ھەندێک مەسیحی دوای کۆمەڵکوژییەکە لە شارەکە نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٩٣٦دا، [[ژێرفەرمانی فەڕەنسا بۆ سووریا و لوبنان|ھێزە فەڕەنسییەکان]] ئاموودێیان (تۆشا ئاموودی) بۆردوومان کرد. لە ١٣ی ئابی ١٩٣٧، لە ھێرشێکی تۆڵەسەندنەوەدا، نزیکەی ٥٠٠ [[کورد]] لە ھۆزەکانی دەکووری، میلان و کیکی ھێرشیان کردە سەر مەسیحییەکان. دانیشتووانی مەسیحی کە نزیکەی ٣٠٠ خێزان بوون، بۆ شارۆچکەکانی [[قامیشلۆ]] و [[حەسیچە]] ھەڵھاتن.<ref>Jordi Tejel, "Syria's Kurds: History, Politics and Society", footnote 57.</ref><ref>{{cite book|last1=Watenpaugh|first1=Keith David|title=Being Modern in the Middle East: Revolution, Nationalism, Colonialism, and the Arab Middle Class|date=2014|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1400866663|page=270|url=https://books.google.com/books?id=-Zw8BQAAQBAJ}}</ref><ref>John Joseph, "Muslim-Christian Relations and Inter-Christian Rivalries in the Middle East", p107.</ref><ref>[[Saqr Abu Fakhr]] in [[As-Safir]], Abu Fakhr, Saqr, 2013. [[As-Safir]] daily Newspaper, Beirut. [http://assafir.com/Article/331189#.UrbZIuK_guh in Arabic] [http://araborthodoxy.blogspot.ca/2013/12/as-safir-on-history-of-persecution-of.html Christian Decline in the Middle East: A Historical View]</ref> لە ساڵی ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی ئاشووریی [[دێرک، سووریا|دێرک]] کەوتە بەر ھێرشێکی کوردەکان. ھەرچەندە ھێرشەکە سەرکەوتوو نەبوو، بەڵام ئاشوورییەکان تۆقێندرابوون و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان بەجێھێشت، و کۆچی کورد لە باکوورەوە بۆ ناوچەکە زیاتر بووە ھۆی زۆرینەی [[کورد]] لە ئاموودێ، دێرک و [[دەرباسییە]].<ref>Abu Fakhr, Saqr, 2013. ''[[As-Safir]]'' daily Newspaper, Beirut. [http://assafir.com/Article/331189#.UrbZIuK_guh in Arabic] [http://araborthodoxy.blogspot.ca/2013/12/as-safir-on-history-of-persecution-of.html Christian Decline in the Middle East: A Historical View]</ref><ref name="aina 1">{{cite web |website=amphibianark.org|url=http://www.aina.org/reports/utrmcfsi.pdf|title=Understanding recent movements of Christians from Syria and Iraq to other countries across the Middle East and Europe|access-date=1 July 2023}}</ref> لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠، دوای ئەوەی نزیکەی ٥٠٠ خوێندکاری کورد بە زۆر بردران بۆ سینەما، لەلایەن کاربەدەستانی دەوڵەتەوە ئاگر لە سینەماکە بەردرا و ٢٨٣ خوێندکار لە [[سینەمای ئاموودێ]] گیانیان لەدەستدا.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=2XseAAAAIBAJ&sjid=-ckEAAAAIBAJ&pg=4945,2570306&dq=amude&hl=en "Children Die in Movie House Fire"], ''Daytona Beach Morning Journal'', 15 November 1960, p4</ref> پارکێک لە ئاموودێ ھەیە کە یادی ئەو ڕووداوە دەکاتەوە.<ref name="Wall Street Journal">{{cite news |last=Rubin |first=Michael |author-link=Michael Rubin (historian) |date=13 February 2014 |title=The U.S. Gets the Kurds Wrong — Again |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303942404579362613070868196 |newspaper=[[وۆڵ ستریت جۆرناڵ]] |access-date=12 August 2015 }}</ref> لە ١٢ی ئازاری ٢٠٠٤، ڕاپەڕینێکی دژە حکوومەت لە شارەکەدا ڕوویدا. تا ساڵی ٢٠٠٤، ئاموودێ چوارەم گەورەترین شارۆچکەیە لە [[پارێزگای حەسیچە]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbssyr.org/General%20census/census%202004/pop-man.pdf |title=Archived copy |access-date=2013-11-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310211017/http://www.cbssyr.org/General%20census/census%202004/pop-man.pdf |archive-date=2013-03-10 }}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٧ کڵێسای مۆر ئەلیاسی تەمەن ٩٠ ساڵ نۆژەنکرایەوە و لە شارەکەدا کرایەوە. تا ساڵی ٢٠١٧ تەنھا یەک خێزانی ئاشووری لە ئاموودێ ماوەتەوە.<ref name="aina 1"/><ref name="hawar 1">{{Cite web |url=http://en.hawarnews.com/in-a-sign-of-standing-religions-together-a-church-reopened/ |title=In a sign of standing religions together, a church reopened &#124; ANHA |access-date=23 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823203418/http://en.hawarnews.com/in-a-sign-of-standing-religions-together-a-church-reopened/ |archive-date=23 August 2017 |url-status=dead }}</ref> === شەڕی ناوخۆ === [[پەڕگە:Demonstration in Amuda against the Syrian government.png|250px|وێنۆک|خۆپیشاندانێک دژی حکوومەتی سووریا لە ئاموودێ لە ١٩ی ئابی ٢٠١١]] لەگەڵ دەستپێکردنی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شەڕی ناوخۆ]]، دەسەڵاتی حکوومەتی [[بەشار ئەسەد]] لە زۆربەی باکووری سووریا کۆتایی ھات. چەکدارانی [[سوپای ئازادی سووریا]] بۆ ماوەیەکی کورت لە شارۆچکەکە بینران<ref>{{cite news |last=Hughs |first=Chris |date=20 July 2012 |title="The regime is going through its last days": Fierce clashes in the battle for Damascus as Assad denies he's fleeing to Russia |url=https://www.mirror.co.uk/news/world-news/syria-civil-war-fierce-clashes-1152131 |newspaper=[[Daily Mirror]] |access-date=12 August 2015 }}</ref> لە کاتی کشانەوەی ھێزەکانی حکوومەت لە ناوچەکە لە تەممووزی ٢٠١٢دا، بەڵام تا ٢١ی تەممووزی ٢٠١٢ [[یەکینەکانی پاراستنی گەل|یەپەگە]] کۆنترۆڵی سەپاند.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=21 July 2012 |title=Clashes between Kurds and Syrian army in the Kurdish city of Qamişlo, Western Kurdistan |url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2012/7/syriakurd542.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203072001/https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2012/7/syriakurd542.htm |archive-date=3 December 2024 |access-date=12 August 2015 |newspaper=Ekurd Daily}}</ref> ڕۆژانی سەرەتای کاریگەریی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) لە ئاموودێ بێ ململانێ نەبوو – لە حوزەیرانی ٢٠١٣دا، پێکدادان ڕوویدا.<ref name=autogenerated1>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Kurdish militia kills three protesters in Syria town: activists |url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Jun-28/221903-kurdish-militia-kills-three-protesters-in-syria-town-activists.ashx |newspaper=[[The Daily Star (Lebanon)|The Daily Star]] |agency=[[Agence France-Presse]] |date=28 June 2013 |access-date=12 August 2015}}</ref> نەیارانی پەیەدە ڕایان گەیاند کە چەکدارەکان تەقەیان لە خۆپیشاندەران کردووە لە دوای گرژییەکان لەگەڵ لیژنە گەنجەکانی لایەنگری سوپای ئازادی سووریا و گرووپە کوردییە ڕکابەرەکان. لە لایەکی دیکەوە پەیەدە ڕای گەیاند کە لەلایەن باندێکی بەکرێگیراوەوە ھێرشی کراوەتە سەر.<ref>{{cite news |last=Glioti |first=Andrea |date=1 July 2013 |title=Syrian Kurdish Group Linked to PKK Kills Protesters |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/07/syria-kurds-pyd-amuda-protest.html# |newspaper=[[Al-Monitor]] |access-date=12 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716101440/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/07/syria-kurds-pyd-amuda-protest.html |archive-date=16 July 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name=autogenerated1 /> بەھۆی ھێرشی چەکدارانی «[[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام|دەوڵەتی ئیسلامی]]»، ھەزاران پەنابەر بەرەو ئاموودێ کۆچیان کردووە.<ref>{{cite news |last1=Westall |first1=Sylvia |last2=Perry |first2=Tom |date=27 June 2015 |title=Islamic State kills at least 145 civilians in Syria's Kobani |url=https://www.reuters.com/article/mideast-crisis-syria-idUSKBN0P60UI20150627 |newspaper=[[Reuters]] |access-date=12 August 2015 }}</ref> دوای [[شۆڕشی ڕۆژاوا]]، یەکەم کۆبوونەوەی بەڕێوەبەریی خۆسەری دیموکراتی [[کانتۆنی جزیرە]] لە دوای ڕاگەیاندنی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ لە ئاموودێ بەڕێوەچوو. [[قامیشلۆ]] وەک پایتەختی یاسایی کانتۆنەکە ڕاگەیەندرا، لەکاتێکدا ئاموودێ بۆ کاتی ئێستا وەک پایتەخت کاری دەکرد. کۆبوونەوەکە لە ناوەندی ڕۆشنبیری و ھونەریی حووری بەڕێوەچوو، و [[ئەکرەم حیسۆ]] سەرۆکی ئەنجومەن و دوو جێگرە [[عەرەب]] و ئاشوورییەکەی و ٢٢ وەزیر ئامادەی بوون.<ref name=firat>{{cite web|url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2014/1/syriakurd1028.htm|title=Al-Qamishli to be capital city of Jazeera Canton in Syrian Kurdistan|work=Firat News|date=26 January 2014}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٤دا دوو ھاوسەرۆکی نوێ بۆ کانتۆنەکە لەلایەن ئەنجومەنێکەوە کە لە ئاموودێ کۆببووەوە ھەڵبژێردران. ئەوانەی ھەڵبژێردران [[حەمیدی دەھام]] (شێخێکی ھۆزی [[شەممەر]]ی عەرەب) و [[ھەدیە یوسف]] (سەرۆکی پێشووی [[یەکینەکانی پاراستنی ژنان|یەپەژە]]) بوون.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Kurdish Canton in Syria led by an Arab Sheikh |url=http://www.basnews.com/en/news/2014/07/10/kurdish-canton-in-syria-led-by-an-arab-sheikh/ |newspaper=Bas News |date=10 July 2014 |access-date=12 August 2015 }}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤دا [[بێرنارد کۆشنەر]]، وەزیری پێشووی دەرەوەی [[فەڕەنسا]] و یەکێک لە دامەزرێنەرانی [[پزیشکانی بێ سنوور]]، سەردانی ئاموودێی کرد و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ناوخۆیی کۆبووەوە.<ref>{{cite news |last=Aumri |first=Masud |title=Former French Foreign Minister Advises Rojava to Get Closer to KRG |url=http://www.basnews.com/en/news/2014/11/29/former-french-foreign-minister-advises-rojava-to-get-closer-to-krg/ |newspaper=Bas News |date=29 November 2014 |access-date=12 August 2015 }}</ref> دوای [[ڕێککەوتنی ناوچەی پارێزراوی باکووری سووریا|ڕێککەوتنی دووەمی ناوچەی پارێزراوی باکووری سووریا]]، چەکدارانی ھەسەدە لە شارەکە کشانەوە و تا ساڵی ٢٠٢٤ لە ژێر کۆنترۆڵی سەربازیی [[سوپای سووریا]]دا مایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:شارەکانی سووریا]] [[پۆل:عاموودێ]] [[پۆل:شارۆچکەکانی سووریا]] [[پۆل:پێکھاتە کوردییەکان لە سووریا]] smaj9v7awdzi7t6c3nida4rh37qt28a 0 103919 1585848 1585805 2026-05-21T12:01:00Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585848 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = کلارا پێتاچی |image = DeadMussolini.jpg | alt = | caption = وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارا پێتاچی و یارەکەی [[بینیتۆ موسۆلینی]] دوای ھەڵواسران و [[گوللە]] باران کردنیان و بڕینی ئەندامەکانی جەستەیان و نیشان دانی بە خەڵک لە ساردخانەی [[میلان]]ی [[ئیتاڵیا]] (١٩٤٥) | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth date|1912|02|28}} | birth_place = [[ڕۆما]], {{ئاڵا|ئیتالیا}} | death_date ={{Death date and age|1945|04|28|1912|02|28}} |death_place = گیوولینۆ دی مێزێگرا, {{ئاڵا|ئیتالیا}} | nationality = [[ئیتاڵی]] | other_names = Claretta Petacci، کلارێتا پێتاچی | occupation = | known_for = بوو بە یار و خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی]] | relatives = [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]], (خووشکی) {{-}} '''مارسێلۆ پێتاچی، (برای) }} '''کلارا پێتاچی''' یان '''کلارێتا پێتاچی''' ( بە [[ئیتاڵی]] :(klaˈretta peˈtattʃi) (٢٨ی شوباتی ١٩١٢ – ٢٨ی نیسانی ١٩٤٥) خۆشەویستی [[بینیتۆ موسۆلینی|دیکتاتۆری ئیتاڵی بینیتۆ موسۆلینی]] بوو کە ٢٨ ساڵ لە کلارا گەورەتر بوو. لە ٢٧ی [[نیسان]]ی ١٩٤٥ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و پێتاچی لەلایەن پارتیزانە کۆمۆنیستەکان و لە کاتێکدا لەگەڵ کاروانێکی ئەندامانی کۆماری کۆمەڵایەتی ئیتاڵی خەریکی ڕاکردن بوون، دەستگیر کران. لە ٢٨ی [[نیسان]]، پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرانە ''مێزاگێرا'' و تیرباران کران. لە ڕۆژی دواتر دا، ٢٩ی [[نیسان]]، تەرمی پێتاچی و [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] بردرا بۆ [[پیزالێ لۆرێتۆ]]ی [[میلان|شاری میلان]] و بەرانبەر بە وێستگەیەکی پێترۆل بە سەراوبنی ھەڵواسران. تەرمەکان وێنەیان گیراو خەڵک ڕقی خۆیانیان لەسەر دەرکردن و تەرمەکانیان زۆر شێواندن. [[File:Mussolini e Petacci a Piazzale Loreto, 1945.jpg|thumb|وێنەی [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و یارەکەی کلارا پێتاچی لە تەنیشتی، کاتی لە ھەڵواسرانیان دوای گووللە باران کردنیان.:جەستەکان لە چەپ بۆ ڕاستەوە نیکۆلا بامباچی، [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]]، کلارا پێتاچی، ئالێساندرۆ پاڤۆلینی، ئاکیلی ستاراچی|400px|center]] ھەندێک کەسی تریش لەگەڵیان تیرباران کران و ھەڵواسران کە بەو دوو کەسەوە لە چەپ بۆ ڕاستەوە بریتی بوون لە: * '''نیکۆلا بامباچی''' * [[بینیتۆ موسۆلینی]] * کلارا پێتاچی * '''ئالێساندرۆ پاڤۆلینی''' * '''ئاکیلی ستاراچی''' ==سەرەتای ژیان== کچی پێرسیچێتی (١٨٨٨–١٩٦٢) و [[پزیشک]] فرانچێسکۆ ساڤێریۆ پێتاچی (١٨٨٣–١٩٧٠)، کلارا پێتاچی لە خێزانێکی دەوڵەمەند و ئایینی لە [[ڕۆما]] لە ساڵی ١٩١٢ لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barber |یەکەم=Tony |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=Claretta by RJB Bosworth — Mussolini's last lover |ناونیشان=https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170218133059/https://www.ft.com/content/7b012a32-f2d3-11e6-95ee-f14e55513608 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.ft.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Downing |یەکەم=Ben |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=In Bed With Il Duce |زمان=en-US |ئیش=Wall Street Journal |ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/in-bed-with-il-duce-1490382122 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢١|issn=0099-9660}}</ref> باوکی (پزیشکێکی [[کۆشکی نێردراو|کۆشکە پیرۆزەکانی نێردراو]]<ref>De Felice (1981) p. 278</ref> کە بۆ چەندین ساڵ نۆژینگەی تایبەتی خۆی ھەبوو بە ناوی «لا کلینیکا دێل سۆلێ») بوو بە لایەنگری [[فاشیزم]]. منداڵ بوو کاتێک مۆسۆلینی لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا گەیشتە دەسەڵات، کلارا پێتاچی لە تەمەنێکی بچووکەوە ئەوی پەرستووە. دوای ئەوەی [[ڤایۆلێت گیبسن]] لە نیسانی ١٩٢٦دا ھەوڵی کوشتنی دیکتاتۆرەکەی دا، پێتاچیی تەمەن ١٤ ساڵ بۆی نووسی و گوتی: «ئەی دووچێ، بۆچی من لەگەڵت نەبووم؟ ... ئایا نەدەبوو ئەو ژنە بکوژەم بخنکاندایە؟»<ref> {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thomson|یەکەم=Ian|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Ben and Clara affair|ناونیشان= https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە= www.spectator.co.uk|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200825021748/https://www.spectator.co.uk/article/the-ben-and-clara-affair |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠}} </ref> کلارا موزیکی خوێند و خوێندکاری کەمانچەژەن [[کۆرادۆ ئارکیبوگی]] بوو، کە ھاوڕێی دایک و باوکی بوو.<ref>As recalled by the son, Franco, of Maestro Archibugi in Francesco Bucimann, ''Il violino Storioni'', Rome, private printing, 1985.</ref> ==پەیوەندی لەگەڵ مۆسۆلینی== پێتاچی پەیوەندییەکی لەمێژینەی لەگەڵ مۆسۆلینی ھەبوو لەو کاتەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ [[ڕاکێل مۆسۆلینی]] کردبوو. پێتاچی ٢٨ ساڵ لە مۆسۆلینی گەنجتر بوو.<ref>{{in lang|es}} Giuseppina Persichetti, ''La enamorada de Mussolini'', Madrid, Ediciones Caballero Audaz, 1947.</ref> بۆ یەکەمجار لە نیسانی ١٩٣٢دا یەکتریان بینی کاتێک مۆسۆلینی لەگەڵ یاریدەدەرێکدا بەرەو ئۆستیا دەڕۆیشت، پێشی ئۆتۆمبێلێکی کەوت کە پێتاچیی بیست ساڵان و ئەندامانی خێزانەکەی تێیدا بوون. ئەو ھاواری کرد: «دووچێ! دووچێ!» و کاتێک وەستا، پێی گوت کە لە سەرەتای مێردمنداڵییەوە نامەی بۆ دەنووسێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Max|دوایین=Gallo|پەڕە=٢١٦|سەردێڕ=Mussolini's Italy|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Abelard-Schuman |ژپنک=٠-٢٠٠-٧٢١٤٠-٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٤دا، پێتاچی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەفسەری ھێزی ئاسمانی ئیتاڵی ڕیکاردۆ فێدێریچی کرد، بەڵام کاتێک ھاوسەرەکەی لە ساڵی ١٩٣٦دا وەک پاشکۆی ئاسمانی ڕەوانەی [[تۆکیۆ]] کرا، لە یەکتر جیا بوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bosworth|یەکەم=R. J. B.|سەردێڕ=Mussolini|ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]}}</ref> پاشان پێتاچی بوو بە دڵبەندەکەی مۆسۆلینیی تەمەن پەنجا و سێ ساڵ، و سەردانی بارەگا گەورەکەی دەکرد لە [[پالازۆ ڤێنێزیا]]، کە شوقەیەکی تایبەتی بۆ تەرخان کرابوو. شەیدابوونی ئەو بۆ مۆسۆلینی وا دەردەکەوێت کە ڕاستەقینە و ھەمیشەیی بووبێت. پەیوەندییەکە بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسرا و ئەندامانی خێزانی پێتاچی، بە تایبەتی براکەی، [[مارچێلۆ پێتاچی|مارچێلۆ]]، توانییان لە ڕووی دارایی و پیشەییەوە لە ڕێگەی فرۆشتنی دەسەڵاتەوە سوودمەند بن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Max|دوایین=Gallo|پەڕەکان=٢٧٠–٢٧١|سەردێڕ=Mussolini's Italy|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Abelard-Schuman |ژپنک=٠-٢٠٠-٧٢١٤٠-٢}}</ref> کلارا خولیای وێنەکێشانی ھەبوو. ئەو ڕۆڵی ھاوەڵی نھێنی مۆسۆلینی گرتە ئەستۆ، بەشداری تاریکترین ساتەکانی و چارەنووسی کۆتاییی کرد، بەبێ ئەوەی دیار بێت کە ھەرگیز داوای لێ کردبێت واز لە ڕاکێلی ھاوسەری بھێنێت لەپێناو ئەودا.<ref>Roberto Festorazzi, ''Claretta Petacci: la donna che morì per amore di Mussolini'', Bologna, Minerva, 2012, ISBN 978-88-7381-405-4.</ref> بەشێک لە نامەگۆڕینەوەکانی پێتاچی و مۆسۆلینی لەسەر بنەمای تایبەتێتی بڵاو نەکراونەتەوە.<ref>{{in lang|it}} Giampiero Buonomo, [https://www.academia.edu/11435982/Ricerca_storiografica_e_diritto_alla_riservatezza {{lang|it|Quel carteggio tra Mussolini e la Petacci. Storici sacrificati sull’altare della privacy}}, in Diritto e giustizia, 16 luglio 2005].</ref> === گەشەی کۆمەڵایەتیی خێزانی پێتاچی === بەرەو کۆتاییی ساڵی ١٩٣٩، خێزانی پێتاچی لە شوێنی نیشتەجێبوونی چینی ناوەندی خۆیان لە ڤیا لازارۆ سپالانزانی (تەنیشت [[ڤێلا تۆرڵۆنیا، ڕۆما|ڤێلا تۆرڵۆنیا]]) گواستیانەوە بۆ «ڤێلا کامیلوچیا»ی شکۆدار (کە لەسەر لێوارەکانی [[مۆنتی ماریۆ]] ھەڵکەوتووە، کە ئەو کات لە جێوارەکانی شارەکە بوو)، کە لەلایەن تەلارسازان [[ڤینچێنزۆ مۆناکۆ]] و [[ئەمێدیۆ لوچیچێنتی]] دیزاین کرابوو. ئەمە نموونەیەکی [[تەلارسازیی فاشیستی|ھونەری فاشیستی]] بوو، کە وەک [[ڕاسیۆنالیزم]]ی ئیتاڵی پێناسە دەکرێت.<ref>Paolo Melis, 2011; Amedeo Luccichenti e Vincenzo Monaco, ''Villa Petacci alla Camilluccia'', Rome, 1937-1939; ''Un limpido volume di travertino e di cristallo con scale audaci e pronunciate cavità'', Milan, Casabella, 2011.</ref> لە باڵی ڕاستی نھۆمی زەمینیدا (پێدەچێت لەبەر ھۆکاری تەناھی بێت، بەھۆی نزیکیی پێویست لە پەناگەکە) [[گۆشەی نیشتەجێبوون (تەلارسازی)|گۆشەی نیشتەجێبوون]]ی کلارێتا و بێنیتۆ ھەڵکەوتبوو. پێکھاتبوو لە [[ژووری نووستن|ژوورێکی نووستن]] کە دیوار و بانەکەی بە ئاوێنە داپۆشرابوو و بە مۆبیلیاتی پەمەیی ڕازاوەتەوە، لەگەڵ [[ژووری خۆشۆردن]]ێک کە بە [[مەڕمەڕ]]ی ڕەش ڕووپۆش کرابوو.<ref>[[Renzo De Felice]], Mussolini l'alleato, I, vol. 2, L'Italia in guerra (1940-43). Crisi e agonia del Regime, Einaudi, Turin 1996, [https://web.uniroma1.it/qart/una-visita-alla-villa-petacci-del-generale-giacomo-carboni-15-luglio-1943/una-visita-alla-villa Appendix, pp. 1536-37. ''Rapporto sulle ultime vicende della relazione tra Mussolini e la Petacci trasmesso, dopo la liberazione di Roma, dal generale Giacomo Carboni all'OSS''].</ref> ==بنەماڵە== * خوشکی کلارا [[ئەکتەر|ڕۆڵگێڕ]]ی [[سینەما]] بوو، ئەو ناوی [[میریام دی سان سێرڤۆلۆ]] بوو (٣١ی [[ئایار]]ی ١٩٢٣ &ndash; ٢٤ی [[ئایار]]ی ١٩٩١) کە بە '''میریام پێتاچی'''ش ناسرا بوو. *برای کلارا '''مارسێلۆ پێتاچی''' لەگەڵ [[بینیتۆ موسۆلینی|موسۆلینی]] و کلارادا دەستگیرکرا بەڵام کاتێک ویستی ڕا بکات بە فیشەک پێکایان. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} [https://en.wikipedia.org/wiki/Clara_Petacci Clara Petacci] {{پۆلی کۆمنز|Clara Petacci|کلارا پێتاچی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ژن|ئیتالیا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٥]] rio7gd6yi2bboxn5x4spj06rc1go68a 10 105977 1585888 1581273 2026-05-21T13:33:57Z Aram 25981 نوێکردنەوە (بەپێی ویکیپیدیای ئینگلیزی)، وەشانە کوردییەکە پارێزراوە 1585888 wikitext text/x-wiki {{سەرچاوەکان|{{formatnum:{{{1|{{{colwidth|{{{پانی|}}}}}}}}}|R}}|refs={{{refs|{{{سەرچاوەکان|{{{notes|{{{تێبینییەکان|}}}}}}}}}}}}|گرووپ={{safesubst<noinclude />:#switch: {{{group|{{{گرووپ|}}}}}} | note | upper-alpha | upper-roman | kurdish-alpha | lower-alpha | lower-greek | lower-roman = {{{group|{{{گرووپ|}}}}}} | #default = kurdish-alpha }}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using notelist with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[داڕێژە:تێبینییەکان]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| 1 | colwidth | group | notes | refs | پانی | گرووپ | تێبینییەکان | سەرچاوەکان}}<noinclude> {{بەڵگەنامە}}</noinclude> c7ofz0zguxpnxn6312b1ybdzb97tys5 4 117839 1585912 1584366 2026-05-21T16:59:17Z Hivja 64112 /* دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی */ 1585912 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == Request to edit [[داڕێژە:Country data East Flanders]] == Hello everyone. I’d like to request an edit to the template [[داڕێژە:Country data East Flanders]], which is currently protected and cannot be edited by regular users like me. I’ve prepared [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ|an updated version of the code]] that replaces the non-vector flag with a proper vector version to improve visual quality and consistency. If possible, could an administrator or template editor take a look and help make the necessary change? I’d be very grateful for your help. Thank you in advance! Best regards,OperationSakura6144 [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٥:٢٢، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٧:٥٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == Request to edit [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Thank you to everyone, including @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] for their help in [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. Now, I’d like to update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision here in my sandbox which I updated specifically for this request: [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} :) [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٤٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) bok2zq9pfxd1210rlbcidixs5qk5x4m 1585915 1585912 2026-05-21T17:01:27Z Hivja 64112 1585915 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == Request to edit [[داڕێژە:Country data East Flanders]] == Hello everyone. I’d like to request an edit to the template [[داڕێژە:Country data East Flanders]], which is currently protected and cannot be edited by regular users like me. I’ve prepared [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ|an updated version of the code]] that replaces the non-vector flag with a proper vector version to improve visual quality and consistency. If possible, could an administrator or template editor take a look and help make the necessary change? I’d be very grateful for your help. Thank you in advance! Best regards,OperationSakura6144 [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٥:٢٢، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٧:٥٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == Request to edit [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == Thank you to everyone, including @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] for their help in [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. Now, I’d like to update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision here in my sandbox which I updated specifically for this request: [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} :) [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٤٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) cu647p9qcucwjr5171blc0y39iqshtl 1585927 1585915 2026-05-21T17:31:00Z Hivja 64112 ئەرشیف 1585927 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ihjf7al4r82x3102gjsjotldxi89g0p 1585988 1585927 2026-05-21T21:19:21Z MFTG 21816 /* کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام */ وەڵامدانەوە 1585988 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، من بەشتێکی باشی دادەنێم هەوڵێکی باشە، لە openstreetmap کارم دەکرد گروپی هەبوو بەڵام کوردەکان نا چالاک بوون، بانگێشتی عەرەبی عێراقی کرام زۆر چالاک بوون و ئیشی چاکیان دەکرد پێکەوە، بەڵام لە کۆتایدا ئیشی منیان بەدڵ نەبوو دەریان کردم(کوردایەتی)، گرنگ ئەوەیە چالاک بین و هاوکاری یەک بین. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 1llab4jyk314se3ixbuffup0zrtprsh 1585989 1585988 2026-05-21T21:37:49Z -Haryad 40333 /* کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام */ وەڵامدانەوە 1585989 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، من بەشتێکی باشی دادەنێم هەوڵێکی باشە، لە openstreetmap کارم دەکرد گروپی هەبوو بەڵام کوردەکان نا چالاک بوون، بانگێشتی عەرەبی عێراقی کرام زۆر چالاک بوون و ئیشی چاکیان دەکرد پێکەوە، بەڵام لە کۆتایدا ئیشی منیان بەدڵ نەبوو دەریان کردم(کوردایەتی)، گرنگ ئەوەیە چالاک بین و هاوکاری یەک بین. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستخۆش بۆ ئەم بیرۆکەیە. منیش پلانێکی وام ھەبوو باسێکی ئاوا بکەمەوە، ئەوەتا تۆ کردتەوە. منیش پێم وایە بەڕاستی ویکیپیدیای کوردی پێویستی بە چالاکییەکی زیاترە لە سۆشیاڵ میدیا و تێلێگرام شوێنێکی گونجاوە. بەس ئەبێ چەن بەشێکی ھەبێ و جیا بکرێنەوە، وەکو بڵاوکردنەوەی نوێکارییەکان، گرووپی وتووێژی گشتی تا بەکارھێنەرە تازەکان پرسیار بکەن و بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامیان بەنەوە، بەشی فێرکاری بە بڵاوکردنەوەی ڤیدۆ یان ڕێنماییی کورتی نووسراو بۆ فێرکردنی بەکارھێنەرانی تازە کە کەم ئەزموونن چۆن دەست بە نووسینی وتار بکەن. ئەگەر بەو شێوەیە بێ کێشەم نییە. سپاس [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٣٧، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 6aog4ipviilko5oxhjv6fjrz1lwmgep 1585997 1585989 2026-05-21T22:19:31Z Pirehelokan 5097 /* کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام */ باشە بەو مەرجەی... 1585997 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، من بەشتێکی باشی دادەنێم هەوڵێکی باشە، لە openstreetmap کارم دەکرد گروپی هەبوو بەڵام کوردەکان نا چالاک بوون، بانگێشتی عەرەبی عێراقی کرام زۆر چالاک بوون و ئیشی چاکیان دەکرد پێکەوە، بەڵام لە کۆتایدا ئیشی منیان بەدڵ نەبوو دەریان کردم(کوردایەتی)، گرنگ ئەوەیە چالاک بین و هاوکاری یەک بین. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستخۆش بۆ ئەم بیرۆکەیە. منیش پلانێکی وام ھەبوو باسێکی ئاوا بکەمەوە، ئەوەتا تۆ کردتەوە. منیش پێم وایە بەڕاستی ویکیپیدیای کوردی پێویستی بە چالاکییەکی زیاترە لە سۆشیاڵ میدیا و تێلێگرام شوێنێکی گونجاوە. بەس ئەبێ چەن بەشێکی ھەبێ و جیا بکرێنەوە، وەکو بڵاوکردنەوەی نوێکارییەکان، گرووپی وتووێژی گشتی تا بەکارھێنەرە تازەکان پرسیار بکەن و بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامیان بەنەوە، بەشی فێرکاری بە بڵاوکردنەوەی ڤیدۆ یان ڕێنماییی کورتی نووسراو بۆ فێرکردنی بەکارھێنەرانی تازە کە کەم ئەزموونن چۆن دەست بە نووسینی وتار بکەن. ئەگەر بەو شێوەیە بێ کێشەم نییە. سپاس [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٣٧، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::باشە. بەو مەرجەی کەس ببێ خاوەندارێتیی بکا و ناوەرۆکی بۆ دابنێ. ئەگەر سەر بگرێ و چالاک بێ دەبێ چوارچێوەیەکی گشتیش ببێ دەربارەی ئەوەی چی دابنرێ و چی نە. دەکرێ چاو لە کاناڵەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی بکرێ کە زۆربەی بابەتەکانیان زانستییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 11bfcllmx26nmgr75r4v4scnomf7xdu 1586007 1585997 2026-05-21T22:53:44Z Hivja 64112 /* کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام */ وەڵامدانەوە 1586007 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، من بەشتێکی باشی دادەنێم هەوڵێکی باشە، لە openstreetmap کارم دەکرد گروپی هەبوو بەڵام کوردەکان نا چالاک بوون، بانگێشتی عەرەبی عێراقی کرام زۆر چالاک بوون و ئیشی چاکیان دەکرد پێکەوە، بەڵام لە کۆتایدا ئیشی منیان بەدڵ نەبوو دەریان کردم(کوردایەتی)، گرنگ ئەوەیە چالاک بین و هاوکاری یەک بین. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستخۆش بۆ ئەم بیرۆکەیە. منیش پلانێکی وام ھەبوو باسێکی ئاوا بکەمەوە، ئەوەتا تۆ کردتەوە. منیش پێم وایە بەڕاستی ویکیپیدیای کوردی پێویستی بە چالاکییەکی زیاترە لە سۆشیاڵ میدیا و تێلێگرام شوێنێکی گونجاوە. بەس ئەبێ چەن بەشێکی ھەبێ و جیا بکرێنەوە، وەکو بڵاوکردنەوەی نوێکارییەکان، گرووپی وتووێژی گشتی تا بەکارھێنەرە تازەکان پرسیار بکەن و بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامیان بەنەوە، بەشی فێرکاری بە بڵاوکردنەوەی ڤیدۆ یان ڕێنماییی کورتی نووسراو بۆ فێرکردنی بەکارھێنەرانی تازە کە کەم ئەزموونن چۆن دەست بە نووسینی وتار بکەن. ئەگەر بەو شێوەیە بێ کێشەم نییە. سپاس [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٣٧، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::باشە. بەو مەرجەی کەس ببێ خاوەندارێتیی بکا و ناوەرۆکی بۆ دابنێ. ئەگەر سەر بگرێ و چالاک بێ دەبێ چوارچێوەیەکی گشتیش ببێ دەربارەی ئەوەی چی دابنرێ و چی نە. دەکرێ چاو لە کاناڵەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی بکرێ کە زۆربەی بابەتەکانیان زانستییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس بۆ ھەمووتان، ئەو جۆرەی دیارە وەڵامەکان ئەرێنین و پێشنیارەکە سەر دەگرێ. @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ڕاستە، بێگومان کارێکی جوانی تێدا دەکەین و بە ڕێکوپێکی بەڕێوەی دەبەین، ھەر پێشنیارێکیشتان لە ھەر کاتێکدا ھەبوو خۆشحاڵ دەبین پێمان بڵێن. @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستە، ھەر وەک شروەی دیسکۆرد چەندین گرووپی جیاواز و کاناڵێک لەخۆ دەگرێ کە ھەموویان سەر بە یەک دەبن؛ ھەروەھا کاک ھەریاد خۆشحاڵ دەبم ئەگەر تۆش وەک ئەدمینێک ھاوکار بیت. زۆر سپاس بۆ ھەمووتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٥٣، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 8skbchgm9n5fnqhlslf5hsjab0yl4xi 1586012 1586007 2026-05-21T23:19:39Z -Haryad 40333 /* کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام */ وەڵامدانەوە 1586012 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، من بەشتێکی باشی دادەنێم هەوڵێکی باشە، لە openstreetmap کارم دەکرد گروپی هەبوو بەڵام کوردەکان نا چالاک بوون، بانگێشتی عەرەبی عێراقی کرام زۆر چالاک بوون و ئیشی چاکیان دەکرد پێکەوە، بەڵام لە کۆتایدا ئیشی منیان بەدڵ نەبوو دەریان کردم(کوردایەتی)، گرنگ ئەوەیە چالاک بین و هاوکاری یەک بین. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستخۆش بۆ ئەم بیرۆکەیە. منیش پلانێکی وام ھەبوو باسێکی ئاوا بکەمەوە، ئەوەتا تۆ کردتەوە. منیش پێم وایە بەڕاستی ویکیپیدیای کوردی پێویستی بە چالاکییەکی زیاترە لە سۆشیاڵ میدیا و تێلێگرام شوێنێکی گونجاوە. بەس ئەبێ چەن بەشێکی ھەبێ و جیا بکرێنەوە، وەکو بڵاوکردنەوەی نوێکارییەکان، گرووپی وتووێژی گشتی تا بەکارھێنەرە تازەکان پرسیار بکەن و بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامیان بەنەوە، بەشی فێرکاری بە بڵاوکردنەوەی ڤیدۆ یان ڕێنماییی کورتی نووسراو بۆ فێرکردنی بەکارھێنەرانی تازە کە کەم ئەزموونن چۆن دەست بە نووسینی وتار بکەن. ئەگەر بەو شێوەیە بێ کێشەم نییە. سپاس [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٣٧، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::باشە. بەو مەرجەی کەس ببێ خاوەندارێتیی بکا و ناوەرۆکی بۆ دابنێ. ئەگەر سەر بگرێ و چالاک بێ دەبێ چوارچێوەیەکی گشتیش ببێ دەربارەی ئەوەی چی دابنرێ و چی نە. دەکرێ چاو لە کاناڵەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی بکرێ کە زۆربەی بابەتەکانیان زانستییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس بۆ ھەمووتان، ئەو جۆرەی دیارە وەڵامەکان ئەرێنین و پێشنیارەکە سەر دەگرێ. @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ڕاستە، بێگومان کارێکی جوانی تێدا دەکەین و بە ڕێکوپێکی بەڕێوەی دەبەین، ھەر پێشنیارێکیشتان لە ھەر کاتێکدا ھەبوو خۆشحاڵ دەبین پێمان بڵێن. @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستە، ھەر وەک شروەی دیسکۆرد چەندین گرووپی جیاواز و کاناڵێک لەخۆ دەگرێ کە ھەموویان سەر بە یەک دەبن؛ ھەروەھا کاک ھەریاد خۆشحاڵ دەبم ئەگەر تۆش وەک ئەدمینێک ھاوکار بیت. زۆر سپاس بۆ ھەمووتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٥٣، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::زۆر باشە مادەم وات ئەوێ، لە پەڕەکەم بەستەری تێلێگرامم داناوە، گەر ویستت لەوێ ئەتوانین زیاتر لەسەری قسەکەین. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) abr0dogkyxv4hmcdzmlfo7qadcs2qnf 1586013 1586012 2026-05-21T23:31:43Z Hivja 64112 1586013 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=پێشنیارەکان|2= پێشنیار و بیرۆکە نوێکان لێرەدا وتووێژیان لەسەر دەکرێ. ''بەر لە دانانی پێشنیار'': * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''نەرمامێر''' کە لەسەری پێکھاتوون دەبێ لە [[MediaZilla:|بەگزیلا]]دا ڕاپۆرت بکرێ. * گۆڕانکارییە پێشنیارکراوەکانی '''سیاسەت''' پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)]]. * '''وتارە نوێیە''' پێشنیارکراوەکان پەیوەندیی ھەیە بە [[ویکیپیدیا:وتارە پێشنیارکراوەکان]]. |3=وپ:دخپ|4=وپ:دخ/پ}} {{بازدان بۆ سەرەوە و خوارەوە}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == سیاسەت و کاری ویکیپیدیا و نیشانەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٨:٥٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٤٣٩٤٧٣٤}}{{Pin message|}} ئێمە هەر هەموومان ئەگەر بۆ یەک جاریش بێت یاریمان کردووە ئیتر هەر یارییەک بێت، لە یارییەکەدا وشەیەک نوسراوە بەناوی (mission) کەبریتییە (کارەکان) کە دەیکەینەوە نوسراوە ئەو کارە بکە و خەڵاتێکی لە بەرامبەردا وەرگرین، بۆیە منیش داوا دەکەم کە پڕۆژەیەک بۆ ویکیپیدیا دروستکەن و بە چەند کاریکی زۆر و نیشانەی زۆر ئێمە دەتوانیین هەم نیشانەکان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە بەکارهێنەرەکان بەکاری بهێنین، هەم باشترکردنی وتارەکان کارەکان دەتوانیین بە باشترین کار دایبنێن و بەشێوەیەک کە دڵنیام هەمووتان [[ھەی دەی]] تان کردووە، کە ئەویش کاری هەیە کە دانەیەک تەواو دەکەیت ئەوە دەچێتە کاریکی زەحمەتر کە هەر هەمان یاسایە وەک: تەواوکردنی ١٠ سندوقی زانیاری. کە ئەم کارە تەواو کرا ببێت بە تەواو کردنی ١٠٠ سندوقی زانیاری. ئەمەش لەسەر دەنگی بەڕێوبەران بۆ خراپکاریش ئەو بەکارهێنەرانەی خراپکاریان پێکرد ئەوا دەتوانن ئێوەی بەڕێوبەران سەربەستیان بکەن، زۆر سوپاس[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٨:٤١، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بۆ ڕوونکردنەوەیەکی زیاتریش ئەم وتانەی کە لەسەرەوە باسمان کرد بەم شێوەیە بەڕیوە دەچێت *دەبێت بەکارهێنەر نیشانەی سەرەکی هەبێت *دەبێت هەر بەکارهێنەرێک پەڕیەکی تایبەت بە (mission)ی بۆ دابنرێت ئەمەش لەسەر شێوەی ڕۆبۆتی *دەبێت بە سێ بەشەوە ئەنجام بدرێت کە بریتییە لە بۆ هەر (mission)نێک بریتی بێت لە سەرەتای ناوەندی زەحمەت، کە ئەمانە بەدوای یەکدا دێن لەدوای جێبەجێکردنی ئاسان دوای ناوەندی دوای زەحمەت. *دەبێت ئەو (mission)نەی کە بۆی نوسراوە بە چاکی بیکات، نەوەک بە تێکچووی *دەبێت لەسەر هەر (mission)ێک ئەو کارانەی بەکارهێنەری تێدابێت، وەک ئەوەی یەکسەر لەپەڕەکەی بەشێوەیەکی ڕۆبۆتی بۆی بنوسرێت. هەرچەندە ئەم کارانە لە سەروو پلەی خۆمەوەیە بەڵام دەبێت ئێوەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون یارمەتیم بدەن بەهۆی تواناو لێهاتوویتانەوە، بەڵام من دەموێت لەسەرەتادا ١٠ بەکارهێنەری شارەزا بانگێشت بکەم بۆ ئەم پڕۆژەیە {{وب|Sako Nanakli}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Aram}} {{وب|Épine}} {{وب|Calak}} {{وب|Gyan333}} {{وب|Kushared}} {{وب|Serchia}} {{وب|Pirehelokan}} {{وب|Aza}} دەموێت بڵێم لە هەرکاتێکدا دەنگدان لەسەر ئەم پڕۆژەیە ئەنجام بدرێت ئەوە بە تێکڕای دەنگ دەکرێت و هەرکەسێک بیەوێت دەنگ بدات ئەوا دەبێت بەژداربێت لەم پڕۆژەیەدا. سوپاس [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بەرێز {{وب|ئارۆ سالار محمود}} بیرۆکەکەت جوانە ئەوەندەی لە مەبەستەکەت تێگەیشتم "دەتەوێت وەک پێشبڕکێیەک کارەکان بکرێت و پلەبەندی بۆ ھەر کارێک دابنرێت و ھەر بەکارھێنەرێک بەپێی ئاستی خۆی کارێک یان چەن کارێکی پێبدرێت و ئیتر بەپێی کارەکانی ئاستی بەرز بێتەوە و ئەرکەکانی زیاتر و زەحمەت تر بن، بۆ ھەر کارێکیش کە ئەنجامی دەدات خەڵاتی لە بەرامبەردا پێ بدرێت بەڵام خەڵاتەکە کێ دەیدات وە چییە؟" و ھەندێک لەوانەی تاگت کردوون ھیچ بەشداریان نەماوە یان ناتوانن بەچالاکی بەشداری بکەن لە ویکیپیدیا بۆ نموونە {{وب|Gyan333}}، [[بەکارھێنەر:Épine]]. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|ئارۆ سالار محمود}} سڵاو ، دیارە ئەوەندەی تێگەیشتبێتم ئەتەوێت پشبڕکێیەک لە نێوان بەکارهێنەران دروستبکەیت بۆ ئەوەی بتوانن زۆرترین سندوقی زانیاری وەڕبگێڕن، ئەگەر ئاوایە و مەبەستەکەت ئەوە بۆ ئەم قۆناغەی ئێمە کەمێک ئاسان نییە، بەتایبەت بەبێ پشتیوانی و خەڵات . پێشتر قەرارمان دەبوو پێشبڕکێەک ڕێکبخەین بۆ دانانی سەرچاوە بۆ ئەو وتارانەی بێ سەرچاوەن بە پشتیوانی ویکیمیدیا بەڵام وابزانم بەهۆی نەبوونی ژمارەیەکی زۆری بەکارهێنەر لە ویکیپیدیای کوردی کارەکە نەکرا .بۆیە هەر کارێک بەتایبەت لەو شێوەی جەنابت باسی دەکەیت ئاسان نییە بەتایبەت ئەم مەرجانەی تێدابێت قورس و گرانی و مامناوەن ، ئامانجی بەشی زۆری ئەوانەی لێرەن هەوڵدانە بۆ ئەوەی لانیکەم ژمارەی وتارەکان بگەیینە ئاستێکی زۆر باشە لەگەڵ بوونی ناوەڕۆکێکی باش .ئەمەش کەم کەس بە خۆبەخشی و بێ بێ چاوەڕوانی هیچ پاداشتێک ئەنجامی دەدات.لەگەڵ ئەوەش بوونی پڕۆژەی جیاواز لە نیشانەکانی پێشکەوتنی ویکیپیدیای کوردیدایە و لە قازانجیەتی ئەنجامیان بدات هەرچەند تا ئێستا چەن پڕۆژەیەک ئەنجام دراون ئێستاش پڕۆژەی شارەکانی ئێران لە بواری تەواوبووندایە.جا ئەگەر وادەزانی هەڵە تێگەیشتووم دەتوانی ڕوونکردنەوەی زیاتر بنوسی ، لەگەڵ ڕێزدا .[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٨:٠٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) بەڕێزان ڕاست دەکەن ئەمە ئەرکێکی قورسەو جێبەجێکیردنی کاتی دەوێت، بەڵام ئێمە دەتوانین وتارێکی ویکی لە سەرەتادا بۆ دروست بکەین، و دەتوانین بە چەند شێوەیەک کار دروستبکەین، ئەوەش حەزدەکەم یەکم کار ئێوە بینوسن، و دەزانین نیشانەکان زۆر لەمەوبەر دیاری کراوە، بەڵام نەخراوەتە بەرچاوی بەکارهێنەر و ئێمە دەتوانین بڵاویبکەینەوە لە پەڕەیەکدا، و بۆ کارەکان دەبێت لەیەکەو دوور بن وەک دروستکردنی (چ ژمارەیە) وتارێک کە پێکهاتبێت لە ئەونە (ژمارە. سەردێڕ، ژمارە. ژێرسەردێڕ). یاخود بڵێن دروستکردنی ژمارە. وتاری (وەرزشی، هونەری، موسیقا)، ئیتر دەکەوێتە سەر ئەوەی چی بکەین.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]: گەر ھیچ قسەت نییە لەسەر پڕۆژەکە دەتەوێت دایبخەم، بە ھۆکاری ئەوەی نەکرا؟ یان دەتەوێت داواکارییەکە بەردەوام لێرە بێت؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ١١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) داوادەکەم بیسڕیتەوە و هەر دانەیەکی من کە دامناوە چوونکە هیچ کەسێک بێجگە لە تۆ و ئارام نایەنە سەر ئەم بەشەی ویکیپیدیا، لاخۆی دیوەخانە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|🎻 𝓐𝓻𝓸 𝓼𝓪𝓵𝓪𝓻 🎻]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بێزەحمەت دایبخە [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == دەستکاریی بە کۆمەڵی شێواز == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەکارھێنەر {{وب|Aram}} و بەکارھێنەرانی تر. پێشتر بڕێک پیاچوونەوەی زمانەوانیمان کردووە لە دەقەکاندا. ھەڵەیەک کە زۆر دەکەوێتە بەرچاوم ئەوم '''ھەستا بە''' کە [[:en:calque]] یانی وەرگێڕانی وشەبەوشەی عەرەبیی قام بە. دوو کێشەی ھەیە. یەک، لە ڕووی شێوازەوە زمان درێژ دەکاتەوە. دوو، وەک گشت وەرگێڕانێکی وشەبەوشەی ئیدیۆمی بیانی تێگەیشتنی ئاسان نیە. بۆ نموونە لەجێی '''ھەستا بە گەورەکردنی ماڵەکە''' بنووسرێ '''ماڵەکەی گەورە کرد'''. بەڵام ئەمە نازانم بە چەند دێڕ کۆد بکرێ یا نە، چون چەند کێشەی ھەیە. ١) بڕێک جار ڕستەکان درێژن و خاڵ لە ئاخریانەوە نیە و ئەوە دیاریکردنی بەکارەکە ئەستەم دەکات. ٢) کێشەی جێناوە لکاوەکان (کە ئەو ئاسانتر بێ و بە چەند دێڕ کۆد چارەسەر دەکرێت). بەکارھێنەر ئارام کە تەجرەبەی زیاترە نازانم ڕای چییە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٣٦، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لەم دڵسۆزەی ویکی، {{وب|Pirehelokan}}! زۆر ببوورە و کۆمپیوتەرەکەم کێشەی تێ کەوت بۆیە نەمتوانی زووتر وەڵامت بدەمەوە. ئەوە [[فەرھاد پیرباڵ]]یش لە بەرنامەیەک زۆر بە توندی ڕەخنەی لەم باسە گرتبوو. پێم وا بێ شتەکە چووەتە ناوی خەڵکەوە و وشیارتر مامەڵەی لەگەڵ دەکەن و کەمتریش بە کاری دێنن. لەم کاتەدا و لێرە ٣٢٧ ئاکامی ئەم باسەمان ھەیە. ڕاستکردنەوەیان نە بە دەست و بە ئێمە ئاسانە و نە پێشم وایە بە چەند دێڕێک کۆد و بە بۆت بکرێت؛ بۆت نابێت لە خۆیەوە و بەبێ پێداچوونەوەی مرۆڤ ئەم جۆرە دەستکارییە بکات. بە بڕوای من بۆ چارەکردنی ئەمە، پێویستمان بە سیستمێکە کە ھەڵەکان دیاری بکات و حەلێک یان زیاتر پێشنیار بکات و بەکارھێنەر بڕیار بدات کە قبووڵی بکات یان نا. ئەوە دەمبوسێکم لە بەشەکە چەقاند تا ئەرشیڤ نەکرێ تا بزانین دەتوانین شتێکی لێ بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:١١، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Aram}}، سڵاو، سپاس بۆ وڵامەکەت. ئەگەر فۆرمە جیاوازەکانی بەرچاو بگرین یانی کاتی کارەکە و سەرفکردنەکەی ئەوە زیاتریش دەکا. ھەست/ام/ای/ا/این/ان/ان بە تەنیا لە ڕابردوودا. ئیتر با ڕانەبردوو بمێنێ و کێشەی دوو جۆرە ھ ێکەیش بە لایەک. بەھەرحاڵ ئەوەی بڕێک دەڵێن ئەمە بووە بە باو نابێ بە بیانوو بۆ دەستبەرداربوونی. بڕوانە ئینگلیزی ئیستەش ھەموو ڕۆژێ باسی شێوازی دروست و پوخت و کورت ھەمیشە گەرمە. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == دیواری شانازی ویکیپیدیای کوردی سۆرانی == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:١١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٣٥ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٦٨٨٣٠٦٦٤}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> '''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت''' '''پڕۆژەکە''' دەمەوێت ئەم پڕۆژەیە بخەمە بەردەست کۆمەڵەگەی ویکیپیدیا بۆ ئەوەی وتووێژی لێ بکرێت تاکو ببێتە خزمەتێک بۆ ویکیپیدیا پڕۆژەکە بەناوی هۆڵی شانازییە کە ئەم وتارە پڕۆژەیەکە کە تێیدا ناوی ئەو بەکارهێنەرانەی تێ دەچێت کە خزمەتێکی گەورەی بە ویکیپیدیا کردبێت یاخود کاتی بێت تاکو بەفەرمی بچێتە نێو ئەم وتارە لە وتارەکەدا باسی چەند شتێک دەکرێت و لەلایەن خودی بەکارهێنەرەوە خۆی دەنووسرێت: '''ناوی بەکارهێنەری''' ناوی ڕاستەقینەی خۆی (لە دوو ناوی سەرەتا زیاتر نەبێت)، و زیادکردنی ناوێک لە دەستە چەپەوە (سایزەکەی دوای دیاری دەکرێت) '''زانیاری''' لەم بەشەدا ماوەی چالاکی بوون و تەمەنی و لە چ بوارێکی ویکیپیدیا زیاتر کاری کردووە (چەند دانەیە با بینووسێت) پلە و پۆستەکەی لە ویکیپیدیا '''چالاکییە گەورەکانی''' ژمارەی وتارەکانی: ژمارەی چالاکییەکانی: <nowiki>*</nowiki>پڕۆژەی دامەزراوی: <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی: <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی: ئەو شتانەی کە نا ئێستا نەی کردووە دەکرێت نەنووسرێن و دەرنەکەون '''هۆکاری شانازی گرتن لێی:''' (ئەم بەشە لەلایەن بەڕێوبەری چالاکەوە دەنووسرێت) _______________________ بەمشێوازە من بیرم لێی کردەوە تەبعەن لە ماوەی ئەم گفتووگۆیەدا گەشەی پێ دەدرێت _______________________ '''پێوەرەکان''' - بە دوو شێواز بەکارهێنەر ئەم شانازییەی پێ دەبەخشرێت ١. مەرجی: گەر بەکارهێنەر ئەم سیفەتانەی تێدابێت: گەر بەکارهێنەر نووسەر بێت: - ژمارەی دەستکارییەکانیبلە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێت -ماوەی بەکاربوونی دەبێت لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەن ٥٠٠ وتار کەمتر نەبێت - خاوەن ١٠ وتاری باش کەمتر نەبێت - خاوەن ٥ وتاری هەڵبژێردراو کەمتر نەبێت گەر بەکارهێنەر تەکنیککار بێت: پێوەرەکانی لەلایەن تەکنیک کارەوە دابنرێت گەر بەکارهێنەر درووستکەری (دەروازە، پۆل، داڕێژە، هتد……) ژمارەی دەستکارییەکانی لە ٢٠٠٠ کەمتر نەبێی - ماوەی بەکاربوونی لە دوو ساڵ کەمتر نەبێت - خاوەنی ٢٠٠ پۆل کەمتر نەبێت - خاوەنی ١٠٠ پەرگە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥٠ داڕێژە کەمتر نەبێت - خاوەنی ٥ دەروازە کەمتر نەبێت —————————————— گشت ئەم مەرجانە ئەگەری دەستکاری کردنیان هەیە. نموونەیەک لە خوارەوە دادەنێم بە وێنە ————————————————— '''نموونەی بەکارهێنەر لە هۆڵی شانازی''' [[پەڕگە:Unknown_person.jpg|وێنەی دەرەکی|چەپ|150x150پیکسڵ]]   [[بەکارھێنەر:Aro Salar|'''Aro Salar''']] '''ناوی ڕاستەقینە:''' ئارۆ سالار '''ساڵی لەدایکبوون''': ٢٠٠٨ '''ماوەی چالاکی:''' ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ – تا ئێستا '''ئەندام لە ویکیپیدیا:''' بارکەر '''زانیاری:''' ئەم بەکارهێنەرە لە ساڵی ٢٠٢٢ دەستی بەکارکردن لە ویکیپیدیا کوردی کردووە و زیاتر لە بواری فیلم و ئەنیمەیشن وتار نووسیووە. '''چالاکییە گەورەکانی:''' ژمارەی وتارەکانی:٥٤٢ ژمارەی چالاکییەکانی: ٤٣٩٣ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی ویکیپڕۆژەککانی:٣ <nowiki>*</nowiki>وتارە هەڵبژێردراوەکانی:٠ (دەرناکەوێت) <nowiki>*</nowiki>وتارە باشەکانی:١ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی داڕێژەنی:٣٩ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پۆلەکانی:٥٤ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی دەروازەکانی:٢ <nowiki>*</nowiki>ژمارەی پەڕگەکانی:٦٢ '''هۆکاری شانازی پێدان:''' بەهۆی بەشدارییە بەردەوامەکانی و زیادکردنی ناوەڕۆکی کوالیتی بۆ ویکیپیدیا کوردی. ______________________________ === {{لەگەڵ}} === * {{لەگەڵ}} دەزانن چی؟! خوداشاهیدە زۆر زۆر لەمێژ بوو بیرم لەوەی دەکردەوە کە چۆن و بە چ جۆر و شێوازێک دەستخۆشییەک لە بەکارهێنەرە باشەکان واتا ئەو بەکارهێنەرانەی خزمەتێکی زۆر و گەورەیان بە ویکیپیدیای کوردی کردۆ، بکەین، حەتاکوو جەنابی ئارۆ ئەو پێشنیارەی دا، هیوادارم کە بە باشی بڕواتە پێش. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٥٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێشنیارێکی بەجێیە، بەڵام لەھەندێک حاڵەتدا دەکرێت '''ژمارەی دەستکاری نەکرێتە پێوەر'''، '''بەھا و کاریگەری چالاکیی بەکارھێنەرەکە بۆ ویکیپیدیا گرنگتر و بە بەھاترە''' (فراوانکردنی کۆلکە وتارێک، دابینکردن و دۆزینەوەی سەرچاوەی پێویست بۆ وتارێکی بێ سەرچاوە، ڕێکخستنەوەی وتارێک کە بەپێی پێوەرەکانی نووسین نەنووسراونەتەوە، یان ھەر چالاکییەکی تری کاریگەر و بەھادار). «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ١٧:٥٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٩:٢٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٨:٠٧، ٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەبێ پێوەرەکان بە شێوەیەکی گشتی پێداچوونەوەیان بۆ بکرێت، نەک بەشێوەی تاک بە تاک. ئێستا بۆ نموونە بمانەوێت ڕێز لە کەسێکی وەک کاک ئارام بگرین، بەڵام ژمارەی وتارەکانی ژێر ٥٠٠ـن (زۆربەی وتارەکانی لە ڕێگای بۆت و ویکیپرۆژەکانەوە بڵاو کردووەتەوە) و ژمارەی وتارە ھەڵبژێردراوەکانی یەک دوو وتارن، بەو پێوەرە بێت کەس ھەموو مەرجەکان لەخۆ ناگرێت، بەڵام ئێستا ھەموو کەس دەزانێ کە کاک ئارام جێگای ڕێز و شانازییە. بەگشتی من پێم باشە بۆ ڕێزگرتن لە کەسێک ژمارەیەک بەکارھێنەر دەنگی لەسەر بدەن و دواتر بەھۆی سەرجەم بەشدارییەکان و کارە دیارەکانی ئەو بەکارھێنەرە؛ ئەگەر بەپێی یەکدەنگی شایەنی بوو ئەوە ڕێزلێنانەکەی پێ بدرێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٣٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) === {{دژایەتی}} === <nowiki>*</nowiki> === لێدوان === بەهیوای تەندروستیی بۆ هەموو کەسێک.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٣:٣٦، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] سەلام. ئەمن لەگەڵ ئەو پێشنیارەم بەس بەڕای من دەبێ شتێک بگۆڕێ. ۲۰۰۰ دەستکاری زۆر کەمە، بە دوو مانگ بە کووب چالاک بوون دەکرێ، بە ڕای من بڕوات بۆ ۱۰،۰۰۰، کەسێک کە ۱۰ وتاری باش و ۵ وتاری هەڵبژێردراو و ۵۰۰ وتاری دروستکراوی هەیە بە دڵنیاییەوە دەستکارییەکانی لە ۱۰،۰۰۰ی بۆولای ڕۆیشتۆ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٠:٠٤، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::بەڕای من بکرێتە ٥٠٠٠ باشترێکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٧:١٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::'''سڵاو لە''' {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist}} و سەرجەم بەکارھێنەرانی تریش… ببوورن گەر هەندێک بەکارهێنەر ناوی لێرە نەهاتبێت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: ڕاستی مادام حەز بەم جۆرە شتە دەکەن، بەدڵ خۆتان بکەن و من '''دژ''' نابم، لەبەرئەوەی کەسانی وەک ئێوە لە ئێستادا چالاکن لە ویکیپیدیا، هەربۆیە شایەنی بڕیاردانن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢٥، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) کاک @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]] پێشنیارەکەت لەبەرچاو گیراوە، وەک لە پڕۆژەکە ئاماژەم پێداوە، دەکرێت بەڕێوبەری ئەو کاتە دەتوانێت پێوەرەکان پێشەل بکات و ڕێز لە کەسێک بنێت، بەدڵناییشەوە گەر کەسێک پێوەرەکانیشی تێدابێت بەڵام بەڕێوبەری ئەوکاتە ڕازی نەبیت، ئەوا ڕێزلێگرتنی دوادەخرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == کردنەوەی کەناڵ و گرووپی ویکیپیدیا لە تێلێگرام == {{وەڵام بۆ|Serchia|Kurd2021|Kushared|Aram|Muhammed taha|Ari Qasm|Sakura emad|Tessla|Ari Qasm|1silent scientist|-Haryad|Tessla|Aza|حوسێن|MFTG|Sorou6sh|Saad Goran|مامۆستا|Épine|GoRaN909|Serchia|فەرهاد|Pirehelokan}} سڵاوتان لێ بێت ھاوڕێیان، ئەگەر یەکدەنگیتان لەسەر بێ، پێم باشە کەناڵ و کۆمەڵێک گرووپی جیاوازیی ویکیپیدیا (ڕێک ھاوشێوەی [[دیسکۆرد]]) لە «[[تێلێگرام]]» بکەینەوە. تێلێگرام کوردی زۆری تێدان و ئەگەر لەوێ چالاک بین ھەم دەتوانین سەرنجی کەسانی نوێ بۆ ئەندامبوون ڕابکێشین و ھەمیش دەتوانین لەوێ وەڵامی پرسیار و کێشەکان بدەینەوە. خۆم ئامادەم وەک ئەدمینی سەرەکیی ھەژماری ویکیکوردی لە تێلێگرام بم و ھەر کەسیش پێی خۆش بوو ببێتە ئەدمین ئەوە ڕایگەیێنێت؛ دواتریش خۆشحاڵ دەبین لەوێ ببنە ئەندام (ھەڵبەت ئەگەر یەکدەنگی لەسەر پەسەندکردنی ئەو پێشنیارە بێت). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو، من بەشتێکی باشی دادەنێم هەوڵێکی باشە، لە openstreetmap کارم دەکرد گروپی هەبوو بەڵام کوردەکان نا چالاک بوون، بانگێشتی عەرەبی عێراقی کرام زۆر چالاک بوون و ئیشی چاکیان دەکرد پێکەوە، بەڵام لە کۆتایدا ئیشی منیان بەدڵ نەبوو دەریان کردم(کوردایەتی)، گرنگ ئەوەیە چالاک بین و هاوکاری یەک بین. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دەستخۆش بۆ ئەم بیرۆکەیە. منیش پلانێکی وام ھەبوو باسێکی ئاوا بکەمەوە، ئەوەتا تۆ کردتەوە. منیش پێم وایە بەڕاستی ویکیپیدیای کوردی پێویستی بە چالاکییەکی زیاترە لە سۆشیاڵ میدیا و تێلێگرام شوێنێکی گونجاوە. بەس ئەبێ چەن بەشێکی ھەبێ و جیا بکرێنەوە، وەکو بڵاوکردنەوەی نوێکارییەکان، گرووپی وتووێژی گشتی تا بەکارھێنەرە تازەکان پرسیار بکەن و بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامیان بەنەوە، بەشی فێرکاری بە بڵاوکردنەوەی ڤیدۆ یان ڕێنماییی کورتی نووسراو بۆ فێرکردنی بەکارھێنەرانی تازە کە کەم ئەزموونن چۆن دەست بە نووسینی وتار بکەن. ئەگەر بەو شێوەیە بێ کێشەم نییە. سپاس [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢١:٣٧، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::باشە. بەو مەرجەی کەس ببێ خاوەندارێتیی بکا و ناوەرۆکی بۆ دابنێ. ئەگەر سەر بگرێ و چالاک بێ دەبێ چوارچێوەیەکی گشتیش ببێ دەربارەی ئەوەی چی دابنرێ و چی نە. دەکرێ چاو لە کاناڵەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی بکرێ کە زۆربەی بابەتەکانیان زانستییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٢:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس بۆ ھەمووتان، ئەو جۆرەی دیارە وەڵامەکان ئەرێنین و پێشنیارەکە سەر دەگرێ. @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ڕاستە، بێگومان کارێکی جوانی تێدا دەکەین و بە ڕێکوپێکی بەڕێوەی دەبەین، ھەر پێشنیارێکیشتان لە ھەر کاتێکدا ھەبوو خۆشحاڵ دەبین پێمان بڵێن. @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] ڕاستە، ھەر وەک شروەی دیسکۆرد چەندین گرووپی جیاواز و کاناڵێک لەخۆ دەگرێ کە ھەموویان سەر بە یەک دەبن؛ ھەروەھا کاک ھەریاد خۆشحاڵ دەبم ئەگەر تۆش وەک ئەدمینێک ھاوکار بیت. زۆر سپاس بۆ ھەمووتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٥٣، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::زۆر باشە مادەم وات ئەوێ، لە پەڕەکەم بەستەری تێلێگرامم داناوە، گەر ویستت لەوێ ئەتوانین زیاتر لەسەری قسەکەین. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٢٣:١٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) {{کرا}}، [https://t.me/soranikurdishwikipedia کەناڵی تێلێگرام] کرایەوە و ھەوڵی زۆرکردنی گرووپەکانی و زیادکردنی ئەندام دەدەین. تکایە ھەر بۆچوون و پێشنیارێکی ھەتانە پێمان بڵێن؛ لە ئێستادا بەڕێز ھەریاد دامەزرێنەری کەناڵ و منیش ئەدمینیم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٣١، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) bcwxftgwbksgzl6ug6v1z2b3jb3yoh4 0 120283 1586039 1510299 2026-05-22T06:25:06Z 1silent scientist 51740 1586039 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''عەبدولڕەزاق بەدرخان''' (١٨٦٤–١٩١٨) نەوەی میر بەدرخانی بۆتان و [[ڕامیار]] و [[دپلۆماتکار]] و خەباتکار و ڕۆشنبیرێکی ناسراوی [[کورد]]ە. == خوێندن == دوای تەواوکردنی خوێندنەکەی، لە ناو ئیدارەی عوسمانیدا وەک کارمەند دەست بەکار بوو، لەھەمان شار (سنجەقی [[ئایدین]]) کە نەجیب پاشای باوکی تێیدا وەک شارەدار (متصرف) بەمەش خەونی تەواوکردنی خوێندتەکەی لە ئەورووپا ھەڵوەشایەوە، دواتر وەک دیپلۆماتکارێک دەستنیشانکرا لە وەزارەتی دەرەوەی ئیمپراتۆرییەتی عوسمانیدا لە ساڵی ١٨٨٥. == دپلۆماتکار و خەباتکار == ساڵی ١٨٨٩ لە سانت پترسبۆرگی پێتەختی ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا پۆستی دپلۆماسی پێ سپێررا ماوەی ساڵێک لە کونسوڵخانەی عوسمانی وەک سکرتێر کاری کرد. دواتر لەبەر لە کارەکەی لادرا و ئەرکێکی تری دبلۆمسایی لە لە کونسوڵخانەی عوسمانی لە تاران بۆ پێشنیار کرا. دواتر ویستی لە یەریڤان نیشتەجێ بێت چونکە نزیک بوو لە ناوچە کوردنشینەکان. ڕووسەکان نەیاندەویست پەیوەندیی دبلۆماسیی دەوڵەتەکەیان لەگەڵ ئەستەنبۆل تێک بچێت بۆیە ئەو پلانەی بۆ مانەوە لە یەریڤان سەرینەگرت و ڕووسەکان شاری تبلیسییان بۆ پێشنیار کرد .. لە تبلیسەوە دەستی بە گەشتێکی فراوان کرد سەرەتا لە باتومی بۆ کیێڤ و پاشان بۆ بریتانیا. مستەفا بەدیرخانی باوکی ن لە ساڵی ١٨٩٤ داوای لێکرد بگەڕێتەوە بۆ ئیستەنبۆل، لەوێ پۆستێکی پێدرا لە فەرمانگەی تەشریفاتی لە ئیستانبۆل و لە ڕێگەیەوە توانی پەیوەندیی لەگەڵ دپلۆماتکارە بیانییەکان پتەوتر کرد. == سوورگومکردنی بۆ تەرابلوس == ساڵی ١٩٠٦ بەھۆی کوشتنی ڕەدوان پاشای شارەداری ئیستانبۆل لە گەڕەکی شیشلی، عەبدولرەزاق بەدرخان و بیست کوردی دیکە لەلایەن دەوڵەتەوە تاوانبار کران بە گوشتنی و حوکمی ئیعدامی بۆ دەرچوو؛ بەڵام لەبەر ڕۆڵ و ناودەنگی بەدرخانییەکان، سوڵتان عەبدولحەمیدی عوسمانی فەرمانی دا بەرەو تاراوگوی تەڕابلوس لە لیبیا سوورگوم بکرێن. بە ھاتنی جەوانانی تورک ساڵی ١٩٠٨ بۆ سەردەسەڵات، عەبدولرەزاق بەدرخان ە ساڵی ١٩١٠ ئازادکراو داوای پەنابەری سیاسی کرد لە ڕووسیا. == ھەڵگەڕانەوە لە دەوڵەتی عوسمانی == لە ساڵی ١٩١١ چەند ئەندامێکی بنەماڵەی بەدرخان گەڕانەوە بۆ زێدی باوباپیرانیان لە ناوچەی بۆتان، ھەر ئەو ساڵ عەبدولڕەزاق پۆستی جێگری پەرلەمانی عوسمانی بۆ پێشنیار کرابوو؛ بەڵام ساڵی ١٩١٢ پاڵپشتی لە سەرھەڵدانی کوردانی دەوروبەری ئەرزرۆم کرد. ساڵی ١٩١٣ داوای بەشداریکردنی کوردەکانی کرد لە دانوستانەکان سەبارەت بە چاکسازیی زەوی و زاری پارێزگا کوردنشینەکانی ڕۆژھەڵات ئەو دەیگوت بەشێکی زۆری ئەو زەویانەی کە باس لەوە دەکرا بخرێنە ژێر دەسەڵاتی ئەرمەنەکانەوە، زۆربەی خاوەنەکانیان کوردن. لە ساڵی ١٩١٧ دوای ئەوەی ڕووسەکان پارێزگاکانی باکووری کوردستانیان گرت، پۆستی پارێزگاری بدلیسی پێدرا، دواتر ھەوڵیدا بە ھاوکاری ڕووسەکان، دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان ھاوشێوەی دەوڵەتی ئەرمەنستان دابمەزرێنێت. لە ساڵی ١٩١٣ کاتێک لە شاری خۆی دەژیا پەیوەندیی بە سمکۆی شکاک و سەید تەھای شەمزینییەوە ھەبوو و کۆمەڵیێکی بە ناوی جیھاندین دامەزراند لە لە ورمێ پەخشنامەیێکی کوردی - تورکیی دەرکرد بە ناوی ڕۆژی کورد (کوردستان) بە سەرپەرشتی [[سمکۆی شکاک]]. ھەر لە شاری [[خۆی]]دا خوێندنگەیێکی کوردیی بۆ فێرکردنی منداڵانی کورد کردەوە. == ژیانی تایبەت (١٨٦٤–١٩١٨) == خۆی کوڕی نەجیب (پاشای بەدرخان)ە و دایکی ناوی حەنیفە بەدرخانە ھاوسەرگیری لەگەڵ ھێنریێت ھۆرنیک [http://austria.gov.krd/en/frauentag/] کرد کە بە ڕەچەڵەک نەمسایی بوو سەردەمێک لە دەرباری خدێوی میسڕ (عەباس حلمی پاشا) وەک دکتۆری ددانساز کاری دەکرد [http://www.egy.com/historica/94-10-06.php] و لە ساڵی ١٩٠٣ کچێکیان بوو ببە ناوی [[لەیلا بەدرخان]] کە لە پاریس بە کاری ھونەری و نواندن دەناسرا [https://historyofkurd.com/english/2023/01/24/9-women-every-kurd-needs-to-know/]. لە ساڵی ١٩١٨ بە دەستێکی نەناسراو لە شاری ئەنقەرە تیرۆر کرا. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20131219024352/http://nedayeurmia.ir/index.aspx?siteid=8&pageid=265&newsview=117431 نەدای ورمێ؛ چاپەمەنییەکانی پارێزگای ورمێ] * شاژن بۆ ڕۆژێک، نووسینی سەمیر ڕەفعەت، ھەفتەنامەی الاھرام ڕۆژی ٦ تشرینی یەکەم ١٩٩٤ (QUEEN FOR A DAY/ http://www.egy.com/historica/94-10-06.php) * نۆ ژن کە پێویستە ھەموو کوردێک باینناسێت: 9 Women every Kurd needs to know ([http://austria.gov.krd/en/frauentag/]) {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩١٨]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] j6t5g4umglb1fz1pwhprw578w4k5b8v 0 120835 1586075 1432237 2026-05-22T08:49:51Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1586075 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = کانتۆنی کۆبانێ | native_name = ''Kantona Kobaniyê'' | native_name_lang = ku | settlement_type = یەکێ لەسێ کانتۆنەکانی [[ڕۆژئاوای کوردستان]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | image_flag_caption = Flag of Rojava | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Syria | pushpin_label = Kobanî | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[کۆبانێ]] لە [[سوریا]] | latd = 36.891428 | longd = 38.353271 | coor_pinpoint = Kobanî | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Syria}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Syria|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Aleppo Governorate|Aleppo]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = Autonomy declared | established_date = {{start date|2014|01|27}} | founder = | seat_type = Administrative center | seat = [[Kobanî]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Prime Minister | leader_name = ئەنوەر موسلیم | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_magnitude = <!--<ref></ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = ٤٠٠٬٠٠٠ | pop_est_as_of = ٢٠١٣ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Telephone numbering plan|Area code]] | area_code = +٩٦٣ ٢١ | iso_code = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''کانتۆنی کۆبانێ''' (بەکورمانجی:Kantona Kobaniyê) ئەو کانتۆنەیە کە لەڕۆژی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ڕاگەیاندرا کەلەلایەن ئەنجومەنی باڵای کوردەوە بەڕێوەدەبردرێت کە ئەو ئەنجومەنە دامەزراوەیەکی سەر بە [[پەیەدە]]. لە ئێستادا ئەنوەر موسلیم سەرۆککوەزیرانی ئەو کانتۆنەیە. == مێژوو == لە میانەی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]] و ململانێی ڕۆژاوا، ھێزەکانی [[حکوومەتی سووریا]] لە ناوچەکە کشانەوە، و لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا [[کانتۆنی کۆبانی]]ی خۆسەر لەژێر دەستووری ڕۆژاوا ڕای گەیاندرا و دامەزراوەکان دامەزران. لە تەممووزی ٢٠١٣دا، [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] دەستی کرد بە ئاوارەکردنی زۆرەملێی مەدەنییە کوردەکان لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای ڕەققە]]. دوای داواکردنی ئەوەی کە ھەموو کوردەکان [[گرێ سپی]] بەجێبھێڵن دەنا دەکوژرێن، ھەزاران مەدەنی، لەوانەش [[تورکمان]] و [[عەرەبەکان]]، لە ٢١ی تەممووزدا ھەڵاتن. چەکدارانی داعش دەستیان بەسەر دارایی کوردەکاندا گرت و وێرانیان کردن، و لە ھەندێک حاڵەتدا، خێزانە عەرەبە سوننە ئاوارەکانی «ناوچەی نەبەک» (گوندی دیمەشق)، [[دێرەزوور]] و [[ڕەققە]]یان لە ماڵە جێھێڵدراوەکانی کوردەکاندا نیشتەجێ کرد. ھەمان شێواز لە تەل عەرەب و تەل حاسڵ لە تەممووزی ٢٠١٣دا بەڵگە کراوە. کاتێک داعش دەسەڵاتی خۆی لە ڕەققە چەسپاند، مەدەنییە کوردەکان بە زۆرەملێ لە تەل ئەخزەر و لە دەوروبەری [[کۆبانی]]، لە ئازار و ئەیلوولی ٢٠١٤دا، بە ڕیزبەندی ئاوارە کران. ھەرێمی فورات لە ساڵی ٢٠١٤وە شەڕی لەگەڵ دەوڵەتی ئیسلامی بەخۆیەوە بینیوە. لە ئەیلوولی ٢٠١٤دا، داعش ھێرشێکی گەورەی بۆ سەر ھەرێمی [[فورات]] دەست پێ کرد، و زیاتر لە ١٠٠ گوندی کوردی کۆنترۆڵ کرد. لە ئەنجامی داگیرکاریی داعش، تا ٢٠٠،٠٠٠ پەنابەری کورد لە ھەرێمی فوراتەوە بەرەو توورکیا ھەڵاتن، کە تەنھا بەو مەرجە ڕێگەیان پێ درا بچنە ژوورەوە کە ئۆتۆمبێل و ئاژەڵەکانیان لەدوای خۆیان جێبھێڵن. لە کاتی ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی و ڕفاندنی ژنان لە گوندە دەستبەسەرداگیراوەکاندا، ھێزەکانی داعش نەیانتوانی تەواوی ھەرێمەکە داگیر بکەن، چونکە ھێزەکانی [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و [[یەکینەکانی پاراستنی ژنان]] (یەپەژە) بە سەرکەوتوویی بەرگرییەکی توندیان لە شاری کۆبانی کرد. دوای چەند ھەفتەیەک لە گۆشەگیری بەھۆی ئەوەی توورکیا ڕێگری لە چەک و شەڕکەران کردبوو بۆ چوونە ناو شارەکە، ھاوپەیمانیی نێونەتەوەیی بە سەرۆکایەتیی [[ئەمریکا]] دواجار دەستی کرد بە بەئامانجگرتنی ھێزە ھێرشبەرەکانی داعش بە ھێرشی ئاسمانی. ئەم ھەنگاوە یارمەتی یەپەگە/یەپەژەی دا بۆ ناچارکردنی داعش بۆ پاشەکشە لە شارەکە، و زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەری لەلایەن ھێزە کوردییەکانەوە وەرگیرانەوە. دوای ھێرشی سەرکەوتووانەی ھاوینی ٢٠١٥ی گرێ سپی لەلایەن ھێزەکانی یەپەگە/یەپەژە دژی داعش، شارەوانییەکانی ئەوێ دەنگیان دا بۆ چوونە ناو کارگێڕیی کانتۆنی کۆبانیی خۆسەر، کە ھەرێمەکەی بە شێوەی ھاوچەرخی ئێستای دروست کرد.<ref>http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoISyria/HRC_CRP_ISIS_14Nov2014.doc</ref><ref>https://www.reuters.com/</ref> ==ئابووری== ئابووریی ھەرێمەکە بە پلەی یەکەم لەسەر [[کشتوکاڵ]]ە، لەگەڵ ناساندنی کشتوکاڵی خانووی شووشەیی لە دوای دامەزراندنی ھەرێمی فورات. لەکاتێکدا ھیچ ناوچەیەکی پیشەسازیی بەرچاو لە ھەرێمی فوراتدا نییە، ژمارەیەکی زۆر لە دامەزراوەکانی بەرھەمھێنانی چیمەنتۆ ھەن. ھەندێک [[کارەبا]] لەلایەن [[بەنداوی تشرین]] لەسەر [[فورات]] دابین دەکرێت، کە ئەویش لە ھەرێمی فوراتە؛ بڕێکی زۆریش لەلایەن مۆلیدە دیزڵەکانەوە بەرھەم دەھێنرێت. لە دەوروبەری ھەرێمەکە، بەتایبەتی لە شاری [[کۆبانی]]، لە پێشینە ئابوورییەکان بریتین لە بەردەوامیی شەڕ و ئاوەدانکردنەوە، لەوانەش یارمەتیدان بۆ گەڕانەوەی پەنابەران. زۆربەی شارەکە و گوندەکانی دەوروبەری وێران کراون یان زیانی زۆریان بەرکەوتووە، و مەترسیی مینە چێنراوەکان ھەیە. تا کانوونی دووەمی ٢٠١٧، سەرەڕای کەمیی سەرچاوە بەردەستەکان و گەمارۆکانی سەر ھەرێمەکە، پرۆسەی بنیاتنانەوە پێشکەوتنی بەرچاوی بەدەستھێناوە؛ زیاتر لە ٧٠٪ی ڕێگا تێکچووەکان چاک کراونەتەوە، دوو [[نەخۆشخانە]] بنیات نراونەتەوە و دوو نەخۆشخانەی دیکەش زیاد کراون، و ئەو ١٥ خوێندنگەیەی بنیات نراونەتەوە ئێستا میوانداریی زیاتر لە ٥٠،٠٠٠ خوێندکار دەکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20170728225813/https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/</ref> === گەمارۆدانی کۆبانی === گەمارۆدانی کۆبانی بە دەستی ھێزەکانی [[داعش]] لە [[١٦ی ئەیلوول]]ی ٢٠١٤ دەستی پێ کرد بە مەبەستی داگیرکردنی شاری [[کۆبانی]] کە لە ژێر کۆنترۆڵی ھێزەکانی [[یەپەگە]]دایە. ئەم شەڕە بووەتە ھۆی ئاوارە بوونی نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس لە خەڵکی شاری کۆبانی و گوندەکانی دەوروبەری بۆ خاکی [[تورکیا]]. یەکێ لە خاڵە گرنگەکانی ئەم شەڕە کە لە میدیاکانی دنیادا دەنگی دایەوە بەشداریی شەڕڤانانی ژن بوو لە شەڕەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەلعەرەبیە: ژنان پێشەنگی شەڕی دژی داعشن | ناونیشان = http://english.alarabiya.net/en/perspective/2014/10/14/Kurdish-woman-leads-fight-against-ISIS-in-Kobane-.html}}</ref> == ژێدەر == {{Reflist}} {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kobanê Canton}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|کوردستان}} [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:پارێزگای ڕەققە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] r5bveqek0tg9dm43knka247n2s83wpw 1586076 1586075 2026-05-22T08:50:24Z 1silent scientist 51740 /* ژێدەر */ 1586076 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = کانتۆنی کۆبانێ | native_name = ''Kantona Kobaniyê'' | native_name_lang = ku | settlement_type = یەکێ لەسێ کانتۆنەکانی [[ڕۆژئاوای کوردستان]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | image_flag_caption = Flag of Rojava | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Syria | pushpin_label = Kobanî | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[کۆبانێ]] لە [[سوریا]] | latd = 36.891428 | longd = 38.353271 | coor_pinpoint = Kobanî | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Syria}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Syria|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Aleppo Governorate|Aleppo]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = Autonomy declared | established_date = {{start date|2014|01|27}} | founder = | seat_type = Administrative center | seat = [[Kobanî]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Prime Minister | leader_name = ئەنوەر موسلیم | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_magnitude = <!--<ref></ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = ٤٠٠٬٠٠٠ | pop_est_as_of = ٢٠١٣ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Telephone numbering plan|Area code]] | area_code = +٩٦٣ ٢١ | iso_code = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''کانتۆنی کۆبانێ''' (بەکورمانجی:Kantona Kobaniyê) ئەو کانتۆنەیە کە لەڕۆژی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ڕاگەیاندرا کەلەلایەن ئەنجومەنی باڵای کوردەوە بەڕێوەدەبردرێت کە ئەو ئەنجومەنە دامەزراوەیەکی سەر بە [[پەیەدە]]. لە ئێستادا ئەنوەر موسلیم سەرۆککوەزیرانی ئەو کانتۆنەیە. == مێژوو == لە میانەی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]] و ململانێی ڕۆژاوا، ھێزەکانی [[حکوومەتی سووریا]] لە ناوچەکە کشانەوە، و لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا [[کانتۆنی کۆبانی]]ی خۆسەر لەژێر دەستووری ڕۆژاوا ڕای گەیاندرا و دامەزراوەکان دامەزران. لە تەممووزی ٢٠١٣دا، [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] دەستی کرد بە ئاوارەکردنی زۆرەملێی مەدەنییە کوردەکان لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای ڕەققە]]. دوای داواکردنی ئەوەی کە ھەموو کوردەکان [[گرێ سپی]] بەجێبھێڵن دەنا دەکوژرێن، ھەزاران مەدەنی، لەوانەش [[تورکمان]] و [[عەرەبەکان]]، لە ٢١ی تەممووزدا ھەڵاتن. چەکدارانی داعش دەستیان بەسەر دارایی کوردەکاندا گرت و وێرانیان کردن، و لە ھەندێک حاڵەتدا، خێزانە عەرەبە سوننە ئاوارەکانی «ناوچەی نەبەک» (گوندی دیمەشق)، [[دێرەزوور]] و [[ڕەققە]]یان لە ماڵە جێھێڵدراوەکانی کوردەکاندا نیشتەجێ کرد. ھەمان شێواز لە تەل عەرەب و تەل حاسڵ لە تەممووزی ٢٠١٣دا بەڵگە کراوە. کاتێک داعش دەسەڵاتی خۆی لە ڕەققە چەسپاند، مەدەنییە کوردەکان بە زۆرەملێ لە تەل ئەخزەر و لە دەوروبەری [[کۆبانی]]، لە ئازار و ئەیلوولی ٢٠١٤دا، بە ڕیزبەندی ئاوارە کران. ھەرێمی فورات لە ساڵی ٢٠١٤وە شەڕی لەگەڵ دەوڵەتی ئیسلامی بەخۆیەوە بینیوە. لە ئەیلوولی ٢٠١٤دا، داعش ھێرشێکی گەورەی بۆ سەر ھەرێمی [[فورات]] دەست پێ کرد، و زیاتر لە ١٠٠ گوندی کوردی کۆنترۆڵ کرد. لە ئەنجامی داگیرکاریی داعش، تا ٢٠٠،٠٠٠ پەنابەری کورد لە ھەرێمی فوراتەوە بەرەو توورکیا ھەڵاتن، کە تەنھا بەو مەرجە ڕێگەیان پێ درا بچنە ژوورەوە کە ئۆتۆمبێل و ئاژەڵەکانیان لەدوای خۆیان جێبھێڵن. لە کاتی ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی و ڕفاندنی ژنان لە گوندە دەستبەسەرداگیراوەکاندا، ھێزەکانی داعش نەیانتوانی تەواوی ھەرێمەکە داگیر بکەن، چونکە ھێزەکانی [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و [[یەکینەکانی پاراستنی ژنان]] (یەپەژە) بە سەرکەوتوویی بەرگرییەکی توندیان لە شاری کۆبانی کرد. دوای چەند ھەفتەیەک لە گۆشەگیری بەھۆی ئەوەی توورکیا ڕێگری لە چەک و شەڕکەران کردبوو بۆ چوونە ناو شارەکە، ھاوپەیمانیی نێونەتەوەیی بە سەرۆکایەتیی [[ئەمریکا]] دواجار دەستی کرد بە بەئامانجگرتنی ھێزە ھێرشبەرەکانی داعش بە ھێرشی ئاسمانی. ئەم ھەنگاوە یارمەتی یەپەگە/یەپەژەی دا بۆ ناچارکردنی داعش بۆ پاشەکشە لە شارەکە، و زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەری لەلایەن ھێزە کوردییەکانەوە وەرگیرانەوە. دوای ھێرشی سەرکەوتووانەی ھاوینی ٢٠١٥ی گرێ سپی لەلایەن ھێزەکانی یەپەگە/یەپەژە دژی داعش، شارەوانییەکانی ئەوێ دەنگیان دا بۆ چوونە ناو کارگێڕیی کانتۆنی کۆبانیی خۆسەر، کە ھەرێمەکەی بە شێوەی ھاوچەرخی ئێستای دروست کرد.<ref>http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoISyria/HRC_CRP_ISIS_14Nov2014.doc</ref><ref>https://www.reuters.com/</ref> ==ئابووری== ئابووریی ھەرێمەکە بە پلەی یەکەم لەسەر [[کشتوکاڵ]]ە، لەگەڵ ناساندنی کشتوکاڵی خانووی شووشەیی لە دوای دامەزراندنی ھەرێمی فورات. لەکاتێکدا ھیچ ناوچەیەکی پیشەسازیی بەرچاو لە ھەرێمی فوراتدا نییە، ژمارەیەکی زۆر لە دامەزراوەکانی بەرھەمھێنانی چیمەنتۆ ھەن. ھەندێک [[کارەبا]] لەلایەن [[بەنداوی تشرین]] لەسەر [[فورات]] دابین دەکرێت، کە ئەویش لە ھەرێمی فوراتە؛ بڕێکی زۆریش لەلایەن مۆلیدە دیزڵەکانەوە بەرھەم دەھێنرێت. لە دەوروبەری ھەرێمەکە، بەتایبەتی لە شاری [[کۆبانی]]، لە پێشینە ئابوورییەکان بریتین لە بەردەوامیی شەڕ و ئاوەدانکردنەوە، لەوانەش یارمەتیدان بۆ گەڕانەوەی پەنابەران. زۆربەی شارەکە و گوندەکانی دەوروبەری وێران کراون یان زیانی زۆریان بەرکەوتووە، و مەترسیی مینە چێنراوەکان ھەیە. تا کانوونی دووەمی ٢٠١٧، سەرەڕای کەمیی سەرچاوە بەردەستەکان و گەمارۆکانی سەر ھەرێمەکە، پرۆسەی بنیاتنانەوە پێشکەوتنی بەرچاوی بەدەستھێناوە؛ زیاتر لە ٧٠٪ی ڕێگا تێکچووەکان چاک کراونەتەوە، دوو [[نەخۆشخانە]] بنیات نراونەتەوە و دوو نەخۆشخانەی دیکەش زیاد کراون، و ئەو ١٥ خوێندنگەیەی بنیات نراونەتەوە ئێستا میوانداریی زیاتر لە ٥٠،٠٠٠ خوێندکار دەکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20170728225813/https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/</ref> === گەمارۆدانی کۆبانی === گەمارۆدانی کۆبانی بە دەستی ھێزەکانی [[داعش]] لە [[١٦ی ئەیلوول]]ی ٢٠١٤ دەستی پێ کرد بە مەبەستی داگیرکردنی شاری [[کۆبانی]] کە لە ژێر کۆنترۆڵی ھێزەکانی [[یەپەگە]]دایە. ئەم شەڕە بووەتە ھۆی ئاوارە بوونی نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس لە خەڵکی شاری کۆبانی و گوندەکانی دەوروبەری بۆ خاکی [[تورکیا]]. یەکێ لە خاڵە گرنگەکانی ئەم شەڕە کە لە میدیاکانی دنیادا دەنگی دایەوە بەشداریی شەڕڤانانی ژن بوو لە شەڕەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەلعەرەبیە: ژنان پێشەنگی شەڕی دژی داعشن | ناونیشان = http://english.alarabiya.net/en/perspective/2014/10/14/Kurdish-woman-leads-fight-against-ISIS-in-Kobane-.html}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kobanê Canton}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:پارێزگای ڕەققە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] bqdk6n50vcp2kfv5zr1z4g2tgrpswwv 1586077 1586076 2026-05-22T08:51:39Z 1silent scientist 51740 1586077 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = کانتۆنی کۆبانی | native_name = ''Kantona Kobaniyê'' | native_name_lang = ku | settlement_type = یەکێ لەسێ کانتۆنەکانی [[ڕۆژاوای کوردستان]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | image_flag_caption = Flag of Rojava | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Syria | pushpin_label = Kobanî | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[کۆبانی]] لە [[سووریا]] | latd = 36.891428 | longd = 38.353271 | coor_pinpoint = Kobanî | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Syria}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Syria|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Aleppo Governorate|Aleppo]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = Autonomy declared | established_date = {{start date|2014|01|27}} | founder = | seat_type = Administrative center | seat = [[Kobanî]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Prime Minister | leader_name = ئەنوەر موسلیم | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_magnitude = <!--<ref></ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = ٤٠٠٬٠٠٠ | pop_est_as_of = ٢٠١٣ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Telephone numbering plan|Area code]] | area_code = +٩٦٣ ٢١ | iso_code = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''کانتۆنی کۆبانی''' (بە [[کورمانجی]]: Kantona Kobaniyê) ئەو کانتۆنەیە کە لە ڕۆژی ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ ڕاگەیاندرا کە لەلایەن ئەنجومەنی باڵای کوردەوە بەڕێوەدەبردرێت کە ئەو ئەنجومەنە دامەزراوەیەکی سەر بە [[پەیەدە]]. لە ئێستادا [[ئەنوەر موسلیم]] سەرۆککوەزیرانی ئەو کانتۆنەیە. == مێژوو == لە میانەی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]] و ململانێی ڕۆژاوا، ھێزەکانی [[حکوومەتی سووریا]] لە ناوچەکە کشانەوە، و لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا [[کانتۆنی کۆبانی]]ی خۆسەر لەژێر دەستووری ڕۆژاوا ڕای گەیاندرا و دامەزراوەکان دامەزران. لە تەممووزی ٢٠١٣دا، [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] دەستی کرد بە ئاوارەکردنی زۆرەملێی مەدەنییە کوردەکان لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای ڕەققە]]. دوای داواکردنی ئەوەی کە ھەموو کوردەکان [[گرێ سپی]] بەجێبھێڵن دەنا دەکوژرێن، ھەزاران مەدەنی، لەوانەش [[تورکمان]] و [[عەرەبەکان]]، لە ٢١ی تەممووزدا ھەڵاتن. چەکدارانی داعش دەستیان بەسەر دارایی کوردەکاندا گرت و وێرانیان کردن، و لە ھەندێک حاڵەتدا، خێزانە عەرەبە سوننە ئاوارەکانی «ناوچەی نەبەک» (گوندی دیمەشق)، [[دێرەزوور]] و [[ڕەققە]]یان لە ماڵە جێھێڵدراوەکانی کوردەکاندا نیشتەجێ کرد. ھەمان شێواز لە تەل عەرەب و تەل حاسڵ لە تەممووزی ٢٠١٣دا بەڵگە کراوە. کاتێک داعش دەسەڵاتی خۆی لە ڕەققە چەسپاند، مەدەنییە کوردەکان بە زۆرەملێ لە تەل ئەخزەر و لە دەوروبەری [[کۆبانی]]، لە ئازار و ئەیلوولی ٢٠١٤دا، بە ڕیزبەندی ئاوارە کران. ھەرێمی فورات لە ساڵی ٢٠١٤وە شەڕی لەگەڵ دەوڵەتی ئیسلامی بەخۆیەوە بینیوە. لە ئەیلوولی ٢٠١٤دا، داعش ھێرشێکی گەورەی بۆ سەر ھەرێمی [[فورات]] دەست پێ کرد، و زیاتر لە ١٠٠ گوندی کوردی کۆنترۆڵ کرد. لە ئەنجامی داگیرکاریی داعش، تا ٢٠٠،٠٠٠ پەنابەری کورد لە ھەرێمی فوراتەوە بەرەو توورکیا ھەڵاتن، کە تەنھا بەو مەرجە ڕێگەیان پێ درا بچنە ژوورەوە کە ئۆتۆمبێل و ئاژەڵەکانیان لەدوای خۆیان جێبھێڵن. لە کاتی ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی و ڕفاندنی ژنان لە گوندە دەستبەسەرداگیراوەکاندا، ھێزەکانی داعش نەیانتوانی تەواوی ھەرێمەکە داگیر بکەن، چونکە ھێزەکانی [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و [[یەکینەکانی پاراستنی ژنان]] (یەپەژە) بە سەرکەوتوویی بەرگرییەکی توندیان لە شاری کۆبانی کرد. دوای چەند ھەفتەیەک لە گۆشەگیری بەھۆی ئەوەی توورکیا ڕێگری لە چەک و شەڕکەران کردبوو بۆ چوونە ناو شارەکە، ھاوپەیمانیی نێونەتەوەیی بە سەرۆکایەتیی [[ئەمریکا]] دواجار دەستی کرد بە بەئامانجگرتنی ھێزە ھێرشبەرەکانی داعش بە ھێرشی ئاسمانی. ئەم ھەنگاوە یارمەتی یەپەگە/یەپەژەی دا بۆ ناچارکردنی داعش بۆ پاشەکشە لە شارەکە، و زۆربەی ناوچەکانی دەوروبەری لەلایەن ھێزە کوردییەکانەوە وەرگیرانەوە. دوای ھێرشی سەرکەوتووانەی ھاوینی ٢٠١٥ی گرێ سپی لەلایەن ھێزەکانی یەپەگە/یەپەژە دژی داعش، شارەوانییەکانی ئەوێ دەنگیان دا بۆ چوونە ناو کارگێڕیی کانتۆنی کۆبانیی خۆسەر، کە ھەرێمەکەی بە شێوەی ھاوچەرخی ئێستای دروست کرد.<ref>http://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoISyria/HRC_CRP_ISIS_14Nov2014.doc</ref><ref>https://www.reuters.com/</ref> ==ئابووری== ئابووریی ھەرێمەکە بە پلەی یەکەم لەسەر [[کشتوکاڵ]]ە، لەگەڵ ناساندنی کشتوکاڵی خانووی شووشەیی لە دوای دامەزراندنی ھەرێمی فورات. لەکاتێکدا ھیچ ناوچەیەکی پیشەسازیی بەرچاو لە ھەرێمی فوراتدا نییە، ژمارەیەکی زۆر لە دامەزراوەکانی بەرھەمھێنانی چیمەنتۆ ھەن. ھەندێک [[کارەبا]] لەلایەن [[بەنداوی تشرین]] لەسەر [[فورات]] دابین دەکرێت، کە ئەویش لە ھەرێمی فوراتە؛ بڕێکی زۆریش لەلایەن مۆلیدە دیزڵەکانەوە بەرھەم دەھێنرێت. لە دەوروبەری ھەرێمەکە، بەتایبەتی لە شاری [[کۆبانی]]، لە پێشینە ئابوورییەکان بریتین لە بەردەوامیی شەڕ و ئاوەدانکردنەوە، لەوانەش یارمەتیدان بۆ گەڕانەوەی پەنابەران. زۆربەی شارەکە و گوندەکانی دەوروبەری وێران کراون یان زیانی زۆریان بەرکەوتووە، و مەترسیی مینە چێنراوەکان ھەیە. تا کانوونی دووەمی ٢٠١٧، سەرەڕای کەمیی سەرچاوە بەردەستەکان و گەمارۆکانی سەر ھەرێمەکە، پرۆسەی بنیاتنانەوە پێشکەوتنی بەرچاوی بەدەستھێناوە؛ زیاتر لە ٧٠٪ی ڕێگا تێکچووەکان چاک کراونەتەوە، دوو [[نەخۆشخانە]] بنیات نراونەتەوە و دوو نەخۆشخانەی دیکەش زیاد کراون، و ئەو ١٥ خوێندنگەیەی بنیات نراونەتەوە ئێستا میوانداریی زیاتر لە ٥٠،٠٠٠ خوێندکار دەکەن.<ref>https://web.archive.org/web/20170728225813/https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/</ref> === گەمارۆدانی کۆبانی === گەمارۆدانی کۆبانی بە دەستی ھێزەکانی [[داعش]] لە [[١٦ی ئەیلوول]]ی ٢٠١٤ دەستی پێ کرد بە مەبەستی داگیرکردنی شاری [[کۆبانی]] کە لە ژێر کۆنترۆڵی ھێزەکانی [[یەپەگە]]دایە. ئەم شەڕە بووەتە ھۆی ئاوارە بوونی نزیکەی ٢٠٠ ھەزار کەس لە خەڵکی شاری کۆبانی و گوندەکانی دەوروبەری بۆ خاکی [[تورکیا]]. یەکێ لە خاڵە گرنگەکانی ئەم شەڕە کە لە میدیاکانی دنیادا دەنگی دایەوە بەشداریی شەڕڤانانی ژن بوو لە شەڕەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەلعەرەبیە: ژنان پێشەنگی شەڕی دژی داعشن | ناونیشان = http://english.alarabiya.net/en/perspective/2014/10/14/Kurdish-woman-leads-fight-against-ISIS-in-Kobane-.html}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Kobanê Canton}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:پارێزگای ڕەققە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] gewrwroogywjymgrad1s9q3ljs4byrx 0 120850 1586054 1363369 2026-05-22T07:21:21Z 1silent scientist 51740 1586054 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = کانتۆنی جزیرە | native_name_lang = Kantona Cizîrê ya Rojavaya Kurdistanê | settlement_type = یەکێ لەسێ کانتۆنەکەی [[ڕۆژئاوای کوردستان]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | image_flag_caption = Flag of Rojava | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Syria | pushpin_label = Al-Qamishli | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[قامیشلۆ]] لە [[سوریا]] | latd = 37.05 | longd = 41.216667 | coor_pinpoint = Al-Qamishli | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = SY | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Syria}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Syria|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Al-Hasakah Governorate|Al Hasakah]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = Autonomy declared | established_date = {{start date|2014|01|21}} | founder = | seat_type = Administrative center | seat = [[Al-Qamishli]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Prime Minister | leader_name = ئەکەرم حەسۆ | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use<ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_magnitude = <!--<ref></ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = | pop_est_as_of = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | population_blank_1_title = Ethnicities | population_blank_1 = [[Arabs]], [[Assyrian people|Assyrians]], [[Kurds]], [[Armenians]] | population_blank_2_title = Religious denominations | population_blank_2 = [[Islam]], [[Christianity]], [[Yazidism]] | blank_name_sec1 = Official languages | blank_info_sec1 = [[عەرەبی]], [[Syriac language|Syriac]], [[زمانی کوردی]] | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Telephone numbering plan|Area code]] | area_code = +٩٦٣ ٥٢ | iso_code = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''کانتۆنی جزیرە''' گەورەترین کانتۆنی [[ڕۆژاوای کوردستان]]ە. وەک دوو کانتۆنەکەی ڕۆژاوا ئەم کانتۆنەش [[ئۆتۆنۆمی]]یە بەشێوەی [[دی فاکتۆ]] دامەزراوە. ڕۆژی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ دامەزراندنی کانتۆنی جزیرە ڕاگەیەندرا. حکوومەتی کانتۆنەکە لە ٢٢ وەزارەت پێکدێت کە ئەکرەم حەسۆ سەرۆکوەزیرانی کانتۆنەکەیە. ==مێژوو== لە کۆتاییی سەدەی ١٠یەمدا، ھۆزی حومەیدیی کوردی لەوەڕگەی زستانەیان لە ناوچەی جەزیرەدا ھەبوو و لەگەڵ ھێزەکانی فەرمانڕەوای بوەیھی «عەزودەددەولە»دا تووشی پێکدادان بوون. لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا (١٢٩٩–١٩٢٢)، گرووپە ھۆزە گەورە کوردزمانەکان چ لە [[ئەنادۆڵ]]ەوە نیشتەجێ بوون و چ بۆ ناوچەکانی باکووری سووریا ڕاگوازرانەوە. گەورەترینی ئەم گرووپە ھۆزانە یەکێتیی [[ڕەشوان]] بوو، کە سەرەتا لە پارێزگای ئادیامان بوون بەڵام لە کۆتاییدا لە سەرانسەری ئەنادۆڵدا نیشتەجێ بوون. یەکێتیی میللی، کە لە ١٥١٨ بەدواوە ناوی براوە، بەھێزترین گرووپ بوو و لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٨دا بەسەر تەواوی دەشتایییەکانی باکووری سووریادا زاڵ بوو. نووسەری دانیمارکی «ک. نیبوور» کە لە ١٧٦٤دا گەشتی بۆ جەزیرە کردووە، پێنج ھۆزی [[کورد]]ی کۆچەری (دووکوری، کیکی، شەشەنی، موللی و ئەشێتی) و شەش ھۆزی [[عەرەب]]ی (تەی، کەعب، بەقەرە، جەحەیش، دیابات و شەڕابە)ی تۆمار کردووە. بە گوتەی نیبوور، ھۆزە کوردەکان لە نزیک [[مێردین]] لە [[باکووری کوردستان]] نیشتەجێ بوون، و پارەیان بە پارێزگاری ئەو شارە دەدا بۆ مافی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لە جەزیرەی [[ڕۆژاوای کوردستان]]. ھۆزە کوردەکان وردە وردە لە گوند و شارەکاندا نیشتەجێ بوون و تا ئێستاش لە جەزیرە ([[پارێزگای حەسیچە]]ی سووریا) ماونەتەوە. پارێزگای عوسمانیی [[ئامەد]]، کە بەشێک لە باکووری سووریای ئێستای دەگرتەوە، لە ماوەی چاکسازییەکانی تەنزیماتدا (١٨٣٩–١٨٦٧) بە «[[ئەیالەتی کوردستان]]» ناودەبرا. دیمۆگرافیای [[ڕۆژاوای کوردستان]] لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆوە بینی کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] پاکتاوی ڕەگەزییان دژی دانیشتووانی [[ئەرمەنی]] و [[ئاشووری]]ی مەسیحی ئەنجامدا. ھەندێک لە ھۆزە کوردەکان بەشدارییان لەو دڕندەییانەدا کرد کە دژیان ئەنجام دەدرا. زۆرێک لە ئاشوورییەکان لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەدا بۆ سووریا ڕایانکرد و بە پلەی یەکەم لە ناوچەی جەزیرە نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٩٢٦ەوە، ناوچەکە کۆچی کوردانی بەخۆوە بینی بەھۆی شکستی [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]] دژی دەسەڵاتدارانی [[تورکیا]]. مەزەندە دەکرێت لەو کاتەدا ٢٥،٠٠٠ کورد بۆ سووریا ڕایانکردبێت. لەکاتێکدا زۆرێک لە کوردەکانی سووریا سەدەھایە لەوێن، شەپۆلێک لە کوردەکان لە ماڵەکانیان لە تورکیا ڕایانکرد و لە سووریا نیشتەجێ بوون، کە لەوێ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە [[ڕەگەزنامە]]یان پێدرا. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی بچووک بەڵام بەھێز لە [[قامیشلۆ]] دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لە بەرپرسانی ژێرفەرمانی فەڕەنسی، بزوتنەوەکە چالاکانە ھەوڵی بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]] ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی فەڕەنسا و جیابوونەوە لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[عەرەب]] نین. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی داھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی شەممەر بوون، شارۆچکەی [[عاموودێ]]یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی ئاشووریی [[دێرک، سووریا|دێرک]] کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام ئاشوورییەکان ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردەکان لە [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، دێرک، دەرباسییە و عاموودێی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. بەپێی ڕاپۆرتی فەڕەنسا بۆ کۆمەڵەی نەتەوەکان لە ١٩٣٧دا، دانیشتووانی جەزیرە لە ٨٢،٠٠٠ گوندنشینی کورد، ٤٢،٠٠٠ کۆچەری عەرەبی موسڵمان، و ٣٢،٠٠٠ دانیشتووی شارە مەسیحییەکان (ئاشووری و ئەرمەنی) پێکھاتبوون. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خۆبەڕێوەبەری کوردی-مەسیحی لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خۆبەڕێوەبەری ھاوشێوەی سەنجەقی ئەسکەندەروون، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی کوردی لە خوێندنگەکان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن میشێل دۆمێ، شارەداری قامیشلۆ، حەننا ھەبێ، ڤیکاری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد حاجۆ ئاغا سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و جەرابلوس بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی عەرەب کە بە کوتلەی نیشتمانی دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. پارێزگاری جەزیرە کە لەلایەن دیمەشقەوە دیاریکرابوو، مەبەستی بوو دانیشتووان چەک بکات و ھانی نیشتەجێبوونی جووتیارە عەرەبەکانی [[حەلەب]]، [[حومس]] و [[حەما]] بدات لە جەزیرە. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە عاموودا لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، [[حاجۆ ئاغا]] سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ خۆبەڕێوەبەری. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، گابریل پواو، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، لاتاکیا و جەزیرە لە ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>Jongerden, Joost; Verheij, Jelle (2012). Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. BRILL. p. 6. ISBN 9789004225183.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C</ref> == جوگرافیا == === شار و شارۆچکەکان === ئەو شار و شارۆچکانەی کە دەکەنەوە کانتۆنی جزیرە * [[قامیشلۆ]] * [[حەسەکە]] * [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|سەری کانی]] * [[دێرک، سووریا|دێرک]] * [[عاموودێ]] * درپەسپیێ === ئایین === دانیشتووانی کانتۆنەکە لەڕووی ئاینییەوە پێکدێن لە [[موسڵمان]] و [[کریستیان]] و [[ئێزدی]]. == ئابووری == ئابووری کانتۆنەکە پشتبەستووە بە [[وەرزێڕی]] (کشتووکاڵ) و [[نەوت]] {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Jazira Canton}} [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کانتۆنەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] p700iltqj0d7l462v2b68zlctnernd6 1586055 1586054 2026-05-22T07:24:28Z 1silent scientist 51740 /* ئابووری */ 1586055 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = کانتۆنی جزیرە | native_name_lang = Kantona Cizîrê ya Rojavaya Kurdistanê | settlement_type = یەکێ لەسێ کانتۆنەکەی [[ڕۆژئاوای کوردستان]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | image_flag_caption = Flag of Rojava | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Syria | pushpin_label = Al-Qamishli | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[قامیشلۆ]] لە [[سوریا]] | latd = 37.05 | longd = 41.216667 | coor_pinpoint = Al-Qamishli | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = SY | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Syria}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Syria|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Al-Hasakah Governorate|Al Hasakah]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = Autonomy declared | established_date = {{start date|2014|01|21}} | founder = | seat_type = Administrative center | seat = [[Al-Qamishli]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Prime Minister | leader_name = ئەکەرم حەسۆ | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use<ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_magnitude = <!--<ref></ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = | pop_est_as_of = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | population_blank_1_title = Ethnicities | population_blank_1 = [[Arabs]], [[Assyrian people|Assyrians]], [[Kurds]], [[Armenians]] | population_blank_2_title = Religious denominations | population_blank_2 = [[Islam]], [[Christianity]], [[Yazidism]] | blank_name_sec1 = Official languages | blank_info_sec1 = [[عەرەبی]], [[Syriac language|Syriac]], [[زمانی کوردی]] | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Telephone numbering plan|Area code]] | area_code = +٩٦٣ ٥٢ | iso_code = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''کانتۆنی جزیرە''' گەورەترین کانتۆنی [[ڕۆژاوای کوردستان]]ە. وەک دوو کانتۆنەکەی ڕۆژاوا ئەم کانتۆنەش [[ئۆتۆنۆمی]]یە بەشێوەی [[دی فاکتۆ]] دامەزراوە. ڕۆژی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ دامەزراندنی کانتۆنی جزیرە ڕاگەیەندرا. حکوومەتی کانتۆنەکە لە ٢٢ وەزارەت پێکدێت کە ئەکرەم حەسۆ سەرۆکوەزیرانی کانتۆنەکەیە. ==مێژوو== لە کۆتاییی سەدەی ١٠یەمدا، ھۆزی حومەیدیی کوردی لەوەڕگەی زستانەیان لە ناوچەی جەزیرەدا ھەبوو و لەگەڵ ھێزەکانی فەرمانڕەوای بوەیھی «عەزودەددەولە»دا تووشی پێکدادان بوون. لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا (١٢٩٩–١٩٢٢)، گرووپە ھۆزە گەورە کوردزمانەکان چ لە [[ئەنادۆڵ]]ەوە نیشتەجێ بوون و چ بۆ ناوچەکانی باکووری سووریا ڕاگوازرانەوە. گەورەترینی ئەم گرووپە ھۆزانە یەکێتیی [[ڕەشوان]] بوو، کە سەرەتا لە پارێزگای ئادیامان بوون بەڵام لە کۆتاییدا لە سەرانسەری ئەنادۆڵدا نیشتەجێ بوون. یەکێتیی میللی، کە لە ١٥١٨ بەدواوە ناوی براوە، بەھێزترین گرووپ بوو و لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٨دا بەسەر تەواوی دەشتایییەکانی باکووری سووریادا زاڵ بوو. نووسەری دانیمارکی «ک. نیبوور» کە لە ١٧٦٤دا گەشتی بۆ جەزیرە کردووە، پێنج ھۆزی [[کورد]]ی کۆچەری (دووکوری، کیکی، شەشەنی، موللی و ئەشێتی) و شەش ھۆزی [[عەرەب]]ی (تەی، کەعب، بەقەرە، جەحەیش، دیابات و شەڕابە)ی تۆمار کردووە. بە گوتەی نیبوور، ھۆزە کوردەکان لە نزیک [[مێردین]] لە [[باکووری کوردستان]] نیشتەجێ بوون، و پارەیان بە پارێزگاری ئەو شارە دەدا بۆ مافی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لە جەزیرەی [[ڕۆژاوای کوردستان]]. ھۆزە کوردەکان وردە وردە لە گوند و شارەکاندا نیشتەجێ بوون و تا ئێستاش لە جەزیرە ([[پارێزگای حەسیچە]]ی سووریا) ماونەتەوە. پارێزگای عوسمانیی [[ئامەد]]، کە بەشێک لە باکووری سووریای ئێستای دەگرتەوە، لە ماوەی چاکسازییەکانی تەنزیماتدا (١٨٣٩–١٨٦٧) بە «[[ئەیالەتی کوردستان]]» ناودەبرا. دیمۆگرافیای [[ڕۆژاوای کوردستان]] لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆوە بینی کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] پاکتاوی ڕەگەزییان دژی دانیشتووانی [[ئەرمەنی]] و [[ئاشووری]]ی مەسیحی ئەنجامدا. ھەندێک لە ھۆزە کوردەکان بەشدارییان لەو دڕندەییانەدا کرد کە دژیان ئەنجام دەدرا. زۆرێک لە ئاشوورییەکان لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەدا بۆ سووریا ڕایانکرد و بە پلەی یەکەم لە ناوچەی جەزیرە نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٩٢٦ەوە، ناوچەکە کۆچی کوردانی بەخۆوە بینی بەھۆی شکستی [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]] دژی دەسەڵاتدارانی [[تورکیا]]. مەزەندە دەکرێت لەو کاتەدا ٢٥،٠٠٠ کورد بۆ سووریا ڕایانکردبێت. لەکاتێکدا زۆرێک لە کوردەکانی سووریا سەدەھایە لەوێن، شەپۆلێک لە کوردەکان لە ماڵەکانیان لە تورکیا ڕایانکرد و لە سووریا نیشتەجێ بوون، کە لەوێ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە [[ڕەگەزنامە]]یان پێدرا. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی بچووک بەڵام بەھێز لە [[قامیشلۆ]] دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لە بەرپرسانی ژێرفەرمانی فەڕەنسی، بزوتنەوەکە چالاکانە ھەوڵی بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]] ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی فەڕەنسا و جیابوونەوە لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[عەرەب]] نین. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی داھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی شەممەر بوون، شارۆچکەی [[عاموودێ]]یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی ئاشووریی [[دێرک، سووریا|دێرک]] کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام ئاشوورییەکان ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردەکان لە [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، دێرک، دەرباسییە و عاموودێی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. بەپێی ڕاپۆرتی فەڕەنسا بۆ کۆمەڵەی نەتەوەکان لە ١٩٣٧دا، دانیشتووانی جەزیرە لە ٨٢،٠٠٠ گوندنشینی کورد، ٤٢،٠٠٠ کۆچەری عەرەبی موسڵمان، و ٣٢،٠٠٠ دانیشتووی شارە مەسیحییەکان (ئاشووری و ئەرمەنی) پێکھاتبوون. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خۆبەڕێوەبەری کوردی-مەسیحی لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خۆبەڕێوەبەری ھاوشێوەی سەنجەقی ئەسکەندەروون، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی کوردی لە خوێندنگەکان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن میشێل دۆمێ، شارەداری قامیشلۆ، حەننا ھەبێ، ڤیکاری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد حاجۆ ئاغا سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و جەرابلوس بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی عەرەب کە بە کوتلەی نیشتمانی دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. پارێزگاری جەزیرە کە لەلایەن دیمەشقەوە دیاریکرابوو، مەبەستی بوو دانیشتووان چەک بکات و ھانی نیشتەجێبوونی جووتیارە عەرەبەکانی [[حەلەب]]، [[حومس]] و [[حەما]] بدات لە جەزیرە. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە عاموودا لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، [[حاجۆ ئاغا]] سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ خۆبەڕێوەبەری. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، گابریل پواو، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، لاتاکیا و جەزیرە لە ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>Jongerden, Joost; Verheij, Jelle (2012). Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. BRILL. p. 6. ISBN 9789004225183.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C</ref> == جوگرافیا == === شار و شارۆچکەکان === ئەو شار و شارۆچکانەی کە دەکەنەوە کانتۆنی جزیرە * [[قامیشلۆ]] * [[حەسەکە]] * [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|سەری کانی]] * [[دێرک، سووریا|دێرک]] * [[عاموودێ]] * درپەسپیێ === ئایین === دانیشتووانی کانتۆنەکە لەڕووی ئاینییەوە پێکدێن لە [[موسڵمان]] و [[کریستیان]] و [[ئێزدی]]. ==ئابووری== ئابووریی کانتۆنی جەزیرە بە پلەی یەکەم لەسەر [[کشتوکاڵ]] بەندە، ١٧ لەسەدی بەرھەمھێنانی کشتوکاڵیی سووریا پێکدەھێنێت، بەتایبەتی گەنم و لۆکە کە لەوێ بە زۆری دەچێنرێن. بەو پێیەی «سەبەتەی نانی» سووریایە، بەرھەمھێنانی [[گەنم]] پێش شەڕی ناوخۆیی سووریا نزیکەی ١.٨ ملیۆن تۆن بووە لە ساڵێکدا، بەڵام لە لووتکەی شەڕەکەدا بۆ ٠.٥ ملیۆن تۆن دابەزیوە. دەستەی ئابووری ھانی چاندنی جۆراوجۆری [[سەوزە]] و [[میوە]] دەدات لەبری تەنھا چاندنی گەنم؛ لە [[عاموودێ]] ناوەندێک بۆ پەرەپێدانی [[نەمام]] دروست کراوە. گەشەپێدانی ئابووریی خانووی پلاستیکی ھان دەدرێت. لە ئەلقەحتانییە، گوندێکی ژینگەیی دامەزرا تا دانیشتووانی ناوخۆیی ڕۆژاوا بتوانن لە خۆبەخشە نێونەتەوەیییەکانەوە ئەزموون لە ژینگەناسیدا بەدەست بھێنن. تا ساڵی ٢٠٢٠، ٤٠ کۆپەراتیڤی کرێکاران دامەزراون کە ھەر یەکەیان لە نێوان پێنج بۆ دە خێزان پێکدێن. ھەژدە دانەیان لەلایەن «ئابووریی ژن»ی کۆنگرەی ستار ڕێکخراون، کە ڕێکخراوێکە تیشک دەخاتە سەر چالاکییەکانی ژنان لە بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریادا. ناوچەی جەزیرە زێدی چەندین کێڵگەی [[نەوت]]ییە، لەوانە باشترین کێڵگەی بەرھەمھێنەری سووریا لە [[ڕومێلان]]. تا ھاوینی ٢٠١٦، بەرھەمھێنانی نەوت لە ناوچەی جەزیرە بە ٤٠،٠٠٠ بەرمیل لە ڕۆژێکدا مەزەندە دەکرا. ھەندێک کەس لە پاڵاوتنی سەرەتاییی نەوتدا کار دەکەن، کە دەبێتە ھۆی مەترسی تەندروستی و پیسبوونی ژینگە. سامانی نەوت لەگەڵ گەمارۆی ئابووریی سەر بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا لە ناوچە ھاوسێیەکانی ژێر کۆنترۆڵی [[تورکیا]]. [[کارەبا]] لە ڕێگەی [[بەنداوی تشرین]] لەسەر [[فورات]] دابین دەکرێت، کە لە ناوچەی فوراتدایە؛ جگە لەوەش کارەبا لە ڕێگەی مۆلیدەی دیزڵەوە بەرھەم دەھێنرێت. ===باج=== لە تەممووزی ٢٠١٧دا، ناوچەی جەزیرە بوو بە یەکەم ناوچە لە بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا کە باجی دەرامەتی تێدا جێبەجێ کرا، بەجۆرێک دەرامەتی ھاووڵاتییان کە لە ١٠٠،٠٠٠ [[لیرەی سووری]] (کە لەو کاتەدا ھاوتای نزیکەی ٢٠٠ [[دۆلاری ئەمریکی]] بوو) زیاتر بێت لە مانگێکدا، [[باج]]ی لێ وەربگیرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Jazira Canton}} {{تد|کوردستان|سووریا|جوگرافیا}} [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کانتۆنەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] oe6fn9c8jk2uafin4iw4i43izwrtw14 1586056 1586055 2026-05-22T07:27:11Z 1silent scientist 51740 /* ئابووری */ 1586056 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = کانتۆنی جزیرە | native_name_lang = Kantona Cizîrê ya Rojavaya Kurdistanê | settlement_type = یەکێ لەسێ کانتۆنەکەی [[ڕۆژئاوای کوردستان]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | image_flag_caption = Flag of Rojava | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Syria | pushpin_label = Al-Qamishli | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = [[قامیشلۆ]] لە [[سوریا]] | latd = 37.05 | longd = 41.216667 | coor_pinpoint = Al-Qamishli | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | coordinates_region = SY | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Syria}} | subdivision_type1 = [[Governorates of Syria|Governorate]] | subdivision_name1 = [[Al-Hasakah Governorate|Al Hasakah]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = Autonomy declared | established_date = {{start date|2014|01|21}} | founder = | seat_type = Administrative center | seat = [[Al-Qamishli]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = Prime Minister | leader_name = ئەکەرم حەسۆ | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use<ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref></ref> --> | area_magnitude = <!--<ref></ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = | pop_est_as_of = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | population_blank_1_title = Ethnicities | population_blank_1 = [[Arabs]], [[Assyrian people|Assyrians]], [[Kurds]], [[Armenians]] | population_blank_2_title = Religious denominations | population_blank_2 = [[Islam]], [[Christianity]], [[Yazidism]] | blank_name_sec1 = Official languages | blank_info_sec1 = [[عەرەبی]], [[Syriac language|Syriac]], [[زمانی کوردی]] | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = [[Telephone numbering plan|Area code]] | area_code = +٩٦٣ ٥٢ | iso_code = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | footnotes = }} '''کانتۆنی جزیرە''' گەورەترین کانتۆنی [[ڕۆژاوای کوردستان]]ە. وەک دوو کانتۆنەکەی ڕۆژاوا ئەم کانتۆنەش [[ئۆتۆنۆمی]]یە بەشێوەی [[دی فاکتۆ]] دامەزراوە. ڕۆژی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ دامەزراندنی کانتۆنی جزیرە ڕاگەیەندرا. حکوومەتی کانتۆنەکە لە ٢٢ وەزارەت پێکدێت کە ئەکرەم حەسۆ سەرۆکوەزیرانی کانتۆنەکەیە. ==مێژوو== لە کۆتاییی سەدەی ١٠یەمدا، ھۆزی حومەیدیی کوردی لەوەڕگەی زستانەیان لە ناوچەی جەزیرەدا ھەبوو و لەگەڵ ھێزەکانی فەرمانڕەوای بوەیھی «عەزودەددەولە»دا تووشی پێکدادان بوون. لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا (١٢٩٩–١٩٢٢)، گرووپە ھۆزە گەورە کوردزمانەکان چ لە [[ئەنادۆڵ]]ەوە نیشتەجێ بوون و چ بۆ ناوچەکانی باکووری سووریا ڕاگوازرانەوە. گەورەترینی ئەم گرووپە ھۆزانە یەکێتیی [[ڕەشوان]] بوو، کە سەرەتا لە پارێزگای ئادیامان بوون بەڵام لە کۆتاییدا لە سەرانسەری ئەنادۆڵدا نیشتەجێ بوون. یەکێتیی میللی، کە لە ١٥١٨ بەدواوە ناوی براوە، بەھێزترین گرووپ بوو و لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٨دا بەسەر تەواوی دەشتایییەکانی باکووری سووریادا زاڵ بوو. نووسەری دانیمارکی «ک. نیبوور» کە لە ١٧٦٤دا گەشتی بۆ جەزیرە کردووە، پێنج ھۆزی [[کورد]]ی کۆچەری (دووکوری، کیکی، شەشەنی، موللی و ئەشێتی) و شەش ھۆزی [[عەرەب]]ی (تەی، کەعب، بەقەرە، جەحەیش، دیابات و شەڕابە)ی تۆمار کردووە. بە گوتەی نیبوور، ھۆزە کوردەکان لە نزیک [[مێردین]] لە [[باکووری کوردستان]] نیشتەجێ بوون، و پارەیان بە پارێزگاری ئەو شارە دەدا بۆ مافی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لە جەزیرەی [[ڕۆژاوای کوردستان]]. ھۆزە کوردەکان وردە وردە لە گوند و شارەکاندا نیشتەجێ بوون و تا ئێستاش لە جەزیرە ([[پارێزگای حەسیچە]]ی سووریا) ماونەتەوە. پارێزگای عوسمانیی [[ئامەد]]، کە بەشێک لە باکووری سووریای ئێستای دەگرتەوە، لە ماوەی چاکسازییەکانی تەنزیماتدا (١٨٣٩–١٨٦٧) بە «[[ئەیالەتی کوردستان]]» ناودەبرا. دیمۆگرافیای [[ڕۆژاوای کوردستان]] لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆوە بینی کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] پاکتاوی ڕەگەزییان دژی دانیشتووانی [[ئەرمەنی]] و [[ئاشووری]]ی مەسیحی ئەنجامدا. ھەندێک لە ھۆزە کوردەکان بەشدارییان لەو دڕندەییانەدا کرد کە دژیان ئەنجام دەدرا. زۆرێک لە ئاشوورییەکان لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەدا بۆ سووریا ڕایانکرد و بە پلەی یەکەم لە ناوچەی جەزیرە نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ١٩٢٦ەوە، ناوچەکە کۆچی کوردانی بەخۆوە بینی بەھۆی شکستی [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران]] دژی دەسەڵاتدارانی [[تورکیا]]. مەزەندە دەکرێت لەو کاتەدا ٢٥،٠٠٠ کورد بۆ سووریا ڕایانکردبێت. لەکاتێکدا زۆرێک لە کوردەکانی سووریا سەدەھایە لەوێن، شەپۆلێک لە کوردەکان لە ماڵەکانیان لە تورکیا ڕایانکرد و لە سووریا نیشتەجێ بوون، کە لەوێ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ژێرفەرمانی فەڕەنسییەوە [[ڕەگەزنامە]]یان پێدرا. لە کۆتایییەکانی ١٩٣٠کاندا بزوتنەوەیەکی جوداخوازی بچووک بەڵام بەھێز لە [[قامیشلۆ]] دەرکەوت. بە ھەندێک پاڵپشتی لە بەرپرسانی ژێرفەرمانی فەڕەنسی، بزوتنەوەکە چالاکانە ھەوڵی بۆ [[خۆبەڕێوەبەری]] ڕاستەوخۆ لەژێر دەسەڵاتی فەڕەنسا و جیابوونەوە لە سووریا دەدا لەسەر ئەو بنەمایەی کە زۆرینەی دانیشتووان [[عەرەب]] نین. نەتەوەخوازە سوورییەکان بزوتنەوەکەیان وەک ھەڕەشەیەکی قووڵ بۆ سەر دەسەڵاتی داھاتووی خۆیان دەبینی. نەتەوەخوازە سوورییەکان لەگەڵ سەرۆک ھۆزی عەرەبی «شەممەر» و ھۆزە کوردەکان ھاوپەیمانییان بەست. ئەوان پێکەوە ھێرشیان کردە سەر بزوتنەوەی مەسیحییەکان لە زۆرێک لە شار و گوندەکاندا. ھۆزە کوردە ناوخۆیییەکان کە ھاوپەیمانی ھۆزی شەممەر بوون، شارۆچکەی [[عاموودێ]]یان تاڵان کرد و سووتاندیان. لە ١٩٤١دا، کۆمەڵگەی ئاشووریی [[دێرک، سووریا|دێرک]] کەوتە بەر ھێرشێکی دڕندانە. ھەرچەندە ھێرشەکە شکستی ھێنا، بەڵام ئاشوورییەکان ھەستیان بە مەترسی کرد و بە ژمارەیەکی زۆر ناوچەکەیان جێھێشت، و کۆچی کوردەکان لە [[باکووری کوردستان]]ەوە بۆ ناوچەکە، دێرک، دەرباسییە و عاموودێی گۆڕی بۆ شارە زۆرینە کوردەکان. بەپێی ڕاپۆرتی فەڕەنسا بۆ کۆمەڵەی نەتەوەکان لە ١٩٣٧دا، دانیشتووانی جەزیرە لە ٨٢،٠٠٠ گوندنشینی کورد، ٤٢،٠٠٠ کۆچەری عەرەبی موسڵمان، و ٣٢،٠٠٠ دانیشتووی شارە مەسیحییەکان (ئاشووری و ئەرمەنی) پێکھاتبوون. لە نێوان ١٩٣٢–١٩٣٩دا، بزوتنەوەیەکی خۆبەڕێوەبەری کوردی-مەسیحی لە جەزیرە دەرکەوت. داواکارییەکانی بزوتنەوەکە بریتی بوون لە پێگەی خۆبەڕێوەبەری ھاوشێوەی سەنجەقی ئەسکەندەروون، پاراستنی سەربازانی فەڕەنسی، برەودان بە زمانی کوردی لە خوێندنگەکان و دامەزراندنی بەرپرسانی کورد. بزوتنەوەکە لەلایەن میشێل دۆمێ، شارەداری قامیشلۆ، حەننا ھەبێ، ڤیکاری گشتیی پاتریاکی سوریانی-کاتۆلیکی جەزیرە، و کەسایەتیی دیاری کورد حاجۆ ئاغا سەرکردایەتی دەکرا. ھەندێک لە ھۆزە عەرەبەکان پاڵپشتیی خودموخوازەکانیان دەکرد لەکاتێکدا ھەندێکی تر لایەنگری حکوومەتی ناوەندی بوون. لە ھەڵبژاردنە یاسادانانەکانی ١٩٣٦دا، بەربژێرە خودموخوازەکان ھەموو کورسییەکانی پەرلەمانیان لە جەزیرە و جەرابلوس بردەوە، لەکاتێکدا بزوتنەوەی نەتەوەخوازی عەرەب کە بە کوتلەی نیشتمانی دەناسران، لە ناوچەکانی تری سووریا ھەڵبژاردنەکانیان بردەوە. دوای سەرکەوتن، کوتلەی نیشتمانی ڕێبازێکی ڕامیاریی توندی بەرامبەر خودموخوازەکان گرتە بەر. پارێزگاری جەزیرە کە لەلایەن دیمەشقەوە دیاریکرابوو، مەبەستی بوو دانیشتووان چەک بکات و ھانی نیشتەجێبوونی جووتیارە عەرەبەکانی [[حەلەب]]، [[حومس]] و [[حەما]] بدات لە جەزیرە. لە تەممووزی ١٩٣٧دا، ململانێی چەکداری لە نێوان پۆلیسی سووریا و لایەنگرانی بزوتنەوەکە ڕوویدا. لە ئەنجامدا، پارێزگار و بەشێکی بەرچاوی ھێزەکانی پۆلیس لە ناوچەکە ڕایانکرد و یاخیبووان کارگێڕییەکی خودموختاری ناوخۆیییان لە جەزیرە دامەزراند. لە ئابی ١٩٣٧دا ژمارەیەک ئاشووری لە عاموودا لەلایەن سەرۆکێکی کوردی لایەنگری [[دیمەشق]]ەوە کوژران. لە ئەیلوولی ١٩٣٨دا، [[حاجۆ ئاغا]] سەرۆکایەتی کۆنفرانسێکی گشتیی لە جەزیرە کرد و داوای لە فەڕەنسا کرد بۆ خۆبەڕێوەبەری. کۆمیساری باڵای نوێی فەڕەنسا، گابریل پواو، پەرلەمانی ھەڵوەشاندەوە و کارگێڕیی خودموختاری بۆ [[چیای درووز]]، لاتاکیا و جەزیرە لە ١٩٣٩ دامەزراند کە تا ساڵی ١٩٤٣ بەردەوام بوو.<ref>Jongerden, Joost; Verheij, Jelle (2012). Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. BRILL. p. 6. ISBN 9789004225183.</ref><ref>McDowell, David (2004). A modern history of the Kurds. Tauris. p. 471.</ref><ref>Romano, David; Gurses, Mehmet (2014). Conflict, Democratization, and the Kurds in the Middle East: Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Palgrave Macmillan. pp. 88–89.</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. p. 146.</ref><ref>https://books.google.com/books/about/Syria_s_Kurds.html?hl=ar&id=g4f54qsU618C</ref> == جوگرافیا == === شار و شارۆچکەکان === ئەو شار و شارۆچکانەی کە دەکەنەوە کانتۆنی جزیرە * [[قامیشلۆ]] * [[حەسەکە]] * [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|سەری کانی]] * [[دێرک، سووریا|دێرک]] * [[عاموودێ]] * درپەسپیێ === ئایین === دانیشتووانی کانتۆنەکە لەڕووی ئاینییەوە پێکدێن لە [[موسڵمان]] و [[کریستیان]] و [[ئێزدی]]. ==ئابووری== ئابووریی کانتۆنی جەزیرە بە پلەی یەکەم لەسەر [[کشتوکاڵ]] بەندە، ١٧ لەسەدی بەرھەمھێنانی کشتوکاڵیی سووریا پێکدەھێنێت، بەتایبەتی گەنم و لۆکە کە لەوێ بە زۆری دەچێنرێن. بەو پێیەی «سەبەتەی نانی» سووریایە، بەرھەمھێنانی [[گەنم]] پێش شەڕی ناوخۆیی سووریا نزیکەی ١.٨ ملیۆن تۆن بووە لە ساڵێکدا، بەڵام لە لووتکەی شەڕەکەدا بۆ ٠.٥ ملیۆن تۆن دابەزیوە. دەستەی ئابووری ھانی چاندنی جۆراوجۆری [[سەوزە]] و [[میوە]] دەدات لەبری تەنھا چاندنی گەنم؛ لە [[عاموودێ]] ناوەندێک بۆ پەرەپێدانی [[نەمام]] دروست کراوە. گەشەپێدانی ئابووریی خانووی پلاستیکی ھان دەدرێت. لە ئەلقەحتانییە، گوندێکی ژینگەیی دامەزرا تا دانیشتووانی ناوخۆیی ڕۆژاوا بتوانن لە خۆبەخشە نێونەتەوەیییەکانەوە ئەزموون لە ژینگەناسیدا بەدەست بھێنن. تا ساڵی ٢٠٢٠، ٤٠ کۆپەراتیڤی کرێکاران دامەزراون کە ھەر یەکەیان لە نێوان پێنج بۆ دە خێزان پێکدێن. ھەژدە دانەیان لەلایەن «ئابووریی ژن»ی کۆنگرەی ستار ڕێکخراون، کە ڕێکخراوێکە تیشک دەخاتە سەر چالاکییەکانی ژنان لە بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریادا. ناوچەی جەزیرە زێدی چەندین کێڵگەی [[نەوت]]ییە، لەوانە باشترین کێڵگەی بەرھەمھێنەری سووریا لە [[ڕومێلان]]. تا ھاوینی ٢٠١٦، بەرھەمھێنانی نەوت لە ناوچەی جەزیرە بە ٤٠،٠٠٠ بەرمیل لە ڕۆژێکدا مەزەندە دەکرا. ھەندێک کەس لە پاڵاوتنی سەرەتاییی نەوتدا کار دەکەن، کە دەبێتە ھۆی مەترسی تەندروستی و پیسبوونی ژینگە. سامانی نەوت لەگەڵ گەمارۆی ئابووریی سەر بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا لە ناوچە ھاوسێیەکانی ژێر کۆنترۆڵی [[تورکیا]]. [[کارەبا]] لە ڕێگەی [[بەنداوی تشرین]] لەسەر [[فورات]] دابین دەکرێت، کە لە ناوچەی فوراتدایە؛ جگە لەوەش کارەبا لە ڕێگەی مۆلیدەی دیزڵەوە بەرھەم دەھێنرێت.<ref>https://web.archive.org/web/20170728225813/https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/</ref><ref>https://www.resilience.org/stories/2020-11-19/explainer-cooperatives-in-north-and-east-syria-developing-a-new-economy/</ref> ===باج=== لە تەممووزی ٢٠١٧دا، ناوچەی جەزیرە بوو بە یەکەم ناوچە لە بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا کە باجی دەرامەتی تێدا جێبەجێ کرا، بەجۆرێک دەرامەتی ھاووڵاتییان کە لە ١٠٠،٠٠٠ [[لیرەی سووری]] (کە لەو کاتەدا ھاوتای نزیکەی ٢٠٠ [[دۆلاری ئەمریکی]] بوو) زیاتر بێت لە مانگێکدا، [[باج]]ی لێ وەربگیرێت.<ref>https://web.archive.org/web/20170710005217/http://aranews.net/2017/07/rojava-administration-impose-tax-system-northern-syria/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Jazira Canton}} {{تد|کوردستان|سووریا|جوگرافیا}} [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کانتۆنەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای حەسیچە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] i60u3p6bt5sdabgsl1ugahchhu0spvm 0 120858 1586078 1407295 2026-05-22T09:00:47Z 1silent scientist 51740 1586078 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement| | name = کانتۆنی عەفرین | native_name = Herêma Efrînê{{ھن}}إقلیم عفرین{{ھن}}ܦܢܝܬܐ ܕܥܦܪܝܢ | native_name_lang = ku | settlement_type = یەک لە حەوت کانتۆنە دی فاکتۆکانی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Afrin Canton.svg | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Regions of the Autonomous Administration of North and East Syria.png | map_alt = | map_caption = [[ھەرێمەکانی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|پێنج کانتۆنەکانی]] [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]] | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = <!--| parts_type = Occupation | parts_style = para | parts = | p1 ={{flagicon image|Flag of Syria 2011, observed.svg}}{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[Turkish occupation of northern Syria]] --> | coor_pinpoint = عەفرین | coordinates_footnotes = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{ئاڵا|سووریا}} | subdivision_name1 = [[پارێزگای حەلەب]] | subdivision_type2 = خۆبەڕێوەبەریی دی فاکتۆ | subdivision_name2 = [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = ڕاگەیاندنی خۆبەڕێوەبەری (ئۆتۆنۆمی) | established_date = {{start date|2014|01|29}} | founder = | government_footnotes = | leader_party = | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = ٣٢٣٫٠٠٠<ref name=rudaw2018>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/270120184|سەردێڕ=UN 'alarmed' over children casualties in Afrin}}</ref> | pop_est_as_of = ٢٠١٨ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = کۆدی ناوچە | area_code = ٢١ ٩٦٣+ | iso_code = | website = | footnotes = | official_name = }} '''کانتۆنی عەفرین''' ({{بە کوردیی باکووری|Herêma Efrînê}}، {{بە عەرەبی|إقليم عفرين}}) یەکێکە لە سێ ناوچە ڕەسەنەکانی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریایە]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]]. پێشتر کانتۆنەکە دوو کانتۆنی ھەبووە، [[کانتۆنی عەفرین]]، کە پێکھاتووە لە [[عەفرین|شاری عەفرین]] (شارۆچکەکانی شرێوا، مۆباتا، شێرێ و مەیدانکە کە سەر بە خۆی بوون)، ناوچەی جندرێس، ناوچەی ڕاجۆ (لەگەڵ شارۆچکەکانی بولبول و مەیدان و بەھدینە)، ھەروەھا [[کانتۆنی شەھبا]] کە پێکھاتووە لە ناوچەی تەل ڕەفعەت (لەگەڵ شارۆچکەکانی ئەحراز، فەفین و کەفر نایا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The administrative division of Efrîn region &#124; ANHA|ناونیشان=http://en.hawarnews.com/the-administrative-division-of-efrin-region/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170920190747/http://en.hawarnews.com/the-administrative-division-of-efrin-region/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> دەربارەی [[مەنبج]] ھیچ ڕوونییەک نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rojava authorities|سەردێڕ=Announce elections|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/29072017|وێبگە=Rudaw}}</ref><ref name="Salim Muslim interview">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Muslim|یەکەم=Salim|سەردێڕ=Only way to keep Syria united by the adoption of a decentralised, democratic and secular system|ناونیشان=https://www.vrede.be/nieuws/de-enige-manier-om-syrie-bij-elkaar-te-houden-de-invoering-van-een-gedecentraliseerd|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=vrede.be|بڵاوکەرەوە=Vrede vzw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Iddon|یەکەم=Paul|سەردێڕ=The power plays behind Russia's deconfliction in Afrin|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/analysis/10092017|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Rudaw|agency=Rudaw|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Rudaw2017-07-28">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kurdish force may leave Raqqa campaign if Turkey continues attacks|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/28022017|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Rudaw|agency=Rudaw|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧|ref=Rudaw2017-07-28}}</ref> == مێژوو == {{see also|ململانێی ڕۆژاوای کوردستان}} بە بۆچوونی [[ڕێنێ دووسۆ]]، ناوچەی [[کوردداخ]] و دەشتایییەکەی نزیک [[ئانتیک]] لە کۆنەوە لەلایەن کوردەکانەوە ئاوەدان کراوەتەوە.<ref name=dussaud>{{cite book|last1=Dussaud|first1=René|title= Topographie historique de la Syrie antique et médiévale|url=https://archive.org/details/topographiehisto00duss_893|url-access=limited|year=1927|publisher=Geuthner|pages=[https://archive.org/details/topographiehisto00duss_893/page/n241 425]}}</ref><ref>{{Cite book|title=A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan|last=Chaliand|first=Gérard|publisher=Zed Books|year=1993|isbn=9781856491945|pages=196}}</ref> بە بۆچوونی زانای کورد [[عیسمەت شەریف وانلی]]، ھۆکار ھەیە بۆ باوەڕکردن بەوەی کە نیشتەجێبوونە کوردییەکان لە [[چیاکانی کورد]] بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]] دەگەڕێنەوە، چونکە ئەو ناوچانە کەوتبوونە سەر ڕێگای [[ئانتیک]]؛ کوردەکان لە سەردەمە سەرەتایییەکاندا وەک بەکرێگیراو و کەوانەداری سوارە خزمەتیان کردووە.<ref>{{cite book|last1=Kreyenbroek|first1=Philip G.|author-link1=Philip G. Kreyenbroek|last2=Sperl|first2=Stefan|author-link2=Stefan Sperl|title=The Kurds: A Contemporary Overview|url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA116|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90766-3|page=116}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، کاتێک [[جەنگە خاچپەرستییەکان|جەنگە خاچپەرستییەکان]] لە کۆتاییی سەدەی ١١یەمدا ھەڵگیرسان، چیاکانی کورد پێشتر نیشتەجێی کورد بوون.<ref name=sperl>{{cite book|last1=Kreyenbroek|first1=Philip G.|author-link1=Philip G. Kreyenbroek|last2=Sperl|first2=Stefan|author-link2=Stefan Sperl|title=The Kurds: A Contemporary Overview|url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA114|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90766-3|page=114}}</ref> ناوچەی دەوروبەری عەفرین وەک ناوەندی [[سۆفیگەری|سۆفیگەرییەکی]] جیاوازی «ئیسلامی کوردی» گەشەی کرد.<ref>{{cite book|first=Jordi |last=Tejel |url=http://www.kurdipedia.org/books/74488.pdf |title=Syria's kurds history, politics and society |year=2009 |publisher=Routledge |location=London |isbn=978-0-203-89211-4 |pages=100–101 |edition=1. publ. |author2=Welle, Jane |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001038/http://www.kurdipedia.org/books/74488.pdf |archive-date=2016-03-04 }}</ref> لە سووریای ھاوچەرخی دوای سەربەخۆیی، کۆمەڵگەی کوردیی کانتۆنەکە کەوتە ژێر [[ڕامیاری]]یەکانی [[عەرەباندن]]ی توندی حکوومەتی دیمەشق.<ref>{{cite web|title=SYRIA: The Silenced Kurds; Vol. 8, No. 4(E)|url=https://www.hrw.org/reports/1996/Syria.htm|website=Human Rights Watch|date=1996}}</ref> لە میانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]دا، ھێزەکانی حکوومەتی دیمەشق لە بەھاری ٢٠١٢دا لە کانتۆنەکە کشانەوە بۆ ئەوەی ڕێگا بۆ [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و خۆبەڕێوەبەریی خۆسەر لەژێر [[بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] بکەنەوە، کە بە فەرمی لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا ڕای گەیاندرا.<ref name=schmiedinger>{{cite web|url=https://www.newsdeeply.com/syria/community/2016/02/24/afrin-and-the-race-for-the-azaz-corridor|title=Afrin and the Race for the Azaz Corridor|author=Thomas Schmidinger|publisher=Newsdeeply|date=24 February 2016|access-date=2016-10-23}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٨، توندوتیژی لە عەفرین کەم بوو، کە تۆپبارانی [[بەرەی نوسرە]]<ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2015/08/nusra-militants-shell-kurdish-areas-in-syrias-afrin-kurds-respond/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830041702/http://aranews.net/2015/08/nusra-militants-shell-kurdish-areas-in-syrias-afrin-kurds-respond/|url-status=dead|archive-date=August 30, 2015|title=Nusra militants shell Kurdish areas in Syria's Afrin, Kurds respond|publisher=ARA News|date=30 August 2015|access-date=2016-10-23}}</ref> و ھەروەھا [[توورکیا]]ی دەگرتەوە.<ref>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=50392|title=Turkish forces shell Afrin countryside, killing and injuring about 16 most of them from the self-defense forces and Asayish|publisher=SOHR|date=9 July 2016|access-date=2016-10-23}}</ref><ref name=schmiedinger /><ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2016/02/turkey-bombs-kurdish-city-of-afrin-northern-syria-civilian-casualties-reported/|title=Turkey strikes Kurdish city of Afrin northern Syria, civilian casualties reported|publisher=ARA News|date=19 February 2016|access-date=2016-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103054447/http://aranews.net/2016/02/turkey-bombs-kurdish-city-of-afrin-northern-syria-civilian-casualties-reported/|archive-date=2016-11-03|url-status=dead}}</ref> [[پەڕگە:Turkish Army Captured Afrin 01.jpg|وێنۆک|[[ھێزە زەمینییەکانی توورکیا|سەربازانی توورکیا]] و شەڕکەرانی [[سوپای نیشتیمانیی سووریا|سنا]] لەو بینایەی [[عەفرین، سووریا|عەفرین]] کە میوانداریی حکوومەتی بە سەرۆکایەتیی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]ی [[ھەرێمی عەفرین|ناوچەکە]]ی دەکرد، ١٨ی ئازاری ٢٠١٨]] کانتۆنی عەفرین لە ئەنجامی [[ھێرشی عەفرین]]ی ٢٠١٨ لەلایەن [[ھێزە زەمینییەکانی توورکیا]] و [[سوپای نیشتیمانیی سووریا]]وە (سنا) کۆنترۆڵ کرا. دەیان ھەزار [[پەنابەرانی کورد]] پێش کۆنترۆڵکردنی لەلایەن سنا لە ئازاری ٢٠١٨دا لە شاری عەفرین ھەڵاتن،<ref>{{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/kurds-locked-out-afrin-ghouta-refugees-take-their-place|title=Kurds locked out of Afrin as Ghouta refugees take their place}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/07/too-many-strange-faces-kurds-fear-forced-demographic-shift-in-afrin|title = 'Nothing is ours anymore': Kurds forced out of Afrin after Turkish assault| website=[[TheGuardian.com]] |date = 7 June 2018}}</ref> و یەپەگە بەڵێنی وەرگرتنەوەی دایەوە. دواتر یەپەگە مەبەستی خۆی بۆ دەستپێکردنی [[شەڕی پارتیزانی]] لە کانتۆنی عەفرین ڕای گەیاند،<ref>{{cite web|last1=Al Jazeera|title=Syrian civilians flee embattled Eastern Ghouta and Afrin|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/03/syrian-civilians-flee-embattled-eastern-ghouta-afrin-180316160255579.html|website=Al Jazeera|publisher=Al Jazeera Media Network|date=16 March 2018|access-date=2 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/11-killed-bomb-blast-syrias-afrin-falls-pro-turkish-forces-428752063 |title=11 killed in bomb blast as Syria's Afrin falls to pro-Turkish forces |work=[[Middle East Eye]] |date=19 March 2018 |access-date=19 March 2018}}</ref> کە بووە ھۆی [[ڕاپەڕینی ھێزەکانی سووریای دیموکرات لە باکووری حەلەب]]. == ئابووری == [[پەڕگە:Aleppo soap 01.jpg|چەپ|وێنۆک|250px|سابوونی [[حەلەب]]]] بەرھەمھێنانێکی جۆراوجۆری [[کشتوکاڵ]]ی لە چەقی ئابووریی کانتۆنی عەفریندا بوو،<ref>{{cite news|title=Afrin is building its economy on agriculture|url=http://en.hawarnews.com/afrin-is-building-its-economy-on-agriculture/|publisher=[[دەزگای ھەواڵی ھاوار]]|date=8 August 2016|access-date=2010-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808113119/http://en.hawarnews.com/afrin-is-building-its-economy-on-agriculture/|archive-date=8 August 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> بە شێوەیەکی نەریتی بەتایبەتی [[زەیتوون]]، و لەم دواییانەشدا سەرنج خرایە سەر زیادکردنی بەرھەمھێنانی [[گەنم]].<ref>{{cite web|title=Agriculture Commission is Looking at the Process of Receiving Wheat from Farmers|url=http://cantonafrin.com/en/news/view/1123.agriculture-commission-is-looking-at-the-process-of-receiving-wheat-from-farmers.html|website=Afrin Canton|access-date=13 June 2015}}</ref> بەرھەمێکی ناسراوی ناوچەکە [[سابوونی حەلەب]]ە، سابوونێکی ڕەقە کە لە زەیتی زەیتوون و قەلی دروست دەکرێت، بە تێکەڵکردنی زەیتی غار جیادەکرێتەوە. لەکاتێکدا کانتۆنی عەفرین لە کۆنەوە سەرچاوەی زەیتی زەیتوون بووە بۆ سابوونی حەلەب، وێرانکارییەکانی شەڕی ناوخۆییی سووریا بۆ بەشەکانی تری [[پارێزگای حەلەب]] وای کرد کە بە شێوەیەکی زیادبوو تەواوی زنجیرەکانی بەرھەمھێنان لە کانتۆنی عەفریندا جێگیر ببن.<ref>{{cite news|title=Famous Aleppo soap victim of Syria's conflict|url=http://www.yourmiddleeast.com/features/famous-aleppo-soap-victim-of-syrias-conflict_9985|work=YourMiddleEast|date=4 October 2012|access-date=6 October 2016|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010105735/http://www.yourmiddleeast.com/features/famous-aleppo-soap-victim-of-syrias-conflict_9985|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Will Syria's Kurds succeed at self-sufficiency?|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|publisher=Al-Monitor|date=3 May 2016|access-date=6 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508233809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|archive-date=2016-05-08|url-status=dead}}</ref> لە لووتکەی شەڕی حەلەبدا، تا ٥٠ لە سەدی بەرھەمی پیشەسازیی شارەکە گواسترایەوە بۆ کانتۆنی عەفرین.<ref name=sufficiency>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|title=Will Syria's Kurds succeed at self-sufficiency?|publisher=Al-Monitor|date=3 May 2016|access-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508233809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|archive-date=2016-05-08|url-status=dead}}</ref> تا سەرەتای ٢٠١٦، مانگانە دوو ملیۆن پانتۆڵی جینز بەرھەم دەھێنران و بۆ سەرانسەری سووریا ھەناردە دەکران.<ref name=sufficiency/> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا، ٤٠٠ وۆرک شۆپی پیشەسازیی رستن و چنین ١٧،٠٠٠ کارمەندیان ھەبوو، کە پێداویستیی تەواوی سووریایان دابین دەکررد.<ref>{{cite web|url=https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/|title=Rojava: The Economic Branches in Detail|work=cooperativeeconomy.info|date=14 January 2017|access-date=16 January 2017}}</ref> کانتۆنی عەفرین لەژێر گەمارۆیەکدا بوو کە لەلایەن [[توورکیا]]ی دراوسێوە سەپێنرابوو،<ref>{{cite news|title=Rojava'dan ikazlar|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/dunya/242591/Rojava_dan_ikazlar.html#|publisher=Cumhuriyet}}</ref> کە بارگرانییەکی زۆری خستە سەر ھاوردەکردن و ھەناردەکردنی نێونەتەوەیی. بۆ نموونە، گواستنەوەی سابوونی حەلەب بۆ [[بازاڕ (ئابووری)|بازاڕە نێونەتەوەیییەکان]]، تا ئەو شوێنەی کە ھەر گونجاو بوو، بە لانی کەمەوە چوار ئەوەندەی تێچووی گواستنەوەی چاو لە ساڵانی پێش شەڕ بوو.<ref>{{cite news|title=Bio-Seife aus dem Kriegsgebiet|url=http://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/syrien-bio-seife-aus-aleppo-findet-abnehmer-a-1077210.html|publisher=Der Spiegel|date=13 February 2016|access-date=6 October 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، ٣٢ تۆن سابوونی حەلەب بەرھەم ھێنرا و بۆ بەشەکانی تری سووریا و ھەروەھا بۆ بازاڕە نێونەتەوەیییەکان ھەناردە کرا.<ref name=sufficiency/> == ئەمانەش ببینە == * [[شۆڕشی ڕۆژاوای کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] * [[کانتۆنی جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Syria_Ethnic_Detailed_lg.png نەخشەی نەتەوە زۆرینەکان لە سووریا] لەلایەن پڕۆژەی Gulf2000ی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سووریا}} [[پۆل:پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] [[پۆل:عەفرین]] [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] 4dfh7njdisashiv8975frc1r55sw85v 1586079 1586078 2026-05-22T09:01:22Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1586079 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement| | name = کانتۆنی عەفرین | native_name = Herêma Efrînê{{ھن}}إقلیم عفرین{{ھن}}ܦܢܝܬܐ ܕܥܦܪܝܢ | native_name_lang = ku | settlement_type = یەک لە حەوت کانتۆنە دی فاکتۆکانی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Afrin Canton.svg | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Regions of the Autonomous Administration of North and East Syria.png | map_alt = | map_caption = [[ھەرێمەکانی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|پێنج کانتۆنەکانی]] [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]] | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = <!--| parts_type = Occupation | parts_style = para | parts = | p1 ={{flagicon image|Flag of Syria 2011, observed.svg}}{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[Turkish occupation of northern Syria]] --> | coor_pinpoint = عەفرین | coordinates_footnotes = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{ئاڵا|سووریا}} | subdivision_name1 = [[پارێزگای حەلەب]] | subdivision_type2 = خۆبەڕێوەبەریی دی فاکتۆ | subdivision_name2 = [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = ڕاگەیاندنی خۆبەڕێوەبەری (ئۆتۆنۆمی) | established_date = {{start date|2014|01|29}} | founder = | government_footnotes = | leader_party = | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = ٣٢٣٫٠٠٠<ref name=rudaw2018>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/270120184|سەردێڕ=UN 'alarmed' over children casualties in Afrin}}</ref> | pop_est_as_of = ٢٠١٨ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = کۆدی ناوچە | area_code = ٢١ ٩٦٣+ | iso_code = | website = | footnotes = | official_name = }} '''کانتۆنی عەفرین''' ({{بە کوردیی باکووری|Herêma Efrînê}}، {{بە عەرەبی|إقليم عفرين}}) یەکێکە لە سێ ناوچە ڕەسەنەکانی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریایە]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]]. پێشتر کانتۆنەکە دوو کانتۆنی ھەبووە، [[کانتۆنی عەفرین]]، کە پێکھاتووە لە [[عەفرین|شاری عەفرین]] (شارۆچکەکانی شرێوا، مۆباتا، شێرێ و مەیدانکە کە سەر بە خۆی بوون)، ناوچەی جندرێس، ناوچەی ڕاجۆ (لەگەڵ شارۆچکەکانی بولبول و مەیدان و بەھدینە)، ھەروەھا [[کانتۆنی شەھبا]] کە پێکھاتووە لە ناوچەی تەل ڕەفعەت (لەگەڵ شارۆچکەکانی ئەحراز، فەفین و کەفر نایا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The administrative division of Efrîn region &#124; ANHA|ناونیشان=http://en.hawarnews.com/the-administrative-division-of-efrin-region/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170920190747/http://en.hawarnews.com/the-administrative-division-of-efrin-region/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> دەربارەی [[مەنبج]] ھیچ ڕوونییەک نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rojava authorities|سەردێڕ=Announce elections|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/29072017|وێبگە=Rudaw}}</ref><ref name="Salim Muslim interview">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Muslim|یەکەم=Salim|سەردێڕ=Only way to keep Syria united by the adoption of a decentralised, democratic and secular system|ناونیشان=https://www.vrede.be/nieuws/de-enige-manier-om-syrie-bij-elkaar-te-houden-de-invoering-van-een-gedecentraliseerd|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=vrede.be|بڵاوکەرەوە=Vrede vzw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Iddon|یەکەم=Paul|سەردێڕ=The power plays behind Russia's deconfliction in Afrin|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/analysis/10092017|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Rudaw|agency=Rudaw|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Rudaw2017-07-28">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kurdish force may leave Raqqa campaign if Turkey continues attacks|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/28022017|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Rudaw|agency=Rudaw|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧|ref=Rudaw2017-07-28}}</ref> == مێژوو == {{see also|ململانێی ڕۆژاوای کوردستان}} بە بۆچوونی [[ڕێنێ دووسۆ]]، ناوچەی [[کوردداخ]] و دەشتایییەکەی نزیک [[ئانتیک]] لە کۆنەوە لەلایەن کوردەکانەوە ئاوەدان کراوەتەوە.<ref name=dussaud>{{cite book|last1=Dussaud|first1=René|title= Topographie historique de la Syrie antique et médiévale|url=https://archive.org/details/topographiehisto00duss_893|url-access=limited|year=1927|publisher=Geuthner|pages=[https://archive.org/details/topographiehisto00duss_893/page/n241 425]}}</ref><ref>{{Cite book|title=A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan|last=Chaliand|first=Gérard|publisher=Zed Books|year=1993|isbn=9781856491945|pages=196}}</ref> بە بۆچوونی زانای کورد [[عیسمەت شەریف وانلی]]، ھۆکار ھەیە بۆ باوەڕکردن بەوەی کە نیشتەجێبوونە کوردییەکان لە [[چیاکانی کورد]] بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]] دەگەڕێنەوە، چونکە ئەو ناوچانە کەوتبوونە سەر ڕێگای [[ئانتیک]]؛ کوردەکان لە سەردەمە سەرەتایییەکاندا وەک بەکرێگیراو و کەوانەداری سوارە خزمەتیان کردووە.<ref>{{cite book|last1=Kreyenbroek|first1=Philip G.|author-link1=Philip G. Kreyenbroek|last2=Sperl|first2=Stefan|author-link2=Stefan Sperl|title=The Kurds: A Contemporary Overview|url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA116|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90766-3|page=116}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، کاتێک [[جەنگە خاچپەرستییەکان|جەنگە خاچپەرستییەکان]] لە کۆتاییی سەدەی ١١یەمدا ھەڵگیرسان، چیاکانی کورد پێشتر نیشتەجێی کورد بوون.<ref name=sperl>{{cite book|last1=Kreyenbroek|first1=Philip G.|author-link1=Philip G. Kreyenbroek|last2=Sperl|first2=Stefan|author-link2=Stefan Sperl|title=The Kurds: A Contemporary Overview|url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA114|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90766-3|page=114}}</ref> ناوچەی دەوروبەری عەفرین وەک ناوەندی [[سۆفیگەری|سۆفیگەرییەکی]] جیاوازی «ئیسلامی کوردی» گەشەی کرد.<ref>{{cite book|first=Jordi |last=Tejel |url=http://www.kurdipedia.org/books/74488.pdf |title=Syria's kurds history, politics and society |year=2009 |publisher=Routledge |location=London |isbn=978-0-203-89211-4 |pages=100–101 |edition=1. publ. |author2=Welle, Jane |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001038/http://www.kurdipedia.org/books/74488.pdf |archive-date=2016-03-04 }}</ref> لە سووریای ھاوچەرخی دوای سەربەخۆیی، کۆمەڵگەی کوردیی کانتۆنەکە کەوتە ژێر [[ڕامیاری]]یەکانی [[عەرەباندن]]ی توندی حکوومەتی دیمەشق.<ref>{{cite web|title=SYRIA: The Silenced Kurds; Vol. 8, No. 4(E)|url=https://www.hrw.org/reports/1996/Syria.htm|website=Human Rights Watch|date=1996}}</ref> لە میانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]دا، ھێزەکانی حکوومەتی دیمەشق لە بەھاری ٢٠١٢دا لە کانتۆنەکە کشانەوە بۆ ئەوەی ڕێگا بۆ [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و خۆبەڕێوەبەریی خۆسەر لەژێر [[بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] بکەنەوە، کە بە فەرمی لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا ڕای گەیاندرا.<ref name=schmiedinger>{{cite web|url=https://www.newsdeeply.com/syria/community/2016/02/24/afrin-and-the-race-for-the-azaz-corridor|title=Afrin and the Race for the Azaz Corridor|author=Thomas Schmidinger|publisher=Newsdeeply|date=24 February 2016|access-date=2016-10-23}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٨، توندوتیژی لە عەفرین کەم بوو، کە تۆپبارانی [[بەرەی نوسرە]]<ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2015/08/nusra-militants-shell-kurdish-areas-in-syrias-afrin-kurds-respond/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830041702/http://aranews.net/2015/08/nusra-militants-shell-kurdish-areas-in-syrias-afrin-kurds-respond/|url-status=dead|archive-date=August 30, 2015|title=Nusra militants shell Kurdish areas in Syria's Afrin, Kurds respond|publisher=ARA News|date=30 August 2015|access-date=2016-10-23}}</ref> و ھەروەھا [[تورکیا]]ی دەگرتەوە.<ref>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=50392|title=Turkish forces shell Afrin countryside, killing and injuring about 16 most of them from the self-defense forces and Asayish|publisher=SOHR|date=9 July 2016|access-date=2016-10-23}}</ref><ref name=schmiedinger /><ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2016/02/turkey-bombs-kurdish-city-of-afrin-northern-syria-civilian-casualties-reported/|title=Turkey strikes Kurdish city of Afrin northern Syria, civilian casualties reported|publisher=ARA News|date=19 February 2016|access-date=2016-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103054447/http://aranews.net/2016/02/turkey-bombs-kurdish-city-of-afrin-northern-syria-civilian-casualties-reported/|archive-date=2016-11-03|url-status=dead}}</ref> [[پەڕگە:Turkish Army Captured Afrin 01.jpg|وێنۆک|[[ھێزە زەمینییەکانی تورکیا|سەربازانی تورکیا]] و شەڕکەرانی [[سوپای نیشتیمانیی سووریا|سنا]] لەو بینایەی [[عەفرین، سووریا|عەفرین]] کە میوانداریی حکوومەتی بە سەرۆکایەتیی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]ی [[ھەرێمی عەفرین|ناوچەکە]]ی دەکرد، ١٨ی ئازاری ٢٠١٨]] کانتۆنی عەفرین لە ئەنجامی [[ھێرشی عەفرین]]ی ٢٠١٨ لەلایەن [[ھێزە زەمینییەکانی تورکیا]] و [[سوپای نیشتیمانیی سووریا]]وە (سنا) کۆنترۆڵ کرا. دەیان ھەزار [[پەنابەرانی کورد]] پێش کۆنترۆڵکردنی لەلایەن سنا لە ئازاری ٢٠١٨دا لە شاری عەفرین ھەڵاتن،<ref>{{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/kurds-locked-out-afrin-ghouta-refugees-take-their-place|title=Kurds locked out of Afrin as Ghouta refugees take their place}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/07/too-many-strange-faces-kurds-fear-forced-demographic-shift-in-afrin|title = 'Nothing is ours anymore': Kurds forced out of Afrin after Turkish assault| website=[[TheGuardian.com]] |date = 7 June 2018}}</ref> و یەپەگە بەڵێنی وەرگرتنەوەی دایەوە. دواتر یەپەگە مەبەستی خۆی بۆ دەستپێکردنی [[شەڕی پارتیزانی]] لە کانتۆنی عەفرین ڕای گەیاند،<ref>{{cite web|last1=Al Jazeera|title=Syrian civilians flee embattled Eastern Ghouta and Afrin|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/03/syrian-civilians-flee-embattled-eastern-ghouta-afrin-180316160255579.html|website=Al Jazeera|publisher=Al Jazeera Media Network|date=16 March 2018|access-date=2 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/11-killed-bomb-blast-syrias-afrin-falls-pro-turkish-forces-428752063 |title=11 killed in bomb blast as Syria's Afrin falls to pro-Turkish forces |work=[[Middle East Eye]] |date=19 March 2018 |access-date=19 March 2018}}</ref> کە بووە ھۆی [[ڕاپەڕینی ھێزەکانی سووریای دیموکرات لە باکووری حەلەب]]. == ئابووری == [[پەڕگە:Aleppo soap 01.jpg|چەپ|وێنۆک|250px|سابوونی [[حەلەب]]]] بەرھەمھێنانێکی جۆراوجۆری [[کشتوکاڵ]]ی لە چەقی ئابووریی کانتۆنی عەفریندا بوو،<ref>{{cite news|title=Afrin is building its economy on agriculture|url=http://en.hawarnews.com/afrin-is-building-its-economy-on-agriculture/|publisher=[[دەزگای ھەواڵی ھاوار]]|date=8 August 2016|access-date=2010-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808113119/http://en.hawarnews.com/afrin-is-building-its-economy-on-agriculture/|archive-date=8 August 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> بە شێوەیەکی نەریتی بەتایبەتی [[زەیتوون]]، و لەم دواییانەشدا سەرنج خرایە سەر زیادکردنی بەرھەمھێنانی [[گەنم]].<ref>{{cite web|title=Agriculture Commission is Looking at the Process of Receiving Wheat from Farmers|url=http://cantonafrin.com/en/news/view/1123.agriculture-commission-is-looking-at-the-process-of-receiving-wheat-from-farmers.html|website=Afrin Canton|access-date=13 June 2015}}</ref> بەرھەمێکی ناسراوی ناوچەکە [[سابوونی حەلەب]]ە، سابوونێکی ڕەقە کە لە زەیتی زەیتوون و قەلی دروست دەکرێت، بە تێکەڵکردنی زەیتی غار جیادەکرێتەوە. لەکاتێکدا کانتۆنی عەفرین لە کۆنەوە سەرچاوەی زەیتی زەیتوون بووە بۆ سابوونی حەلەب، وێرانکارییەکانی شەڕی ناوخۆییی سووریا بۆ بەشەکانی تری [[پارێزگای حەلەب]] وای کرد کە بە شێوەیەکی زیادبوو تەواوی زنجیرەکانی بەرھەمھێنان لە کانتۆنی عەفریندا جێگیر ببن.<ref>{{cite news|title=Famous Aleppo soap victim of Syria's conflict|url=http://www.yourmiddleeast.com/features/famous-aleppo-soap-victim-of-syrias-conflict_9985|work=YourMiddleEast|date=4 October 2012|access-date=6 October 2016|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010105735/http://www.yourmiddleeast.com/features/famous-aleppo-soap-victim-of-syrias-conflict_9985|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Will Syria's Kurds succeed at self-sufficiency?|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|publisher=Al-Monitor|date=3 May 2016|access-date=6 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508233809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|archive-date=2016-05-08|url-status=dead}}</ref> لە لووتکەی شەڕی حەلەبدا، تا ٥٠ لە سەدی بەرھەمی پیشەسازیی شارەکە گواسترایەوە بۆ کانتۆنی عەفرین.<ref name=sufficiency>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|title=Will Syria's Kurds succeed at self-sufficiency?|publisher=Al-Monitor|date=3 May 2016|access-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508233809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|archive-date=2016-05-08|url-status=dead}}</ref> تا سەرەتای ٢٠١٦، مانگانە دوو ملیۆن پانتۆڵی جینز بەرھەم دەھێنران و بۆ سەرانسەری سووریا ھەناردە دەکران.<ref name=sufficiency/> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا، ٤٠٠ وۆرک شۆپی پیشەسازیی رستن و چنین ١٧،٠٠٠ کارمەندیان ھەبوو، کە پێداویستیی تەواوی سووریایان دابین دەکررد.<ref>{{cite web|url=https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/|title=Rojava: The Economic Branches in Detail|work=cooperativeeconomy.info|date=14 January 2017|access-date=16 January 2017}}</ref> کانتۆنی عەفرین لەژێر گەمارۆیەکدا بوو کە لەلایەن [[توورکیا]]ی دراوسێوە سەپێنرابوو،<ref>{{cite news|title=Rojava'dan ikazlar|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/dunya/242591/Rojava_dan_ikazlar.html#|publisher=Cumhuriyet}}</ref> کە بارگرانییەکی زۆری خستە سەر ھاوردەکردن و ھەناردەکردنی نێونەتەوەیی. بۆ نموونە، گواستنەوەی سابوونی حەلەب بۆ [[بازاڕ (ئابووری)|بازاڕە نێونەتەوەیییەکان]]، تا ئەو شوێنەی کە ھەر گونجاو بوو، بە لانی کەمەوە چوار ئەوەندەی تێچووی گواستنەوەی چاو لە ساڵانی پێش شەڕ بوو.<ref>{{cite news|title=Bio-Seife aus dem Kriegsgebiet|url=http://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/syrien-bio-seife-aus-aleppo-findet-abnehmer-a-1077210.html|publisher=Der Spiegel|date=13 February 2016|access-date=6 October 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، ٣٢ تۆن سابوونی حەلەب بەرھەم ھێنرا و بۆ بەشەکانی تری سووریا و ھەروەھا بۆ بازاڕە نێونەتەوەیییەکان ھەناردە کرا.<ref name=sufficiency/> == ئەمانەش ببینە == * [[شۆڕشی ڕۆژاوای کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] * [[کانتۆنی جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Syria_Ethnic_Detailed_lg.png نەخشەی نەتەوە زۆرینەکان لە سووریا] لەلایەن پڕۆژەی Gulf2000ی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سووریا}} [[پۆل:پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] [[پۆل:عەفرین]] [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] 62460porrxpi10hwnlthjdhgeha8gfk 1586080 1586079 2026-05-22T09:01:46Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1586080 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement| | name = کانتۆنی عەفرین | native_name = Herêma Efrînê{{ھن}}إقلیم عفرین{{ھن}}ܦܢܝܬܐ ܕܥܦܪܝܢ | native_name_lang = ku | settlement_type = یەک لە حەوت کانتۆنە دی فاکتۆکانی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of the Afrin Canton.svg | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Regions of the Autonomous Administration of North and East Syria.png | map_alt = | map_caption = [[ھەرێمەکانی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|پێنج کانتۆنەکانی]] [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]] | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = <!--| parts_type = Occupation | parts_style = para | parts = | p1 ={{flagicon image|Flag of Syria 2011, observed.svg}}{{flagicon image|Flag of Turkey.svg}} [[Turkish occupation of northern Syria]] --> | coor_pinpoint = عەفرین | coordinates_footnotes = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{ئاڵا|سووریا}} | subdivision_name1 = [[پارێزگای حەلەب]] | subdivision_type2 = خۆبەڕێوەبەریی دی فاکتۆ | subdivision_name2 = [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ڕۆژاڤا]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = ڕاگەیاندنی خۆبەڕێوەبەری (ئۆتۆنۆمی) | established_date = {{start date|2014|01|29}} | founder = | government_footnotes = | leader_party = | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_rural_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_metro_footnotes = <!--<ref name="auto"/> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_est = ٣٢٣٫٠٠٠<ref name=rudaw2018>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/270120184|سەردێڕ=UN 'alarmed' over children casualties in Afrin}}</ref> | pop_est_as_of = ٢٠١٨ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +٢ | timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset_DST = +٣ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = کۆدی ناوچە | area_code = ٢١ ٩٦٣+ | iso_code = | website = | footnotes = | official_name = }} '''کانتۆنی عەفرین''' ({{بە کوردیی باکووری|Herêma Efrînê}}، {{بە عەرەبی|إقليم عفرين}}) یەکێکە لە سێ ناوچە ڕەسەنەکانی [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریایە]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]]. پێشتر کانتۆنەکە دوو کانتۆنی ھەبووە، [[کانتۆنی عەفرین]]، کە پێکھاتووە لە [[عەفرین|شاری عەفرین]] (شارۆچکەکانی شرێوا، مۆباتا، شێرێ و مەیدانکە کە سەر بە خۆی بوون)، ناوچەی جندرێس، ناوچەی ڕاجۆ (لەگەڵ شارۆچکەکانی بولبول و مەیدان و بەھدینە)، ھەروەھا [[کانتۆنی شەھبا]] کە پێکھاتووە لە ناوچەی تەل ڕەفعەت (لەگەڵ شارۆچکەکانی ئەحراز، فەفین و کەفر نایا).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The administrative division of Efrîn region &#124; ANHA|ناونیشان=http://en.hawarnews.com/the-administrative-division-of-efrin-region/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170920190747/http://en.hawarnews.com/the-administrative-division-of-efrin-region/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> دەربارەی [[مەنبج]] ھیچ ڕوونییەک نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rojava authorities|سەردێڕ=Announce elections|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/29072017|وێبگە=Rudaw}}</ref><ref name="Salim Muslim interview">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Muslim|یەکەم=Salim|سەردێڕ=Only way to keep Syria united by the adoption of a decentralised, democratic and secular system|ناونیشان=https://www.vrede.be/nieuws/de-enige-manier-om-syrie-bij-elkaar-te-houden-de-invoering-van-een-gedecentraliseerd|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=vrede.be|بڵاوکەرەوە=Vrede vzw}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Iddon|یەکەم=Paul|سەردێڕ=The power plays behind Russia's deconfliction in Afrin|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/analysis/10092017|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Rudaw|agency=Rudaw|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref name="Rudaw2017-07-28">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kurdish force may leave Raqqa campaign if Turkey continues attacks|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/28022017|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ئیش=Rudaw|agency=Rudaw|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧|ref=Rudaw2017-07-28}}</ref> == مێژوو == {{see also|ململانێی ڕۆژاوای کوردستان}} بە بۆچوونی [[ڕێنێ دووسۆ]]، ناوچەی [[کوردداخ]] و دەشتایییەکەی نزیک [[ئانتیک]] لە کۆنەوە لەلایەن کوردەکانەوە ئاوەدان کراوەتەوە.<ref name=dussaud>{{cite book|last1=Dussaud|first1=René|title= Topographie historique de la Syrie antique et médiévale|url=https://archive.org/details/topographiehisto00duss_893|url-access=limited|year=1927|publisher=Geuthner|pages=[https://archive.org/details/topographiehisto00duss_893/page/n241 425]}}</ref><ref>{{Cite book|title=A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan|last=Chaliand|first=Gérard|publisher=Zed Books|year=1993|isbn=9781856491945|pages=196}}</ref> بە بۆچوونی زانای کورد [[عیسمەت شەریف وانلی]]، ھۆکار ھەیە بۆ باوەڕکردن بەوەی کە نیشتەجێبوونە کوردییەکان لە [[چیاکانی کورد]] بۆ سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]] دەگەڕێنەوە، چونکە ئەو ناوچانە کەوتبوونە سەر ڕێگای [[ئانتیک]]؛ کوردەکان لە سەردەمە سەرەتایییەکاندا وەک بەکرێگیراو و کەوانەداری سوارە خزمەتیان کردووە.<ref>{{cite book|last1=Kreyenbroek|first1=Philip G.|author-link1=Philip G. Kreyenbroek|last2=Sperl|first2=Stefan|author-link2=Stefan Sperl|title=The Kurds: A Contemporary Overview|url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA116|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90766-3|page=116}}</ref> ھەرچۆنێک بێت، کاتێک [[جەنگە خاچپەرستییەکان|جەنگە خاچپەرستییەکان]] لە کۆتاییی سەدەی ١١یەمدا ھەڵگیرسان، چیاکانی کورد پێشتر نیشتەجێی کورد بوون.<ref name=sperl>{{cite book|last1=Kreyenbroek|first1=Philip G.|author-link1=Philip G. Kreyenbroek|last2=Sperl|first2=Stefan|author-link2=Stefan Sperl|title=The Kurds: A Contemporary Overview|url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA114|year=2005|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90766-3|page=114}}</ref> ناوچەی دەوروبەری عەفرین وەک ناوەندی [[سۆفیگەری|سۆفیگەرییەکی]] جیاوازی «ئیسلامی کوردی» گەشەی کرد.<ref>{{cite book|first=Jordi |last=Tejel |url=http://www.kurdipedia.org/books/74488.pdf |title=Syria's kurds history, politics and society |year=2009 |publisher=Routledge |location=London |isbn=978-0-203-89211-4 |pages=100–101 |edition=1. publ. |author2=Welle, Jane |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001038/http://www.kurdipedia.org/books/74488.pdf |archive-date=2016-03-04 }}</ref> لە سووریای ھاوچەرخی دوای سەربەخۆیی، کۆمەڵگەی کوردیی کانتۆنەکە کەوتە ژێر [[ڕامیاری]]یەکانی [[عەرەباندن]]ی توندی حکوومەتی دیمەشق.<ref>{{cite web|title=SYRIA: The Silenced Kurds; Vol. 8, No. 4(E)|url=https://www.hrw.org/reports/1996/Syria.htm|website=Human Rights Watch|date=1996}}</ref> لە میانی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا]]دا، ھێزەکانی حکوومەتی دیمەشق لە بەھاری ٢٠١٢دا لە کانتۆنەکە کشانەوە بۆ ئەوەی ڕێگا بۆ [[یەکینەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و خۆبەڕێوەبەریی خۆسەر لەژێر [[بەڕێوەبەریی خۆسەری باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] بکەنەوە، کە بە فەرمی لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤دا ڕای گەیاندرا.<ref name=schmiedinger>{{cite web|url=https://www.newsdeeply.com/syria/community/2016/02/24/afrin-and-the-race-for-the-azaz-corridor|title=Afrin and the Race for the Azaz Corridor|author=Thomas Schmidinger|publisher=Newsdeeply|date=24 February 2016|access-date=2016-10-23}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٨، توندوتیژی لە عەفرین کەم بوو، کە تۆپبارانی [[بەرەی نوسرە]]<ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2015/08/nusra-militants-shell-kurdish-areas-in-syrias-afrin-kurds-respond/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150830041702/http://aranews.net/2015/08/nusra-militants-shell-kurdish-areas-in-syrias-afrin-kurds-respond/|url-status=dead|archive-date=August 30, 2015|title=Nusra militants shell Kurdish areas in Syria's Afrin, Kurds respond|publisher=ARA News|date=30 August 2015|access-date=2016-10-23}}</ref> و ھەروەھا [[تورکیا]]ی دەگرتەوە.<ref>{{cite web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=50392|title=Turkish forces shell Afrin countryside, killing and injuring about 16 most of them from the self-defense forces and Asayish|publisher=SOHR|date=9 July 2016|access-date=2016-10-23}}</ref><ref name=schmiedinger /><ref>{{cite web|url=http://aranews.net/2016/02/turkey-bombs-kurdish-city-of-afrin-northern-syria-civilian-casualties-reported/|title=Turkey strikes Kurdish city of Afrin northern Syria, civilian casualties reported|publisher=ARA News|date=19 February 2016|access-date=2016-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103054447/http://aranews.net/2016/02/turkey-bombs-kurdish-city-of-afrin-northern-syria-civilian-casualties-reported/|archive-date=2016-11-03|url-status=dead}}</ref> [[پەڕگە:Turkish Army Captured Afrin 01.jpg|وێنۆک|[[ھێزە زەمینییەکانی تورکیا|سەربازانی تورکیا]] و شەڕکەرانی [[سوپای نیشتیمانیی سووریا|سنا]] لەو بینایەی [[عەفرین، سووریا|عەفرین]] کە میوانداریی حکوومەتی بە سەرۆکایەتیی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]]ی [[ھەرێمی عەفرین|ناوچەکە]]ی دەکرد، ١٨ی ئازاری ٢٠١٨]] کانتۆنی عەفرین لە ئەنجامی [[ھێرشی عەفرین]]ی ٢٠١٨ لەلایەن [[ھێزە زەمینییەکانی تورکیا]] و [[سوپای نیشتیمانیی سووریا]]وە (سنا) کۆنترۆڵ کرا. دەیان ھەزار [[پەنابەرانی کورد]] پێش کۆنترۆڵکردنی لەلایەن سنا لە ئازاری ٢٠١٨دا لە شاری عەفرین ھەڵاتن،<ref>{{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/kurds-locked-out-afrin-ghouta-refugees-take-their-place|title=Kurds locked out of Afrin as Ghouta refugees take their place}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/07/too-many-strange-faces-kurds-fear-forced-demographic-shift-in-afrin|title = 'Nothing is ours anymore': Kurds forced out of Afrin after Turkish assault| website=[[TheGuardian.com]] |date = 7 June 2018}}</ref> و یەپەگە بەڵێنی وەرگرتنەوەی دایەوە. دواتر یەپەگە مەبەستی خۆی بۆ دەستپێکردنی [[شەڕی پارتیزانی]] لە کانتۆنی عەفرین ڕای گەیاند،<ref>{{cite web|last1=Al Jazeera|title=Syrian civilians flee embattled Eastern Ghouta and Afrin|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/03/syrian-civilians-flee-embattled-eastern-ghouta-afrin-180316160255579.html|website=Al Jazeera|publisher=Al Jazeera Media Network|date=16 March 2018|access-date=2 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.middleeasteye.net/news/11-killed-bomb-blast-syrias-afrin-falls-pro-turkish-forces-428752063 |title=11 killed in bomb blast as Syria's Afrin falls to pro-Turkish forces |work=[[Middle East Eye]] |date=19 March 2018 |access-date=19 March 2018}}</ref> کە بووە ھۆی [[ڕاپەڕینی ھێزەکانی سووریای دیموکرات لە باکووری حەلەب]]. == ئابووری == [[پەڕگە:Aleppo soap 01.jpg|چەپ|وێنۆک|250px|سابوونی [[حەلەب]]]] بەرھەمھێنانێکی جۆراوجۆری [[کشتوکاڵ]]ی لە چەقی ئابووریی کانتۆنی عەفریندا بوو،<ref>{{cite news|title=Afrin is building its economy on agriculture|url=http://en.hawarnews.com/afrin-is-building-its-economy-on-agriculture/|publisher=[[دەزگای ھەواڵی ھاوار]]|date=8 August 2016|access-date=2010-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808113119/http://en.hawarnews.com/afrin-is-building-its-economy-on-agriculture/|archive-date=8 August 2016|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> بە شێوەیەکی نەریتی بەتایبەتی [[زەیتوون]]، و لەم دواییانەشدا سەرنج خرایە سەر زیادکردنی بەرھەمھێنانی [[گەنم]].<ref>{{cite web|title=Agriculture Commission is Looking at the Process of Receiving Wheat from Farmers|url=http://cantonafrin.com/en/news/view/1123.agriculture-commission-is-looking-at-the-process-of-receiving-wheat-from-farmers.html|website=Afrin Canton|access-date=13 June 2015}}</ref> بەرھەمێکی ناسراوی ناوچەکە [[سابوونی حەلەب]]ە، سابوونێکی ڕەقە کە لە زەیتی زەیتوون و قەلی دروست دەکرێت، بە تێکەڵکردنی زەیتی غار جیادەکرێتەوە. لەکاتێکدا کانتۆنی عەفرین لە کۆنەوە سەرچاوەی زەیتی زەیتوون بووە بۆ سابوونی حەلەب، وێرانکارییەکانی شەڕی ناوخۆییی سووریا بۆ بەشەکانی تری [[پارێزگای حەلەب]] وای کرد کە بە شێوەیەکی زیادبوو تەواوی زنجیرەکانی بەرھەمھێنان لە کانتۆنی عەفریندا جێگیر ببن.<ref>{{cite news|title=Famous Aleppo soap victim of Syria's conflict|url=http://www.yourmiddleeast.com/features/famous-aleppo-soap-victim-of-syrias-conflict_9985|work=YourMiddleEast|date=4 October 2012|access-date=6 October 2016|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010105735/http://www.yourmiddleeast.com/features/famous-aleppo-soap-victim-of-syrias-conflict_9985|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Will Syria's Kurds succeed at self-sufficiency?|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|publisher=Al-Monitor|date=3 May 2016|access-date=6 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508233809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|archive-date=2016-05-08|url-status=dead}}</ref> لە لووتکەی شەڕی حەلەبدا، تا ٥٠ لە سەدی بەرھەمی پیشەسازیی شارەکە گواسترایەوە بۆ کانتۆنی عەفرین.<ref name=sufficiency>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|title=Will Syria's Kurds succeed at self-sufficiency?|publisher=Al-Monitor|date=3 May 2016|access-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508233809/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/04/kurdish-areas-norther-syria-economy-self-sufficiency.html|archive-date=2016-05-08|url-status=dead}}</ref> تا سەرەتای ٢٠١٦، مانگانە دوو ملیۆن پانتۆڵی جینز بەرھەم دەھێنران و بۆ سەرانسەری سووریا ھەناردە دەکران.<ref name=sufficiency/> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٧دا، ٤٠٠ وۆرک شۆپی پیشەسازیی رستن و چنین ١٧،٠٠٠ کارمەندیان ھەبوو، کە پێداویستیی تەواوی سووریایان دابین دەکررد.<ref>{{cite web|url=https://cooperativeeconomy.info/rojava-the-economic-branches-in-detail/|title=Rojava: The Economic Branches in Detail|work=cooperativeeconomy.info|date=14 January 2017|access-date=16 January 2017}}</ref> کانتۆنی عەفرین لەژێر گەمارۆیەکدا بوو کە لەلایەن [[توورکیا]]ی دراوسێوە سەپێنرابوو،<ref>{{cite news|title=Rojava'dan ikazlar|url=http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/dunya/242591/Rojava_dan_ikazlar.html#|publisher=Cumhuriyet}}</ref> کە بارگرانییەکی زۆری خستە سەر ھاوردەکردن و ھەناردەکردنی نێونەتەوەیی. بۆ نموونە، گواستنەوەی سابوونی حەلەب بۆ [[بازاڕ (ئابووری)|بازاڕە نێونەتەوەیییەکان]]، تا ئەو شوێنەی کە ھەر گونجاو بوو، بە لانی کەمەوە چوار ئەوەندەی تێچووی گواستنەوەی چاو لە ساڵانی پێش شەڕ بوو.<ref>{{cite news|title=Bio-Seife aus dem Kriegsgebiet|url=http://www.spiegel.de/wirtschaft/unternehmen/syrien-bio-seife-aus-aleppo-findet-abnehmer-a-1077210.html|publisher=Der Spiegel|date=13 February 2016|access-date=6 October 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، ٣٢ تۆن سابوونی حەلەب بەرھەم ھێنرا و بۆ بەشەکانی تری سووریا و ھەروەھا بۆ بازاڕە نێونەتەوەیییەکان ھەناردە کرا.<ref name=sufficiency/> == ئەمانەش ببینە == * [[شۆڕشی ڕۆژاوای کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا]] * [[کانتۆنی جزیرە]] * [[کانتۆنی کۆبانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://gulf2000.columbia.edu/images/maps/Syria_Ethnic_Detailed_lg.png نەخشەی نەتەوە زۆرینەکان لە سووریا] لەلایەن پڕۆژەی Gulf2000ی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سووریا|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای حەلەب]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] [[پۆل:عەفرین]] [[پۆل:ڕۆژاوای کوردستان]] ouu06ssm7zfqc3zomefvei87izj6clm 0 121345 1586011 1566691 2026-05-21T23:14:43Z MFTG 21816 /* جوگرافیا */ 1586011 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چۆمان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جومان }}<br>{{lang-en| Choman }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارۆچکە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Choman Erbil Iraq.jpg | شرۆڤەی_وێنە =وێنەی چۆمان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.64| 44.89139 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارۆچکەی چۆمان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64| 44.89139 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٧٠ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر =باڵەکەکان | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = ئەحمەد بارزان | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٫٢ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١١١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٧٬٠٠٠<ref>[http://www.rastlos.com/irak/stadt/infos/stadt_koi_sanjaq/], Rastlos.com. Retrieved 2014-01-04.</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٨]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = هۆزی باڵەک | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و [[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = |دروشمەکان=لانکەی هەردوو شۆڕشی ئەیلول و گوڵان|سەرناوەکانی_دانیشتووان=باڵەکایەتی، هۆزی باڵەک}} '''چۆمان''' یەکێکە لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای ھەولێر]] کە دەکەوێتە سەر ڕێگای ھامڵتۆن. ئەم قەزایە ١٨٠ کیلۆمەتر لە باکووری شاری [[ھەولێر]] و ٢٥ کیلۆمەتر لە سنووری [[ئێران]] دوورە و دەروازەی نێودەوڵەتیی حاجی ئۆمەران کە خاڵێکی سنووریی گرنگی نێوان [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ئێران]]ە دەکەوێتە [[قەزای چۆمان]]، ھەروەھا یەکەم و دووەم بەرزترین لووتکە چیاکانی ھەرێمی کوردستان کە [[چیخی دەرێ]] و [[ھەڵگورد]]<nowiki/>ن دەکەونە ئەم قەزایە..<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Koysenjaq|ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,36350.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.ishtartv.com}}</ref> == ناو == چۆمان ناوێکی کۆیە، کە کۆکراوەی وشەی(چۆم-چەم)ە، ئەو شوێنەی شارۆچکەی چۆمانی تیا ھەڵکەوتووە، کەوتووەتە دۆڵێکەوە کە چەند چۆمێک لەو جێگەیەدا یەکدەگرن لەوە لەوەوە بووەتە چۆمان. == مێژووی قه‌زای چۆمان == چۆمان كە بە ناوچەی باڵەكایەتی ناسراوە بە درێژایی مێژوو ناوچەیەكی سەخت و شوێنی بەرنگاربونەوەی داگیركەرانی كوردستان بووە ،باڵەكایەتی لە سەرهەڵدانی شۆرشی ئەیلولی مەزن بوو بە مەڵبەندی ئەو شۆرشەو تا ساڵی 1974 دانیشتوانی ئەو دەڤەرە سەرەوەریەكی مێژویان بۆ ناوچەكە تۆمار كرد كە بوون بە هەڵگری چەكی شەرەف و بەرگری لە خاك و ئاوی كوردستان ،لەو كاتدا لەم سنورە بە سەدان رووداوی جۆراوجۆر و داستانی مەزنی بەخۆوە بینی ، لە هەمووی گرنگتر ئەو ناوچەیە شوێنی دانوستانی نێوان حكومەتی مەركەزی ئەوسای بەغدا و سەركردایەتی شۆرش بوو خۆراگری پێشمەرگەكانی شۆرشی ئەیلول و بەچۆكداهێنانی سوپای عێراق وای لە سەرانی حكومەتی ئەوسای عێراق کرد که‌ لە قەزای چۆمان لە ساڵی 1970 لە رۆژی 11ی ئازار دەستەڵاتی خۆجێ‌ یەتی كە بە حكومی زاتی ناسرابوو بدات بە كورد ،بەڵام دواتر بە هۆی بیری شۆڤێنی عەرەبی و رێكەوتنی ئێران لەگەڵ صدامی دیكتاتۆر وای كرد شۆرشی ئەیلول توشی نسكۆ ببێت ،ئەو قەزایە لە ساڵی 1991 دوای ئاوادان كردنەوەی جارێكی تر رووداوێكی مێژویی بەخۆیەوە بینی كە بوو بە شوێنی مانەوەی نزیك لە یەك ملیۆن هاووڵاتی كوردستان كە لە ترسی بەعس لە راپەرینی بەهاری 1991 كۆچی بەكۆمەڵیان بۆ ناوچەكە كرد.[https://www.hawlergov.org/app/ku/content/قه%E2%80%8Cزای-چۆمان] == جوگرافیا == شارۆچکەی چۆمان ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[وەردێ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ناوپردان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مەمی خەلان|شێخ وەتمان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دێڵزێ]] .<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2480243570</ref> == مێژوو == * لە ساڵی ١٩٧٠دا [[قەزای چۆمان]] دێتە کایەوە و ناوەندەکەی شارۆچکەی چۆمانە دەبێت. * رژێمی بەعسی [[دیکتاتۆر]] چەندین پلانی بۆ لەناوبردنی ناوچەکە داڕشت، لە ساڵی ١٩٨٣ بەھۆی [[شەڕی ئێران و عێراق]] بۆماوەی ھەشت ساڵ بەتەواوی سنوورەکە چوڵ کرا، لە (١٠/٣/١٩٩١) جارێکی تر ئاوەدان کراوەتەوە کەشارەکە لە گەڵ زەوی تەخت کرابوو، سەرلەنوێ ژیان لەم سنورە دەستی پێکردەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای چۆمان]] * [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] == سەرچاوەکان == {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] dd8144jen4l9k7ux9hpp6omt46q0ce4 3 134072 1586023 1585078 2026-05-22T01:48:16Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٣١ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی ١٤]] 1586023 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 14 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == دەستکاریکردن و دروسکردنی ووتار! == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] من ناتوانم بەهیچ جۆرێک دەستکاری ووتارەکان بکەم یان ووتاری نوێ دروست بکەم مانگ زیاترە وا تێکچووە لای من پێشتر کێشەی نەبوو بەڵام ئێستا هەموو شتێک خراپ و سەقەت بووە، کاتێ ئەچمە بەشی دەستکاریکەر یەکسەر دەوستێت و وەک جۆرێک لە جام بوون وایە ناشتوانرێت بگۆڕێت بۆ دەستکاریکەری کۆد تەنها لەسەر بینراو ئەمێنێتەوە و ئەویش جام ئەبێت! چەندین وێبگەڕی جیاوازم تاقیکردەوە هەمان شتە تەنانەت لە مۆبایلیشدا وایە کار ناکات تێکچووە بە خراپی. [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ١٦:١٩، ١٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە تۆش @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] دەبێت ئێستا چاک بووبێت. دەتوانیت سەیرێکی بکەیتەوە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٣٤، ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ١٨:٣٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو کاک ئارامی بەڕێز و خۆشەویست، دوای ماوەیەکی زۆر هاتمەوە ئێرە و بینیم بەڕێزتان نیمچەخانەنشین بوون، هەرچەند ڕۆیشتنی کەسێکی وەک بەڕێزت بۆ کۆمەڵگای ویکیپیدیاکەمان زۆر قورس و ناخۆشە، بەڵام هیوادارم لە هەر شوێنێک بیت هەر سەرکەوتوو و تەندروست بیت و هەروەها زۆر سپاس بۆ بەشدارییەکانی بەنرخەکانی بەڕێزت لەو یەک دەیەی کە کارتان لە ویکیپیدیادا کردووە. هیوادارم هەرچەند کەمیش بێت جارجار سەردانی ئێرە بکەیتەوە، هەر بژین و بمێنن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٤٦، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) |} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤١، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٨، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:١٩، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> l9mghbvic9jxm3u0oeh8otuyhyplow6 4 136820 1585878 1205838 2026-05-21T12:14:16Z Aram 25981 سڕینەوەی <references group="lower-alpha"/>؛ ھەبێ و نەبێ وەک یەکە و ھیچ سەرچاوەیەک پیشان نادات. 1585878 wikitext text/x-wiki {{پەڕەی وتاری ھەڵبژێردراو | وتار = ھاوڕەگەزخوازی | پەڕگە = Gay flag.svg | داڕشتنەکان = 1-3 | زیاتر = | ئەرشیڤ = ٢٠١٧ | مانگ = تەممووز }} kntwri7blcaucd0zoa1eozxeu0b1f6z 10 136977 1586018 1437602 2026-05-22T00:33:35Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] 1586018 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] jft8wxhfqa94j06hc0dqaha211r947r 10 136978 1586019 1437604 2026-05-22T00:33:40Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] 1586019 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] jft8wxhfqa94j06hc0dqaha211r947r 0 142197 1586015 1485702 2026-05-22T00:01:49Z PaulLim11 73535 Image 1586015 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = ئودیا ڕاش |image = Odeya Rush - Corporate Retreat - LA Premiere-1.jpg |caption = ئودیا ڕاش لە ساڵی ٢٠٢٦ |birth_name = Odeya Rushinek |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|١٩٩٧|٠٥|١٢}} |birth_place = [[حەیفا]], [[ئیسرائیل]] |residence = [[لۆس ئانجلەس]]، [[کالیفۆرنیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] |citizenship = [[ئیسرائیل]] |occupation = {{flat list| * خانمەکتەر * نمایشکاری جل و بەرگ}} |years_active = ٢۰۱۰–ئێستا}} '''ئودیا ڕاش''' (بە [[عیبری]]: אודיה רש‎، بە [[ئینگلیزی]]: Odeya Rush) لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٩٩٧، ئەکتەر و نمایشکاری ئیسرائیلیە کە لە ساڵی٢٠١٠وە کاری ھونەری خۆی دەستپێکرد و زیاتر بە ڕۆڵی ''فیوونا'' لە فیلمی [[بەخشەرەکە (فیلم)|بەخشەرەکە]] ناسراوە. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Odeya_Rush|سەردێڕ = Odeya Rush|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٦ی شوباتی ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Odeya Rush|ئودیا ڕاش}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی]] [[پۆل:خەڵکی حەیفا]] aqg7gaiak2dygtybp4615aguwpmg9lj 1586081 1586015 2026-05-22T09:02:34Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1586081 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person | name = ئودیا ڕاش |image = Odeya Rush - Corporate Retreat - LA Premiere-1.jpg |caption = ئودیا ڕاش لە ساڵی ٢٠٢٦ |birth_name = Odeya Rushinek |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|١٩٩٧|٠٥|١٢}} |birth_place = [[حەیفا]], [[ئیسرائیل]] |residence = [[لۆس ئانجلەس]]، [[کالیفۆرنیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] |citizenship = [[ئیسرائیل]] |occupation = {{flat list| * خانمەکتەر * نمایشکاری جل و بەرگ}} |years_active = ٢۰۱۰–ئێستا}} '''ئودیا ڕاش''' (بە [[عیبری]]: אודיה רש‎، بە [[ئینگلیزی]]: Odeya Rush) لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٩٩٧، ئەکتەر و نمایشکاری ئیسرائیلیە کە لە ساڵی٢٠١٠وە کاری ھونەری خۆی دەستپێکرد و زیاتر بە ڕۆڵی ''فیوونا'' لە فیلمی [[بەخشەرەکە (فیلم)|بەخشەرەکە]] ناسراوە. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Odeya_Rush|سەردێڕ = Odeya Rush|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٦ی شوباتی ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Odeya Rush|ئودیا ڕاش}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئیسرائیلی]] [[پۆل:خەڵکی حەیفا]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس]] gu5if5x9bzny9m2r8mgq2i7x64omgzh 14 147173 1585990 880511 2026-05-21T21:45:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585990 wikitext text/x-wiki {{کاری ماوەی بەڕێوەبەر|7}}{{پۆلی واڵا}} [[پۆل:سڕینەوەی پێشنیارکراو]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی لەلایەن بۆتەکانی ویکیپیدیا چاودێری کراون]] 19dxjgexw21e8w1dxb7h69bxhvmtovy 0 150047 1585860 1585697 2026-05-21T12:05:00Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585860 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٠دا مردوون. ناوەکان لەژێر ڕێکەوتی مردنەکەیە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزبەندی کراون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. {{TOC left}} == کانوونی یەکەم == === ١٢ === * [[ڕووحوڵڵا زەم]]، ٤٢، ڕۆژنامەوان و چالاکی سیاسی ئێرانی، لەسێدارەدان.<ref>[https://www.tehrantimes.com/news/455652/Amad-News-operator-Ruhollah-Zam-executed Amad News operator Ruhollah Zam executed]</ref> == تشرینی دووەم == === ١٨ === * [[فرسەت سۆفی]]، ٤٢، سیاسەتوانی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=پارێزگاری ھەولێر کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.nrttv.com/News.aspx?id=36915&MapID=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.nrttv.com}}</ref> === ٧ === * [[ئەمانوڵڵا تاھیری]]، ٨٥، مۆسیقازانی کورد و مامۆستای ئامێری [[دووزەلە]]<ref name="ئیمنا ۱">[https://www.imna.ir/news/454104/ ھەواڵنێریی شار و شارۆمەندیی ئێران (ئیمنا): ''ئەمانوڵڵا تاھیری (ئامان دای) کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠؛] بازدید در ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.</ref> == تشرینی یەکەم == === ٨ === * [[محەممەدڕەزا شەجەریان]]، ٨٠، گۆرانیبێژی کلاسیکیی ئێرانی، شێرپەنجەی گورچیلە<ref>[https://www.tehrantimes.com/news/453321/Iran-s-king-of-song-Mohammadreza-Shajarian-dies-at-80 Iran’s king of song Mohammadreza Shajarian dies at 80]</ref> == ئەیلوول == === ١٠ === * [[تەیفوور بەتحایی]] == ئاب == === ١٠ === * [[سابیر کوردستانی]]، ٦٥، گۆرانیبێژی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/243040/|سەردێڕ=هونەرمەند سابیر كوردستانی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆچی دوایی كرد|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[ئەحمەد ڕازی]]، ٥٦، یاریزانی تۆپی پێی عێراقی، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://yariga.net/25209/|سەردێڕ=ئەستێرەی پێشووی هەڵبژاردەی عێراق، ئەحمەد ڕازی بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە كۆچی دوایی كرد|نووسەر=سۆما ئەحمەد|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == ئایار == == نیسان == === ٢٩ === *[[عیرفان خان]]، ٥٣، ئەکتەری ھیندی (''[[سلەمدۆگ ملیۆنێر]]''، ''[[ژیانی پای (فیلم)|ژیانی پای]]''، ''[[سەفەرتاسەکە (فیلم)|سەفەرتاسەکە]]'')، وەرگری [[پادما شری]] (٢٠١١)، ھەوکردنی کۆڵۆن.<ref>[https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/04/irrfan-khan-obit Irrfan Khan, Renowned Bollywood Star, Dies at 53]</ref> == ئازار == === ٨ === *[[ماکس ڤۆن سایدۆو]]، ٩٠، ئەکتەری سویدی–فەڕەنسی.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-51803195 Max Von Sydow: Actor dies aged 90]</ref> === ١ === *[[سیامەند ڕەحمان]]، ٣١، کێشھەڵگری کوردی ئێران، براوەی کێبەرکێکانی پارالیمپیکی ٢٠١٢ی لەندەن و ٢٠١٦ی ڕیۆ، سەکتەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |سەردێڕ=World's Strongest Paralympian Siamand Rahman Dies at 31 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[حوسنی موبارەک]]، ٩١، سەرۆک کۆماری پێشووی میسر<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51630142 Former Egyptian president Hosni Mubarak dies]</ref> === ١٦ === * [[لاری تێسلەر]]، ٧٤، زانایەکی ئەمریکیی کۆمپیوتەر ([[ئەپڵ کرۆپس]]، [[زیەرۆکس]])، دیزاینەری [[بڕین، لەبەرگرتنەوە، و لکاندن]].<ref>[https://www.nytimes.com/2020/02/20/technology/lawrence-tesler-dead.html Lawrence Tesler, Who Made Personal Computing Easier, Dies at 74]</ref> == کانوونی دووەم == ===١٠ === * [[قابووس کوڕی سەعید]]، ٧٩، شای عومانی، سوڵتان (لەوەتەی ١٩٧٠)، شێرپەنجەی قۆڵۆن.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50902476 Sultan Qaboos of Oman dies aged 79]</ref> === ٣ === * تێبینیی کوژراوانی [[ھێرشی ئاسمانیی ٢٠٢٠ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا|ھێرشی ئاسمانیی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا]] بکە:<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= Qasem Soleimani: US kills top Iranian general in Baghdad air strike|ناونیشان= https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50979463}}</ref> ** [[ئەبوو مەھدی موھەندیس]]، ٦٦، فەرماندەی سەربازیی عێراقی، سەرکردەی [[حەشدی شەعبی]]. (لەوەتەی ٢٠١١). ** [[قاسم سولەیمانی]]، ٦٢، سالاری ئێرانی، فەرماندەی [[ھێزی قودس]] (لەوەتەی ١٩٩٨). == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی مردنەکان بەپێی ساڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.theguardian.com/tone/obituaries پرسەنامەکانی یوو-کەی، ''دە گاردیان''] * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/ پرسەنامەکانی ''دە تێلێگراف''] * [http://www.chicagotribune.com/news/obituaries/ ''چیکاگۆو تریبیوون''، پرسەنامەکان] * [http://www.latimes.com/news/obituaries/ ''لۆس ئانجلس تایمز''، پرسەنامەکان] * [https://www.nytimes.com/pages/obituaries/index.html پرسەنامەکانی یوو-ئێس، ''دە نیوو یۆرک تایمز''] * [https://www.washingtonpost.com/national/obituaries/ پرسەنامەکانی ''دە واشینگتن پۆست''] * [http://www.smh.com.au/obituaries پرسەنامە ئوستوڕاڵییەکان، ''دە سییدنی مۆورنینگ ھێرالد''] {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مەرگ|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2020 deaths}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠| ]] qyj0rsecbannpm9q2yjezbr3cuuxwv0 1585913 1585860 2026-05-21T17:00:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:کات|کات]] 1585913 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٠دا مردوون. ناوەکان لەژێر ڕێکەوتی مردنەکەیە کە بەپێی ئەلفوبێ ڕیزبەندی کراون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. {{TOC left}} == کانوونی یەکەم == === ١٢ === * [[ڕووحوڵڵا زەم]]، ٤٢، ڕۆژنامەوان و چالاکی سیاسی ئێرانی، لەسێدارەدان.<ref>[https://www.tehrantimes.com/news/455652/Amad-News-operator-Ruhollah-Zam-executed Amad News operator Ruhollah Zam executed]</ref> == تشرینی دووەم == === ١٨ === * [[فرسەت سۆفی]]، ٤٢، سیاسەتوانی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=پارێزگاری ھەولێر کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.nrttv.com/News.aspx?id=36915&MapID=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.nrttv.com}}</ref> === ٧ === * [[ئەمانوڵڵا تاھیری]]، ٨٥، مۆسیقازانی کورد و مامۆستای ئامێری [[دووزەلە]]<ref name="ئیمنا ۱">[https://www.imna.ir/news/454104/ ھەواڵنێریی شار و شارۆمەندیی ئێران (ئیمنا): ''ئەمانوڵڵا تاھیری (ئامان دای) کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠؛] بازدید در ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.</ref> == تشرینی یەکەم == === ٨ === * [[محەممەدڕەزا شەجەریان]]، ٨٠، گۆرانیبێژی کلاسیکیی ئێرانی، شێرپەنجەی گورچیلە<ref>[https://www.tehrantimes.com/news/453321/Iran-s-king-of-song-Mohammadreza-Shajarian-dies-at-80 Iran’s king of song Mohammadreza Shajarian dies at 80]</ref> == ئەیلوول == === ١٠ === * [[تەیفوور بەتحایی]] == ئاب == === ١٠ === * [[سابیر کوردستانی]]، ٦٥، گۆرانیبێژی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/243040/|سەردێڕ=هونەرمەند سابیر كوردستانی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆچی دوایی كرد|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[ئەحمەد ڕازی]]، ٥٦، یاریزانی تۆپی پێی عێراقی، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://yariga.net/25209/|سەردێڕ=ئەستێرەی پێشووی هەڵبژاردەی عێراق، ئەحمەد ڕازی بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆناوە كۆچی دوایی كرد|نووسەر=سۆما ئەحمەد|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == ئایار == == نیسان == === ٢٩ === *[[عیرفان خان]]، ٥٣، ئەکتەری ھیندی (''[[سلەمدۆگ ملیۆنێر]]''، ''[[ژیانی پای (فیلم)|ژیانی پای]]''، ''[[سەفەرتاسەکە (فیلم)|سەفەرتاسەکە]]'')، وەرگری [[پادما شری]] (٢٠١١)، ھەوکردنی کۆڵۆن.<ref>[https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/04/irrfan-khan-obit Irrfan Khan, Renowned Bollywood Star, Dies at 53]</ref> == ئازار == === ٨ === *[[ماکس ڤۆن سایدۆو]]، ٩٠، ئەکتەری سویدی–فەڕەنسی.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-51803195 Max Von Sydow: Actor dies aged 90]</ref> === ١ === *[[سیامەند ڕەحمان]]، ٣١، کێشھەڵگری کوردی ئێران، براوەی کێبەرکێکانی پارالیمپیکی ٢٠١٢ی لەندەن و ٢٠١٦ی ڕیۆ، سەکتەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |سەردێڕ=World's Strongest Paralympian Siamand Rahman Dies at 31 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[حوسنی موبارەک]]، ٩١، سەرۆک کۆماری پێشووی میسر<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51630142 Former Egyptian president Hosni Mubarak dies]</ref> === ١٦ === * [[لاری تێسلەر]]، ٧٤، زانایەکی ئەمریکیی کۆمپیوتەر ([[ئەپڵ کرۆپس]]، [[زیەرۆکس]])، دیزاینەری [[بڕین، لەبەرگرتنەوە، و لکاندن]].<ref>[https://www.nytimes.com/2020/02/20/technology/lawrence-tesler-dead.html Lawrence Tesler, Who Made Personal Computing Easier, Dies at 74]</ref> == کانوونی دووەم == ===١٠ === * [[قابووس کوڕی سەعید]]، ٧٩، شای عومانی، سوڵتان (لەوەتەی ١٩٧٠)، شێرپەنجەی قۆڵۆن.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50902476 Sultan Qaboos of Oman dies aged 79]</ref> === ٣ === * تێبینیی کوژراوانی [[ھێرشی ئاسمانیی ٢٠٢٠ی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا|ھێرشی ئاسمانیی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی بەغدا]] بکە:<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ= Qasem Soleimani: US kills top Iranian general in Baghdad air strike|ناونیشان= https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50979463}}</ref> ** [[ئەبوو مەھدی موھەندیس]]، ٦٦، فەرماندەی سەربازیی عێراقی، سەرکردەی [[حەشدی شەعبی]]. (لەوەتەی ٢٠١١). ** [[قاسم سولەیمانی]]، ٦٢، سالاری ئێرانی، فەرماندەی [[ھێزی قودس]] (لەوەتەی ١٩٩٨). == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی مردنەکان بەپێی ساڵ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.theguardian.com/tone/obituaries پرسەنامەکانی یوو-کەی، ''دە گاردیان''] * [https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/ پرسەنامەکانی ''دە تێلێگراف''] * [http://www.chicagotribune.com/news/obituaries/ ''چیکاگۆو تریبیوون''، پرسەنامەکان] * [http://www.latimes.com/news/obituaries/ ''لۆس ئانجلس تایمز''، پرسەنامەکان] * [https://www.nytimes.com/pages/obituaries/index.html پرسەنامەکانی یوو-ئێس، ''دە نیوو یۆرک تایمز''] * [https://www.washingtonpost.com/national/obituaries/ پرسەنامەکانی ''دە واشینگتن پۆست''] * [http://www.smh.com.au/obituaries پرسەنامە ئوستوڕاڵییەکان، ''دە سییدنی مۆورنینگ ھێرالد''] {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مەرگ|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} {{پۆلی کۆمنز|2020 deaths}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠| ]] dn9ak0sidko33bj6xbulw3it06j9thw 0 157367 1585916 1585672 2026-05-21T17:01:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ماتماتیک|ماتماتیک]] و [[دەروازە:ئەندازیاری|ئەندازیاری]] 1585916 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:William Thomson, Lord Kelvin cph.3b11884.jpg|وێنۆک|لۆرد کێلڤەن]] '''لۆرد کێلڤەن''' ({{بە ئینگلیزی|The Lord Kelvin}}) زانایەکی سەدەی نۆزدەیە کە لە نێوان ساڵانی ١٨٢٤ تا ١٩٠٧ ژیاوە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/William_Thomson,_1st_Baron_Kelvin</ref> یەکەم کەس بوە کە ووشە [[داینامیکە گەرمی]] (Thermodynamics) بەکار ھێناوە. ھەروەھا پێوانە کردنی [[کێلڤەن|پلەی کێلڤەن]] داھێنا کە یەکێکە لە یەکەکانی [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستەمی نێودەوڵەتی یەکە]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو|وزە|ماتماتیک|ئەندازیاری}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|William Thomson, 1st Baron Kelvin}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٧]] [[پۆل:فیزیکزانانی بەریتانی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:کەسانی پەیوەندیدار بە کارەبا]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە وێستمینستەر ئەبی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئیری]] 267bvnll21t6rqbh33dv1hxtenoy0rz 0 160082 1586026 1568324 2026-05-22T05:39:04Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1586026 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کیلیان مباپێ''' ({{IPA-fr|kiljan (ɛ)mbape lɔtɛ̃}}؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٨) یاریزانێکی پیشەگەری [[تۆپی پێ]]ی [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسییە]] کە لە ڕۆڵی یاریزانی [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|ھێرشبەردا]] بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] یاریدەکات، مباپێ بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی جیھان ناسراوە بە توانای شووتکردنی بەھێز و تێپەڕین بەخێرایی. مباپێ کاروانی پیشەگەری خۆی لە یانەی مۆناکۆی فەڕەنسی دەستپێکرد، کاتێ یەکەم یاری لە ٢٠١٥ لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا ئەنجامدا لەگەڵ یانەکە، ئەو توانی لە ([[خولی فەڕەنسی]]) ببێتە باشترین یاریزانی ساڵی لیگ ١ و خەڵاتی (Golden Boy) کوڕی ئاڵتونی بەدەستھێنا، لە ساڵی ٢٠١٧ دا مباپێ پەیوەندی بە یانەی ڕکابەری مۆناکۆ پاریس سان جێرمانەوە کرد بە شێوەی خواستن، کە دوای ساڵێک گۆڕا بۆ ھەمیشەیی و بە بڕی ١٨٠€ ملیۆن یۆرۆ پەیوەندی بە یانەکەوە کرد، کە ئەمەش کردی بە دووەم گرانبەھاترین یاریزانی مێژوو و گرانبەھاترین ھەرزەکار لە مێژوودا<ref name="clausepermanent">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco|سەردێڕ=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco|بڵاوکەرەوە=ESPN|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> لەگەڵ پاریس سان جێرمان مباپێ شەش نازناوی لیگ ١، چوار جامی سوپەری فەڕەنسا و بووە گۆڵکاری خولەکە و بووە باشترین یاریزانی لیگ ١ی ساڵ. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، مباپێ یەکەم یاری پیشەگەری خۆی لە ٢٠١٧، لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا ئەنجامدا لە [[جامی جیھانیی فیفا]]، مباپێ بووە لاوترین یاریزانی فەڕەنسی کە لە پاڵەوانەتییەکە گۆڵ تۆماربکات و بووە دووەم ھەرزەکار، دوای [[پێلێ]] کە لە یاری کۆتایی جامی جیھانی گۆڵ تۆماربکات، وە دووەم گۆڵکاری [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] پاش ئەوەی فەڕەنسا جامەکەی بەدەستھێنا، و باشترین یاریزان ھەرزەکار و باشترین یاریزانی فەڕەنسای ساڵی پێبەخشرا. == ژیانی کەسی == مباپێ لە [[پاریس]] [[فەڕەنسا]] لەدایکبووە باوکی ویلفڕید مباپێ، بە ڕەسەن [[کامیروون|کامیروونییە]] و بێجگە لەوەی کە بریکاری مباپێیە، ڕاھێنەری تۆپی پێشە، ھەروەھا دایکی مباپێ، فایزە لاماری بە ڕەسەن [[جەزائیر|جەزائیرییە]] و یاریزانی پێشووی [[تۆپی دەست|تۆپی دەستە]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.voanews.com/a/cameroon-football-fans-cheer-kylian-mbappe-french-player-africa-ties/4470675.html|سەردێڕ=Cameroon Football Fans Cheer for French Player with Ties to Africa|دوایین=Kindzeka|یەکەم=Moki Edwin|بڵاوکەرەوە=Voice of America|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> ئەو برایەکی لاوتر لە خۆی ھەیە ئیسەن مباپێ کە لە ئێستادا یاری بۆ یانەی پاریس سان جێرمان<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Brother of PSG star scores on his debut|ناونیشان=https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٨|agency=Pulse|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/|سەردێڕ=Coupe de la Ligue: Un joueur avec des origines Algériennes marque un triplé|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Dzballon|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ھەمانشێوە برا ھەڵگیراوەکەشی ژیرێ کێمبۆ ئێکۆکۆ، یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033|سەردێڕ=Le jeune monégasque Mbappé sur les traces de Thierry Henry|دوایین=JDD|یەکەم=Le|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە منداڵیدا مباپێ ھاندەرێکی سەرسەختی [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] بووە، یاریزانێک کە ھەمیشە دەیویست لاسایی بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3326678/psgs-kylian-mbappe-real-madrids-cristiano-ronaldo-was-childhood-idol|سەردێڕ=PSG's Kylian Mbappe: Real Madrid's Cristiano Ronaldo was childhood 'idol'|دوایین=Garcia|یەکەم=Adriana|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN FC|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Why Young Kylian Mbappe Spurned Chelsea and Real Madrid|ناونیشان=https://bleacherreport.com/articles/2758066-why-young-kylian-mbappe-spurned-chelsea-and-real-madrid|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٨|agency=Bleacher Report}}</ref> == کاروانی یانە == === دەستپێک === مباپێ کاروانەکەی لە یانەی ئەی ئێس بۆندی، لەژێر ڕاھێنەرایەتی باوکی، ویلفرێد دەستپێکرد. یەکێک لە ڕاھێنەرەکانی یانەی لاوی ئەی ئێس بۆندی، ئەنتۆنیۆ ڕیکۆردۆ، ووتی،{{quote|یەکەم جارم لە ڕاھێنەرایەتیکردنی ئەو لەو کاتە بوو کە شەش ساڵان بوو بۆم دەردەکەوت کە ئەو جیاواز بوو، کیلیان دەیتوانی زۆر زیاتر لە منداڵانی تر بکات، توانای تێپەڕاندنی نایاب بوو وە زۆر لەوانیتر خێراتربوو، ئەو باشترین یاریزانە کە لەو ١٥ ساڵەی ڕاھێنەرایەتیکردنم لێرە بینیومە لە پاریس، زۆرێک لە بەھرەمەند ھەند بەڵام ھیچ کامیانم نەبینیوە لەو باشتر بێت کیلیان ئەو کەسەیە کە پێی دەڵێن 'کراک' (باشترین).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Les Bleus au berceau: "J'étais persuadé que Kylian Mbappé passerait à la télé !" |زمان=fr |ناونیشان=http://www.leparisien.fr/sports/football/psg/les-bleus-au-berceau-j-etais-persuade-que-kylian-mbappe-passerait-a-la-tele-03-01-2018-7480863.php |agency=Le Parisien |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref>}} دواتر، مباپێ پەیوەندی بە ئەکادیمیای کلێرفۆنتەین کرد و لەوێدا ئاستێکی بەرزی پێشکەشکرد کە لە ئەنجامدا چەندین یانەی فەڕەنسی و [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]]، [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]]، [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]]، [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] و [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] ھەوڵی بەدەستھێنانی یاریزانەکەیان دا، لە تەمەنی ١١ ساڵیدا مباپێ پەیوەندی بە یانەی لاوانی چێڵسی کرد و یەک یاری لەگەڵ یانەکە ئەنجامدا کە دژی یانەی چارڵتن ئەتلەتیک بوو<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/transfers/arsene-wenger-likened-him-thierry-henry-but-who-arsenal-target-kylian-mbappe-a7565971.html|سەردێڕ=Arsene Wenger has likened him to Thierry Henry – but who is Arsenal target Kylian Mbappe?|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٧|newspaper=The Independent}}</ref> پاشان گەڕایەوە یانەی مۆناکۆ.<ref name="youthcareer">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|سەردێڕ=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster|magazine=FourFourTwo|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |date= ٥ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> === مۆناکۆ === ==== ٢٠١٥–١٦: پێشخشتن ==== مباپێ یەکەم یاریی یانەیی لە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ لە یارییەکی یەکسان (١–١) بەرامبەر ئێس ئێم سیان لە لیگ ١ ئەنجامدا، کاتێک لە خولەکی ٨٨ ھاتە نێو یاریگا لە شوێنی یاریزان [[فابیۆ کوێنتراو]] ئەمەش مباپێی کردە لاوترین یاریزانی مێژووی مۆناکۆ بە شکاندنی ژمارەی پێوانەیی [[تیێری ھێنری]] کە لە پێشووداو لە تەمەنی ٢١ ساڵی ببووە لاوترین یاریزانی یانەکە.<ref name="youthcareer2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|سەردێڕ=Kylian Mbappe: the Monaco teen who might be Europe's most wanted youngster|magazine=FourFourTwo|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170904092732/https://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster |date= ٥ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> لە ٢٠ی شوباتی ٢٠١٦ مباپێ یەکەم گۆڵی لە دژی یانەی ترۆیس لە بردنەوەیەکی (٣–١) تۆمارکرد، گۆڵێک کە لە کۆتا خولەکانی یارییەکە تۆماریکرد؛ لە تەمەنی ١٧ ساڵی و ٦٢ ڕۆژدا، مباپێ بووە لاوترین یاریزان لە مێژووی مۆناکۆ گۆڵ تۆماربکات، کە دووەم جاری مباپێ بوو کە ڕیکۆردی ھێنری بشکێنێت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=European round-up: What you might have missed|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/35623020|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kylian Mbappe offered Monaco contract amid Arsenal, Liverpool links|ناونیشان=http://www.espnfc.com/story/2814219/kylian-mbappe-offered-monaco-contract-amid-arsenal-talk|وێبگە=ESPN FC|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> لە ٦ی ئازاری ٢٠١٦ مباپێ لەگەڵ مۆناکۆ ڕێککەوتن لەبارەی درێژکردنەوەی بۆندەکەیان تاکوو حوزەیرانی ٢٠١٩ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ سی ئێن ئێن، سەرۆک وەزیرانی مۆناکۆ ڤادیم ڤاسیلیێڤ، کە ڕۆڵێکی گەورەی ھەبوو لە گواستنەوەی مباپێ بۆ یانەکەیان ووتی کە لە سەرەتاوە دەیزانی مباپێ «دیاردە» یەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kylian Mbappe: The 'phenomenon that breathes and sleeps football'|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2018/07/13/football/kylian-mbappe-vadim-vasilyev-monaco-france-world-cup-spt-intl/index.html|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> ==== ٢٠١٦–١٧: تێکشکاندن و نازناوی خول ==== [[پەڕگە:Mbappe.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/پەڕگە:Mbappe.PNG|alt=|وێنۆک|260x260پیکسڵ|مباپێ{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AMbappe.PNG%7Calt%3D%7Cوێنۆک%7C260x260پیکسڵ%7Cمباپێ |date=ئابی ٢٠٢١}} لەکاتی مەشقکردندا لە ٢٠١٧.]] مباپێ یەکەم ھاتریکی (٣ گۆڵ لە یەک یاریدا) لەگەڵ یانەی سەرەکی مۆناکۆ لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ لە بردنەوەیەکی ٧–٠ دا لە دژی یانەی ستەید ڕێنس لە جامی سووپەری فەڕەنسا لە یاریگای مۆناکۆ، ستەید لوی II<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm|سەردێڕ=Monaco mash Rennes|بڵاوکەرەوە=Ligue 1|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170202033647/http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>- یەکەم ھاتتریکی کە لەلایەن یاریزانێکی مۆناکۆ تۆمارکرابێت لە جامەکەدا لەوەتەی یاریزان سۆنی ئاندرسن لە ١٩٩٧.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hitc.com/en-gb/2016/12/15/do-reported-arsenal-target-kylian-mbappe-smashes-21-year-old-rec/|سەردێڕ=Reported Arsenal target Kylian Mbappe smashes 21-year-old record for Monaco|بڵاوکەرەوە=HITC Sport|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> لە١١ی شوباتی ٢٠١٧، مباپێ یەکەم ھاتتریکی لە خولی فەڕەنسی لە کاروانی یاریکردنیدا تۆمارکرد لە بردنەوەیەکی ٥–٠دا لە دژی مێتز؛ لە تەمەنی ١٨ ساڵی و ٢ مانگیدا، ئەو بووە لاوترین یاریزان کە ھاتتریکێک لە خولی فەڕەنسی تۆماربکات لەوەتەی یاریزان ژێرێمی مێنێز بۆ یانەی سۆشاوکس-مۆنتبێلیارد لە ٢٠٠٥.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm|سەردێڕ=Wonderkid Mbappé nets hat-trick as Monaco march on|بڵاوکەرەوە=Ligue 1|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317054551/http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٢١ی شوبات، مباپێ گۆڵی دووەمی مۆناکۆی لە خولەکی ٤٠ تۆمارکرد کە یەکەم گۆڵی بوو لە [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] و ئەوی کردە دووەم لاوترین یاریزانی فەڕەنسی (دوای [[کەریم بێنزیما|کەریم بێنزێما]]) کە لە قۆناغی ١٦ی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا گۆڵ تۆماربکات. مۆناکۆ توانییان لە دوو یاریی قۆناغەکە بە ئەنجامی ٥–٣ ببەنەوە لە دژی یانەی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر ستی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.standard.co.uk/sport/football/the-new-thierry-henry-how-arsenal-transfer-target-kylian-mbappe-played-for-monaco-vs-man-city-a3472731.html|سەردێڕ='The new Thierry Henry' – how Arsenal transfer target Kylian Mbappe played for Monaco vs Man City|newspaper=London Evening Standard|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558|سەردێڕ=Monaco vs Manchester City|بڵاوکەرەوە=Manchester City F.C.|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170316204824/https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٥ی ئازار، مباپێ دوو گۆڵی تۆمارکرد لە یاریێک بەرامبەر نانتێس لە یاریگای مۆناکۆدا کە ئەوەی کردە لاوترین یاریزانی ٣٠ ساڵی ڕابردووی لیگ ١ کە ١٠ گۆڵ لە خولەکەدا تۆماربکات. دوو گۆڵەکەی بەرامبەر نانتێس لە ٥ی ئازار ئەوە دەگەیەنێت کە ٩ گۆڵ و ٥ ئەسیستی ئەنجامدابوو لە ٨٢٢ خولەکی یاریکردنی لە لیگ ١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ligue1.com/ligue1/article/monaco-pull-three-points-clear-with-nantes-rout.htm|سەردێڕ=Monaco pull three points clear with Nantes rout|بڵاوکەرەوە=Ligue 1|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.goal.com/fr/news/29/ligue-1/2017/03/05/33340212/monaco-le-nouveau-record-de-précocité-de-mbappé|سەردێڕ=Monaco, le nouveau record de précocité de Mbappé|بڵاوکەرەوە=Goal.com|زمان=French|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> لە ١١ی ئازار، ئەو گۆڵیکی بەرامبەر بۆردۆ لە بردنەوەیەکی ٢–١ تۆمارکرد. بەوەش، مباپێ توانیوییەتی ٧ گۆڵ تۆماربکات لەو ٧ یارییانەی کە لە دەستێکەوە یاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-and-moutinho-help-monaco-move-clear.htm|سەردێڕ=Mbappé and Moutinho help Monaco move clear|بڵاوکەرەوە=Ligue 1|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181211171127/https://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-and-moutinho-help-monaco-move-clear.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا لە قۆناغی ١٦دا، لە یاری دووەمدا لە یاریگای لوی II لە ١٥ی ئازاردا، ئەو گۆڵی یانەکەی لە خولەکی ٨ی یارییەکە تۆمارکرد بە یارمەتی ئەسیستی بێرناردۆ سێلڤاوە (١١ھەمین گۆڵی لە کۆتا ١١ یارییەکانیدا لە ھەموو پاڵەوانەتییەکاندا) بۆ ئەوەی یارمەتی مۆناکۆ بدات لە بردنەوەیان بەرامبەر مانچستەر سیتی بە ئەنجامی ٣–١ (٦–٦ بە ھەردوو یارییەکەوە) و گەییشتن بە قۆناغی داھاتووەوە بەھۆی یاسای گۆڵی دوورەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/03/15/monaco-vs-manchester-city-champions-league-watch-live-score/|سەردێڕ=Monaco 3 Manchester City 1 (agg 6–6): Pep Guardiola's side crash out on away goals as attacking approach backfires|newspaper=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> لە چارەکی کۆتایی جامەکە، مباپێ توانی یەکەم گۆڵ تۆماربکات لە بردنەوەکەیاندا لە یانەی [[بۆروسیا دۆرتموند|بۆروسیا دۆرتمۆند]]، مباپێ پەناڵتیێکی بەدەستھێنا و دوو گۆڵی تۆمارکرد و مۆناکۆ بە ئەنجامی ٣–٢ یارییەکەیان بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/apr/12/borussia-dortmund-monaco-champions-league-quarter-final-first-leg-match-report|سەردێڕ=Kylian Mbappe gives Monaco crucial edge against Borussia Dortmund|newspaper=The Guardian|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> لە یاری دووەمیاندا، مباپێ یەکەم گۆڵی یارییەکەی تۆمارکرد و مۆناکۆ بە ئەنجامی ٣–١ یارییەکەیان بردەوە و گەییشتن بە قۆناغی نیوەی کۆتایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sbnation.com/soccer/2017/4/19/15361910/monaco-borussia-dortmund-champions-league-2017-final-score-result-recap|سەردێڕ=AS Monaco vs. Borussia Dortmund: Final score 3–1, Kylian Mbappe makes huge Champions League impact|بڵاوکەرەوە=SB Nation|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180817023058/https://www.sbnation.com/platform/amp/soccer/2017/4/19/15361910/monaco-borussia-dortmund-champions-league-2017-final-score-result-recap|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆناکۆ لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا دەرکران کاتێک بە دوو یارییەکەیان بەرامبەر یۆڤانتۆس بە ئەنجامی ٤–١ شکستییان ھێنا. مباپێ تاکەگۆڵەکەی مۆناکۆی تۆمارکرد کە لە ڕووبەڕووبوونەوەی دووەمی دوو یانەکە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.express.co.uk/sport/football/802455/Juventus-2-Monaco-1-match-report-Champions-League/amp|سەردێڕ=Juventus 2 – Monaco 1: Mandzukic and Alves fire Italian giants into Champions League final|بڵاوکەرەوە=Express|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> مباپێ ٢٦ گۆڵ لە ٤٤ یارییەکەی لەگەڵ مۆناکۆ تۆمارکرد و لەگەڵ یانەکەی خولی فەڕەنسییان بەدەستھێنا.<ref name="loan3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40715851|سەردێڕ=Kylian Mbappe: Paris St-Germain sign Monaco forward on loan|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> === پاریس سان جێرمان === ==== ٢٠١٧–١٩: سەرکەوتنی کەسی و بەکۆمەڵ ==== لە ٣١ی ئابی ٢٠١٧، پاریس سان جێرمان گواستنەوەی کیلیان مباپێیان بە شێوەی خواستن ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.psg.fr/pro/article/kylian-mbappe-au-paris-saint-germain|سەردێڕ=Kylian Mbappé au Paris Saint-Germain !|trans-title=Kylian Mbappé to Paris Saint-Germain !|بڵاوکەرەوە=Paris Saint-Germain F.C.|زمان=French|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170904142820/https://www.psg.fr/pro/article/kylian-mbappe-au-paris-saint-germain|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904142820/https://www.psg.fr/pro/article/kylian-mbappe-au-paris-saint-germain |date= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> بڕی کڕینی مباپێ بۆ گرێبەستێکی ھەمیشەیی پێویستی بە ١٤٥€ ملیۆن و ٣٥€ ملیۆنی زیادەی دەکرد، کە ئەوی کردە گرانبەھاترین ھەرزەکاری مێژوو، گرانبەھاترین گرێبەست لە خولێکی ناوخۆییدا، و دووەم گرانبەھاترین یاریزانی مێژوو لەدوای [[نەیمار دا سیلڤا|نێیمار]]، ھاوتیمی مباپێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.goal.com/en/news/monaco-star-mbappe-completes-180-million-paris-saint-germain/13k7x4cozao191hcdgpw1kkrrt|سەردێڕ=Monaco Star Mbappe Completes €180 Million Paris Saint-Germain Move|بڵاوکەرەوە=Goal.com|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://sports.yahoo.com/psg-signs-kylian-mbappe-cleverly-skirts-financial-fair-play-process-173341772.html|سەردێڕ=PSG signs Kylian Mbappe, and cleverly skirts Financial Fair Play in the process|بڵاوکەرەوە=Yahoo! Sports|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|archive-date=٣١ی ئابی ٢٠١٧|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831224330/https://sports.yahoo.com/psg-signs-kylian-mbappe-cleverly-skirts-financial-fair-play-process-173341772.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Kylian-mbappe-monaco-rejoint-officiellement-le-psg-en-pret-avec-option/829364|سەردێڕ=Kylian Mbappé (Monaco) rejoint officiellement le PSG en prêt avec option d'achat|trans-title=Kylian Mbappé (Monaco) officially joins PSG on loan with an option to buy|newspaper=L'Équipe|زمان=French|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.lci.fr/mercato/mercato-transfert-de-kylian-mbappe-monaco-et-le-psg-ont-trouve-un-accord-pour-180-millions-d-euros-2062532.html|سەردێڕ=Mbappe: Monaco et le PSG trouvent un accord pour 180 millions d'euros|trans-title=Mbappé: Monaco and PSG reached an agreement at 180 million euros|بڵاوکەرەوە=LCI|زمان=French|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ئەو ژمارە ٢٩ی پێدرا پاش ھاتنی بۆ پایتەختی فەڕەنسا.<ref name="PSG number">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Number 29 for Kylian Mbappé|ناونیشان=https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe|وتەگێڕانەوە=New Paris Saint-Germain striker Kylian Mbappé will wear the number 29 shirt.|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Paris Saint-Germain F.C.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170915023157/https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو لە یەکەم یاریدا لەگەڵ یانە فەڕەنسییەکە لە بردنەوەیەکی ٥–١ بەرامبەر مێتز لە ٨ی ئەیلوول گۆڵی تۆمارکرد، کە تێیدا یاریزان بێنۆوی ئاساو-ئیکۆتا دەکرا لەبەر لێدانی مباپێ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/41205167|سەردێڕ=Metz 1–5 Paris Saint Germain|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ٤ ڕۆژی دی، مباپێ یەکەم گۆڵی ئەورووپی لە خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا بۆ پاریسییەکان لە دژی یانەی سێڵتک لە بردنەوەیەکی ٥–٠ تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.goal.com/en/news/mbappe-creates-champions-league-history-with-goal-for-psg/1fq7caitbaofg1npeqftd4n1e7|سەردێڕ=Mbappe Creates Champions League History With Goal For Psg Against Celtic|بڵاوکەرەوە=Goal.com|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ژیاننامە|وەرزش|پاریس|دەیەی ١٩٩٠|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Kylian Mbappé}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی پاریس سان جێرمان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی پاریس]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] bq97s5qklkcvsej0k6ovs07cgrm19sh 1 160109 1586027 1568250 2026-05-22T05:39:15Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1586027 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان ئمباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=652768 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster بۆ http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:١١، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=653075 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170316204824/https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558 بۆ https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٤٠، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=653826 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170915023157/https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe بۆ https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٣٦، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=661859 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170904092732/https://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster بۆ http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٠١، ٨ی شوباتی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=739989 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster بۆ http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster بۆ http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٠١، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=868477 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170904142820/https://www.psg.fr/pro/article/kylian-mbappe-au-paris-saint-germain بۆ https://www.psg.fr/pro/article/kylian-mbappe-au-paris-saint-germain زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٠٩، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876737 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster بۆ http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170205153728/http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster بۆ http://www.fourfourtwo.com/sg/features/kylian-mbappe-monaco-teen-who-might-be-europes-most-wanted-youngster زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170316204824/https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558 بۆ https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170915023157/https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe بۆ https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:١٤، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996171 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170202033647/http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm بۆ http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170317054551/http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm بۆ http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181211171127/https://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-and-moutinho-help-monaco-move-clear.htm بۆ http://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-and-moutinho-help-monaco-move-clear.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:١٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1009605 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 بۆ http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٥٩، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٦ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1331061 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180701194416/https://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 بۆ http://www.lejdd.fr/Sport/Football/Le-jeune-monegasque-Mbappe-sur-les-traces-de-Thierry-Henry-765033 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170202033647/http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm بۆ http://www.ligue1.com/coupeLigue/article/monaco-mash-rennes.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170317054551/http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm بۆ http://www.ligue1.com/ligue1/article/wonderkid-mbappe-nets-hat-trick-as-monaco-march-on.htm زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.mancity.com/news/first-team/2017/02/24/monaco-v-man-city-champions-league-kick-off-time-team-news-and-tv-channel/1487930166558 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181211171127/https://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-and-moutinho-help-monaco-move-clear.htm بۆ http://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-and-moutinho-help-monaco-move-clear.htm زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://en.psg.fr/pro/article/number-29-for-kylian-mbappe تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٢٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1380389 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180716054110/https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html بۆ https://www.pulse.ng/sports/football/kylian-mbappes-brother-ethan-scores-for-psg-in-debut-match-id8188670.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٤٨، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1469339 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180817023058/https://www.sbnation.com/platform/amp/soccer/2017/4/19/15361910/monaco-borussia-dortmund-champions-league-2017-final-score-result-recap بۆ https://www.sbnation.com/platform/amp/soccer/2017/4/19/15361910/monaco-borussia-dortmund-champions-league-2017-final-score-result-recap زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٠٨، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1568249 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170329235143/http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ بۆ http://dzballon.com/coupe-de-la-ligue-un-joueur-avec-des-origines-algeriennes-marque-un-triple/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٥٨، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کیلیان مباپێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1586026 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170831224330/https://sports.yahoo.com/psg-signs-kylian-mbappe-cleverly-skirts-financial-fair-play-process-173341772.html بۆ https://sports.yahoo.com/psg-signs-kylian-mbappe-cleverly-skirts-financial-fair-play-process-173341772.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٣٩، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 5e8iq1d79fts6nwx1yybk670vz4b3zi 0 163440 1585922 1444519 2026-05-21T17:21:17Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585922 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = چۆن دایکتانم بینی | image = Howimetyourmother.jpg | caption = لە گۆرانی سەرەتاوە وەرگیراوە | genre = {{Plain list| * [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)|سیتکەم]] * [[کۆمیدیای ڕۆمانسی]] }} | creator = {{Plain list| * [[کاڕتەر بەیز]] * [[کڕێگ تۆمەس]] }} | starring = {{Plain list| * [[جۆش ڕادنەر]] * [[جەیسن سیگڵ]] * [[کۆبی سمولدەرس]] * [[نیڵ پاتریک ھاریس]] * [[ئاڵیسن ھانیگەن]] * [[کڕیستین میڵۆتی]] }} | opentheme = «ئەی، جوانکیلە» لە لایەن [[نەجووڵاوەکان]] | composer = [[John Swihart]] | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | num_seasons = ٩ | num_episodes = ٢٠٨ | list_episodes = List of How I Met Your Mother episodes | executive_producer = {{Plain list| * کاڕتەر بەیز * کڕێگ تۆماس * [[Rob Greenberg]] * [[Pamela Fryman]] * Eileen Heisler * DeAnn Heline * [[Phil Lord]] * Greg Malins * [[Christopher Miller (filmmaker)|Christopher Miller]] * Chris Harris * Stephen Lloyd * Kourtney Kang * Jamie Rhonheimer * [[Chuck Tatham]] }} | producer = {{Plainlist| * Randy Cordray * Suzy Mamann Greenberg * Chris Harris * Jamie Rhonheimer * Kourtney Kang * Brenda Hsueh * Theresa Mulligan Rosenthal * Stewart Halpern-Fingerhut * Rob Greenberg * [[Tami Sagher]] }} | camera = [[Multi-camera]] | runtime = ٢٢ خولەک | company = {{unbulleted list|Bays & Thomas Productions|[[20th Century Fox Television]]}} | distributor = [[20th Television]] | network = [[سی بی ئێس]] | picture_format = [[1080i]] ([[16:9]] [[HDTV]]) | audio_format = [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]] | first_aired = {{Start date|2005|9|19}} | last_aired = {{End date|2014|3|31}} | website = http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother | website_title = Official website | production_website = https://www.foxmovies.com/ }} '''''چۆن دایکتانم بینی''''' یان '''''چۆن دایکتانم ناسی''''' ({{بە ئینگلیزی|How I Met Your Mother}}) [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)|سیتکەمی]] ئەمریکییە لە لایەن [[کڕێگ تۆماس]] و [[کاڕتەر بەیز]] بۆ [[سی بی ئێس]] دروستکراوە. زنجیرەکە، کە لە ٢٠٠٥ەوە بۆ ٢٠١٤ بەردەوامبوو، دوای کەسایەتی سەرەکی [[تێد مۆزبی]] و ھاوڕێکانی لە [[مانھاتن]] لە [[نیویۆرک|نیویۆڕک]] دەکەوێت. وەک چیرۆکێکی چوارچێوەیی، تێد لە ساڵی ٢٠٣٠دا بۆ کوڕ و کچەکەی ئەو ڕووداوانەی کە وای لێکرد [[دایکەکە (چۆن دایکتانم بینی)|دایکیان]] ببینێت دەگێڕێتەوە. چۆن دایکتانم بینی بەرھەمھێنانێکی ھاوبەشی نێوان بەرھەمھێنانەکانی بەیز & تۆمەس و [[تەلەڤیزیۆنی ڕێوی سەدەی بیستەم]]ە و لە لایەن [[تەلەڤیزیۆنی بیستەم]]ەوە دابەش کرا. زنجیرەکە بە گشتی لە ھاوڕێیەتی بەیز و تۆمەس کاتێک لە نیویۆڕک دەژیان بیرۆکەی وەرگرتووە.<ref name=eonline>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eonline.com/print/index.jsp?uuid=ae969501-d9e3-4679-900e-28fd88bbe95d&contentType=watchWithKristin |سەردێڕ=TV Summer School: How to Create and Run a Successful Sitcom |وێبگە= [[E!|E! Online]] |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=۹ی نیسانی ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110629050959/http://www.eonline.com/print/index.jsp?uuid=ae969501-d9e3-4679-900e-28fd88bbe95d&contentType=watchWithKristin | ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> بە درێژایی ٢٠٨ ئەڵقەکە، زنجیرەکە تەنھا چوار دەرھێنەری ھەبوو، کە ئەوانیش: [[پامێڵا فریمان]] (١٩٦ ئەڵقە) و [[ڕۆب گرینبێڕگ]] (٧ ئەڵقە) و مایکڵ شیا (٤ ئەڵقە) و [[نیڵ پاتریک ھاریس]] ([[جەنکینز (چۆن دایکتانم بینی)|١ ئەڵقە]]). چۆن دایکتانم بینی بە بناغە تایبەتەکەی، و گاڵتە، و دراما تێکەڵەکەی بە درێژایی پەخشکردنی بەناوبانگ بوو. نمایشەکە لە سەرەتادا بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت، لە کاتێکدا وەرزەکانی تر لە بەسەرداچوونەوەی تێکەڵ پێکھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 8 (2012-2013)|ناونیشان=http://www.rottentomatoes.com/tv/how-i-met-your-mother/s08/|وێبگە=[[ڕاتن تۆمەیتۆز|Rotten Tomatoes]]|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McLennan|یەکەم=Cindy|سەردێڕ=This Just In|ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|وێبگە=Television Without Pitty|بڵاوکەرەوە=Bravo Media|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531123734/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother Season 8 Finale Review|وێبگە=wegotthiscovered.com|دوایین=Lowe|یەکەم=Alexander|ناونیشان=http://wegotthiscovered.com/tv/met-mother-review-season-8-episode-24/|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Nicholson|یەکەم١=Max|سەردێڕ=HOW I MET YOUR MOTHER: SEASON 9 REVIEW: THE BIG FAT MISDIRECT.|ناونیشان=http://www.ign.com/articles/2014/04/03/how-i-met-your-mother-season-9-review|وێبگە=IGN Entertainment Inc|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> نمایشەکە بۆ ٣٠ [[خەڵاتی ئێمی]] پاڵێورا و ١٠ی بردەوە. لە ٢٠١٠دا، [[ئاڵیسن ھانیگەن]] [[خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل]]ی بۆ خۆشەویسترین کچە ئەکتەری کۆمیدیی تەلەڤیزیۆن بردەوە. لە ٢٠١٢دا، دوای پەخشکردنی بۆ ماوەی حەوت ساڵ، زنجیرەکە خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەلی بۆ خۆشەویسترین تۆڕی تەلەڤیزیۆنی کۆمیدیی بردەوە، و نیڵ پاتریک ھاریس خەڵاتی خۆشەویسترین ئەکتەری کۆمیدیی تەلەڤیزیۆنی بردەوە. == پێشەکی == == بەرھەمھێنان == چۆن دایکتانم بینی لە بیرۆکەی کاڕتەر بەیز و کرێگ تۆمەس بۆ «نووسین دەربارەی ھاوڕێکانمان و ئەو شتە گەمژانەی لە نیویۆڕک کردمان» وەرگیراوە، کە پێشتر وەک نووسەر بۆ [[نمایشی دەرنگ لەگەڵ دەیڤد لێتەرمان]] کاریان کردبوو.<ref name=eonline/> دوانەکە بۆ دروستکردنی کەسایەتییەکان سوودیان لە ھاوڕێیەتیان بینی. تێد لەسەر بەیز، و ماڕشاڵ و لیڵی لەسەر تۆماس و ژنەکەی بنیات نرا.<ref name="casting">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.whedon.info/Alyson-Hannigan-How-I-Met-Your,14745.html| سەردێڕ= Alyson Hannigan&nbsp;– "How I Met Your Mother" Sitcom&nbsp;– William S. Paley TV Fest |وێبگە=Whedon.info| ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان=۱۳ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref><ref name="craig_thomas">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٦| یەکەم=Maureen| دوایین=Ryan| سەردێڕ=Craig Thomas: 'Sitcoms used to be about something'| ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html|ئیش=[[Chicago Tribune]]| ڕێکەوتی سەردان=۱۳ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180920011544/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html#more| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژنەکەی تۆماس لە سەرەتادا دوودڵ بوو کە کەسایەتییەک لەسەری بنیات بنرێت بەڵام ڕازی دەبێت گەر بتوانن [[ئاڵیسن ھانیگەن]] بۆ ڕۆڵگێڕانی بھێنن. ھانیگەن تامەزۆری کردنی کارێکی [[کۆمیدیا]]ی باش، کە ھاتە بەردەست.<ref name="casting"/> [[جۆش ڕادنەر]] و [[جەیسن سیگڵ]]، کە بە تێد و ماڕشاڵ بە دوای یەکردا ھەڵبژێردران، ناسراو نەبوون، ئەمەش لەگەڵ ئەوەی سیگڵ کەسایەتییەکی فریکس و جیکس و میوانێکی دووبارەبووەوەی بەرنامەی ئەندێکڵێری [[جاد ئاپاتاو]] بوو. ڕۆڵی باڕنی لە سەرەتادا وەک «کەسایەتییەکی جۆر [[جۆن بێڵوشی]]» وێنەی کێشرا،<ref name="sullivan20100108">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/interviews/2010/01/08/live-at-the-paley-center-for-media-how-i-met-your-mother-34073/20100108_howimetyourmother/ | سەردێڕ=Live at the Paley Center for Media: "How I Met Your Mother" |وێبگە=The Futon Critic |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |دوایین=Sullivan| یەکەم=Brian Ford}}</ref> ئەمەش پێش ئەوەی [[نیڵ پاتریک ھاریس]] بۆ تاقیکردنەوەی ڕۆڵەکە لە لایەن دەرھێنەری ڕۆڵەکانی نمایشەکە مێگان بڕامن بانگ بکرێت.<ref name=dransfeldt>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٨| دوایین=Dransfeldt| یەکەم=Jeffrey| سەردێڕ=Harris is enjoying Barney's adventures in ''How I Met Your Mother''| ناونیشان=http://www.venturacountystar.com/news/2008/apr/26/well-dressed-womanizer/| newspaper=[[Ventura County Star]]| ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090314121342/http://www.venturacountystar.com/news/2008/apr/26/well-dressed-womanizer/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٩| df=mdy-all}}</ref> پامێڵا فریمان بانگی [[بۆب ساجێت]]ی کرد بۆ ئەوەی ڕەخنەگری دەنگی تێدی داھاتوو بێت، و بۆی ڕوونکردەوە کە نمایشەکە وەک [[ساڵە سەرسووڕھێنەرەکان]] دەبێت بەڵام «شێوەیەک لە داھاتوو».<ref name=przybyla>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview |سەردێڕ=A Chat with Bob Saget |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |یەکەم=Kathryn |دوایین=Przybyla |ئیش=[[The Buffalo News]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130615175533/http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130615175533/http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> ساجێت یان بۆ ستۆدیۆی تەلەڤیزیۆن دەچوو و لە کاتی سەیرکردنی ئەڵقەکە گێڕانەوەکەی تۆمار دەکرد، یان بە شێوەیەکی سەربەخۆ تۆماری دەکرد و پاشان گەر پێویستی بکردایە بۆ ئەڵقەکە زیاددەکرا.<ref name="sagetama1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/227c04/im_bob_sagetcomedian_actor_and_author_of_the_new/cgk1ws4?context=3 |سەردێڕ=Did they show you filmed and cut episodes, or did you just do it all at once? |وێبگە=Reddit |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |دوایین=Saget |یەکەم=Bob}}</ref> ئەو بە گشتی [[خوێندنەوەی ڕاھێنانی|خوێندنەوەی مێزی]] نەدەکرد بەڵام بۆ ئەڵقەی کۆتایی ئەنجامیدا.<ref name="sagetama2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/227c04/im_bob_sagetcomedian_actor_and_author_of_the_new/cgk1zxu?context=3 |سەردێڕ=How do you feel about the fact that Josh Radnor was still the older version of Ted on the series finale of HIMYM and not you? |وێبگە=Reddit |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |دوایین=Saget |یەکەم=Bob}}</ref> لە چاوپێکەوتنێکدا بەیز و تۆماس ڕایانگەیاند کە «کچە ئەکتەرێکی بەناوبانگ»<ref name="stransky20130513"/> ڕۆڵی ڕۆبنی ڕەتکردۆتەوە، و لە شوباتی ٢٠١٤ ڕایانگەیاند کە [[جێنێفەر ڵەڤ ھیوێت]] بوو.<ref name=hewitt>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eonline.com/news/506849/jennifer-love-hewitt-turned-down-how-i-met-your-mother-plus-series-finale-secrets-revealed| سەردێڕ=Jennifer Love Hewitt Turned Down How I Met Your Mother?!| وێبگە=E! Online| ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٤| ڕێکەوتی سەردان=۲۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> پاشان [[کۆبی سمولدەرس]]ی نەناسراویان ھەڵبژارد، بەیز و تۆماس دواتر وتیان «سوپاس بۆ خوا بۆ میلیۆنێک ھۆکار کردمان … کاتێک تێد بۆ یەکەم جار ئەوی بینی، ئەمریکییەک بۆ یەکەم جار ئەوی بینی، ئارەزووی زانین وای لە نمایشەکە کرد بۆ پێشەوە بڕوات و نمایشەکە بە زیندوێتی بھێڵێتەوە».<ref name="stransky20130513">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2013/05/13/how-i-met-your-mother-cristin-milioti/| سەردێڕ='HIMYM' unveils the mother! The creators answer your burning questions| ئیش=[[Entertainment Weekly]]| ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان=۲ی نیسانی ۲۰۲۰| دوایین=Stransky| یەکەم=Tanner| archive-date= ٨ی ئابی ٢٠١٣| archive-url=https://web.archive.org/web/20130808135748/http://insidetv.ew.com/2013/05/13/how-i-met-your-mother-cristin-milioti/| url-status=dead}}</ref> لەگەڵ ئەوەی تێد لە [[پایڵت (چۆن دایکتانم بینی)|پایڵتدا]] کەوتە داوای ڕۆبنەوە، بەڵام خێرا لە کۆتایی ئەڵقەکەدا دەرکەوت کە دایکەکە نییە، کە تۆماس ڕوونیکردەوە کە ئەوە بۆ ئەوەی ڕێگە لە دووبارە بوونەوەی «ئەوان دەیکەن یان نایکەن» ی چیرۆکی ڕۆس و ڕیچێڵی [[ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوڕێکان]] بگیرێت ئەنجامدراوە.<ref name="craig_thomas"/> بەپێی وتارێکی [[ئینتەرتەینمەنت ویکڵی]]، نووسەرەکان پشتیان بە لایەنەکانی ھەر یەکێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان بینییە و لەگەڵ کەسایەتییەکاندا تێکەڵیان کردووە. ئەمەش توانا جادووییەکانی [[نیڵ پاتریک ھاریس]]، و خولیاکەی [[بۆب ساجێت]] بۆ نووسینی گۆرانی، نەھاتنی [[ئاڵیسن ھانیگەن]] لە کاتی دووگیانیدا، و باوەڕەکەی [[جۆش ڕادنەر]]<ref>''Entertainment Weekly'' (September 6, 2013).</ref> ماکلارێنس، باڕێکی ئێرڵەندیی لە ناوەڕاستی شاری نیویۆڕکدا، کە ھەندێک نمایشی تێدا پێشکەش دەکرێت، بەشێوەیکی گشتی پشت بە چوار شریتی خۆشەویستی بەیز، تۆماس، ئەوانەی تری دەستەی نمایشەکە دەبەستێت. جۆرەکانی تر: مکگیس، مەیخانەیەکی نزیک شانۆی ئێد سوڵیڤان کە کۆتایی نمایشەکەی لێی تۆمار دەکرێت، مکھێڵس، باڕە ئەفسانەییەکەی [[ھێڵ کیچن]] کە لە ٢٠٠٦دا داخرا، [[چەمڵیس]]، مەیخانەی لادێی گرینویچی مێژوویی داخراو، فیز، باڕێکی تری داخراوی لای ڕۆژئاوای سەروو، دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.jimcolucci.com/files/CBS_Watch_Apr_08_How_They_Created_Mother.pdf| سەردێڕ=How They Created Mother|ئیش=Watch! The CBS Magazine| دوایین=Colucci| یەکەم=Jim| ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲۱ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> مکگیس تابلۆیەکی دیواریی ھەبوو کە ھەر یەکێک لە بەیز و تۆماس خۆشیان دەویست و ویستیان لە نمایشەکەدا بەژداری پێ بکەن.<ref>''How I Met Your Mother'' 1st Season DVD Commentary</ref> ناوی باڕەکە لە یاریدەدەرەکەی کاڕتەر بەیز، کاڕڵ ماکلێڕن، کە کارمەندی باڕەکەش ناوی کاڕڵ بوو، وەرگیراوە.<ref name=keller>{{بیرخستنەوەی وێب| یەکەم=Joel| دوایین=Keller| ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٧| سەردێڕ=Carter Bays of How I Met Your Mother: The TV Squad Interview| وێبگە=tvsquad.com| ناونیشان=http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070513030858/http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٠٧| ڕێکەوتی سەردان=۲۱ی نیسانی ۲۰۲۰}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070513030858/http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/ |date=١٣ی ئایاری ٢٠٠٧ }}</ref> ئەڵقەکان بە گشتی بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە ستۆدیۆی ساوند ستەیج ٢٢ لە [[لۆس ئانجلەس]] تۆمار دەکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450| سەردێڕ=Season 7 Behind the Scenes| وێبگە=CBS| ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان=۲۱ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111027075347/http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بڕی ٥٠ دیمەنی خێرا لەگەڵ ڕووداوەکانی ڕابردوو دەرکەوتووە. بەھەرحاڵ، [[پایڵت (چۆن دایکتانم بینی)|ئەڵقەی پایڵتەکە]] لە [[بنکەی ستۆدیۆی سی بی ئێس]] تۆمار کرا.<ref>''Audio commentary'' at 00:58 min. of the HIMYM – Season 1 DVD</ref> [[کاریگەری پێکەنینی دەنگی|پێکەنینەکەی پشتەوە]] دواتر لە لایەن بینەرێک کە سەیری ئەڵقەی کۆتاییی دەرھێنراو تۆمارکراوە. تۆماس وتی کە تۆمارکردن بەرامبەر بینەر مەحاڵە چونکە شێوەی نمایشەکە و [[بردنەپێشەوە]]ی لە ھەر ئەڵقەیەکدا و لەبەر ئەوەی کردنی «ھێڵی نێوان 'بینەر' و 'حاڵەتی بارومتە' پاندەکاتەوە».<ref name=ryan2>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| دوایین=Ryan| یەکەم=Maureen| سەردێڕ=The Watcher: How 'How I Met Your Mother' is not a traditional sitcom| ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html|ئیش=Chicago Tribune| ڕێکەوتی سەردان=۲٤ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181019175749/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاتێک کۆمەڵەی بچووکتر بەکاردەھات، وەرزەکانی دواتر ھەندێک جار لە بەرامبەر بینەر تۆماریان دەکرد. گۆرنی سەرکی بەشێک لە «ئەی جوانکیلە» ی [[نەجووڵاوەکان]]ە، کە بەیز و تۆماس تێیدا ئەندامن. ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم بە گشتی لەگەڵ کرنەوەی باش دەست پێ دەکات. لە وەرزی ٢ەوە [[کردنەوەی سارد]] بەکارھێنرا. پاشان بینەرن ماوە ماوە منداڵەکانی تێد لەسەر قەنەفەیەک دەبینن کە قسەیان بۆ دەکات دەربارەی ئەوەی چۆن دایکیان بینیوە. لەجیاتی ئەوە، دیمەنی ئەڵقەکانی پێشوو یان دیمەنی شاری نیویۆڕک لەگەڵ تێد نیشان دەدات. تۆماس لێدوانی دا کە تێدی داھاتوو [[گێڕەوەری متمانە پێنەکراو|گێڕەوەرێکی متمانە پێنەکراوە]] چونکە چیۆکی بیست ساڵ لەوەو پێش دەگێڕێتەوە،<ref name=ghosh>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ='How I Met Your Mother's' Craig Thomas on Ted & Barney's Breakup, Eriksen Babies and The Future of Robarn| ناونیشان=http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html| وێبگە=Zap2it.com| ڕێکەوتی سەردان=۲٤ی نیسانی ۲۰۲۰| دوایین=Ghosh| یەکەم=Korbi| وتەگێڕانەوە=[He is] a guy who is telling the story so many years in the future, and he jumbles it up in his memory a little bit. He can be an unreliable narrator.| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100515042234/http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٠| df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515042234/http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html |date=١٥ی ئایاری ٢٠١٠ }}</ref> ئەمە بووە خاڵی پیلانگێڕی لە چەندین ئەڵقەی وەک [[بزن (چۆن دایکتانم بینی)|بزن]]، [[ئۆ ھەنگووین]]، [[چۆن ھەمووانم بینی]]، [[بیرۆکەی پەری دەریاکە]]، بەکارھاتووە. لەگەڵ ئەوەشدا، تۆماس ئەوەی ڕوونکردەوە کە پاراستنی ڕێکی و ھەوڵدان بۆ خۆلادان لە ھەڵە دووبارەبوویەکان، کێشەیەکە لە نمایشەکانی تردا سەرنجی داوە.<ref name=scoops>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php| سەردێڕ=Suit Up for How I Met Your Mother Scoops| وێبگە=[[Television Without Pity]]| ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰| وتەگێڕانەوە=It's nice to go [online] and see how much continuity matters to people within the universe of a show. That's absolutely true for me, too. Whenever there's the slightest inconsistency in a ''[[Buffy the Vampire Slayer (TV series)|Buffy]]'' episode or ''[[Friends]]'' or something, my wife and I would sit on the couch and throw stuff at the TV … When we're doing stuff in the writers room, I really try and remember that.| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081004125236/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004125236/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php |date= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref> دیمەنی پەیوەندیدار بە ناسنامەی دایکەکە، لەگەڵ تێدی داھاتوو و منداڵەکانی، لە ساڵی ٢٠٠٦دا بۆ [[کۆتایی زنجیرە]]کە تۆمارکرابوو.<ref name=ryan3>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Barney writes a book, Barney + Robin, Ted + Stella and other 'How I Met Your Mother' news| ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html| دوایین=Ryan| یەکەم=Maureen|ئیش=Chicago Tribune| وتەگێڕانەوە=He did reveal that more than two years ago … With only the two kids who play Ted's future children … they shot a scene that directly relates to the identity of the mother. That scene will be included in the show's series finale, which Thomas said he hopes 'people will see in 2012.'| ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723002345/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمە بۆیە کرا چونکە ئەکتەرە ھەرزەکارەکان لە کاتی تۆمارکردنی وەرزی کۆتایی پێگەیشتوو دەبن.<ref name=ghosh/> لە کاتی گڕبوونەوەی سەندیکای نووسەرانی ئەمریکا ٢٠٠٧دا، چۆن دایکتانم بینی لە بەرھەمھێنان وەستا، و کاتێک گڕبوونەوەکە وەستا، نمایشەکە لە ١٧ی ئازاری ٢٠٠٨ لەگەڵ نۆ ئەڵقەی نوێ گەڕایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates,0,7656374.story |سەردێڕ=CBS Sets Series Return Dates |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080216054051/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates%2C0%2C7656374.story |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٠٨|وێبگە=zap2it |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216054051/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates%2C0%2C7656374.story |date=١٦ی شوباتی ٢٠٠٨ }}</ref> تۆڕەکە گۆڕان لە کاتی بۆ ٠٨:٣٠ی شەو بە کاتی ڕۆژھەڵات/٠٧:٣٠ی شەو بە کاتی ڕۆژاوا، گۆڕینی شوێن لەگەڵ [[بیرۆکەی تەقینەوە گەورەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بیرۆکەی تەقینەوە گەورەکە]]، ڕاگەیاند.<ref name=flip>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20080220cbs01|سەردێڕ=Breaking News&nbsp;– "The Big Bang Theory" And "How I Met Your Mother" To Swap Time Periods| وێبگە=TheFutonCritic.com| ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> سی بی ئێس زنجیرەکەی بۆ وەرزی چوارەم لە ١٤ی ئایاری ٢٠٠٨دا نوێکرایەوە،<ref name=cable>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.broadcastingcable.com/article/CA6560732.html?industryid=47172|سەردێڕ=Upfront: CBS Releases Full Schedule| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰ |وێبگە=Broadcastingcable.co|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081216075634/http://www.broadcastingcable.com/article/CA6560732.html?industryid=47172 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> و بۆ یەکەم جار لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ یەکەم جار پەخشکرا.<ref name=premiere>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01| وێبگە=The Futon Critic| سەردێڕ=CBS Announces 2008–2009 Premiere Dates| ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081216104104/http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٠٨دا، [[ڵایف تایم|تەلەڤیزیۆنی ڵایف تایم]] ڕایگەیاند کە مافی پێکردنی کەیبڵی چۆن دایکتانم بینی بە نرخی ٧٥٠٫٠٠٠ دۆلار بۆ ھەر ئەڵقەیەک کڕیوەتەوە.<ref name="lifetimes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| یەکەم=Kimberly| دوایین=Nordyke| سەردێڕ='Mother' reruns nest at Lifetime| ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9|ئیش=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]| وتەگێڕانەوە=Lifetime's four-year licensing deal includes up to eight seasons of "Mother", should the CBS comedy run that long. "Mother" had a big fourth-season premiere Monday, jumping 21% in the ratings over last season.| ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081122105804/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9}}</ref> لە ڕێکەوتنی ھاوبەشی چوار ساڵەی زنجیرەکەدا ھاتووە کە دەبێت ستۆدیۆکە ١١٠ ئەڵقەی نیو کاتژمێری تا ٢٠١٠ ئامادە بکات و ڕێگە بە ھەشت وەرزی نمایشەکە بدات. لەکۆتایی وەرزی چوارەمی زنجیرەکەدا تەنھا ٨٨ ئەڵقە بەرھمھێنرابوو، و ٢٢ ئەڵقەی تر پێویستبوو، کە بووە گرێنتی بوونی وەرزی پێنجەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| وێبگە=tvseriesfinale.co|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| سەردێڕ=How I Met Your Mother: Syndication Deal Ensures Season Five for Sitcom|ناونیشان=http://tvseriesfinale.com/tv-show/how-i-met-your-mother-syndication-deal-ensures-season-five-for-sitcom/| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> ھەروەھا ئاڵۆزی لە نووسینی نمایشەکەدا بە ھۆی نەبوونی کچە ئەکتەر ئاڵیسن ھانیگەن بە ھۆی دووگیانییەوە ھەبوو، لەبەر ئەوەش، نووسەران ناچاربوون ئەڵقانێک کە یەکێک لە پێنج کەسایەتییە سەرەکییەکەی تێدا نەبوو دروستبکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html|سەردێڕ=How 'How I Met Your Mother' dealt with 2 pregnant stars, and what's coming next on the comedy - The Watcher|وێبگە=featuresblogs.chicagotribune.com|ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930102458/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩دا، ھەواڵی نوێکردنەوەی وەری پێنجەم ڕاگەیەندرا.<ref name=ausiello>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html |سەردێڕ=Exclusive: 'Without a Trace,' 'Privileged,' canceled, 'Gossip' spin-off DOA |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش=Entertainment Weekly |دوایین=Ausiello |یەکەم=Michael |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5hFCwzZRd?url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522102831/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html |date=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٩ }}</ref> لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩دا، سی بی ئێس ڕایگەیند کە چۆن دایکتانم بینی دیسانەوە لە کاتژمێر ٨ی شەو پەخش دەکرێت، دوای [[بەڕێکەوت بەمەبەست (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بەڕێکەوت بەمەبەست]] دەکەوێت. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠دا، نمایشەکە ئەڵقەی ١٠٠یەمی پەخشکرد، سی بی ئێس ڕایگەیاند کە زنجیرەکە بۆ وەرزی شەشەم دەگەڕێتەوە.<ref name=sixth>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc| سەردێڕ='How I Met Your Mother' meets Season 6| ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=The Hollywood Reporter| یەکەم=Nellie| دوایین=Andreeva| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100130112728/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆماس کاتێک زان کە زنجیرەکە کۆدەکرێتەوە وتی «ئێمە دڵخۆشین کە ئەو لە شێوەی تردا دەژی» و ئەوان شانازیان بە نمایشەکەوە دەکرد و ئەوە خۆش بوو کە داواکارە بەھێزەکانی ببینن.<ref name=cohn3>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین=Cohn| یەکەم=Angel| ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10| سەردێڕ=Suit Up for ''How I Met Your Mother'' Scoops| وێبگە=Television Without Pity| ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081009011641/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009011641/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10 |date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref> پەخشی (ڕیوڕەنس) زنجیرەکە دەستی بە پەخشەکەی لە وێستگە تەلەڤیزیۆنییە ناوخۆییە ئەمریکییەکان لە [[شیکاگۆ]] لەسەر کەیبڵی [[دەبلیو جی ئێن ئەمریکا]] لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠ کرد. لەم پەخشەدا [[لۆگۆی بەرھەمھێنان|کارتەکانی خۆبەزلزانی]] تێدایە کە پێشتر لە سی بی ئێس و ڵایف تایم بە ھۆی ڕیزبەندی خاوەندارێتی دوو تۆڕەکە نەبینرابوو. لە نێوان پشتبەستنی داخران و پشتبەستنی کۆمپانیا بەرھەمھێنەرەکان، کارتەکانی خۆبەزلزانی نمایشەکە «یاساکانی برایەتی»، پێڕستی یاسایەک کە زۆربەی کات کەسایەتییەکەی ھاریس، باڕنی ستینسن، دەربارەی چۆنیەتی ھەڵسوکەوتی پیاوان لەگەڵ یەکتر، لەگەڵ سەرنجخستنە سەر چالاکییەکانی دواکەوتنی ڕەگەزی بەرامبەر، دەردەکەوێت. ھەروەھا گۆرانی کردنەوەی ڕیوڕەنسی زنجیرەکە کەمێک دەستکاری کرا، کەمێک خراتر دەڕوات و ھەموو وێنەکانی کردنەوەی ناو دیڤیدی و پەخش ڕاستەقینەکەی سی بی ئێسی تێدا نییە. ھەروەھا ئەڵقەکان کەمێک دەستکاری کراون، و ھەندێک وردەکاری دەرھێنراون. یەکێک لە خووەکانی زنجیرەکە پێدانی ڕۆڵی میوان بۆ ئەکتەرانی بەرھەمھێنانەکانی [[جۆس ویدن]] بوو کە زۆربەیان لە ڕۆڵی ھانیگەن لە [[بەفی بکوژی خوێنمژەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بەفی بکوژی خوێنمژەکان]] بەژداربوون. بەیز ئەوەی بەوەی کە «سەرسامبووی گەورە» ن و بۆ ئەو ئەکتەرانە «مەلەوانگەیەکی گەورەی بەھرە» ن ڕوونکردەوە.<ref name=gelman>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/12/how-i-met-your-mother-buffys-danny-strong-alexis-denisof-to-guest.html|ئیش=[[Los Angeles Times]]| سەردێڕ='How I Met Your Mother': 'Buffy's' Danny Strong, Alexis Denisof to guest| یەکەم=Vlada| دوایین=Gelman| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ٤ی ئازاری ٢٠١١دا، سی بی ئێس ڕایگەیاند زنجیرەکە بۆ دوو وەرزی تر نوێکراوەتەوە،<ref name=hibbert>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/| سەردێڕ='How I met Your Mother' renewed for two seasons| ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١١| دوایین=Hibberd| یەکەم=James|ئیش=Entertainment Weekly| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١١| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110306072905/http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ وەرزی حەتەم ئەڵقەکانی بەدوای یەکدا لە ١٩ ئەیلوولی ٢٠١١ پەخشکرد.<ref name="cbspressexpress1">{{cite press release|url=http://www.cbspressexpress.com/div.php/cbs_entertainment/release?id=28633|title=CBS announces 2011–2012 premiere dates|publisher=CBS Express|date=June 29, 2011|accessdate=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110924013728/http://www.cbspressexpress.com/div.php/cbs_entertainment/release?id=28633|archivedate=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١١|deadurl=yes}}</ref> لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١١دا، [[ئێف ئێکس|کەناڵی ئێف ئێکس]] ڕایگەیاند کە زنجیرەکەی بۆ بڵاوکردنەوە ھەڵگرتۆتەوەخ لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١١دا، ئێف ئێکس دەستی پەخشکردنی زنجیرەکە کرد.<ref name=fx>{{cite press release|url=http://blog.sitcomsonline.com/2011/07/fx-fall-2011-schedule-has-how-i-met.html| title=FX Fall 2011 Schedule Has How I Met Your Mother; The Nanny Reunion on Happily Divorced| publisher=Sitcoms Online| date=July 27, 2011| accessdate=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ئەندامانی دەستەی زنجیرەکە ڕایانگەیاند کە زنجیرەکە زیاتر لە ھەشت وەرز ناڕوات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvseriesfinale.com/tv-show/how-i-met-your-mother-continue-cancelled-jason-segel/| سەردێڕ=How I Met Your Mother to end after 8 seasons?| وێبگە=TV Series Finale| ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> کەچی وەرزی نۆیەم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ دا لە نێوان دانوستانەکانی ستۆدیۆ و ئەکتەرەکاندا، بە تایبەتی جەیسن سیگڵ، کە دەیسویست دوای وەرزی ھەشتەم بۆ پڕۆژەی تر بگوازێتەوە، گرێنتی کرا.<ref name="Chitwood">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625| سەردێڕ=HOW I MET YOUR MOTHER Renewed for Ninth and Final Season; Entire Cast Will Return| یەکەم=Adam| دوایین=Chitwood| وێبگە=collider.com| ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢٠| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200808124504/https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Mitovich">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvline.com/2012/12/21/how-i-met-your-mother-renewed-season-9| سەردێڕ=Report: ''How I Met Your Mother'' Renewed for 9th Season After Jason Segel's 11th-Hour Reversal| یەکەم=Matt| دوایین=Mitovich| وێبگە=tvline.com| ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە کاتی ئەم دانوستانانەدا، بەیز و تۆماس لە وەرزی ھەشتەم نزیکبوونەوە وەک ئەوەی کۆتا وەرزی نمایشەکە بێت، بەڵام «پیلانی بی» یان ھەبوو گەر زنجیرەکە وەرزێکی بۆ نوێکرایەوە.<ref name=rome>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother': Showrunners talk about the (possible) beginning of the end |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|دوایین=Rome |یەکەم=Emily |ئیش=Entertainment Weekly |ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327234519/http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی بەرھەمھێنەرەکان وەرزی نۆیەم و کۆتایییان دەستکەوت، ئەوان پیلانی نھێنییان بۆ بینینی دایکی داھاتوو دانا، [[کڕیستین میڵیۆتی]] دوای ئەوەی بەسەر دوو ڕکابەرەکەی تردا سەرکەوت، بۆ ڕۆڵەکە ھەڵبژێردرا.<ref name="stransky20130513"/> میڵۆتی بۆ یەکەم جار لە کۆتا دیمەنی کۆتاییی وەرزی ھەشتەم "[[شتێکی نوێ (چۆن دایکتانم بینی)|شتێکی نوێ]]" دەرکەوت و ئەندامێکی سەرەکی کۆتا وەرزی نمایشەکە بوو.<ref name=TVLine20130517>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ |سەردێڕ=Exclusive: How I Met Your Mother Makes Cristin 'Mom' Milioti a Full-Fledged Series Regular |وێبگە=TVLine.com |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰ |یەکەم=Michael |دوایین=Ausiello |وتەگێڕانەوە=Cristin Milioti, who was unmasked as the titular mom in this week's season finale, took the title of series regular during the comedy's upcoming ninth and final season. This marks the first time HIMYM will have expanded its core group of regulars beyond stars Josh Radnor, Alyson Hannigan, Neil Patrick Harris, Cobie Smulders and Jason Segel. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130809094737/http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەوەش یەکەم جار بوو نمایشەکە کەسایەتییەکانی زیادبکات.<ref name=TVLine20130517/><ref name="hollywoodreporter1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/how-i-met-your-mother-524654 | سەردێڕ='How I Met Your Mother' Makes Cristin Milioti a Series Regular |ئیش=The Hollywood Reporter | ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٣دا، چۆن دایکتانم بینی بۆ وەرزی نۆیەم و کۆتا نوێکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Ausiello, Michael |ناونیشان=http://tvline.com/2013/01/30/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-whos-the-mother/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother' Season 9 Spoilers — We Will Meet the Mother |وێبگە=TVLine |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> کاڕتەر بەیز بۆ [[ئینتەرتەینمەنت ویکڵی]] ڕاگەیاند کە وەرزی نۆیەم «زۆرترین ئەڵقەی داھاتووی نەھێڵی کە ئێمە ئەنجامان داوە تێدایە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/|سەردێڕ='NCIS,' 'Downton Abbey,' 'Scandal,' 'Grey's Anatomy': Find out what's next in the Spoiler Room|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Entertainment Weekly|ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129035022/http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرزی ٩ بۆ یەکەم جار لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣ پەخشکرا، و [[کۆتاییی وەرز]]ی یەک کاتژمێری لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٤ پەخشکرا.<ref name=Variety20131219>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2013/tv/news/cbs-how-i-met-your-mother-to-get-hourlong-series-finale-1200977469/| سەردێڕ=CBS' 'How I Met Your Mother' to Get Hourlong Series Finale| یەکەم=Rick| دوایین=Kissell|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]| ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> == کەسایەتییەکان == <gallery class="center" caption="کەسایەتییە سەرەکییەکان"> پەڕگە:Josh Radnor (9448570254).jpg|alt=Josh Radnor|[[جۆش ڕادنەر]]{{ھن}}[[تێد مۆزبی]] پەڕگە:Jason Segel, 2011.jpg|alt=Jason Segel|[[جەیسن سیگڵ]]{{ھن}}[[ماڕشاڵ ئێڕێکسن]] پەڕگە:Cobie Smulders 2014 Comic Con (cropped).jpg|alt=Cobie Smulders|[[کۆبی سمولدەرس]]{{ھن}}[[ڕۆبن شڕباتسکی]] پەڕگە:Neil Patrick Harris (9449178210) (cropped portrait).jpg|alt=Neil Patrick Harris|[[نیڵ پاتریک ھاریس]]{{ھن}}[[باڕنی ستینسن]] پەڕگە:Alyson Hannigan, 2013-07-20 (cropped).jpg|alt=Alyson Hannigan|[[ئاڵیسن ھانیگەن]]{{ھن}}[[لیڵی ئاڵدرێن]] پەڕگە:Cristin Milioti July 13, 2014 (cropped).jpg|alt=Cristin Milioti|[[کڕیستین میڵۆتی]]{{ھن}}[[دایکەکە (چۆن دایکتانم بینی)|ترەیسی مکانەڵ]] </gallery> * [[جۆش ڕادنەر]] وەک [[تێد مۆزبی]]، ئەندازیارێک و مامۆسیتای زانکۆ، و کەسایەتی ناوەندی زنجیرەکەیە. ئەو کەسایەتی سەرەکی زنجیرەکەیە چیرۆکی بیست ساڵی بۆ سی ساڵی دگێڕێتەوە پێش ئەوەی "یەکەکە" (دایکەکە) ببینێت. چیرۆکەکە لە لایەن تێد مۆزبی داھاتووە دەگێڕدرێتەوە، کە گێڕەوەرەی زنجیرەکە [[بۆب ساجێت]]ە. تێد لەگەڵ ھاوڕێکانی ماڕشڵ و لیڵی دوای دەرچوونی لە [[زانکۆی ویسڵیان]] بۆ [[نیویۆرک|نیویۆڕک]] دەگوازێتەوە. تێد لە ماکلارێنس چاوی بە باڕنی و ڕۆبن کەوت. تێد بۆ دڵخۆشی و "یەکەکە"، ئەو ژنەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ دەکات، دەگەڕێت. تێد لە چەندین پەیوەندی تاقیدەکاتەوە، کە تێیدا ئەو سیفەتانەی بۆ ژنە داھاتووەکەی دەیەوێت، دەدۆزێتەوە. لە کۆتایی ھەر پەیوەندییەکدا تێد بە سووکی لەسەر ئەوەی بە ھەڵە ڕۆشت دەدوێت. لەگەڵ ئەوەی ھیوای لەگەڵ ھەر یەکێک لە پەیوەندییەکاندا لە دۆزینەوەی "یەکەکە" کەم دەکات، بەڵام ئەو خۆی بەدەستەوە نادات. تێد زیاتر لە ھاوڕێکانی گرنگی بە شازێتی و گرنگایەتی دەدات. ھەوڵی خۆی دەدات تا خۆشەویستی بۆ ژنەکانی ژیانی ڕاگەیەنێت، بەڵام ھەموویان دەڕوخێت. لەگەڵ ئەوەی ھەموو ئەم سیفەتانەی ھەیە، زۆربەی کات تێد ناپێگەیشتووانە ھەڵسوکەوت دەکات، وەک ەژداری کردن لە چالاکییەکانی باڕنیدا. لە کۆتاییی نمایشەکەدا، ئاو وتی، کە، لە ترەیسی، ەو خۆشەویستی ژیانی (دایکەکە) بینیوە، بەڵام تەنھا دوای ئەوەی تەواوبوو لە وتی چیرۆکەکە بۆی دەرکەوت ڕۆبن خۆشەویستی ژیانی بووە. * [[جەیسن سیگڵ]] وەک [[ماڕشاڵ ئێڕێکسن]]، باشترین ھاوڕێی تێد مۆزبی. ماڕشاڵ و تێد وا ڕێکەوت کە لە زانکۆی ویسڵیان ھاوژوور بن، پاشان دواتر بەیەکەوە بۆ شاری نیوێوڕک گوازییەوە. لە وەرزی ۲دا ماڕشاڵ ھاوسەرگیری لەگەڵ لیڵیدا کرد، کە لە زانکۆوە خۆشیدەویست، لە وەرزی حەوتەمدا ئەوان منداڵێکیان لە [[سانت کڵاود]] بوو، کە خێزان و شارستانییەکەی بناغەی ئەو ناکۆکیانەیە کە لە زنجیرەکەدا تووشی دەبێت. خەونەکەی ئەوە بوو ببێت بە پارێزەری ژینگە، بەڵاام بەھۆی پێویستی بۆ پارە نەیتوانی لەگەڵیدا بڕوات. * [[کۆبی سمولدەرس]] وەک [[ڕۆبن شرباتسکی]]، ھەواڵبێژێکی نوێ کە ھەوڵدەدات وەک ڕۆژنامەنووس سەربکەوێت و لەگەڵ ھەر یەکێک لە تێد و باڕنی پەیوەندی ھەبوو. ڕۆبن لە کەنەداوە گەشتی بۆ نیویۆڕک کرد تا لە وێستگەیەکی تەلەڤیزیۆن کار بکات و چاوی بە تێد لە ماکلارێنس دەکەوێت، کەنەدێتییەکەی سەرچاوەی بڕێکی گەورە لە گاڵتەکانی ھاوڕێکانێتی، بۆ نموونە 'ڕۆبن بروسکە'. ڕۆبن زۆر گرنگی ژیانی پیشەیی دەدات و شتانی وەک منداڵ و ھاوسەرگیری پێشێل دەکات. زۆربەی کات ڕۆبن سکۆچ دەخواتە و جگرە دەکێشێت، و ھەروەھا ئەو لە ھەوادارانی چەکە. ئەو و باڕنی لە یەکەم بەشی کۆتاییی زنجیرەکەدا ھاوسەرگیری دەکات، بەڵام لە بەشی دووەمدا لێک جیادەبنەوە. مێردەکەی سمولدەرس [[تاران کیڵام]] لە شەش ئەڵقەدا وەک گاری بڵومان دەرکەوت. * [[نیڵ پاتریک ھاریس]] وەک [[باڕنی ستینسن]]، پلەی بۆییەکی زنجیرەیی، کە سامانە سنووردارەکەی و ستراتیجییەکانی بۆ فریودانی ژنان بێ ھیچ مەبەستێک لە چوونەوە پەیوەندییەوە. دەستەواژەکانی "قاتکە" و "ئەفسانە-چاوەڕێکە-چاوەڕێیکە-یییە". ئەو باشترین ھاوڕێکەی تری تێدە. دوای ئەوەی باوکی لە تەمەنێکی بچووکدا جێیھێشت، باڕنی [[جێھێشتنی سۆزداریی|کێشەی جێھێشتنی]] ھەیە و خۆی بە ھاوڕێکانییەوە دەبەستێتەوە. باڕنی درۆی درەوشاوە دەربارەی ژیانی وەک ئامێرێکی بەرگری بۆ ھاوڕێکانی دەگێڕێتەوە. ئەو لە کۆتاییی زنجیرەکەدا ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆبندا دەکات بەڵام دوای سێ ساڵ لێی جیادەبێتەوە. لە ۲۰۲۰دا، یەک شەوی شکستخواردوو کچێکی، ئێڵی، پێدا. مێردەکەی ھاریس [[دەیڤد بوڕتکا]] لە حەوت ئەڵقەدا وەک سکوتەر دەرکەوتووە. * [[ئاڵیسن ھانیگەن]] وەک [[لیڵی ئاڵدرێن]]، مامۆستای دایانگا و وێنەکێشێکی بە ھیوا و ژنی ماڕشاڵە. ئەو لە پاراستنی نھێنیدا زۆر خراپە و ھەندێک جار یاریپێکەرە. لە وەرزی دووەمدا ھاوسەرگیری لەگەڵ ماڕشاڵدا کرد و لە وەرزی حەوتەمدا ماڕڤنی بوو. لەگەڵ ئەوەی لیڵی جوان و شیرینە، بەڵام دەکرێت بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو شەڕەنگێزبێت. باشترین ھاوڕێی لیڵی ڕۆبن شرباتسکییە کە لە ڕێی تێدەوە ناسی. مێردەکەی ھانیگەن [[ئەلێکسیس دێنیسۆف]] لە دە ئەڵقەدا وەک ساندی ڕێڤەرز دەرکەوتووە. * [[کڕیستین میڵۆتی]] وەک [[دایکەکە (چۆن دایکتانم بینی)|ترەیسی مکانەڵ]] (میوان-وەرزی ٨، سەرەکی-وەرزی ۹)<ref name=TVLine20130517/> (لەگەڵ ئەوەی تەنھا لە ۲٨ ئەڵقەی ۲۰٨ ئەڵقەدا دەرکەوتووە، ئەو ڕۆڵێکی سەرەکی لە بنیاتنانی کۆتایی دەبینێت) ئەو ژنەکەی تێد مۆزبیی داھاتووە (دایکەکە). ترەیسی مکانەڵ لە کۆتاییی وەرزی ھەشتەمدا بۆ یەکەم جار دەرکەوت، ئەمەش لەگەڵ ئەوەی ئاماژە بۆ ناوی لە وەرزی یەکەمدا کرا (۱x۰۹ "سکێکی پڕ لە مریشکی ڕومی") و لە کۆتاییی زنجیرەکەدا بە تەواوەتی دەرخرا. تێد بە شێتی کەوتە داوی خۆشەویستییەوە، بەڵام لە ۲۰۲٤دا کۆچی دوای کرد. * [[بۆب ساجێت]] وەک تێدی داھاتوو (تەنھا دەنگ)، لە ساڵی ۲۰۳۰دا بە منداڵەکانی دەڵت چۆن داکیانی بینیوە. == کورتەی وەرزەکان == == پێشوازی ڕەخەگران == وەرزی یەکەم بە ڕەخنەی ئەرێنیانە پێشوازی لێکرا، لەگەڵ ئەوەی ھەندێک بە نەرێنیانە بە [[ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوڕێکان]] بەراوردیان کرد. لەسەر [[مێتاکریتیک]] زنجیرەکە ۲٥ بەسەرداچوونەوەی کۆکردەوە، و ٦۹ لە ۱۰۰ وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/how-i-met-your-mother/critic-reviews|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 1|بڵاوکەرەوە=[[مێتاکریتیک|Metacritic]]|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> مایکڵ ئابێرنیسی لە پۆپ ماتەرز بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەی نەرێنی دا، نووسیویەتی کە "کۆمیدیاکەی چۆن دایکتانم بینی کەمییەکانی پڕ ناکاتەوە."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Abernethy |یەکەم=Michael |سەردێڕ=How I Met Your Mother Review |ناونیشان=https://www.popmatters.com/review/how-i-met-your-mother-051003/ |ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> تۆم شاڵیس لە [[واشینگتن پۆست]] بە وەرزیەکەی بەسەرداچوونەوەیەکی باشی دا، کە وتی "کەمێک لە ھەموو زنجیرە سیتکەمەکانی تر باشترە، لە ڕابردوو و ئێستا -- بە تایبەتی ئەوانەی ھاوڕێیەکی کەمژەی شارستانی بەرجەستە دەکات، لە بیستەکانیاندا ئەو شیرینییە تاڵەی نادیاری ژیان تاقیدەکەنەوە."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Shales|یەکەم١=Tom|سەردێڕ=How I Met Your Mother Review|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/18/AR2005091801272.html|newspaper=[[واشینگتن پۆست|The Washington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> لە لایەکی ترەوە، مێڵانی ماکفەڕڵەین بەسەرداچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی بە وەرزەکە بەخشی، وتی نمایشەکە "لەوانەیە ھیچ بنچینەیەکی کۆمیدیا نەشکێنێت، بەڵام جۆرێک لە ئاسوودەیییه، پێویستییەکانی سی بی ئێس شەوی دوو شەممە دەپێکرێت."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=MacFarland|یەکەم١=Melanie|سەردێڕ=Fall TV: Seek and ye shall find something worth watching|ناونیشان=http://www.seattlepi.com/ae/tv/article/Fall-TV-Seek-and-ye-shall-find-something-worth-1182652.php|newspaper=[[Seattle Post-Intelligencer]]|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> وەرزی دووەمی ستایشی لە ڕەخنەگرانەوە وەرگرت. ستەیسی کراوس لە [[ئای جی ئێن]] بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی بەخشی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother Season 2 Review|ناونیشان=https://www.ign.com/tv/how-i-met-your-mother/2|وێبگە=[[ئای جی ئێن|IGN]]|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> بە "مەزن" بانگی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Krause|یەکەم١=Staci|سەردێڕ=How I Met Your Mother: "Something Blue" Review|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2007/05/15/how-i-met-your-mother-something-blue-review|وێبگە=[[ئای جی ئێن|IGN]]|بڵاوکەرەوە=[[j2 Global]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref> وەرزی سێیەم بە گشتی بە بەسەرداچوونەوەی ئەرێنییانە پێشوازی لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wheat|یەکەم=Alynda|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 3|ناونیشان=https://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html|ئیش=[[Entertainment Weekly]]|بڵاوکەرەوە=[[Meredith Corporation]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531090950/http://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میشێڵ زۆرۆمسکی لە ئای جی ئێن بەسەرداچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی بە زنجیرەکە بەخشی، وتی کە "وەرزەکە خۆش و زیرەک بوو، ڕۆشتنێکی باش و جێگیری دوو وەرزی یەکەم."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zoromski|یەکەم=Michelle|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 3 Review|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2008/05/30/how-i-met-your-mother-season-3-review|ئیش=[[ئای جی ئێن|IGN]]|بڵاوکەرەوە=[[j2 Global]]|شوێن=San Francisco, California||ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٨}}</ref> وەرزی چوارەم ستایشی ڕەخنەگرانی وەرگرت و بە گشتی بە باشترین وەرزی زنجیرەکە دادەنرێت. میشێڵ زۆرۆمسکی لە ئای جی ئێن بە وەرزی چوارەم نرخاندنی ٨.٥ لە ۱۰ بەخشی، ڕایگەیاند کە "وادیارە ئەم وەرزی پێنجەمە بە دواکەوتنی دایکەکە جێگیر دەبێت، کاتێک تێد بە ژووانگێڕان لەگەڵ ستێلادا سەرقاڵبوو، کۆمەڵەکە لە چەندین ئەڵقەی تەنھادا جێگیربوون کە شتێک وەک ئەڵقەکانی تایبەت ب ژیانی خۆشەویستی تێد خۆش بوو". زۆرۆمسکی ڕۆشت و وتی "ئەڵقەی ڕۆبن ماڕشاڵی سەرەکی، بە ناونیشانی '[[مینێسۆتای بچووک]]'، ئەوەی ڕوونکردەوە کە ئەم دانە کاتی پێویستیان لەسەر شاشە نییە. لەگەڵ ڕۆبن و بیرکردنی نیشتیمان و بێئیشی (و مەترسی ناردنەوە)، ئەم جووتە باشترینی ڕۆبن سپارکڵزی بۆ وەرزەکە دەرھێنا، ئەو کاتەی ماڕشاڵ دیمەنی کاڕائۆکی '[[با بۆ مۆڵ بچین]]!'"<ref name="IGN-Review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٠٩|یەکەم=Michelle |دوایین=Zoromski|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 4 Review: The one where they hide the pregnancies.|ناونیشان=http://tv.ign.com/articles/986/986576p1.html|ئیش=IGN|بڵاوکەرەوە=[[j2 Global]]|شوێن=San Francisco, California||ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}} </ref> وەرزی پێنجەم بە گشتی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت. سیندی مکڵێنانی [[تەلەڤیزیۆن بێ بەزەیی]] بەسەرداچوونەوەیەکی تێکەڵی بەخشی و لە کۆتاییی وەرزەکەدا نووسی: "من باشم لەگەڵ وەرزێک سەرنج ناخاتە سەر بینینی دایکەکە، بەڵام ئەم وەرزە کەسایەتییەکان دەگەڕێنەوە دواوە - بە تایبەتی تێد و باڕنی. لە حاڵەتی ئاساییدا، کاتێک وەرزێک کۆتایی دێت، پێویستە ھەفتەیەک یان دوو مامەڵە لەگەڵ بێ ھیواییدا بکەم. ئێستا، ھەموو ئەوەی ھەستی پێ دەکەم ئاسوودەیییە."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McLennan|یەکەم=Cindy|سەردێڕ=This Just In|ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|ئیش=Television Without Pity|بڵاوکەرەوە=Bravo Media|شوێن=New York City|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531123734/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرزی شەشەم بە گشتی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother Season 6 Episode Reviews|ناونیشان=https://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531142743/http://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جەستن فاوڵەری بەسەرداچوونەوە دواترەکان بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنییانەی بەخشی، وتی کە زنجیرەکە "وەرزێکی باشی تەلەڤیزیۆنە" و لە وەرزی پێنجەمی "ھەژار" باشترە، ئەو ھەروەھا وتی "حەڤدە ئەڵقە لە ۲٤ ئەڵقەکە ئەوانەن کە من بە باشیان دادەنێم."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Fowler|یەکەم١=Justin|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 6 in Review or Ranking the Episodes|ناونیشان=http://latereviews.wordpress.com/2011/05/28/how-i-met-your-mother-season-6-in-review-or-ranking-the-episodes/|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> وەری حەوتەم بەسەرداچوونەوەیەکی تێکەڵی وەرگرت. ئالان سپینواڵ بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەیەک تێکەڵی دا و بە درێژایی وەرزەکە ڕەخنەی لەچوونە پێشەوەی گرت، کە وتی "نمایشەکە تەنھا، بەھێزترە کاتێک چیرۆکەکانی دەربارەی ئێستا یان ڕابردوو دەدوێت، و کاتێک نووسەران پێویست نییە وەک جادووگەر کە ھەوڵدەدەن ڕێگری لە بینەران لە زانینی فێڵەکە بکەن ھەڵسوکەوتکەن. کۆتایییەکەش ئەمەی بۆم دووپات کردەوە. بەشەکان کە کەمێک یان ھیچ پەیوەندی بە شتە ھاتووەکان ھەبوو باشبوون، ئەو بەشانەی پەیەندی بە داھاتووە ھەبوو، بۆ دە ھەزارەمین جار 'بەڕاست؟ ئەمە ئەو شووێنەیە کە لەگەڵی دەڕۆیت؟'"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sepinwall|یەکەم=Alan|سەردێڕ=Season finale review: 'How I Met Your Mother' - 'The Magician's Code': Miss Direction|ناونیشان=http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction|ئیش=Hitfix|بڵاوکەرەوە=Hitfix INC.|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531144718/http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرزی ھەشتەم لە ئاستێکی بڵاودا ڕەخنەی لێ گیرا، لەگەڵ ڕاپۆرتی [[ڕاتن تۆمەیتۆز]] لە ٤۰%ی ڕەخنەگران بەسەرداچوونەوەی ئەنرێنییا بە نمایشەکە بەخشی. بە کۆمەڵیی دەڵێن "چۆن دایکتانم بینی بەخێرھاتنەکەی ئەم وەرزەی لەبەر دەکات، بە شێوەیەکی لاسایینەکراو و ھەستی گاڵتەکردن، گاڵتەیەکی کەمتر لە سەرگرتن."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 8 (2012-2013)|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/how-i-met-your-mother/s08/|وێبگە=[[ڕاتن تۆمەیتۆز|Rotten Tomatoes]]|بڵاوکەرەوە=[[Fandango Media]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> وەرزی نۆیەم بەسەرداچوونەوەی تێکەڵ بۆ ئەرێنی لە لایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، ئەمەش لەگەڵ ئەوەی سەرسامبووان بە خراپتر لە وەرزەکانی پێشتر دایاننابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/how-i-met-your-mother/season-9|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 9|بڵاوکەرەوە=[[مێتاکریتیک|Metacritic]]|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> ڕاتن تۆمەیتۆز ڕایگەیاند کە ٨۰%ی ڕەخنەگران بەسەرداچوونەوەی ئەرێنییان بە نمایشەکە پێشکەش کردووە، کە مامناوەندی نرخاندی ۷.٥ لە ۱۰یان داوە. گارێس میچێڵ لە "ماڵی گیکێری" کاردانەوەیەک نەرێنی دا، کە ڕەخنە لە بنچینەی زنجیرەکە دەگرێت، وتی کە ئەوان "بۆ دەرھێنانی چیرۆک کە بۆ ۲۲ خولەک بەردەوام بێت شەڕدەکان."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mitchell|یەکەم=Gareth|سەردێڕ=''How I Met Your Mother'' Final Season Needs to be Left at the Altar|ناونیشان=http://houseofgeekery.com/2013/11/05/how-i-met-your-mother-final-season-needs-to-be-left-at-the-alter/|وێبگە=House of Geekery|بڵاوکەرەوە=[[WordPress]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> کۆتاییی نمایشەکە بە شێوەیەکی گەورە لە لایەن ڕەخنەگران و سەرسامبووانەوە ڕەخنەی لێ گیرا. ھەندێک ڕەخنەیان گرت کە وەرزەکانی پێشوو بۆ یاری کۆتایی بنیاتنراوە بەڵام لە ئەڵقەیەکی یەک کاتژمێریدا ھەمووی فڕێدرا، لە کاتێکدا ھەندێک پارێزگاریان لێکرد کە بۆ ھەر یەکێک لە بیرۆکەی سەرەتایی نمایشەکە و خودی ژیان ئەوە ڕاستە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر١=Alex Heigl|نووسەر٢=Cara Shultz|سەردێڕ=How I Met Your Mother Fans Split on Finale: Great Finish, or Disappointment?|ناونیشان=http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰|ئیش=[[People (magazine)|People]]|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160424082441/http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵەکانی دوای پەخشکردنی، بەردەوامبوو لە دیاریکردنی وەک خراپترین کۆتاییی زنجیرەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/tv/tv-lists/end-game-tvs-best-and-worst-series-finales-170942/worst-how-i-met-your-mother-171680/ |سەردێڕ=End Game: TV's Best and Worst Series Finales|magazine=[[Rolling Stone]]|بڵاوکەرەوە=[[Wenner Media]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.businessinsider.com/12-worst-series-finales-of-all-time-seinfeld-girls-dexter-2018-6#how-i-met-your-mother-season-9-episodes-23-24-last-forever-3 | سەردێڕ=The 12 worst TV series finales of all time, from 'Seinfeld' to 'Girls'}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.foxnews.com/entertainment/2018/04/03/10-best-and-worst-tv-series-finales-through-years.html | سەردێڕ=10 of the best and worst TV series finales through the years| ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> بۆ نموونە لە لوتکەی پێڕستی [[یو ئێس ئەی توودەی]] "خراپترین کۆتاییی زنجیرەکانی ھەموو کاتێک" داگیرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/life/tv/2018/05/31/series-finales-10-best-and-five-worst-all-time-americans-breaking-bad-mash-lost-himym-newhart-cheers/636504002/|سەردێڕ=The 10 best (and five worst) TV series finales of all time|یەکەم=Kelly|دوایین=Lawler|ئیش=[[USA Today]]|بڵاوکەرەوە=[[Gannett]]|شوێن=Mclean, Virginia|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> == لێبووەکان == === پەرتووکەکان === * ''[[یاساکانی برایەتی]]''، کە چەندین جار لە لایەن باڕنییەوە بە درێژایی زنجیرەکە باسکراوە، بریتییە لە کۆمەڵێک یاسا کە دەبێت براکان جێبەجێی بکەن، کە وەک [[تای ئین|ڕۆمانێکی تای ئین]]، و [[پەرتووکی بیستراو]]،<ref name="brocode">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stinson|یەکەم=Barney|authorlink=Barney Stinson|سەردێڕ=The Bro Code|ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Fireside|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-١٠٠٠-٣|ناونیشان=https://archive.org/details/isbn_9781439110003}}</ref> و بەرنامەی [[ئایفۆن]] و بەرنامەی [[ئەندرۆید|ئاندرۆید]] پەرتووکەکە بڵاوکراوەتەوە. باڕنی دەڵێیت کە لە لایەن باڕنەبوس ستینسن، ھاوەڵێکی [[جۆرج واشینگتن]] [[بێنجامین فرانکلین]]، نووسراوە. بڕێکی زۆر لە یاساکانی پەرتووکەکە لە [[لۆگۆی بەرھەمھێنان|کارتەکانی خۆبەزلزانی]] نمایشەکە لە کورتەکانیدا دەردەکەوێت. * ''برا لە ڕۆشتن''، ھاوڕێیەکی ''یاساکانی برایەتی''، لە ۲۰۰۹دا دەرچوو.<ref name="brogo">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stinson|یەکەم=Barney|authorlink=Barney Stinson|سەردێڕ=Bro on the Go|ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Fireside|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٧٣١٣-٨|ناونیشان=https://archive.org/details/broongo00kuhn}}</ref> * ''یاساکانی برایەتی بۆ دایباب: چی چاوەڕێ دەکەیت کاتێک نایاببیت''، لە ۲۰۱۲دا دەرچوو.<ref name="broexpect">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Stinson| یەکەم=Barney| authorlink=Barney Stinson| سەردێڕ=Bro Code for Parents: What to Expect When You're Awesome| ساڵ=٢٠١٢| بڵاوکەرەوە=Touchstone| ژپنک=٩٧٨-١-٤٥١٦-٩٠٥٨-٣}}</ref> * ''پلەی بووک'' لەسەر ئەڵقەیەکی وەرزی پێنج بە [[پلەی بووک (چۆن دایکتانم بینی)|ھەمان ناوەوە]] دروستکراوە، لە لایەن باڕنی ستینسن و ماە کوھن نووسراوە.<ref name=playbook>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Playbook |بڵاوکەرەوە=Touchstone |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٩٦٨٣-٠|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://archive.org/details/playbook00kuhn}}</ref> * ''چۆن دایکتان و فەلسەفەکەم بینی''، لە ۲۰۱۳دا دەرچوو.<ref name=vonmatterhorn>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.opencourtbooks.com/categories/pcp.htm |سەردێڕ=Popular Culture and Philosophy |بڵاوکەرەوە=Open Court Books |editor1-last=von Matterhorn |editor1-first=Lorenzo |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٦-٩٨٣٥-٠|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> === مۆسیقای تۆمارکەریی === * ئەلبومێکی [[ساوند تراک|مۆسیقای تۆمارکەریی]] بە ناونیشانی [[چۆن مۆسیقاکەتانم بینی|چۆن مۆسیقاکەتانم بینی: گۆرانییەکی ڕاستەقینەی زنجیرەی ھیت]] لە [[دووکانی ئای تیونز]] لە ۲٤ی ئەیلوولی ۲۰۱۲ بە ژمارەیی دەرچوو، گۆرانییەکانی حەوت وەرزی یەکەمی تێدابوو.<ref name=gonzalez>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother' soundtrack: See the full listings! – EXCLUSIVE |یەکەم=Sandra |دوایین=Gonzalez |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=[[Entertainment Weekly]] |ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150114060242/http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دووەم ئەلبومی مۆسیقای تۆمارکەریی بە ناونیشانی چۆن مۆسیقاکەتانم بینی: دڵەکس لە ئای تیونز لە ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ بە ژمارەیی دەرچوو، گۆرانییەکانی دوو وەرزی کۆتایی تێدابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://itunes.apple.com/us/album/how-i-met-your-music-deluxe/id920657233 |سەردێڕ=How I met your music deluxe |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=20th Century Fox |via=Apple iTunes |ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> === ڕوونکردنەوەی ڕووداوی ئەنەناسەکە === دوای کۆتاییی زنجیرەکە، بەرپرسان ڤیدیۆیەکی کورتیان بڵاوکردەوە، مەتەڵی ئەنەناسەکە لە [[ڕوودای ئەنەناسەکە (چۆن دایکتانم بینی)|ڕووداوی ئەنەناسەکە (ئەڵقەی ۱۰، وەرزی یەک)]] ڕووندەکاتەوە. و لە دیمەنە زیادەکاندا کەسایەتییەکی وەرزی شەشەم، کاپتن، ئەنانەسەکەی لەبەردەم دەرگاکەی وەک خویەک دانا و [[تێد مۆزبی|تێد]] بە سەرخۆشی دەیبات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2014/09/19/how-i-met-your-mother-pineapple-incident_n_5849240.html|سەردێڕ='How I Met Your Mother' Pineapple Incident Mystery Is Finally Revealed|دوایین=Goodman|یەکەم=Jessica|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=Huffington Post|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> === پێژنیارە جێبەجێنەکراوەکان === ==== ''چۆن باوکتانم بینی'' ==== لە ۱۳ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۳دا، ئەوە ڕاگەیەندرا کە سی بی ئێس و بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی ڕێوی سەدەی بیستەم چۆن باوکتانم بینی (How I Met Your Dad) دەردەکات، کە سەرنج دەخاتە سەر ژن و لە لایەن بەیز و تۆماس و [[ئێمێڵی سپیڤی]] بەرھەمھێنانی بۆ دەکرێت.<ref name=andreeva1>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva |یەکەم=Nellie |ناونیشان=https://www.deadline.com/2013/11/how-i-met-your-mother-spinoff-cbs-pilot/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother' Spinoff – CBS Orders Pilot |وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لەوانەیە زنجیرە نوێکە باڕێکی نوێی تێدا‌ بێت و پەیوەندی بە زنجیرەکە ڕاستەقینەکەوە نەبێت.<ref name=lintz>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lintz |یەکەم=Kristina |ناونیشان=http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ |سەردێڕ='HIMYM' spinoff 'How I Met Your Dad' ordered, show creators tweet info |بڵاوکەرەوە=Hypable.com |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131118091455/http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131118091455/http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ }}</ref> ئەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەکە [[گڕێتا گێڕویگ]]، [[درو تاڕڤەر]]، [[نیکۆڵاس داگۆستا]]، ئاندڕو سانتینۆن.<ref name=andreeva2>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nellie | دوایین=Andreeva |ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/03/nick-dagosto-andrew-santino-cbs-himym-spinoff-how-i-met-your-dad/ |سەردێڕ=Nick D'Agosto & Andrew Santino To Star In CBS' 'HIMYM' Spinoff 'How I Met Your Dad' |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> لە ۲۳ی نیسانی ۲۰۱٤دا، بڵاوکرایەوە کە [[مێگ ڕایان]] وەک سالیی داھاتوو ھەڵبژێردراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meg Ryan To Voice The Mother In CBS' 'How I Met Your Dad'|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/04/meg-ryan-to-voice-mother-in-how-i-met-your-dad/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ۱٤ی ئایاری ۲۰۱٤دا، سی بی ئێس ھەڵگرتنەوەی چۆن باوکتانم بینی تێپەڕان چونکە دروستکەرانینمایشەکە کاڕتەر بەیز و کڕێگ تۆماس نایانەوێت پایڵتەکەی تۆماربکەنەوە.<ref name="CBS Passes on How I Met Your Dad">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2014/05/14/cbs-passes-on-how-i-met-your-mother-spinoff-how-i-met-your-dad|سەردێڕ=CBS Passes on How I Met Your Dad|بڵاوکەرەوە=IGN|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> [[نینا تاسڵەر]]، سەرۆکی کات بەسەربردنی سی بی ئێس، وتی "بەشی پایڵت ھەبوو کە کەڵکی نەبوو". قسە دەربارەی "بازاڕکردن"ی زنجیرەکە لەسەر تۆڕەکانی تر دەرکەوت.<ref name="CBS Passes on How I Met Your Dad" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://time.com/99144/cbs-has-passed-on-how-i-met-your-dad/|سەردێڕ=CBS Has Passed On How I Met Your Dad|بڵاوکەرەوە=Time|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> [[نێتفلیکس]]، [[ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس|فۆکس]]، [[ئێن بی سی]] بۆ ھەڵگرتنەوەی نمایشەکە پاڵێورابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Pilots Are Still Alive, What Pilots Are Being Shopped|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/05/upfronts-2014-what-pilots-are-still-alive-what-projects-are-being-shopped/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> لە کۆتاییدا، ھیچ شتێک لەو گوفتوگۆیانە نەھات. ئەوە بڵاوبوویەوە کە ڕێکەوتنی دەستەکە بەسەرچووە و ئەوان لە ڕێکوتنەکەیان ئازادکراون و دروستکەر کاڕتەر بەیز ھەموو پڕوپاگەندەکانی تۆمارکردنەوەی پایڵتەکەێ ڕەتکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://twitter.com/CarterBays/statuses/487538367492395008|سەردێڕ=Carter Bays on Twitter|ئیش=Twitter|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> شەش ڕۆژ دواتر، نینا تاسڵەر وتی کە سی بی ئێس "ھەلی گرتنی دیمەنێکی تری خۆشویستووە" و ئەوان ھەر بە دوای کاڕتەر بەیز و کڕێگ تۆماس دەبین - لەگەڵ ئەوەی ھەردووکیان وازیان لە بیرۆکەی بینینێکی نوێی پڕۆژەکە ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/07/pilots-2014-still-alive-list-jim-gaffigan-clementine-sober-companion-cabot-college/|سەردێڕ=What 2014 Broadcast Pilots Are Still Alive — Full List - Deadline|نووسەر=Nellie Andreeva|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> ==== ''چۆن باوکتانم بینی'' ==== لە ۱٤ی کانوونی دووەمی ۲۰۱٦دا، ئەوە ڕاگەیەندرا کە ئیسحاق ئەپتەکار و ئیلیزابێس بێڕگەر بینینێکی نوێی پایڵتەکەیان نووسیوە و ناونیشانەکەیان بۆ چۆن باوکتانم بینی (How I Met Your Father) گۆڕیوە، و بەیز و تۆماس وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار خزمەت دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2016/12/new-how-i-met-your-mother-dad-spinoff-how-i-met-your-father-this-is-us-1201869407/|سەردێڕ=New 'How I Met Your Mother' Dad Spinoff In Works With 'This Is Us' Writing Duo|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە ٦ی ئازاری ۲۰۱۷دا، ئەوە بڵاوبوویەوە کە دوای تۆمارکردنی ڕێکەوتنێکی نوێ لەگەڵ تەلەڤیزیۆنی ڕێوی سەدەی بیستەم بۆ بەرزکردنی ئەپتەکار و بێڕگەر لەگەڵ [[دان فۆگڵمان]] بۆ بەرھەمھێنەری جێبەجێکار و بەڕێوبەری نمایشی [[ئەوە ئێمەین]]، سیناریۆ تەواوکراوەکەیان لەبەر ئەرکە نوێکانیان لە پشتەوە دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/03/this-is-us-isaac-aptaker-elizabeth-berger-co-showrunners-nbc-series-new-20th-tv-overall-deal-himym-spinoff-1202037636/|سەردێڕ='This Is Us': Isaac Aptaker & Elizabeth Berger Named Co-Showrunners In New 20th TV Deal, 'HIMYM' Spinoff On Hold|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> دواتر بیرۆکەکە بە تەواوەتی وازی لێ ھێنرا. لە ٨ی ئابی ۲۰۱۷دا، [[دانا واڵدن]] بە [[دێدڵاین ھۆڵیوود|دێدڵاینی]] وت کە ستۆدیۆ بۆ ھەوڵێکی سێیەم لەگەڵ نووسەری جیاوازدا بدات ھەڵبژێردراوە. ئەوەش وترا کە ھیچ بیرۆکەیەک لە دوو ھەوڵەکەی پێشوو وەرناگیرێت و ھەوڵە نوێکە لە سفرەوە دروست دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/08/how-i-met-your-mother-spinoff-how-i-met-your-dad-new-writers-modern-family-empire-spinoffs-1202145158/|سەردێڕ='How I Met Your Mother' Spinoff To Get Another Shot With New Writers, 'Modern Family' & 'Empire' Spinoffs Also Possible|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە ۱۱ی ئابی ۲۰۱۷دا، دێدڵاین ڕایگەیاند کە ئاڵیسۆن بێنێت بۆ نووسینی نمایشە لاوەکییەکە ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا ئەوەش ڕوونکرایەوە کە ئەم بەرجەستەبوونە لەژێر ناونیشانی بەکارھاتووی پڕۆژەکەی ئەپتەکار و بێڕگەردا دەبێت، و بەیز و تۆماسس دیسانەوە وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار پەیوەندیدارن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/08/how-i-met-your-father-alison-bennett-writer-new-himym-spinoff-1202147370/|سەردێڕ='How I Met Your Father': Alison Bennett Tapped To Write New 'HIMYM' Spinoff|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> ھیچ ھەواڵێک بە دوایدا نەھات و پڕۆژەکە ئێستا بە جێھێڵراو دادەنرێت. === خۆگونجاندنی ڕووسی === گوود ستۆری میدیا، کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی ڕووسی، لەبەرگرتنەوەیەکی نوێی زنجیرەکەی کە لەسەر [[ئێس تی ئێس]] پەخشکرا و بۆ دوو وەرز بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://moomovie.net/|سەردێڕ=Как я встретил вашу маму (2010) — о фильме, отзывы, смотреть видео онлайн на Film.ru|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190717094822/https://moomovie.net/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == نرخاندنەکانی نیڵسن == [[پەڕگە:Himym viewers.png|ڕاست|وێنۆک|سەیرکردن لەسەر شێوەی ھێڵی]] بەرزترین ئەڵقەی بینراو کۆتاییی وەرز "[[تا ھەتایە دەمێنێتەوە (چۆن دایکتانم بینی)|تا ھەتایە دەمێنێتەوە]] بوو کە لە لایەن ١٣٫١٣ میلیۆن سەیرکرا.<ref name=bibel>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/| سەردێڕ=TV Ratings Monday: 'How I Met Your Mother' Finale Hits High, 'Bones' & 'The Tomorrow People' Up, 'The Voice' Down''| بڵاوکەرەوە=TV by the Numbers| ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٤| دوایین=Bibel| یەکەم=Sara| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208080446/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشتر بەرزترین ئەڵقەی بینراو ئەڵقەی وەرزی یەکەم «[[ڕووداوەکەی ئەنەناس (چۆن دایکتانم بینی)|ڕووداوەکەی ئەنەناس]]» بوو کە لە لایەن ١٢٫٣ میلیۆن سەیرکرا. نزمتری ئەڵقەی بینراو ئەڵقەی وەرزی شەشەم «[[زەوی نیشانە (چۆن دایکتانم بینی)|زەوی نیشانە]]» بوو، کە لە لایەن ٦٫٤ میلیۆن سەیرکرا، نزیکەی ٥٢٪ بەرزی نمایشەکە. وەرزی نۆیەم بە شێوەیەکی گشتی بەرزترین وەرزی سەیرکراو لە نێوان کەسانی تەمەن ١٨–٤٩ بوو، کە توانی نرخاندنی ٤٫٥ لەو لقەدا تۆماربکات<ref name="season 9">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/05/tv-season-series-rankings-2013-full-list-2/|سەردێڕ=Full 2013-2014 TV Season Series Rankings|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> کە توانی ڕیکۆردی پێشووی وەرزی حەوت ٤٫١ پشکێنێت و نرخاندنێکی نوێ تۆماربکات.<ref name=gorman>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ |سەردێڕ=Complete List Of 2011–12 Season TV Show Ratings: 'Sunday Night Football' Tops, Followed By 'American Idol,' 'NCIS' & 'Dancing With The Stars' |یەکەم=Bill |دوایین=Gorman |بڵاوکەرەوە=Tvbythenumbers.zap2it.com |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131202231824/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! وەرز ! کات (ڕۆژھەڵات) ! یەکەم پەخش ! کۆتا پەخش ! وەرزی تەلەڤیزیۆن ! پلە ! مامناوەندی بینەران{{ھن}}(بە میلیۆن) |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ١)|١]] | دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو. | ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ | ١٥ی ئایاری ٢٠٠٦ | [[2005-06 United States network television schedule|٢٠٠٥–٢٠٠٦]] | 54<ref name="2005-2006 television ratings">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=How I Met Your Mother ratings| ناونیشان=http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070310210300/http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ئیش=ABCmedianet| ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310210300/http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05 |date=١٠ی ئازاری ٢٠٠٧ }}</ref> | 9.47<ref name="2005-2006 television ratings"/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٢)|٢]] | دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ١–٣){{ھن}}دوو شەممە ٨:٠٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ٤–٢٢) | ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ | ١٤ی ئایاری ٢٠٠٧ | [[2006-07 United States network television schedule|٢٠٠٦–٢٠٠٧]] | 61<ref name="2007-2007 primetime wrap">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=How I Met Your Mother ratings| ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f|ئیش=ABCmedianet| ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120102063804/http://www1.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102063804/http://www1.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f |date= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> |8.94<ref name="2007-2007 primetime wrap"/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٣)|٣]] | دوو شەممە ٨:٠٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ١–١١){{ھن}}دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ١٢–٢٠) | ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ | ١٩ی ئایاری ٢٠٠٨ | [[2007-08 United States network television schedule|٢٠٠٧–٢٠٠٨]] | 70<ref name="season3"/> | 8.21<ref name="season3">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشان=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06 |سەردێڕ=Season Program Rankings from 09/24/07 through 05/25/08 |ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100413172935/http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٠|df=mdy-all}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٤)|٤]] | دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو. | ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ | ١٨ی ئایاری ٢٠٠٩ | [[2008-09 United States network television schedule|2008–2009]] | 49<ref name="season4"/> | 9.42<ref name="season4">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=ABC Medianet |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشان=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05 |سەردێڕ=Season Program Rankings from 09/22/08 through 05/17/09 |ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090623063544/http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=mdy-all}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٥)|٥]] | rowspan="5"|دوو شەممە ٨:٠٠ی شەو. | ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ | ٢٤ی ئایاری ٢٠١٠ | [[2009-10 United States network television schedule|2009–2010]] | 42<ref name="deadline.com">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva|یەکەم=Nellie|ناونیشان=https://www.deadline.com/2010/05/full-series-rankings-for-the-2009-10-broadcast-season|سەردێڕ=Full Series Rankings For The 2009–10 Broadcast Season|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> |8.60<ref name="deadline.com"/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٦)|٦]] | ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠ | ١٦ی ئایاری ٢٠١١ | [[2010-11 United States network television schedule|2010–2011]] | ٤٨ | 8.79<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gorman|یەکەم=Bill|ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/|سەردێڕ=2010–11 Season Broadcast Primetime Show Viewership Averages|بڵاوکەرەوە=TV by Numbers|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5zZXRcj1U?url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٧)|٧]] | ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ | ١٤ی ئایاری ٢٠١٢ | [[2011-12 United States network television schedule|2011–2012]] | 45<ref name=gorman/> |9.67<ref name=gorman/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٨)|٨]] | ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢ | ١٣ی ئایاری ٢٠١٣ | [[2012-13 United States network television schedule|2012–2013]] | ٤٢ | 9.02<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Patten |یەکەم=Dominic |ناونیشان=https://www.deadline.com/2013/05/tv-season-series-rankings-2013-full-list/ |سەردێڕ=Full 2012–2013 TV Season Series Rankings |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوت= ٢٣ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٩)|٩]] | ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣ | ٣١ی ئازاری ٢٠١٤ | [[2013–14 United States network television schedule|2013–2014]] | 28<ref name="season 9"/> | 10.51<ref name="season 9"/> |} == خەڵات و پاڵاوتنەکان == نمایشەکە بۆ ۷۲ خەڵات پاڵێوراوە و ۱۹ی بردەوە. نمایشەکە بۆ ۲٨ [[خەڵاتی ئێمی]] پاڵێورا و لە نێوانیاندا [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین زنجیرەی کۆمیدی|باشترین زنجیرەی کۆمیدی]] ھەبوو. ئەستێرەی وەک [[ئاڵیسن ھانیگەن]] و [[نیڵ پاتریک ھاریس]] خەڵاتی نرخاندنی ئەکتەریان وەرگرت، کاتێک ھەردووکیان [[خەڵاتی ھەڵبژاردنی گەل]] بردەوە، و ھاریس بۆ ئێمی و [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] پاڵێورا.لە ساڵی ۲۰۱۲دا، دوای حەوت لە پەخشکردن، نمایشەکە خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل بۆ خۆشەویسترین کۆمیدیای تەلەڤیزیۆنی تۆڕی بردەوە. ھەروەھا ئاڕاستەی ھونەر، و ئامادەکردن و تۆمارکردنی سینەمایی خەڵات کرا. == ڕاگەیاندنەکانی ماڵەوە == {| class="wikitable" |- ! rowspan=2|دیڤیدیی وەرز !! colspan=3|ڕێکەوتی دەرچوونەکان !! rowspan=2|ئەڵقەکان !! rowspan=2 |زانیاری زیادە |- ! ناوچەی ۱ !! ناوچەی ۲ !! ناوچەی ٤ |- |[[How I Met Your Mother (season 1)|Season 1]] || ۲۱ی تشرینی دووەمی ۲۰۰٦ || ۷ی ئایاری ۲۰۰۷ || ۱۰ی کانوونی دووەمی ۲۰۰۷ || style="text-align:center;" | 22 || Includes: * commentaries on six episodes * a video yearbook * 2 music videos ("First Round" and "Last Call") * a [[gag reel]] Episodes have been cropped from the broadcast widescreen to a full frame 4:3 format |- |[[How I Met Your Mother (season 2)|Season 2]] || ۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۷ || ٨ی شوباتی ۲۰۱۰ || ٨ی نیسانی ۲۰۰٨ || style="text-align:center;" | 22 || Includes: * commentaries on seven episodes * How We Make Your Mother * 2 music videos ("Let's Go To The Mall" and "Hey Beautiful") * 3 "How It Really Happened" scenes * a gag reel * an Easter Egg. |- |[[How I Met Your Mother (season 3)|The Legendary Season 3]] || ۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۷ || ۱۰ی ئایاری ۲۰۱۰ || ۱۱ی شوباتی ۲۰۰۹ || style="text-align:center;" | 20 || Includes: * commentaries on 7 episodes * a series retrospective * Lily & Marshall's honeymoon videos * cast favorites * a [[making-of|behind the scenes]] of "We're Not From Here" * 6 "How It Really Happened" scenes * 2 music videos ("You Just Got Slapped" and "Sandcastles in the Sand") * "Ted Mosby Is A Jerk" audio track * a gag reel. |- |[[How I Met Your Mother (season 4)|The Awesome Season 4]] || ۲۹ی ئەیلوولی ۲۰۰۹ || ۱۹ی تەممووزی ۲۰۱۰ || ۲۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۹ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * [[Audio commentary|commentaries]] on 4 episodes * A Night With Your Mother: Academy of Television Arts & Sciences Panel Discussion * season recap * Eriksen's Fight Club * a music video ("That Guy's Awesome") * a gag reel Also available on [[Blu-ray]], and is the only season to have a subsequent Blu-ray release. |- |[[How I Met Your Mother (season 5)|The Complete Season 5. The Suited-Up Edition]] || ۲۱ی ئەیلوولی ۲۰۱۰ || ٨ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۰ || ۲۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۰ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * a gag reel * music videos for "Super Date", "[[Nothing Suits Me Like a Suit]]", and "Best Night Ever" * 2 behind the scenes features * making of "Super Date" * behind the scenes of the 100th episode * an extended version of the "Wedding Bride" trailer * a musical series recap. |- |[[How I Met Your Mother (season 6)|The Complete Season 6. The New Is Always Better Edition]] || ۲۷ی ئەیلوولی ۲۰۱۱ || ۳ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ || ٥ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * a gag reel * making of "Subway Wars" * behind the scenes of "Glitter" * commentaries on 3 episodes * an extended performance of "Stand By Me" * a season recap<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586|سەردێڕ=How I Met Your Mother DVD news: Announcement for How I Met Your Mother&nbsp;– Season 6|بڵاوکەرەوە=TVShowsOnDVD.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110803011526/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠١١|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110803011526/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586 |date= ٣ی ئابی ٢٠١١ }}</ref> |- |[[How I Met Your Mother (season 7)|The Complete Season 7. The Ducky Tie Edition]] || ۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۲ || ۱٥ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۲ || ۱۰ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۲ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * a gag reel * 2 behind the scenes featurettes * deleted scenes * audio commentaries on 3 episodes * a feature on Neil Patrick Harris' [[Hollywood Walk of Fame]] star.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 |سەردێڕ=How I Met Your Mother DVD news: Announcement for How I Met Your Mother&nbsp;– Season 7 |بڵاوکەرەوە=TVShowsOnDVD.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120721071915/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٢|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721071915/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 |date=٢١ی تەممووزی ٢٠١٢ }}</ref> |- |[[How I Met Your Mother (season 8)|The Complete Season 8. The Yellow Umbrella Edition]] ||۱ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳ ||۳۰ی ئەیلوولی ۲۰۱۳ || ۹ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۳ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * deleted scenes * audio commentary on "Farmhampton" and "The Final Page" * music video for "PS I Love You" * making of "PS I Love You" * Where We Make Your Mother: Set Tour * a gag reel. |- |[[How I Met Your Mother (season 9)|The 9th and Legendary Final Season. The Rest of Your Life Edition]]<ref name="tvshowsondvd.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089|سەردێڕ=''How I Met Your Mother'' DVD news: Press Release for Season 9 and The Whole Story|بڵاوکەرەوە=TVShowsOnDVD.com|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141207121907/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207121907/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ }}</ref> || ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ || ۱۳ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || ۲۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * Deleted Scenes * Audio Commentary on "The Locket" * Audio Commentary on "The Rehearsal Dinner" * Audio Commentary on "How Your Mother Met Me" * [[Last Forever]] Alternate Ending * How It All Ends * Cristin Milioti Audition * Behind the Scenes of "Gary Blauman" * Gag Reel<ref name="tvshowsondvd.com"/> |- |[[List of How I Met Your Mother episodes|The Whole Story Seasons 1–9]]<ref name="tvshowsondvd.com"/> || ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ || ۱۳ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || ۲۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || style="text-align:center;" | 208 || Includes: * All Out of Spoilers: Looking Back at Your Mother&nbsp;– A Retrospective * Table Read of the Series Finale with the Entire Cast * The Secret of the Pineapple Incident Revealed * Meeting the Mother * How I Met Your Mother at Comic-Con 2013-2014 * The Mosby Kids: 8 Years on the Couch * How We Filmed the Kids * Plus All the Special Features from Every Previous Season<ref name="tvshowsondvd.com"/> |} وەرزی ۱ بۆ ۹ لەسەر [[نێتفلیکس]] لە نەمسا، کەنەدا، ئەڵمانیا، ئیرلەند، ئیتاڵیا، ئەمریکای لاتینی، ھۆڵەندا، ئیسپانیا، سوید، شانشینە یەکگرتووەکان بەردەستە، وەرزی نۆ لە ۲٦ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ دابەزی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ibtimes.com/fall-tv-2014-preview-catch-your-favorite-tv-shows-netflix-new-releases-1674674|سەردێڕ=Fall TV 2014 Preview: Catch Up On Your Favorite TV Shows With Netflix New Releases|ئیش=[[International Business Times]]|بڵاوکەرەوە=[[IBT Media]]|دوایین=Remling|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ibtimes.co.uk/top-5-netflix-recommendations-week-how-i-met-your-mother-american-beauty-more-1531630|سەردێڕ=Top 5 Netflix recommendations of the week: How I Met Your Mother, American Beauty and more|ئیش=[[IBTimes]]|دوایین=West|یەکەم=Amy|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> وەرزەکانی ۱ بۆ ۹ لەسەر نێتفلیکس لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ۱۳ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷ لابرا و ئێستا لەسەر [[ھوڵو]] بەردەستە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2017/tv/news/movies-tv-shows-leaving-netflix-november-2017-1202602649/|سەردێڕ=What's Leaving Netflix in November 2017|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|دوایین=Rubin|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> وەرزی ۱ بۆ ۹ لەسەر [[ھۆت ستار]] لە ھیندستان بەردەستە. مۆسیقای چۆن دایکتانم بینی ئەلبومێکە ۲۰ لە گۆرانییەکانی زنجیرەکەی وەک "با بۆ مۆڵ بڕۆین" یان "تۆ زلەت لێدرا" تێدایە. لە ۲٤ی ئەیلوولی ۲۰۱۲ دەرچوو. * '''تێبینی:''' دیڤیدیی تەواوی چیرۆکەکە لە ناوچەی ۱ پاکێجێکی جیاوازی لە ناوچەی ۲ + ٤ ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.cbs.com/primetime/how_i_met_your_mother/}} * {{Curlie|Arts/Television/Programs/Comedy/Sitcoms/How_I_Met_Your_Mother/}} * {{IMDb title|0460649}} * {{IMDb title|title=چۆن باوکتانم بینی|٣٣٠٠٦١٠}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|How I Met Your Mother}} [[پۆل:چۆن دایکتانم بینی]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی سی بی ئێس]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک]] [[پۆل:بەرنامەکانی سی بی ئێس]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٥]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە]] lgwcqyaxq6mxvsagqtgmv1r6c9unh41 1585981 1585922 2026-05-21T21:02:31Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585981 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = چۆن دایکتانم بینی | image = Howimetyourmother.jpg | caption = لە گۆرانی سەرەتاوە وەرگیراوە | genre = {{Plain list| * [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)|سیتکەم]] * [[کۆمیدیای ڕۆمانسی]] }} | creator = {{Plain list| * [[کاڕتەر بەیز]] * [[کڕێگ تۆمەس]] }} | starring = {{Plain list| * [[جۆش ڕادنەر]] * [[جەیسن سیگڵ]] * [[کۆبی سمولدەرس]] * [[نیڵ پاتریک ھاریس]] * [[ئاڵیسن ھانیگەن]] * [[کڕیستین میڵۆتی]] }} | opentheme = «ئەی، جوانکیلە» لە لایەن [[نەجووڵاوەکان]] | composer = [[John Swihart]] | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | num_seasons = ٩ | num_episodes = ٢٠٨ | list_episodes = List of How I Met Your Mother episodes | executive_producer = {{Plain list| * کاڕتەر بەیز * کڕێگ تۆماس * [[Rob Greenberg]] * [[Pamela Fryman]] * Eileen Heisler * DeAnn Heline * [[Phil Lord]] * Greg Malins * [[Christopher Miller (filmmaker)|Christopher Miller]] * Chris Harris * Stephen Lloyd * Kourtney Kang * Jamie Rhonheimer * [[Chuck Tatham]] }} | producer = {{Plainlist| * Randy Cordray * Suzy Mamann Greenberg * Chris Harris * Jamie Rhonheimer * Kourtney Kang * Brenda Hsueh * Theresa Mulligan Rosenthal * Stewart Halpern-Fingerhut * Rob Greenberg * [[Tami Sagher]] }} | camera = [[Multi-camera]] | runtime = ٢٢ خولەک | company = {{unbulleted list|Bays & Thomas Productions|[[20th Century Fox Television]]}} | distributor = [[20th Television]] | network = [[سی بی ئێس]] | picture_format = [[1080i]] ([[16:9]] [[HDTV]]) | audio_format = [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]] | first_aired = {{Start date|2005|9|19}} | last_aired = {{End date|2014|3|31}} | website = http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother | website_title = Official website | production_website = https://www.foxmovies.com/ }} '''''چۆن دایکتانم بینی''''' یان '''''چۆن دایکتانم ناسی''''' ({{بە ئینگلیزی|How I Met Your Mother}}) [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)|سیتکەمی]] ئەمریکییە لە لایەن [[کڕێگ تۆماس]] و [[کاڕتەر بەیز]] بۆ [[سی بی ئێس]] دروستکراوە. زنجیرەکە، کە لە ٢٠٠٥ەوە بۆ ٢٠١٤ بەردەوامبوو، دوای کەسایەتی سەرەکی [[تێد مۆزبی]] و ھاوڕێکانی لە [[مانھاتن]] لە [[نیویۆرک|نیویۆڕک]] دەکەوێت. وەک چیرۆکێکی چوارچێوەیی، تێد لە ساڵی ٢٠٣٠دا بۆ کوڕ و کچەکەی ئەو ڕووداوانەی کە وای لێکرد [[دایکەکە (چۆن دایکتانم بینی)|دایکیان]] ببینێت دەگێڕێتەوە. چۆن دایکتانم بینی بەرھەمھێنانێکی ھاوبەشی نێوان بەرھەمھێنانەکانی بەیز & تۆمەس و [[تەلەڤیزیۆنی ڕێوی سەدەی بیستەم]]ە و لە لایەن [[تەلەڤیزیۆنی بیستەم]]ەوە دابەش کرا. زنجیرەکە بە گشتی لە ھاوڕێیەتی بەیز و تۆمەس کاتێک لە نیویۆڕک دەژیان بیرۆکەی وەرگرتووە.<ref name=eonline>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eonline.com/print/index.jsp?uuid=ae969501-d9e3-4679-900e-28fd88bbe95d&contentType=watchWithKristin |سەردێڕ=TV Summer School: How to Create and Run a Successful Sitcom |وێبگە= [[E!|E! Online]] |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=۹ی نیسانی ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110629050959/http://www.eonline.com/print/index.jsp?uuid=ae969501-d9e3-4679-900e-28fd88bbe95d&contentType=watchWithKristin | ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> بە درێژایی ٢٠٨ ئەڵقەکە، زنجیرەکە تەنھا چوار دەرھێنەری ھەبوو، کە ئەوانیش: [[پامێڵا فریمان]] (١٩٦ ئەڵقە) و [[ڕۆب گرینبێڕگ]] (٧ ئەڵقە) و مایکڵ شیا (٤ ئەڵقە) و [[نیڵ پاتریک ھاریس]] ([[جەنکینز (چۆن دایکتانم بینی)|١ ئەڵقە]]). چۆن دایکتانم بینی بە بناغە تایبەتەکەی، و گاڵتە، و دراما تێکەڵەکەی بە درێژایی پەخشکردنی بەناوبانگ بوو. نمایشەکە لە سەرەتادا بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت، لە کاتێکدا وەرزەکانی تر لە بەسەرداچوونەوەی تێکەڵ پێکھاتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 8 (2012-2013)|ناونیشان=http://www.rottentomatoes.com/tv/how-i-met-your-mother/s08/|وێبگە=[[ڕاتن تۆمەیتۆز|Rotten Tomatoes]]|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McLennan|یەکەم=Cindy|سەردێڕ=This Just In|ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|وێبگە=Television Without Pitty|بڵاوکەرەوە=Bravo Media|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531123734/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother Season 8 Finale Review|وێبگە=wegotthiscovered.com|دوایین=Lowe|یەکەم=Alexander|ناونیشان=http://wegotthiscovered.com/tv/met-mother-review-season-8-episode-24/|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Nicholson|یەکەم١=Max|سەردێڕ=HOW I MET YOUR MOTHER: SEASON 9 REVIEW: THE BIG FAT MISDIRECT.|ناونیشان=http://www.ign.com/articles/2014/04/03/how-i-met-your-mother-season-9-review|وێبگە=IGN Entertainment Inc|ڕێکەوتی سەردان=۱۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> نمایشەکە بۆ ٣٠ [[خەڵاتی ئێمی]] پاڵێورا و ١٠ی بردەوە. لە ٢٠١٠دا، [[ئاڵیسن ھانیگەن]] [[خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل]]ی بۆ خۆشەویسترین کچە ئەکتەری کۆمیدیی تەلەڤیزیۆن بردەوە. لە ٢٠١٢دا، دوای پەخشکردنی بۆ ماوەی حەوت ساڵ، زنجیرەکە خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەلی بۆ خۆشەویسترین تۆڕی تەلەڤیزیۆنی کۆمیدیی بردەوە، و نیڵ پاتریک ھاریس خەڵاتی خۆشەویسترین ئەکتەری کۆمیدیی تەلەڤیزیۆنی بردەوە. == پێشەکی == == بەرھەمھێنان == چۆن دایکتانم بینی لە بیرۆکەی کاڕتەر بەیز و کرێگ تۆمەس بۆ «نووسین دەربارەی ھاوڕێکانمان و ئەو شتە گەمژانەی لە نیویۆڕک کردمان» وەرگیراوە، کە پێشتر وەک نووسەر بۆ [[نمایشی دەرنگ لەگەڵ دەیڤد لێتەرمان]] کاریان کردبوو.<ref name=eonline/> دوانەکە بۆ دروستکردنی کەسایەتییەکان سوودیان لە ھاوڕێیەتیان بینی. تێد لەسەر بەیز، و ماڕشاڵ و لیڵی لەسەر تۆماس و ژنەکەی بنیات نرا.<ref name="casting">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.whedon.info/Alyson-Hannigan-How-I-Met-Your,14745.html| سەردێڕ= Alyson Hannigan&nbsp;– "How I Met Your Mother" Sitcom&nbsp;– William S. Paley TV Fest |وێبگە=Whedon.info| ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٦| ڕێکەوتی سەردان=۱۳ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref><ref name="craig_thomas">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٦| یەکەم=Maureen| دوایین=Ryan| سەردێڕ=Craig Thomas: 'Sitcoms used to be about something'| ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html|ئیش=[[Chicago Tribune]]| ڕێکەوتی سەردان=۱۳ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180920011544/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html#more| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ژنەکەی تۆماس لە سەرەتادا دوودڵ بوو کە کەسایەتییەک لەسەری بنیات بنرێت بەڵام ڕازی دەبێت گەر بتوانن [[ئاڵیسن ھانیگەن]] بۆ ڕۆڵگێڕانی بھێنن. ھانیگەن تامەزۆری کردنی کارێکی [[کۆمیدیا]]ی باش، کە ھاتە بەردەست.<ref name="casting"/> [[جۆش ڕادنەر]] و [[جەیسن سیگڵ]]، کە بە تێد و ماڕشاڵ بە دوای یەکردا ھەڵبژێردران، ناسراو نەبوون، ئەمەش لەگەڵ ئەوەی سیگڵ کەسایەتییەکی فریکس و جیکس و میوانێکی دووبارەبووەوەی بەرنامەی ئەندێکڵێری [[جاد ئاپاتاو]] بوو. ڕۆڵی باڕنی لە سەرەتادا وەک «کەسایەتییەکی جۆر [[جۆن بێڵوشی]]» وێنەی کێشرا،<ref name="sullivan20100108">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/interviews/2010/01/08/live-at-the-paley-center-for-media-how-i-met-your-mother-34073/20100108_howimetyourmother/ | سەردێڕ=Live at the Paley Center for Media: "How I Met Your Mother" |وێبگە=The Futon Critic |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |دوایین=Sullivan| یەکەم=Brian Ford}}</ref> ئەمەش پێش ئەوەی [[نیڵ پاتریک ھاریس]] بۆ تاقیکردنەوەی ڕۆڵەکە لە لایەن دەرھێنەری ڕۆڵەکانی نمایشەکە مێگان بڕامن بانگ بکرێت.<ref name=dransfeldt>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٨| دوایین=Dransfeldt| یەکەم=Jeffrey| سەردێڕ=Harris is enjoying Barney's adventures in ''How I Met Your Mother''| ناونیشان=http://www.venturacountystar.com/news/2008/apr/26/well-dressed-womanizer/| newspaper=[[Ventura County Star]]| ڕێکەوتی سەردان=۱۷ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090314121342/http://www.venturacountystar.com/news/2008/apr/26/well-dressed-womanizer/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٩| df=mdy-all}}</ref> پامێڵا فریمان بانگی [[بۆب ساجێت]]ی کرد بۆ ئەوەی ڕەخنەگری دەنگی تێدی داھاتوو بێت، و بۆی ڕوونکردەوە کە نمایشەکە وەک [[ساڵە سەرسووڕھێنەرەکان]] دەبێت بەڵام «شێوەیەک لە داھاتوو».<ref name=przybyla>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview |سەردێڕ=A Chat with Bob Saget |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |یەکەم=Kathryn |دوایین=Przybyla |ئیش=[[The Buffalo News]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130615175533/http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130615175533/http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> ساجێت یان بۆ ستۆدیۆی تەلەڤیزیۆن دەچوو و لە کاتی سەیرکردنی ئەڵقەکە گێڕانەوەکەی تۆمار دەکرد، یان بە شێوەیەکی سەربەخۆ تۆماری دەکرد و پاشان گەر پێویستی بکردایە بۆ ئەڵقەکە زیاددەکرا.<ref name="sagetama1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/227c04/im_bob_sagetcomedian_actor_and_author_of_the_new/cgk1ws4?context=3 |سەردێڕ=Did they show you filmed and cut episodes, or did you just do it all at once? |وێبگە=Reddit |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |دوایین=Saget |یەکەم=Bob}}</ref> ئەو بە گشتی [[خوێندنەوەی ڕاھێنانی|خوێندنەوەی مێزی]] نەدەکرد بەڵام بۆ ئەڵقەی کۆتایی ئەنجامیدا.<ref name="sagetama2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/227c04/im_bob_sagetcomedian_actor_and_author_of_the_new/cgk1zxu?context=3 |سەردێڕ=How do you feel about the fact that Josh Radnor was still the older version of Ted on the series finale of HIMYM and not you? |وێبگە=Reddit |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۱۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |دوایین=Saget |یەکەم=Bob}}</ref> لە چاوپێکەوتنێکدا بەیز و تۆماس ڕایانگەیاند کە «کچە ئەکتەرێکی بەناوبانگ»<ref name="stransky20130513"/> ڕۆڵی ڕۆبنی ڕەتکردۆتەوە، و لە شوباتی ٢٠١٤ ڕایانگەیاند کە [[جێنێفەر ڵەڤ ھیوێت]] بوو.<ref name=hewitt>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eonline.com/news/506849/jennifer-love-hewitt-turned-down-how-i-met-your-mother-plus-series-finale-secrets-revealed| سەردێڕ=Jennifer Love Hewitt Turned Down How I Met Your Mother?!| وێبگە=E! Online| ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٤| ڕێکەوتی سەردان=۲۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> پاشان [[کۆبی سمولدەرس]]ی نەناسراویان ھەڵبژارد، بەیز و تۆماس دواتر وتیان «سوپاس بۆ خوا بۆ میلیۆنێک ھۆکار کردمان … کاتێک تێد بۆ یەکەم جار ئەوی بینی، ئەمریکییەک بۆ یەکەم جار ئەوی بینی، ئارەزووی زانین وای لە نمایشەکە کرد بۆ پێشەوە بڕوات و نمایشەکە بە زیندوێتی بھێڵێتەوە».<ref name="stransky20130513">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2013/05/13/how-i-met-your-mother-cristin-milioti/| سەردێڕ='HIMYM' unveils the mother! The creators answer your burning questions| ئیش=[[Entertainment Weekly]]| ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان=۲ی نیسانی ۲۰۲۰| دوایین=Stransky| یەکەم=Tanner| archive-date= ٨ی ئابی ٢٠١٣| archive-url=https://web.archive.org/web/20130808135748/http://insidetv.ew.com/2013/05/13/how-i-met-your-mother-cristin-milioti/| url-status=dead}}</ref> لەگەڵ ئەوەی تێد لە [[پایڵت (چۆن دایکتانم بینی)|پایڵتدا]] کەوتە داوای ڕۆبنەوە، بەڵام خێرا لە کۆتایی ئەڵقەکەدا دەرکەوت کە دایکەکە نییە، کە تۆماس ڕوونیکردەوە کە ئەوە بۆ ئەوەی ڕێگە لە دووبارە بوونەوەی «ئەوان دەیکەن یان نایکەن» ی چیرۆکی ڕۆس و ڕیچێڵی [[ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوڕێکان]] بگیرێت ئەنجامدراوە.<ref name="craig_thomas"/> بەپێی وتارێکی [[ئینتەرتەینمەنت ویکڵی]]، نووسەرەکان پشتیان بە لایەنەکانی ھەر یەکێک لە کەسایەتییە سەرەکییەکان بینییە و لەگەڵ کەسایەتییەکاندا تێکەڵیان کردووە. ئەمەش توانا جادووییەکانی [[نیڵ پاتریک ھاریس]]، و خولیاکەی [[بۆب ساجێت]] بۆ نووسینی گۆرانی، نەھاتنی [[ئاڵیسن ھانیگەن]] لە کاتی دووگیانیدا، و باوەڕەکەی [[جۆش ڕادنەر]]<ref>''Entertainment Weekly'' (September 6, 2013).</ref> ماکلارێنس، باڕێکی ئێرڵەندیی لە ناوەڕاستی شاری نیویۆڕکدا، کە ھەندێک نمایشی تێدا پێشکەش دەکرێت، بەشێوەیکی گشتی پشت بە چوار شریتی خۆشەویستی بەیز، تۆماس، ئەوانەی تری دەستەی نمایشەکە دەبەستێت. جۆرەکانی تر: مکگیس، مەیخانەیەکی نزیک شانۆی ئێد سوڵیڤان کە کۆتایی نمایشەکەی لێی تۆمار دەکرێت، مکھێڵس، باڕە ئەفسانەییەکەی [[ھێڵ کیچن]] کە لە ٢٠٠٦دا داخرا، [[چەمڵیس]]، مەیخانەی لادێی گرینویچی مێژوویی داخراو، فیز، باڕێکی تری داخراوی لای ڕۆژئاوای سەروو، دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.jimcolucci.com/files/CBS_Watch_Apr_08_How_They_Created_Mother.pdf| سەردێڕ=How They Created Mother|ئیش=Watch! The CBS Magazine| دوایین=Colucci| یەکەم=Jim| ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲۱ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> مکگیس تابلۆیەکی دیواریی ھەبوو کە ھەر یەکێک لە بەیز و تۆماس خۆشیان دەویست و ویستیان لە نمایشەکەدا بەژداری پێ بکەن.<ref>''How I Met Your Mother'' 1st Season DVD Commentary</ref> ناوی باڕەکە لە یاریدەدەرەکەی کاڕتەر بەیز، کاڕڵ ماکلێڕن، کە کارمەندی باڕەکەش ناوی کاڕڵ بوو، وەرگیراوە.<ref name=keller>{{بیرخستنەوەی وێب| یەکەم=Joel| دوایین=Keller| ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٧| سەردێڕ=Carter Bays of How I Met Your Mother: The TV Squad Interview| وێبگە=tvsquad.com| ناونیشان=http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070513030858/http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٠٧| ڕێکەوتی سەردان=۲۱ی نیسانی ۲۰۲۰}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070513030858/http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/ |date=١٣ی ئایاری ٢٠٠٧ }}</ref> ئەڵقەکان بە گشتی بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە ستۆدیۆی ساوند ستەیج ٢٢ لە [[لۆس ئانجلەس]] تۆمار دەکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450| سەردێڕ=Season 7 Behind the Scenes| وێبگە=CBS| ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١١| ڕێکەوتی سەردان=۲۱ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111027075347/http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بڕی ٥٠ دیمەنی خێرا لەگەڵ ڕووداوەکانی ڕابردوو دەرکەوتووە. بەھەرحاڵ، [[پایڵت (چۆن دایکتانم بینی)|ئەڵقەی پایڵتەکە]] لە [[بنکەی ستۆدیۆی سی بی ئێس]] تۆمار کرا.<ref>''Audio commentary'' at 00:58 min. of the HIMYM – Season 1 DVD</ref> [[کاریگەری پێکەنینی دەنگی|پێکەنینەکەی پشتەوە]] دواتر لە لایەن بینەرێک کە سەیری ئەڵقەی کۆتاییی دەرھێنراو تۆمارکراوە. تۆماس وتی کە تۆمارکردن بەرامبەر بینەر مەحاڵە چونکە شێوەی نمایشەکە و [[بردنەپێشەوە]]ی لە ھەر ئەڵقەیەکدا و لەبەر ئەوەی کردنی «ھێڵی نێوان 'بینەر' و 'حاڵەتی بارومتە' پاندەکاتەوە».<ref name=ryan2>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| دوایین=Ryan| یەکەم=Maureen| سەردێڕ=The Watcher: How 'How I Met Your Mother' is not a traditional sitcom| ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html|ئیش=Chicago Tribune| ڕێکەوتی سەردان=۲٤ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181019175749/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاتێک کۆمەڵەی بچووکتر بەکاردەھات، وەرزەکانی دواتر ھەندێک جار لە بەرامبەر بینەر تۆماریان دەکرد. گۆرنی سەرکی بەشێک لە «ئەی جوانکیلە» ی [[نەجووڵاوەکان]]ە، کە بەیز و تۆماس تێیدا ئەندامن. ئەڵقەکانی وەرزی یەکەم بە گشتی لەگەڵ کرنەوەی باش دەست پێ دەکات. لە وەرزی ٢ەوە [[کردنەوەی سارد]] بەکارھێنرا. پاشان بینەرن ماوە ماوە منداڵەکانی تێد لەسەر قەنەفەیەک دەبینن کە قسەیان بۆ دەکات دەربارەی ئەوەی چۆن دایکیان بینیوە. لەجیاتی ئەوە، دیمەنی ئەڵقەکانی پێشوو یان دیمەنی شاری نیویۆڕک لەگەڵ تێد نیشان دەدات. تۆماس لێدوانی دا کە تێدی داھاتوو [[گێڕەوەری متمانە پێنەکراو|گێڕەوەرێکی متمانە پێنەکراوە]] چونکە چیۆکی بیست ساڵ لەوەو پێش دەگێڕێتەوە،<ref name=ghosh>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ='How I Met Your Mother's' Craig Thomas on Ted & Barney's Breakup, Eriksen Babies and The Future of Robarn| ناونیشان=http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html| وێبگە=Zap2it.com| ڕێکەوتی سەردان=۲٤ی نیسانی ۲۰۲۰| دوایین=Ghosh| یەکەم=Korbi| وتەگێڕانەوە=[He is] a guy who is telling the story so many years in the future, and he jumbles it up in his memory a little bit. He can be an unreliable narrator.| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100515042234/http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٠| df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515042234/http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html |date=١٥ی ئایاری ٢٠١٠ }}</ref> ئەمە بووە خاڵی پیلانگێڕی لە چەندین ئەڵقەی وەک [[بزن (چۆن دایکتانم بینی)|بزن]]، [[ئۆ ھەنگووین]]، [[چۆن ھەمووانم بینی]]، [[بیرۆکەی پەری دەریاکە]]، بەکارھاتووە. لەگەڵ ئەوەشدا، تۆماس ئەوەی ڕوونکردەوە کە پاراستنی ڕێکی و ھەوڵدان بۆ خۆلادان لە ھەڵە دووبارەبوویەکان، کێشەیەکە لە نمایشەکانی تردا سەرنجی داوە.<ref name=scoops>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php| سەردێڕ=Suit Up for How I Met Your Mother Scoops| وێبگە=[[Television Without Pity]]| ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰| وتەگێڕانەوە=It's nice to go [online] and see how much continuity matters to people within the universe of a show. That's absolutely true for me, too. Whenever there's the slightest inconsistency in a ''[[Buffy the Vampire Slayer (TV series)|Buffy]]'' episode or ''[[Friends]]'' or something, my wife and I would sit on the couch and throw stuff at the TV … When we're doing stuff in the writers room, I really try and remember that.| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081004125236/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004125236/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php |date= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref> دیمەنی پەیوەندیدار بە ناسنامەی دایکەکە، لەگەڵ تێدی داھاتوو و منداڵەکانی، لە ساڵی ٢٠٠٦دا بۆ [[کۆتایی زنجیرە]]کە تۆمارکرابوو.<ref name=ryan3>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Barney writes a book, Barney + Robin, Ted + Stella and other 'How I Met Your Mother' news| ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html| دوایین=Ryan| یەکەم=Maureen|ئیش=Chicago Tribune| وتەگێڕانەوە=He did reveal that more than two years ago … With only the two kids who play Ted's future children … they shot a scene that directly relates to the identity of the mother. That scene will be included in the show's series finale, which Thomas said he hopes 'people will see in 2012.'| ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080723002345/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمە بۆیە کرا چونکە ئەکتەرە ھەرزەکارەکان لە کاتی تۆمارکردنی وەرزی کۆتایی پێگەیشتوو دەبن.<ref name=ghosh/> لە کاتی گڕبوونەوەی سەندیکای نووسەرانی ئەمریکا ٢٠٠٧دا، چۆن دایکتانم بینی لە بەرھەمھێنان وەستا، و کاتێک گڕبوونەوەکە وەستا، نمایشەکە لە ١٧ی ئازاری ٢٠٠٨ لەگەڵ نۆ ئەڵقەی نوێ گەڕایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates,0,7656374.story |سەردێڕ=CBS Sets Series Return Dates |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080216054051/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates%2C0%2C7656374.story |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٠٨|وێبگە=zap2it |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216054051/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates%2C0%2C7656374.story |date=١٦ی شوباتی ٢٠٠٨ }}</ref> تۆڕەکە گۆڕان لە کاتی بۆ ٠٨:٣٠ی شەو بە کاتی ڕۆژھەڵات/٠٧:٣٠ی شەو بە کاتی ڕۆژاوا، گۆڕینی شوێن لەگەڵ [[بیرۆکەی تەقینەوە گەورەکە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بیرۆکەی تەقینەوە گەورەکە]]، ڕاگەیاند.<ref name=flip>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20080220cbs01|سەردێڕ=Breaking News&nbsp;– "The Big Bang Theory" And "How I Met Your Mother" To Swap Time Periods| وێبگە=TheFutonCritic.com| ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> سی بی ئێس زنجیرەکەی بۆ وەرزی چوارەم لە ١٤ی ئایاری ٢٠٠٨دا نوێکرایەوە،<ref name=cable>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.broadcastingcable.com/article/CA6560732.html?industryid=47172|سەردێڕ=Upfront: CBS Releases Full Schedule| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰ |وێبگە=Broadcastingcable.co|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081216075634/http://www.broadcastingcable.com/article/CA6560732.html?industryid=47172 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> و بۆ یەکەم جار لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بۆ یەکەم جار پەخشکرا.<ref name=premiere>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01| وێبگە=The Futon Critic| سەردێڕ=CBS Announces 2008–2009 Premiere Dates| ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081216104104/http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٠٨دا، [[ڵایف تایم|تەلەڤیزیۆنی ڵایف تایم]] ڕایگەیاند کە مافی پێکردنی کەیبڵی چۆن دایکتانم بینی بە نرخی ٧٥٠٫٠٠٠ دۆلار بۆ ھەر ئەڵقەیەک کڕیوەتەوە.<ref name="lifetimes">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| یەکەم=Kimberly| دوایین=Nordyke| سەردێڕ='Mother' reruns nest at Lifetime| ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9|ئیش=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]| وتەگێڕانەوە=Lifetime's four-year licensing deal includes up to eight seasons of "Mother", should the CBS comedy run that long. "Mother" had a big fourth-season premiere Monday, jumping 21% in the ratings over last season.| ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081122105804/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9}}</ref> لە ڕێکەوتنی ھاوبەشی چوار ساڵەی زنجیرەکەدا ھاتووە کە دەبێت ستۆدیۆکە ١١٠ ئەڵقەی نیو کاتژمێری تا ٢٠١٠ ئامادە بکات و ڕێگە بە ھەشت وەرزی نمایشەکە بدات. لەکۆتایی وەرزی چوارەمی زنجیرەکەدا تەنھا ٨٨ ئەڵقە بەرھمھێنرابوو، و ٢٢ ئەڵقەی تر پێویستبوو، کە بووە گرێنتی بوونی وەرزی پێنجەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| وێبگە=tvseriesfinale.co|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨| سەردێڕ=How I Met Your Mother: Syndication Deal Ensures Season Five for Sitcom|ناونیشان=http://tvseriesfinale.com/tv-show/how-i-met-your-mother-syndication-deal-ensures-season-five-for-sitcom/| ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> ھەروەھا ئاڵۆزی لە نووسینی نمایشەکەدا بە ھۆی نەبوونی کچە ئەکتەر ئاڵیسن ھانیگەن بە ھۆی دووگیانییەوە ھەبوو، لەبەر ئەوەش، نووسەران ناچاربوون ئەڵقانێک کە یەکێک لە پێنج کەسایەتییە سەرەکییەکەی تێدا نەبوو دروستبکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html|سەردێڕ=How 'How I Met Your Mother' dealt with 2 pregnant stars, and what's coming next on the comedy - The Watcher|وێبگە=featuresblogs.chicagotribune.com|ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180930102458/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٩ی ئایاری ٢٠٠٩دا، ھەواڵی نوێکردنەوەی وەری پێنجەم ڕاگەیەندرا.<ref name=ausiello>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html |سەردێڕ=Exclusive: 'Without a Trace,' 'Privileged,' canceled, 'Gossip' spin-off DOA |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ئیش=Entertainment Weekly |دوایین=Ausiello |یەکەم=Michael |ڕێکەوتی سەردان=۲٥ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5hFCwzZRd?url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090522102831/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html |date=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٩ }}</ref> لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩دا، سی بی ئێس ڕایگەیند کە چۆن دایکتانم بینی دیسانەوە لە کاتژمێر ٨ی شەو پەخش دەکرێت، دوای [[بەڕێکەوت بەمەبەست (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بەڕێکەوت بەمەبەست]] دەکەوێت. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠دا، نمایشەکە ئەڵقەی ١٠٠یەمی پەخشکرد، سی بی ئێس ڕایگەیاند کە زنجیرەکە بۆ وەرزی شەشەم دەگەڕێتەوە.<ref name=sixth>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc| سەردێڕ='How I Met Your Mother' meets Season 6| ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=The Hollywood Reporter| یەکەم=Nellie| دوایین=Andreeva| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100130112728/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆماس کاتێک زان کە زنجیرەکە کۆدەکرێتەوە وتی «ئێمە دڵخۆشین کە ئەو لە شێوەی تردا دەژی» و ئەوان شانازیان بە نمایشەکەوە دەکرد و ئەوە خۆش بوو کە داواکارە بەھێزەکانی ببینن.<ref name=cohn3>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین=Cohn| یەکەم=Angel| ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10| سەردێڕ=Suit Up for ''How I Met Your Mother'' Scoops| وێبگە=Television Without Pity| ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081009011641/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009011641/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10 |date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref> پەخشی (ڕیوڕەنس) زنجیرەکە دەستی بە پەخشەکەی لە وێستگە تەلەڤیزیۆنییە ناوخۆییە ئەمریکییەکان لە [[شیکاگۆ]] لەسەر کەیبڵی [[دەبلیو جی ئێن ئەمریکا]] لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠ کرد. لەم پەخشەدا [[لۆگۆی بەرھەمھێنان|کارتەکانی خۆبەزلزانی]] تێدایە کە پێشتر لە سی بی ئێس و ڵایف تایم بە ھۆی ڕیزبەندی خاوەندارێتی دوو تۆڕەکە نەبینرابوو. لە نێوان پشتبەستنی داخران و پشتبەستنی کۆمپانیا بەرھەمھێنەرەکان، کارتەکانی خۆبەزلزانی نمایشەکە «یاساکانی برایەتی»، پێڕستی یاسایەک کە زۆربەی کات کەسایەتییەکەی ھاریس، باڕنی ستینسن، دەربارەی چۆنیەتی ھەڵسوکەوتی پیاوان لەگەڵ یەکتر، لەگەڵ سەرنجخستنە سەر چالاکییەکانی دواکەوتنی ڕەگەزی بەرامبەر، دەردەکەوێت. ھەروەھا گۆرانی کردنەوەی ڕیوڕەنسی زنجیرەکە کەمێک دەستکاری کرا، کەمێک خراتر دەڕوات و ھەموو وێنەکانی کردنەوەی ناو دیڤیدی و پەخش ڕاستەقینەکەی سی بی ئێسی تێدا نییە. ھەروەھا ئەڵقەکان کەمێک دەستکاری کراون، و ھەندێک وردەکاری دەرھێنراون. یەکێک لە خووەکانی زنجیرەکە پێدانی ڕۆڵی میوان بۆ ئەکتەرانی بەرھەمھێنانەکانی [[جۆس ویدن]] بوو کە زۆربەیان لە ڕۆڵی ھانیگەن لە [[بەفی بکوژی خوێنمژەکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بەفی بکوژی خوێنمژەکان]] بەژداربوون. بەیز ئەوەی بەوەی کە «سەرسامبووی گەورە» ن و بۆ ئەو ئەکتەرانە «مەلەوانگەیەکی گەورەی بەھرە» ن ڕوونکردەوە.<ref name=gelman>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/12/how-i-met-your-mother-buffys-danny-strong-alexis-denisof-to-guest.html|ئیش=[[Los Angeles Times]]| سەردێڕ='How I Met Your Mother': 'Buffy's' Danny Strong, Alexis Denisof to guest| یەکەم=Vlada| دوایین=Gelman| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ٤ی ئازاری ٢٠١١دا، سی بی ئێس ڕایگەیاند زنجیرەکە بۆ دوو وەرزی تر نوێکراوەتەوە،<ref name=hibbert>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/| سەردێڕ='How I met Your Mother' renewed for two seasons| ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١١| دوایین=Hibberd| یەکەم=James|ئیش=Entertainment Weekly| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١١| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110306072905/http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەگەڵ وەرزی حەتەم ئەڵقەکانی بەدوای یەکدا لە ١٩ ئەیلوولی ٢٠١١ پەخشکرد.<ref name="cbspressexpress1">{{cite press release|url=http://www.cbspressexpress.com/div.php/cbs_entertainment/release?id=28633|title=CBS announces 2011–2012 premiere dates|publisher=CBS Express|date=June 29, 2011|accessdate=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110924013728/http://www.cbspressexpress.com/div.php/cbs_entertainment/release?id=28633|archivedate=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١١|deadurl=yes}}</ref> لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠١١دا، [[ئێف ئێکس|کەناڵی ئێف ئێکس]] ڕایگەیاند کە زنجیرەکەی بۆ بڵاوکردنەوە ھەڵگرتۆتەوەخ لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١١دا، ئێف ئێکس دەستی پەخشکردنی زنجیرەکە کرد.<ref name=fx>{{cite press release|url=http://blog.sitcomsonline.com/2011/07/fx-fall-2011-schedule-has-how-i-met.html| title=FX Fall 2011 Schedule Has How I Met Your Mother; The Nanny Reunion on Happily Divorced| publisher=Sitcoms Online| date=July 27, 2011| accessdate=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لەگەڵ ئەوەی ئەندامانی دەستەی زنجیرەکە ڕایانگەیاند کە زنجیرەکە زیاتر لە ھەشت وەرز ناڕوات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvseriesfinale.com/tv-show/how-i-met-your-mother-continue-cancelled-jason-segel/| سەردێڕ=How I Met Your Mother to end after 8 seasons?| وێبگە=TV Series Finale| ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٠| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> کەچی وەرزی نۆیەم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ دا لە نێوان دانوستانەکانی ستۆدیۆ و ئەکتەرەکاندا، بە تایبەتی جەیسن سیگڵ، کە دەیسویست دوای وەرزی ھەشتەم بۆ پڕۆژەی تر بگوازێتەوە، گرێنتی کرا.<ref name="Chitwood">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625| سەردێڕ=HOW I MET YOUR MOTHER Renewed for Ninth and Final Season; Entire Cast Will Return| یەکەم=Adam| دوایین=Chitwood| وێبگە=collider.com| ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢٠| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200808124504/https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Mitovich">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvline.com/2012/12/21/how-i-met-your-mother-renewed-season-9| سەردێڕ=Report: ''How I Met Your Mother'' Renewed for 9th Season After Jason Segel's 11th-Hour Reversal| یەکەم=Matt| دوایین=Mitovich| وێبگە=tvline.com| ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە کاتی ئەم دانوستانانەدا، بەیز و تۆماس لە وەرزی ھەشتەم نزیکبوونەوە وەک ئەوەی کۆتا وەرزی نمایشەکە بێت، بەڵام «پیلانی بی» یان ھەبوو گەر زنجیرەکە وەرزێکی بۆ نوێکرایەوە.<ref name=rome>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother': Showrunners talk about the (possible) beginning of the end |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|دوایین=Rome |یەکەم=Emily |ئیش=Entertainment Weekly |ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327234519/http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای ئەوەی بەرھەمھێنەرەکان وەرزی نۆیەم و کۆتایییان دەستکەوت، ئەوان پیلانی نھێنییان بۆ بینینی دایکی داھاتوو دانا، [[کڕیستین میڵیۆتی]] دوای ئەوەی بەسەر دوو ڕکابەرەکەی تردا سەرکەوت، بۆ ڕۆڵەکە ھەڵبژێردرا.<ref name="stransky20130513"/> میڵۆتی بۆ یەکەم جار لە کۆتا دیمەنی کۆتاییی وەرزی ھەشتەم "[[شتێکی نوێ (چۆن دایکتانم بینی)|شتێکی نوێ]]" دەرکەوت و ئەندامێکی سەرەکی کۆتا وەرزی نمایشەکە بوو.<ref name=TVLine20130517>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ |سەردێڕ=Exclusive: How I Met Your Mother Makes Cristin 'Mom' Milioti a Full-Fledged Series Regular |وێبگە=TVLine.com |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰ |یەکەم=Michael |دوایین=Ausiello |وتەگێڕانەوە=Cristin Milioti, who was unmasked as the titular mom in this week's season finale, took the title of series regular during the comedy's upcoming ninth and final season. This marks the first time HIMYM will have expanded its core group of regulars beyond stars Josh Radnor, Alyson Hannigan, Neil Patrick Harris, Cobie Smulders and Jason Segel. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130809094737/http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەوەش یەکەم جار بوو نمایشەکە کەسایەتییەکانی زیادبکات.<ref name=TVLine20130517/><ref name="hollywoodreporter1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/how-i-met-your-mother-524654 | سەردێڕ='How I Met Your Mother' Makes Cristin Milioti a Series Regular |ئیش=The Hollywood Reporter | ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٣دا، چۆن دایکتانم بینی بۆ وەرزی نۆیەم و کۆتا نوێکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Ausiello, Michael |ناونیشان=http://tvline.com/2013/01/30/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-whos-the-mother/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother' Season 9 Spoilers — We Will Meet the Mother |وێبگە=TVLine |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> کاڕتەر بەیز بۆ [[ئینتەرتەینمەنت ویکڵی]] ڕاگەیاند کە وەرزی نۆیەم «زۆرترین ئەڵقەی داھاتووی نەھێڵی کە ئێمە ئەنجامان داوە تێدایە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/|سەردێڕ='NCIS,' 'Downton Abbey,' 'Scandal,' 'Grey's Anatomy': Find out what's next in the Spoiler Room|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=Entertainment Weekly|ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129035022/http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرزی ٩ بۆ یەکەم جار لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣ پەخشکرا، و [[کۆتاییی وەرز]]ی یەک کاتژمێری لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٤ پەخشکرا.<ref name=Variety20131219>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2013/tv/news/cbs-how-i-met-your-mother-to-get-hourlong-series-finale-1200977469/| سەردێڕ=CBS' 'How I Met Your Mother' to Get Hourlong Series Finale| یەکەم=Rick| دوایین=Kissell|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]| ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> == کەسایەتییەکان == <gallery class="center" caption="کەسایەتییە سەرەکییەکان"> پەڕگە:Josh Radnor (9448570254).jpg|alt=Josh Radnor|[[جۆش ڕادنەر]]{{ھن}}[[تێد مۆزبی]] پەڕگە:Jason Segel, 2011.jpg|alt=Jason Segel|[[جەیسن سیگڵ]]{{ھن}}[[ماڕشاڵ ئێڕێکسن]] پەڕگە:Cobie Smulders 2014 Comic Con (cropped).jpg|alt=Cobie Smulders|[[کۆبی سمولدەرس]]{{ھن}}[[ڕۆبن شڕباتسکی]] پەڕگە:Neil Patrick Harris (9449178210) (cropped portrait).jpg|alt=Neil Patrick Harris|[[نیڵ پاتریک ھاریس]]{{ھن}}[[باڕنی ستینسن]] پەڕگە:Alyson Hannigan, 2013-07-20 (cropped).jpg|alt=Alyson Hannigan|[[ئاڵیسن ھانیگەن]]{{ھن}}[[لیڵی ئاڵدرێن]] پەڕگە:Cristin Milioti July 13, 2014 (cropped).jpg|alt=Cristin Milioti|[[کڕیستین میڵۆتی]]{{ھن}}[[دایکەکە (چۆن دایکتانم بینی)|ترەیسی مکانەڵ]] </gallery> * [[جۆش ڕادنەر]] وەک [[تێد مۆزبی]]، ئەندازیارێک و مامۆسیتای زانکۆ، و کەسایەتی ناوەندی زنجیرەکەیە. ئەو کەسایەتی سەرەکی زنجیرەکەیە چیرۆکی بیست ساڵی بۆ سی ساڵی دگێڕێتەوە پێش ئەوەی "یەکەکە" (دایکەکە) ببینێت. چیرۆکەکە لە لایەن تێد مۆزبی داھاتووە دەگێڕدرێتەوە، کە گێڕەوەرەی زنجیرەکە [[بۆب ساجێت]]ە. تێد لەگەڵ ھاوڕێکانی ماڕشڵ و لیڵی دوای دەرچوونی لە [[زانکۆی ویسڵیان]] بۆ [[نیویۆرک|نیویۆڕک]] دەگوازێتەوە. تێد لە ماکلارێنس چاوی بە باڕنی و ڕۆبن کەوت. تێد بۆ دڵخۆشی و "یەکەکە"، ئەو ژنەی کە ھاوسەرگیری لەگەڵ دەکات، دەگەڕێت. تێد لە چەندین پەیوەندی تاقیدەکاتەوە، کە تێیدا ئەو سیفەتانەی بۆ ژنە داھاتووەکەی دەیەوێت، دەدۆزێتەوە. لە کۆتایی ھەر پەیوەندییەکدا تێد بە سووکی لەسەر ئەوەی بە ھەڵە ڕۆشت دەدوێت. لەگەڵ ئەوەی ھیوای لەگەڵ ھەر یەکێک لە پەیوەندییەکاندا لە دۆزینەوەی "یەکەکە" کەم دەکات، بەڵام ئەو خۆی بەدەستەوە نادات. تێد زیاتر لە ھاوڕێکانی گرنگی بە شازێتی و گرنگایەتی دەدات. ھەوڵی خۆی دەدات تا خۆشەویستی بۆ ژنەکانی ژیانی ڕاگەیەنێت، بەڵام ھەموویان دەڕوخێت. لەگەڵ ئەوەی ھەموو ئەم سیفەتانەی ھەیە، زۆربەی کات تێد ناپێگەیشتووانە ھەڵسوکەوت دەکات، وەک ەژداری کردن لە چالاکییەکانی باڕنیدا. لە کۆتاییی نمایشەکەدا، ئاو وتی، کە، لە ترەیسی، ەو خۆشەویستی ژیانی (دایکەکە) بینیوە، بەڵام تەنھا دوای ئەوەی تەواوبوو لە وتی چیرۆکەکە بۆی دەرکەوت ڕۆبن خۆشەویستی ژیانی بووە. * [[جەیسن سیگڵ]] وەک [[ماڕشاڵ ئێڕێکسن]]، باشترین ھاوڕێی تێد مۆزبی. ماڕشاڵ و تێد وا ڕێکەوت کە لە زانکۆی ویسڵیان ھاوژوور بن، پاشان دواتر بەیەکەوە بۆ شاری نیوێوڕک گوازییەوە. لە وەرزی ۲دا ماڕشاڵ ھاوسەرگیری لەگەڵ لیڵیدا کرد، کە لە زانکۆوە خۆشیدەویست، لە وەرزی حەوتەمدا ئەوان منداڵێکیان لە [[سانت کڵاود]] بوو، کە خێزان و شارستانییەکەی بناغەی ئەو ناکۆکیانەیە کە لە زنجیرەکەدا تووشی دەبێت. خەونەکەی ئەوە بوو ببێت بە پارێزەری ژینگە، بەڵاام بەھۆی پێویستی بۆ پارە نەیتوانی لەگەڵیدا بڕوات. * [[کۆبی سمولدەرس]] وەک [[ڕۆبن شرباتسکی]]، ھەواڵبێژێکی نوێ کە ھەوڵدەدات وەک ڕۆژنامەنووس سەربکەوێت و لەگەڵ ھەر یەکێک لە تێد و باڕنی پەیوەندی ھەبوو. ڕۆبن لە کەنەداوە گەشتی بۆ نیویۆڕک کرد تا لە وێستگەیەکی تەلەڤیزیۆن کار بکات و چاوی بە تێد لە ماکلارێنس دەکەوێت، کەنەدێتییەکەی سەرچاوەی بڕێکی گەورە لە گاڵتەکانی ھاوڕێکانێتی، بۆ نموونە 'ڕۆبن بروسکە'. ڕۆبن زۆر گرنگی ژیانی پیشەیی دەدات و شتانی وەک منداڵ و ھاوسەرگیری پێشێل دەکات. زۆربەی کات ڕۆبن سکۆچ دەخواتە و جگرە دەکێشێت، و ھەروەھا ئەو لە ھەوادارانی چەکە. ئەو و باڕنی لە یەکەم بەشی کۆتاییی زنجیرەکەدا ھاوسەرگیری دەکات، بەڵام لە بەشی دووەمدا لێک جیادەبنەوە. مێردەکەی سمولدەرس [[تاران کیڵام]] لە شەش ئەڵقەدا وەک گاری بڵومان دەرکەوت. * [[نیڵ پاتریک ھاریس]] وەک [[باڕنی ستینسن]]، پلەی بۆییەکی زنجیرەیی، کە سامانە سنووردارەکەی و ستراتیجییەکانی بۆ فریودانی ژنان بێ ھیچ مەبەستێک لە چوونەوە پەیوەندییەوە. دەستەواژەکانی "قاتکە" و "ئەفسانە-چاوەڕێکە-چاوەڕێیکە-یییە". ئەو باشترین ھاوڕێکەی تری تێدە. دوای ئەوەی باوکی لە تەمەنێکی بچووکدا جێیھێشت، باڕنی [[جێھێشتنی سۆزداریی|کێشەی جێھێشتنی]] ھەیە و خۆی بە ھاوڕێکانییەوە دەبەستێتەوە. باڕنی درۆی درەوشاوە دەربارەی ژیانی وەک ئامێرێکی بەرگری بۆ ھاوڕێکانی دەگێڕێتەوە. ئەو لە کۆتاییی زنجیرەکەدا ھاوسەرگیری لەگەڵ ڕۆبندا دەکات بەڵام دوای سێ ساڵ لێی جیادەبێتەوە. لە ۲۰۲۰دا، یەک شەوی شکستخواردوو کچێکی، ئێڵی، پێدا. مێردەکەی ھاریس [[دەیڤد بوڕتکا]] لە حەوت ئەڵقەدا وەک سکوتەر دەرکەوتووە. * [[ئاڵیسن ھانیگەن]] وەک [[لیڵی ئاڵدرێن]]، مامۆستای دایانگا و وێنەکێشێکی بە ھیوا و ژنی ماڕشاڵە. ئەو لە پاراستنی نھێنیدا زۆر خراپە و ھەندێک جار یاریپێکەرە. لە وەرزی دووەمدا ھاوسەرگیری لەگەڵ ماڕشاڵدا کرد و لە وەرزی حەوتەمدا ماڕڤنی بوو. لەگەڵ ئەوەی لیڵی جوان و شیرینە، بەڵام دەکرێت بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو شەڕەنگێزبێت. باشترین ھاوڕێی لیڵی ڕۆبن شرباتسکییە کە لە ڕێی تێدەوە ناسی. مێردەکەی ھانیگەن [[ئەلێکسیس دێنیسۆف]] لە دە ئەڵقەدا وەک ساندی ڕێڤەرز دەرکەوتووە. * [[کڕیستین میڵۆتی]] وەک [[دایکەکە (چۆن دایکتانم بینی)|ترەیسی مکانەڵ]] (میوان-وەرزی ٨، سەرەکی-وەرزی ۹)<ref name=TVLine20130517/> (لەگەڵ ئەوەی تەنھا لە ۲٨ ئەڵقەی ۲۰٨ ئەڵقەدا دەرکەوتووە، ئەو ڕۆڵێکی سەرەکی لە بنیاتنانی کۆتایی دەبینێت) ئەو ژنەکەی تێد مۆزبیی داھاتووە (دایکەکە). ترەیسی مکانەڵ لە کۆتاییی وەرزی ھەشتەمدا بۆ یەکەم جار دەرکەوت، ئەمەش لەگەڵ ئەوەی ئاماژە بۆ ناوی لە وەرزی یەکەمدا کرا (۱x۰۹ "سکێکی پڕ لە مریشکی ڕومی") و لە کۆتاییی زنجیرەکەدا بە تەواوەتی دەرخرا. تێد بە شێتی کەوتە داوی خۆشەویستییەوە، بەڵام لە ۲۰۲٤دا کۆچی دوای کرد. * [[بۆب ساجێت]] وەک تێدی داھاتوو (تەنھا دەنگ)، لە ساڵی ۲۰۳۰دا بە منداڵەکانی دەڵت چۆن داکیانی بینیوە. == کورتەی وەرزەکان == == پێشوازی ڕەخەگران == وەرزی یەکەم بە ڕەخنەی ئەرێنیانە پێشوازی لێکرا، لەگەڵ ئەوەی ھەندێک بە نەرێنیانە بە [[ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ھاوڕێکان]] بەراوردیان کرد. لەسەر [[مێتاکریتیک]] زنجیرەکە ۲٥ بەسەرداچوونەوەی کۆکردەوە، و ٦۹ لە ۱۰۰ وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/how-i-met-your-mother/critic-reviews|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 1|بڵاوکەرەوە=[[مێتاکریتیک|Metacritic]]|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> مایکڵ ئابێرنیسی لە پۆپ ماتەرز بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەی نەرێنی دا، نووسیویەتی کە "کۆمیدیاکەی چۆن دایکتانم بینی کەمییەکانی پڕ ناکاتەوە."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Abernethy |یەکەم=Michael |سەردێڕ=How I Met Your Mother Review |ناونیشان=https://www.popmatters.com/review/how-i-met-your-mother-051003/ |ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> تۆم شاڵیس لە [[واشینگتن پۆست]] بە وەرزیەکەی بەسەرداچوونەوەیەکی باشی دا، کە وتی "کەمێک لە ھەموو زنجیرە سیتکەمەکانی تر باشترە، لە ڕابردوو و ئێستا -- بە تایبەتی ئەوانەی ھاوڕێیەکی کەمژەی شارستانی بەرجەستە دەکات، لە بیستەکانیاندا ئەو شیرینییە تاڵەی نادیاری ژیان تاقیدەکەنەوە."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Shales|یەکەم١=Tom|سەردێڕ=How I Met Your Mother Review|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/09/18/AR2005091801272.html|newspaper=[[واشینگتن پۆست|The Washington Post]]|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> لە لایەکی ترەوە، مێڵانی ماکفەڕڵەین بەسەرداچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی بە وەرزەکە بەخشی، وتی نمایشەکە "لەوانەیە ھیچ بنچینەیەکی کۆمیدیا نەشکێنێت، بەڵام جۆرێک لە ئاسوودەیییه، پێویستییەکانی سی بی ئێس شەوی دوو شەممە دەپێکرێت."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=MacFarland|یەکەم١=Melanie|سەردێڕ=Fall TV: Seek and ye shall find something worth watching|ناونیشان=http://www.seattlepi.com/ae/tv/article/Fall-TV-Seek-and-ye-shall-find-something-worth-1182652.php|newspaper=[[Seattle Post-Intelligencer]]|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> وەرزی دووەمی ستایشی لە ڕەخنەگرانەوە وەرگرت. ستەیسی کراوس لە [[ئای جی ئێن]] بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی بەخشی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother Season 2 Review|ناونیشان=https://www.ign.com/tv/how-i-met-your-mother/2|وێبگە=[[ئای جی ئێن|IGN]]|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> بە "مەزن" بانگی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Krause|یەکەم١=Staci|سەردێڕ=How I Met Your Mother: "Something Blue" Review|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2007/05/15/how-i-met-your-mother-something-blue-review|وێبگە=[[ئای جی ئێن|IGN]]|بڵاوکەرەوە=[[j2 Global]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref> وەرزی سێیەم بە گشتی بە بەسەرداچوونەوەی ئەرێنییانە پێشوازی لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wheat|یەکەم=Alynda|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 3|ناونیشان=https://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html|ئیش=[[Entertainment Weekly]]|بڵاوکەرەوە=[[Meredith Corporation]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531090950/http://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میشێڵ زۆرۆمسکی لە ئای جی ئێن بەسەرداچوونەوەیەکی ئەرێنییانەی بە زنجیرەکە بەخشی، وتی کە "وەرزەکە خۆش و زیرەک بوو، ڕۆشتنێکی باش و جێگیری دوو وەرزی یەکەم."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zoromski|یەکەم=Michelle|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 3 Review|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2008/05/30/how-i-met-your-mother-season-3-review|ئیش=[[ئای جی ئێن|IGN]]|بڵاوکەرەوە=[[j2 Global]]|شوێن=San Francisco, California||ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٨}}</ref> وەرزی چوارەم ستایشی ڕەخنەگرانی وەرگرت و بە گشتی بە باشترین وەرزی زنجیرەکە دادەنرێت. میشێڵ زۆرۆمسکی لە ئای جی ئێن بە وەرزی چوارەم نرخاندنی ٨.٥ لە ۱۰ بەخشی، ڕایگەیاند کە "وادیارە ئەم وەرزی پێنجەمە بە دواکەوتنی دایکەکە جێگیر دەبێت، کاتێک تێد بە ژووانگێڕان لەگەڵ ستێلادا سەرقاڵبوو، کۆمەڵەکە لە چەندین ئەڵقەی تەنھادا جێگیربوون کە شتێک وەک ئەڵقەکانی تایبەت ب ژیانی خۆشەویستی تێد خۆش بوو". زۆرۆمسکی ڕۆشت و وتی "ئەڵقەی ڕۆبن ماڕشاڵی سەرەکی، بە ناونیشانی '[[مینێسۆتای بچووک]]'، ئەوەی ڕوونکردەوە کە ئەم دانە کاتی پێویستیان لەسەر شاشە نییە. لەگەڵ ڕۆبن و بیرکردنی نیشتیمان و بێئیشی (و مەترسی ناردنەوە)، ئەم جووتە باشترینی ڕۆبن سپارکڵزی بۆ وەرزەکە دەرھێنا، ئەو کاتەی ماڕشاڵ دیمەنی کاڕائۆکی '[[با بۆ مۆڵ بچین]]!'"<ref name="IGN-Review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٠٩|یەکەم=Michelle |دوایین=Zoromski|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 4 Review: The one where they hide the pregnancies.|ناونیشان=http://tv.ign.com/articles/986/986576p1.html|ئیش=IGN|بڵاوکەرەوە=[[j2 Global]]|شوێن=San Francisco, California||ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}} </ref> وەرزی پێنجەم بە گشتی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت. سیندی مکڵێنانی [[تەلەڤیزیۆن بێ بەزەیی]] بەسەرداچوونەوەیەکی تێکەڵی بەخشی و لە کۆتاییی وەرزەکەدا نووسی: "من باشم لەگەڵ وەرزێک سەرنج ناخاتە سەر بینینی دایکەکە، بەڵام ئەم وەرزە کەسایەتییەکان دەگەڕێنەوە دواوە - بە تایبەتی تێد و باڕنی. لە حاڵەتی ئاساییدا، کاتێک وەرزێک کۆتایی دێت، پێویستە ھەفتەیەک یان دوو مامەڵە لەگەڵ بێ ھیواییدا بکەم. ئێستا، ھەموو ئەوەی ھەستی پێ دەکەم ئاسوودەیییە."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McLennan|یەکەم=Cindy|سەردێڕ=This Just In|ناونیشان=http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|ئیش=Television Without Pity|بڵاوکەرەوە=Bravo Media|شوێن=New York City|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531123734/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرزی شەشەم بە گشتی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother Season 6 Episode Reviews|ناونیشان=https://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531142743/http://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جەستن فاوڵەری بەسەرداچوونەوە دواترەکان بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەی ئەرێنییانەی بەخشی، وتی کە زنجیرەکە "وەرزێکی باشی تەلەڤیزیۆنە" و لە وەرزی پێنجەمی "ھەژار" باشترە، ئەو ھەروەھا وتی "حەڤدە ئەڵقە لە ۲٤ ئەڵقەکە ئەوانەن کە من بە باشیان دادەنێم."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Fowler|یەکەم١=Justin|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 6 in Review or Ranking the Episodes|ناونیشان=http://latereviews.wordpress.com/2011/05/28/how-i-met-your-mother-season-6-in-review-or-ranking-the-episodes/|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> وەری حەوتەم بەسەرداچوونەوەیەکی تێکەڵی وەرگرت. ئالان سپینواڵ بە وەرزەکەی بەسەرداچوونەوەیەک تێکەڵی دا و بە درێژایی وەرزەکە ڕەخنەی لەچوونە پێشەوەی گرت، کە وتی "نمایشەکە تەنھا، بەھێزترە کاتێک چیرۆکەکانی دەربارەی ئێستا یان ڕابردوو دەدوێت، و کاتێک نووسەران پێویست نییە وەک جادووگەر کە ھەوڵدەدەن ڕێگری لە بینەران لە زانینی فێڵەکە بکەن ھەڵسوکەوتکەن. کۆتایییەکەش ئەمەی بۆم دووپات کردەوە. بەشەکان کە کەمێک یان ھیچ پەیوەندی بە شتە ھاتووەکان ھەبوو باشبوون، ئەو بەشانەی پەیەندی بە داھاتووە ھەبوو، بۆ دە ھەزارەمین جار 'بەڕاست؟ ئەمە ئەو شووێنەیە کە لەگەڵی دەڕۆیت؟'"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sepinwall|یەکەم=Alan|سەردێڕ=Season finale review: 'How I Met Your Mother' - 'The Magician's Code': Miss Direction|ناونیشان=http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction|ئیش=Hitfix|بڵاوکەرەوە=Hitfix INC.|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531144718/http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەرزی ھەشتەم لە ئاستێکی بڵاودا ڕەخنەی لێ گیرا، لەگەڵ ڕاپۆرتی [[ڕاتن تۆمەیتۆز]] لە ٤۰%ی ڕەخنەگران بەسەرداچوونەوەی ئەنرێنییا بە نمایشەکە بەخشی. بە کۆمەڵیی دەڵێن "چۆن دایکتانم بینی بەخێرھاتنەکەی ئەم وەرزەی لەبەر دەکات، بە شێوەیەکی لاسایینەکراو و ھەستی گاڵتەکردن، گاڵتەیەکی کەمتر لە سەرگرتن."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 8 (2012-2013)|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/how-i-met-your-mother/s08/|وێبگە=[[ڕاتن تۆمەیتۆز|Rotten Tomatoes]]|بڵاوکەرەوە=[[Fandango Media]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=۲ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> وەرزی نۆیەم بەسەرداچوونەوەی تێکەڵ بۆ ئەرێنی لە لایەن ڕەخنەگرانەوە وەرگرت، ئەمەش لەگەڵ ئەوەی سەرسامبووان بە خراپتر لە وەرزەکانی پێشتر دایاننابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/how-i-met-your-mother/season-9|سەردێڕ=How I Met Your Mother: Season 9|بڵاوکەرەوە=[[مێتاکریتیک|Metacritic]]|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> ڕاتن تۆمەیتۆز ڕایگەیاند کە ٨۰%ی ڕەخنەگران بەسەرداچوونەوەی ئەرێنییان بە نمایشەکە پێشکەش کردووە، کە مامناوەندی نرخاندی ۷.٥ لە ۱۰یان داوە. گارێس میچێڵ لە "ماڵی گیکێری" کاردانەوەیەک نەرێنی دا، کە ڕەخنە لە بنچینەی زنجیرەکە دەگرێت، وتی کە ئەوان "بۆ دەرھێنانی چیرۆک کە بۆ ۲۲ خولەک بەردەوام بێت شەڕدەکان."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mitchell|یەکەم=Gareth|سەردێڕ=''How I Met Your Mother'' Final Season Needs to be Left at the Altar|ناونیشان=http://houseofgeekery.com/2013/11/05/how-i-met-your-mother-final-season-needs-to-be-left-at-the-alter/|وێبگە=House of Geekery|بڵاوکەرەوە=[[WordPress]]|شوێن=San Francisco, California|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> کۆتاییی نمایشەکە بە شێوەیەکی گەورە لە لایەن ڕەخنەگران و سەرسامبووانەوە ڕەخنەی لێ گیرا. ھەندێک ڕەخنەیان گرت کە وەرزەکانی پێشوو بۆ یاری کۆتایی بنیاتنراوە بەڵام لە ئەڵقەیەکی یەک کاتژمێریدا ھەمووی فڕێدرا، لە کاتێکدا ھەندێک پارێزگاریان لێکرد کە بۆ ھەر یەکێک لە بیرۆکەی سەرەتایی نمایشەکە و خودی ژیان ئەوە ڕاستە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر١=Alex Heigl|نووسەر٢=Cara Shultz|سەردێڕ=How I Met Your Mother Fans Split on Finale: Great Finish, or Disappointment?|ناونیشان=http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰|ئیش=[[People (magazine)|People]]|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160424082441/http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵەکانی دوای پەخشکردنی، بەردەوامبوو لە دیاریکردنی وەک خراپترین کۆتاییی زنجیرەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/tv/tv-lists/end-game-tvs-best-and-worst-series-finales-170942/worst-how-i-met-your-mother-171680/ |سەردێڕ=End Game: TV's Best and Worst Series Finales|magazine=[[Rolling Stone]]|بڵاوکەرەوە=[[Wenner Media]]|شوێن=New York City|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.businessinsider.com/12-worst-series-finales-of-all-time-seinfeld-girls-dexter-2018-6#how-i-met-your-mother-season-9-episodes-23-24-last-forever-3 | سەردێڕ=The 12 worst TV series finales of all time, from 'Seinfeld' to 'Girls'}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.foxnews.com/entertainment/2018/04/03/10-best-and-worst-tv-series-finales-through-years.html | سەردێڕ=10 of the best and worst TV series finales through the years| ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> بۆ نموونە لە لوتکەی پێڕستی [[یو ئێس ئەی توودەی]] "خراپترین کۆتاییی زنجیرەکانی ھەموو کاتێک" داگیرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/life/tv/2018/05/31/series-finales-10-best-and-five-worst-all-time-americans-breaking-bad-mash-lost-himym-newhart-cheers/636504002/|سەردێڕ=The 10 best (and five worst) TV series finales of all time|یەکەم=Kelly|دوایین=Lawler|ئیش=[[USA Today]]|بڵاوکەرەوە=[[Gannett]]|شوێن=Mclean, Virginia|ڕێکەوتی سەردان=۳ی ئایاری ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> == لێبووەکان == === پەرتووکەکان === * ''[[یاساکانی برایەتی]]''، کە چەندین جار لە لایەن باڕنییەوە بە درێژایی زنجیرەکە باسکراوە، بریتییە لە کۆمەڵێک یاسا کە دەبێت براکان جێبەجێی بکەن، کە وەک [[تای ئین|ڕۆمانێکی تای ئین]]، و [[پەرتووکی بیستراو]]،<ref name="brocode">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stinson|یەکەم=Barney|authorlink=Barney Stinson|سەردێڕ=The Bro Code|ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Fireside|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-١٠٠٠-٣|ناونیشان=https://archive.org/details/isbn_9781439110003}}</ref> و بەرنامەی [[ئایفۆن]] و بەرنامەی [[ئەندرۆید|ئاندرۆید]] پەرتووکەکە بڵاوکراوەتەوە. باڕنی دەڵێیت کە لە لایەن باڕنەبوس ستینسن، ھاوەڵێکی [[جۆرج واشینگتن]] [[بێنجامین فرانکلین]]، نووسراوە. بڕێکی زۆر لە یاساکانی پەرتووکەکە لە [[لۆگۆی بەرھەمھێنان|کارتەکانی خۆبەزلزانی]] نمایشەکە لە کورتەکانیدا دەردەکەوێت. * ''برا لە ڕۆشتن''، ھاوڕێیەکی ''یاساکانی برایەتی''، لە ۲۰۰۹دا دەرچوو.<ref name="brogo">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stinson|یەکەم=Barney|authorlink=Barney Stinson|سەردێڕ=Bro on the Go|ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Fireside|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٧٣١٣-٨|ناونیشان=https://archive.org/details/broongo00kuhn}}</ref> * ''یاساکانی برایەتی بۆ دایباب: چی چاوەڕێ دەکەیت کاتێک نایاببیت''، لە ۲۰۱۲دا دەرچوو.<ref name="broexpect">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Stinson| یەکەم=Barney| authorlink=Barney Stinson| سەردێڕ=Bro Code for Parents: What to Expect When You're Awesome| ساڵ=٢٠١٢| بڵاوکەرەوە=Touchstone| ژپنک=٩٧٨-١-٤٥١٦-٩٠٥٨-٣}}</ref> * ''پلەی بووک'' لەسەر ئەڵقەیەکی وەرزی پێنج بە [[پلەی بووک (چۆن دایکتانم بینی)|ھەمان ناوەوە]] دروستکراوە، لە لایەن باڕنی ستینسن و ماە کوھن نووسراوە.<ref name=playbook>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Playbook |بڵاوکەرەوە=Touchstone |ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٩١-٩٦٨٣-٠|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://archive.org/details/playbook00kuhn}}</ref> * ''چۆن دایکتان و فەلسەفەکەم بینی''، لە ۲۰۱۳دا دەرچوو.<ref name=vonmatterhorn>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.opencourtbooks.com/categories/pcp.htm |سەردێڕ=Popular Culture and Philosophy |بڵاوکەرەوە=Open Court Books |editor1-last=von Matterhorn |editor1-first=Lorenzo |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٦-٩٨٣٥-٠|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> === مۆسیقای تۆمارکەریی === * ئەلبومێکی [[ساوند تراک|مۆسیقای تۆمارکەریی]] بە ناونیشانی [[چۆن مۆسیقاکەتانم بینی|چۆن مۆسیقاکەتانم بینی: گۆرانییەکی ڕاستەقینەی زنجیرەی ھیت]] لە [[دووکانی ئای تیونز]] لە ۲٤ی ئەیلوولی ۲۰۱۲ بە ژمارەیی دەرچوو، گۆرانییەکانی حەوت وەرزی یەکەمی تێدابوو.<ref name=gonzalez>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother' soundtrack: See the full listings! – EXCLUSIVE |یەکەم=Sandra |دوایین=Gonzalez |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=[[Entertainment Weekly]] |ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150114060242/http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دووەم ئەلبومی مۆسیقای تۆمارکەریی بە ناونیشانی چۆن مۆسیقاکەتانم بینی: دڵەکس لە ئای تیونز لە ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ بە ژمارەیی دەرچوو، گۆرانییەکانی دوو وەرزی کۆتایی تێدابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://itunes.apple.com/us/album/how-i-met-your-music-deluxe/id920657233 |سەردێڕ=How I met your music deluxe |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=20th Century Fox |via=Apple iTunes |ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> === ڕوونکردنەوەی ڕووداوی ئەنەناسەکە === دوای کۆتاییی زنجیرەکە، بەرپرسان ڤیدیۆیەکی کورتیان بڵاوکردەوە، مەتەڵی ئەنەناسەکە لە [[ڕوودای ئەنەناسەکە (چۆن دایکتانم بینی)|ڕووداوی ئەنەناسەکە (ئەڵقەی ۱۰، وەرزی یەک)]] ڕووندەکاتەوە. و لە دیمەنە زیادەکاندا کەسایەتییەکی وەرزی شەشەم، کاپتن، ئەنانەسەکەی لەبەردەم دەرگاکەی وەک خویەک دانا و [[تێد مۆزبی|تێد]] بە سەرخۆشی دەیبات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2014/09/19/how-i-met-your-mother-pineapple-incident_n_5849240.html|سەردێڕ='How I Met Your Mother' Pineapple Incident Mystery Is Finally Revealed|دوایین=Goodman|یەکەم=Jessica|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=Huffington Post|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> === پێژنیارە جێبەجێنەکراوەکان === ==== ''چۆن باوکتانم بینی'' ==== لە ۱۳ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۳دا، ئەوە ڕاگەیەندرا کە سی بی ئێس و بەرھەمھێنەری تەلەڤیزیۆنی ڕێوی سەدەی بیستەم چۆن باوکتانم بینی (How I Met Your Dad) دەردەکات، کە سەرنج دەخاتە سەر ژن و لە لایەن بەیز و تۆماس و [[ئێمێڵی سپیڤی]] بەرھەمھێنانی بۆ دەکرێت.<ref name=andreeva1>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva |یەکەم=Nellie |ناونیشان=https://www.deadline.com/2013/11/how-i-met-your-mother-spinoff-cbs-pilot/ |سەردێڕ='How I Met Your Mother' Spinoff – CBS Orders Pilot |وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لەوانەیە زنجیرە نوێکە باڕێکی نوێی تێدا‌ بێت و پەیوەندی بە زنجیرەکە ڕاستەقینەکەوە نەبێت.<ref name=lintz>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lintz |یەکەم=Kristina |ناونیشان=http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ |سەردێڕ='HIMYM' spinoff 'How I Met Your Dad' ordered, show creators tweet info |بڵاوکەرەوە=Hypable.com |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131118091455/http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131118091455/http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ }}</ref> ئەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەکە [[گڕێتا گێڕویگ]]، [[درو تاڕڤەر]]، [[نیکۆڵاس داگۆستا]]، ئاندڕو سانتینۆن.<ref name=andreeva2>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nellie | دوایین=Andreeva |ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/03/nick-dagosto-andrew-santino-cbs-himym-spinoff-how-i-met-your-dad/ |سەردێڕ=Nick D'Agosto & Andrew Santino To Star In CBS' 'HIMYM' Spinoff 'How I Met Your Dad' |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٤|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref> لە ۲۳ی نیسانی ۲۰۱٤دا، بڵاوکرایەوە کە [[مێگ ڕایان]] وەک سالیی داھاتوو ھەڵبژێردراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meg Ryan To Voice The Mother In CBS' 'How I Met Your Dad'|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/04/meg-ryan-to-voice-mother-in-how-i-met-your-dad/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ۱٤ی ئایاری ۲۰۱٤دا، سی بی ئێس ھەڵگرتنەوەی چۆن باوکتانم بینی تێپەڕان چونکە دروستکەرانینمایشەکە کاڕتەر بەیز و کڕێگ تۆماس نایانەوێت پایڵتەکەی تۆماربکەنەوە.<ref name="CBS Passes on How I Met Your Dad">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ign.com/articles/2014/05/14/cbs-passes-on-how-i-met-your-mother-spinoff-how-i-met-your-dad|سەردێڕ=CBS Passes on How I Met Your Dad|بڵاوکەرەوە=IGN|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> [[نینا تاسڵەر]]، سەرۆکی کات بەسەربردنی سی بی ئێس، وتی "بەشی پایڵت ھەبوو کە کەڵکی نەبوو". قسە دەربارەی "بازاڕکردن"ی زنجیرەکە لەسەر تۆڕەکانی تر دەرکەوت.<ref name="CBS Passes on How I Met Your Dad" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://time.com/99144/cbs-has-passed-on-how-i-met-your-dad/|سەردێڕ=CBS Has Passed On How I Met Your Dad|بڵاوکەرەوە=Time|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> [[نێتفلیکس]]، [[ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس|فۆکس]]، [[ئێن بی سی]] بۆ ھەڵگرتنەوەی نمایشەکە پاڵێورابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Pilots Are Still Alive, What Pilots Are Being Shopped|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/05/upfronts-2014-what-pilots-are-still-alive-what-projects-are-being-shopped/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> لە کۆتاییدا، ھیچ شتێک لەو گوفتوگۆیانە نەھات. ئەوە بڵاوبوویەوە کە ڕێکەوتنی دەستەکە بەسەرچووە و ئەوان لە ڕێکوتنەکەیان ئازادکراون و دروستکەر کاڕتەر بەیز ھەموو پڕوپاگەندەکانی تۆمارکردنەوەی پایڵتەکەێ ڕەتکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://twitter.com/CarterBays/statuses/487538367492395008|سەردێڕ=Carter Bays on Twitter|ئیش=Twitter|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> شەش ڕۆژ دواتر، نینا تاسڵەر وتی کە سی بی ئێس "ھەلی گرتنی دیمەنێکی تری خۆشویستووە" و ئەوان ھەر بە دوای کاڕتەر بەیز و کڕێگ تۆماس دەبین - لەگەڵ ئەوەی ھەردووکیان وازیان لە بیرۆکەی بینینێکی نوێی پڕۆژەکە ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/07/pilots-2014-still-alive-list-jim-gaffigan-clementine-sober-companion-cabot-college/|سەردێڕ=What 2014 Broadcast Pilots Are Still Alive — Full List - Deadline|نووسەر=Nellie Andreeva|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> ==== ''چۆن باوکتانم بینی'' ==== لە ۱٤ی کانوونی دووەمی ۲۰۱٦دا، ئەوە ڕاگەیەندرا کە ئیسحاق ئەپتەکار و ئیلیزابێس بێڕگەر بینینێکی نوێی پایڵتەکەیان نووسیوە و ناونیشانەکەیان بۆ چۆن باوکتانم بینی (How I Met Your Father) گۆڕیوە، و بەیز و تۆماس وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار خزمەت دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2016/12/new-how-i-met-your-mother-dad-spinoff-how-i-met-your-father-this-is-us-1201869407/|سەردێڕ=New 'How I Met Your Mother' Dad Spinoff In Works With 'This Is Us' Writing Duo|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە ٦ی ئازاری ۲۰۱۷دا، ئەوە بڵاوبوویەوە کە دوای تۆمارکردنی ڕێکەوتنێکی نوێ لەگەڵ تەلەڤیزیۆنی ڕێوی سەدەی بیستەم بۆ بەرزکردنی ئەپتەکار و بێڕگەر لەگەڵ [[دان فۆگڵمان]] بۆ بەرھەمھێنەری جێبەجێکار و بەڕێوبەری نمایشی [[ئەوە ئێمەین]]، سیناریۆ تەواوکراوەکەیان لەبەر ئەرکە نوێکانیان لە پشتەوە دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/03/this-is-us-isaac-aptaker-elizabeth-berger-co-showrunners-nbc-series-new-20th-tv-overall-deal-himym-spinoff-1202037636/|سەردێڕ='This Is Us': Isaac Aptaker & Elizabeth Berger Named Co-Showrunners In New 20th TV Deal, 'HIMYM' Spinoff On Hold|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> دواتر بیرۆکەکە بە تەواوەتی وازی لێ ھێنرا. لە ٨ی ئابی ۲۰۱۷دا، [[دانا واڵدن]] بە [[دێدڵاین ھۆڵیوود|دێدڵاینی]] وت کە ستۆدیۆ بۆ ھەوڵێکی سێیەم لەگەڵ نووسەری جیاوازدا بدات ھەڵبژێردراوە. ئەوەش وترا کە ھیچ بیرۆکەیەک لە دوو ھەوڵەکەی پێشوو وەرناگیرێت و ھەوڵە نوێکە لە سفرەوە دروست دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/08/how-i-met-your-mother-spinoff-how-i-met-your-dad-new-writers-modern-family-empire-spinoffs-1202145158/|سەردێڕ='How I Met Your Mother' Spinoff To Get Another Shot With New Writers, 'Modern Family' & 'Empire' Spinoffs Also Possible|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> لە ۱۱ی ئابی ۲۰۱۷دا، دێدڵاین ڕایگەیاند کە ئاڵیسۆن بێنێت بۆ نووسینی نمایشە لاوەکییەکە ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا ئەوەش ڕوونکرایەوە کە ئەم بەرجەستەبوونە لەژێر ناونیشانی بەکارھاتووی پڕۆژەکەی ئەپتەکار و بێڕگەردا دەبێت، و بەیز و تۆماسس دیسانەوە وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکار پەیوەندیدارن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/08/how-i-met-your-father-alison-bennett-writer-new-himym-spinoff-1202147370/|سەردێڕ='How I Met Your Father': Alison Bennett Tapped To Write New 'HIMYM' Spinoff|یەکەم=Nellie|دوایین=Andreeva|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰}}</ref> ھیچ ھەواڵێک بە دوایدا نەھات و پڕۆژەکە ئێستا بە جێھێڵراو دادەنرێت. === خۆگونجاندنی ڕووسی === گوود ستۆری میدیا، کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی ڕووسی، لەبەرگرتنەوەیەکی نوێی زنجیرەکەی کە لەسەر [[ئێس تی ئێس]] پەخشکرا و بۆ دوو وەرز بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://moomovie.net/|سەردێڕ=Как я встретил вашу маму (2010) — о фильме, отзывы, смотреть видео онлайн на Film.ru|ڕێکەوتی سەردان=۱ی ئایاری ۲۰۲۰|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190717094822/https://moomovie.net/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == نرخاندنەکانی نیڵسن == [[پەڕگە:Himym viewers.png|ڕاست|وێنۆک|سەیرکردن لەسەر شێوەی ھێڵی]] بەرزترین ئەڵقەی بینراو کۆتاییی وەرز "[[تا ھەتایە دەمێنێتەوە (چۆن دایکتانم بینی)|تا ھەتایە دەمێنێتەوە]] بوو کە لە لایەن ١٣٫١٣ میلیۆن سەیرکرا.<ref name=bibel>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/| سەردێڕ=TV Ratings Monday: 'How I Met Your Mother' Finale Hits High, 'Bones' & 'The Tomorrow People' Up, 'The Voice' Down''| بڵاوکەرەوە=TV by the Numbers| ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٤| دوایین=Bibel| یەکەم=Sara| ڕێکەوتی سەردان=۲٦ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208080446/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشتر بەرزترین ئەڵقەی بینراو ئەڵقەی وەرزی یەکەم «[[ڕووداوەکەی ئەنەناس (چۆن دایکتانم بینی)|ڕووداوەکەی ئەنەناس]]» بوو کە لە لایەن ١٢٫٣ میلیۆن سەیرکرا. نزمتری ئەڵقەی بینراو ئەڵقەی وەرزی شەشەم «[[زەوی نیشانە (چۆن دایکتانم بینی)|زەوی نیشانە]]» بوو، کە لە لایەن ٦٫٤ میلیۆن سەیرکرا، نزیکەی ٥٢٪ بەرزی نمایشەکە. وەرزی نۆیەم بە شێوەیەکی گشتی بەرزترین وەرزی سەیرکراو لە نێوان کەسانی تەمەن ١٨–٤٩ بوو، کە توانی نرخاندنی ٤٫٥ لەو لقەدا تۆماربکات<ref name="season 9">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.deadline.com/2014/05/tv-season-series-rankings-2013-full-list-2/|سەردێڕ=Full 2013-2014 TV Season Series Rankings|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> کە توانی ڕیکۆردی پێشووی وەرزی حەوت ٤٫١ پشکێنێت و نرخاندنێکی نوێ تۆماربکات.<ref name=gorman>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ |سەردێڕ=Complete List Of 2011–12 Season TV Show Ratings: 'Sunday Night Football' Tops, Followed By 'American Idol,' 'NCIS' & 'Dancing With The Stars' |یەکەم=Bill |دوایین=Gorman |بڵاوکەرەوە=Tvbythenumbers.zap2it.com |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131202231824/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! وەرز ! کات (ڕۆژھەڵات) ! یەکەم پەخش ! کۆتا پەخش ! وەرزی تەلەڤیزیۆن ! پلە ! مامناوەندی بینەران{{ھن}}(بە میلیۆن) |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ١)|١]] | دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو. | ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٥ | ١٥ی ئایاری ٢٠٠٦ | [[2005-06 United States network television schedule|٢٠٠٥–٢٠٠٦]] | 54<ref name="2005-2006 television ratings">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=How I Met Your Mother ratings| ناونیشان=http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070310210300/http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٠٧|ئیش=ABCmedianet| ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310210300/http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05 |date=١٠ی ئازاری ٢٠٠٧ }}</ref> | 9.47<ref name="2005-2006 television ratings"/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٢)|٢]] | دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ١–٣){{ھن}}دوو شەممە ٨:٠٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ٤–٢٢) | ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٦ | ١٤ی ئایاری ٢٠٠٧ | [[2006-07 United States network television schedule|٢٠٠٦–٢٠٠٧]] | 61<ref name="2007-2007 primetime wrap">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=How I Met Your Mother ratings| ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f|ئیش=ABCmedianet| ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰| ڕەوشی ناونیشان=مردوو| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120102063804/http://www1.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120102063804/http://www1.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f |date= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> |8.94<ref name="2007-2007 primetime wrap"/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٣)|٣]] | دوو شەممە ٨:٠٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ١–١١){{ھن}}دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو{{ھن}}(ئەڵقەکانی ١٢–٢٠) | ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ | ١٩ی ئایاری ٢٠٠٨ | [[2007-08 United States network television schedule|٢٠٠٧–٢٠٠٨]] | 70<ref name="season3"/> | 8.21<ref name="season3">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشان=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06 |سەردێڕ=Season Program Rankings from 09/24/07 through 05/25/08 |ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100413172935/http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٠|df=mdy-all}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٤)|٤]] | دوو شەممە ٨:٣٠ی شەو. | ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ | ١٨ی ئایاری ٢٠٠٩ | [[2008-09 United States network television schedule|2008–2009]] | 49<ref name="season4"/> | 9.42<ref name="season4">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=ABC Medianet |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشان=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05 |سەردێڕ=Season Program Rankings from 09/22/08 through 05/17/09 |ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090623063544/http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|df=mdy-all}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٥)|٥]] | rowspan="5"|دوو شەممە ٨:٠٠ی شەو. | ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ | ٢٤ی ئایاری ٢٠١٠ | [[2009-10 United States network television schedule|2009–2010]] | 42<ref name="deadline.com">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva|یەکەم=Nellie|ناونیشان=https://www.deadline.com/2010/05/full-series-rankings-for-the-2009-10-broadcast-season|سەردێڕ=Full Series Rankings For The 2009–10 Broadcast Season|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> |8.60<ref name="deadline.com"/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٦)|٦]] | ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠ | ١٦ی ئایاری ٢٠١١ | [[2010-11 United States network television schedule|2010–2011]] | ٤٨ | 8.79<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gorman|یەکەم=Bill|ناونیشان=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/|سەردێڕ=2010–11 Season Broadcast Primetime Show Viewership Averages|بڵاوکەرەوە=TV by Numbers|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5zZXRcj1U?url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٧)|٧]] | ١٩ی ئەیلوولی ٢٠١١ | ١٤ی ئایاری ٢٠١٢ | [[2011-12 United States network television schedule|2011–2012]] | 45<ref name=gorman/> |9.67<ref name=gorman/> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٨)|٨]] | ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢ | ١٣ی ئایاری ٢٠١٣ | [[2012-13 United States network television schedule|2012–2013]] | ٤٢ | 9.02<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Patten |یەکەم=Dominic |ناونیشان=https://www.deadline.com/2013/05/tv-season-series-rankings-2013-full-list/ |سەردێڕ=Full 2012–2013 TV Season Series Rankings |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوت= ٢٣ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> |- ! [[چۆن دایکتانم بینی (وەرزی ٩)|٩]] | ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣ | ٣١ی ئازاری ٢٠١٤ | [[2013–14 United States network television schedule|2013–2014]] | 28<ref name="season 9"/> | 10.51<ref name="season 9"/> |} == خەڵات و پاڵاوتنەکان == نمایشەکە بۆ ۷۲ خەڵات پاڵێوراوە و ۱۹ی بردەوە. نمایشەکە بۆ ۲٨ [[خەڵاتی ئێمی]] پاڵێورا و لە نێوانیاندا [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم بۆ باشترین زنجیرەی کۆمیدی|باشترین زنجیرەی کۆمیدی]] ھەبوو. ئەستێرەی وەک [[ئاڵیسن ھانیگەن]] و [[نیڵ پاتریک ھاریس]] خەڵاتی نرخاندنی ئەکتەریان وەرگرت، کاتێک ھەردووکیان [[خەڵاتی ھەڵبژاردنی گەل]] بردەوە، و ھاریس بۆ ئێمی و [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] پاڵێورا.لە ساڵی ۲۰۱۲دا، دوای حەوت لە پەخشکردن، نمایشەکە خەڵاتی ھەڵبژاردەی گەل بۆ خۆشەویسترین کۆمیدیای تەلەڤیزیۆنی تۆڕی بردەوە. ھەروەھا ئاڕاستەی ھونەر، و ئامادەکردن و تۆمارکردنی سینەمایی خەڵات کرا. == ڕاگەیاندنەکانی ماڵەوە == {| class="wikitable" |- ! rowspan=2|دیڤیدیی وەرز !! colspan=3|ڕێکەوتی دەرچوونەکان !! rowspan=2|ئەڵقەکان !! rowspan=2 |زانیاری زیادە |- ! ناوچەی ۱ !! ناوچەی ۲ !! ناوچەی ٤ |- |[[How I Met Your Mother (season 1)|Season 1]] || ۲۱ی تشرینی دووەمی ۲۰۰٦ || ۷ی ئایاری ۲۰۰۷ || ۱۰ی کانوونی دووەمی ۲۰۰۷ || style="text-align:center;" | 22 || Includes: * commentaries on six episodes * a video yearbook * 2 music videos ("First Round" and "Last Call") * a [[gag reel]] Episodes have been cropped from the broadcast widescreen to a full frame 4:3 format |- |[[How I Met Your Mother (season 2)|Season 2]] || ۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۷ || ٨ی شوباتی ۲۰۱۰ || ٨ی نیسانی ۲۰۰٨ || style="text-align:center;" | 22 || Includes: * commentaries on seven episodes * How We Make Your Mother * 2 music videos ("Let's Go To The Mall" and "Hey Beautiful") * 3 "How It Really Happened" scenes * a gag reel * an Easter Egg. |- |[[How I Met Your Mother (season 3)|The Legendary Season 3]] || ۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۷ || ۱۰ی ئایاری ۲۰۱۰ || ۱۱ی شوباتی ۲۰۰۹ || style="text-align:center;" | 20 || Includes: * commentaries on 7 episodes * a series retrospective * Lily & Marshall's honeymoon videos * cast favorites * a [[making-of|behind the scenes]] of "We're Not From Here" * 6 "How It Really Happened" scenes * 2 music videos ("You Just Got Slapped" and "Sandcastles in the Sand") * "Ted Mosby Is A Jerk" audio track * a gag reel. |- |[[How I Met Your Mother (season 4)|The Awesome Season 4]] || ۲۹ی ئەیلوولی ۲۰۰۹ || ۱۹ی تەممووزی ۲۰۱۰ || ۲۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۰۹ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * [[Audio commentary|commentaries]] on 4 episodes * A Night With Your Mother: Academy of Television Arts & Sciences Panel Discussion * season recap * Eriksen's Fight Club * a music video ("That Guy's Awesome") * a gag reel Also available on [[Blu-ray]], and is the only season to have a subsequent Blu-ray release. |- |[[How I Met Your Mother (season 5)|The Complete Season 5. The Suited-Up Edition]] || ۲۱ی ئەیلوولی ۲۰۱۰ || ٨ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۰ || ۲۷ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۰ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * a gag reel * music videos for "Super Date", "[[Nothing Suits Me Like a Suit]]", and "Best Night Ever" * 2 behind the scenes features * making of "Super Date" * behind the scenes of the 100th episode * an extended version of the "Wedding Bride" trailer * a musical series recap. |- |[[How I Met Your Mother (season 6)|The Complete Season 6. The New Is Always Better Edition]] || ۲۷ی ئەیلوولی ۲۰۱۱ || ۳ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ || ٥ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۱ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * a gag reel * making of "Subway Wars" * behind the scenes of "Glitter" * commentaries on 3 episodes * an extended performance of "Stand By Me" * a season recap<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586|سەردێڕ=How I Met Your Mother DVD news: Announcement for How I Met Your Mother&nbsp;– Season 6|بڵاوکەرەوە=TVShowsOnDVD.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110803011526/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠١١|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110803011526/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586 |date= ٣ی ئابی ٢٠١١ }}</ref> |- |[[How I Met Your Mother (season 7)|The Complete Season 7. The Ducky Tie Edition]] || ۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۲ || ۱٥ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۲ || ۱۰ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۲ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * a gag reel * 2 behind the scenes featurettes * deleted scenes * audio commentaries on 3 episodes * a feature on Neil Patrick Harris' [[Hollywood Walk of Fame]] star.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 |سەردێڕ=How I Met Your Mother DVD news: Announcement for How I Met Your Mother&nbsp;– Season 7 |بڵاوکەرەوە=TVShowsOnDVD.com |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120721071915/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٢|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721071915/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 |date=٢١ی تەممووزی ٢٠١٢ }}</ref> |- |[[How I Met Your Mother (season 8)|The Complete Season 8. The Yellow Umbrella Edition]] ||۱ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳ ||۳۰ی ئەیلوولی ۲۰۱۳ || ۹ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۳ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * deleted scenes * audio commentary on "Farmhampton" and "The Final Page" * music video for "PS I Love You" * making of "PS I Love You" * Where We Make Your Mother: Set Tour * a gag reel. |- |[[How I Met Your Mother (season 9)|The 9th and Legendary Final Season. The Rest of Your Life Edition]]<ref name="tvshowsondvd.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089|سەردێڕ=''How I Met Your Mother'' DVD news: Press Release for Season 9 and The Whole Story|بڵاوکەرەوە=TVShowsOnDVD.com|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141207121907/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141207121907/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ }}</ref> || ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ || ۱۳ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || ۲۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || style="text-align:center;" | 24 || Includes: * Deleted Scenes * Audio Commentary on "The Locket" * Audio Commentary on "The Rehearsal Dinner" * Audio Commentary on "How Your Mother Met Me" * [[Last Forever]] Alternate Ending * How It All Ends * Cristin Milioti Audition * Behind the Scenes of "Gary Blauman" * Gag Reel<ref name="tvshowsondvd.com"/> |- |[[List of How I Met Your Mother episodes|The Whole Story Seasons 1–9]]<ref name="tvshowsondvd.com"/> || ۲۳ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ || ۱۳ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || ۲۲ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱٤ || style="text-align:center;" | 208 || Includes: * All Out of Spoilers: Looking Back at Your Mother&nbsp;– A Retrospective * Table Read of the Series Finale with the Entire Cast * The Secret of the Pineapple Incident Revealed * Meeting the Mother * How I Met Your Mother at Comic-Con 2013-2014 * The Mosby Kids: 8 Years on the Couch * How We Filmed the Kids * Plus All the Special Features from Every Previous Season<ref name="tvshowsondvd.com"/> |} وەرزی ۱ بۆ ۹ لەسەر [[نێتفلیکس]] لە نەمسا، کەنەدا، ئەڵمانیا، ئیرلەند، ئیتاڵیا، ئەمریکای لاتینی، ھۆڵەندا، ئیسپانیا، سوید، شانشینە یەکگرتووەکان بەردەستە، وەرزی نۆ لە ۲٦ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ دابەزی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ibtimes.com/fall-tv-2014-preview-catch-your-favorite-tv-shows-netflix-new-releases-1674674|سەردێڕ=Fall TV 2014 Preview: Catch Up On Your Favorite TV Shows With Netflix New Releases|ئیش=[[International Business Times]]|بڵاوکەرەوە=[[IBT Media]]|دوایین=Remling|یەکەم=Amanda|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ibtimes.co.uk/top-5-netflix-recommendations-week-how-i-met-your-mother-american-beauty-more-1531630|سەردێڕ=Top 5 Netflix recommendations of the week: How I Met Your Mother, American Beauty and more|ئیش=[[IBTimes]]|دوایین=West|یەکەم=Amy|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> وەرزەکانی ۱ بۆ ۹ لەسەر نێتفلیکس لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ۱۳ی تشرینی دووەمی ۲۰۱۷ لابرا و ئێستا لەسەر [[ھوڵو]] بەردەستە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2017/tv/news/movies-tv-shows-leaving-netflix-november-2017-1202602649/|سەردێڕ=What's Leaving Netflix in November 2017|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|دوایین=Rubin|یەکەم=Rebecca|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۲۹ی نیسانی ۲۰۲۰}}</ref> وەرزی ۱ بۆ ۹ لەسەر [[ھۆت ستار]] لە ھیندستان بەردەستە. مۆسیقای چۆن دایکتانم بینی ئەلبومێکە ۲۰ لە گۆرانییەکانی زنجیرەکەی وەک "با بۆ مۆڵ بڕۆین" یان "تۆ زلەت لێدرا" تێدایە. لە ۲٤ی ئەیلوولی ۲۰۱۲ دەرچوو. * '''تێبینی:''' دیڤیدیی تەواوی چیرۆکەکە لە ناوچەی ۱ پاکێجێکی جیاوازی لە ناوچەی ۲ + ٤ ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.cbs.com/primetime/how_i_met_your_mother/}} * {{Curlie|Arts/Television/Programs/Comedy/Sitcoms/How_I_Met_Your_Mother/}} * {{IMDb title|0460649}} * {{IMDb title|title=چۆن باوکتانم بینی|٣٣٠٠٦١٠}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|How I Met Your Mother}} [[پۆل:چۆن دایکتانم بینی]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی سی بی ئێس]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک]] [[پۆل:بەرنامەکانی سی بی ئێس]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنییەکانی فۆکس لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یەکەم دەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکانی ساڵی ٢٠٠٥]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە تەلەڤیزیۆنی واڕنەر بڕۆز بەرھەمیھێناوە]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] 7dnu0wd035r4bsbi97fno2w8rwmf8ao 1 163442 1585924 1329729 2026-05-21T17:21:29Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585924 wikitext text/x-wiki {{سەری وتووێژ}} == ناو == ئەم جۆرە نووسینانە ناتەبایە لەگەڵ کوردیی ستاندارد. لە کوردیی ستاندارددا ناڵێن خۆشتم دەوێ دەڵێن خۆشم دەوێی. دایکتانم بینی نا؛ دایکم دیتن یان دایکم بینین. ئەوەی کە لە ئەردەڵانی و ئێستا گەرمیان و سلێمانی ئەمانە ئاوا دەڵێن (یانی double oblique) قۆناغێکە بەرەو رووخانی ئێرگتیڤ و وردەوردە وەک کەڵھوڕی و فارسی لێدێ.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٨:٢٣، ١ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) ::چۆن دایکم بینین قورسە بۆ ئێمە. ئێمە وا فێر نەکراوین و وا ناڵێین. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٣، ١ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) ::: ھەر لە سەقزەوە بەو لایە وایە. شێوەزاری ئێوە ئاوایە و ستاندارد نییە. وتم double obliqueە بۆ نموونە ئێوە دەڵێن ماتەڵمانیان کرد (دوو کلیتیکی مان و یان) لە جیات بڵێن ماتەڵیان کردین. یان فێرمانت کرد لە جیات فێرت کردین. لای ئێوە ئەگەر دەمکوت فێرت کردم وا حاڵی دەبوون کە دەڵێم من فێرم کردی! دەی ئەمە ڕێک بەرەو فارسی چوونە. فارسی دەڵێ پیرم کردی کە چی بە کوردی ستاندارد دەڵێن پیرت کردم ئێوەیش دەڵێن پیرمت کرد. یانی ئێوە لە نێوان ئەم دووانە دان و وردەوردە رێک وەک فارسی و کەڵھوریتان لێ دێ.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٩:٠١، ١ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=685757 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141129035022/http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/ بۆ http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٥١، ٢ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=692731 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150114060242/http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ بۆ http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٥٣، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=696800 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110924013728/http://www.cbspressexpress.com/div.php/cbs_entertainment/release?id=28633 بۆ http://www.cbspressexpress.com/div.php/cbs_entertainment/release?id=28633 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٣٥، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=697080 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190717094822/https://moomovie.net/ بۆ http://moomovie.net/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:١١، ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=739941 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://www.webcitation.org/5zZXRcj1U?url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٥٤، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=743375 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151208080446/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/ بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131202231824/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٣٧، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٦ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=829283 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111027075347/http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450 بۆ http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081122105804/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9 بۆ https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100130112728/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc بۆ https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200808124504/https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625/ بۆ https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531090950/http://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html بۆ https://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160424082441/http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html بۆ http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:١٩، ٢٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٦ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=844490 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20130615175533/http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview بۆ http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070513030858/http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/ بۆ http://www.tvsquad.com/2007/05/11/carter-bays-of-how-i-met-your-mother-the-tv-squad-interview/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20111027075347/http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450 بۆ http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100515042234/http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html بۆ http://blog.zap2it.com/korbitv/2008/05/how-i-met-your-mothers-craig-thomas-on-ted-barneys-breakup-eriksen-babies-and-the-future-of-robarn.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080216054051/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates%2C0%2C7656374.story بۆ http://www.zap2it.com/tv/news/zap-cbsreturndates,0,7656374.story زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081122105804/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9 بۆ https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3i6981db61c01d2a4deec48edaedd4cde9 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20100130112728/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc بۆ https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081009011641/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10 بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php?page=10 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200808124504/https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625/ بۆ https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531090950/http://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html بۆ https://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160424082441/http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html بۆ http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151208080446/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/ بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131202231824/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070310210300/http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05 بۆ http://www.abcmedianet.com/pressrel/dispDNR.html?id=053106_05 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120102063804/http://www1.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f بۆ https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110607025744/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٥٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=867649 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181019175749/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣٠، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=868955 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081004125236/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://www.webcitation.org/5hFCwzZRd?url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html بۆ http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٤٧، ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=869343 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180920011544/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٢٤، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=875313 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531123734/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/ بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090314121342/http://www.venturacountystar.com/news/2008/apr/26/well-dressed-womanizer/ بۆ http://www.venturacountystar.com/news/2008/apr/26/well-dressed-womanizer/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080723002345/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180930102458/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531123734/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/ بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:١٤، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=938500 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190717094822/https://moomovie.net/ بۆ http://moomovie.net/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٠٩، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=965549 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/5hFCwzZRd?url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20090522102831/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html لە http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-witho.html تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٥٦، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم بینی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996027 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180920011544/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20130615175533/http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview بۆ http://www.buffalo.com/arts-entertainment/blog/a-chat-with-bob-saget-interview زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081004125236/http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how_i_met_your_mother/the_craig_thomas_interview.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531090950/http://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html بۆ https://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160424082441/http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html بۆ http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٥٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٥ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1088178 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110306072905/http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/ بۆ http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140327234519/http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ بۆ http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130809094737/http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ بۆ http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141129035022/http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/ بۆ http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150114060242/http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ بۆ http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٣٧، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1107867 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110803011526/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586 بۆ http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-6/15586 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120721071915/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 بۆ http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-7/17250 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141207121907/http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089 بۆ http://www.tvshowsondvd.com/news/Met-Mother-Season-9-and-The-Whole-Story/20089 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٢٨، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1194782 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081216104104/http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01 بۆ http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٠٦، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1222005 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531144718/http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction بۆ http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٥٥، ١ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1222920 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531142743/http://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6 بۆ https://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٠٣، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1292230 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131118091455/http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ بۆ http://www.hypable.com/2013/11/16/himym-spinoff-how-i-met-your-dad-ordered-show-creators-tweet-info/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٣٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٨ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1317307 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.cbs.com/shows/how_i_met_your_mother/photos/62453/season-7-behind-the-scenes/62450 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3iab98e96f89cc5a36341b1e5e5ec23dbc *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://collider.com/how-i-met-your-mother-season-9/219625 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.ew.com/ew/article/0,,20739448_20231637,00.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.people.com/people/article/0,,20802157,00.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2014/04/01/tv-ratings-monday-how-i-met-your-mother-finale-hits-high-bones-the-tomorrow-people-up-the-voice-down/249449/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://tvbythenumbers.zap2it.com/2012/05/24/final-list-of-2011-12-season-tv-show-ratings-sunday-night-footb,all-tops-followed-by-american-idol-the-voice-modern-family/135747/ *بەستەری ئەرشیڤ https://web.archive.org/web/20110607025744/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20110625190807/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ لە http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/06/01/2010-11-season-broadcast-primetime-show-viewership-averages/94407/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٣١، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٥ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1329728 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180920011544/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2006/04/craig_thomas.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181019175749/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2007/01/how_i_met_your_.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080723002345/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2008/07/barney-writes-a.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20081216104104/http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01 بۆ http://futoncritic.com/news.aspx?id=20080626cbs01 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180930102458/http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html بۆ http://featuresblogs.chicagotribune.com/entertainment_tv/2009/04/how-i-met-your-mother-cbs-alyson-hannigan.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110306072905/http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/ بۆ http://insidetv.ew.com/2011/03/04/how-i-met-your-mother-renewed/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140327234519/http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ بۆ http://insidetv.ew.com/2012/09/24/how-i-met-your-mother-season-8-premiere/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130809094737/http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ بۆ http://tvline.com/2013/05/17/how-i-met-your-mother-season-9-spoilers-cristin-milioti-series-regular/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://insidetv.ew.com/2013/05/16/ncis-downton-abbey-scandal-spoiler-room/2/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.televisionwithoutpity.com/show/how-i-met-your-mother/doppelgangers-1/10/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531142743/http://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6 بۆ https://www.avclub.com/tv/how-i-met-your-mother/?season=6 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140531144718/http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction بۆ http://www.hitfix.com/blogs/whats-alan-watching/posts/season-finale-review-how-i-met-your-mother-the-magicians-code-miss-direction زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://insidetv.ew.com/2012/09/18/himym-soundtrack-full-listings/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://moomovie.net/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٤٩، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆن دایکتانم ناسی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585922 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130808135748/http://insidetv.ew.com/2013/05/13/how-i-met-your-mother-cristin-milioti/ بۆ http://insidetv.ew.com/2013/05/13/how-i-met-your-mother-cristin-milioti/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٢١، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) jpisrxzyb7l8qq4rppk7perhcu55xgs 10 167064 1586020 1437603 2026-05-22T00:33:45Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] 1586020 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[داڕێژە:تووڵی دەروازە]] jft8wxhfqa94j06hc0dqaha211r947r 828 170975 1585885 1054939 2026-05-21T12:47:59Z Aram 25981 نوێکردنەوە (بەپێی ویکیپیدیای ئینگلیزی) بەبێ ھیچ دەستکارییەک 1585885 Scribunto text/plain return { -- Templates that should never be transcluded blacklist = { '2021 United States Capitol attack', '2021 storming of the United States Capitol', '[Aa]bout', '[Tt]his', '[Tt]his article is about', '[Aa]griculture', '[Aa]nchor', '[Bb]roader', '[Cc]ampaignbox', '[Cc]ampaign', '[Cc]itations broken from PEIS limit', '[Cc]oor', '[Ll]ocation', '[Ll]ocation dec', '[Cc]o%-ord', -- Coordinates '[Cc]urrent', '[Ff]lux', '[Ll]ive', '[Oo]n ?going', '[Rr]ecent ?event', '[Rr]ecent news', '[Bb]reaking news', -- {{Current}} etc. '[Cc]lean.*', '[Bb]are.*', '[Dd]efault ?[Ss]ort', 'DEFAULT ?SORT', '[Dd]isplay ?title', 'DISPLAYTITLE', '[Ii]talic title', '[Ee]xpand.*', '[Ff]eatured ?article', '[Ff]eatured', '[Ff]eaturedSmall', 'FA topicon', '^[Ff][Oo][Rr][12]?', '[Ff]or ?the', '[Ff]urther', '[Gg]ood [Aa]rticle','GA article', 'GA icon', '[Gg]lobal', '[Hh]atnote', '[Ii]nfo ?[Bb]ox', '[Rr]ow', '[Tt]axobox', -- infoboxes '[Ll]ea?de? ?missing', '[Nn]o[ -]?[Ii]ntro', '[Nn]ointroduction', '[Nn]o[ -]?lea?de?', '[Mm]issingintro', '[Ii]ntro[ -]?missing', '[Nn]o ?lead ?section', '[Mm]issing lea?de?', '[Ll]ea?de? absent', '[Nn]o definition', '[Ii]ntroduction needed', '[Ii]ntroduction missing', '[Ii]ntro needed', '[Ll]ea?de? required', '[Nn][Oo][Ll]', '[Ll]ea?de? ?too ?long', '[Ii]ntro ?length', '[Ll]ongintro', '[Ll]ong ?lea?de?', '[Ii]ntro[ -]?too[ -]?long', '[Ll][2T][Ll]', '[Ll]ead long', '[Ll]ea?de?[ -]?rewrite', '[Ll]ea?de? ?section', '[Vv]agueintro', '[Cc]leanup[ -]?lead', '[Ii]ntro', '[Oo]pening', '[Ll]ea?de?', '[Ii]ntro[ -]?rewrite', 'LEAD', 'LEDE', '[Rr]ewrite lead', '[Ll]ea?de?[ -]?too[ -]?short', '[Ee]xpand ?lea?de?', '[Tt]oo ?[Ss]hort', '[Ss]hort ?intro', '[Ss]hort ?lead', '[Ii]ntro[ -]?too[ -]?short', '[Bb]uild lead', '[Ii]ntro[ -]?expand', 'XL', 'TSL', '[Ll]2[Ss]', '[Ll]ong', '[Tt]oo ?big', '[Ss]horten', '[Ss]plit', '[Tt]oo[ -]?[Ll]ong', '2[Ll]', '2long', 'TOOLONG', '[Bb]igPage', '[Mm]ain[12]?', '[Mm]ain ?[Aa]rticles?', 'MAIN', '[Mm]ain page', '[Ss]ee ?main', '[Rr]ead ?main', '[Ff]ull article', '[Hh]urricane main', '[Cc]omprehensive', '[Mm]ultiple ?issues', '[Mm]erge.*', '[Mm]ore footnotes needed', '.*footnote.*', '.*citations.*', '[Nn]avbox', '[Nn]avigation', '[Nn]avigation ?[Bb]ox', '[Nn]avigation Template', '[Hh]ider hiding', '[Cc]?VG [Nn]avigation', '[Tt]ransNB', '[Nn]avtable', -- navboxes '[Nn]o footnotes', '[Cc]itations', '[Ii]nline', '[Oo]ther ?[Uu]ses?[134]?', '[Oo]thers?', '[Oo]ther ?[Mm]eanings?', '[Dd]istinguish', '[Aa]lternateuses', '[Oo]thervalues', '[Ff]or other uses', '[Oo]utline', '^[Pp]p', '[Pp]p%-.+', -- {{pp-move-indef}} etc. '[Rr]edirect', '[Rr][Ee]dir', '[Rr]DR', '.*[Ss]ections.*', '[Rr]ural society', '[Ss]ee[ -]?[Aa]lso', '[Aa]lso', '[Ll]ooking', '[Rr]elated articles?', '[Ll]ooking for', '[Ss]ee other', 'VT', '[Ss]emiprotected', '[Ss]hort[ -]?desc', 'SHORTDESC', '[Dd]escription', '[Bb]rief description', '[Ss]idebar', '[Hh]istory of', '[Cc]ulture of', '[Ee]conomy of', '[Gg]enocide', '[Tt]imeline', '[Tt]opic', '[Aa]ntisemitism', '[Ii]slam', '[Cc]reationism', -- sidebars '[Ss]pecial[Cc]hars', '[Ss]poken', -- Spoken Wikipedia related '[Tt]echnical', '[Jj]argon', '[Pp]lain English', '[Cc]omplex', '[Cc]omplicated', '[Gg]ibberish', '[Ss]implification needed', '[Tt]oo much jargon', '[Tt]oo specialized', '[Tt]oo technical', 'TOC', '[Tt]oc ?[Ll]imit', -- Table of contents related '[Uu]se .+ English', '[Uu]se .+ spelling', '[Ee]ngvarB', -- {{Use American English}} etc. '[Uu]se .+ dates', -- {{Use dmy dates}} etc. -- {{More citations needed}} and its many aliases '[Aa]dditional ?[Cc]itations?', '[Aa]dd? ?ref', '[Cc]itations ?[Mm]issing', '[Cc]itations ?[Nn]eeded', '[Cc]ite ?[Ss]ources?', '[Cc]leanup[ -]?[Cc]ite', '[Cc]leanup[ -]?[Vv]erify', '[Ff]ew ?[Rr]efs?', '[Ff]ew ?sources?', '[Ii]mprove[ -]?refs?', '[Ii]mprove[ -]?sources?', '[Mm][Cc][Nn]', '[Mm][Oo][Rr][Ee] ?[Cc][Nn]', '[Mm]issing ?[Cc]itations', '[Mm]issing ?[Rr]efs?', '[Mm]ore ?[Cc]itations', '[Mm]ore ?ref', '[Mm]ore ?[Ss]ources?', '[Nn]o ?sources', '[Nn]ot ?verified', '[Nn]o ?refs?', '^[Nn][Rr]', '[Rr]ef[ -]?[Ii]mprove', '[Rr]eference improve', '[Rr]eferences', '[Rr]efs ?[Nn]eeded', '[Rr]eferenced', '[Rr]efim', '[Rr]ip', '[Ss]ources?', '[Uu]ncited[ -]?[Aa]rticle', '[Uu]nderreferenced', '^[Uu][Nn][Rr][Ee]?[Ff]?$', '[Uu]nreferenced', '[Uu]nsourced', '[Uu]nverified', '[Vv]erification', '[Vv]erify', -- {{POV}} and its many aliases 'POV', '[Nn]pov', '[Pp]ov', '[Nn]POV', '[Pp]oint [Oo]f [Vv]iew', '[Nn]?[Pp][Oo][Vv][ -]?[Cc]heck', '[Pp]oV', '[Nn]eutral', '[Nn]?[Pp]OV[ -]dispute', '[Tt]oo friendly', '[Ww]hite washed', '[Pp]ov problem', '[Ss]pin', '[Nn]ot neutral', '[Nn]PoV', }, -- Map from image parameters to captions -- Used for extracting the file out of the infobox -- format: { filename, {caption}, {image_CSS_class} } captions = { {'map1', {'legend1'} }, {'map2', {'legend2'} }, {'image', {'image_caption', 'caption', 'description'}, {'image_class'} }, {'logo', {'logo_caption'} }, }, -- Tracking categories (without the category namespace) categories = { content = 'Articles with excerpts', errors = 'Articles with broken excerpts', --[0] = 'Articles with excerpts', }, -- Prefix for generating the hatnote hat = '{{hatnote|extraclasses=dablink excerpt-hat|selfref=yes|1=', -- Title of the template styles (optional) styles = 'Module:Excerpt/styles.css' } intpxx99mduz693od47g1z9cvzdmuly 0 175374 1585889 1406313 2026-05-21T15:07:06Z Hivja 64112 /* */ 1585889 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Glasses black.jpg|وێنۆک|چاویلکەیەکی مۆدێرن]] '''چاویلکە'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=چاویلکە|فەرھەنگ=henbaneborine|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=چاویلکە|فەرھەنگ=xall|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> یان '''عەینەک'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=عەینەک|فەرھەنگ=henbaneborine|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=عەینەک|فەرھەنگ=shexani|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> بە قاڵبەکانی [[لێنز]]داری شووشەیی یان پلاستیکی دەڵێن کە بە دوو دەستە لەسەر گوێیەکان دادەندرێت و لە پێش [[چاوی مرۆڤ|چاوەکانی مرۆڤ]] جێ دەگرێت. چاویلکە بە ئاگاداری لە چاو و باشترکردنی بینایی چاوەکان و ھەندێک جاریش تەنانەت لەبەر جوانی بەکاردەھێندرێت. چاویلکەکانی تایبەتیش ھەن کە لەبەر بینینی دیمەنە [[وێنەی سێ ڕەھەندی|سێ ڕەھەندییەکان]] یان [[ڕاستیی خەیاڵی]] بەکاردێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://eyewa.com/blog/eyeglasses/|سەردێڕ=Eyeglasses – All What You Need to Know|وێبگە=Eyewa Blog|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116144710/https://eyewa.com/blog/eyeglasses/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە== * [[چاویلکەی بەفری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Glasses|چاویلکە}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:ئامرازەکان]] [[پۆل:داھێنانە ئیتالییەکان]] py8uqjijqpbirjm1wf8ivqeiigri4kz 4 177584 1586091 1570939 2026-05-22T10:32:47Z Ari Qasm 57423 /* وەھاب ھەڵەبجەیی */ بەشی نوێ 1586091 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(48h) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[ئیبن ئادەم]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٠١، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بارکردنی وێنەی زاناکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->زانای کورد ئیبنو ئادەم | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://kurdipedia.org/files/photos/2023/470657.JPG?ver=20230226020151 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = {{کرا}} سڵاو [[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]]، بۆ ئەم وێنەیە چونکە دروستکەری وێنەکە دیار نییە و لە ماڵپەڕە کوردییەکان بەبێ ئەوەی بزانن مافی پارێزراوە دانراوە، ھەنێ گۆڕانکاریم تیا کرد و چاکم کرد. ئێستا بەشێوەیەکی ئازاد لە ویکیمیدیا کۆمنز ئەتوانرێ بەکاربێ. سێریکە ئەگەر پێت باش بوو دایبنێ و بانگم بکەرەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانییەکەت ([[:پەڕگە:Portrait of Ibn Adam al-Balaki AI Enhanced.jpg|بینینی وێنەکە]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٣، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سوپاس، هیچ کێشەیەکی نییە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٢٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::{{وب|Ari Qasm}} سپاس بۆ تۆش! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٥، ٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خانزادی سۆران]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٨:١٣، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بۆ زیادکردنی وێنای میر خانزاد | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->وێنای میری میرنشینی سۆران، میر خانزاد | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://www.kurdipedia.org/files/photos/2021/397856.JPG?ver=20211206122757 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:xanzadî soran.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٤٨، ٧ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[وەھاب ھەڵەبجەیی]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٠:٣٢، ١٩ی ئایاری ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٩٤٨٠٥٩٦٧}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> <!-- بۆ داواکار -- > <!-- تکایە ناوی ئەو وتارەی کە دەتەوێت پەڕگەکەی بۆ داوا بکەیت لەسەرەوەی ئێرە و لە بۆشاییی بابەتدا لەنێوان [[]] بنووسە ئەگەر نەنووسرابوو --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٠:٣٢، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->پەڕگەکەی لە کۆمنز سڕدرایەوە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->بەڕێوەبەری گشتیی گرووپی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، وەھاب ھەڵەبجەیی | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://www.kurdipedia.org/files/photos/2023/476655.JPG?ver=20230321234101 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} hlrj1vlkms03hltpi7j2r7m7yas9cch 1586097 1586091 2026-05-22T11:18:05Z -Haryad 40333 /* وەھاب ھەڵەبجەیی */ وەڵام 1586097 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(48h) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[ئیبن ئادەم]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٣:٠١، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بارکردنی وێنەی زاناکە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->زانای کورد ئیبنو ئادەم | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://kurdipedia.org/files/photos/2023/470657.JPG?ver=20230226020151 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = {{کرا}} سڵاو [[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]]، بۆ ئەم وێنەیە چونکە دروستکەری وێنەکە دیار نییە و لە ماڵپەڕە کوردییەکان بەبێ ئەوەی بزانن مافی پارێزراوە دانراوە، ھەنێ گۆڕانکاریم تیا کرد و چاکم کرد. ئێستا بەشێوەیەکی ئازاد لە ویکیمیدیا کۆمنز ئەتوانرێ بەکاربێ. سێریکە ئەگەر پێت باش بوو دایبنێ و بانگم بکەرەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانییەکەت ([[:پەڕگە:Portrait of Ibn Adam al-Balaki AI Enhanced.jpg|بینینی وێنەکە]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٤:١٣، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سوپاس، هیچ کێشەیەکی نییە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٥:٢٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::{{وب|Ari Qasm}} سپاس بۆ تۆش! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٠٥، ٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خانزادی سۆران]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٠٨:١٣، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->بۆ زیادکردنی وێنای میر خانزاد | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->وێنای میری میرنشینی سۆران، میر خانزاد | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://www.kurdipedia.org/files/photos/2021/397856.JPG?ver=20211206122757 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[ب:Ari Qasm|Ari Qasm]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:xanzadî soran.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:٤٨، ٧ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[وەھاب ھەڵەبجەیی]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٠:٣٢، ١٩ی ئایاری ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٩٤٨٠٥٩٦٧}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> <!-- بۆ داواکار -- > <!-- تکایە ناوی ئەو وتارەی کە دەتەوێت پەڕگەکەی بۆ داوا بکەیت لەسەرەوەی ئێرە و لە بۆشاییی بابەتدا لەنێوان [[]] بنووسە ئەگەر نەنووسرابوو --> {{ڕەوشی داواکاری|3}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٠:٣٢، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = <!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە -->پەڕگەکەی لە کۆمنز سڕدرایەوە | ناساندن = <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ -->بەڕێوەبەری گشتیی گرووپی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، وەھاب ھەڵەبجەیی | سەرچاوەی پەڕگە = <!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ -->https://www.kurdipedia.org/files/photos/2023/476655.JPG?ver=20230321234101 | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]]: بەپێی [[ویکیپیدیا:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان/تەختەئاگاداری|ئێرە]] کە وتووێژی لێ کراوە، باشتر وایە ئەو پەڕگانەی بار ئەکرێن لە کوردپێدیا نەھێنرێتە ئێرە، چونکە گرنگی بە مافی لەبەرگرتنەوە نایەن ئەگەری سڕینەوەیان لە داھاتوو زۆرە. ئەگەر پەڕگەکە لە وێبگەیەکی تر یا بە سکرینشۆتێک لە یوتیوب بھێنی زۆر باشترە بۆ وێنەکە، ئەتوانین مۆڵەتنامەیەکی گونجاوی بۆ دانێین.[[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١١:١٧، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) }} 16z7gn84l9aeje21ku74rg6ovs3kziu 0 177948 1586024 1407716 2026-05-22T05:02:48Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1586024 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Revision controlled project visualization 28022019.svg|وێنۆک|وێنکاکردنێکی چۆنێتی هەڵگرتنی گۆڕانکاریەکانی سیستمێکی پیاچوونەوە]] لە ئەندازیاری [[نەرمامێر|نەرمەکاڵادا]]، '''کۆنترۆڵی وەشان''' (یان '''کۆنترۆڵی پیاچوونەوە، کۆنترۆڵی سەرچاوە،''' یان '''بەڕێوەبردنی کۆدی سەرچاوە''') بریتیە لە پۆلێک سیستمی بەرپرس لە ڕێکخستنی گۆڕانکاری ناو پرۆگرامی کۆمپیوتەر، [[پەڕگەی کۆمپیوتەر|پەڕگە]]، [[وێبگە|ماڵپەڕی]] گەورە، یان هەر کۆکراوەیەکی تری زانیاری. کۆنترۆڵی وەشان پێکهاتەیەکە لە سیستمی بەڕێوەبردنی ڕێکخستنی نەرمەکاڵا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mercurial: The Definitive Guide|ناونیشان=http://hgbook.red-bean.com/read/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=hgbook.red-bean.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208075704/http://hgbook.red-bean.com/read/|url-status=dead}}</ref> نەرمەکاڵای ناسراو "[[گیت]]" بریتیە لە جۆرێک لە کۆنترۆڵی وەشان کە دابەشکراوە، واتە ئەکرێ زیاد لە یەک کەس لە چەن جێگای جیاوازەوە کار لەسەر هەمان سەرچاوەی کۆد بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Loeliger|یەکەم=Jon|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qIucp61eqAwC&newbks=0|سەردێڕ=Version Control with Git: Powerful tools and techniques for collaborative software development|دوایین٢=McCullough|یەکەم٢=Matthew|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە="O'Reilly Media, Inc."|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٩٣-٤٥٠٤-٤|زمان=en}}</ref> == پێڕست == <references /> {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|جاڤا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Version control software}} [[پۆل:پرۆسەی گەشەکردنی بەرنامەسازی]] [[پۆل:دابەشکاری سیستمەکانی کۆنتڕۆلی وەشان]] [[پۆل:کۆنتڕۆلی وەشان]] [[پۆل:پەیوەندیبەستنی تەکنیکی]] [[پۆل:سیستمەکانی کۆنتڕۆلی وەشان]] nkw2vioamq5lxiivnet92xmtusom3zs 0 178538 1585850 1585779 2026-05-21T12:01:40Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585850 wikitext text/x-wiki ڕووداوەکانی ساڵی ٢٠٢٠ لە [[کوردستان]]. == ڕووداوەکان == * [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠ی پارێزگای سلێمانی|خۆپیشاندانەکانی پارێزگای سلێمانی]] == لەدایکبوونە دیارەکان == == مردنەکان == {{ئەمانەش ببینە|مردنەکان لە ٢٠٢٠}} * [[فرسەت سۆفی]]، ٤٢، سیاسەتوانی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=پارێزگاری ھەولێر کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=https://www.nrttv.com/News.aspx?id=36915&MapID=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.nrttv.com}}</ref> * [[ئەمانوڵڵا تاھیری]]، ٨٥، مۆسیقازانی کورد و مامۆستای ئامێری [[دووزەلە]]<ref name="ئیمنا ۱">[https://www.imna.ir/news/454104/ ھەواڵنێریی شار و شارۆمەندیی ئێران (ئیمنا): ''ئەمانوڵڵا تاھیری (ئامان دای) کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠؛] بازدید در ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.</ref> * [[سابیر کوردستانی]]٦٥، گۆرانیبێژی کورد، [[کۆڤید ١٩]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://xelk.org/243040/|سەردێڕ=هونەرمەند سابیر كوردستانی بە ڤایرۆسی كۆرۆنا كۆچی دوایی كرد|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919003319/https://xelk.org/243040/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *[[سیامەند ڕەحمان]]، ٣١، کێشھەڵگری کوردی ئێران، براوەی کێبەرکێکانی پارالیمپیکی ٢٠١٢ی لەندەن و ٢٠١٦ی ڕیۆ، جەڵدەی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |سەردێڕ=World's Strongest Paralympian Siamand Rahman Dies at 31 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301171042/https://ifpnews.com/worlds-strongest-paralympian-siamand-rahman-dies-at-31 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *[[جەلال مەلەکشا]] ٦٨ شاعیر، نووسەر، ڕۆژنامەوان، ڕەخنەگر، چالاکی سیاسی_کۆمەڵایەتی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەلال مەلەکشا بە جەڵتەی دڵ کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/3110202015|وێبگە=rudaw|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> *[[جەلیل گادانی]] ٨٦ ، سیاسی و ئەندامێکی لەمێژینەی حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)[[کۆڤید ١٩]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەلیل گادانی کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/060820203|وێبگە=rudaw|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> *[[کاکەمەم بۆتانی]]٨٣ نووسەرێکی کورد بوو. سەرۆکی یەکێتیی نووسەرانی کورد بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرۆکی یەکێتی نووسەرانی کورد کۆچی دواییکرد|ناونیشان=https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/|وێبگە=rojnews|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420193633/https://rojnews.news/%DA%A9%DB%86%D9%85%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%D8%A7%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%89/%D8%B3%DB%95%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8E%D8%AA%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%DA%A9%DB%86%DA%86%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A7/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> *[[مەھاباد قەرەداغی]] ٥٤ ، نووسەر، شاعیر و وەرگێڕ ، [[کۆڤید ١٩]] <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نوسەر و شاعیر مەھاباد قەرەداغی کۆچی دوایی کرد|ناونیشان=http://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=34233|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.zamenpress.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=34233 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref> *[[نەجمەدین کەریم]] ٧١–٧٢ ، دکتۆر و کەسایەتی سیاسی ، جەڵتەی مێشک <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆچی دوایی دکتۆر نەجمەدین کەریم|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/5643125.html?fbclid=IwAR1vciD9pGbH5nvZXQ4oB2WiPfwC2jWM4He-MgkcbpXlWSqBfMx9fu2Pyd0|وێبگە=dengiamerika|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە |کوردستان| مێژوو}} {{ساڵەکان لە کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 1rutae5lzjspscbml4408wmi4mwhm4h 100 180550 1586095 788905 2026-05-22T10:47:44Z Ari Qasm 57423 بنیاتنەری شاری سنە 1586095 wikitext text/x-wiki {{Transclude lead excerpt | 1= سولەیمان خانی ئەردەڵان | paragraphs=1}} <small>'''[[سولەیمان خانی ئەردەڵان |زیاتر...]]'''</small> 05pzxu9hkwgz0wx75edmiryy4wswad5 0 185862 1585863 1585663 2026-05-21T12:05:30Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585863 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مانوێل لۆکاتێلی''' (لەدایکبووی ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨) یاریزانی پیشەگەری تۆپی پێیە. لە ھێڵی [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەڕاست]] یاری دەکات بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا]]. .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manuel Locatelli Biography, Age, Height, Wife, Net Worth, Family|ناونیشان=https://www.celebsagewiki.com/manuel-locatelli|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Celebrity Age Wiki|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709192320/https://www.celebsagewiki.com/manuel-locatelli|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KnowInsiders|سەردێڕ=Who Is Manuel Locatelli: Biography, Personal Life, Girlfriend and Football Career|ناونیشان=https://knowinsiders.com/who-is-manuel-locatelli-biography-personal-life-girlfriend-and-football-career-31151.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=KnowInsiders|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709192321/https://knowinsiders.com/who-is-manuel-locatelli-biography-personal-life-girlfriend-and-football-career-31151.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لەپێکهاتەی هەڵبژاردەی ئیتالیا بوو لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] کە نازناوەکەیان بەرزکردەوە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manuel Locatelli Stats, Goals, Records, Assists, Cups and more|ناونیشان=https://fbref.com/en/players/a8a874f1/Manuel-Locatelli|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=FBref.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ}}{{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Manuel Locatelli}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیتالی]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] 37s627eurt0dvypi2rke3qxqjrfclfn 0 185995 1585907 1523395 2026-05-21T16:28:53Z Hivja 64112 1585907 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{گوڵان}} '''٣١ی گوڵان''' ٦٢ەم ڕۆژی [[ڕۆژژمێری کوردی|ساڵی کوردییە]]. ٣٠٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٠٤ ڕۆژی (لە [[ساڵی پڕ]]دا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.{{بیرخستنەوەی ساڵنامەی کوردی}} == ڕووداوەکان == == لەدایکبوونەکان == [[١٩٧٥]]: [[ھومایوون شەجەریان]]، گۆرانیبێژی ئێرانی == مردنەکان == * [[٢٠١٨]]:[[غوڵامڕەزا حەسەنی]]، [[ئاخووند]]ی شیعەی ئازەریی ئێرانی، [[نوێژی ھەینی|مەلای ھەینی]]ی [[ورمێ]] و نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] == بۆنەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژەکانی ساڵی کوردی}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان]] hu9yt8vz66n03klqmr9omis9ql33gic 1585908 1585907 2026-05-21T16:29:36Z Hivja 64112 1585908 wikitext text/x-wiki {{گوڵان}} '''٣١ی گوڵان''' ٦٢ەم ڕۆژی [[ڕۆژژمێری کوردی|ساڵی کوردییە]]. ٣٠٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٠٤ ڕۆژی (لە [[ساڵی پڕ]]دا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.{{بیرخستنەوەی ساڵنامەی کوردی}} == ڕووداوەکان == == لەدایکبوونەکان == * [[١٩٧٥]]: [[ھومایوون شەجەریان]]، گۆرانیبێژی ئێرانی == مردنەکان == * [[٢٠١٨]]: [[غوڵامڕەزا حەسەنی]]، [[ئاخووند]]ی شیعەی ئازەریی ئێرانی، [[نوێژی ھەینی|مەلای ھەینی]]ی [[ورمێ]] و نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] == بۆنەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژەکانی ساڵی کوردی}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان]] c64z3q0qf9jtla46qh4q3r87drhsovx 1585970 1585908 2026-05-21T20:00:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1585970 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{گوڵان}} '''٣١ی گوڵان''' ٦٢ەم ڕۆژی [[ڕۆژژمێری کوردی|ساڵی کوردییە]]. ٣٠٣ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣٠٤ ڕۆژی (لە [[ساڵی پڕ]]دا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.{{بیرخستنەوەی ساڵنامەی کوردی}} == ڕووداوەکان == == لەدایکبوونەکان == * [[١٩٧٥]]: [[ھومایوون شەجەریان]]، گۆرانیبێژی ئێرانی == مردنەکان == * [[٢٠١٨]]: [[غوڵامڕەزا حەسەنی]]، [[ئاخووند]]ی شیعەی ئازەریی ئێرانی، [[نوێژی ھەینی|مەلای ھەینی]]ی [[ورمێ]] و نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] == بۆنەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژەکانی ساڵی کوردی}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان]] k8cx7sdlz5ghps78axymbolizysy0c9 2 190772 1586010 1438802 2026-05-21T23:14:01Z -Haryad 40333 1586010 wikitext text/x-wiki {{نیشانی پاسدەری خۆگەڕ}} {{نیشانی بارکەر}} {{نیشانی گەڕێنەرەوە}} {| width="100%" cellpadding="5" cellspacing="10" style="background:#fff; border-style:solid; border-width:4px; border-color: #000;" |- | width="55%" valign="top" style="padding: 0; margin:0;" | {{زانیاریدانی بەکارھێنەری ویکیپیدیا | ڕەنگی سەر = | ڕەنگ = black | ڕەنگی فۆنت = ڕەش | ڕەنگی فۆنتی سەر = yellow | سەرنووس = | ستاتەس = | وێنە = | ژێرنووسی وێنە = | قەبارەی وێنە = | ناو = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی ڕاستی = | جێندەر = نێر | زمانەکان = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = | ناوچە = | وڵات = {{ئاڵا|عێراق}} | کاتی ناوچەیی = UTC+3 | کاتی ئێستا ={{کاتی ھەنووکە|UTC+3}} | نەتەوە =[[کورد]] | ڕەگەز = نێر | باڵا = | کێش = | قژ = | چاو = | جۆری خوێن = | ڕووتێکردنی سێکسی = <!--ھاوڕەگەزخواز، جیاڕەگەزخواز، دووڕەگەزخواز… و ھتد--> | دۆخی خێزانداری = | ھاوسەر = | خۆشەویست = | مناڵەکان = | خوشک و براکان = | دایک و باوک = | ئاژەڵە ڕاگیراوەکان = | پیشە = | پەروەردە = | خوێندنگەی سەرەتایی = | خوێندنگەی ناوەندی = | خوێندنگەی دواناوەندی = | کۆلێژ = | زانکۆ = | پۆلەکان = | ھیوایەتەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] | سیاسەت = | فیلمەکان = | زنجیرەکان = | کتێبەکان = | حەزەکان = | ماڵپەڕ = [https://www.t.me/Hlllli01 تێلێگرام] | بلۆگ = | ئیمەیڵ = | سکایپ = | یاھوو = | فەیسبووک = Haryad Xasraw| https://www.facebook.com/Haryad.xasraw23 | گووگڵ پڵەس = | ئینستاگرام = | مایسپەیس = | تویتەر = | یووتیووب = | ژێرپەڕەکان = | ڕێکەوتی بەشداربوون = | یەکەم دەستکاری = | خۆبەخۆ پەسەندکراو = | پەسەندکراو = | دروستکەری ھەژمار = | پاسدەری خۆگەڕ = | بەسەرداچوونەکەری پەڕەی نوێ = | بەسەرداچوونەکەر = | گەڕێنەرەوە = | دەستکاریکەری داڕێژە = | بەڕێوەبەر = | دەستکاریکەری پاڵوێنە = | پشکنەری بەکارھێنەر = | ژمارەی دەستکارییەکان =[[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دەستکارییەکان|6000+]] | مافەکان = | واژوو = [[بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: black;font-size:15px">ʜᴀʀʏᴀᴅ</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: yellow;font-size:12px">وتووێژ</b><span style="color: yellow"></span>]]} | سندووقەکانی بەکارھێنەر={{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2020|مانگ=05|ڕۆژ=05}} {{بەکارھێنەر پاسدەری خۆگەڕ}} {{بەکارھێنەر پاسدەر}} {{بەکارھێنەر بارکەر}} {{بەکارھێنەر گەڕێنەرەوە}} {{بەکارھێنەر پەسندکراو}} {{بەکارھێنەر گوێزەرەوە بەبێ ڕەوانەکەر}} {{بەکارھێنەر ساکاری|77}} {{بەکارھێنەر دەستکاری|6000}} {{بەکارھێنەر توینکڵ}} {{بەکارھێنەر فەیسبووک}} }} {{/خەڵاتەکان}} <InputBox> type=create preload= placeholder=ناوی وتارە نوێیەکەت لێرە بنووسە editintro= buttonlabel=دروستکردن summary=دروستکردنی وتارێکی نوێ width=30% </InputBox> 6p3zzfskvybue66v2v73b8dmyq2r81q 0 193522 1586094 1559572 2026-05-22T10:37:52Z Ari Qasm 57423 1586094 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|یەکەکانی دژەتیرۆر}} {{Infobox military unit | unit_name = دەزگای دژەتیرۆر (CTG) | native_name = دەزگای دژەتیرۆر | image =[[File:Counter-Terrorism Group Logo.png|Counter-Terrorism Group|100px]] [[File:Flag Counter-Terrorism Group.png|Flag Counter-Terrorism Group|100px]] | website = https://www.ctgkurdistan.com/ | image_size = 100px | caption = ھێما و ئاڵای دەزگای دژەتیرۆر | start_date = {{start date and age|2002}} | country = {{ئاڵا|عێراق}}، {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | role = | type = [[دژەتیرۆریزم]] | size = | command_structure = [[پێشمەرگە]] | garrison = [[سلێمانی]] | garrison_label = | motto = | colors = | colors_label = | march = | equipment = | battles = *[[شەڕ لە عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)]] *[[کردە سەربازیەکانی دژبە (دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام)|کردە سەربازیەکانی دژبە داعش]] | anniversaries = | decorations = | nickname = | battle_honours = | disbanded = <!-- Commanders --> | commander1 = [[وەھاب ھەڵەبجەیی]] | commander1_label = فەرماندە | commander2 = | commander2_label = | notable_commanders = <!-- Insignia --> | identification_symbol = | identification_symbol_label = | identification_symbol_2 = | identification_symbol_2_label = }} '''دەزگای دژەتیرۆر''' ھێزێکی تایبەت و سەر بە [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]ە. بارەگای ئەو دەزگا حکوومییە لە شاری [[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]] ھەڵکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20181211170547174285&lng=1|سەردێڕ= دژەتیرۆر|بڵاوکەرەوە= [[کوردیپێدیا]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.dengiamerika.com/a/kurdistan-chemchemall/4208362.html|سەردێڕ= وردەکارى ڕووداوەکەى شەوى ڕابردووى گرتوخانەى فیدراڵى چەمچەماڵ|بڵاوکەرەوە= [[دەنگی ئەمریکا]]}}</ref> == مێژوو == بەگژداچوونەوەی گرووپە تیرۆریستییەکان لە ناوچەی [[ھەورامان]] لە [[ھەرێمی کوردستان]]، سەرەتا ھێزەکانی دژەتیرۆر کەم بوون و پاشان زیادیان کرد وەک یەکینەیەکی گەورە و گرینگ بۆ بەگژداچوونەوەی تیرۆر، ھەروەھا ھێزەکانی دژەتیرۆر لەژێر سەرکردایەتیی [[لاھور تاڵەبانی]]دا بەرەوپێش چوو و بووەتە ھێزێکی چالاک لە ھەرێمی کوردستان و عێراقدا لە نەھێشتنی تیرۆر. لە ساڵی ٢٠١٣دا، لاھور تاڵەبانی بووە بەڕێوەبەری دەزگای زانیاری کە دەزگای ھەواڵگیری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە، لاھور تاڵەبانی دەزگای زانیاری و دژەتیرۆری تێکەڵکردەوە، ئەم کارە کارێکی نوێ لە ھەرێمی کوردستاندا بوو کە دەزگایەکی ھەواڵگری و سەربازی تێکەڵبکرێت. لە ئێستادا دەزگای دژەتیڕۆر لەلایەن فەرماندە [[وەھاب ھەڵەبجەیی]] بەڕیوە دەچیت.{{ژێدەر پێویستە}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت|کوردستان|عێراق}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ھێزە تایبەتەکان]] [[پۆل:سەربازیی عێراق]] 0dk9neyi00s9emfb45m28dp6dyrc93w 0 199823 1586069 1410574 2026-05-22T08:15:49Z Qan4il 51786 زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1586069 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خولی تۆپی پێ|ناو=جامی سووپەری ئیسپانیا|وێنە=|ناونیشانی وێنە=|ناوی تەواو=|دامەزراندن=١٩٨٢|ھەڵوەشاندن=|ناوچە=[[ئیسپانیا]]|ژمارەی تیمەکان=٤|Qualifier for=|پێشبڕکێ پەیوەندیدارەکان=|بێژەری تەلەڤیزیۆن=|جامی نێوخۆیی=|جامی نێودەوڵەتی=|پاڵەوان=|پاڵەوانی ئێستا=[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]] {{ھن}} (١٥یەمین نازناو)|سەرکەوتووترین یانە=[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]] {{ھن}}(١٥ نازناو)|دروشم=|ماڵپەڕی فەرمی={{url|www.laliga.com/en-GB/other-competitions/supercopa-de-espana/|Official website}}|وەرزی ئەمساڵ=}}'''جامی سووپەری ئیسپانی''' ({{بە ئیسپانی|Super Copa De España}}) پاڵەوانێتییەکی ساڵانەیە بۆ جامێکی تایبەت لە تۆپی پێی ئیسپانیدا، کە لە ساڵی ١٩٨٢ەوە ئەنجام دەدرێت لە نێوان پاڵەوانی ساڵی ڕابڕدووی لا لیگا و جامی شای ئیسپانیا، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٩ەوە دوو تیپی تر زیادکران بۆ بەشداریکردن لە جامەکە، ئەوانیش ئەو تیمانەن پلەی دووەمی ساڵی ڕابڕدووی پاڵەوانێتی [[جامی شای ئیسپانیا]] و [[لا لیگا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Supercopa con final four|ناونیشان=https://as.com/futbol/2019/02/19/primera/1550568443_843328.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=AS.com|زمان=es}}</ref> یان بەدەستھێناوە، یانەی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] لە ئێستادا ھەڵگری نازناوەکەیە دوای بردنەوەی یاری کۆتایی لە [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] لە وڵاتی [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودیە]] بۆ جاری شازدەھەمین لە مێژوویدا بە ئەنجامی ٤-٣ == کۆی نازناوی براوەکان == {| class=wikitable align=center |- ! style="width:140px;"| یانە ! نازناو ! style="width:70px;"| پلەی دووەم ! نیوەی کۆتایی ! ساڵی بردنەوە ! ساڵی پلەی دووەم ! ساڵی نیوەی کۆتایی |- | [[بارسێلۆنا]] | align=center | '''١٦''' | align=center | ١٢ | align=center | ٢ | align=left | [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٣|١٩٨٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩١|١٩٩١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٢|١٩٩٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٦|١٩٩٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٥|٢٠٠٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٠|٢٠١٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١|٢٠١١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣|٢٠١٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٦|٢٠١٦]]،[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٨|٢٠١٨]] ، ٢٠٢٥ ، ٢٠٢٦ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٥|١٩٨٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٨|١٩٨٨]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٣|١٩٩٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧|١٩٩٧]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٨|١٩٩٨]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٩|١٩٩٩]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٢|٢٠١٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٥|٢٠١٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٧|٢٠١٧]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٢٣|٢٠٢٣]] | align="left"|٢٠٢٠، ٢٠٢٢ |- | [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] | align=center | '''١٣''' | align=center | ٩ | align=center | ١ | align=left | [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٨|١٩٨٨]]، ١٩٨٩، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٣|١٩٩٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧|١٩٩٧]], [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠١|٢٠٠١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٣|٢٠٠٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٢|٢٠١٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٧|٢٠١٧]]، ٢٠٢٠، ٢٠٢٢ | align=left | [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٢|١٩٨٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٥|١٩٩٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١|٢٠١١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | align="left"|٢٠٢١ |- | [[ئەتلەتیک بیلباو]] | align="center"|'''٣''' | align="center"| ٣ | align="center"|– | align="left"|١٩٨٤، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٥|٢٠١٥]]، ٢٠٢١، | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٣|١٩٨٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]]، ٢٠٢٢ |– |- | [[دیپۆرتیڤۆ لا کۆرۆنا]] | align="center"|'''٣''' | align="center"|– | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٥|١٩٩٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] | align="left"|– |– |- | [[ئەتلەتیکۆ مەدرید]] | align="center"|'''٢''' | align="center"| ٥ | align="center"|١ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٥|١٩٨٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩١|١٩٩١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٢|١٩٩٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٦|١٩٩٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣|٢٠١٣]]، ٢٠٢٠ | align="left"|٢٠٢٢ |- | [[یانەی تۆپی پێی ڤالەنسیا|ڤالەنسیا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ٣ | align="center"| ١ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٩|١٩٩٩]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٤|٢٠٠٤]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]] | align="left"|٢٠٢٠ |- | [[یانەی سێڤیلیا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ٣ | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٠|٢٠١٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٦|٢٠١٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٨|٢٠١٨]] |– |- | [[ڕیال سەرەگۆسا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ٢ | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٤|٢٠٠٤]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠١|٢٠٠١]] |– |- | [[ڕیال مایۆرکا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ١ | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٨|١٩٨٨]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٣|٢٠٠٣]] |– |- | [[ڕیال سۆسیداد]] | align="center"|'''١''' | align="center"|– | align="center"|١ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٢|١٩٨٢]] | align="left"|– | align="left"|٢٠٢١ |- | [[ئیسپانیۆل]] | align="center"|– | align="center"| ٢ | align="center"|– | align="left"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] |– |- | [[ڕیال بێتیس]] | align="center"|– | align="center"| ١ | align="center"|– | align="left"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٥|٢٠٠٥]] |– |} == گۆڵکاری جامی سووپەری ئیسپانیا == [[پەڕگە:Lionel Messi vs Valladolid 3.jpg|وێنۆک|[[لیۆنێل مێسی]] لەمیانەی یاریکردن لە جامی سوپەری ئیسپانیا دژی یانەی ڕیاڵ بەلەدوەلید]] ئەو یاریزانەی بە '''تۆخ''' دیاریکراوە واتا ھێشتا بەردەوامە لە یاریکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldfootball.net/competition/esp-supercopa/|سەردێڕ=All-time top goalscorers|بڵاوکەرەوە=WorldFootball.net}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !یاریزان !یانە !گۆڵ !یاری !سەرچاوە |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی|'''لیۆنێڵ''' '''مێسی''']] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] |١٤ |٢٠ |<ref name="Messi goals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j1753.html|سەردێڕ=Lionel Messi goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[ڕائول گۆنزالێس|ڕائووڵ گۆنزالێس]] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] |٧ |١٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j2296.html|سەردێڕ=Raúl González goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[کەریم بێنزیما|'''کەریم''' '''بێنزیما''']] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] |٧ |١٣ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bdfutbol.com/en/j/j12426.html|سەردێڕ=Karim Benzema goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|BUL}} ھریستۆ ستۆیچکۆڤ |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] |٦ |١٠ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j1037.html|سەردێڕ=Hristo Stoichkov goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} تخیسکی بێگیرستان |align="left"|[[ڕیال سۆسیداد|ڕیاڵ سۆسیداد]]، [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]]، دیپۆڕتیڤۆ لاکۆڕۆنا |٦ |١٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j34.html|سەردێڕ=Txiki Begiristain goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|MLI}} فرێدریک کانۆتێ |align="left"|[[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیھ]] |٥ |٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j906.html|سەردێڕ=Frédéric Kanouté goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} ئاریتز ئادوریز |align="left"|[[ئەتلەتیک بیلباو|ئەتڵەتیک بیلباو]] |٤ |٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j278.html|سەردێڕ=Aritz Aduriz goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|POR}} [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]]'''[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]]''' |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] |٤ |٧ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j12429.html|سەردێڕ=Cristiano Ronaldo goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} خۆزێ ماری باکێرۆ |align="left"|[[ڕیال سۆسیداد|ڕیاڵ سۆسیداد]]، [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] |٤ |١١ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j1517.html|سەردێڕ=José Mari Bakero goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[چاڤی ھێرناندێز]] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] |٤ |١٤ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j2650.html|سەردێڕ=Xavi Hernández goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئیسپانیا|ئەورووپا|عەرەبستانی سعوودی}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Supercopa de España}} [[پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا]] 8d1t8gfrtjp12d6ihoap5g3ghmqkqsn 1586070 1586069 2026-05-22T08:17:20Z Qan4il 51786 1586070 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خولی تۆپی پێ|ناو=جامی سووپەری ئیسپانیا|وێنە=|ناونیشانی وێنە=|ناوی تەواو=|دامەزراندن=١٩٨٢|ھەڵوەشاندن=|ناوچە=[[ئیسپانیا]]|ژمارەی تیمەکان=٤|Qualifier for=|پێشبڕکێ پەیوەندیدارەکان=|بێژەری تەلەڤیزیۆن=|جامی نێوخۆیی=|جامی نێودەوڵەتی=|پاڵەوان=|پاڵەوانی ئێستا=[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]] {{ھن}} ( ١٦یەمین نازناو)|سەرکەوتووترین یانە=[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]] {{ھن}}(١٦ نازناو)|دروشم=|ماڵپەڕی فەرمی={{url|www.laliga.com/en-GB/other-competitions/supercopa-de-espana/|Official website}}|وەرزی ئەمساڵ=}}'''جامی سووپەری ئیسپانی''' ({{بە ئیسپانی|Super Copa De España}}) پاڵەوانێتییەکی ساڵانەیە بۆ جامێکی تایبەت لە تۆپی پێی ئیسپانیدا، کە لە ساڵی ١٩٨٢ەوە ئەنجام دەدرێت لە نێوان پاڵەوانی ساڵی ڕابڕدووی لا لیگا و جامی شای ئیسپانیا، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٩ەوە دوو تیپی تر زیادکران بۆ بەشداریکردن لە جامەکە، ئەوانیش ئەو تیمانەن پلەی دووەمی ساڵی ڕابڕدووی پاڵەوانێتی [[جامی شای ئیسپانیا]] و [[لا لیگا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Supercopa con final four|ناونیشان=https://as.com/futbol/2019/02/19/primera/1550568443_843328.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=AS.com|زمان=es}}</ref> یان بەدەستھێناوە، یانەی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] لە ئێستادا ھەڵگری نازناوەکەیە دوای بردنەوەی یاری کۆتایی لە [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] لە وڵاتی [[عەرەبستانی سعوودی|سعوودیە]] بۆ جاری شازدەھەمین لە مێژوویدا بە ئەنجامی ٤-٣ == کۆی نازناوی براوەکان == {| class=wikitable align=center |- ! style="width:140px;"| یانە ! نازناو ! style="width:70px;"| پلەی دووەم ! نیوەی کۆتایی ! ساڵی بردنەوە ! ساڵی پلەی دووەم ! ساڵی نیوەی کۆتایی |- | [[بارسێلۆنا]] | align=center | '''١٦''' | align=center | ١٢ | align=center | ٢ | align=left | [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٣|١٩٨٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩١|١٩٩١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٢|١٩٩٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٦|١٩٩٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٥|٢٠٠٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٠|٢٠١٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١|٢٠١١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣|٢٠١٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٦|٢٠١٦]]،[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٨|٢٠١٨]] ، ٢٠٢٥ ، ٢٠٢٦ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٥|١٩٨٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٨|١٩٨٨]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٣|١٩٩٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧|١٩٩٧]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٨|١٩٩٨]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٩|١٩٩٩]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٢|٢٠١٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٥|٢٠١٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٧|٢٠١٧]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٢٣|٢٠٢٣]] | align="left"|٢٠٢٠، ٢٠٢٢ |- | [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] | align=center | '''١٣''' | align=center | ٩ | align=center | ١ | align=left | [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٨|١٩٨٨]]، ١٩٨٩، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٣|١٩٩٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧|١٩٩٧]], [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠١|٢٠٠١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٣|٢٠٠٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٢|٢٠١٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٧|٢٠١٧]]، ٢٠٢٠، ٢٠٢٢ | align=left | [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٢|١٩٨٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٥|١٩٩٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١١|٢٠١١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | align="left"|٢٠٢١ |- | [[ئەتلەتیک بیلباو]] | align="center"|'''٣''' | align="center"| ٣ | align="center"|– | align="left"|١٩٨٤، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٥|٢٠١٥]]، ٢٠٢١، | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٣|١٩٨٣]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]]، ٢٠٢٢ |– |- | [[دیپۆرتیڤۆ لا کۆرۆنا]] | align="center"|'''٣''' | align="center"|– | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٥|١٩٩٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] | align="left"|– |– |- | [[ئەتلەتیکۆ مەدرید]] | align="center"|'''٢''' | align="center"| ٥ | align="center"|١ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٥|١٩٨٥]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩١|١٩٩١]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٢|١٩٩٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٦|١٩٩٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٣|٢٠١٣]]، ٢٠٢٠ | align="left"|٢٠٢٢ |- | [[یانەی تۆپی پێی ڤالەنسیا|ڤالەنسیا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ٣ | align="center"| ١ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٩|١٩٩٩]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٤|٢٠٠٤]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]] | align="left"|٢٠٢٠ |- | [[یانەی سێڤیلیا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ٣ | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٠|٢٠١٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٦|٢٠١٦]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٨|٢٠١٨]] |– |- | [[ڕیال سەرەگۆسا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ٢ | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٤|٢٠٠٤]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٤|١٩٩٤]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠١|٢٠٠١]] |– |- | [[ڕیال مایۆرکا]] | align="center"|'''١''' | align="center"| ١ | align="center"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٨|١٩٨٨]] | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٣|٢٠٠٣]] |– |- | [[ڕیال سۆسیداد]] | align="center"|'''١''' | align="center"|– | align="center"|١ | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٨٢|١٩٨٢]] | align="left"|– | align="left"|٢٠٢١ |- | [[ئیسپانیۆل]] | align="center"|– | align="center"| ٢ | align="center"|– | align="left"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]]، [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] |– |- | [[ڕیال بێتیس]] | align="center"|– | align="center"| ١ | align="center"|– | align="left"|– | align="left"|[[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠٠٥|٢٠٠٥]] |– |} == گۆڵکاری جامی سووپەری ئیسپانیا == [[پەڕگە:Lionel Messi vs Valladolid 3.jpg|وێنۆک|[[لیۆنێل مێسی]] لەمیانەی یاریکردن لە جامی سوپەری ئیسپانیا دژی یانەی ڕیاڵ بەلەدوەلید]] ئەو یاریزانەی بە '''تۆخ''' دیاریکراوە واتا ھێشتا بەردەوامە لە یاریکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldfootball.net/competition/esp-supercopa/|سەردێڕ=All-time top goalscorers|بڵاوکەرەوە=WorldFootball.net}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !یاریزان !یانە !گۆڵ !یاری !سەرچاوە |- |align="left"|{{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی|'''لیۆنێڵ''' '''مێسی''']] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] |١٤ |٢٠ |<ref name="Messi goals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j1753.html|سەردێڕ=Lionel Messi goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[ڕائول گۆنزالێس|ڕائووڵ گۆنزالێس]] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] |٧ |١٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j2296.html|سەردێڕ=Raúl González goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|FRA}} [[کەریم بێنزیما|'''کەریم''' '''بێنزیما''']] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] |٧ |١٣ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bdfutbol.com/en/j/j12426.html|سەردێڕ=Karim Benzema goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|BUL}} ھریستۆ ستۆیچکۆڤ |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]] |٦ |١٠ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j1037.html|سەردێڕ=Hristo Stoichkov goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} تخیسکی بێگیرستان |align="left"|[[ڕیال سۆسیداد|ڕیاڵ سۆسیداد]]، [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]]، دیپۆڕتیڤۆ لاکۆڕۆنا |٦ |١٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j34.html|سەردێڕ=Txiki Begiristain goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|MLI}} فرێدریک کانۆتێ |align="left"|[[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیھ]] |٥ |٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j906.html|سەردێڕ=Frédéric Kanouté goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} ئاریتز ئادوریز |align="left"|[[ئەتلەتیک بیلباو|ئەتڵەتیک بیلباو]] |٤ |٢ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j278.html|سەردێڕ=Aritz Aduriz goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|POR}} [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]]'''[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]]''' |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] |٤ |٧ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j12429.html|سەردێڕ=Cristiano Ronaldo goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} خۆزێ ماری باکێرۆ |align="left"|[[ڕیال سۆسیداد|ڕیاڵ سۆسیداد]]، [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] |٤ |١١ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j1517.html|سەردێڕ=José Mari Bakero goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |- |align="left"|{{flagicon|ESP}} [[چاڤی ھێرناندێز]] |align="left"|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] |٤ |١٤ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bdfutbol.com/es/j/j2650.html|سەردێڕ=Xavi Hernández goals|بڵاوکەرەوە=BDFutbol}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئیسپانیا|ئەورووپا|عەرەبستانی سعوودی}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Supercopa de España}} [[پۆل:جامی سووپەری ئیسپانیا]] q57ncc4wdn0aj6k7xdn7szhblqjlcb5 0 203286 1585861 1585695 2026-05-21T12:05:20Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585861 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''محەممەدباقر قالیباف''' ({{بە فارسی|محمدباقر قالیباف}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٦١) سیاسەتوان و ئەفسەرێکی پێشووی ئێرانییە کە لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە نوێنەری تاران و سەرۆکی [[پەرلەمانی ئێران]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/iran-conservatives-prevail-polls-marked-turnout-200223164925986.html|سەردێڕ = Iran conservatives prevail in polls marked by low turnout}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://ifpnews.com/qalibaf-elected-as-new-speaker-of-irans-parliament|سەردێڕ = Qalibaf Elected as New Speaker of Iran's Parliament - Iran Front Page|ڕێکەوت = ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210805090644/https://ifpnews.com/qalibaf-elected-as-new-speaker-of-irans-parliament|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو ھەروەھا لە ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٧، سەرۆکی [[شارەوانی]]ی [[تاران]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mayor of Tehran appointed by Minister of Interior |ناونیشان=http://www.isna.ir/news/8406-10684/ |agency=Iranian Students News Agency |زمان=fa |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٥}}</ref> == ژیاننامە == قالیباف لە ٢٣ی ئابی ١٩٦١، لە [[تۆرقەبە]]، نزیکی [[مەشھەد]]، لە باوکێکی کورد و دایکێکی فارس لەدایکبووە.<ref name="site-life">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.qalibaf.ir/main/index.php?Page=staticpage&UID=2631|سەردێڕ=Life (زندگی)|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٠٧|ئیش=Official Website|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071217035835/http://www.qalibaf.ir/main/index.php?Page=staticpage&UID=2631<!-- Bot retrieved archive -->|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|زمان=fa|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=major>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.citymayors.com/mayors/tehran-mayor.html|سەردێڕ=Mohammad Baqer Ghalibaf – Mayor of Tehran|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=City Mayors}}</ref><ref name=scott>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mohammed-Baqer Qalibaf: The Man to See|ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1832327,00.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081201161438/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1832327,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٣|newspaper=Time|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٠٨|نووسەر=Scott Macleod|نووسەر٢=Nahid Siamdoust|شوێن=Tehran}}</ref> ==ژیانی سەربازی== لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا، یەکێک بوو لە فەرماندەکانی ھێزەکانی بەرگری لە کاتی [[شەڕی ئێران و عێراق]]. ماوەیەکی کەم دوای ئەوە وەک فەرماندەی فەیلەقی «ڕەسوولوڵڵا» دەستنیشانکرا. کاتێک گەیشتە تەمەنی بیست و دوو ساڵی، فەرماندەی ھێزەکانی «نەسر» بوو. دوای شەڕ وەک جێگری فەرماندەی ھێزی خۆڕاگری و ھێزەکانی [[بەسیج]] لەژێر دەستی ژەنەڕاڵ «ئەفشار» ھەڵبژێردرا. قالیباف لە ساڵی ١٩٩٦ دوای ئەوەی بڕوانامەی [[ماستەر]]ی لە [[جیۆپۆلیتیک]] تەواو کرد، پلەی [[سەرلەشکر]]ی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٩٨، کاتێک [[موحسین ڕەزایی]] خانەنشین بوو و [[یەحیا ڕەحیم سەفەوی]] وەک فەرماندەی نوێی گشتیی سوپای پاسداران دەستبەکاربوو، ئەو وەک فەرماندەی [[ھێزی ھەوافەزای سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] دەستنیشانکرا. قالیباف لە ساڵانی دواتردا بوو بە یەکێک لە فەرماندە باڵاکانی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]]. لە ساڵی ١٩٨٤، وەک سەرۆکی [[قەرارگای بیناسازیی خاتەموولئەنبیا]] دەستنیشانکرا، کە لقی ئەندازیاریی سوپای پاسدارانە. لەژێر بەڕێوەبەریی ئەودا، قەرارگاکە ھێڵێکی ئاسنی ١٦٥ کیلۆمەتریی دەستپێکرد کە «مەشھەد»ی بە «سەرەخس»ەوە دەبەستەوە. ===پێکدادانی سەربازی لەگەڵ سوپا لەسەر دەستبەسەرداگرتنی زەوییەکانی شیراز=== لە چاوپێکەوتنێکدا، «ئەمیر شەھرام ڕۆستەمی» باسی لەو ڕووداوە کرد کە پێکدادانی نێوان ھێزی ئاسمانیی سوپای پاسداران و بنکەی ئاسمانیی شیرازی تێدا بوو. «ڕۆستەمی» ڕوونی کردەوە کە سەرەڕای فەرمانەکانی فەرماندەی باڵا، ھێزی ئاسمانیی سوپای پاسداران ھەوڵی داوە دەست بەسەر بەشێک لە [[فڕۆکەخانەی شیراز|بنکەی ئاسمانیی شیراز]]دا بگرێت، ئەمەش بووەتە ھۆی ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی لە نێوان ھەر دوو ھێزەکە و کوژرانی سەربازێکی بنکەی ئاسمانیی شیراز. دوای ئەم ڕووداوە، دەزگای دادوەری و ستادی گشتیی ھێزە چەکدارەکان لێپرسینەوەیان لە «شەھرام ڕۆستەمی» کرد، بەڵام پرسیاریان لە «محەممەد باقر قالیباف» نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین=نگار |یەکەم=خاطره |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ |سەردێڕ=روایت عجیب امیر شهرام رستمی از درگیری نظامی سپاه با ارتش بر سر زمینهای کشاورزی شیراز! - خاطره نگاری |ناونیشان=https://www.khaterenegari.com/main/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%86/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916015053/https://www.khaterenegari.com/main/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%86/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦ |ئیش=خاطره نگاری |زمان=fa-IR |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ===نامەی ھەڕەشە بۆ محەممەد خاتەمی=== وەک فەرماندەی ھێزی ئاسمانیی سوپای پاسداران لە کاتی [[خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ئێران، تەممووزی ١٩٩٩|خۆپیشاندانەکانی خوێندکارانی ١٩٩٩]]، قالیباف یەکێک بوو لە ٢٤ فەرماندەی سوپای پاسداران کە نامەیەکی ھەڕەشەیان بۆ سەرۆک کۆماری چاکسازیخواز [[محەممەد خاتەمی]] نارد و تێیدا ڕایانگەیاندبوو کە ئەگەر ڕێگە بە بەردەوامیی خۆپیشاندانەکان بدرێت، ئەوا خۆیان کارەکان دەگرنە دەست. نامەکە سەرنجێکی زۆری ڕاکێشا، بە جۆرێک زۆر کەس وەک ھەڕەشەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ سەر سەرۆکایەتیی کۆماری ئیسلامی لێکیان دایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Behnegarsoft.com |سەردێڕ=آفتاب - متن کامل نامه‌ی فرماندهان سپاه به خاتمی |ناونیشان=http://www.aftabnews.ir/vdcftjydw6de.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090611044911/http://www.aftabnews.ir/vdcftjydw6de.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.aftabnews.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBCPersian.com |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/story/2005/05/050530_a_mv_qalibaf |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=www.bbc.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Mohammad Bagher Ghalibaf}} * {{وێبگەی فەرمی|http://ghalibaf.ir}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئێران|شیعە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:خەڵکی مەشھەد]] [[پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:شارەوانانی تاران]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] eyj0px9dpq2xc679cfxxvoby6b9jzus 0 203372 1585862 1519572 2026-05-21T12:05:27Z Aram 25981 + بەشی تێبینییەکان + {{تێبینییەکان}} 1585862 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox officeholder|name=ولیام ماکینلی|otherparty=[[Whig Party (United States)|Whig]]{{sfnm|Phillips||1pp=17–18|Armstrong||2p=8|Morgan||3pp=10–11}}|successor3=[[جۆزێف دی تەیلۆر]]|constituency3={{ushr|OH|20|20th district}} (1885–1887){{ھن}}{{ushr|OH|18|18th district}} (1887–1891)|birth_name=ویلیام ماکینلی جەی ئاڕ|birth_date={{birth date|1843|1|29}}|birth_place=<nowiki>([نیلس، ئۆهایۆ]]، ئەمریکا</nowiki>|death_date={{death date and age|1901|9|14|1843|1|29}}|death_place=(بوفالۆ، نیویۆرک)، ئەمریکا|death_cause=[[تیرۆرکردنی ولیام مککینلی| کوشتن]]|resting_place={{ھن}}[کانتۆن، ئۆھایۆ]، ئەمریکا|party=[[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)| پارتی کۆماریی]]|parents={{لیستی سادە| *[ویلیام مککینلی ئێس ئاڕ]] * نانسی ئالیسۆن }}|term_end3=March 3, 1891|spouse={{ھاوسەرگیری| [[ئایدا ساکستۆن مککینلی| ئایدا ساکستۆن]]| ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧١}}|children=2|education=[[کۆلێژی ئەلێگێنی]]{{ھن}}[[کۆلێژی یەکێتی شاخ]]]{{ھن}}[[قوتابخانەی یاسای ئەلبانی]]|profession={{hlist| سیاسەتمەدار|لەیەر}}|signature=William McKinley Signature-full.svg|signature_alt=Cursive signature in ink|allegiance=<!-- United States -->|branch=<nowiki>سوپای ئەمریکا ([سوپای یەکێتی]])</nowiki>|serviceyears=1861–1865|rank=[[برێڤت (سەربازی)| برێڤت]] [[سەرەکی (ویلایەتە یەکگرتووەکان)| سەرەکی]]|unit=[[٢٣یەمین پیادەی ئۆھایۆ]]|predecessor3=[[دەیڤد ئاڕ پیج]]|term_start3=March 4, 1885|image=McKinley (cropped).jpg|term_end1=January 13, 1896|order=٢٥مین|office=سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان|vicepresident={{plainlist| * [[گارێت ھۆبارت]] (١٨٩٧–١٨٩٩) * ''None'' (1899–1901){{Efn|Vice President Hobart died in office. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution|Twenty-fifth Amendment]] in 1967, a vacancy in the office of Vice President was not filled until the next ensuing election and inauguration.}} * tیۆدۆر ڕۆزڤێلت{{ھن}}(Mar–Sep 1901) }}|term_start=March 4, 1897|term_end=September 14, 1901|predecessor=[[گرۆڤەر کلیڤلاند]]|successor=[[تیۆدۆر ڕۆزڤێلت]]|order1=٣٩یەمین [[پارێزگاری ئۆھایۆ]]|lieutenant1=[[ئەندرو ئێڵ ھاریس]]|term_start1=January 11, 1892|predecessor1=[[جەیمس ئی کامپبێڵ]]|constituency4={{ushr|OH|17|17th district}} (1877–1879){{ھن}}{{ushr|OH|16|16th district}} (1879–1881){{ھن}}{{ushr|OH|17|17th district}} (1881–1883){{ھن}}{{ushr|OH|18|18th district}} (1883–1884)|successor1=[[ئاساس بوشنێل (پارێزگار)| ئاسا ئێس بوشنێل]]|office2={{ھن}}<nowiki>[کۆمیتەی خانووی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەر ڕێگاکان و شێوازەکان| خانوو ڕێگاکان و واتە کۆمیتە]]</nowiki>|term_start2=March 4, 1889|term_end2=March 4, 1891|predecessor2=[[ڕۆجەر کیو میلز]]|successor2=[[ویلیام ئێم سپرینگەر]]|office3=ئەندامی{{ھن}}[[ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان| ئەنجومەنی نوێنەران]]{{ھن}}لە [[ئۆھایۆ]]|term_start4=March 4, 1877|term_end4=May 27, 1884|predecessor4=[[لاورین دی وودوۆرث]]|successor4=[[جۆناسان ئێچ واڵاس]]|battles=[[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]]}} '''ولیام ماکینلی''' ({{بە ئینگلیزی|William McKinley}}) ([[٢٩ی کانوونی دووەم]]ی [[١٨٤٣]] – [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٠١]]) بیست و پێنجەمین سەرۆکی ئەمریکا بوو، لەوەتەی ساڵی ١٨٩٧وە ھەتا تیرۆر کردنی لە ساڵی ١٩٠١ خزمەتی کرد. لە ماوەی جەنگی [[ئیسپانیا]] و [[ئەمریکا]] لە ساڵی ١٨٩٨ سەرۆک بوو، گومرگ و باجی بەرزکردەوە بۆ بەھێزکردنی پیشەسازی ئەمریکا؛ و سیاسەتی دراوی فراوانکردنی زیوی ئازادی ڕەت کردەوە و وڵاتەکی لەسەر ستانداردی زێڕ ھێشتەوە. {{sfnm|Leech||Morgan||1p=4|2p=1}}{{sfnm|Leech||Morgan||1p=4|2p=٢}} ولیام ماکینلی لەلایەن [[لیۆن فرانک زولگۆس]] لە ٦ی ئەیلوولی ١٩٠١ لە بوفالۆ لە [[نیویۆرک]] تەقەی لێ کرد و تێروری کرد.{{sfn|Miller|pp=٣٠٠–٠١}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|William McKinley}} {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٣]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٠٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠١]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم]] 7v7ta6gl9zy3xgz4sr7nlbcbw3q2xzg 1585983 1585862 2026-05-21T21:04:52Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585983 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox officeholder|name=ولیام ماکینلی|otherparty=[[Whig Party (United States)|Whig]]{{sfnm|Phillips||1pp=17–18|Armstrong||2p=8|Morgan||3pp=10–11}}|successor3=[[جۆزێف دی تەیلۆر]]|constituency3={{ushr|OH|20|20th district}} (1885–1887){{ھن}}{{ushr|OH|18|18th district}} (1887–1891)|birth_name=ویلیام ماکینلی جەی ئاڕ|birth_date={{birth date|1843|1|29}}|birth_place=<nowiki>([نیلس، ئۆهایۆ]]، ئەمریکا</nowiki>|death_date={{death date and age|1901|9|14|1843|1|29}}|death_place=(بوفالۆ، نیویۆرک)، ئەمریکا|death_cause=[[تیرۆرکردنی ولیام مککینلی| کوشتن]]|resting_place={{ھن}}[کانتۆن، ئۆھایۆ]، ئەمریکا|party=[[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)| پارتی کۆماریی]]|parents={{لیستی سادە| *[ویلیام مککینلی ئێس ئاڕ]] * نانسی ئالیسۆن }}|term_end3=March 3, 1891|spouse={{ھاوسەرگیری| [[ئایدا ساکستۆن مککینلی| ئایدا ساکستۆن]]| ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧١}}|children=2|education=[[کۆلێژی ئەلێگێنی]]{{ھن}}[[کۆلێژی یەکێتی شاخ]]]{{ھن}}[[قوتابخانەی یاسای ئەلبانی]]|profession={{hlist| سیاسەتمەدار|لەیەر}}|signature=William McKinley Signature-full.svg|signature_alt=Cursive signature in ink|allegiance=<!-- United States -->|branch=<nowiki>سوپای ئەمریکا ([سوپای یەکێتی]])</nowiki>|serviceyears=1861–1865|rank=[[برێڤت (سەربازی)| برێڤت]] [[سەرەکی (ویلایەتە یەکگرتووەکان)| سەرەکی]]|unit=[[٢٣یەمین پیادەی ئۆھایۆ]]|predecessor3=[[دەیڤد ئاڕ پیج]]|term_start3=March 4, 1885|image=McKinley (cropped).jpg|term_end1=January 13, 1896|order=٢٥مین|office=سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان|vicepresident={{plainlist| * [[گارێت ھۆبارت]] (١٨٩٧–١٨٩٩) * ''None'' (1899–1901){{Efn|Vice President Hobart died in office. As this was prior to the adoption of the [[Twenty-fifth Amendment to the United States Constitution|Twenty-fifth Amendment]] in 1967, a vacancy in the office of Vice President was not filled until the next ensuing election and inauguration.}} * tیۆدۆر ڕۆزڤێلت{{ھن}}(Mar–Sep 1901) }}|term_start=March 4, 1897|term_end=September 14, 1901|predecessor=[[گرۆڤەر کلیڤلاند]]|successor=[[تیۆدۆر ڕۆزڤێلت]]|order1=٣٩یەمین [[پارێزگاری ئۆھایۆ]]|lieutenant1=[[ئەندرو ئێڵ ھاریس]]|term_start1=January 11, 1892|predecessor1=[[جەیمس ئی کامپبێڵ]]|constituency4={{ushr|OH|17|17th district}} (1877–1879){{ھن}}{{ushr|OH|16|16th district}} (1879–1881){{ھن}}{{ushr|OH|17|17th district}} (1881–1883){{ھن}}{{ushr|OH|18|18th district}} (1883–1884)|successor1=[[ئاساس بوشنێل (پارێزگار)| ئاسا ئێس بوشنێل]]|office2={{ھن}}<nowiki>[کۆمیتەی خانووی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەسەر ڕێگاکان و شێوازەکان| خانوو ڕێگاکان و واتە کۆمیتە]]</nowiki>|term_start2=March 4, 1889|term_end2=March 4, 1891|predecessor2=[[ڕۆجەر کیو میلز]]|successor2=[[ویلیام ئێم سپرینگەر]]|office3=ئەندامی{{ھن}}[[ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان| ئەنجومەنی نوێنەران]]{{ھن}}لە [[ئۆھایۆ]]|term_start4=March 4, 1877|term_end4=May 27, 1884|predecessor4=[[لاورین دی وودوۆرث]]|successor4=[[جۆناسان ئێچ واڵاس]]|battles=[[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]]}} '''ولیام ماکینلی''' ({{بە ئینگلیزی|William McKinley}}) ([[٢٩ی کانوونی دووەم]]ی [[١٨٤٣]] – [[١٤ی ئەیلوول]]ی [[١٩٠١]]) بیست و پێنجەمین سەرۆکی ئەمریکا بوو، لەوەتەی ساڵی ١٨٩٧وە ھەتا تیرۆر کردنی لە ساڵی ١٩٠١ خزمەتی کرد. لە ماوەی جەنگی [[ئیسپانیا]] و [[ئەمریکا]] لە ساڵی ١٨٩٨ سەرۆک بوو، گومرگ و باجی بەرزکردەوە بۆ بەھێزکردنی پیشەسازی ئەمریکا؛ و سیاسەتی دراوی فراوانکردنی زیوی ئازادی ڕەت کردەوە و وڵاتەکی لەسەر ستانداردی زێڕ ھێشتەوە. {{sfnm|Leech||Morgan||1p=4|2p=1}}{{sfnm|Leech||Morgan||1p=4|2p=٢}} ولیام ماکینلی لەلایەن [[لیۆن فرانک زولگۆس]] لە ٦ی ئەیلوولی ١٩٠١ لە بوفالۆ لە [[نیویۆرک]] تەقەی لێ کرد و تێروری کرد.{{sfn|Miller|pp=٣٠٠–٠١}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|William McKinley}} {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٣]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٠٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠١]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی-ئیرلەندی]] psi2v3qy2dhmm8l39tsby8qcetmbty4 0 204760 1585939 1578855 2026-05-21T17:49:39Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] 1585939 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox Korean name|hangul={{linktext|이|안|사}}|hanja={{linktext|李|安|社}}|rr=Yi An-Sa|mr=I An-Sa}}یی ئان-سا (ھانگول:이안사, ھانجا:李安社; لەدایکبووی ؟ تا مردنی لە ١٢٧٤) خانەدانێک بوو لە [[گۆریۆ|سەردەمی گۆریۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=4대조 이안사 목조와 원나라 다루가치의 삶|ناونیشان=https://m.blog.naver.com/PostView.naver?blogId=seivilove&logNo=130175910067&proxyReferer=http:%2F%2Fwww.google.com%2F|وێبگە=m.blog.naver.com}}</ref> باوکی [[ئیکجۆی جۆسۆن]]، و باپیرەی [[دۆجۆی جۆسۆن]] بوو. ھەروەھا باپیرە گەورەی [[تایجۆی جۆسۆن|تایجۆی]] دامەزرێنەری [[جۆسۆن]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=목조(穆祖)|ناونیشان=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0018687|وێبگە=encykorea.aks.ac.kr}}</ref> لە ٢٨ی تەممووزی ١٣٩٢، کاتێک تایجۆ شانشینێکی نوێی دامەزراند، ناونیشانی شاھانەی "پاشا مۆک" (목왕, 穆王) بە یی-ئانسای باپیرە گەورەی بەخشی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=조선왕조실록|ناونیشان=http://sillok.history.go.kr/id/kaa_10203010_001|وێبگە=sillok.history.go.kr}}{{بەستەری مردوو|url=http://sillok.history.go.kr/id/kaa_10203010_001 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تد|کۆریا|مێژوو|ژیاننامە|پاشایەتی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:مردووانی ١٢٧٤]] [[پۆل:خەڵکی کۆری لە سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:خەڵکی جیۆنجو]] c3uq4ir8vc3rgbv4dbar313avdgsyjg 0 212896 1585926 1458282 2026-05-21T17:27:53Z Qan4il 51786 زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1585926 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خولی تۆپی پێ | ناو = جامی جیھانیی یانەکانی فیفا | وێنە = FIFA Club World Cup logo.svg | قەبارەی_وێنە = 200 | ناونیشانی وێنە = لۆگۆی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا کە لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە بەکاردەھێنرێت | ڕێکخراوە لەلایەن = [[فیفا]] | دامەزراندن = {{Start date and age|df=yes|2000}} | ناوچە = نێودەوڵەتی | ژمارەی تیمەکان = ٣٢<br />(لە ٦ یەکێتیی کیشوەری) | پاڵەوانی ئێستا = {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]]<br />(یەکەم نازناو) | سەرکەوتووترین یانە = {{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[ڕیال مەدرید]]<br />(٥ نازناو) | ماڵپەڕی فەرمی = {{URL|https://www.fifa.com/tournaments/mens/fifa-club-world-cup|fifa.com/club-world-cup}} | پێشبڕکێ پەیوەندیدارەکان = [[جامی کیشوەرەکانی فیفا (تۆپی پێ)|جامی کیشوەرەکانی فیفا]] | وەرزی ئێستا = [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٥]] }} '''جامی جیھانیی یانەکانی فیفا''' پاڵەوانیەتییەکی نێودەوڵەتیی [[تۆپی پێ]]ی پیاوانە کە لەلایەن یەکێتیی نێودەوڵەتیی تۆپی پێی ([[فیفا]])، دەستەی بەڕێوەبەریی جیھانیی وەرزشەکەوە، ڕێکدەخرێت. یەکەم پاڵەوانیەتی لە ساڵی ٢٠٠٠ بە ناوی '''پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا''' بەڕێوەچوو. لە نێوان ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ بەھۆی کۆمەڵێک ھۆکارەوە ئەنجام نەدرا، کە سەرەکیترینیان داڕمانی کۆمپانیای بازاڕکردنی فیفا، ئینتەرناشناڵ سپۆرت ئەند لێژەر (ISL) بوو. لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک پاڵەوانیەتییەکی ساڵانە گەڕایەوە و تا ساڵی ٢٠٢٣ بەردەوام بوو. دوای پاڵەوانیەتیی ٢٠٢٣، جارێکی تر دیزاینی پاڵەوانیەتییەکە کرایەوە بۆ ئەوەی ببێتە پاڵەوانیەتییەکی چوار ساڵ جارێک، کە لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە دەست پێدەکات. شکۆ و پێگەی جامەکە بووەتە جێی مشتومڕێکی بەرچاو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/blogs/timvickery/2008/12/one_of_my_regrets_is.html |دوایین١=Vickery |یەکەم١=Tim |سەردێڕ=The prestige of the Club World Cup |ئیش=[[بی بی سی وەرزش|BBC Sport]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30497397 |دوایین١=Vickery |یەکەم١=Tim |سەردێڕ=Club World Cup: Real Madrid ahead for San Lorenzo |ئیش=[[بی بی سی وەرزش|BBC Sport]] |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> یەکەم پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا لە ساڵی ٢٠٠٠ لە بەڕازیل بەڕێوەچوو، کە لەو ساڵەدا ھاوکات بوو لەگەڵ [[جامی ئینتەرکۆنتیننتال]]، کە پاڵەوانیەتییەک بوو لە نێوان براوەکانی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] و [[جامی لیبێرتادۆرێس]] ئەنجام دەدرا، و لە ساڵی ٢٠١٧دا فیفا براوەی ھەردوو پاڵەوانیەتییەکەی بە فەرمی وەک پاڵەوانی جیھانیی یانەکان ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Campo |یەکەم=Carlo |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=FIFA recognises all winners of Intercontinental Cup as club world champions |ناونیشان=https://www.thescore.com/epl/news/1408193 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=theScore}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، جامی ئینتەرکۆنتیننتال لەگەڵ پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا تێکەڵ کرا، و لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ناوی پاڵەوانیەتییەکە گۆڕدرا بۆ جامی جیھانیی یانەکانی فیفا. براوەی جامی جیھانیی یانەکان جامی پاڵەوانیەتییەکە و بڕوانامەیەکی پاڵەوانی جیھانیی فیفا وەردەگرێت. شێوازە نوێیەکە، کە لەگەڵ پاڵەوانیەتیی ٢٠٢٥دا کاری پێ کرا ، ٣٢ یانە لەخۆگرت کە لە یاریگاکانی وڵاتی میوانداردا کێبڕکێ لەسەر نازناوەکە کرد ؛ ١٢ یانە لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا (یوێفا)، ٦ لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور (کۆنمیبۆڵ)، ٤ لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا (کاف)، ٤ لە یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا (ئەی ئێف سی)، ٤ لە یەکێتیی تۆپی پێی باکوور و ناوەڕاستی ئەمریکا و کاریبی (کۆنکاکاف)، ١ لە [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا (ئۆ ئێف سی)]]، و ١ یانە لە وڵاتی میواندار. یانەکان دابەش کرانە سەر ھەشت کۆمەڵەی چوار یانەیی، کە ھەر یانەیەک سێ یاری لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بە شێوازی خولی ئەنجامدا دوو یانەی یەکەمی ھەر کۆمەڵەیەک سەرکەوت بۆ قۆناغی دەرکردن، کە بە قۆناغی ١٦ دەست پێدەکات و بە یاریی کۆتایی کۆتایی دێت. [[ڕیال مەدرید]] زۆرترین نازناوی پاڵەوانیەتییەکەی بەدەستھێناوە، کە پێنج جارە. یەکەم سەرکەوتنی یانەی کۆرنتیانس پاولێستا باشترین ئەنجامی پاڵەوانێکی خولی ناوخۆیی وڵاتی میواندارە. یانەکانی [[ئیسپانیا]] ھەشت جار پاڵەوانیەتییەکەیان بردووەتەوە، کە زۆرترینە بۆ ھەر وڵاتێک. [[ئینگلتەرا]] زۆرترین ژمارەی یانەی براوەی ھەیە، کە چوار یانەی جیاواز پاڵەوانیەتییەکەیان بەدەستھێناوە. پاڵەوانی ئێستای جیھان [[یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان|پاریس سان جێرمانە]]، کە لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٥دا بردیەوە. == مێژوو == === بنچینە === یەکەم پاڵەوانیەتیی یانەکان کە وەک پاڵەوانیەتیی جیھانیی تۆپی پێ ناوزەد کرا لە ساڵی ١٨٨٧ بەڕێوەچوو، کە تێیدا براوەی جامی یەکێتیی ئینگلتەرا، [[یانەی تۆپی پێی ئەستۆن ڤێلا|ئەستۆن ڤێلا]]، لە براوەی جامی سکۆتلەندا، ھیبێرنیانی بردەوە، کە ئەوکات تەنھا پاڵەوانیەتیی نیشتمانی بوون. یەکەم جار کە پاڵەوانەکانی دوو خولی ئەورووپی یەکتریان بینی لەو پاڵەوانیەتییەدا بوو کە بە پاڵەوانیەتیی جیھانیی ١٨٩٥ ناسرابوو، کاتێک پاڵەوانی ئینگلتەرا، سەندەرلاند، بە ئەنجامی ٥-٣ لە پاڵەوانی سکۆتلەندا، ھارت ئۆف میدلۆتیانی بردەوە.<ref name=blazed/> شایەنی باسە، پێکھاتەی سەندەرلاند لە پاڵەوانیەتیی جیھانیی ١٨٩٥دا بە تەواوی لە یاریزانی سکۆتلەندی پێکھاتبوو. بەپێی وتەی فیفا، یەکەم ھەوڵ بۆ دروستکردنی پاڵەوانیەتییەکی جیھانیی تۆپی پێی یانەکان لە ساڵی ١٩٠٩ بوو، ٢١ ساڵ پێش یەکەم [[جامی جیھانیی فیفا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71488/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029194727/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71488/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Maintaining the Corporate Image |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> جامی سێر تۆماس لیپتۆن لە ساڵانی ١٩٠٩ و ١٩١١ لە ئیتاڵیا بەڕێوەچوو و یانەکانی ئینگلیزی، ئیتاڵی، ئەڵمانی و سویسری تێیدا بەشدار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/classicfootball/history/game/historygame4.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070630151553/http://www.fifa.com/classicfootball/history/game/historygame4.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The History of Football |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> یانەی ھەواسکاری ئینگلیزی، وێست ئۆکلاند، لە ھەردوو جارەکەدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا. بیرۆکەی ئەوەی کە فیفا دەبێت پاڵەوانیەتیی نێودەوڵەتیی یانەکان ڕێکبخات، دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاکانی دەیەی ١٩٥٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesl/lipton-trophy.html |دوایین١=Veronese |یەکەم١=Andrea |سەردێڕ=Sir Thomas Lipton Trophy (Torino) |بڵاوکەرەوە=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> لە ساڵی ١٩٥١، یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیل پاڵەوانیەتیی "کۆپا ڕیۆ"ی دروست کرد، کە لە بەڕازیل بە "جامی پاڵەوانانی جیھان" ناسرابوو، بە ئامانجی ئەوەی ببێتە جامی جیھانیی یانەکان. کاتێک پرسیار لە جوولس ڕیمێی سەرۆکی فیفا کرا سەبارەت بە بەشداریی فیفا، ئەو وتی کە پاڵەوانیەتییەکە لەژێر دەسەڵاتی فیفادا نییە چونکە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیلەوە ڕێکخراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1951/04/05/pagina-3/1351260/pdf.html |سەردێڕ=Importantes Declaraciones de Mr. Jules Rimet, presidente de la F.I.F.A |پەڕە=٣|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ١٩٥١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> پاڵمێراس لە یاریی کۆتاییی کۆپا ڕیۆی ١٩٥١ لە [[یاریگای ماراکانا|ماراکانا]] لەبەردەم زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار بینەردا لە [[یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس|یۆڤێنتوسی]] بردەوە و لەلایەن تەواوی میدیای بەڕازیلەوە وەک یەکەم پاڵەوانی جیھانیی یانەکان ستایش کرا. لە دەیەی ١٩٥٠دا، پاڵەوانیەتیی "پیکەنیا کۆپا دێل مۆندۆ" (جامی جیھانیی بچووک) لە ڤەنزوێلا لە نێوان ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧ بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٦٠، فیفا مۆڵەتی بە "خولی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ" دا، کە بە ئامانجی دروستکردنی جامی جیھانیی یانەکان دامەزرا بوو، بە ڕەزامەندیی ستانلی ڕۆس کە ئەوکات بووبووە سەرۆکی فیفا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19610524-26404-nac-0017-999-17-not/busca/FIFA |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 24 DE Maio DE 1961 |پەڕە=١٧|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٦١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> ھەر لەو ساڵەدا، جامی ئینتەرکۆنتیننتال دامەزرا. === جامی ئینتەرکۆنتیننتال و پێشنیارە سەرەتایییەکانی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا === {{سندووقی وتە | quote = ئێمە دەمانەوێت نازناوەکە ببەینەوە، نەک ئەوەندە بۆ خۆمان، بەڵکو بۆ ئەوەی ڕێگری لە ڕاسینگ بکەین ببێتە پاڵەوان. | source =—جۆک ستین، ڕاھێنەری [[سێلتیک]]، ١٩٦٥-١٩٧٨، لە لێدوانێکدا پێش یاریی پلەی ئۆفی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦٧ کە بە 'شەڕی مۆنتیڤیدیۆ' ناسراوە؛ ''ئیڤنینگ تایمز''، ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧.<ref name="Reference 38" /> | align = right | width = 33% }} {{سندووقی وتە | quote = یانە ھۆڵەندییەکە، [[یانەی تۆپی پێی ئایاکس ئامستردام|ئەیاکس]]، بەبێ ھیچ کێشەیەک سەرکەوتنێکی بەدەستھێنا و ئەم یارییە لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی ئاساییی جامی ئەورووپا قورستر نەبوو. | source =—ڕۆژنامەنووسێکی ھۆڵەندی لە ئەمستردام، لە لێدوانێکدا لەسەر کوالێتیی پاڵەوانیەتییەکە و ڕکابەرەکەی ئەیاکس دوای جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٧٢؛ ''دی تەلەگراف''، ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1972/09/30/pagina-13/979350/pdf.html |سەردێڕ=Cruyff: "Demasiada lentitud de los argentinos en sus ofensivas" |trans-title=Cruyff: "The Argentine offensive is way too slow" |پەڕە=١٣|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> | align = right | width = 33% }} {{سندووقی وتە | quote = بێباکی و گوێنەدانی ھاندەران تاکە ڕوونکردنەوەیە بۆ شکستە دارایییەکەمان [لە جامی نێو کیشوەریدا]. زۆر باشتر دەبوو ئەگەر یارییەکی دۆستانەمان بکردایە ھاوشێوەی ئەوەی کە لە ١١ی کانوونی دووەم لە تەلئەبیب ئەنجامی دەدەین، لە بەرامبەر ٢٥٥ ھەزار دۆلاری ئەمریکی. | source =—دیتمار کرامر، ڕاھێنەری [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]]، ١٩٧٥-١٩٧٧، لە لێدوانێکدا لەسەر گرنگیی کەم، شکۆ و پاداشتی جامی نێو کیشوەری دوای سەرکەوتنی یانەکەی لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٧٦؛ ''جۆرناڵ دوو برازیل''، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?nid=0qX8s2k1IRwC&dat=19761222&printsec=frontpage&hl=pt-BR |سەردێڕ=Taça não interessa mais aos alemães |trans-title=The tournament holds no interest from the Germans |پەڕە=٢٠|ئیش=[[Jornal do Brasil]] |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> | align = right | width = 33% }} پاڵەوانیەتیی پاریس (بە فەڕەنسی: ''Tournoi de Paris'') پاڵەوانیەتییەک بوو کە لە سەرەتادا بۆ کۆکردنەوەی باشترین یانەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور دامەزرا؛ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٥٧ ئەنجامدرا کاتێک ڤاسکۆ دا گاما، پاڵەوانی ڕیۆ دی ژانێرۆ، لە یاریی کۆتاییدا لە پارک دی پرێنس بە ئەنجامی ٤-٣ لە [[ڕیال مەدرید]]ی پاڵەوانی ئەورووپای بردەوە. یارییەکە وەک یەکەم ڕووبەڕووبوونەوەی "باشترینی ئەورووپا دژی باشترینی ئەمریکای باشوور" ستایش کرا، چونکە یەکەم پاڵەوانیەتیی نێو کیشوەریی ڕیال مەدرید بوو وەک پاڵەوانی ئەورووپا. لە ساڵی ١٩٥٨، ڕیال مەدرید ڕەتی کردەوە بەشداری لە پاڵەوانیەتیی پاریسدا بکات بە بیانووی ئەوەی کە یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٥٧-١٩٥٨ تەنھا پێنج ڕۆژ دوای پاڵەوانیەتییەکە بوو. لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨، ژواو ھاڤەلانژ، سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیل، لە کۆبوونەوەیەکی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا (یوێفا) وەک میوانێک، بڕیاری دروستکردنی پاڵەوانیەتیی "باشترینەکانی ئەورووپا دژی باشترینەکانی ئەمریکای باشوور"ی ڕاگەیاند بە پشتگیریی یوێفا و کۆنمیبۆڵ: [[جامی لیبێرتادۆرێس]]، کە ھاوتای ئەمریکای باشووری خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بوو، و [[جامی ئینتەرکۆنتیننتال]]، کە پاڵەوانیەتییەک بوو لەژێر سەرپەرشتیی ھەردوو یەکێتییەکە بۆ دیاریکردنی "باشترین یانەی جیھان". ڕیال مەدرید یەکەم جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦٠ی لە ساڵی ١٩٦٠دا بردەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://historiayfutbol.obolog.com/copa-libertadores-america-25746 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080305212255/http://historiayfutbol.obolog.com/copa-libertadores-america-25746 |ڕەوشی ناونیشان=usurped |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=¿Qué es la Copa Libertadores de América? |trans-title=What is the Copa Libertadores de América? |دوایین١=Carluccio |یەکەم١=Jose |ئیش=Historia y Fútbol |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/goodbye-toyota-cup-hello-fifa-club-world-championship-95645 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200211042106/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/goodbye-toyota-cup-hello-fifa-club-world-championship-95645 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Goodbye Toyota Cup, hello FIFA Club World Championship |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> و خۆی بە ''پاڵەوانی جیھان'' ناوبرد تا فیفا ھاتە ناو بابەتەکەوە و ناڕەزایەتیی دەربڕی؛ فیفا ئاماژەی بەوە کرد کە پاڵەوانیەتییەکە ڕێگەی بە ھیچ پاڵەوانێکی دەرەوەی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور نەداوە بەشداری بکات، بۆیە ڕایگەیاند کە یانەکان تەنھا دەتوانن بانگەشەی نازناوی پاڵەوانی نێو کیشوەری بکەن لە پاڵەوانیەتییەکدا کە لە نێوان دوو ڕێکخراوی کیشوەریدا ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1979/06/08/pagina-2/1055660/pdf.html?search=copa|سەردێڕ=La Copa Intercontinental, un perro sin amo|ئیش=Mundo Deportivo|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|زمان=es}}</ref> فیفا ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕێکخەران پاڵەوانیەتییەکە وەک یارییەکی دۆستانە یان تایبەت لە نێوان دوو ڕێکخراودا نەبینن، ڕێگری لە بەڕێوەچوونی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦١ دەکات.<ref name="NYC">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F7061FFA3B5912738DDDAD0A94DD405B818AF1D3 |سەردێڕ=Bangu, Karlsruhe Play Tonight in Polo Grounds Soccer Game; Permission is Received by International League to Continue its Schedule |دوایین١=Briordy |یەکەم١=William |ئیش=[[نیویۆرک تایمز]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٦١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> جامی ئینتەرکۆنتیننتال سەرنجی کیشوەرەکانی تری ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19600115-25985-nac-0018-999-18-not/busca/York+torneio |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 15 DE Janeiro DE 1960 |پەڕە=١٨|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی باکوور و ناوەڕاستی ئەمریکا، [[کۆنکاکاف]]، لە ساڵی ١٩٦١ بۆ چەند ھۆکارێک دامەزرا، یەکێکیان ھەوڵدان بوو بۆ بەشداریکردنی یانەکانی لە جامی لیبێرتادۆرێس و، بەم شێوەیە، لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19610820-26480-nac-0029-999-29-not/busca/Norte+Central |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 20 DE Agosto DE 1961 |پەڕە=٢٩|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ١٩٦١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> بەڵام، داواکارییەکەیان بۆ بەشداریکردن لە ھەردوو پاڵەوانیەتییەکەدا ڕەت کرایەوە. دواتر، جامی پاڵەوانانی کۆنکاکاف لە ساڵی ١٩٦٢ دەستی پێکرد. بەھۆی توندوتیژیی یانەکانی ئەرجەنتین و ئوروگوای لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا، لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠دا چەندین جار داوا لە فیفا کرا کە سزا بسەپێنێت و پاڵەوانیەتییەکە ڕێکبخات.<ref name="Reference 12">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1967/11/01/pagina-4/931628/pdf.html?search=intercontinental%20fifa |سەردێڕ=La Copa Intercontinental de futbol debe ser oficial |trans-title=Football's Intercontinental Cup should be given official status |پەڕە=٤|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> بەڵام فیفا ھەموو داواکارییەکانی ڕەت کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1969/07/25/pagina-10/966431/pdf.html?search= |سەردێڕ=El proyecto de Copa del Mundo se discutira en Mejico |trans-title=The Club World Cup project will be discussed in Mexico |پەڕە=١٠|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٧٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> یەکەم داواکاری لە ساڵی ١٩٦٧ بوو، دوای یارییەکی پلەی ئۆف کە بە "[[جامی نێو کیشوەری ١٩٦٧|شەڕی مۆنتیڤیدیۆ]]" ناوزەد کرا.<ref name="Reference 14">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1966/07/27/pagina-6/936416/pdf.html?search=intercontinental |سەردێڕ=La FIFA, no controla la Intercontinental |trans-title=FIFA does not control the Intercontinental Cup |پەڕە=٦|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی سکۆتلەندا، لە ڕێگەی سەرۆکەکەی، ویلی ئالانەوە، داوای لە فیفا کرد پاڵەوانیەتییەکە بناسێنێت بۆ ئەوەی ڕێسا فوتبۆڵییەکان جێبەجێ بکرێن؛ فیفا وەڵامی دایەوە کە ناتوانێت چاودێریی پاڵەوانیەتییەک بکات کە خۆی ڕێکی ناخات. {{وتەی ڕازێندراوە|''کۆنمیبۆڵ ئەو لایەنەیە کە بەرپرسە لە کۆنترۆڵکردنی ڕێکخستنی پاڵەوانیەتییەکە لە ئەمریکای باشوور لە نێوان پاڵەوانەکانی ئەورووپا و ئەمریکای [باشوور]، پاڵەوانیەتییەک کە فیفا بە دۆستانەی دادەنێت. ئێمە پێمان وانییە گونجاو بێت کە فیفا دەست لەو بابەتە وەربدات.''}} [[پەڕگە:Stanley Rous.jpg|thumb|170px|ستانلی ڕۆس دەتوانرێت وەک یەکێک لە "باوکە دامەزرێنەرەکانی" ڕێگای دروستبوونی جامی جیھانیی یانەکان دابنرێت. وەک ناوبژیوان، بەشداریی لە جامی نەتەوەکانی ١٩٣٠ کرد. وەک بەرپرسێکی تۆپی پێ، پشتگیریی کۆپا ڕیۆ و خولی نێودەوڵەتیی تۆپی پێی کرد. وەک سەرۆکی فیفا، یەکەم بەرپرسی فیفا بوو کە پێشنیاری فراوانکردنی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی کرد بۆ جامی جیھانیی یانەکان لەژێر چاودێریی فیفادا، پێشنیارێک کە لە ساڵی ١٩٦٧ کردی و دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ بوو بە جامی جیھانیی یانەکانی فیفا]] ڕێنێ کورتێ، جێگری سکرتێری گشتیی فیفا، لە ساڵی ١٩٦٧دا وتارێکی نووسی و ڕایگەیاند کە فیفا جامی ئینتەرکۆنتیننتالی وەک "یارییەکی دۆستانەی ئەورووپی-ئەمریکای باشوور" دەبینێت. ئەمە لەلایەن ستانلی ڕۆسی سەرۆکی فیفاوە پشتڕاست کرایەوە. بە دانانی پاڵەوانیەتیی یانەکانی ئاسیا و ئەمریکای باکوور لە ساڵی ١٩٦٧دا، فیفا بیرۆکەی چاودێریکردنی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی خستەڕوو ئەگەر ئەو یەکێتییانەش لەخۆ بگرێت. ستانلی ڕۆس وتی کە کۆنکاکاف و یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا لە ساڵی ١٩٦٧دا داوای بەشداریکردنی پاڵەوانەکانیان لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا کردبوو؛ بەڵام پێشنیارەکە بە وەڵامێکی نەرێنی لەلایەن یوێفا و کۆنمیبۆڵەوە ڕووبەڕوو بووەوە. جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦٨ و ١٩٦٩ بە ھەمان شێوەی توندوتیژ کۆتاییان ھات، کە [[مات بەزبی]] ڕاھێنەری [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]] پێداگریی کرد کە "دەبێت ئەرجەنتینییەکان لە ھەموو پاڵەوانیەتییەکانی تۆپی پێ قەدەغە بکرێن. فیفا دەبێت بە جددی دەستێوەردان بکات." لە ساڵی ١٩٧٠، لیژنەی جێبەجێکاری فیفا پێشنیاری دروستکردنی جامی جیھانیی یانەکانی فرە کیشوەریی کرد، کە تەنھا سنووردار نەبێت بە ئەورووپا و ئەمریکای باشوور، بەڵکو یەکێتییەکانی تریش لەخۆ بگرێت؛ بەڵام بیرۆکەکە بەھۆی بەرگریی یوێفاوە سەرکەوتوو نەبوو. لە ساڵی ١٩٧٣، ڕۆژنامەی فەڕەنسیی ''لێکیپ''، کە یارمەتیدەر بوو لە دامەزراندنی جامی ئەورووپا، پێشنیاری کرد سپۆنسەریی جامی جیھانیی یانەکان بکات کە لە نێوان پاڵەوانەکانی ئەورووپا، ئەمریکای باشوور، ئەمریکای باکوور و ئەفریقادا بەڕێوە بچێت، کە تاکە پاڵەوانیەتیی کیشوەریی یانەکان بوون لەو کاتەدا. پاڵەوانیەتییەکە وا دانرابوو کە لە نێوان ئەیلوول و تشرینی یەکەمی ١٩٧٤ لە [[پاریس]] بەڕێوە بچێت. نەرێنیبوونی توندی ئەورووپییەکان ڕێگریی لەم کارە کرد. بەھۆی کشانەوەی بەردەوامی یانە ئەورووپییەکان لە جامی ئینتەرکۆنتیننتال لە دەیەی ١٩٧٠دا، کۆمپانیای بازاڕکردنی بەریتانی، وێست نالی، لە ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن یوێفا و کۆنمیبۆڵەوە بە کرێ گیرا بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی گونجاو. [[تۆیۆتا]]، لە ڕێگەی وێست نالییەوە، پاڵەوانیەتییەکەی گرتە ئەستۆ و ناوی گۆڕی بۆ ''جامی تۆیۆتا''، کە یارییەکی تاکە یاری بوو لە ژاپۆن ئەنجام دەدرا. جامی تۆیۆتا بەھۆی ھاندانی داراییەوە پێشوازیی لێکرا، چونکە یانەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور کێشەی داراییان ھەبوو. بۆ پاراستنی خۆیان لە ئەگەری کشانەوەی ئەورووپییەکان، تۆیۆتا، یوێفا، و ھەموو بەشداربووانی جامی ئەورووپا گرێبەستی ساڵانەیان واژۆ دەکرد کە براوەکانی جامی ئەورووپا ناچار دەکرد بەشداری لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا بکەن، وەک مەرجێک کە یوێفا بۆ بەشداریکردنی یانەکان لە جامی ئەورووپادا داینابوو، ئەگینا ڕووبەڕووی داوای یاسایی نێودەوڵەتی لەلایەن یوێفا و تۆیۆتاوە دەبوونەوە. === کردنەوە (٢٠٠٠–٢٠٠١) === {{سندووقی وتە | quote = مانچستەر یونایتد ئەمە بە دەرفەتێک دەبینێت بۆ کێبڕکێکردن لەسەر شەرەفی کۆتاییی بوون بە یەکەمین پاڵەوانی جیھانیی یانەکان. | source =—مارتن ئێدوەردز، سەرۆکی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد |مانچستەر یونایتد]]، ١٩٨٠-٢٠٠٢، لە لێدوانێکدا لەسەر پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا؛ ''ھەواڵەکانی بی بی سی''، ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/football/fa_carling_premiership/381662.stm |سەردێڕ=United pull out of FA Cup |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی]] |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> | align = right | width = 33% }} چوارچێوەی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٠|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٠]] ساڵانێک پێشتر دانرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19940616-36765-spo-0030-esp-e2-not/busca/verdadeiro+mundial+clubes |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 16 DE Junho DE 1994 |پەڕە=٣٠|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ١٩٩٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> بە وتەی [[سێپ بلاتەر]]، بیرۆکەی پاڵەوانیەتییەکە لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٣ لە [[لاس ڤێگاس]]ی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەلایەن [[سیلڤیۆ بێرلوسکۆنی]]یەوە، سەرۆکی [[ئەی سی میلان]]، پێشکەش بە لیژنەی جێبەجێکار کرا.<ref name="Reference 35">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/blatter-the-club-world-championship-holds-promise-for-the-future-71591 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200725073637/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/blatter-the-club-world-championship-holds-promise-for-the-future-71591 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Blatter: "The Club World Championship holds promise for the future" |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> بەو پێیەی ھەموو یەکێتییە کیشوەرییەکان پاڵەوانیەتییەکی کیشوەریی جێگیریان ھەبوو، فیفا ھەستی کرد کە گونجاوە پاڵەوانیەتییەکی جیھانیی یانەکان ھەبێت. لە سەرەتادا، نۆ کاندید ھەبوون بۆ میوانداریکردنی پاڵەوانیەتییەکە: چین، بەڕازیل، مەکسیک، پاراگوای، عەرەبستانی سعوودی، تاھیتی، تورکیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئوروگوای. لە نۆ کاندیدەکە، تەنھا عەرەبستانی سعوودی، مەکسیک، بەڕازیل و ئوروگوای ئارەزووی خۆیان بۆ فیفا پشتڕاست کردەوە. لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٩٩، فیفا بەڕازیلی بۆ میوانداریکردنی پاڵەوانیەتییەکە ھەڵبژارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://acervo.folha.com.br/leitor.do?numero=14274&keyword=Fifa%2CMorumbi%2CMaracana&anchor=704604&origem=busca&originURL=&pd=7029a4ba61ad255fa1e44f9dcc15b10a|سەردێڕ=Brasil recebe o primeiro mundial de clubes|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ١٩٩٩|ئیش=Folha de S.Paulo|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|زمان=pt-br}}</ref> {{سندووقی وتە | quote = ئەوان وا بانگەشەیان دەکرد کە ئینگلیزەکان بایەخ بە پاڵەوانیەتیی جیھانی نادەن، کەچی بی بی سی ٦٠ کەسی ناردبوو بۆ ڕووماڵکردنی پاڵەوانیەتییەکە. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە ئەمە گرنگترین پاڵەوانیەتی بووە کە لە مێژووی خۆیاندا بەشدارییان تێدا کردووە. ئەوان ھاتنە ئێرە وایان دەزانی بە ئاسانی دەیبەنەوە، بەڵام حیسابیان بۆ ھێزی ڤاسکۆ نەکردبوو. ھیچ یاریزانێکی مانچستەر لە ئێستادا لە پێکھاتەی ڤاسکۆدا جێی نابێتەوە. بەڕازیلییەکان باشترین یاریزانانی جیھانن، ئەورووپییەکان تەنانەت لێیان نزیکیش نابنەوە. | source =—یوریکۆ میراندا، جێگری سەرۆکی یانەی [[ڤاسکۆ دا گاما]]، ١٩٨٦-٢٠٠٠، لە لێدوانێکدا لەسەر گرنگیی پاڵەوانیەتییەکە لای میدیاکانی بەریتانیا و ئاستی تۆپی پێی ئەورووپا و بەڕازیل دوای بردنەوەی یانەکەی ٣-١ لە مانچستەر یونایتد؛ ''ئیندیپێندێنت ئۆنلاین''، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iol.co.za/sport/reds-in-rio-to-drink-taunts-gerson-1.332008#.UUJPrFeXm_I |سەردێڕ=Reds in Rio to drink, taunts Gerson |ئیش=[[Independent Online (South Africa)|Independent Online]] |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> | align = left | width = 33% }} یەکەم پاڵەوانیەتی بە ھەشت یانەی بەشداربووەوە دەستی پێکرد: یانە بەڕازیلییەکان کۆرنتیانس و [[ڤاسکۆ دا گاما]]، یانەی ئینگلیزی مانچستەر یونایتد، یانەی مەکسیکی نیکاکسا، یانەی مەغریبی ڕەجا کازابلانکا، یانەی ئیسپانی ڕیال مەدرید، یانەی سعوودی [[یانەی تۆپی پێی نەسر|ئەلنەسر]]، و یانەی ئوسترالی ساوس مێلبۆرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/who-will-down-history-71904 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106010312/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/who-will-down-history-71904 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Who will go down in history? |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> یەکەم گۆڵی پاڵەوانیەتییەکە لەلایەن نیکۆلاس ئانێلکای یاریزانی ڕیال مەدریدەوە لە دژی ئەلنەسر تۆمارکرا؛ یارییەکە ٣-١ لە بەرژەوەندیی ڕیال مەدرید کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/brazil2000/matches/round=3693/match=18534/index.html |سەردێڕ=Real Madrid – Al Nassr |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> یاریی کۆتایی بە تەواوی بەڕازیلی بوو، ھەروەھا تاکە یاریی کۆتایی بوو کە تێیدا لایەنێک سوودی لە میوانداریکردنی خۆی وەردەگرت.<ref name="Reference 34">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/brazil2000/matches/round=3695/match=22236/index.html |سەردێڕ=Corinthians – Vasco da Gama |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> ڤاسکۆ دا گاما نەیتوانی سوود لە پشتگیریی ھاندەرانی ناوخۆی خۆی وەربگرێت و بە لێدانی یەکلاکەرەوە بە ئەنجامی ٤-٣ لە کۆرنتیانس دۆڕا، دوای یەکسانبوونی ٠-٠ لە کاتی ئاسایی و زیادکراودا.<ref name="Corinthians">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.corinthians.com.br/site/futebol/titulos/ |سەردێڕ=Futebol: Titulos |trans-title=Football: Titles |ئیش=[[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304185528/http://corinthians.com.br/site/futebol/titulos/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1999/12/99/world_club_championship/604434.stm |بڵاوکەرەوە=[[ھەواڵەکانی بی بی سی|BBC News]] |سەردێڕ=Corinthians crowned world champions |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠١]] وا دانرابوو کە لە ئیسپانیا بە بەشداریی ١٢ یانە بەڕێوە بچێت. بەڵام لە ١٨ی ئایار ھەڵوەشایەوە، بەھۆی کۆمەڵێک ھۆکارەوە کە گرنگترینیان داڕمانی کۆمپانیای بازاڕکردنی فیفا، ''ئینتەرناشناڵ سپۆرت ئەند لێژەر'' بوو. فیفا بڕیاریدا لەگەڵ یوێفا، کۆنمیبۆڵ و تۆیۆتا جامی ئینتەرکۆنتیننتال و پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکان تێکەڵ بکات بۆ یەک پاڵەوانیەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/toyota-confirmed-fifa-club-world-championship-2005-naming-partner-96696-x2694 |سەردێڕ=Toyota confirmed as FIFA Club World Championship 2005 naming partner |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> === پاڵەوانیەتییەکانی دەرکردن (٢٠٠٥–٢٠٢٣) === [[پەڕگە:FC Barcelona Team 2011.jpg|thumb|[[پێپ گواردیۆلا]] دوای بردنەوەی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١]]، کە بە ئەنجامی ٤-٠ لە یانەی سانتۆسی بردەوە، لەلایەن یاریزانانەوە بەرز کراوەتەوە.|alt=کۆمەڵێک یاریزانی تۆپی پێ، کە لە کاتی وێنەکەدا بۆ یانەی بارسێلۆنا یارییان دەکرد، ڕاھێنەرەکەیان بەرز دەکەنەوە دوای بردنەوەی دووەم جامی جیھانیی یانەکانیان.]] وەشانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٥|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٥]] کورتتر بوو و تەنھا شەش پاڵەوانی کیشوەریی لەخۆ گرتبوو، نوێنەرانی کۆنمیبۆڵ و یوێفا ڕاستەوخۆ دەگەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی. یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ نازناوەکەی بردەوە دوای بردنەوەی لە [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] بە گۆڵێکی مینیرۆ، کە بووە یەکەم یاریزان لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکاندا گۆڵ تۆمار بکات. ئینتەرناسیۆنال لە پاڵەوانیەتیی ٢٠٠٦ نازناوەکەی بۆ بەڕازیل ھێشتەوە دوای بردنەوەی لە بارسێلۆنا لە یاریی کۆتاییدا. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٧|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٧]]، زاڵبوونی بەڕازیل شکێنرا کاتێک ئەی سی میلان بە ئەنجامی ٤-٢ لە بۆکا جونیۆرزی بردەوە. ساڵی دواتر، مانچستەر یونایتد بە بردنەوەی لە یانەی ئیکوادۆری، لیگا دی کیتۆ، بووە پاڵەوانی جیھانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٨|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٨]]. [[پەڕگە:Corinthians Club World Cup 2012.jpg|thumb|left|کۆرنتیانس دووەم نازناوی جیھانیی خۆی بەدەستھێنا دوای بردنەوەی لە [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] بە ئەنجامی ١-٠ لە یاریی کۆتاییدا، و ئەو ساڵەی بەبێ دۆڕان لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا تەواو کرد و تەنھا چوار گۆڵی لێ کرا.|alt=یاریزانانی کۆرنتیانس ئاھەنگ دەگێڕن.]] میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان میوانداریی پاڵەوانیەتییەکانی ٢٠٠٩ و ٢٠١٠ی کرد. بارسێلۆنا نازناوی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٩|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٩ی]] بردەوە دوای بردنەوەی لە ئێستودیانتێس لە کاتی زیادکراودا بە گۆڵێکی [[لیۆنێل مێسی]] و شەش نازناوی مێژوویی (Sextuple) تەواو کرد. [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٠|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٠]] یەکەم یاریی کۆتاییی بەخۆیەوە بینی کە یانەیەکی دەرەوەی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور تێیدا بوو: یانەی کۆنگۆیی تی پی مازێمبێ لە یاریی پێش کۆتاییدا لە ئینتەرناسیۆنالی بردەوە، بەڵام لە یاریی کۆتاییدا بە ئینتەرناسیۆنالێ میلانۆ دۆڕا، کە بەمەش پێنجەم نازناوی خۆی (Quintuple) بەدەستھێنا. جامی جیھانیی یانەکان بۆ پاڵەوانیەتییەکانی ٢٠١١ و ٢٠١٢ گەڕایەوە ژاپۆن. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١]]، بارسێلۆنا بە ئاسانی نازناوەکەی بردەوە. [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٢|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٢]] کۆتاییی بە زاڵبوونی ئەورووپا ھێنا کاتێک کۆرنتیانس لە یاریی کۆتاییدا بە ئەنجامی ١-٠ لە چێڵسیی بردەوە و جامەکەی گەڕاندەوە بۆ بەڕازیل. [[پەڕگە:Zinedine Zidane by Tasnim 02.jpg|thumb|right|[[زینەدین زیدان]] لە کاتی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا لە '''پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٧'''. [[ڕیال مەدرید]] بووە یەکەم یانە کە نازناوەکەی پاراست دوای ئەوەی '''پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦یشی''' بردبووەوە.|alt=زێنەدین زیدان]] پاڵەوانیەتییەکانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٣|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٣]] و [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٤|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٤]] بۆ مەغریب گواسترانەوە. لە ٢٠١٣دا، یانەی میواندار ڕەجا کازابلانکا گەیشتە یاریی کۆتایی بەڵام بە بایەرن میونشن دۆڕا. لە ٢٠١٤دا ڕیال مەدرید نازناوەکەی بردەوە. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٥|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٥]]، بارسێلۆنا سێیەم نازناوی خۆی بەدەستھێنا. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٦|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦]]، یانەی ژاپۆنی کاشیما ئانتلێرز گەیشتە یاریی کۆتایی بەڵام بە ڕیال مەدرید دۆڕا، کە بە ھاتریکێکی [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] نازناوەکەی مسۆگەر کرد. لە ٢٠١٧دا، ڕیال مەدرید بووە یەکەم یانە کە توانیی نازناوەکەی بپارێزێت. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٨|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٨]]، یانەی ئەلعەینی ئیماراتی گەیشتە یاریی کۆتایی بەڵام بە ڕیال مەدرید دۆڕا، کە بووە یەکەم یانە سێ ساڵ لەسەریەک نازناوەکە بباتەوە. [[قەتەر]] میوانداریی پاڵەوانیەتییەکانی ٢٠١٩ و ٢٠٢٠ی کرد. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٩|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٩دا]]، لیڤەرپوول بۆ یەکەم جار نازناوەکەی بردەوە. لە یاریی کۆتاییی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٠|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٠دا]]، بایەرن میونشن نازناوەکەی بردەوە و شەش نازناوی مێژوویی (Sextuple) خۆی تەواو کرد. پاڵەوانیەتیی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢١]] لەلایەن چێڵسییەوە بردرایەوە. === فراوانکردن === لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٦، [[جیانی ئینڤانتینۆ]]ی سەرۆکی فیفا پێشنیاری کرد کە جامی جیھانیی یانەکان بۆ ٣٢ یانە فراوان بکرێت و لە ساڵی ٢٠١٩ەوە بۆ مانگی حوزەیران بگوازرێتەوە، بۆ ئەوەی ھاوسەنگتر و سەرنجڕاکێشتر بێت بۆ کەناڵەکانی پەخش و سپۆنسەرەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=FIFA boss suggests 32-team Club World Cup in 2019|ناونیشان=http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-infantino-32-team-club-world-cup-2019-1.3857019|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=CBC Sports|agency=Associated Press|بڵاوکەرەوە=Canadian Broadcasting Corporation|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٧، فیفا گفتوگۆی لەسەر پێشنیارەکان کرد بۆ فراوانکردنی پاڵەوانیەتییەکە بۆ ٢٤ یانە و ئەنجامدانی ھەر چوار ساڵ جارێک تا ساڵی ٢٠٢١، وەک جێگرەوەی [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=FIFA considering 24-team Club World Cup to be played in summer|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/fifa-club-world-cup/story/3251358/fifa-considering-24-team-club-world-cup-to-be-played-in-summer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|agency=Associated Press|ئیش=ESPN|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> پاڵەوانیەتییە نوێیەکە کە بڕیار بوو بە ٢٤ یانە لە ساڵی ٢٠٢١ دەست پێبکات، بەڵام بەھۆی کێشەکانی خشتەبەندی کە لە ئەنجامی [[پەتای کۆڤید-١٩|پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ەوە]] دروست بوون، ھەڵوەشایەوە.<ref name="FIFA COVID">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.fifa.com/who-we-are/news/bureau-of-the-fifa-council-decisions-concerning-impact-of-covid-19 |سەردێڕ=Bureau of the FIFA Council decisions concerning impact of COVID-19 |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، فیفا پاڵەوانیەتییەکی فراوانکراوی ڕاگەیاند کە ٣٢ یانە لەخۆدەگرێت و لە حوزەیرانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٥|٢٠٢٥]] دەستی پێیکرد .<ref name=ESPN2022/> یەکێتیی نێودەوڵەتیی یاریزانانی پیشەگەر و فۆڕەمی خولەکانی جیھان ھەردووکیان یەکسەر ڕەخنەیان لە پێشنیارەکە گرت.<ref name=ESPN2022/> لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣، فیفا پشتڕاستی کردەوە کە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] میوانداریی پاڵەوانیەتیی ٢٠٢٥ى کرد وەک پێشەکییەک بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=United States to host expanded 32-team Club World Cup in 2025 |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37905292/united-states-host-expanded-32-team-club-world-cup-2025 |ئیش=ESPN |agency=Associated Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> ٣٢ یانەکە دابەش دەکرێنە سەر ٨ کۆمەڵەی ٤ یانەیی، کە دوو یانەی یەکەمی ھەر کۆمەڵەیەک سەردەکەون بۆ قۆناغی دەرکردن. ھەروەھا ئەنجومەنی فیفا بە کۆی دەنگ بیرۆکەی پاڵەوانیەتییەکی ساڵانەی یانەکانی لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە پەسەند کرد، کە ناوی [[جامی کیشوەرەکانی فیفا (تۆپی پێ)|جامی کیشوەرەکانی فیفا]]یە. شێوازی پاڵەوانیەتییەکە بووەتە ھۆی مشتومڕ، زۆرێک لە یانەکان و یەکێتییە نیشتمانییەکان دژایەتیی خشتەبەندییەکەیان کرد و فیفایان بەوە تۆمەتبار کرد کە پارەی لە پێش تەندروستیی یاریزانانەوە داناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://onefootball.com/en/news/fifa-accused-of-prioritising-own-interests-after-revealing-club-world-cup-plans-38740610|سەردێڕ=FIFA accused of prioritising own interests after revealing Club World Cup plans|وێبگە=OneFootball|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> و ئاماژەی بەوەش کرد کە زیادکردنی جامی کیشوەرەکانی فیفای نوێ دەبێتە ھۆی زۆربوونی پاڵەوانیەتییەکان و تەندروستیی یاریزانان دەخاتە مەترسییەوە. == ئەنجامەکان == === یارییە کۆتایییەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%; text-align:center;" ! rowspan=2 | وەشان ! rowspan=2 | ساڵ ! rowspan=2 | میواندار ! colspan=3 | یاریی پلەی یەکەم ! colspan=3 | یاریی پلەی سێیەم ! rowspan=2 | ژ.<br>یانەکان |- ! براوەکان ! ئەنجام ! پلەی دووەم ! پلەی سێیەم ! ئەنجام ! پلەی چوارەم |- | ١ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا|کۆرنتیانس]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٠|٠-٠]] (ک.ز)<br>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[ڤاسکۆ دا گاما]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی نیکاکسا|نیکاکسا]] | ١–١ (ک.ز)<br>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[ڕیال مەدرید]] | ٨ |- | — | <s>[[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠١|٢٠٠١]]</s> | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} | style="background:#efefef;" colspan=6 | ''پاڵەوانیەتییەکە بەھۆی کێشەی داراییەوە ھەڵوەشایەوە'' | ١٢ |- | ٢ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٥|٢٠٠٥]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ|ساو پاولۆ]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٥|١–٠]] | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] | {{ئاڵا|کۆستاریکا}} [[یانەی دیپۆرتیڤۆ ساپریسا|ساپریسا]] | ٣–٢ | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی ئیتیحاد (جەدە)|ئەلئیتیحاد]] | ٦ |- | ٣ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی ئینتەرناسیۆنالی بەڕازیلی|ئینتەرناسیۆنال]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٦|١–٠]] | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٢–١ | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی ئەمریکی]] | ٦ |- | ٤ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیتاڵیا}} '''[[ئەی سی میلان|میلان]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٧|٤–٢]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[بۆکا جونیۆرز]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی ئوراوا ڕێد دایمۆندز]] | ٢-٢<br/>{{small|(٤-٢) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|توونس}} [[یانەی وەرزشیی ئەستێرەی ساحیلی]] | ٧ |- | ٥ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٨|١–٠]] | {{ئاڵا|ئیکوادۆر}} [[لیگا دی کیتۆ]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی گامبا ئۆساکا]] | ١–٠ | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی پاچوکا]] | ٧ |- | ٦ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢–١]] (ک.ز) | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[یانەی ئێستودیانتێس]] | {{ئاڵا|کۆریای باشوور}} [[یانەی پۆھانگ ستیلرز]] | ١–١<br/>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی ئەتلانتی]] | ٧ |- | ٧ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیتاڵیا}} '''[[ئینتەر میلان]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٠|٣–٠]] | {{ئاڵا|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} [[تی پی مازێمبێ]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی ئینتەرناسیۆنالی بەڕازیلی|ئینتەرناسیۆنال]] | ٤–٢ | {{ئاڵا|کۆریای باشوور}} [[یانەی سیۆنگنام]] | ٧ |- | ٨ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١|٢٠١١]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١|٤–٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی سانتۆس]] | {{ئاڵا|قەتەر}} [[یانەی ئەلسەدی قەتەری]] | ٠–٠<br/>{{small|(٥–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیوا ڕیسۆڵ]] | ٧ |- | ٩ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٢|٢٠١٢]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا|کۆرنتیانس]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٢|١–٠]] | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی مۆنتێری]] | ٢–٠ | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٧ |- | ١٠ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٣|٢٠١٣]] | {{ئاڵا|مەغریب}} | {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٣|٢–٠]] | {{ئاڵا|مەغریب}} [[یانەی وەرزشیی ڕەجا|ڕەجا کازابلانکا]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی ئەتلەتیکۆ مینێرۆ]] | ٣–٢ | {{ئاڵا|چین}} [[یانەی تۆپی پێی گوانژۆ|گوانژۆ]] | ٧ |- | ١١ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | {{ئاڵا|مەغریب}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٤|٢–٠]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[سان لۆرێنزۆ]] | {{ئاڵا|نیوزیلاند}} [[یانەی ئۆکلاند سیتی]] | ١–١<br/>{{small|(٤–٢) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی کروز ئازول]] | ٧ |- | ١٢ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٥|٢٠١٥]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٥|٣–٠]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ڕیڤەر پلەیت]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی سانفرێس ھیرۆشیما]] | ٢–١ | {{ئاڵا|چین}} [[یانەی تۆپی پێی گوانژۆ|گوانژۆ]] | ٧ |- | ١٣ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦|٤–٢]] (ک.ز) | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیما ئانتلێرز]] | {{ئاڵا|کۆلۆمبیا}} [[ئەتلەتیکۆ ناسیۆناڵ]] | ٢-٢<br/>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} |{{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی ئەمریکی]] | ٧ |- | ١٤ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٧|٢٠١٧]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٧|١–٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی گرێمیۆ]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی پاچوکا]] | ٤–١ | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[یانەی جەزیرە]] | ٧ |- | ١٥ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٨|٤–١]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[یانەی تۆپی پێی ئەلعەین|ئەلعەین]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ڕیڤەر پلەیت]] | ٤–٠ | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیما ئانتلێرز]] | ٧ |- | ١٦ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | {{ئاڵا|قەتەر}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٩|١–٠]] (ک.ز) | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی فلامینگۆ]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی مۆنتێری]] | ٢-٢<br/>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | ٧ |- | ١٧ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | {{ئاڵا|قەتەر}} | {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٠|١–٠]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[تیگرێس]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٠-٠<br/>{{small|(٣–٢) (ل.ی)}} |{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی پاڵمێراس]] | ٦ |- | ١٨ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢١|٢٠٢١]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢١|٢–١]] (ک.ز) | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی پاڵمێراس]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٤–٠ | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | ٧ |- | ١٩ | [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] | {{ئاڵا|مەغریب}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٢|٥–٣]] | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی فلامینگۆ]] | ٤–٢ | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٧ |- | ٢٠ | [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٣|٢٠٢٣]] | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]]''' | [[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٣|٤–٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی فڵوومێنێنسێ|فڵوومێنێنسێ]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٤–٢ | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی ئوراوا ڕێد دایمۆندز]] | ٧ |- | ٢١ | [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٥|٢٠٢٥]] | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} | | | | | | | ٣٢ |} <br clear="all"> === ئەنجام بەپێی یانە === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ئەنجامی یانەکان لە جامی جیھانیی یانەکان |- ! style="text-align:right;"| یانە ! نازناوەکان ! پلەی دووەم ! ساڵانی بردنەوە ! ساڵانی پلەی دووەم |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[ڕیال مەدرید]] | align="center"|٥ || align="center"|٠ || ٢٠١٤، ٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨، ٢٠٢٢ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] | align="center"|٣ || align="center"|١ || ٢٠٠٩، ٢٠١١، ٢٠١٥ || ٢٠٠٦ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا|کۆرنتیانس]] | align="center"|٢ || align="center"|٠ || ٢٠٠٠، ٢٠١٢ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] | align="center"|٢ || align="center"|٠ || ٢٠١٣، ٢٠٢٠ || — |- ! style="text-align:right;" |{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] | align="center" |٢ || align="center" |١ || ٢٠٢١ - ٢٠٢٥ || ٢٠١٢ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] | align="center"|١ || align="center"|١ || ٢٠١٩ || ٢٠٠٥ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ|ساو پاولۆ]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٥ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی ئینتەرناسیۆنالی بەڕازیلی|ئینتەرناسیۆنال]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٦ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیتاڵیا}} [[ئەی سی میلان|میلان]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٧ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٨ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیتاڵیا}} [[ئینتەر میلان]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠١٠ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٢٣ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[ڤاسکۆ دا گاما]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٠ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[بۆکا جونیۆرز]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٧ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیکوادۆر}} [[لیگا دی کیتۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٨ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[یانەی ئێستودیانتێس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٩ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} [[تی پی مازێمبێ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٠ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی سانتۆس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١١ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|مەغریب}} [[یانەی وەرزشیی ڕەجا|ڕەجا کازابلانکا]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٣ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[سان لۆرێنزۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٤ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ڕیڤەر پلەیت]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٥ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیما ئانتلێرز]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٦ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی گرێمیۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٧ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[یانەی تۆپی پێی ئەلعەین|ئەلعەین]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٨ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی فلامینگۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٩ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|مەکسیک}} [[تیگرێس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢٠ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی پاڵمێراس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢١ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢٢ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی فڵوومێنێنسێ|فڵوومێنێنسێ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢٣ |} <br clear="all"> === ئەنجام بەپێی وڵات === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ئەنجام بەپێی وڵات |- ! style="text-align:right;"| وڵات ! نازناوەکان ! پلەی دووەم ! ساڵانی بردنەوە ! ساڵانی پلەی دووەم |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئیسپانیا}} ئیسپانیا | ٨ || ١ || ٢٠٠٩، ٢٠١١، ٢٠١٤، ٢٠١٥، ٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨، ٢٠٢٢ || ٢٠٠٦ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|بەڕازیل}} بەڕازیل | ٤ || ٦ || ٢٠٠٠، ٢٠٠٥، ٢٠٠٦، ٢٠١٢ || ٢٠٠٠، ٢٠١١، ٢٠١٧، ٢٠١٩، ٢٠٢١، ٢٠٢٣ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} ئینگلتەرا | ٥ || ٢ || ٢٠٠٨، ٢٠١٩، ٢٠٢١، ٢٠٢٣ ، ٢٠٢٥ || ٢٠٠٥، ٢٠١٢ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئیتاڵیا}} ئیتاڵیا | ٢ || ٠ || ٢٠٠٧، ٢٠١٠ || — |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} ئەڵمانیا | ٢ || ٠ || ٢٠١٣، ٢٠٢٠ || — |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} ئەرژەنتین | ٠ || ٤ || — || ٢٠٠٧، ٢٠٠٩، ٢٠١٤، ٢٠١٥ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئیکوادۆر}} ئیکوادۆر | ٠ || ١ || — || ٢٠٠٨ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ | ٠ || ١ || — || ٢٠١٠ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|مەغریب}} مەغریب | ٠ || ١ || — || ٢٠١٣ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ژاپۆن}} ژاپۆن | ٠ || ١ || — || ٢٠١٦ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان | ٠ || ١ || — || ٢٠١٨ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|مەکسیک}} مەکسیک | ٠ || ١ || — || ٢٠٢٠ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} عەرەبستانی سعوودی | ٠ || ١ || — || ٢٠٢٢ |} === ئەنجام بەپێی کیشوەر === باشترین نوێنەرانی یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا (کاف) بریتین لە تی پی مازێمبێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ و ڕەجا کازابلانکای مەغریبی، کە لە پاڵەوانیەتییەکانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٠|٢٠١٠]] و [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٣|٢٠١٣]] پلەی دووەمیان بەدەستھێنا. باشترین نوێنەرانی یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا (ئەی ئێف سی) بریتین لە کاشیما ئانتلێرزی ژاپۆنی، ئەلعەینی ئیماراتی و [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ئەلھیلالی]] سعوودی، کە لە پاڵەوانیەتییەکانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٦|٢٠١٦]]، [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٨|٢٠١٨]] و [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٢|٢٠٢٢دا]] پلەی دووەمیان بەدەستھێنا. باشترین ئەنجامی کیشوەری باکووری ئەمریکا (کۆنکاکاف) یانەی مەکسیکی تیگرێس بوو، کە لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] پلەی دووەمی بەدەستھێنا. ئەم شەش یانەیە تاکە یانەن لە دەرەوەی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور کە گەیشتوونەتە یاریی کۆتایی. یانەی ئۆکلاند سیتیی نیوزیلاندی لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٤|٢٠١٤]] پلەی سێیەمی بەدەستھێنا، کە تا ئێستا تاکە جارە یانەیەکی یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا ([[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|ئۆ ئێف سی]]) گەیشتبێتە قۆناغی پێش کۆتایی. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! یەکێتی !! براوەکان !! پلەی دووەم !! پلەی سێیەم |- |align=right| [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوێفا]] || ١٦ || ٣ || — |- |align=right| [[کۆنمیبۆڵ]] || ٤ || ١١ || ٥ |- |align=right| [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|ئەی ئێف سی]] || — || ٣ || ٥ |- |align=right| [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|کاف]] || — || ٢ || ٤ |- |align=right| [[کۆنکاکاف]] || — || ١ || ٥ |- |align=right| [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|ئۆ ئێف سی]] || — || — || ١ |- !align=right| کۆی گشتی !! ٢٠ !! ٢٠ !! ٢٠ |} == شێواز و یاساکان == {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+دابەشبوونی یانەکان لە <br> جامی جیھانیی یانەکانی فیفا (٢٠٠٧-٢٠٢٣) |- !scope=col|قۆناغی پلەی ئۆف |- |{{plainlist| *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئۆقیانووسیا *پاڵەوانی خولی نیشتمانیی وڵاتی میواندار }} |- !scope=col|قۆناغی چارەکی کۆتایی |- |{{plainlist| *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئاسیا *براوەکانی خولی پاڵەوانانی کۆنکاکاف *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئەفریقا *براوەی قۆناغی پلەی ئۆف }} |- !scope=col|قۆناغی پێش کۆتایی |- |{{plainlist| *براوەکانی کۆپا لیبەرتادۆریس *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا *دوو براوەی قۆناغی چارەki کۆتایی }} |- !scope=col|یاریی کۆتایی |- |{{plainlist| *دوو براوەی قۆناغی پێش کۆتایی }} |} تا ساڵی ٢٠٢٣، زۆربەی یانەکان بە بردنەوەی پاڵەوانیەتییە کیشوەرییەکانیان سەردەکەوتن بۆ جامی جیھانیی یانەکان. وەشانی یەکەمی پاڵەوانیەتییەکە بە شێوازی دوو کۆمەڵەی چوار یانەیی بوو. دوای دەستپێکردنەوەی لە ساڵی ٢٠٠٥، شێوازەکە گۆڕدرا بۆ سیستەمی دەرکردنی تاک یاری. پاڵەوانیەتییەکە سێ قۆناغی ھەبوو: چارەکی کۆتایی، پێش کۆتایی، و یاریی کۆتایی. دواتر، یاریی پلەی پێنجم و جێگایەک بۆ پاڵەوانی وڵاتی میواندار زیادکرا. ئێستا چوار قۆناغ ھەیە: قۆناغی پلەی ئۆف، چارەکی کۆتایی، پێش کۆتایی، و یاریی کۆتایی. لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە یاریی دیاریکردنی پلەی پێنجم لابرا. == جامەکە == [[پەڕگە:FIFA CLUB WORLDCUP.jpg|thumb|230x230px|جامی جیھانی یانەکانی فیفا، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٥ و ٢٠٢٣ بەکارھێنراوە.]] جامی یەکەم پاڵەوانیەتی ناوی "جامی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا" بوو. لەلایەن کۆمپانیای دیزاینی ئیتاڵی، Sawaya & Moroni دروست کرابوو. {{سندووقی وتە | quote = ھەروەک چۆن جامی جیھانیی ژنان تێبینییەکی ژنانەی تایبەتی ھەبوو، ئەم جامە نوێیەش زیاتر پیاوانەیە. ھەروەھا لە ھەستێکی کلاسیکی ئەندازە و تەلارسازییەوە سەرچاوەی گرتووە، کە چەمکی بەردەوامن ھەروەک پێگەی پاڵەوانێکی جیھانی. | source =—ویلیام ساوایا، دیزاینەری جامی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکان؛ فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠.<ref name="Trophy 3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New Silver Trophy for Club World Champions |ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/new-silver-trophy-for-club-world-champions-71821 |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}{{dead link|date=October 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> | align = left | quoted = 1 | width = 31% }} جامی دووەم، کە ناوی "جامی جیھانیی یانەکانی فیفا" بوو، لە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن دیزاینەری ئینگلیزی، جەین پاوڵ، لە بێرمینگھام دیزاین کرا. جامەکە ٥٠ سم بەرزە و کێشی ٥.٢ کیلۆگرامە. لەگەڵ فراوانکردنی پاڵەوانیەتییەکە بۆ ٣٢ یانە، جامێکی نوێ بە ھاوکاری لەگەڵ کۆمپانیای بەناوبانگی تیفانی و کۆ دروست کرا و لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ نمایش کرا. جامەکە ڕووکەشێکی داپۆشراو بە زێڕی ٢٤ عەیاری ھەیە. == خەڵاتەکان == [[پەڕگە:Messi with Neymar Junior the Future of Brazil.jpg|thumb|upright=0.9|right|[[لیۆنێل مێسی]] بە خەڵاتی تۆپی زێڕینەوە، سڵاو لە [[نەیمار]] دەکات کە خەڵاتی تۆپی بڕۆنزی بردەوە دوای یاریی کۆتاییی ٢٠١١.]] '''تۆپی زێڕین''': بۆ باشترین یاریزان، کە لەلایەن میدیاکارانەوە ھەڵدەبژێردرێت. ھەروەھا تۆپی زیوین و بڕۆنزیش بە یاریزانانی دووەم و سێیەم دەدرێت. '''یاریزانی یاری''': بۆ باشترین یاریزانی ھەر یارییەک. '''خەڵاتی یاریی خاوێنی فیفا''': بۆ ئەو یانەیەی کە باشترین تۆماری یاریی خاوێنی ھەیە. براوەکانی پاڵەوانیەتییەکە مافی لەبەرکردنی "نیشانەی پاڵەوانانی فیفا"یان ھەیە. == خەڵاتی دارایی == {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+خەڵاتی دارایی لە ٢٠٢٥ (دۆلاری ئەمریکی) |- | bgcolor="gold" align="center"| براوەکان | +٤٠ ملیۆن دۆلار |- | bgcolor="silver" align="center"| پلەی دووەم | +٣٠ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی پێش کۆتایی | +٢١ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی چارەکی کۆتایی | +١٣.١٢٥ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی ١٦ | +٧.٥ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی کۆمەڵەکان | ٢ ملیۆن دۆلار بۆ ھەر بردنەوەیەک<br />١ ملیۆن دۆلار بۆ ھەر یەکسانبوونێک |} یەکەم پاڵەوانیەتی لە ساڵی ٢٠٠٠، بڕی ٢٨ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی وەک خەڵات دابەش کرد. لەگەڵ دەستپێکردنەوەی پاڵەوانیەتییەکە لە ٢٠٠٥، کۆی خەڵاتەکان بۆ ١٦ ملیۆن دۆلار کەم کرایەوە. بۆ وەشانی نوێی ٢٠٢٥، کۆی خەڵاتەکان بە ١ ملیار دۆلار دیاری کراوە، و براوەکان دەتوانن تا ١٢٥ ملیۆن دۆلار بەدەستبھێنن. == سپۆنسەرەکان == وەک [[جامی جیھانیی فیفا]]، جامی جیھانیی یانەکانیش لەلایەن گرووپێک لە کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکانەوە سپۆنسەر دەکرێت. کۆمپانیای تۆیۆتا تا کۆتاییی ساڵی ٢٠١٤ سپۆنسەری سەرەکی بوو. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە، گرووپی عەلی بابا گرێبەستێکی ھەشت ساڵەی واژۆ کرد بۆ بوون بە سپۆنسەری سەرەکیی پاڵەوانیەتییەکە. == تۆمار و ئامارەکان == [[پەڕگە:CSKA-RM18 (7) (cropped).jpg|thumb|200px|[[تۆنی کرووس]] تاکە یاریزانە کە شەش جار پاڵەوانیەتییەکەی بردووەتەوە.]] [[پەڕگە:Shahter-Reak M 2015 (11).jpg|thumb|200px|[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] (وێنەکە لە ٢٠١٥ گیراوە بە درێسی ڕیال مەدرید و نیشانەی زێڕینی پاڵەوانانی فیفاوە) گۆڵکاری مێژوویی پاڵەوانیەتییەکەیە.]] [[تۆنی کرووس]] شەش جار جامی جیھانیی یانەکانی بردووەتەوە، کە زۆرترینە بۆ ھەر یاریزانێک. [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] گۆڵکاری گشتیی مێژووی جامی جیھانیی یانەکانە، بە حەوت گۆڵ. حوسێن ئەلشەحات زۆرترین بەشداریی لە پاڵەوانیەتییەکەدا کردووە، بە ١٥ یاری. [[ڕیال مەدرید]] بە تۆماری پێنج جار زۆرترین نازناوی جامی جیھانیی یانەکانی بردووەتەوە. ھەروەھا زۆرترین بردنەوە (١٢) و زۆرترین گۆڵی تۆمارکراویان ھەیە لە پاڵەوانیەتییەکەدا (٤٠). یانەی ئۆکلاند سیتی زۆرترین بەشداریی لە پاڵەوانیەتییەکەدا کردووە (١١ جار)، لە کاتێکدا [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|یانەی ئەھلی]] زۆرترین یاریی ئەنجامداوە (٢٥ یاری). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{براوەکانی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|FIFA Club World Cup}} [[پۆل:جامی جیھانی یانەکان]] a8gzq4syu6f591ka6am1asxail2abry 1586067 1585926 2026-05-22T08:07:52Z Qan4il 51786 زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1586067 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی خولی تۆپی پێ | ناو = جامی جیھانیی یانەکانی فیفا | وێنە = FIFA Club World Cup logo.svg | قەبارەی_وێنە = 200 | ناونیشانی وێنە = لۆگۆی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا کە لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە بەکاردەھێنرێت | ڕێکخراوە لەلایەن = [[فیفا]] | دامەزراندن = {{Start date and age|df=yes|2000}} | ناوچە = نێودەوڵەتی | ژمارەی تیمەکان = ٣٢<br />(لە ٦ یەکێتیی کیشوەری) | پاڵەوانی ئێستا = {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]]<br />(یەکەم نازناو) | سەرکەوتووترین یانە = {{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[ڕیال مەدرید]]<br />(٥ نازناو) | ماڵپەڕی فەرمی = {{URL|https://www.fifa.com/tournaments/mens/fifa-club-world-cup|fifa.com/club-world-cup}} | پێشبڕکێ پەیوەندیدارەکان = [[جامی کیشوەرەکانی فیفا (تۆپی پێ)|جامی کیشوەرەکانی فیفا]] | وەرزی ئێستا = [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٥]] }} '''جامی جیھانیی یانەکانی فیفا''' پاڵەوانیەتییەکی نێودەوڵەتیی [[تۆپی پێ]]ی پیاوانە کە لەلایەن یەکێتیی نێودەوڵەتیی تۆپی پێی ([[فیفا]])، دەستەی بەڕێوەبەریی جیھانیی وەرزشەکەوە، ڕێکدەخرێت. یەکەم پاڵەوانیەتی لە ساڵی ٢٠٠٠ بە ناوی '''پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا''' بەڕێوەچوو. لە نێوان ساڵانی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ بەھۆی کۆمەڵێک ھۆکارەوە ئەنجام نەدرا، کە سەرەکیترینیان داڕمانی کۆمپانیای بازاڕکردنی فیفا، ئینتەرناشناڵ سپۆرت ئەند لێژەر (ISL) بوو. لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک پاڵەوانیەتییەکی ساڵانە گەڕایەوە و تا ساڵی ٢٠٢٣ بەردەوام بوو. دوای پاڵەوانیەتیی ٢٠٢٣، جارێکی تر دیزاینی پاڵەوانیەتییەکە کرایەوە بۆ ئەوەی ببێتە پاڵەوانیەتییەکی چوار ساڵ جارێک، کە لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە دەست پێدەکات. شکۆ و پێگەی جامەکە بووەتە جێی مشتومڕێکی بەرچاو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/blogs/timvickery/2008/12/one_of_my_regrets_is.html |دوایین١=Vickery |یەکەم١=Tim |سەردێڕ=The prestige of the Club World Cup |ئیش=[[بی بی سی وەرزش|BBC Sport]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30497397 |دوایین١=Vickery |یەکەم١=Tim |سەردێڕ=Club World Cup: Real Madrid ahead for San Lorenzo |ئیش=[[بی بی سی وەرزش|BBC Sport]] |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> یەکەم پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا لە ساڵی ٢٠٠٠ لە بەڕازیل بەڕێوەچوو، کە لەو ساڵەدا ھاوکات بوو لەگەڵ [[جامی ئینتەرکۆنتیننتال]]، کە پاڵەوانیەتییەک بوو لە نێوان براوەکانی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] و [[جامی لیبێرتادۆرێس]] ئەنجام دەدرا، و لە ساڵی ٢٠١٧دا فیفا براوەی ھەردوو پاڵەوانیەتییەکەی بە فەرمی وەک پاڵەوانی جیھانیی یانەکان ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Campo |یەکەم=Carlo |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=FIFA recognises all winners of Intercontinental Cup as club world champions |ناونیشان=https://www.thescore.com/epl/news/1408193 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=theScore}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥دا، جامی ئینتەرکۆنتیننتال لەگەڵ پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا تێکەڵ کرا، و لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ناوی پاڵەوانیەتییەکە گۆڕدرا بۆ جامی جیھانیی یانەکانی فیفا. براوەی جامی جیھانیی یانەکان جامی پاڵەوانیەتییەکە و بڕوانامەیەکی پاڵەوانی جیھانیی فیفا وەردەگرێت. شێوازە نوێیەکە، کە لەگەڵ پاڵەوانیەتیی ٢٠٢٥دا کاری پێ کرا ، ٣٢ یانە لەخۆگرت کە لە یاریگاکانی وڵاتی میوانداردا کێبڕکێ لەسەر نازناوەکە کرد ؛ ١٢ یانە لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا (یوێفا)، ٦ لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور (کۆنمیبۆڵ)، ٤ لە یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا (کاف)، ٤ لە یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا (ئەی ئێف سی)، ٤ لە یەکێتیی تۆپی پێی باکوور و ناوەڕاستی ئەمریکا و کاریبی (کۆنکاکاف)، ١ لە [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا (ئۆ ئێف سی)]]، و ١ یانە لە وڵاتی میواندار. یانەکان دابەش کرانە سەر ھەشت کۆمەڵەی چوار یانەیی، کە ھەر یانەیەک سێ یاری لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بە شێوازی خولی ئەنجامدا دوو یانەی یەکەمی ھەر کۆمەڵەیەک سەرکەوت بۆ قۆناغی دەرکردن، کە بە قۆناغی ١٦ دەست پێدەکات و بە یاریی کۆتایی کۆتایی دێت. [[ڕیال مەدرید]] زۆرترین نازناوی پاڵەوانیەتییەکەی بەدەستھێناوە، کە پێنج جارە. یەکەم سەرکەوتنی یانەی کۆرنتیانس پاولێستا باشترین ئەنجامی پاڵەوانێکی خولی ناوخۆیی وڵاتی میواندارە. یانەکانی [[ئیسپانیا]] ھەشت جار پاڵەوانیەتییەکەیان بردووەتەوە، کە زۆرترینە بۆ ھەر وڵاتێک. [[ئینگلتەرا]] زۆرترین ژمارەی یانەی براوەی ھەیە، کە چوار یانەی جیاواز پاڵەوانیەتییەکەیان بەدەستھێناوە. پاڵەوانی ئێستای جیھان [[یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان|پاریس سان جێرمانە]]، کە لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٥دا بردیەوە. == مێژوو == === بنچینە === یەکەم پاڵەوانیەتیی یانەکان کە وەک پاڵەوانیەتیی جیھانیی تۆپی پێ ناوزەد کرا لە ساڵی ١٨٨٧ بەڕێوەچوو، کە تێیدا براوەی جامی یەکێتیی ئینگلتەرا، [[یانەی تۆپی پێی ئەستۆن ڤێلا|ئەستۆن ڤێلا]]، لە براوەی جامی سکۆتلەندا، ھیبێرنیانی بردەوە، کە ئەوکات تەنھا پاڵەوانیەتیی نیشتمانی بوون. یەکەم جار کە پاڵەوانەکانی دوو خولی ئەورووپی یەکتریان بینی لەو پاڵەوانیەتییەدا بوو کە بە پاڵەوانیەتیی جیھانیی ١٨٩٥ ناسرابوو، کاتێک پاڵەوانی ئینگلتەرا، سەندەرلاند، بە ئەنجامی ٥-٣ لە پاڵەوانی سکۆتلەندا، ھارت ئۆف میدلۆتیانی بردەوە.<ref name=blazed/> شایەنی باسە، پێکھاتەی سەندەرلاند لە پاڵەوانیەتیی جیھانیی ١٨٩٥دا بە تەواوی لە یاریزانی سکۆتلەندی پێکھاتبوو. بەپێی وتەی فیفا، یەکەم ھەوڵ بۆ دروستکردنی پاڵەوانیەتییەکی جیھانیی تۆپی پێی یانەکان لە ساڵی ١٩٠٩ بوو، ٢١ ساڵ پێش یەکەم [[جامی جیھانیی فیفا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71488/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029194727/http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=71488/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Maintaining the Corporate Image |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> جامی سێر تۆماس لیپتۆن لە ساڵانی ١٩٠٩ و ١٩١١ لە ئیتاڵیا بەڕێوەچوو و یانەکانی ئینگلیزی، ئیتاڵی، ئەڵمانی و سویسری تێیدا بەشدار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/classicfootball/history/game/historygame4.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070630151553/http://www.fifa.com/classicfootball/history/game/historygame4.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The History of Football |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> یانەی ھەواسکاری ئینگلیزی، وێست ئۆکلاند، لە ھەردوو جارەکەدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا. بیرۆکەی ئەوەی کە فیفا دەبێت پاڵەوانیەتیی نێودەوڵەتیی یانەکان ڕێکبخات، دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاکانی دەیەی ١٩٥٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesl/lipton-trophy.html |دوایین١=Veronese |یەکەم١=Andrea |سەردێڕ=Sir Thomas Lipton Trophy (Torino) |بڵاوکەرەوە=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> لە ساڵی ١٩٥١، یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیل پاڵەوانیەتیی "کۆپا ڕیۆ"ی دروست کرد، کە لە بەڕازیل بە "جامی پاڵەوانانی جیھان" ناسرابوو، بە ئامانجی ئەوەی ببێتە جامی جیھانیی یانەکان. کاتێک پرسیار لە جوولس ڕیمێی سەرۆکی فیفا کرا سەبارەت بە بەشداریی فیفا، ئەو وتی کە پاڵەوانیەتییەکە لەژێر دەسەڵاتی فیفادا نییە چونکە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیلەوە ڕێکخراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1951/04/05/pagina-3/1351260/pdf.html |سەردێڕ=Importantes Declaraciones de Mr. Jules Rimet, presidente de la F.I.F.A |پەڕە=٣|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ١٩٥١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> پاڵمێراس لە یاریی کۆتاییی کۆپا ڕیۆی ١٩٥١ لە [[یاریگای ماراکانا|ماراکانا]] لەبەردەم زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار بینەردا لە [[یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس|یۆڤێنتوسی]] بردەوە و لەلایەن تەواوی میدیای بەڕازیلەوە وەک یەکەم پاڵەوانی جیھانیی یانەکان ستایش کرا. لە دەیەی ١٩٥٠دا، پاڵەوانیەتیی "پیکەنیا کۆپا دێل مۆندۆ" (جامی جیھانیی بچووک) لە ڤەنزوێلا لە نێوان ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧ بەڕێوەچوو. لە ساڵی ١٩٦٠، فیفا مۆڵەتی بە "خولی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ" دا، کە بە ئامانجی دروستکردنی جامی جیھانیی یانەکان دامەزرا بوو، بە ڕەزامەندیی ستانلی ڕۆس کە ئەوکات بووبووە سەرۆکی فیفا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19610524-26404-nac-0017-999-17-not/busca/FIFA |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 24 DE Maio DE 1961 |پەڕە=١٧|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٦١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> ھەر لەو ساڵەدا، جامی ئینتەرکۆنتیننتال دامەزرا. === جامی ئینتەرکۆنتیننتال و پێشنیارە سەرەتایییەکانی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا === {{سندووقی وتە | quote = ئێمە دەمانەوێت نازناوەکە ببەینەوە، نەک ئەوەندە بۆ خۆمان، بەڵکو بۆ ئەوەی ڕێگری لە ڕاسینگ بکەین ببێتە پاڵەوان. | source =—جۆک ستین، ڕاھێنەری [[سێلتیک]]، ١٩٦٥-١٩٧٨، لە لێدوانێکدا پێش یاریی پلەی ئۆفی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦٧ کە بە 'شەڕی مۆنتیڤیدیۆ' ناسراوە؛ ''ئیڤنینگ تایمز''، ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧.<ref name="Reference 38" /> | align = right | width = 33% }} {{سندووقی وتە | quote = یانە ھۆڵەندییەکە، [[یانەی تۆپی پێی ئایاکس ئامستردام|ئەیاکس]]، بەبێ ھیچ کێشەیەک سەرکەوتنێکی بەدەستھێنا و ئەم یارییە لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی ئاساییی جامی ئەورووپا قورستر نەبوو. | source =—ڕۆژنامەنووسێکی ھۆڵەندی لە ئەمستردام، لە لێدوانێکدا لەسەر کوالێتیی پاڵەوانیەتییەکە و ڕکابەرەکەی ئەیاکس دوای جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٧٢؛ ''دی تەلەگراف''، ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1972/09/30/pagina-13/979350/pdf.html |سەردێڕ=Cruyff: "Demasiada lentitud de los argentinos en sus ofensivas" |trans-title=Cruyff: "The Argentine offensive is way too slow" |پەڕە=١٣|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ١٩٧٢|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> | align = right | width = 33% }} {{سندووقی وتە | quote = بێباکی و گوێنەدانی ھاندەران تاکە ڕوونکردنەوەیە بۆ شکستە دارایییەکەمان [لە جامی نێو کیشوەریدا]. زۆر باشتر دەبوو ئەگەر یارییەکی دۆستانەمان بکردایە ھاوشێوەی ئەوەی کە لە ١١ی کانوونی دووەم لە تەلئەبیب ئەنجامی دەدەین، لە بەرامبەر ٢٥٥ ھەزار دۆلاری ئەمریکی. | source =—دیتمار کرامر، ڕاھێنەری [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]]، ١٩٧٥-١٩٧٧، لە لێدوانێکدا لەسەر گرنگیی کەم، شکۆ و پاداشتی جامی نێو کیشوەری دوای سەرکەوتنی یانەکەی لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٧٦؛ ''جۆرناڵ دوو برازیل''، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٦.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?nid=0qX8s2k1IRwC&dat=19761222&printsec=frontpage&hl=pt-BR |سەردێڕ=Taça não interessa mais aos alemães |trans-title=The tournament holds no interest from the Germans |پەڕە=٢٠|ئیش=[[Jornal do Brasil]] |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> | align = right | width = 33% }} پاڵەوانیەتیی پاریس (بە فەڕەنسی: ''Tournoi de Paris'') پاڵەوانیەتییەک بوو کە لە سەرەتادا بۆ کۆکردنەوەی باشترین یانەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور دامەزرا؛ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٥٧ ئەنجامدرا کاتێک ڤاسکۆ دا گاما، پاڵەوانی ڕیۆ دی ژانێرۆ، لە یاریی کۆتاییدا لە پارک دی پرێنس بە ئەنجامی ٤-٣ لە [[ڕیال مەدرید]]ی پاڵەوانی ئەورووپای بردەوە. یارییەکە وەک یەکەم ڕووبەڕووبوونەوەی "باشترینی ئەورووپا دژی باشترینی ئەمریکای باشوور" ستایش کرا، چونکە یەکەم پاڵەوانیەتیی نێو کیشوەریی ڕیال مەدرید بوو وەک پاڵەوانی ئەورووپا. لە ساڵی ١٩٥٨، ڕیال مەدرید ڕەتی کردەوە بەشداری لە پاڵەوانیەتیی پاریسدا بکات بە بیانووی ئەوەی کە یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٥٧-١٩٥٨ تەنھا پێنج ڕۆژ دوای پاڵەوانیەتییەکە بوو. لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨، ژواو ھاڤەلانژ، سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی بەڕازیل، لە کۆبوونەوەیەکی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا (یوێفا) وەک میوانێک، بڕیاری دروستکردنی پاڵەوانیەتیی "باشترینەکانی ئەورووپا دژی باشترینەکانی ئەمریکای باشوور"ی ڕاگەیاند بە پشتگیریی یوێفا و کۆنمیبۆڵ: [[جامی لیبێرتادۆرێس]]، کە ھاوتای ئەمریکای باشووری خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا بوو، و [[جامی ئینتەرکۆنتیننتال]]، کە پاڵەوانیەتییەک بوو لەژێر سەرپەرشتیی ھەردوو یەکێتییەکە بۆ دیاریکردنی "باشترین یانەی جیھان". ڕیال مەدرید یەکەم جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦٠ی لە ساڵی ١٩٦٠دا بردەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://historiayfutbol.obolog.com/copa-libertadores-america-25746 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080305212255/http://historiayfutbol.obolog.com/copa-libertadores-america-25746 |ڕەوشی ناونیشان=usurped |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=¿Qué es la Copa Libertadores de América? |trans-title=What is the Copa Libertadores de América? |دوایین١=Carluccio |یەکەم١=Jose |ئیش=Historia y Fútbol |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/goodbye-toyota-cup-hello-fifa-club-world-championship-95645 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200211042106/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/goodbye-toyota-cup-hello-fifa-club-world-championship-95645 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Goodbye Toyota Cup, hello FIFA Club World Championship |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> و خۆی بە ''پاڵەوانی جیھان'' ناوبرد تا فیفا ھاتە ناو بابەتەکەوە و ناڕەزایەتیی دەربڕی؛ فیفا ئاماژەی بەوە کرد کە پاڵەوانیەتییەکە ڕێگەی بە ھیچ پاڵەوانێکی دەرەوەی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور نەداوە بەشداری بکات، بۆیە ڕایگەیاند کە یانەکان تەنھا دەتوانن بانگەشەی نازناوی پاڵەوانی نێو کیشوەری بکەن لە پاڵەوانیەتییەکدا کە لە نێوان دوو ڕێکخراوی کیشوەریدا ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1979/06/08/pagina-2/1055660/pdf.html?search=copa|سەردێڕ=La Copa Intercontinental, un perro sin amo|ئیش=Mundo Deportivo|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|زمان=es}}</ref> فیفا ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕێکخەران پاڵەوانیەتییەکە وەک یارییەکی دۆستانە یان تایبەت لە نێوان دوو ڕێکخراودا نەبینن، ڕێگری لە بەڕێوەچوونی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦١ دەکات.<ref name="NYC">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F7061FFA3B5912738DDDAD0A94DD405B818AF1D3 |سەردێڕ=Bangu, Karlsruhe Play Tonight in Polo Grounds Soccer Game; Permission is Received by International League to Continue its Schedule |دوایین١=Briordy |یەکەم١=William |ئیش=[[نیویۆرک تایمز]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٦١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> جامی ئینتەرکۆنتیننتال سەرنجی کیشوەرەکانی تری ڕاکێشا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19600115-25985-nac-0018-999-18-not/busca/York+torneio |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 15 DE Janeiro DE 1960 |پەڕە=١٨|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی باکوور و ناوەڕاستی ئەمریکا، [[کۆنکاکاف]]، لە ساڵی ١٩٦١ بۆ چەند ھۆکارێک دامەزرا، یەکێکیان ھەوڵدان بوو بۆ بەشداریکردنی یانەکانی لە جامی لیبێرتادۆرێس و، بەم شێوەیە، لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19610820-26480-nac-0029-999-29-not/busca/Norte+Central |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 20 DE Agosto DE 1961 |پەڕە=٢٩|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ١٩٦١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> بەڵام، داواکارییەکەیان بۆ بەشداریکردن لە ھەردوو پاڵەوانیەتییەکەدا ڕەت کرایەوە. دواتر، جامی پاڵەوانانی کۆنکاکاف لە ساڵی ١٩٦٢ دەستی پێکرد. بەھۆی توندوتیژیی یانەکانی ئەرجەنتین و ئوروگوای لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا، لە کۆتایییەکانی دەیەی ١٩٦٠دا چەندین جار داوا لە فیفا کرا کە سزا بسەپێنێت و پاڵەوانیەتییەکە ڕێکبخات.<ref name="Reference 12">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1967/11/01/pagina-4/931628/pdf.html?search=intercontinental%20fifa |سەردێڕ=La Copa Intercontinental de futbol debe ser oficial |trans-title=Football's Intercontinental Cup should be given official status |پەڕە=٤|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> بەڵام فیفا ھەموو داواکارییەکانی ڕەت کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1969/07/25/pagina-10/966431/pdf.html?search= |سەردێڕ=El proyecto de Copa del Mundo se discutira en Mejico |trans-title=The Club World Cup project will be discussed in Mexico |پەڕە=١٠|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ١٩٧٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> یەکەم داواکاری لە ساڵی ١٩٦٧ بوو، دوای یارییەکی پلەی ئۆف کە بە "[[جامی نێو کیشوەری ١٩٦٧|شەڕی مۆنتیڤیدیۆ]]" ناوزەد کرا.<ref name="Reference 14">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1966/07/27/pagina-6/936416/pdf.html?search=intercontinental |سەردێڕ=La FIFA, no controla la Intercontinental |trans-title=FIFA does not control the Intercontinental Cup |پەڕە=٦|ئیش=[[موندۆ دیپۆرتیڤۆ]] |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=es}}</ref> یەکێتیی تۆپی پێی سکۆتلەندا، لە ڕێگەی سەرۆکەکەی، ویلی ئالانەوە، داوای لە فیفا کرد پاڵەوانیەتییەکە بناسێنێت بۆ ئەوەی ڕێسا فوتبۆڵییەکان جێبەجێ بکرێن؛ فیفا وەڵامی دایەوە کە ناتوانێت چاودێریی پاڵەوانیەتییەک بکات کە خۆی ڕێکی ناخات. {{وتەی ڕازێندراوە|''کۆنمیبۆڵ ئەو لایەنەیە کە بەرپرسە لە کۆنترۆڵکردنی ڕێکخستنی پاڵەوانیەتییەکە لە ئەمریکای باشوور لە نێوان پاڵەوانەکانی ئەورووپا و ئەمریکای [باشوور]، پاڵەوانیەتییەک کە فیفا بە دۆستانەی دادەنێت. ئێمە پێمان وانییە گونجاو بێت کە فیفا دەست لەو بابەتە وەربدات.''}} [[پەڕگە:Stanley Rous.jpg|thumb|170px|ستانلی ڕۆس دەتوانرێت وەک یەکێک لە "باوکە دامەزرێنەرەکانی" ڕێگای دروستبوونی جامی جیھانیی یانەکان دابنرێت. وەک ناوبژیوان، بەشداریی لە جامی نەتەوەکانی ١٩٣٠ کرد. وەک بەرپرسێکی تۆپی پێ، پشتگیریی کۆپا ڕیۆ و خولی نێودەوڵەتیی تۆپی پێی کرد. وەک سەرۆکی فیفا، یەکەم بەرپرسی فیفا بوو کە پێشنیاری فراوانکردنی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی کرد بۆ جامی جیھانیی یانەکان لەژێر چاودێریی فیفادا، پێشنیارێک کە لە ساڵی ١٩٦٧ کردی و دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ بوو بە جامی جیھانیی یانەکانی فیفا]] ڕێنێ کورتێ، جێگری سکرتێری گشتیی فیفا، لە ساڵی ١٩٦٧دا وتارێکی نووسی و ڕایگەیاند کە فیفا جامی ئینتەرکۆنتیننتالی وەک "یارییەکی دۆستانەی ئەورووپی-ئەمریکای باشوور" دەبینێت. ئەمە لەلایەن ستانلی ڕۆسی سەرۆکی فیفاوە پشتڕاست کرایەوە. بە دانانی پاڵەوانیەتیی یانەکانی ئاسیا و ئەمریکای باکوور لە ساڵی ١٩٦٧دا، فیفا بیرۆکەی چاودێریکردنی جامی ئینتەرکۆنتیننتالی خستەڕوو ئەگەر ئەو یەکێتییانەش لەخۆ بگرێت. ستانلی ڕۆس وتی کە کۆنکاکاف و یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا لە ساڵی ١٩٦٧دا داوای بەشداریکردنی پاڵەوانەکانیان لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا کردبوو؛ بەڵام پێشنیارەکە بە وەڵامێکی نەرێنی لەلایەن یوێفا و کۆنمیبۆڵەوە ڕووبەڕوو بووەوە. جامی ئینتەرکۆنتیننتالی ١٩٦٨ و ١٩٦٩ بە ھەمان شێوەی توندوتیژ کۆتاییان ھات، کە [[مات بەزبی]] ڕاھێنەری [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]] پێداگریی کرد کە "دەبێت ئەرجەنتینییەکان لە ھەموو پاڵەوانیەتییەکانی تۆپی پێ قەدەغە بکرێن. فیفا دەبێت بە جددی دەستێوەردان بکات." لە ساڵی ١٩٧٠، لیژنەی جێبەجێکاری فیفا پێشنیاری دروستکردنی جامی جیھانیی یانەکانی فرە کیشوەریی کرد، کە تەنھا سنووردار نەبێت بە ئەورووپا و ئەمریکای باشوور، بەڵکو یەکێتییەکانی تریش لەخۆ بگرێت؛ بەڵام بیرۆکەکە بەھۆی بەرگریی یوێفاوە سەرکەوتوو نەبوو. لە ساڵی ١٩٧٣، ڕۆژنامەی فەڕەنسیی ''لێکیپ''، کە یارمەتیدەر بوو لە دامەزراندنی جامی ئەورووپا، پێشنیاری کرد سپۆنسەریی جامی جیھانیی یانەکان بکات کە لە نێوان پاڵەوانەکانی ئەورووپا، ئەمریکای باشوور، ئەمریکای باکوور و ئەفریقادا بەڕێوە بچێت، کە تاکە پاڵەوانیەتیی کیشوەریی یانەکان بوون لەو کاتەدا. پاڵەوانیەتییەکە وا دانرابوو کە لە نێوان ئەیلوول و تشرینی یەکەمی ١٩٧٤ لە [[پاریس]] بەڕێوە بچێت. نەرێنیبوونی توندی ئەورووپییەکان ڕێگریی لەم کارە کرد. بەھۆی کشانەوەی بەردەوامی یانە ئەورووپییەکان لە جامی ئینتەرکۆنتیننتال لە دەیەی ١٩٧٠دا، کۆمپانیای بازاڕکردنی بەریتانی، وێست نالی، لە ساڵی ١٩٨٠ لەلایەن یوێفا و کۆنمیبۆڵەوە بە کرێ گیرا بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێکی گونجاو. [[تۆیۆتا]]، لە ڕێگەی وێست نالییەوە، پاڵەوانیەتییەکەی گرتە ئەستۆ و ناوی گۆڕی بۆ ''جامی تۆیۆتا''، کە یارییەکی تاکە یاری بوو لە ژاپۆن ئەنجام دەدرا. جامی تۆیۆتا بەھۆی ھاندانی داراییەوە پێشوازیی لێکرا، چونکە یانەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور کێشەی داراییان ھەبوو. بۆ پاراستنی خۆیان لە ئەگەری کشانەوەی ئەورووپییەکان، تۆیۆتا، یوێفا، و ھەموو بەشداربووانی جامی ئەورووپا گرێبەستی ساڵانەیان واژۆ دەکرد کە براوەکانی جامی ئەورووپا ناچار دەکرد بەشداری لە جامی ئینتەرکۆنتیننتالدا بکەن، وەک مەرجێک کە یوێفا بۆ بەشداریکردنی یانەکان لە جامی ئەورووپادا داینابوو، ئەگینا ڕووبەڕووی داوای یاسایی نێودەوڵەتی لەلایەن یوێفا و تۆیۆتاوە دەبوونەوە. === کردنەوە (٢٠٠٠–٢٠٠١) === {{سندووقی وتە | quote = مانچستەر یونایتد ئەمە بە دەرفەتێک دەبینێت بۆ کێبڕکێکردن لەسەر شەرەفی کۆتاییی بوون بە یەکەمین پاڵەوانی جیھانیی یانەکان. | source =—مارتن ئێدوەردز، سەرۆکی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد |مانچستەر یونایتد]]، ١٩٨٠-٢٠٠٢، لە لێدوانێکدا لەسەر پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا؛ ''ھەواڵەکانی بی بی سی''، ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/football/fa_carling_premiership/381662.stm |سەردێڕ=United pull out of FA Cup |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی]] |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> | align = right | width = 33% }} چوارچێوەی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٠|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٠]] ساڵانێک پێشتر دانرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://acervo.estadao.com.br/pagina/#!/19940616-36765-spo-0030-esp-e2-not/busca/verdadeiro+mundial+clubes |سەردێڕ=O ESTADO DE S. PAULO: PÁGINAS DA EDIÇÃO DE 16 DE Junho DE 1994 |پەڕە=٣٠|ئیش=[[O Estado de S. Paulo]] |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ١٩٩٤|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt}}</ref> بە وتەی [[سێپ بلاتەر]]، بیرۆکەی پاڵەوانیەتییەکە لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٣ لە [[لاس ڤێگاس]]ی ویلایەتە یەکگرتووەکان لەلایەن [[سیلڤیۆ بێرلوسکۆنی]]یەوە، سەرۆکی [[ئەی سی میلان]]، پێشکەش بە لیژنەی جێبەجێکار کرا.<ref name="Reference 35">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/blatter-the-club-world-championship-holds-promise-for-the-future-71591 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200725073637/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/blatter-the-club-world-championship-holds-promise-for-the-future-71591 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Blatter: "The Club World Championship holds promise for the future" |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> بەو پێیەی ھەموو یەکێتییە کیشوەرییەکان پاڵەوانیەتییەکی کیشوەریی جێگیریان ھەبوو، فیفا ھەستی کرد کە گونجاوە پاڵەوانیەتییەکی جیھانیی یانەکان ھەبێت. لە سەرەتادا، نۆ کاندید ھەبوون بۆ میوانداریکردنی پاڵەوانیەتییەکە: چین، بەڕازیل، مەکسیک، پاراگوای، عەرەبستانی سعوودی، تاھیتی، تورکیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئوروگوای. لە نۆ کاندیدەکە، تەنھا عەرەبستانی سعوودی، مەکسیک، بەڕازیل و ئوروگوای ئارەزووی خۆیان بۆ فیفا پشتڕاست کردەوە. لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٩٩، فیفا بەڕازیلی بۆ میوانداریکردنی پاڵەوانیەتییەکە ھەڵبژارد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://acervo.folha.com.br/leitor.do?numero=14274&keyword=Fifa%2CMorumbi%2CMaracana&anchor=704604&origem=busca&originURL=&pd=7029a4ba61ad255fa1e44f9dcc15b10a|سەردێڕ=Brasil recebe o primeiro mundial de clubes|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ١٩٩٩|ئیش=Folha de S.Paulo|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|زمان=pt-br}}</ref> {{سندووقی وتە | quote = ئەوان وا بانگەشەیان دەکرد کە ئینگلیزەکان بایەخ بە پاڵەوانیەتیی جیھانی نادەن، کەچی بی بی سی ٦٠ کەسی ناردبوو بۆ ڕووماڵکردنی پاڵەوانیەتییەکە. ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە ئەمە گرنگترین پاڵەوانیەتی بووە کە لە مێژووی خۆیاندا بەشدارییان تێدا کردووە. ئەوان ھاتنە ئێرە وایان دەزانی بە ئاسانی دەیبەنەوە، بەڵام حیسابیان بۆ ھێزی ڤاسکۆ نەکردبوو. ھیچ یاریزانێکی مانچستەر لە ئێستادا لە پێکھاتەی ڤاسکۆدا جێی نابێتەوە. بەڕازیلییەکان باشترین یاریزانانی جیھانن، ئەورووپییەکان تەنانەت لێیان نزیکیش نابنەوە. | source =—یوریکۆ میراندا، جێگری سەرۆکی یانەی [[ڤاسکۆ دا گاما]]، ١٩٨٦-٢٠٠٠، لە لێدوانێکدا لەسەر گرنگیی پاڵەوانیەتییەکە لای میدیاکانی بەریتانیا و ئاستی تۆپی پێی ئەورووپا و بەڕازیل دوای بردنەوەی یانەکەی ٣-١ لە مانچستەر یونایتد؛ ''ئیندیپێندێنت ئۆنلاین''، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iol.co.za/sport/reds-in-rio-to-drink-taunts-gerson-1.332008#.UUJPrFeXm_I |سەردێڕ=Reds in Rio to drink, taunts Gerson |ئیش=[[Independent Online (South Africa)|Independent Online]] |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> | align = left | width = 33% }} یەکەم پاڵەوانیەتی بە ھەشت یانەی بەشداربووەوە دەستی پێکرد: یانە بەڕازیلییەکان کۆرنتیانس و [[ڤاسکۆ دا گاما]]، یانەی ئینگلیزی مانچستەر یونایتد، یانەی مەکسیکی نیکاکسا، یانەی مەغریبی ڕەجا کازابلانکا، یانەی ئیسپانی ڕیال مەدرید، یانەی سعوودی [[یانەی تۆپی پێی نەسر|ئەلنەسر]]، و یانەی ئوسترالی ساوس مێلبۆرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/who-will-down-history-71904 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190106010312/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/who-will-down-history-71904 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Who will go down in history? |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> یەکەم گۆڵی پاڵەوانیەتییەکە لەلایەن نیکۆلاس ئانێلکای یاریزانی ڕیال مەدریدەوە لە دژی ئەلنەسر تۆمارکرا؛ یارییەکە ٣-١ لە بەرژەوەندیی ڕیال مەدرید کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/brazil2000/matches/round=3693/match=18534/index.html |سەردێڕ=Real Madrid – Al Nassr |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> یاریی کۆتایی بە تەواوی بەڕازیلی بوو، ھەروەھا تاکە یاریی کۆتایی بوو کە تێیدا لایەنێک سوودی لە میوانداریکردنی خۆی وەردەگرت.<ref name="Reference 34">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/brazil2000/matches/round=3695/match=22236/index.html |سەردێڕ=Corinthians – Vasco da Gama |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> ڤاسکۆ دا گاما نەیتوانی سوود لە پشتگیریی ھاندەرانی ناوخۆی خۆی وەربگرێت و بە لێدانی یەکلاکەرەوە بە ئەنجامی ٤-٣ لە کۆرنتیانس دۆڕا، دوای یەکسانبوونی ٠-٠ لە کاتی ئاسایی و زیادکراودا.<ref name="Corinthians">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.corinthians.com.br/site/futebol/titulos/ |سەردێڕ=Futebol: Titulos |trans-title=Football: Titles |ئیش=[[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣|زمان=pt|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304185528/http://corinthians.com.br/site/futebol/titulos/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="BBC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1999/12/99/world_club_championship/604434.stm |بڵاوکەرەوە=[[ھەواڵەکانی بی بی سی|BBC News]] |سەردێڕ=Corinthians crowned world champions |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠١]] وا دانرابوو کە لە ئیسپانیا بە بەشداریی ١٢ یانە بەڕێوە بچێت. بەڵام لە ١٨ی ئایار ھەڵوەشایەوە، بەھۆی کۆمەڵێک ھۆکارەوە کە گرنگترینیان داڕمانی کۆمپانیای بازاڕکردنی فیفا، ''ئینتەرناشناڵ سپۆرت ئەند لێژەر'' بوو. فیفا بڕیاریدا لەگەڵ یوێفا، کۆنمیبۆڵ و تۆیۆتا جامی ئینتەرکۆنتیننتال و پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکان تێکەڵ بکات بۆ یەک پاڵەوانیەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/toyota-confirmed-fifa-club-world-championship-2005-naming-partner-96696-x2694 |سەردێڕ=Toyota confirmed as FIFA Club World Championship 2005 naming partner |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> === پاڵەوانیەتییەکانی دەرکردن (٢٠٠٥–٢٠٢٣) === [[پەڕگە:FC Barcelona Team 2011.jpg|thumb|[[پێپ گواردیۆلا]] دوای بردنەوەی [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١]]، کە بە ئەنجامی ٤-٠ لە یانەی سانتۆسی بردەوە، لەلایەن یاریزانانەوە بەرز کراوەتەوە.|alt=کۆمەڵێک یاریزانی تۆپی پێ، کە لە کاتی وێنەکەدا بۆ یانەی بارسێلۆنا یارییان دەکرد، ڕاھێنەرەکەیان بەرز دەکەنەوە دوای بردنەوەی دووەم جامی جیھانیی یانەکانیان.]] وەشانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٥|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٥]] کورتتر بوو و تەنھا شەش پاڵەوانی کیشوەریی لەخۆ گرتبوو، نوێنەرانی کۆنمیبۆڵ و یوێفا ڕاستەوخۆ دەگەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی. یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ نازناوەکەی بردەوە دوای بردنەوەی لە [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] بە گۆڵێکی مینیرۆ، کە بووە یەکەم یاریزان لە یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکاندا گۆڵ تۆمار بکات. ئینتەرناسیۆنال لە پاڵەوانیەتیی ٢٠٠٦ نازناوەکەی بۆ بەڕازیل ھێشتەوە دوای بردنەوەی لە بارسێلۆنا لە یاریی کۆتاییدا. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٧|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٧]]، زاڵبوونی بەڕازیل شکێنرا کاتێک ئەی سی میلان بە ئەنجامی ٤-٢ لە بۆکا جونیۆرزی بردەوە. ساڵی دواتر، مانچستەر یونایتد بە بردنەوەی لە یانەی ئیکوادۆری، لیگا دی کیتۆ، بووە پاڵەوانی جیھانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٨|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٨]]. [[پەڕگە:Corinthians Club World Cup 2012.jpg|thumb|left|کۆرنتیانس دووەم نازناوی جیھانیی خۆی بەدەستھێنا دوای بردنەوەی لە [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] بە ئەنجامی ١-٠ لە یاریی کۆتاییدا، و ئەو ساڵەی بەبێ دۆڕان لە یارییە نێودەوڵەتییەکاندا تەواو کرد و تەنھا چوار گۆڵی لێ کرا.|alt=یاریزانانی کۆرنتیانس ئاھەنگ دەگێڕن.]] میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان میوانداریی پاڵەوانیەتییەکانی ٢٠٠٩ و ٢٠١٠ی کرد. بارسێلۆنا نازناوی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٠٩|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٩ی]] بردەوە دوای بردنەوەی لە ئێستودیانتێس لە کاتی زیادکراودا بە گۆڵێکی [[لیۆنێل مێسی]] و شەش نازناوی مێژوویی (Sextuple) تەواو کرد. [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٠|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٠]] یەکەم یاریی کۆتاییی بەخۆیەوە بینی کە یانەیەکی دەرەوەی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور تێیدا بوو: یانەی کۆنگۆیی تی پی مازێمبێ لە یاریی پێش کۆتاییدا لە ئینتەرناسیۆنالی بردەوە، بەڵام لە یاریی کۆتاییدا بە ئینتەرناسیۆنالێ میلانۆ دۆڕا، کە بەمەش پێنجەم نازناوی خۆی (Quintuple) بەدەستھێنا. جامی جیھانیی یانەکان بۆ پاڵەوانیەتییەکانی ٢٠١١ و ٢٠١٢ گەڕایەوە ژاپۆن. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١]]، بارسێلۆنا بە ئاسانی نازناوەکەی بردەوە. [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٢|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٢]] کۆتاییی بە زاڵبوونی ئەورووپا ھێنا کاتێک کۆرنتیانس لە یاریی کۆتاییدا بە ئەنجامی ١-٠ لە چێڵسیی بردەوە و جامەکەی گەڕاندەوە بۆ بەڕازیل. [[پەڕگە:Zinedine Zidane by Tasnim 02.jpg|thumb|right|[[زینەدین زیدان]] لە کاتی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا لە '''پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٧'''. [[ڕیال مەدرید]] بووە یەکەم یانە کە نازناوەکەی پاراست دوای ئەوەی '''پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦یشی''' بردبووەوە.|alt=زێنەدین زیدان]] پاڵەوانیەتییەکانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٣|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٣]] و [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٤|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٤]] بۆ مەغریب گواسترانەوە. لە ٢٠١٣دا، یانەی میواندار ڕەجا کازابلانکا گەیشتە یاریی کۆتایی بەڵام بە بایەرن میونشن دۆڕا. لە ٢٠١٤دا ڕیال مەدرید نازناوەکەی بردەوە. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٥|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٥]]، بارسێلۆنا سێیەم نازناوی خۆی بەدەستھێنا. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٦|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦]]، یانەی ژاپۆنی کاشیما ئانتلێرز گەیشتە یاریی کۆتایی بەڵام بە ڕیال مەدرید دۆڕا، کە بە ھاتریکێکی [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] نازناوەکەی مسۆگەر کرد. لە ٢٠١٧دا، ڕیال مەدرید بووە یەکەم یانە کە توانیی نازناوەکەی بپارێزێت. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٨|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٨]]، یانەی ئەلعەینی ئیماراتی گەیشتە یاریی کۆتایی بەڵام بە ڕیال مەدرید دۆڕا، کە بووە یەکەم یانە سێ ساڵ لەسەریەک نازناوەکە بباتەوە. [[قەتەر]] میوانداریی پاڵەوانیەتییەکانی ٢٠١٩ و ٢٠٢٠ی کرد. لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٩|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٩دا]]، لیڤەرپوول بۆ یەکەم جار نازناوەکەی بردەوە. لە یاریی کۆتاییی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٠|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٠دا]]، بایەرن میونشن نازناوەکەی بردەوە و شەش نازناوی مێژوویی (Sextuple) خۆی تەواو کرد. پاڵەوانیەتیی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢١|پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢١]] لەلایەن چێڵسییەوە بردرایەوە. === فراوانکردن === لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٦، [[جیانی ئینڤانتینۆ]]ی سەرۆکی فیفا پێشنیاری کرد کە جامی جیھانیی یانەکان بۆ ٣٢ یانە فراوان بکرێت و لە ساڵی ٢٠١٩ەوە بۆ مانگی حوزەیران بگوازرێتەوە، بۆ ئەوەی ھاوسەنگتر و سەرنجڕاکێشتر بێت بۆ کەناڵەکانی پەخش و سپۆنسەرەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=FIFA boss suggests 32-team Club World Cup in 2019|ناونیشان=http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifa-infantino-32-team-club-world-cup-2019-1.3857019|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=CBC Sports|agency=Associated Press|بڵاوکەرەوە=Canadian Broadcasting Corporation|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٧، فیفا گفتوگۆی لەسەر پێشنیارەکان کرد بۆ فراوانکردنی پاڵەوانیەتییەکە بۆ ٢٤ یانە و ئەنجامدانی ھەر چوار ساڵ جارێک تا ساڵی ٢٠٢١، وەک جێگرەوەی [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=FIFA considering 24-team Club World Cup to be played in summer|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/fifa-club-world-cup/story/3251358/fifa-considering-24-team-club-world-cup-to-be-played-in-summer|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|agency=Associated Press|ئیش=ESPN|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> پاڵەوانیەتییە نوێیەکە کە بڕیار بوو بە ٢٤ یانە لە ساڵی ٢٠٢١ دەست پێبکات، بەڵام بەھۆی کێشەکانی خشتەبەندی کە لە ئەنجامی [[پەتای کۆڤید-١٩|پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ەوە]] دروست بوون، ھەڵوەشایەوە.<ref name="FIFA COVID">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.fifa.com/who-we-are/news/bureau-of-the-fifa-council-decisions-concerning-impact-of-covid-19 |سەردێڕ=Bureau of the FIFA Council decisions concerning impact of COVID-19 |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢، فیفا پاڵەوانیەتییەکی فراوانکراوی ڕاگەیاند کە ٣٢ یانە لەخۆدەگرێت و لە حوزەیرانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٥|٢٠٢٥]] دەستی پێیکرد .<ref name=ESPN2022/> یەکێتیی نێودەوڵەتیی یاریزانانی پیشەگەر و فۆڕەمی خولەکانی جیھان ھەردووکیان یەکسەر ڕەخنەیان لە پێشنیارەکە گرت.<ref name=ESPN2022/> لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣، فیفا پشتڕاستی کردەوە کە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] میوانداریی پاڵەوانیەتیی ٢٠٢٥ى کرد وەک پێشەکییەک بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=United States to host expanded 32-team Club World Cup in 2025 |ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37905292/united-states-host-expanded-32-team-club-world-cup-2025 |ئیش=ESPN |agency=Associated Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> ٣٢ یانەکە دابەش دەکرێنە سەر ٨ کۆمەڵەی ٤ یانەیی، کە دوو یانەی یەکەمی ھەر کۆمەڵەیەک سەردەکەون بۆ قۆناغی دەرکردن. ھەروەھا ئەنجومەنی فیفا بە کۆی دەنگ بیرۆکەی پاڵەوانیەتییەکی ساڵانەی یانەکانی لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە پەسەند کرد، کە ناوی [[جامی کیشوەرەکانی فیفا (تۆپی پێ)|جامی کیشوەرەکانی فیفا]]یە. شێوازی پاڵەوانیەتییەکە بووەتە ھۆی مشتومڕ، زۆرێک لە یانەکان و یەکێتییە نیشتمانییەکان دژایەتیی خشتەبەندییەکەیان کرد و فیفایان بەوە تۆمەتبار کرد کە پارەی لە پێش تەندروستیی یاریزانانەوە داناوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://onefootball.com/en/news/fifa-accused-of-prioritising-own-interests-after-revealing-club-world-cup-plans-38740610|سەردێڕ=FIFA accused of prioritising own interests after revealing Club World Cup plans|وێبگە=OneFootball|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> و ئاماژەی بەوەش کرد کە زیادکردنی جامی کیشوەرەکانی فیفای نوێ دەبێتە ھۆی زۆربوونی پاڵەوانیەتییەکان و تەندروستیی یاریزانان دەخاتە مەترسییەوە. == ئەنجامەکان == === یارییە کۆتایییەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%; text-align:center;" ! rowspan=2 | وەشان ! rowspan=2 | ساڵ ! rowspan=2 | میواندار ! colspan=3 | یاریی پلەی یەکەم ! colspan=3 | یاریی پلەی سێیەم ! rowspan=2 | ژ.<br>یانەکان |- ! براوەکان ! ئەنجام ! پلەی دووەم ! پلەی سێیەم ! ئەنجام ! پلەی چوارەم |- | ١ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا|کۆرنتیانس]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٠|٠-٠]] (ک.ز)<br>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[ڤاسکۆ دا گاما]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی نیکاکسا|نیکاکسا]] | ١–١ (ک.ز)<br>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[ڕیال مەدرید]] | ٨ |- | — | <s>[[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠١|٢٠٠١]]</s> | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} | style="background:#efefef;" colspan=6 | ''پاڵەوانیەتییەکە بەھۆی کێشەی داراییەوە ھەڵوەشایەوە'' | ١٢ |- | ٢ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٥|٢٠٠٥]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ|ساو پاولۆ]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٥|١–٠]] | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] | {{ئاڵا|کۆستاریکا}} [[یانەی دیپۆرتیڤۆ ساپریسا|ساپریسا]] | ٣–٢ | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی ئیتیحاد (جەدە)|ئەلئیتیحاد]] | ٦ |- | ٣ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی ئینتەرناسیۆنالی بەڕازیلی|ئینتەرناسیۆنال]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٦|١–٠]] | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٢–١ | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی ئەمریکی]] | ٦ |- | ٤ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیتاڵیا}} '''[[ئەی سی میلان|میلان]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٧|٤–٢]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[بۆکا جونیۆرز]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی ئوراوا ڕێد دایمۆندز]] | ٢-٢<br/>{{small|(٤-٢) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|توونس}} [[یانەی وەرزشیی ئەستێرەی ساحیلی]] | ٧ |- | ٥ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٨|١–٠]] | {{ئاڵا|ئیکوادۆر}} [[لیگا دی کیتۆ]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی گامبا ئۆساکا]] | ١–٠ | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی پاچوکا]] | ٧ |- | ٦ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢–١]] (ک.ز) | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[یانەی ئێستودیانتێس]] | {{ئاڵا|کۆریای باشوور}} [[یانەی پۆھانگ ستیلرز]] | ١–١<br/>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی ئەتلانتی]] | ٧ |- | ٧ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیتاڵیا}} '''[[ئینتەر میلان]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٠|٣–٠]] | {{ئاڵا|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} [[تی پی مازێمبێ]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی ئینتەرناسیۆنالی بەڕازیلی|ئینتەرناسیۆنال]] | ٤–٢ | {{ئاڵا|کۆریای باشوور}} [[یانەی سیۆنگنام]] | ٧ |- | ٨ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١|٢٠١١]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١١|٤–٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی سانتۆس]] | {{ئاڵا|قەتەر}} [[یانەی ئەلسەدی قەتەری]] | ٠–٠<br/>{{small|(٥–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیوا ڕیسۆڵ]] | ٧ |- | ٩ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٢|٢٠١٢]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|بەڕازیل}} '''[[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا|کۆرنتیانس]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٢|١–٠]] | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی مۆنتێری]] | ٢–٠ | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٧ |- | ١٠ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٣|٢٠١٣]] | {{ئاڵا|مەغریب}} | {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٣|٢–٠]] | {{ئاڵا|مەغریب}} [[یانەی وەرزشیی ڕەجا|ڕەجا کازابلانکا]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی ئەتلەتیکۆ مینێرۆ]] | ٣–٢ | {{ئاڵا|چین}} [[یانەی تۆپی پێی گوانژۆ|گوانژۆ]] | ٧ |- | ١١ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | {{ئاڵا|مەغریب}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٤|٢–٠]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[سان لۆرێنزۆ]] | {{ئاڵا|نیوزیلاند}} [[یانەی ئۆکلاند سیتی]] | ١–١<br/>{{small|(٤–٢) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی کروز ئازول]] | ٧ |- | ١٢ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٥|٢٠١٥]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٥|٣–٠]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ڕیڤەر پلەیت]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی سانفرێس ھیرۆشیما]] | ٢–١ | {{ئاڵا|چین}} [[یانەی تۆپی پێی گوانژۆ|گوانژۆ]] | ٧ |- | ١٣ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٦|٤–٢]] (ک.ز) | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیما ئانتلێرز]] | {{ئاڵا|کۆلۆمبیا}} [[ئەتلەتیکۆ ناسیۆناڵ]] | ٢-٢<br/>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} |{{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی ئەمریکی]] | ٧ |- | ١٤ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٧|٢٠١٧]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٧|١–٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی گرێمیۆ]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی پاچوکا]] | ٤–١ | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[یانەی جەزیرە]] | ٧ |- | ١٥ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٨|٤–١]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[یانەی تۆپی پێی ئەلعەین|ئەلعەین]] | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ڕیڤەر پلەیت]] | ٤–٠ | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیما ئانتلێرز]] | ٧ |- | ١٦ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | {{ئاڵا|قەتەر}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠١٩|١–٠]] (ک.ز) | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی فلامینگۆ]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[یانەی مۆنتێری]] | ٢-٢<br/>{{small|(٤–٣) (ل.ی)}} | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | ٧ |- | ١٧ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | {{ئاڵا|قەتەر}} | {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} '''[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٠|١–٠]] | {{ئاڵا|مەکسیک}} [[تیگرێس]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٠-٠<br/>{{small|(٣–٢) (ل.ی)}} |{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی پاڵمێراس]] | ٦ |- | ١٨ | [[پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢١|٢٠٢١]] | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]]''' | [[یاریی کۆتاییی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢١|٢–١]] (ک.ز) | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی پاڵمێراس]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٤–٠ | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | ٧ |- | ١٩ | [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]] | {{ئاڵا|مەغریب}} | {{ئاڵا|ئیسپانیا}} '''[[ڕیال مەدرید]]''' | [[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٢|٥–٣]] | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی فلامینگۆ]] | ٤–٢ | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٧ |- | ٢٠ | [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٣|٢٠٢٣]] | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} | {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} '''[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]]''' | [[یاریی کۆتاییی جامی جیھانیی یانەکانی فیفای ٢٠٢٣|٤–٠]] | {{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی فڵوومێنێنسێ|فڵوومێنێنسێ]] | {{ئاڵا|میسر}} [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|ئەھلی]] | ٤–٢ | {{ئاڵا|ژاپۆن}} [[یانەی ئوراوا ڕێد دایمۆندز]] | ٧ |- | ٢١ | [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٥|٢٠٢٥]] | {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} | | {{ئاڵا|FRA}} '''[[یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان|پاریس سان جێرمان]]''' |} <br clear="all"> === ئەنجام بەپێی یانە === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ئەنجامی یانەکان لە جامی جیھانیی یانەکان |- ! style="text-align:right;"| یانە ! نازناوەکان ! پلەی دووەم ! ساڵانی بردنەوە ! ساڵانی پلەی دووەم |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[ڕیال مەدرید]] | align="center"|٥ || align="center"|٠ || ٢٠١٤، ٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨، ٢٠٢٢ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیسپانیا}} [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|بارسێلۆنا]] | align="center"|٣ || align="center"|١ || ٢٠٠٩، ٢٠١١، ٢٠١٥ || ٢٠٠٦ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی کۆرنتیانس پاولێستا|کۆرنتیانس]] | align="center"|٢ || align="center"|٠ || ٢٠٠٠، ٢٠١٢ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] | align="center"|٢ || align="center"|٠ || ٢٠١٣، ٢٠٢٠ || — |- ! style="text-align:right;" |{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی چێڵسی|چێڵسی]] | align="center" |٢ || align="center" |١ || ٢٠٢١ - ٢٠٢٥ || ٢٠١٢ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] | align="center"|١ || align="center"|١ || ٢٠١٩ || ٢٠٠٥ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی ساو پاولۆ|ساو پاولۆ]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٥ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی ئینتەرناسیۆنالی بەڕازیلی|ئینتەرناسیۆنال]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٦ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیتاڵیا}} [[ئەی سی میلان|میلان]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٧ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٠٨ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیتاڵیا}} [[ئینتەر میلان]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠١٠ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئینگلتەرا}} [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] | align="center"|١ || align="center"|٠ || ٢٠٢٣ || — |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[ڤاسکۆ دا گاما]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٠ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[بۆکا جونیۆرز]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٧ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئیکوادۆر}} [[لیگا دی کیتۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٨ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[یانەی ئێستودیانتێس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٠٩ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} [[تی پی مازێمبێ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٠ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی سانتۆس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١١ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|مەغریب}} [[یانەی وەرزشیی ڕەجا|ڕەجا کازابلانکا]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٣ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[سان لۆرێنزۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٤ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ڕیڤەر پلەیت]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٥ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|ژاپۆن}} [[کاشیما ئانتلێرز]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٦ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی گرێمیۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٧ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} [[یانەی تۆپی پێی ئەلعەین|ئەلعەین]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٨ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی فلامینگۆ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠١٩ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|مەکسیک}} [[تیگرێس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢٠ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی پاڵمێراس]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢١ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ھیلال]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢٢ |- ! style="text-align:right;"|{{ئاڵا|بەڕازیل}} [[یانەی تۆپی پێی فڵوومێنێنسێ|فڵوومێنێنسێ]] | align="center"|٠ || align="center"|١ || — || ٢٠٢٣ |} <br clear="all"> === ئەنجام بەپێی وڵات === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ئەنجام بەپێی وڵات |- ! style="text-align:right;"| وڵات ! نازناوەکان ! پلەی دووەم ! ساڵانی بردنەوە ! ساڵانی پلەی دووەم |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئیسپانیا}} | ٨ || ١ || ٢٠٠٩، ٢٠١١، ٢٠١٤، ٢٠١٥، ٢٠١٦، ٢٠١٧، ٢٠١٨، ٢٠٢٢ || ٢٠٠٦ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|بەڕازیل}} | ٤ || ٦ || ٢٠٠٠، ٢٠٠٥، ٢٠٠٦، ٢٠١٢ || ٢٠٠٠، ٢٠١١، ٢٠١٧، ٢٠١٩، ٢٠٢١، ٢٠٢٣ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئینگلتەرا}} | ٥ || ٢ || ٢٠٠٨، ٢٠١٩، ٢٠٢١، ٢٠٢٣ ، ٢٠٢٥ || ٢٠٠٥، ٢٠١٢ |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئیتاڵیا}} | ٢ || ٠ || ٢٠٠٧، ٢٠١٠ || — |- ! style="text-align:right;"| {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} | ٢ || ٠ || ٢٠١٣، ٢٠٢٠ || — |- ! style="text-align: right;" |{{ئاڵا|FRA}} |٢ |٠ |٢٠٢٥ |— |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|ئەرژەنتین}} | ٠ || ٤ || — || ٢٠٠٧، ٢٠٠٩، ٢٠١٤، ٢٠١٥ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|ئیکوادۆر}} | ٠ || ١ || — || ٢٠٠٨ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} | ٠ || ١ || — || ٢٠١٠ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|مەغریب}} | ٠ || ١ || — || ٢٠١٣ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|ژاپۆن}} | ٠ || ١ || — || ٢٠١٦ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | ٠ || ١ || — || ٢٠١٨ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|مەکسیک}} | ٠ || ١ || — || ٢٠٢٠ |- ! style="text-align:right;" | {{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}} | ٠ || ١ || — || ٢٠٢٢ |} === ئەنجام بەپێی کیشوەر === باشترین نوێنەرانی یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا (کاف) بریتین لە تی پی مازێمبێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ و ڕەجا کازابلانکای مەغریبی، کە لە پاڵەوانیەتییەکانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٠|٢٠١٠]] و [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٣|٢٠١٣]] پلەی دووەمیان بەدەستھێنا. باشترین نوێنەرانی یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا (ئەی ئێف سی) بریتین لە کاشیما ئانتلێرزی ژاپۆنی، ئەلعەینی ئیماراتی و [[یانەی تۆپی پێی ھیلال|ئەلھیلالی]] سعوودی، کە لە پاڵەوانیەتییەکانی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٦|٢٠١٦]]، [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٨|٢٠١٨]] و [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٢|٢٠٢٢دا]] پلەی دووەمیان بەدەستھێنا. باشترین ئەنجامی کیشوەری باکووری ئەمریکا (کۆنکاکاف) یانەی مەکسیکی تیگرێس بوو، کە لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] پلەی دووەمی بەدەستھێنا. ئەم شەش یانەیە تاکە یانەن لە دەرەوەی ئەورووپا و ئەمریکای باشوور کە گەیشتوونەتە یاریی کۆتایی. یانەی ئۆکلاند سیتیی نیوزیلاندی لە [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا ٢٠١٤|٢٠١٤]] پلەی سێیەمی بەدەستھێنا، کە تا ئێستا تاکە جارە یانەیەکی یەکێتیی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا ([[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|ئۆ ئێف سی]]) گەیشتبێتە قۆناغی پێش کۆتایی. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! یەکێتی !! براوەکان !! پلەی دووەم |- |align=right| [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوێفا]] || ١٧ || ٣ |- |align=right| [[کۆنمیبۆڵ]] || ٤ || ١١ |- |align=right| [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|ئەی ئێف سی]] || — || ٤ |- |align=right| [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|کاف]] || — || ٢ |- |align=right| [[کۆنکاکاف]] || — || ١ |- |align=right| [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|ئۆ ئێف سی]] || — || — |- !align=right| کۆی گشتی !! ٢١ !! ٢١ |} == شێواز و یاساکان == {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+دابەشبوونی یانەکان لە <br> جامی جیھانیی یانەکانی فیفا (٢٠٠٧-٢٠٢٣) |- !scope=col|قۆناغی پلەی ئۆف |- |{{plainlist| *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئۆقیانووسیا *پاڵەوانی خولی نیشتمانیی وڵاتی میواندار }} |- !scope=col|قۆناغی چارەکی کۆتایی |- |{{plainlist| *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئاسیا *براوەکانی خولی پاڵەوانانی کۆنکاکاف *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئەفریقا *براوەی قۆناغی پلەی ئۆف }} |- !scope=col|قۆناغی پێش کۆتایی |- |{{plainlist| *براوەکانی کۆپا لیبەرتادۆریس *براوەکانی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا *دوو براوەی قۆناغی چارەki کۆتایی }} |- !scope=col|یاریی کۆتایی |- |{{plainlist| *دوو براوەی قۆناغی پێش کۆتایی }} |} تا ساڵی ٢٠٢٣، زۆربەی یانەکان بە بردنەوەی پاڵەوانیەتییە کیشوەرییەکانیان سەردەکەوتن بۆ جامی جیھانیی یانەکان. وەشانی یەکەمی پاڵەوانیەتییەکە بە شێوازی دوو کۆمەڵەی چوار یانەیی بوو. دوای دەستپێکردنەوەی لە ساڵی ٢٠٠٥، شێوازەکە گۆڕدرا بۆ سیستەمی دەرکردنی تاک یاری. پاڵەوانیەتییەکە سێ قۆناغی ھەبوو: چارەکی کۆتایی، پێش کۆتایی، و یاریی کۆتایی. دواتر، یاریی پلەی پێنجم و جێگایەک بۆ پاڵەوانی وڵاتی میواندار زیادکرا. ئێستا چوار قۆناغ ھەیە: قۆناغی پلەی ئۆف، چارەکی کۆتایی، پێش کۆتایی، و یاریی کۆتایی. لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە یاریی دیاریکردنی پلەی پێنجم لابرا. == جامەکە == [[پەڕگە:FIFA CLUB WORLDCUP.jpg|thumb|230x230px|جامی جیھانی یانەکانی فیفا، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٥ و ٢٠٢٣ بەکارھێنراوە.]] جامی یەکەم پاڵەوانیەتی ناوی "جامی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکانی فیفا" بوو. لەلایەن کۆمپانیای دیزاینی ئیتاڵی، Sawaya & Moroni دروست کرابوو. {{سندووقی وتە | quote = ھەروەک چۆن جامی جیھانیی ژنان تێبینییەکی ژنانەی تایبەتی ھەبوو، ئەم جامە نوێیەش زیاتر پیاوانەیە. ھەروەھا لە ھەستێکی کلاسیکی ئەندازە و تەلارسازییەوە سەرچاوەی گرتووە، کە چەمکی بەردەوامن ھەروەک پێگەی پاڵەوانێکی جیھانی. | source =—ویلیام ساوایا، دیزاینەری جامی پاڵەوانیەتیی جیھانیی یانەکان؛ فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠.<ref name="Trophy 3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New Silver Trophy for Club World Champions |ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/new-silver-trophy-for-club-world-champions-71821 |بڵاوکەرەوە=FIFA |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٣}}{{dead link|date=October 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> | align = left | quoted = 1 | width = 31% }} جامی دووەم، کە ناوی "جامی جیھانیی یانەکانی فیفا" بوو، لە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن دیزاینەری ئینگلیزی، جەین پاوڵ، لە بێرمینگھام دیزاین کرا. جامەکە ٥٠ سم بەرزە و کێشی ٥.٢ کیلۆگرامە. لەگەڵ فراوانکردنی پاڵەوانیەتییەکە بۆ ٣٢ یانە، جامێکی نوێ بە ھاوکاری لەگەڵ کۆمپانیای بەناوبانگی تیفانی و کۆ دروست کرا و لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ نمایش کرا. جامەکە ڕووکەشێکی داپۆشراو بە زێڕی ٢٤ عەیاری ھەیە. == خەڵاتەکان == [[پەڕگە:Messi with Neymar Junior the Future of Brazil.jpg|thumb|upright=0.9|right|[[لیۆنێل مێسی]] بە خەڵاتی تۆپی زێڕینەوە، سڵاو لە [[نەیمار]] دەکات کە خەڵاتی تۆپی بڕۆنزی بردەوە دوای یاریی کۆتاییی ٢٠١١.]] '''تۆپی زێڕین''': بۆ باشترین یاریزان، کە لەلایەن میدیاکارانەوە ھەڵدەبژێردرێت. ھەروەھا تۆپی زیوین و بڕۆنزیش بە یاریزانانی دووەم و سێیەم دەدرێت. '''یاریزانی یاری''': بۆ باشترین یاریزانی ھەر یارییەک. '''خەڵاتی یاریی خاوێنی فیفا''': بۆ ئەو یانەیەی کە باشترین تۆماری یاریی خاوێنی ھەیە. براوەکانی پاڵەوانیەتییەکە مافی لەبەرکردنی "نیشانەی پاڵەوانانی فیفا"یان ھەیە. == خەڵاتی دارایی == {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+خەڵاتی دارایی لە ٢٠٢٥ (دۆلاری ئەمریکی) |- | bgcolor="gold" align="center"| براوەکان | +٤٠ ملیۆن دۆلار |- | bgcolor="silver" align="center"| پلەی دووەم | +٣٠ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی پێش کۆتایی | +٢١ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی چارەکی کۆتایی | +١٣.١٢٥ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی ١٦ | +٧.٥ ملیۆن دۆلار |- | align="center"| قۆناغی کۆمەڵەکان | ٢ ملیۆن دۆلار بۆ ھەر بردنەوەیەک<br />١ ملیۆن دۆلار بۆ ھەر یەکسانبوونێک |} یەکەم پاڵەوانیەتی لە ساڵی ٢٠٠٠، بڕی ٢٨ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی وەک خەڵات دابەش کرد. لەگەڵ دەستپێکردنەوەی پاڵەوانیەتییەکە لە ٢٠٠٥، کۆی خەڵاتەکان بۆ ١٦ ملیۆن دۆلار کەم کرایەوە. بۆ وەشانی نوێی ٢٠٢٥، کۆی خەڵاتەکان بە ١ ملیار دۆلار دیاری کراوە، و براوەکان دەتوانن تا ١٢٥ ملیۆن دۆلار بەدەستبھێنن. == سپۆنسەرەکان == وەک [[جامی جیھانیی فیفا]]، جامی جیھانیی یانەکانیش لەلایەن گرووپێک لە کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکانەوە سپۆنسەر دەکرێت. کۆمپانیای تۆیۆتا تا کۆتاییی ساڵی ٢٠١٤ سپۆنسەری سەرەکی بوو. لە ساڵی ٢٠١٥ەوە، گرووپی عەلی بابا گرێبەستێکی ھەشت ساڵەی واژۆ کرد بۆ بوون بە سپۆنسەری سەرەکیی پاڵەوانیەتییەکە. == تۆمار و ئامارەکان == [[پەڕگە:CSKA-RM18 (7) (cropped).jpg|thumb|200px|[[تۆنی کرووس]] تاکە یاریزانە کە شەش جار پاڵەوانیەتییەکەی بردووەتەوە.]] [[پەڕگە:Shahter-Reak M 2015 (11).jpg|thumb|200px|[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] (وێنەکە لە ٢٠١٥ گیراوە بە درێسی ڕیال مەدرید و نیشانەی زێڕینی پاڵەوانانی فیفاوە) گۆڵکاری مێژوویی پاڵەوانیەتییەکەیە.]] [[تۆنی کرووس]] شەش جار جامی جیھانیی یانەکانی بردووەتەوە، کە زۆرترینە بۆ ھەر یاریزانێک. [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] گۆڵکاری گشتیی مێژووی جامی جیھانیی یانەکانە، بە حەوت گۆڵ. حوسێن ئەلشەحات زۆرترین بەشداریی لە پاڵەوانیەتییەکەدا کردووە، بە ١٥ یاری. [[ڕیال مەدرید]] بە تۆماری پێنج جار زۆرترین نازناوی جامی جیھانیی یانەکانی بردووەتەوە. ھەروەھا زۆرترین بردنەوە (١٢) و زۆرترین گۆڵی تۆمارکراویان ھەیە لە پاڵەوانیەتییەکەدا (٤٠). یانەی ئۆکلاند سیتی زۆرترین بەشداریی لە پاڵەوانیەتییەکەدا کردووە (١١ جار)، لە کاتێکدا [[یانەی وەرزشیی ئەھلی|یانەی ئەھلی]] زۆرترین یاریی ئەنجامداوە (٢٥ یاری). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{براوەکانی جامی جیھانیی یانەکانی فیفا}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|FIFA Club World Cup}} [[پۆل:جامی جیھانی یانەکان]] 2lapppoxaaxz3mk9qd3t0n59tp0xxfn 0 215075 1585940 1577656 2026-05-21T17:53:27Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]، [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]]، [[دەروازە:فەڕەنسا|فەڕەنسا]] و [[دەروازە:تۆپی پێ|تۆپی پێ]] 1585940 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=لیرۆی سانێ|image=20180602 FIFA Friendly Match Austria vs. Germany Leroy Sané 850 0668.jpg|caption=Sané with [[Germany national football team|Germany]] in 2018|fullname=Leroy Aziz Sané<ref name=FIFA>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |سەردێڕ=FIFA Confederations Cup Russia 2017: List of players: Germany |بڵاوکەرەوە=FIFA |پەڕە=٤|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170724170755/http://tournament.fifadata.com/documents/FCC/2017/PDF/FCC_2017_SQUADLISTS.PDF |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|birth_date={{birth date and age|1996|1|11|df=y}}<ref name=FIFA/>|birth_place=ئەڵمانیا|height=1.83 m<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fcbayern.com/en/teams/professionals/leroy-sane |سەردێڕ=Leroy Sané |بڵاوکەرەوە=FC Bayern Munich |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref>|position=[[Winger (association football)|Winger]]|currentclub=بایەرن میونشن|clubnumber=10|youthyears1=٢٠٠١–٢٠٠٥|youthclubs1=واتنشید|youthyears2=٢٠٠٥–٢٠٠٨|youthclubs2=شاڵکە ٠٤|youthyears3=٢٠٠٨–٢٠١١|youthclubs3=بایەر لیڤەرکوزن|youthyears4=٢٠١١–٢٠١٤|youthclubs4=شاڵکە ٠٤|years1=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs1=شاڵکە ٠٤|caps1=٤٧|goals1=١١|years2=٢٠١٦–٢٠٢٠|clubs2=مانچێستەر سیتی|caps2=٩٠|goals2=٢٥|years3=٢٠٢٠-|clubs3=بایەرن میونشن|caps3=٦٤|goals3=١٣|nationalyears1=٢٠١٤–٢٠١٥|nationalteam1=ھەڵبژاردەی نیشتیمانی لاوانی ئەڵمانیا {{!}} خوار ١٩ ساڵان|nationalcaps1=١١|nationalgoals1=٥|nationalyears2=٢٠١٥–٢٠١٦|nationalteam2=ھەڵبژاردەی نیشتیمانی لاوانی ئەڵمانیا {{!}} خوار ٢١ ساڵان|nationalcaps2=١٠|nationalgoals2=٥|nationalyears3=٢٠١٥-|nationalteam3=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|nationalcaps3=٤٥|nationalgoals3=١١|club-update=ئایاری ٢٠٢٢|nationalteam-update=حوزەیرانی ٢٠٢٢|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|GER}}}} {{MedalCompetition|[[FIFA Confederations Cup]]}} {{Medal|W|[[2017 FIFA Confederations Cup|2017]]|}}}}'''لیرۆی ئەزیز''' '''سانێ''' (لەدایکبووی ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] تۆپی پیشەگەری ئەڵمانییە کە یاری دەکات بۆ یانەی [[بۆندسلیگا]] [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن موینشن]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]]. سانێ یەکەم یاری پیشەگەری خۆی بۆ یانەی [[شاڵکە ٠٤|شالکە ٠٤]]٤ لە ساڵی ٢٠١٤ ئەنجامدا و لە ساڵی ٢٠١٦ گواسترایەوە بۆ مانچستەر سیتی بە بڕی ٣٧ ملیۆن پاوەند. ئەو بە باشترین یاریزانی لاوی پرێمەرلیگ لە ساڵی ٢٠١٧–١٨ ھەڵبژێردرا، کە بووە یەکەم و تاکە یاریزانی ئەڵمانی کە خەڵاتەکە بباتەوە، دوای ئەوەی یارمەتی مانچێستەر سیتی دا بۆ بردنەوەی [[پرێمیەرلیگ|خولی نایابی ئینگلیزی]] و جامی ئی ئێف ئێڵ، وەرزی دواتر باشتر بوون بە بردنەوەی ھەر سێ نازناوە ناوخۆیییەکە. سانێ لە [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠١٥ یەکەمین یاری خۆی بۆ ئەڵمانیا ئەنجامدا و بەشێک بوو لە پێکھاتەکە کە گەیشتن بە یاری نیوەی کۆتایی جامی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|یۆرۆی ٢٠١٦]]. == ژیانی سەرەتایی == سانێ لە ١١ی [[کانوونی دووەم]]ی ١٩٩٦ لە [[ئێسن|ئێسێن،]] [[ئەڵمانیا]] لەدایکبووە و لە نزیک لۆھایدیستادیۆن، وەتێنشاید گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Philipp Rentsch|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Leroy Sane: Nicht einfach zwischen den Welten zu switchen|ناونیشان=http://www.westline.de/fussball/schalke04/Leroy-Sane-Nicht-einfach-zwischen-den-Welten-zu-switchen%3Bart2009,2278266|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150921082238/http://www.westline.de/fussball/schalke04/Leroy-Sane-Nicht-einfach-zwischen-den-Welten-zu-switchen;art2009,2278266|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٥|وێبگە=westline|بڵاوکەرەوە=westline GbR: Aschendorff Medien GmbH & Co. KG und WestOnline GmbH & Co. KG in Gesellschaft bürgerlichen Rechts|زمان=de}}</ref> ئەو کوڕی یاریزانی پێشووی جومناستیکی ئەڵمانی و خاوەنی مەدالیای برۆنز لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤|ئۆڵۆمپیادی ھاوینی ١٩٨٤]] ڕیجینا وێبەرە، و یاریزانی پێشەنگی تۆپی پێ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سینیگال|نێونەتەوەیی سێنیگالی]] سولیمان سانێ.<ref name="Sane commits to Schalke">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Sane commits to Schalke|ناونیشان=http://www.schalke04.de/en/news/140321_sane/page/827--86--.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140903081117/http://www.schalke04.de/en/news/140321_sane/page/827--86--.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=FC Schalke 04}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zocher, Thomas|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Schalke reward academy star Leroy Sane with two-year deal|ناونیشان=http://www.skysports.com/football/news/11887/9231944/transfer-news-schalke-reward-academy-star-leroy-sane-with-two-year-deal|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٤|وێبگە=Sky Sports}}</ref> یاریزانەکە ناونرا لیرۆی بۆ ڕێزگرتن لە کڵۆد لی ڕۆی، ڕاھێنەری پێشووی باوکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hugues Sionis|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Allemagne: Leroy Sané (Schalke 04) aurait-il pu jouer pour l'équipe de France ?|ناونیشان=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Allemagne-leroy-sane-schalke-04-aurait-il-pu-jouer-pour-l-equipe-de-france/606705|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=L'Équipe|زمان=fr}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=5 things you need to know about Manchester City target Leroy Sane|ناونیشان=https://www.aol.co.uk/sport/2016/08/02/5-things-you-need-to-know-about-manchester-city-target-leroy-sane/?guccounter=1|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=aol.co.uk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201109072246/https://www.aol.co.uk/sport/2016/08/02/5-things-you-need-to-know-about-manchester-city-target-leroy-sane/?guccounter=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian Kunze|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Senkrechtstarter Leroy Sané: Eine Chance in der deutschen Nationalmannschaft|ناونیشان=http://www.eurosport.de/fussball/testspiel/2015/leroy-sane-eine-chance-fur-den-senkrechtstarter_sto4986250/story.shtml|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Eurosport|زمان=de}}</ref> باوک و دایکی یەکیان ناسی کاتێک باوکی یاری دەکرد بۆ یانەی (SG Wattenscheid 9) سوولیمان سانێ لە [[فەڕەنسا]] گەورە بوو؛ لە ڕێگەی خزمەتکردنی لە سوپای فەڕەنساوە گەشتی کرد بۆ ئەڵمانیا. دوو براکەی سێن، کیم و سیدی، یاریان کردووە بۆ پێکھاتەکانی لاوان یاخود پێکھاتەی دووەمی یانە گەورەکانی تۆپی پێی ئەڵمانی. == پیشەی یانە == === پیشەی سەرەتایی === سانێ لە ساڵی ٢٠٠١ دەستی بە یاری تۆپی پێ کرد بۆ تیمی لاوانی واتنشید ٠٩. لە ساڵی ٢٠٠٥، چووە یانەی [[شاڵکە ٠٤|شالکە ٠٤]]. دوای سێ ساڵ، پەیوەندی کرد بە [[بایەرن ٠٤ لیڤەرکۆزن|بایەر لیڤەرکوزن،]] پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ ئەکادیمیای لاوانی شالکە (''Nachwuchsleistungszentrum'') لە ساڵی ٢٠١١. === شالکی ٠٤ === [[پەڕگە:Shahter-Shalke_(6).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Shahter-Shalke_(6).jpg/170px-Shahter-Shalke_(6).jpg|وێنۆک|سانێ لە کاتی یاریکردن بۆ [[شاڵکە ٠٤|شالکە ٠٤]] لە ٢٠١٦]] لە ٢١ی [[ئازار (مانگ)|ئازاری]] ٢٠١٤، سانێ گرێبەستێکی سێ ساڵەی پیشەگەری لەگەڵ یانەی شالکە واژوو کرد کە لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧ کۆتایی دەھات.<ref name="Sane commits to Schalke"/> لە ٢٠ی نیسانی ٢٠١٤ یەکەمین یاریی خۆی لە [[بۆندسلیگا]] ئەنجامدا لە بەرامبەر [[یانەی شتوتگارت|ڤی ئێف بی ستوتگارت]].<ref name="VfB Stuttgart vs. Schalke 04 at Soccerway"/> ئەو لە جێگەی ماکس مەیەر بە شێووەی یەدەگ ھاتە یاریگاوە و دوای تێپەڕبوونی ٧٧ خولەک لە یارییەکدا کە ٣–١ دۆڕاندیان لە دەرەوەی یاریگای خۆیا.<ref name="VfB Stuttgart vs. Schalke 04 at Soccerway">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Stuttgart vs. Schalke 04 3 – 1|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2014/04/20/germany/bundesliga/vfb-stuttgart-1893-ev/fc-schalke-04/1487295/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Soccerway}}</ref> یەکەم گۆڵی وەرزەکەی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٢–١ لە یاریگای خۆیان لە بەرامبەر کۆڵن لە ١٣ی کانوونی یەکەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ten things about Leroy Sané|ناونیشان=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd12v-ten-things-about-leroy-sane-fc-schalke-04.jsp|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Bundesliga|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180817193321/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd12v-ten-things-about-leroy-sane-fc-schalke-04.jsp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١١ی ئازاری ٢٠١٥، سان ێ لە یەکەم یاریی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٤–٣ بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید،]] ھەرچەندە تیمەکەی لە پاڵەوانێتییەکە دەرکران بە ئەنجامی ھەردوو یاری ٥–٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Real Madrid made to sweat by never-say-die Schalke but shock averted|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2015/mar/10/real-madrid-schalke-champions-league-match-report|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=The Guardian}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Real Madrid 3–4 Schalke (5–4 agg)|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/31802502|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=BBC Sport}}</ref> === مانچێستەر سیتی === ==== ٢٠١٦–١٧: وەرزی یەکەم ==== لە ٢ی ئابی ٢٠١٦، سانێ چووە یانەی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] [[پریمەرلیگ]] و گرێبەستێکی پێنج ساڵەی واژوو کرد بۆ بڕی ٣٧ ملیۆن پاوەند، لەگەڵ ئەگەری زیاد بوون بۆ ٤٦٫٥ ملیۆن یۆرۆ کە بەندە بە ئاست و یاریکردنەوە.<ref name="Sane completes transfer to City">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Leroy Sane: Germany midfielder joins Man City in £37m deal|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/36950347|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=BBC Sport}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Manchester City complete signing of Leroy Sane from Schalke|ناونیشان=http://www.espnfc.com/story/2920739/manchester-city-complete-signing-of-leroy-sane-from-schalke|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=ESPN FC}}</ref> یەکەمین یاری خۆی ئەنجامدا لە بردنەوەی ٢–١ لە دێربی مانچێستەر لە بەرامبەر مانچێستەر یونایتد لە ١٠ ئەیلوول.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2016/sep/10/manchester-united-manchester-city-premier-league-match-report|سەردێڕ=Manchester City's derby delight as De Bruyne inspires win over United|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> یەکەم گۆڵی بۆ سیتی لە بردنەوەی ٢–١ بوو لە یاریگای خۆیان لە بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئەرسیناڵ]] لە خولی نایاب لە ١٨ی کانوونی یەکەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Manchester City 2–1 Arsenal|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/38279282|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=BBC Sport}}</ref> دوای ماوەیەک لە یاری نەکردن بەھۆی پێکانەوە، سانێ گەڕایەوە یاریکردن لە یارییەکدا بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر|تۆتنھام ھۆتسپێر]] و گۆڵێکی تۆمارکرد لە [[یاریگای شاری مەنچستر|یاریگای]] سیتی مانچستەر لە ٢١ی [[کانوونی دووەم]]ی ٢٠١٧ کە ٢–٢ بەرامبەر بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Manchester City 2–2 Tottenham Hotspur|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/38620041|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=BBC Sport}}</ref> لە ٢٨ی کانوونی دووەمدا، لە بردنەوەی ٣–٠ لە بەرامبەر کریستاڵ پاڵاس لە دەرەوەی یاریگای خۆیان گۆڵی تۆمار کرد لە قۆناغی چوارەمی جامی ئێف ئەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/38700695|سەردێڕ=Crystal Palace 0–3 Manchester City|ساڵ=٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢١ی [[شوبات]]، سانێ گۆڵێکی تۆمارکرد لە گەڕاندنەوە و بردنەوەی ٥–٣ لە بەرامبەر مۆناکۆ لە یاری یەکەمی قۆناغی ١٦ [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39030973|سەردێڕ=Manchester City 5–3 Monaco|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١ی ئازار، گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٥–١ لە یاریگای خۆیان بەسەر ھەدەرسفیڵد تاون لە یاری دووبارەکردنەوەی قۆناغی پێنجەمی ئێف ئەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39035253|سەردێڕ=Manchester City 5–1 Huddersfield Town|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> دوای چوار ڕۆژ، لە ٥ی ئازار، گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٢–٠ بەرامبەر سەندەرلاند لە دەرەوەی یاریگای خۆیان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/live/football/38604372|سەردێڕ=Aguero and Sane see off Sunderland|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١٥ی ئازار، سانێ گۆڵێکی تۆمارکرد لە یاری گەڕانەوەی خولی یانە پاڵەوانەکان بەرامبەر مۆناکۆ؛ لەگەڵ ئەوەشدا، سیتی٣–١ دۆڕا و لە لە پاڵەوانێتییەکە کرایە دەرەوە بەھۆی یاسای گۆڵی دەرەوەی یاریگا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39248906|سەردێڕ=Monaco 3–1 Manchester City|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢ی نیسان، سانێ گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد لە بەرامبەر بوونی ٢–٢ لەگەڵ ئەرسیناڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39396482|سەردێڕ=Arsenal 2–2 Manchester City|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١٥ی نیساندا، لە بردنەوەی ٣–٠ بەرامبەر ساوسامپتۆن گۆڵی تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39536675|سەردێڕ=Southampton 0–3 Manchester City|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە تەممووزی ٢٠١٧، سانێ وتی پێیوایە وەرزی یەکەمی لە سیتی سنووردار بوو بەھۆی نەبوونی توانای ھەناسەدان لە لووت.<ref name=":0"/> وتی بە تایبەتی لە کاتی یارییەکاندا ئازار دەچێژێت، کە ھەموو کات لووتی داخراوە بۆیە ئاستی دابەزیوە و وای لێکردووە ڕازی نەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/leroy-sane-manchester-city-nose-10875407|سەردێڕ=Leroy Sane gets a nose job as he looks to get Man City career back on track|دوایین=Association|یەکەم=Press|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=mirror|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> لە کاتی پشووی وەرز بڕیاریدا کە نەشتەرگەری بکات و چارەسەری بکات. ھەرچەندە ئەمە وای لێکرد کە بەشداریکردن بۆ [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٧|جامی کۆنفیدراڵەکانی فیفا]] دوور بکەوێتەوە، بەڵام وتی کە کاریگەری لووتی زۆر خراپی کردووە و دەیویست بەشدار بێت لە وەرزی داھاتوو بە دڵخۆشی و تەندروستی باش.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://talksport.com/football/nose-surgery-rules-manchester-city-and-germany-winger-leroy-sane-out-2017-confederations|سەردێڕ=Nose surgery rules Manchester City and Germany winger Leroy Sane out of 2017 Confederations Cup|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧|ئیش=talkSPORT|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180507095001/http://talksport.com/football/nose-surgery-rules-manchester-city-and-germany-winger-leroy-sane-out-2017-confederations|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== ٢٠١٧–١٩: بردنەوەی دوو نازناوی خولی یەک بە دوای یەک ==== [[پەڕگە:Leroy_Sané_in_December_2017_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Leroy_Sané_in_December_2017_(cropped).jpg/170px-Leroy_Sané_in_December_2017_(cropped).jpg|وێنۆک|سانێ لە کاتی یاریکردن بۆ [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] لە ٢٠١٧]] لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧، سانێ یەکەم دوو گۆڵی لە وەرزی ٢٠١٧ تۆمارکرد لە بردنەوەی ٥–٠ لە یاریگای خۆیاندابەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/sep/09/manchester-city-liverpool-premier-league-match-report|سەردێڕ=Manchester City and Gabriel Jesus hammer 10-man Liverpool 5–0|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=The Guardian}}</ref> لە ٢٠ی ئەیلوول، دوو گۆڵی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٢–١ لە بەرامبەر یانەی وێست برۆمیچ ئەلبیۆن لە دەرەوەی یاریگای دخۆیان لە قۆناغی سێیەمی لیگ کەپدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/41249726|سەردێڕ=West Bromwich Albion 1–2 Manchester City|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٣ی ئەیلوول، لە بردنەوەی ٥–٠ گۆڵی تۆمار کرد لە دژی کریستاڵ پالاس.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41290318|سەردێڕ=Manchester City 5–0 Crystal Palace|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١٤ی تشرینی یەکەمدا، لە بردنەوەی ٧–٢ بەسەر ستۆک سیتی گۆڵی تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/41534300|سەردێڕ=Manchester City 7–2 Stoke City|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢١ی تشرینی یەکەمدا، لە بردنەوەی ٣–٠ بەرامبەر بێرنلی گۆڵی تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/41618798|سەردێڕ=Manchester City 3–0 Burnley|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٨ی تشرینی یەکەمدا، گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣–٢ بەرامبەر یانەی وێست برۆمیچ ئەلبیۆن لە دەرەوەی یاریگای خۆیان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/41703865|سەردێڕ=West Bromwich Albion 2–3 Manchester City|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> دوای ئەوەی لە سێ یاری یەک بەدوای یەک گۆڵ و ئەسیستی تۆمارکرد، خەڵاتی باشترین یاریزانی مانگی پرێمییەرلیگی بردەوە بۆ تشرینی یەکەمی ٢٠١٧.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.premierleague.com/news/512728|سەردێڕ=Sane wins EA SPORTS Player of the Month award|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨، لە بردنەوەی ٤–١ لە قۆناغی سێیەمی جامی ئێف ئەی گۆڵی تۆمارکرد بەرامبەر بێرنلی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/42519596|سەردێڕ=Manchester City 4–1 Burnley|ساڵ=٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١٤ی [[کانوونی دووەم|کانوونی دووەمدا]]، لە دۆڕاندنیان ٤–٣ بەرامبەر [[لیڤەرپوول]] گۆڵی تۆمارکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/42594403|سەردێڕ=Liverpool 4–3 Manchester City|ساڵ=٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> دوای نۆ ڕۆژ، لە ٢٣ی کانوونی دووەم، گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣–٢ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر بریستۆڵ سیتی کە وای کرد بگەن بە یاری کۆتای جامی خول (لیگ کەپ)، لە کۆتاییدا ٧٧ خولەک یاری کرد پێش ئەوەی دابنیشێت کاتێک سیتی ٣–٠ بردییەوە بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئەرسیناڵ]] بۆ بەدەستھێنانی یەکەم نازناویان لەژێر سەرپەرشتی [[پێپ گواردیۆلا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/42698924|سەردێڕ=Bristol City 2–3 Manchester City (Agg: 3–5)|ساڵ=٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/43101681|سەردێڕ=Arsenal 0–3 Manchester City|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١ی ئازار، پێنج ڕۆژ دوای بردنەوەی لە یاریی کۆتایی، گۆڵێکی تۆمارکرد بەرامبەر ئەرسیناڵ لە بردنەوەی ٣–٠ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە خولدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/43150331|سەردێڕ=Arsenal 0–3 Manchester City|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٣١ی ئازار، گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٣–١ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان بەرامبەر ئیڤەرتۆن، کە وای کرد سیتی تەنیا یەک یاری مابێت بۆ بردنەوەی نازناوی خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/43524315|سەردێڕ=Everton 1–3 Manchester City|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٩ی نیساندا، لە بردنەوەی ٤–١ گۆڵی تۆمار کرد لە دەرەوەی یاریگای خۆی لە بەرامبەر وێست ھام یونایتد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/43854105|سەردێڕ=West Ham United 1–4 Manchester City|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> سانێ بە باشترین یاریزانی لاوی پرێمییەرلیگ ھەڵبژێردرا بۆ یارمەتییەکانی مانچێستەر سیتی بە بردنەوەی نازناوی خولی [[پرێمیەرلیگ|پرێمەرلیگ]] ٢٠١٧–١٨ کە ڕکابەری ھەبوو لەگەڵ ھاوتیمەکانی [[ڕەحیم ستێرلینگ]] و ئێدێرسۆن، ھەروەھا ھاری کاین لە [[یانەی تۆپی پێی تۆتنھام ھۆتسپێر|تۆتنھام ھۆتسپێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.express.co.uk/sport/football/949689/PFA-Young-Player-of-the-Year-shortlist-awards-sportgalleries|سەردێڕ=PFA Young Player of the Year: Full shortlist ahead of tonight's awards|دوایین=Potts|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=Daily Express|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/manchester-city/story/3466866/manchester-citys-leroy-sane-named-pfa-young-player-of-the-year|سەردێڕ=Sane named PFA Young Player of the Year|بڵاوکەرەوە=ESPN|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> بە ١٥ ئەسیست، سانێ نەیتوانی یەکەم خەڵاتی باشترین دروستکەری وەرزەکە بەدەستبھێنێت و ھاوتیمەکەی کێڤن دیبرۆین بەدەستی ھێنا. [[پەڕگە:FC_Salzburg_gegen_FC_Bayern_München_(Championsleague_Achtelfinale_Hinspiel_16._Februar_2022)_45.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/FC_Salzburg_gegen_FC_Bayern_München_(Championsleague_Achtelfinale_Hinspiel_16._Februar_2022)_45.jpg/166px-FC_Salzburg_gegen_FC_Bayern_München_(Championsleague_Achtelfinale_Hinspiel_16._Februar_2022)_45.jpg|وێنۆک|275x275پیکسڵ|سانێ لەگەڵ لە کاتی یاریکردن لەگەڵ بایەرن میونشن لە ٢٠٢٢]] لە ١٥ی [[ئەیلوول]]ی ٢٠١٨، سانێ گۆڵی یەکەمی تۆمارکرد و کە یەکەم گۆڵی بوو لە وەرزی ٢٠١٨–١٩ و سیتی لە یاریگای خۆیدا ٣–٠ بردەوە لە بەرامبەر فولھام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Manchester City 3–0 Fulham|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45456654|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=BBC Sport}}</ref> دواتر گۆڵی کۆتایەکانی تۆمارکرد لە بردنەوەی یەک لەدوای یەک لە یارییەکانی یاریگای خۆیان بەسەر بێرنلی و ساوسھامپتۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Manchester City 5–0 Burnley|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45847417|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=BBC Sport}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Manchester City 6–1 Southampton|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46007194|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=BBC Sport}}</ref> لە ٢٤ی [[تشرینی دووەم]]، سانێ گۆڵیێکی دروست کرد لە نیوەی یەکەمدا بۆ ستێرلینگ و گۆڵێکی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٤–٠ بەرامبەر یانەی وێست ھام یونایتد لە دەرەوەی یاریگای خۆیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=West Ham 0–4 Manchester City|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45456654|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=BBC Sport}}</ref> لە ٣ی [[کانوونی دووەم]]ی ٢٠١٩، گۆڵی بردنەوەی تۆمار کرد بۆ [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچێستەر سیتی]] لە خولەکی ٧٢ی یارییەکە بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول،]] کە بووە ھۆی یەکەم و تاکە شکستی لیڤەرپول لە وەرزەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Leroy Sane's pinpoint finish ends Liverpool's unbeaten run to reignite title race|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/man-city-liverpool-result-match-report-sergio-aguero-goal-a8710436.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=The Independent}}</ref> لە ٢١ی شوباتی ٢٠١٩، [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] لە یاری یەکەم لە قۆناغی ١٦ی خولی یانە پاڵەوانەکان یاری بەرامبەر یانەی پێشووی سانێ، شالکە، کە ٢٠١ لە دواوە بوون دوای ئەوەی نیکۆلاس ئۆتامێندی لە خولەکی ٦٨ بە کارتی سوور دەرکرا. سانێ گۆڵی بەرامبەر بوونی تۆمار کرد بە لێدانی ڕاستەوخۆ لە دووری ٣٠ یاردەوە دوای ئەوەی تەنیا حەوت خولەک مابوو لە یارییەکە و لە جێگەی [[سێرخیۆ ئەگوێرۆ|سێرجیۆ ئەگوێرۆ]] ھاتە یاریگاوە. لەپێناو ڕێزگرتن لە یانەکەی پێشووی خۆی، بڕیاریدا ئاھەنگی گۆڵەکە نەگێڕێت. سیتی یارییەکەی بردەوە ٣–٢ دوای ئەوەی گۆڵی بردنەوە لەلەیان [[ڕەحیم ستێرلینگ|ڕەحیم ستێرلینگەوە]] تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Sane spurs City to thrilling comeback against Schalke|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/schalke-vs-man-city-result-final-score-goals-highlights-champions-league-leroy-sane-a8789381.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=The Independent}}</ref> لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٩، لە یاری دووەمی قۆناغی ١٦ ی خولی یانە پاڵەوانەکان لە بەرامبەر شاڵکە، سانێ ئاستێکی سەرسووڕھێنەری ھەبوو دوای ئەوەی سێ ئەسیست و گۆڵێکی تۆمار کرد بۆ بردنەوەی مانچێستەر سیتی ٢٧–٠ لە بەرامبەر یانەی پێشووی، کە سیتی گەیاند بە قۆناغی چارەکی کۆتایی پاڵەوانێتییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/03/12/manchester-city-vs-schalke-champions-league-last-16-second-leg/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/football/2019/03/12/manchester-city-vs-schalke-champions-league-last-16-second-leg/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Demolition men: Sergio Aguero leads the way as Man City crush Schalke to reach Champions League last eight|دوایین=Wallace|یەکەم=Sam|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٩|ئیش=The Telegraph|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|دوایین٢=Bull|یەکەم٢=J. J.|issn=0307-1235}}</ref> لە ٢٤ی نیسانی ٢٠١٩، سانێ دووەم و کۆتا گۆڵی تۆمارکرد لە یارییەکدا بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچستەر یونایتد]] لە خولەکی ٦٦ بۆ ئەوەی سیتی ببێتە براوەی دێربی مانچێستەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Manchester United vs. Manchester City – Football Match Report – April 24, 2019|ناونیشان=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=513537|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=ESPN}}</ref> ئەمە یەکەم گۆڵی بوو لە دێربی مانچێستەردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leroy Sane {{!}} Football Stats {{!}} Manchester City {{!}} Season 2016/2017 {{!}} Soccer Base|ناونیشان=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=75435&season_id=149|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=www.soccerbase.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leroy Sane {{!}} Football Stats {{!}} Manchester City {{!}} Season 2017/2018 {{!}} Soccer Base|ناونیشان=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=75435&season_id=150|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=www.soccerbase.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leroy Sane {{!}} Football Stats {{!}} Manchester City {{!}} Season 2018/2019 {{!}} Soccer Base|ناونیشان=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=75435&season_id=151|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=www.soccerbase.com}}</ref> ==== ٢٠١٩–٢٠: پێکان ==== سانێ چەندین جار ناوی بەسترایەوە بە پاڵەوانی [[بۆندسلیگا]] یانەی [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] بۆ جێگرەوەی [[فرانک ڕیبێری|فڕانک ڕیبێری]] کە یانەکەی بەجێدەھێڵێت و [[ئاریەن ڕۆبن|ئاریان ڕۆبن]] واز لە یاریکردن دەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bavarianfootballworks.com/2019/8/5/20755054/france-football-states-that-leroy-sane-will-join-bayern-munich-for-110-million|سەردێڕ=France Football states that Leroy Sané will join Bayern for €110 million – Bavarian Football Works|دوایین=Football|یەکەم=France|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٩|ئیش=Bavarian Football Works|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> سەرەڕای ئەوەی گرێبەستی لەگەڵ یانەکەی ئەڵمانیا نزیک بوو لەوەی ئەنجام بدرێت، سانێ لە پێکھاتەی سەرەکی یاری سەرەتایی دژی [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] ناوی ھەبوو لە جامی قەڵغانی ئینگلیزی. دوای تەنھا ١٠ خولەک، سانێ چووە دەرەوەی یاریگا دوای ئەوەی بەستەری ئەژنۆی پچرا، کە لە بەشی زۆری وەرزەکە بێ بەش بوو و کۆتایی بە گفتوگۆکان ھات لەگەڵ بایەرن ھەتا ئەوکاتەی لە پێکان چاک دەبێتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Man City star Leroy Sane gives injury update|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-city-leroy-sane-injury-18067132#:~:text=Sane%20tore%20his%20anterior%20cruciate,time%20after%20such%20an%20injury.|وێبگە=Manchester Evening News}}</ref> لە [[حوزەیران]]ی ٢٠٢٠، سانێ ڕەتیدەکاتەوە گرێبەستەکەی درێژبکاتەوە لەگەڵ [[مانچستەر سیتی]]، کە [[گواردیۆلا]] ڕای گەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/11679/12010380/leroy-sane-to-leave-manchester-city-says-pep-guardiola|سەردێڕ=Leroy Sane to leave Manchester City, says Pep Guardiola}}</ref> === بایەرن میونشن === لە ٣ی [[تەممووز]]ی ٢٠٢٠، [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] ڕای گەیاند گرێبەستێکی پێنج ساڵەی لەگەڵ سانێ واژوو دەکات بە پارەی سەرەتایی ٤٥ ملیۆن یۆرۆ لەگەڵ زیادکردنەکان کە بەرزدەبنەوە بۆ ٦٠ ملیۆن یۆرۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Leroy Sané signs for FC Bayern|ناونیشان=https://fcbayern.com/en/news/2020/07/leroy-sane-signs-for-fc-bayern-munich-on-five-year-contract|وێبگە=fcbayern.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Leroy Sane joins Bayern Munich|ناونیشان=https://www.mancity.com/news/mens/leroy-sane-joins-bayern-munich-63729354|وێبگە=mancity.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Bayern Munich strike deal to sign Leroy Sané from Manchester City for £41m|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2020/jun/30/bayern-munich-strike-deal-to-sign-leroy-sane-from-manchester-city-for-41m|وێبگە=The Guardian}}</ref> سانێ لە یەکەم یاریکردنی دووبارە لە [[بۆندسلیگا]] گۆڵی تۆمارکرد لە بردنەوەی ٨–٠ بەرامبەر یانەی پێشووی [[شاڵکە ٠٤|شالکە 04]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Bayern München – FC Schalke 04 8:0|ناونیشان=https://www.kicker.de/4667048/ticker/fc-bayern-muenchen/fc-schalke-04|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=kicker.de|زمان=de}}</ref> لە ٣ی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠٢٠، سانێ یەکەم گۆڵی خۆی لە خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا تۆمار کرد بۆ بایەرن میونشن لە بردنەوەی ٦–٢ لە دەرەوەی یاریگای خۆیان لە بەرامبەر ساڵزبۆرگ لە وەرزی ٢٠٢٠–٢١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leroy Sane is the new guaranteed starter in Bayern Squad|ناونیشان=https://bestarabcasino.com/betting-site/arabic/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Best Arab Casino}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == === لاوان === [[پەڕگە:2019-06-11_Fußball,_Männer,_Länderspiel,_Deutschland-Estland_StP_2068_LR10_by_Stepro.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/2019-06-11_Fußball%2C_Männer%2C_Länderspiel%2C_Deutschland-Estland_StP_2068_LR10_by_Stepro.jpg/170px-2019-06-11_Fußball%2C_Männer%2C_Länderspiel%2C_Deutschland-Estland_StP_2068_LR10_by_Stepro.jpg|وێنۆک|سانێ لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] لە ٢٠١٩]] سانێ بۆ یەکەم جار بانگھێشت کرا بۆ تیمی ئەڵمانیای خوار ٢١ ساڵان لەلایەن ڕاھێنەری لاوانی ھۆرست ھوبێش لە ٢٨ی ئابی ٢٠١٥ بۆ یاری دۆستانەی بەرامبەر دانیمارک و پاڵاوتن بۆ جامی نەتەوەکانی ئەورووپای خوار ٢١ ساڵانی ٢٠١٧ بەرامبەر ئازەربایجان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=Brandt & Co. : Hrubesch holt 17 Neue|ناونیشان=http://www.kicker.de/news/fussball/u21/startseite/633965/artikel_brandt-26-co-_hrubesch-holt-17-neue.html#omsearchresult|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=kicker online|بڵاوکەرەوە=Olympia Verlag GmbH|زمان=de}}</ref> لە ٣ی [[ئەیلوول]]ی ٢٠١٥، یەکەمین یاری خۆی بۆ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیای خوار ٢١ ساڵان ئەنجامدا لە بردنەوەی ٢–١ لە لویبێک بەرامبەر دانیمارک، کە دوای ٧٣ خولەک جێگەی گیرایەوە لەلایەن جوولیان براندت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Sieg trotz Rückstand: DFB-Elf zeigt Moral|ناونیشان=http://www.kicker.de/news/fussball/intligen/intwettbewerbe/u-21-nationalteams-freundschaftsspiele/2015/1/2839788/spielanalyse_deutschland-3096_daenemark-u-21.html#omsearchresult|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=kicker online|بڵاوکەرەوە=Olympia Verlag GmbH|زمان=de}}</ref> === پێکھاتەی یەکەم === سانێ یەکەمین بانگھێشتی بۆ وەرگرت بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|پێکھاتەی یەکەمی ئەڵمانیا]] لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ لە یارییەکی دۆستانەی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dw.com/en/gomez-returns-trapp-and-sané-selected/a-18833110|سەردێڕ=Gomez returns, Trapp and Sané selected|بڵاوکەرەوە=Deutsche Welle|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> سانێ مافی یاریکردنی بۆ فەڕەنساش ھەبوو، بەھۆی ئەوەی کە ڕەگەزنامەی فەڕەنسیشی ھەبوو.<ref name=":1"/> لە ١٣ی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠١٥، لە خولەکی ٦١ دا لە جێگەی جوولیان دراکسلەر ھاتە یاریگاوە لە یارییەکی دۆستانەی بەرامبەر فەڕەنسا لە سانت دینیس کە بە دۆڕاندنین ئەڵمانییەکان ٢–٠ کۆتایی ھات و یارییەکە بە [[ھێرشەکانی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ی پاریس|تەقەکردن و]] تەقینەوە لە دەوروبەری یاریگاکە ناوی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Frankreichs Sieg verkommt zur Fußnote|ناونیشان=http://www.kicker.de/news/fussball/nationalelf/startseite/fussball-nationalteams-freundschaftsspiele/2015/6/2856069/spielbericht_frankreich_deutschland.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=kicker online|بڵاوکەرەوە=Olympia Verlag GmbH|زمان=de}}</ref> سانێ لەلایەن خواکیم لۆڤەوە ھەڵبژێردرا بۆ نوێنەرایەتیکردنی وڵاتەکە لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|یۆرۆی ٢٠١٦]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UEFA EURO 2016 – Germany – Squad|ناونیشان=http://www.uefa.com/uefaeuro-finals/season=2016/teams/team=47/squad/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=UEFA}}</ref> ئەو بەشداری لە یەک یاری کرد، لە خولەکی ٧٩دا جێگەی [[باستیان شڤاینشتایگەر]] ھاتە یاریگاوە و ئەڵمانیا ٢–٠ دۆڕا لە یاری پێش کۆتایی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36669829|سەردێڕ=Germany 0–2 France|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> سانێ لە پێکھاتەی ٢٣ یاریزانی ئەڵمانیا بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|جامی جیھانی فیفا ٢٠١٨]] دوورخرایەوە لە پاڵپشتی یاریزانێکی تری گەنج، کە جوولیان براندت بوو، لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Germany announce final World Cup squad, with Manuel Neuer, without Leroy Sané|ناونیشان=http://www.dw.com/en/germany-announce-final-world-cup-squad-with-manuel-neuer-without-leroy-sané/a-44064011|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Deutsche Welle}}</ref> لە [[ئەیلوول]]ی ٢٠١٨، دوای ئەوەی ھەڵبژێردرا بۆ پێکھاتەکە بۆ ڕوبەڕوو بوونەوەی یارییەکانی بەرامبەر [[فەڕەنسا]] و [[پیرۆ]]، ھۆتێلی تیمەکەی بەجێھێشت دوای گفتوگۆیەک لەگەڵ خواکیم لۆڤ ئاماژەی بە «ھۆکاری تایبەتی» کرد وەک ھۆکارەکەی بۆ ڕۆیشتنی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/45452552|سەردێڕ=Leroy Sane: Man City winger leaves Germany team hotel after talks with Joachim Low|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> دواتر دەرکەوت کە ھۆکاری ڕۆیشتنی بەھۆی لەدایکبوونی کچەکەی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/45452552|سەردێڕ=Leroy Sane: Man City winger announces birth of daughter after leaving Germany team hotel|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://twitter.com/LeroySane19/status/1038393386821210112|سەردێڕ=Leroy Sané on Twitter|ئیش=Twitter|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> لە ١٦ی [[تشرینی دووەم]]ی ٢٠١٨، یەکەم گۆڵی بۆ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا تۆمارکرد بەرامبەر ھەڵبژاردەی ڕووسیا لە دوای ئەسیستێک لەلایەن سێرجۆ نابری. گۆڵەکە لە خولەکی ھەشتەمی یارییەکە ھات و ئەڵمانیا ٣–٠ بردییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Creek|یەکەم=Stephen|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Germany 3 Russia 0: Sane on target as Low's men stroll|ناونیشان=https://www.goal.com/en-ar/news/18722/main/2018/11/16/49389132/germany-3-russia-0-sane-on-target-as-lows-men-stroll|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=goal.com}}</ref> لە ١٩ی ئایاری ٢٠٢١، بانگھێشت کرا بۆ تیمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|یۆرۆی ٢٠٢٠]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=EM-Kader offiziell: Löw beruft Müller, Hummels und Volland|ناونیشان=https://www.kicker.de/em-kader-offiziell-loew-beruft-mueller-hummels-und-volland-804642/artikel|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=kicker.de|زمان=de}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|match played 30 July 2022}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |جامی لیگا ! colspan="2" |ئەورووپا ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="4" |[[شاڵکە ٠٤|شالکە ٠٤]] |٢٠١٣–١٤ |[[بۆندسلیگا]] |١ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٠ |٠ | colspan="2" | - |١ |٠ |- |٢٠١٤–١٥ |بۆندسلیگا |١٣ |٣ |٠ |٠ | colspan="2" | - |١ |١ | colspan="2" | - |١٤ |٤ |- |٢٠١٥–١٦ |بۆندسلیگا |٣٣ |٨ |٢ |٠ | colspan="2" | - |٧ |١ | colspan="2" | - |٤٢ |٩ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٤٧ !١١ !٢ !٠ ! colspan="2" |- !٨ !٢ ! colspan="2" |- !٥٧ !١٣ |- | rowspan="5" |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچستەر سیتی]] |٢٠١٦–١٧ | [[پرێمیەرلیگ]] |٢٦ |٥ |٥ |٢ |٢ |٠ |٤ |٢ | colspan="2" | - |٣٧ |٩ |- |٢٠١٧–١٨ |پرێمییەرلیگ |٣٢ |١٠ |٣ |١ |٥ |٣ |٩ |٠ | colspan="2" | - |٤٩ |١٤ |- |٢٠١٨–١٩ |پرێمییەرلیگ |٣١ |١٠ |٤ |٢ |٣ |٠ |٨ |٤ |١ |٠ |٤٧ |١٦ |- |٢٠١٩–٢٠ |پرێمییەرلیگ |١ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |١ |٠ |٢ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٩٠ !٢٥ !١٢ !٥ !١٠ !٣ !٢١ !٦ !٢ !٠ !١٣٥ !٣٩ |- | rowspan="4" |[[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] |٢٠٢٠–٢١ |بۆندسلیگا |٣٢ |٦ |١ |١ | colspan="2" | - |٨ |٣ |٣ |٠ |٤٤ |١٠ |- |٢٠٢١–٢٠٢٢ |بۆندسلیگا |٣٢ |٧ |٢ |١ | colspan="2" | - |١٠ |٦ |١ |٠ |٤٥ |١٤ |- |٢٠٢٢–٢٣ |بۆندسلیگا |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٠ |٠ |١ |١ |١ |١ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٦٤ !١٣ !٣ !٢ ! colspan="2" |- !١٨ !٩ !٥ !١ !٩٠ !٢٥ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !٢٠١ !٤٩ !١٧ !٧ !١٠ !٣ !٤٧ !١٧ !٧ !١ !٢٨٢ !٧٧ |} <references group="lower-alpha" responsive="1"/> === نێودەوڵەتی === {{Updated|١٤ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name=NFT>{{NFT player|access-date=20 January 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !ئەپەکان !ئامانجەکان |- | rowspan="8" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] |٢٠١٥ |١ |٠ |- |٢٠١٦ |٣ |٠ |- |٢٠١٧ |٥ |٠ |- |٢٠١٨ |٨ |٢ |- |٢٠١٩ |٤ |٣ |- |٢٠٢٠ |٤ |١ |- |٢٠٢١ |١٥ |٥ |- |٢٠٢٢ |٥ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٤٥ !١١ |} == خەڵات و نازناوەکان == '''مانچستەر سیتی''' * [[پرێمیەرلیگ]]: ٢٠١٧–١٨، ٢٠١٨–١٩ * جامی ئێف ئەی: ٢٠١٨–١٩<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/48236232|سەردێڕ=Manchester City 6–0 Watford|یەکەم=Phil|دوایین=McNulty|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> * جامی ئی ئێف ئێڵ: ٢٠١٧–١٨، ٢٠١٨–١٩ * جامی قەڵغانی ئینگلیزی: ٢٠١٨، ٢٠١٩<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/49141690|سەردێڕ=Liverpool 1–1 Manchester City|یەکەم=Emlyn|دوایین=Begley|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/44995783|سەردێڕ=Chelsea 0–2 Manchester City|یەکەم=Chris|دوایین=Bevan|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> '''بایەرن میونشن''' * [[بۆندسلیگا]]: ٢٠٢٠٬٢١، ٢٠٢١–٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayern-munich-crowned-german-champions-2020-21-lewandowski-flick-davies-15756|سەردێڕ=Bayern Munich crowned Bundesliga champions|بڵاوکەرەوە=Bundesliga|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> * جامی سوپەری ئەڵمانی: ٢٠٢١، ٢٠٢٢<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Robert Lewandowski double as Bayern Munich overcome Borussia Dortmund to win the Supercup|ناونیشان=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-dortmund-bayern-munich-live-supercup-line-ups-stats-haaland-lewandowski-16902|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Bundesliga Official|بڵاوکەرەوە=[[Bundesliga]]}}</ref> * [[جامی سووپەری ئەورووپا|جامی سوپەری ئەورووپا]]: ٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Joker Javi Martinez köpft Bayern zum Supercup|ناونیشان=https://www.kicker.de/4651922/spielbericht/fc-bayern-muenchen/fc-sevilla|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=kicker.de|زمان=de}}</ref> * [[جامی جیھانیی یانەکان|جامی جیھانیی یانەکانی فیفا]]: ٢٠٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/amp/pavard-completes-sextuple-for-dominant-bayern|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210211201846/https://www.fifa.com/clubworldcup/news/amp/pavard-completes-sextuple-for-dominant-bayern|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Pavard completes sextuple for dominant Bayern|ئیش=FIFA.com|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''ئەڵمانیا''' * [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]]: [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٧|٢٠١٧]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Match report: Chile – Germany|ناونیشان=https://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=274645/match=300334881/report.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629203614/https://www.fifa.com/confederationscup/matches/round=274645/match=300334881/report.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''تاکەکەسی''' * باشترین یاریزانی لاوی پڕیمییەرلیگ ساڵی ٢٠١٧:<ref name="PFA">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43860354|سەردێڕ=PFA Player of the Year 2017–18: Liverpool's Mohamed Salah wins top award|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=BBC Sport}}</ref> * باشترین یاریزانی مانگ لە پرێمییەرلیگ: تشرینی یەکەمی ٢٠١٧<ref name="PremProfile">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leroy Sané: Overview|ناونیشان=https://www.premierleague.com/players/5384/Leroy-San%C3%A9/overview|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Premier League|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180515143654/https://www.premierleague.com/players/5384/Leroy-San%C3%A9/overview|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * باشترین یاریزانی یەکەم وەرزی یاری لە خولی نوێدا: ٢٠١٤–١٥ * پێکھاتەی تۆپی پێی فانتاسی خولی یانە پاڵەوانەکان :٢٠٢١–٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=UEFA Champions League Fantasy Football Team of the Season|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15421a5498d6-30dea5cd2caf-1000--fantasy-team-of-the-season/|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=UEFA}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تد|تۆپی پێ|ئەڵمانیا|ژیاننامە|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Leroy Sané}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا|تۆپی پێ}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئاڵمانی]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئاڵمانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] rxnhexgidlhzd752h8mitl8p6588pwh 3 215674 1585900 1575184 2026-05-21T16:11:47Z Hivja 64112 /* نیشانێک بۆ تۆ! */ پەیامی ویکیدیاریی نوێ 1585900 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] ‏٠٨:٣٥، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == لەبەرچی لە ویکیپیدیا کار دەکەم == سڵاو من دەمەوێت ویکیپیدیا کوردی پێش بکەوێت، هەموو هەوڵێک دەدەم بۆ باشتر کردنی، هەر هەڵەیەکم هەبوو ئاگادارم بکەنەوە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٠، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت لە چاکسازیکردن لە ناوەڕۆکی ویکیپیدیا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٣٣، ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) |} == سڕینەوەی خێرا بۆ [[باڵانسی بەدواداچوونی ملیۆنێر: بێ سنوور]] == تکایە گەر دەتەوێت نەسڕێتەوە ناڕەزای دەرببڕە لە [[باڵانسی بەدواداچوونی ملیۆنێر: بێ سنوور]] [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٧:٢٦، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] براکەم بۆچی دەسڕێتەوە؟ تەنها لەسەر وێنەکە؟ یان سەرچاوە؟ هەڵەی ڕێزمانی؟ چ هەڵەیەکی تێدایە براکەم؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٣٨، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) گە دەتەوێت بزانیت سەردانی وتارەکە بکە و ناڕەزای دەرببڕە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == داواکاریی == {{وب|1silent scientist}} بۆم دەرکەوتووە کە تۆ کەسێکی لێهاتووی بۆ ویکیپیدیا، بۆیە دەمەوێت بزانم تۆ چ زمانیک دەزانیت بێجگە لە کوردی؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٣:٣١، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] نەخێر کاک ئارۆ وا مەڵێ، پێشتر ئەکاونتێکی ترم هەبوو بەڵام لەناوچوو ئێستا ئەمەم هەیە، لەزمانی عەرەبی شارەزام و لە ئنگلیزی خراپ نیم، هەر ڕەخنەیەکت هەیە لەسەر ئەو پەڕانەی کە دروستم کردوون بینوسە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٤:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ئەکاونتەکەی پێشوت ناوی چی بوو؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٢٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] ناوی Kurd king22 بوو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:٠٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} بەس هیچ کارێکی پێنەکراوە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٥:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ وایە زۆر بەکەمی کارم تێدا کردووە، کاک ئارۆ کێشەی گرێدانم هەیە مافم پێنادات پەڕەیەک ببەستم بە زمانەکانی دیکە :وەک https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%86_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AA :لە ئنگلیزی وەرمگرتووە ناتوانم بە زمانەکانی تر بلکێنم [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:٥٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] تێبینی ئەوە بکە ئەو وتارەی کە داوای دەکەی ببەسترێتەوە پێویستە ناوەکەی بەو زمانە بنووسی کە لێوەیت وەرگرتووە، بۆ نموونە نابێت: وتارێکت لە عەرەبی وەرگرتبێت و بنووسی "مەرقۆس" داوای بەستنەوە بکەی بەڵکو "مرقس" ھەروەک خۆی کە لە وتارە عەرەبییەکە ھەیە تا من بتوانم لە ویکیپیدیای عەرەبی بیدۆزمەوە و کاری زمانەوانی بۆ بکەم، گەر نەزانم ناوەکە لە ڕەسەنەوە چۆن دەنووسرێ ناتوانم بەستنەوەی زمانەوانییەکەش بکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::منیش ویکی عەرەبی و پەڕە عەرەبیەکە بە ناوی"مرقس" دانا بەڵام دوای هەوڵی بەستنەوەی بە زمانەکانی ترەوە نوسینێکی سوور دەردەکەوێت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٤٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) تۆ بە کۆمپیوتەری کار دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:١٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە موبایل بەڵام دەیخەمە سەر شێوەی کۆمپیتەر [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ پەڕەی https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%86_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AA :هەڵەکان و پێشنیارەکانتم پێ بڵێ و گەر عەزێت نیە بیخە ڕیزی زمانەکانی ترەوە چونکە ئەو مافەم نیە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٥٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) بۆت دەکەم، بەس بۆ زانیاریت من منداڵێکی ١٤ ساڵم [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە کۆمپیتەر کار دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] چۆن ئیتر بتوانم پەڕەکانم بخەمە ڕیزی زمانەکانی تر؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) بە موبایل [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] چۆن لیستێک دانێم وەک لیستی پەڕەی لێکۆڵەری ملیۆنێر یان وەک ئەحمەد ئەلبەشیر؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) لە دەتوانی وێنەیەک بنێریت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) کە دەتەوێت بەیەکیان بگەیەنیت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ فەیسبووک یان ئەنستاگرامت دانێ وا باشترە چونکە هەندێک شت لێرە سنوور دارە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) مەبەستت لە وتووێژە؟ گفتووگۆ؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٩، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ، لە فەیسبووک بێت یان ئنستاگرام لەوێ باشترە و هەندێک شتم فێر بکە با ئەوەندە بێزارتان نەکەم [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) دەتوانم هی ساکورا خانت بدەمێ چوونکە هی ئەو زۆر باشترە، و شارەزاترە و بەڕێوبەرە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] باشە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] ناکرێتەوە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) دڵنیای [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ داوای ئیمێڵ و نهێنوشە دەکات [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٥، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ئیمیلەکەت بنێرە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) هی خۆت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] نامەوێت لەوێ هیچ دانێم بەڵام لێرە ئەکاونتەکەم دانێم باشترە ئینستگرام pretender198 [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] وەرە ئینستاگرامم باشترە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ هەندێک پەڕەم بۆ دانێ کە نەکرابێت بە کوردی [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) وەک [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٩:٢١، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} واتا چەند وتارێکت بۆ دابنێم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٩:٢٧، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە ئارەزووی خۆت ٢ وتار یان ٣ بابەتەکە هەرچی بێت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:١٣، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} وتاری [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Castle_of_Magical_Dreams کرتە بکە] وەربگێڕە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٤٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئامادەکردن == سڵاو ئەو وتارانەی ھێشتا لەژێر ئامادەکردن دایە و ئامادە نییە بۆ خوێندنەوە تکایە داڕێژەی {{دا|ئامادەکردن}}ی بخە سەر. بۆ ئەوەی ئەوانی تر بزانن کە وتارەکەت لەژێر ئامادەکردنە و بەھەڵە دەستکاری نەکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == بەژداریکردن لە [[ویکیپرۆژە:فلیمەکان و زنجیرەکان]] == [[File:بانگێشتنامەی بەکارهێنەران.jpg|بانگێشتنامە|thumb]] <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئارۆ سالار محمود|بەشدارییەکان]]) ١٢:٢٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC)</small> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:زامران]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:زامران]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:زامران|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:١٨، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :سەرچاوە دانرا، پێویست بە سڕینەوە ناکات [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:١٦، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٢٤، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::خاتوو ساکورا، ناوی پەڕەی سەرەکی زامران بگۆڕە بۆ زیمران. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٢٩، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::ھۆکارەکەی چییە؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٣٩، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::::ناوەکە هەڵەی تێدابوو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٤٠، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:تانجیرۆ کامادۆ]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:تانجیرۆ کامادۆ]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:تانجیرۆ کامادۆ|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:١٨، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:١٧، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پشیلەیەک بۆ تۆ! == [[پەڕگە:Red Kitten 01.jpg|left|150px]] . [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٣١، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <br style="clear: both;"/> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:دەیەی ١٩٩٠]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:دەیەی ١٩٩٠]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:دەیەی ١٩٩٠|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:رياح موسمية]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:رياح موسمية]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:رياح موسمية|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٣٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:ڕووقەییە کچی محەممەد]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:ڕووقەییە کچی محەممەد]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:ڕووقەییە کچی محەممەد|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٥٦، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == پەڕگەی نێو سندووقی زانیاریدانەکان == سڵاو، زۆر سپاس بۆ سەرجەم بەشدارییە بەنرخەکانت لەپاڵ ویکیپیدیادا! ویستم بڵێم کە تکایە پەڕگەی نێو سندووقی داڕێژەکان وەک ئەوەی لە [[تایبەت:permalink/1045142|باڵانسی لێکۆڵەری ملیۆنێر: بێسنوور]] دەبینرێت مەخە نێو ویکیکۆدی <code><nowiki>[[پەڕگە:]]</nowiki></code> بەڵکوو تەنیا ناوی پەڕگەکە (<code><nowiki>|وێنە= Fugo Keiji Balance Unlimited logo.png</nowiki></code>) دانێ. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٥٩، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:کوردپڵەس]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:کوردپڵەس]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:کوردپڵەس|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%BE%DA%B5%DB%95%D8%B3|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٩، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :پەڕەکە کێشەکەی لەچیدایە؟ ماڵپەڕێکی کوردییە کە ئەوەی هەواداری ئەنیمێ بێت دەزانێت چ ماڵپەڕێکە و ناوبانگی هەیە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٩، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] بۆ ماوەی دوو مانگێکە داوا لە بەرێزتان کراوە سەرچاوە زیاد بکەن، و تا ئێستاش سەرچاوەی نەبوو، بۆیە ئەمڕۆ سڕدرایەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٣، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] ::: خۆم لەوێ بووم و لەسەر زاری خاوەن ماڵپەڕ و ئەندامانی بوو ئەگینا لەخۆمەوە شت دانانێم، ماڵپەڕەکەشم دانا لەگەڵ ئەندامانی، پێم وایە زانیاری زیاتری پێویست نەبوو، بەڵام وتارەکە سڕدرایەوە ئیتر! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::::ھیچ شتێک نەچووە گەڕانەوەی نەبێت گەر دەزانیت ماڵپەرەکە بایەخدارە و دەتوانیت بایەخداری بەسەرچاوەی باوەڕپێکراو بسەلێمینیت من وتارەکە دەگەڕێنمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٠، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == گۆڕینی == کاکا برا تکایە واز لە گۆڕینی «مەسیحی» بۆ «کریستیان» بێنە، کەس ناڵێت کریستیان ئەوە ووشە ئینگلیزییە نە کوردییە. [[بەکارھێنەر:Xaneqînî|Xaneqînî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaneqînî|لێدوان]]) ‏١٦:٤٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Xaneqînî|@Xaneqînî]] :بەڕێزم وشەکە ئینگلیزییە، دەتوانم بیکەم بە کوردی پەتی بەڵام خەڵکی لێیان تێناگات، من نامەوێت هیچ وتارێک وشەی عەرەبی تێدا بێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::بە تایبەتی وشەی «فەلە» و «گاور» پێشنیار دەکەم ھەرگیز ئەم وشە نافەرمیانە لە ناوەڕۆکەکان بە شێوەیەکی ''فەرمی ''بەکارنەھێنی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٤، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::جگە لەوە، من تا بتوانم وشەی بیانی بەکارناھێنم، و وشەیەک کە سەیر و سەمەرە بێت یان واتا باوەکەی دادەنێم لەگەڵیدا، یان هەر وشە باوەکە، بەداخەوە ویکیپیدیای کوردی نەگەشتووە بەو ئاستەی کە زمانی خۆی پاک ڕابگرێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٩:١٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::: ==[[:Hamid Hirad]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Hamid Hirad]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>زمانی بیانی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Hamid Hirad|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Hamid+Hirad|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٥٩، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] :با بسڕدرێتەوە، خۆم دەمویست بیکەم بە ئینگلیزی بۆ ویکیپیدیای ئینگلیزی، بەڵام نازانم بۆچی بەم شێوەی لێھاتووە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: کێشە نییە، '''سڕدرایەوە'''. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٢:٠٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Featured Article Barnstar 1br Degree Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''پەرەپێدەری وتار''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ئەم نیشانە وەک سوپاسێکە بۆ بەشدارییەکانت، بەتایبەت پەرەپێدانی وتارە کورتەکان (کە ئەم کارە زۆر کەم کەس هەیە ئەنجامی بدات). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٤٨، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) |} :[[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] :زۆر سووپاس. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٢٨، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Resilient Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەھێزیی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | لەپای وتووێژەکانت و خۆڕاگریت، و دروستکردنی وتارە ناوازەکانت، دەست خۆشیم هەیە بۆت. هەمیشە لەبیرت بێت (هەمووان کاری یەکتر دەبینن). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٥:٥٣، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) |} == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:سۆران شافعی]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:سۆران شافعی]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:سۆران شافعی|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٢١، ١٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:دەشتی خالید]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:دەشتی خالید]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:دەشتی خالید|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٢٥، ١٣ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == وتار == [[بەکارھێنەر:Min.neel|@Min.neel]] سڵاو، تکایە با وتارەکانت زۆر کورت نەبن، و ئەگەر هەر بە کوردی داتنا ئەوا داڕێژەی «کورت» لە بەشی سەرچاوەکان دابنێ، و بۆ ئەوەی سەرچاوەی ویکی فارسی دەربکەوێت بیرخستنەوەی ویکی فارسی بنووسە وەک لە وتاری ڕۆژە مارتن دو گاردا دامنا، و بەپێی ڕۆژی دەستکارییەکەت بەروارەکە دانێ، و لە تووڵی دەروازەش ئەو دەروازانە دادەنێیت کە لەبارەی وتارەکەوە وەرتگێڕاوە بۆ نموونە: ژیاننامە، شانۆ، وێژە هتد، دەتوانیت لە وتارەکەت بە ناوی ڕۆژە مارتن دو گار وەک پێشتر باسم کرد لە بەشی سەرچاوە بیبینیت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٢٢، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == خانەنشینکردنی بەکارھێنەر == دەم باش 1silent scientist، ویستم بزانم بۆچی [[تایبەت:diff/1101669|لەم دەستکارییەت]] ئەو بەکارھێنەرەت خانەنشین کردووە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٠١، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Aram|@Aram]] :ڕوونە بۆچی ئەم کارەم کردووە، ئەم بەرکارھێنەرە سێ ساڵە لە ویکیپیدیا چالاک نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٣٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :: نابێ کەس کەس خانەنشین بکات بێجگە لە خۆی. بەکارھێنەر ھەیە دوای چەندین ساڵ گەڕاوەتەوە و دەستکاری دەکات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٠٦، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == زیادکردنی دەقی بێسەرچاوە == سڵاو، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام زۆر جار دەبینم کۆمەڵێک دەق زیاد دەکەیت بەبێ ئەوەی سەرچاوە دانێی یان کۆمەڵە دەقێک دەھێنی و لە سەرچاوەکان دەنووسی فڵان ویکیپیدیا! بەڕاستی ئەمە وا نابێ. تکام وایە دەق دانەنێی تا سەرچاوەکانی بەڕێکوپێکی بۆ دانەنێی. لە ویکیپیدیای ئینگلیزی وشە یان ڕستەیەکیشت لێ قبووڵ ناکەن گەر [[وپ:دسب|سەرچاوەی باوەڕپێکراوی]] بۆ نەھێنیتەوە، بەڵام لێرە چوار دەستکاریی وا (وەک [//ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئیمپراتۆریەتیی_ڕووسی&diff=1105047&oldid=1105045 ئەمە]) دەبینرێ ئینجا دەڵێن ویکیپیدیا بێسەرچاوەیە. ئێستا بمگەڕاندایەتەوە، دەتانوت «[[تایبەت:diff/1104863|سڕینەوەی لەخۆڕا]]»! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٤، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Aram|@Aram]] :کاک ئارام تۆ ویکی ئینگلیزی و کوردی دەکەیت بە یەک؟ سەرچاوەکان لە ویکی ئینگلیزی و فارسی و عەرەبی دێنم کە یەکێکن لە ویکییە گەورەکان کە زۆر لە ویکی کوردی گەورەترن، گەر سەرچاوەیان هەبێت دایاندەنێم بەڵام کە نەبوو چی بکەین؟ دەزانم دەتەوێت وتارەکان ڕێکوپێک و بێ کێشە بن بەڵام کە بەدەستی من نەبێت چی بکەم؟ ئەگەر وتارێک سەرچاوەی نەبێت کەوایە لە چ شوێنێکەوە بیهێنم؟ مەرج نییە چی دابنرێت وتەی گیرفان بێت، وتاری زۆر هەن بێ سەرچاوەن بەڵام ویکی کوردییان دەوڵەمەند کردووە هەرچەندە لەگەڵ ئەوەدا نیم کە بێ سەرچاوە بن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٩:١١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :: ئەگەر بەڕێکوپێکی کارەکان بچێتە پێش، بۆ نا؟ ڕەنگە ھەندێ لە سیاسەت و ڕێساکانی ویکیی ئینگلیزی بۆ ئێمە تۆزێ قورس بێ، بەڵام من لێرەدا باسی ھێنانەوەی سەرچاوە دەکەم کە ئەوە بۆ ویکیپیدیا ھێڵی سوورە. کە سەرچاوە ھەبوو، دایان بنێ و کە نەشبوو، خۆ کەس بەزۆر نەیوتووە ئەم دەقە بێسەرچاوەیە دانێی. من نازانم چی لە دەستی تۆ نییە. من تەنیا وتوومە سەرچاوە دانێ و کەمێک ویکیسازی لە وتارەکان بکە. ئەوە لە دەستی تۆ نییە؟ ئەو وتارە بێسەرچاوانەی باسیان دەکەی ڕەنگە بۆ ھەندێ کەس ویکیپیدیایان دەوڵەمەند کردبێ، بەڵام بۆ زۆر کەس خاڵێکی بەھێزە تا بڵێن ویکیپیدیا سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو نییە. منیش لە شوێنی ئەو کەسانە بم، ڕەنگە بڕوای پێ نەکەم. [[وپ:ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایە|ویکیپیدیا زەویی فڕێدانی زانیارییە ھەڕەمەکییەکان نییە]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٢٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:خاچ پەرست]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:خاچ پەرست]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>[[special:permanentlink/ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)&oldid=1112430#خاچپەرستن|لە مەسیحییەت خاچ ناپەرسترێت]]، و ناتوانرێت خاچ پەرستن بگوازینەوە بۆ مەسیحی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:خاچ پەرست|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AE%D8%A7%DA%86+%D9%BE%DB%95%D8%B1%D8%B3%D8%AA|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٤، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :هەرچەندە خۆم وتارەکەم داناوە بەڵام ئاگاداری شتی وا نەبوومە!، گەر بمزانیبا داوام دەکرد بسڕدرێتەوە، سوپاس، وازم لە بەکارهێنانی خاچ پەرستی هێناوە، کاتی خۆی زۆر بە وشەی کوردییەوە دەمگرت بەڵام بۆچوونم گۆڕاوە و خاچ پەرستی بۆ وشەی «مەسیحییەت» ناگونجێت، فەلە لەوانەیە بەڵام باو نییە بۆیە مەسیحییەت درووستە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١١، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوەش بابەتێکم بۆی کردۆتەوە لە دیوەخان بەبەڵگە کە [[Special:Permalink/1112438#خاچپەرستن|چۆن خاچ ناپەرسترێت لە مەسیحییەت]] دووبارە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی == [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|@Bilalinfo]] سڵاو، سووپاس بۆ بەشدارییەکانت، وشەی تەلەفیزیۆن بکە بە "تەلەڤیزیۆن" چونکە ئەوە ستاندارە، و ھ بەکاربھێنە چونکە ستاندارە و کوردیترە، دووبارە سووپاس. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٤، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:ھاوپا]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:ھاوپا]] داندراوە کە داوا دەکات بە خێرایی بسڕدرێتەوە. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ١١|بەشی گ١١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، چوونکە وادیارە کە پەڕەکە تەنیا ڕێکلامێکە بۆ ناودارکردنی کۆمپانیایەک، گرووپێک، بەرھەمێک، خزمەتگوزارییەک، کەسێک، یان بۆچوونێک و پێویستی بە دووبارەنووسینەوە ھەیە تاکوو زانستنامەیی دەرکەوێت. ڕێکلامکردن لە ویکیپیدیا ناکرێت و پەڕەی ڕێکلامی بە خێرایی دەسڕدرێتەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ھاوپا|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%BE%D8%A7%D9%88%D9%BE%D8%A7|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}. <!-- Template:Db-spam-notice --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٣، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] :پرسیارەکە ئەوەیە بۆچی؟ مەگەر ئەم وتارە زمانی دیکە لە خۆ ناگرێت و نەسڕدراوەتەوە؟ یان ویکی سۆرانی زۆر لە فارسی و ئینگلیزی پێشکەوتووترە؟ نابێت سڕینەوەی وتارەکان بە پێی عەقڵی تاک بێت بەڵکو دەبێت گشتی بێت و وتووێژی لەسەر بکرێت، گەر وتارەکە تەنیا ویکی سۆرانی لەخۆ گرتبا ئەوا دەمگوت سڕینەوەی ھۆکارێکی ھەیە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٨، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سڵاو، سڕدراوەتەوە چونکە بەپێی پێویست بایەخدار نەبووە بۆ ئەوەی وتارێکی سەربەخۆی ھەبێت، لە ویکیپیدیا وتارێک دەسڕینەوە ئەگەر ھاتوو ھێشتا بەپێی پێوست بایەخدار نەبوو تا بمێنێتەوە، باسی ویکیپیدیای ئینگلیزیت کرد وابزانم ئاشکرایە لەوێش داوای سەلماندن و سەرچاوەی زیاتر دەکەن، و ھەر پڕۆژەیەک سەربەخۆیە و پشت بەیەکتر نابەستن لە بڕیاردان. ھەر بۆ ئەوەش کە بە لۆژیکی بەڕێزتان قسە بکەم پێشووتر لە ویکیپیدیای ئەڵمانی و تورکی درووستکرابوو سڕدراوەتەوە. ::گەر ھەر کێشەیەک دەبینی لە سڕینەوەکە و پێت وایە ھەڵەیەکم کردووە لە بڕیاردان تکایە ئاگادارم بکەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ نووسینی ئەم [[یاخیبوونی حیزبی دێموکرات (١٩٨٩–١٩٩٦)|وتارە]]، دەستت خۆشبێ و بەردەوامبە! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #648533; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) |} ==[[:بۆکان جاف]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Copyright-problem.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:بۆکان جاف]] دانراوە کە داوا دەکات بەخێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیادا. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ١٢|پێوەری گ١٢ بۆ سڕینەوەی خێرا]] کراوە، لەبەرئەوەی وادیارە پەڕەکە [[ویکیپیدیا:پێشێلکارییەکانی مافی لەبەرگرتنەوە|پێشێلکارێکی مافی لەبەرگرتنەوە]] بێت. بۆ ھۆکارە یاسایییەکان ئێمە ناتوانین دەقە مافپارێزراوەکان یان وێنە وەرگیراوەکان لە وێبگەکانی ترەوە پەسەند بکەین یان بابەتە چاپکراوەکان، و لە ئاکامدا، لەوانەیە زیادکردنەکەت گونجاوتر بێت بە سڕینەوە. دەشێت تۆ وێبگە دەرەکییەکان یان بابەتە چاپکراوەکانی تر بەکاربھێنیت وەک سەرچاوەی ''زانیاری''، بەڵام نەک وەک سەرچاوەیەکی ''ڕستەکانت''. ئەم بەشە ترسناکە: ''لە زاری خۆتەوە وشەکان بڵێ''. ویکیپیدیا پێشێلکردنەکانی مافی لەبەرگرتنەوە زۆر بەجدی وەردەگرێت و بەردەوام سەرپێچیکاریش '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەست دەکات لە دەستکاریکردن]]'''. ئەگەر وێبگە دەرەکییەکە یان وێنەکە بۆ خۆت دەگەڕێتەوە، و دەتەوێت ڕێگە بە ویکیپیدیا بدەیت تا دەقەکە یان وێنەکە بەکاربھێنێت — بە مانای ڕێگەپێدانی خەڵکانی تر بە بەکارھێنانی بۆ ھەر ھۆکارێک — ئەوکاتە ''دەبێت'' لەڕێگەی یەک لە کردارە ڕوونکراوەکان لە [[ویکیپیدیا:بەخشینی بابەتە مافپارێزراوەکان]] بیسەلمێنیت. ھەمان شت دەگرێتەوە ئەگەر تۆ خاوەنی نیت بەڵام ڕێگەپێدانت لەژێر دەستدایە. ئەگەر تۆ خاوەنی نیت و ڕێگەپێدانیشت لەژێر دەستدا نییە، بۆ چۆنییەتی دەستکەوتنی ئەوە بنۆڕە [[ویکیپیدیا:داواکردنی ڕێگەپێدانی مافی لەبەرگرتنەوە]]. لەوانەیە بتەوێت چاوێک لە [[ویکیپیدیا:مافەکانی لەبەرگرتنەوە|سیاسەتی مافی لەبەرگرتنەوەی ویکیپیدیا]] بکەیت بۆ زانیاری زیاتر، یان [[ویکیپیدیا:پرسگا|لێرە]] پرسیار بکەیت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بۆکان جاف|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- داڕێژە:سخ-پێشێلکاری-ئاگاداری --> [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٤:٢٦، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] :مەعقول نییە تەنها لەبەر ئەوەی تارەکە زمانی تری لەخۆ نەگرتووە بڕیاری سڕینەوەی لەسەر بدرێت یان لەبەر ئەوەی کابرا بەدڵی نییە، ئێوەش ڕای خۆتان بڵێن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: باشتر وابوو کرتە لەسەر '''دەربڕینی ناڕەزایەتی''' بکەیت. بەهەرحاڵ، هۆکاری تاگی سڕینەوەکە لەسەر خوودی تاگەکە نووسراوە؛ هیچ پەیوەندی بە زمانەکانی ترەوە نییە، وە بگرە ئەم وتارە هیچ سوودێکی بۆ زمان و ویکییەکانی تر نییە جا بگرە فارسیش بێت، کاک بۆکان تەنیا لە کوردستان ناسراوە. ئەم وتارە بەهۆی پێشێلکردنی [[وپ:لەبەرگرتنەوە]] تاگی لێدراوە. ناکرێت دەقێک لە سەرچاوەیەک بە تەواوەتی کۆپی بکرێت و لە ویکیپیدیا دابنرێت، مەگەر تەنھا کەمێک لەو دەقە بھێندرێت. هەروەها وتارەکە دەکرێت بمێنێتەوە و سوودی دەبێت، تەنیا بە چارەسەرکردنی کێشەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٦:٥٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :::وەک تێسلا نووسی و لە تاگەکە و کورتەی دەستکاریدا منیش نووسیومە دوو کێشەی هەیە: ١) پێشێلکردنی ماف ٢) نادیاریی گرنگی و کێشەی سەلماندنیبوون. باسی زمانی ترم نەکردووە. ئێرە وەیکیی کوردییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٣:٤٧، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == دەروازە == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەروازەی "پارێزگای بەغدا" و "شەڕی ناوخۆ"مان نییە دەتوانن دروستی بکەن تاکو سوودی زیاتری هەبێت؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٤٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، ڕاستییەکەی من کاتم بۆ دروستکردنی دەروازەکان نییە، بەڵام ئیشی دووپات و وەڕەزکەرتان ھەبوو، ئاگادارم بکەنەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:١٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سڵاو، دەروازەی پارێزگای بەغدا دروست دەکەم، بەڵام ئایا دەروازەی شەڕی ناوخۆ لە ویکیی عەرەبی بوونی هەیە گەر بزانیت؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٢٠:٠٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::بەڵێ هەیە [[:ar:بوابة:حرب أهلية]] :::[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٦:٤٥، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::بیرمچوو دەروازەی "زانستی سیاسی"شمان نییە، من بەتۆی دەڵێم چونکە لە تۆ ڕا دەبینم. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:١٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: دروستیان دەکەم بێ خەمبە، گەر ئەمڕۆ نەبێت، بەیانی دروستیان دەکەم. کەس چالاکمان بۆ دەروازە دروستکردن نییە، بۆیە کام دەروازەتان ویست بەمنی بڵێن. هەروەها باشیش دەبێت گەر دەروازەی عەرەبییەکەشم بۆ تاگ بکەن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٢٨، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::::[[:ar:بوابة:بغداد/مقدمة]] [[:ar:بوابة:علوم سياسية]] [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: هەرسێکیان تەواو کران. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٧:٥٧، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::دەروازەکان عادەتەن بۆ کۆکردنەوەی کۆمەڵە وتارێکی زۆرن لەسەر یەک بابەت. ئەگەر وتارەکان کەم بن، بەپێویستی نابینم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٨:٢٨، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::::::دەتوانی لینکی فەیسبووکت دانێیت یان تەلەگرام؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٧:١٦، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::[https://www.facebook.com/tonyjax.to?mibextid=ZbWKwL بەستەری فەیسبووک]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٠٩:٢٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەشداربووی نەبەز''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ دەستکارییە بەنرخەکانت، ھەر بژین! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} == Translation request == Hello, 1silent scientist. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠١، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ==[[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AFB+IMG+1696192400264.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:١٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ==[[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AThumbs+b+c+e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:٢٠، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Resilient Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەھێزیی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، ماوەیەکە دەبینم خەریکی بڵاوکردنەوەی چەندین وتاری بەسوود و بەنرخن، سپاستان دەکەم و ھیوای بەردەوامی و سەرکەوتنتان بۆ دەخوازم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٥، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) |} == . == @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] دەتوانیت لینکی ئەکاونتەکانت دانێیت؟ فەیسبووک بێت یان تەلەگرام، کارم پێتە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٣٠، ٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] بەکارهێنەری سۆشیاڵ میدیا نیم ئەگەر هەر شتێکت پێویستە دەتوانی لێرە پێم بڵێی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٢:٥١، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == تکایە سەرچاوەکانتان لەبیر نەچێت == سڵاو، وێڕای سپاس بۆ ماندووبوونەکانت لەپاڵ ویکیپیدیا و ئەو کاتەی بۆی تەرخان دەکەیت، چەند دەستکارییەکم بینی (بۆ نموونە [[تایبەت:diff/1442023|ئەمە]]) کە ناوەڕۆکت زیاد کردووە، بەڵام ھیچ سەرچاوەیەکت دانەناوە. تکایە زیادکردنی ناوەڕۆک بەبێ دانانی سەرچاوەکان، ئاستی وتارەکە دادەبەزێنێت و ھەوڵ بدەن سەرچاوەکان لەبیر نەکەن. لەگەڵ سپاسی دووبارەی ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٣، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەخوا کاک ئارام زۆری دەوێت بۆیە وا تەنھا "بیرخستنەوە" دادەنێم، بەلامەوە ئاساییە ئەوەی سەرچاوەی بووێت سەیری ویکی وەرگێڕدراو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٠٢، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :: تێدەگەم، بەڵام وتارێکی ڕێکوپێک لە سەدان وتاری ناڕێک باشترە. ئەرکەکەش ئەوەندە گران نییە و ھەر سەرچاوەکانی ئەو ویکییە ھاوردە بکە و تەواو. بۆتەکەم چارەسەری بەشێک لە کێشەکانی سەرچاوەکان دەکات. خۆتان دەزانن بەپێی ڕێنمایییەکان بجوڵابایەمەوە، دەستکارییەکانم پووچەڵ دەکردەوە، بەڵام بۆ بەکارھێنەرێکی ئەزموونداری وەک ئێوە پێم باشتر بوو پەیامتان بۆ بنێرم. ئەم داڕێژەی بیرخستنەوەی ویکیی فڵان و فیسارە بیانووی باش دەداتە بەکارھێنەران تا خۆیان لە دانانی سەرچاوەکان لادەن و بە دەستی من بێت ئەو داڕێژانە دەمسڕمەوە. خۆتان دەزانن ویکیپیدیا چۆن کار دەکات. تکایە سەرچاوەکان لەبیر مەکەن ئەگەر نا دەبێ لامان ئاسایی بێت کە بە بێسەرچاوە باسی ویکیپیدیا بکرێت. تکایە لێدوانەکانم بە کەسی وەرمەگرە؛ ئێمە لەبەر پڕۆژەکە لێرەین. سپاس و ماندوو نەبیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٤١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::سڵاو @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. وێڕای سپاس و پێزانینم بۆ دەستکارییەکانت لێرە، بە پێویستم زانی منیش ئەم تێبینییە بنووسم. بە کورتی دەڵێم، ئەگەر شارەزاییەکی بچووکیشت لە زمانی ئینگلیزی ھەیە، تکایە لە ویکیی ئینگلیزییەوە وتار وەربگێڕە، ھەرچەنە ئەمە ئازادیی خۆتە و من ناتوانم بیسەپێنم، بەڵام خۆزگە وەرگێڕانی وتار لە ویکیپیدیای عەرەبییەوە قەدەغە دەکرا. بێ سەروبەرترین ویکیپیدیایە، ھەر لە ناوی وتارەکەوە تا ناوەڕۆکەکانیان لایەنگریی پێوە دیارە؛ خوا ئەزانێ، سەرچاوەیەکیان لە وتارەکە داناوە و دنیایەک ترش و خوێی بۆ زیاد ئەکەن و ئەڵێن ئەمە سەرچاوەکەیە. بۆ ناوی وتارە دووبارەکانی وەک [[پەیوەندی نێوان سووریا و فەلەستین]] و [[تەقینەوەی تەلەعفەر ٢٠٠٧]]، بڕوانە وتارە ھاوشێوەکانیان بزانە چۆن ناوەکانیان نووسراون، ئاوا: [[پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان و ئیتاڵیا]]، [[تەقینەوەی ٢٠٠٥ی ھەولێر]]. لەگەڵ ڕێز. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من زمانی عەرەبیم وەک زمانی دایکە، فارسییەکەشم زۆر بۆ وەرگێڕان ناشێت، ویکی عەرەبی لایەنگرانەیە نکۆڵی لەوە ناکرێت، و دەستکاری باشیش وەرناگرن یان سەرچاوەش گەر بەدڵیان نەبێت، بەڵام من ئینگلیزیم خراپە و بۆ وەرگێڕان نابێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٥:٢٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] و یەکێک لە ئەکاونتەکانت لێرە دابنێ فەیسبووک بێت یان تەلەگرام، خۆم ئەکاونتی کاک ئارامم لایە و پێم خۆشە تۆش بناسم. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == گۆڕانکاری == @[[بەکارھێنەر:JC Love 20420|JC Love 20420]] سڵاو، سووپاس بۆ دەستکارییەکانت، تکایە چوارچێوەی {{|گەورە|}} بۆ وتار بەکارمەھێنە چونکە پێویست نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٧:٣٩، ٨ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == فراوانکردنی وتارەکانی ویلایەتەکانی ئەمریکا == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاوتان لێبێت، لە ئێستادا خەریکی فراوانکردنی وتارەکانی ویلایەتەکانی ئەمریکام تکایە گەر تواناتان هەیە ئێوەش هاوکاربن بۆ باشترکردنی ئەو وتارانە چونکە زۆربەیان کورتەن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٤٩، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: سڵاو لەتۆش، هەر بەکارهێنەرێک بەپێی کاتی پێویستی خۆی و ئارەزووی بۆ بابەتەکە بەشدار دەبێت. من وەک خۆم کاریان لەسەر دەکەم، و دەستی تۆش خۆش بێت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١١، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] من زۆر دەگمەن وتار دروست یان فراوان دەکەم، بەڵام ئەگەر زانیتان شتێکم پێ دەکرێت، پێم بڵێن. تکایە سەرچاوەکانیش لەگەڵ دەستی خۆتان دانێن. ماندوو نەبن ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٥٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == ئاسانکاری وەرگێڕان! == @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] سڵاوتان لێبێت، بۆ ئاسانکاری وەرگێڕان google ai studio بەکاربھێنن لە سێرچ دەیدۆزنەوە وەرگێڕانی وردترە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == وتووێژ == @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] کاک ئاری گەر لات ئاسایی بێت فەیسبووک یان هەر لینکێکی سۆشیال میدیات دانێیت بۆ وتووێژ و باشترکردنی ویکیپیدیا [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٧:٥٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو! زۆر چاکە، بەڵام کامە سۆشیال میدیا؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٥٣، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] لینکی هەژماری فەیسبووکت بێت باشترە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::فەرموو: [https://www.facebook.com/people/Arî-Xoşnaw/pfbid056VR7LXQ7BQzx7jBBAUG2wHkVoyjE6V1CVS5vtKfCfDf5pSERRcKFuGSz3v5SWnyl فەیسبووک] [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١١:١٨، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == مانگی خەرمانان و گەلاوێژ == @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سڵاوتان لێبێت، لە وتاری [[مانگە کوردییەکان]]دا [[خەرمانان]] کرابوو بە مانگی شەش و [[گەلاوێژ]] بۆ مانگی پێنج، بۆچی؟ مەگەر لە سەرەتای مانگی ئاب (٨)ەوە ئیتر [[گەلاوێژ (ئەستێرە)|ئەستێرەی گەلاوێژ]] دەرناکەوێت؟ و گەلاوێژ مانگێکە کە بەرەو ساردی و سەرما دەچێت، گەر مانگی پێنج بێت ئەوا لە مانگی تەممووز (٧)ی زایینی دەبێت! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٥٣، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] من زۆری لێ نازانم، ئەوەندە نەبێ لای ئێمە ڕۆژژمێر چاپ ئەکەن و لە جیاتیی مانگی مورداد کە مانگی پێنجی ڕۆژژمێری ئێران و ناوەڕاستی ھاوینە دەنووسن گەلاوێژ. گوایە بەم جۆرە ناوەکەیان کردووە بە کوردی. ئەشڵێن ئەوە گەلاوێژ ئیتر دەرکەوتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٩، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی وەرگێڕ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، ویستم سوپاست بکەم لە بەردەوامبوونت لە دروستکردنی وتارەکانی ویکیی کوردی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٢:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) |} == گفتوگۆ == @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] سڵاوت لێبێت، ئاساییە لینکی فەیسبووک یان تەلەگرامت دانێیت؟ دەمەوێت سوود لە نەخشەکانت ببینم بۆ بابەتی جوگرافی [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١١:٢٧، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو برام، ئەو نەخشانەی من دام ناوە فرییە ئەتوانیت بیان بەیت و بەکاریان بھێنیت، بەڕێزت تلیگرام یا فەیسبووک دابنێ من پەیوەندیت پێوە دەکەم. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٠٦:٤٩، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] نازانم چۆن لینکی تەلەگرام بنێرم، تۆ بینێرە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٢٩، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::سڵاو کێشەی منیش ئەوەیە https://www.facebook.com/muhammad.ftofiq? [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار == کاکە سەلام. پرسیارێکم هەبوو، «حساب آزمایشی» بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٢٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] :«ھەژماری دیمۆ» یان «ھەژماری تاقیکاری» [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::سوپاس. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٠٨، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == تێبینی! == سڵاو چۆنیت! تۆ زۆر چالاکتریت لە ئێمە و دێرینیت. هیچ شتێک هەیە بتەوێت پێمی بڵێیت بیکەم؟ یان خۆت پێویستت بە هیچ هەیە؟ وە سوپاس بۆ چالاکیت و مانەوەت تا ئێستا. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٣٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :سوپاست دەکەم، لە ئێستادا ھیچم پێویست نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٦:٥٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Translation request == Hello, 1silent scientist. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Yours sincerely, [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ٠٧:٥١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == جوگرافیا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Arya Omer|Arya Omer]] تۆ گۆڕانکاریت لە وتاری [[سوسێ]] کردووە، سووپاست دەکەین بەڵام ئەزیزم گوندێک لە ڕاستیدا بوونی ھەیە لە قەزای کۆیە بەو ناوە، ئەو شوێنەی کە تۆ نوسیووتە ھیچ شوێنێکی دیکەیە بە ھەمان ناو ھیوادارم تێگەیشتبیت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٢١:٤٨، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو براگیان، من خۆم خەڵکی ئەوێم و ئەوەش تاکە هۆکارە کە دەستکاریم کردووە، ناوی سوسێ لە هەولێر و کۆیە و پیرەمەگروون هەرسێکیان هەیە :لە گۆگڵ ماپ بنووسە سوسێ بۆتی دەهینێت :دەشتوانیت بڵێیت لەو شوێنانە هەیە ئەو گوندە بەڵام بگرە ئەو وێنەیەشی بەکارهێنراوە سوسێی پیرەمەگروونە [[بەکارھێنەر:Arya Omer|Arya Omer]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya Omer|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز سایلێنت، دەستت خۆش بێت بۆ پەرەپێدانی وتارەکان، ئەوە کارێکی زۆر گەورە و بەنرخە، ھەر بژین و بەردەوام بن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:١١، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) |} e14m3irll4hr8s5892p3v5rczgaj6da 0 217887 1586099 1442120 2026-05-22T11:36:46Z MFTG 21816 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1586099 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی کۆیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ناحیة کویسنجق }}<br>{{lang-en| Sub-District Koya }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[ناحیە]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = نەخشەی قەزای کۆیە.png | photo2a = قەزای کۆیە.png | photo2b = | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 300px }} | شرۆڤەی_وێنە = وێنەی سەرەوە:{{ھن}}نەخشەی ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە لە [[قەزای کۆیە]] ڕەنگی(قاوەیی){{ھن}}وێنەی خوارەوە:{{ھن}}نەخشەی کارگێڕی [[قەزای کۆیە]] و [[قەزای تەقتەق]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 36.08289| 44.62873}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ناحیەی کۆیە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.08289| 44.62873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[کۆیە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = تارق حەیدەری | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٤٣٠٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ١٣٨١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣،٢٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٧٠ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦٣،٣٧٩ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٤،٨٤٨ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە''' یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]، ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیەیە لە (٤٤)گوند پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}}</ref> لە زۆربەی یەکەی کارگێڕی [[قەزا]]دا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]]دا، کاتێک یەکەی [[قەزا]] دێتە کایەوە، ئەوا ناحیەی ناوەندی قەزاکەش دێتە کایەوە بە ھەمان ناو. == ناوی == ناوی ئەم ناحیەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[کۆیە]]یە، خەڵکی [[کوردستان]] و شارەکە پێی دەڵێن [[کۆیە]]، بەڵام ھەر لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانییەوە]] لە یەکە کارگێڕییەکاندا و لە حکومەتی عێراقیشدا بە (کویسنجق) ناوی ھاتووە. ئەم بۆچوونانەی خوارەوە سەبارەت بە ناوی کۆیە ھاتووە: * سەبارەت بە بنەچەی ناوی کۆیە لێکدانەوە و دەرەنجامی زۆر ھەیە. پرۆفیسۆر تاھر ئەحمەد حەوێزی چەندین بۆچوونی سەبارەت بە وەرگرتنی ئەو ناوە خستوەتەڕوو، گرنگترینیان بریتین لە: ** ناو لە سەردەمی فەتحەکانی ئیسلامیدا (کۆھسار) بووە، واتە (ناوچەی شاخاوی). ** دەوترێت ناوەکە لە بنەڕەتدا کۆسار(کوثار) بووە، بەڵام دوای فەتحە ئیسلامییەکان بووە بە (کۆیسەنجاک)، وەک چۆن موسڵمانان و عوسمانییەکان (ئالا تەلە واتە سەنجاک)یان بەرزکردۆتەوە، واتە ئاڵای بەرزی پێغەمبەر، لەسەر ئەو قەڵا کۆنەی کە بە قەڵای (قۆچ پاشا) بە ناوبانگ بووە. ** دەوترێت کۆی سەنجاک ناوی (کۆی سان) و (کۆی سان لەگەڵ کۆسرەت) بووە، کە شاخێکە لە دەڤەری [[ناحیەی خەلەکان|خەلەکان]] و [[ناحیەی خدران|خدران]]، برا بوون. (سان) کورتکراوەی ناوی (سوڵتان)ە، بەو پێیەی تا ئێستا نازناوی (سان) لە ناوچەی ([[ھەورامان]])دا باوە کە دەدرێت بە سەرۆک ھۆزەکان. مانای گشتی شاخی تایبەت سوڵتانە. ** ھەندێک خێڵ ھەبوون بە ناوی (مامەکویە) و (کۆی) کە لە (جەبەل سەماق) لەلای ڕۆژاوای [[حەلەب]] نیشتەجێ بوون و لە دوای ساڵی (٥٥٠)کۆچی، کۆچیان کردووە بۆ ناوچەی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی حاکمەکەیدا (ھەزار ئەسپ). پاشان، پرۆفیسۆر حەویزی دەپرسێت: ئایا ناکرێت پەیوەندییەک ھەبێت لەنێوان ئەو دوو ناوەی باسکراوە و (کۆی) و (ئاکۆ) کە دەکەونە [[قەزای ڕانیە|دەڤەری ڕانیە]]؟ ** پرۆفیسۆر حەویزی بۆچوونی مێژوونووسی گەورەی کورد، خوالێخۆشبوو [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] ھێنایەوە، کە لە دوای حوکمڕانی (مەئمون بەگ) کە یەکێک بوو لە شازادەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]، مامی (سەرخات بەگ)، ناوچەکانی ڕێکخستەوە وەک (لۆی، مەسیلە، مەھرەدان، تانورا، کولوس و نەشکاس) تا خوسلە دەگرێتەوە. خوالێخۆشبوو ئەمین زەکی دەڵێت کە (لۆی) بریتییە لە (نوێ)، و ئەمە ناوچەی ئێستای کۆیسانجاکە. بۆیە دوور نییە کە (لۆی) (کۆی)بێت. ** سەنجاق وشەیەکی تورکییە بە واتای ([[ئاڵا]])دێت، وەک لە کتێبی چوار سەدەی مێژووی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە، ناوچەیەکە کە (سەنجاک بەکی) لە پێگەی یەکەیەکی فیۆداڵیدا حوکمڕانی دەکات، دواتر بە مانای یەکەیەکی ئیداریی سەر بە [[ئەیالەت]]ەکان دێت و لەلایەن [[موتەسەڕیف]]ەوە فەرمانڕەوایی دەکرێت. ** ھەندێک دەڵێن (کۆی) بە تورکی بە واتای ([[گوند]]) و کویسانجاق بە واتای (گوندی مەعریفە). پڕۆفیسۆر حەوێزی دەفەرموێت: ئەگەر وابێت، ئەوا دەبێ کویسەنجاق پێشتر ناوێکی تری ھەبووبێت، بەڵگەکانیشی بۆ ئەوە ئەوەیە کە دەوترێت (کۆی تۆپزاوا)، واتە گوندی (تۆپزاوا)، و (کوی شیلە- گوندی شیلام)، و نەگوتراوە (کۆی کوڵە). ** ھەندێک لە نووسەرانی عەرەب ناوەکەیان بە (القی) لە جیاتی (کۆی) تۆمار کردووە. ** (کۆ) وشەیەکە بە واتای (کۆکردنەوە یا سەرجەم) لە [[پارێزگای سلێمانی|دەڤەری سلێمانی]] کۆبوونەوە و (کۆ) لە دەڤەری سلێمانیشدا بەکاردێت بۆ ئاماژەکردن بە ئەستێرەی سورەیا، کە ئەو ئەستێرەیە کە بە دەرکەوتنی کاتەکەی دەناسرێت، بەتایبەتی لە [[لادێ]]کاندا. لەم پەیوەندییەدا [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] باس لەوە دەکات کە لێکدانەوە کۆنەکەی وشەی (کۆ)، وەک باوەڕی باو، ئەوەیە کە ئەو کەسەی لە یەکێک لە لوتکەکانی چیای ھەیبەت سوڵتانەوە دەڕوانێت بەرەو بەشەکانی شارەکە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکی گرووپی لە دوورەوە دەیبینی، واتە لە شێوەی گرووپی (سورەیا)، کە بە زمانی کوردی بە واتای (کۆ) دێت. * [[مەسعوود محەممەد|پرۆفیسۆر مەسعوود محەممەد]] لێرەدا دەشڵێت، وشەی (سەنجاق) پێش سەردەمی عوسمانییە، وەک بەڵگە کتێبی (الآزکار)ی ئیمامی نەوەوی دەھێنێتەوە کە ٦١٦ ساڵ لەمەوبەر لەلایەن پیاوێکەوە کۆپی کراوە بە ناوی (خدری کوڕی عومەر الکویسەنجاکلی)، کە لە کۆتایی کتێبەکەدا ناوی ھاتووە. پرۆفیسۆر مەسعوود ئەگەری ئەوە بەدوور ناگرێتەوە کە ناوی کویسانجاق دوای ھێرشەکانی ھولاگو یان تەیمور بەو شارە درابێت، بەو پێیەی ئەو زاراوەیەی لەو کاتەدا بەکاردەھێنرا تورکی بووە. دەشڵێت کویسنجەق دەکەوێتە سەر ڕێگای کاروانەکان کە لە [[حەلەب]] و باکووری [[سووریا]]وە دێت و بەرەو باکووری [[ئێران]] دەڕوات. ئەو پێی وایە، لە ھەر حاڵەتێکدا، مێژووی دامەزراندنی شاری کویسنجەق دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ١٣٠٠ساڵ بۆ ١٤٠٠ ساڵ لەمەوبەر. * پرۆفیسۆر غالب تاڵەبانی دەفەرموێت: بنەچەی کویسنجەق (کۆی - سان - جا) واتە چیای کورسی سوڵتان. لێکدانەوەکەی ئەوەیە کە (کۆی-کۆ-کێو) بە واتای شاخ دێت، و بە تایبەتی شاخی شکۆمەندی سوڵتان کە دەکەوێتە نزیک کۆیەوە، کە [[قەزای ڕانیە]] لە [[قەزای کۆیە]] جیادەکاتەوە. * سەبارەت بە (سان)، کورتکراوەی وشەی (سوڵتان)ە، ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە کە تا ئەمڕۆ لە شێوەزاری ھەورامیدا دەبینرێت، کە لە جیاتی جەعفەر سوڵتان دەڵێن جەعفەرسان، کە یەکێکە لە سەرکردەی ھۆزەکانی ھەورامی. ھەروەھا وشەی (جا یان جێگا) بە مانای شوێن یان بارەگا ڕوون دەکاتەوە، بۆیە ڕەتیدەکاتەوە کە بنەچەی کۆیسنجق (کۆی-سنجق) بێت. * لە کۆتاییدا [[شاکر فەتاح|پرۆفیسۆر شاکر فەتاح]] دەڵێت: خەڵکی شاری کۆیسنجق و دەوروبەری شارەکە ناودەبەن بە (کۆیە)، شاعیری ناودار [[حاجی قادری کۆیی]] لە یەکێک لە بەیتەکانیدا ناوی دەبات (شارەکەی کۆ). دوای دروستبوونی موتەسەرریفەت لە سەردەمی عوسمانییەکان، ناویان لێنا کۆی سنجاق واتە موتەسەرریفەتی (کۆ). دەڵێت: ڕەنگە ئەو بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە سەردەمێکدا لەوێ لە کۆگاکانی حکومەتدا کۆکرابێتەوە. کەواتە شوێنی ئەو کۆگایانە ناویان لێنرا (کۆ، واتە کۆکردنەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == جوگرافیا == سنووری ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە: * لە باکوورەوە [[ناحیەی سکتان]] و [[ناحیەی ھیران]] و [[ناحیەی بناری سەفین]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی ئاشتی]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی خەلەکان]] و [[ناحیەی چوارقوڕنە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی شۆڕش]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11078384 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == گوندەکان == {{div col|colwidth=14em}} * [[ئاسکی کۆیە]] * [[ئاودەلۆک]] * [[باجاوان]] * [[بامورتکان]] * [[بایزبەگ]] * [[پەڵکانە]] * [[پێبازۆک]] * [[تۆبزاوا]] * [[تیمارۆک]] * [[چنارۆک]] * [[حاجی قەڵا]] * [[حەمەبایزان]] * [[داربەڕوو، کۆیە|داربەڕوو]] * [[دارەمەزن]] * [[دۆندار]] * [[سماقووڵی سەروچاوە]] * [[سماقووڵی گرتک]] * [[سماقووڵی گەلی]] * [[سوسێ]] * [[سێنان]] * [[سێوەسەن]] * [[شەوگێڕ]] * [[شیلە]] * [[شێخ ئەلوان]] * [[عەبداڵان]] * [[فەقێیان]] * [[قەشقە، کۆیە|قەشقە]] * [[قەیسەری، کۆیە|قەیسەری]] * [[قۆریتان]] * [[کافرۆشیان]] * [[کانی کەند]] * [[کرۆژ]] * [[کفرەدۆڵ]] * [[کێلەخوار]] * [[کێلەسپی، کۆیە|کێلەسپی]] * [[گرتک جەلی]] * [[مام قلینج]] * [[مام مەحمودە]] * [[میرسەید]] * [[کەمپی ئازادی]] * [[ھەرمۆتە]] * [[ھەواوانی خواروو]] * [[ھەواوانی سەروو]] * [[یارمیش]] {{Div col end}} == ئەمانەش ببینە == * [[کۆیە]] * [[قەزای کۆیە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:کۆیە]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] fxzy86ws6ic79u29zezi2u18b8tfgy9 828 230918 1585883 1439162 2026-05-21T12:39:56Z Aram 25981 نوێکردنەوە (بەپێی ویکیپیدیای ئینگلیزی)، وەشانە کوردییەکە پارێزراوە 1585883 Scribunto text/plain -- ATTENTION ! -- This version of Excerpt is designed specifically for the portal namespace and its associated templates -- Prefer Module:Excerpt whenever possible -- Name of the category to track content pages with errors local errorCategory = "Articles with broken excerpts" -- Error messages local errorMessages = { prefix = "Excerpt error: ", noPage = "ھیچ پەڕەیەک نەدراوە", pageNotFound = "پەڕەی '%s' نەدۆزرایەوە", leadEmpty = "بەشی دەستپێک بەتاڵە", sectionEmpty = "بەشی '%s' بەتاڵە", sectionNotFound = "بەشی '%s' نەدۆزرایەوە", fragmentEmpty = "Fragment '%s' is empty", fragmentNotFound = "Fragment '%s' not found" } -- Regular expressions to match all aliases of the file namespace local fileNamespaces = { "[Ff]ile", "[Ii]mage", "پەڕگە" } -- Regular expressions to match all image parameters local imageParams = { {"thumb", "وێنۆک", "thumbnail", "frame", "framed", "چوارچێوە", "frameless", "بێچوارچێوە"}, {"right", "ڕاست", "left", "چەپ", "center", "centre", "ناوەڕاست", "none", "ھیچیان"}, {"baseline", "middle", "sub", "super", "text-top", "text-bottom", "top", "bottom"} } -- Regular expressions to match all infobox parameters for image captions local captionParams = { "[^=|]*[Cc]aption[^=|]*", "[^=|]*[Ll]egend[^=|]*", "[^=|]*شرۆڤە[^=|]*", "[^=|]*شرۆڤەی[ _]وێنە[^=|]*", "[^=|]*لێدوانی[ _]وێنە[^=|]*" } -- List of file types that are allowed to be transcluded local fileTypes = {"[Gg][Ii][Ff]", "[Jj][Pp][Ee]?[Gg]", "[Pp][Nn][Gg]", "[Ss][Vv][Gg]", "[Tt][Ii][Ff][Ff]", "[Xx][Cc][Ff]"} -- Regular expressions to match all inline templates that are undesirable in excerpts local unwantedInlineTemplates = { "[Ee]fn", "[Ee]fn%-[lu][arg]", "[Ee]fn [%a ]-", "[Ee]l[mn]", "[Rr]p?", "[Ss]fn[bmp]", "[Ss]f[bn]", "[Nn]ote[Tt]ag", "#[Tt]ag:%s*[Rr]ef", "[Rr]efn?", "[Ff]amily[ _]name[ _]footnote", "[CcDd]n", "[Cc]itation[%- _]needed", "[Dd]isambiguation needed", "[Ff]eatured article", "[Gg]ood article", "[Dd]ISPLAYTITLE", "[Ss]hort[ _]+description", "[Cc]itation", "[Cc]ite[%- _]+[%w_%s]-", "[Cc]oor[%w_%s]-", "[Uu]?n?[Rr]eliable source[%?%w_%s]-", "[Rr]s%??", "[Vv]c", "[Vv]erify credibility", "[Bb]y[ _]*[Ww]ho[m]*%??", "[Ww]ikisource[ -_]*multi", "[Ii]nflation[ _/-]*[Ff]n", "[Bb]iblesource", "[Dd]ecadebox", "[Ee]vents by year for decade", -- aliases for Clarification needed "[Cc]f[ny]", "[Cc]larification[ _]+inline", "[Cc]larification[%- _]*needed", "[Cc]larification", "[Cc]larify%-inline", "[Cc]larify%-?me", "[Cc]larify[ _]+inline", "[Cc]larify", "[Cc]LARIFY", "[Cc]onfusing%-inline", "[Cc]onfusing%-short", "[Ee]xplainme", "[Hh]uh[ _]*%??", "[Ww]hat%?", "[Ii]nline[ _]+[Uu]nclear", "[Ii]n[ _]+what[ _]+sense", "[Oo]bscure", "[Pp]lease[ _]+clarify", "[Uu]nclear[ _]+inline", "[Ww]hat's[ _]+this%?", "[Gg]eoQuelle", "[Nn]eed[s]+[%- _]+[Ii][Pp][Aa]", "[Ii]PA needed", -- aliases for Clarification needed lead "[Cc]itation needed %(?lea?de?%)?", "[Cc]nl", "[Ff]act %(?lea?de?%)?", "[Ll]ead citation needed", "[Nn]ot in body", "[Nn]ot verified in body", -- Primary source etc. "[Pp]s[ci]", "[Nn]psn", "[Nn]on%-primary[ _]+source[ _]+needed", "[Ss]elf%-published[%w_%s]-", "[Uu]ser%-generated[%w_%s]-", "[Pp]rimary source[%w_%s]-", "[Ss]econdary source[%w_%s]-", "[Tt]ertiary source[%w_%s]-", "[Tt]hird%-party[%w_%s]-", -- aliases for Disambiguation (page) and similar "[Bb]egriffsklärung", "[Dd][Aa][Bb]", "[Dd]big", "[%w_%s]-%f[%w][Dd]isam[%w_%s]-", "[Hh][Nn][Dd][Ii][Ss]", -- aliases for Failed verification "[Bb]adref", "[Ff]aile?[ds] ?[rv][%w_%s]-", "[Ff][Vv]", "[Nn][Ii]?[Cc][Gg]", "[Nn]ot ?in ?[crs][%w_%s]-", "[Nn]ot specifically in source", "[Vv]erification[%- _]failed", -- aliases for When "[Aa]s[ _]+of[ _]+when%??", "[Aa]s[ _%-]+of%?", "[Cc]larify date", "[Dd]ate[ _]*needed", "[Nn]eeds?[ _]+date", "[Rr]ecently", "[Ss]ince[ _]+when%??", "[Ww]HEN", "[Ww]hen%??", -- aliases for Update "[Nn]ot[ _]*up[ _]*to[ _]*date","[Oo]u?[Tt][Dd]","[Oo]ut[%- _]*o?f?[%- _]*dated?", "[Uu]pdate", "[Uu]pdate[ _]+sect", "[Uu]pdate[ _]+Watch", -- aliases for Pronunciation needed "[Pp]ronunciation%??[%- _]*n?e?e?d?e?d?", "[Pp]ronounce", "[Rr]equested[%- _]*pronunciation", "[Rr]e?q?pron", "[Nn]eeds[%- _]*pronunciation", -- Chart, including Chart/start etc. "[Cc]hart", "[Cc]hart/[%w_%s]-", -- Cref and others "[Cc]ref2?", "[Cc]note", -- Explain and others "[Ee]xplain", "[Ff]urther[ ]*explanation[ ]*needed", "[Ee]laboration[ ]*needed", "[Ee]xplanation[ ]*needed", -- TOC templates "[Cc][Oo][Mm][Pp][Aa][Cc][Tt][ _]*[Tt][Oo][Cc][8]*[5]*", "[Tt][Oo][Cc]", "09[Aa][Zz]", "[Tt][Oo][Cc][ ]*[Cc][Oo][Mm][Pp][Aa][Cc][Tt]", "[Tt][Oo][Cc][ ]*[Ss][Mm][Aa][Ll][Ll]", "[Cc][Oo][Mm][Pp][Aa][Cc][Tt][ _]*[Aa][Ll][Pp][Hh][Aa][Bb][Ee][Tt][Ii][Cc][ _]*[Tt][Oo][Cc]", "DEFAULTSORT:.-", "[Oo]ne[ _]+source", "[Cc]ontains[ _]+special[ _]+characters", "[Ii]nfobox[ _]+[Cc]hinese" } -- Regular expressions to match all block templates that are desirable in excerpts local wantedBlockTemplates = { "[Bb]asketball[ _]roster[ _]header", "[Cc]abinet[ _]table[^|}]*", "[Cc]hart[^|}]*", "[Cc]lear", "[Cc]ol[%- es][^|}]*", -- all abbreviated column templates without excessively matching ({{col-2}}, {{colend}}, etc.) "[Cc]olumn[^|}]*", -- all other column templates "COVID-19[ _]pandemic[ _]data[^|}]*", "[Cc]ycling[ _]squad[^|}]*", "[Dd]ynamic[ _]list", "[Ee]lection[ _]box[^|}]*", "[Gg]allery", "[Gg]raph[^|}]*", "[Hh]idden", "[Hh]istorical[ _]populations", "[Ll]egend[ _]inline", "[Pp]lainlist", "[Pp]layer[^|}]*", "[Ss]eries[ _]overview", "[Ss]ide[ _]box", "[Ss]witcher", "[Tt]ree[ _]chart[^|}]*", "[Tt]elevision[ _]ratings[ _]graph" } -- Regular expressions to match non-free file templates local nonFreeFileTemplates = { "[Nn]on%-free", } local parser = require("Module:WikitextParser") local escapeString = require("Module:String")._escapePattern local yesno = require('Module:Yesno') local p = {} -- Helper function to test for truthy and falsy values local function is(value) if not value or value == "" or value == "0" or value == "false" or value == "no" then return false end return true end -- Error handling function -- Throws a Lua error or returns an empty string if error reporting is disabled local errors = true -- show errors by default local function luaError(message, value) if not is(errors) then return '' end -- error reporting is disabled message = errorMessages[message] or message or '' message = mw.ustring.format(message, value) error(message, 2) end -- Error handling function -- Returns a wiki friendly error or an empty string if error reporting is disabled local function wikiError(message, value) if not is(errors) then return '' end -- error reporting is disabled message = errorMessages[message] or message or '' message = mw.ustring.format(message, value) message = errorMessages.prefix .. message if mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then local errorCategory = mw.title.new(errorCategory, 'Category') if errorCategory then message = message .. '[[' .. errorCategory.prefixedText .. ']]' end end message = mw.html.create('div'):addClass('error'):wikitext(message) return message end -- Helper function to match from a list regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... local function matchAny(text, pre, list, post, init) local match = {} for i = 1, #list do match = { mw.ustring.match(text, pre .. list[i] .. post, init) } if match[1] then return unpack(match) end end return nil end -- Helper function to convert imagemaps into standard images local function convertImageMap(imagemap) local image = matchAny(imagemap, "[>\n]%s*", fileNamespaces, "[^\n]*") if image then return "<!--imagemap-->[[" .. mw.ustring.gsub(image, "[>\n]%s*", "", 1) .. "]]" else return "" -- remove entire block if image can't be extracted end end -- Helper function to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- For example: "1,3-5" to {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} local function numberFlags(str) if not str then return {} end local flags = {} local ranges = mw.text.split(str, ",") -- parse ranges: "1,3-5" to {"1","3-5"} for _, r in pairs(ranges) do local min, max = mw.ustring.match(r, "^%s*(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)%s*$") -- "3-5" to min=3 max=5 if not max then min, max = mw.ustring.match(r, "^%s*((%d+))%s*$") end -- "1" to min=1 max=1 if max then for p = min, max do flags[p] = true end end end return flags end -- Helper function to convert template arguments into an array of arguments fit for get() local function parseArgs(frame) local args = {} for key, value in pairs(frame:getParent().args) do args[key] = value end for key, value in pairs(frame.args) do args[key] = value end -- args from a Lua call have priority over parent args from template args.paraflags = numberFlags(args["paragraphs"] or "") -- parse paragraphs: "1,3-5" to {"1","3-5"} args.fileflags = numberFlags(args["files"] or "") -- parse file numbers return args end -- simulate {{Airreg}} without the footnote, given "N|485US|," or similar local function airreg(p) local s = mw.text.split(p, "%s*|%s*") if s[1] ~= "N" and s[1] ~= "HL" and s[1] ~= "JA" then s[1]=s[1] .. "-" end return table.concat(s, "") end -- Helper function to remove unwanted templates and pseudo-templates such as #tag:ref and DEFAULTSORT local function stripTemplate(t) -- If template is unwanted then return "" (gsub will replace by nothing), else return nil (gsub will keep existing string) if matchAny(t, "^{{%s*", unwantedInlineTemplates, "%s*%f[|}]") then return "" end -- If template is wanted but produces an unwanted reference then return the string with |Note=, |ref or |shortref removed local noRef = mw.ustring.gsub(t, "|%s*Note%s*=.-%f[|}]", "") noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "|%s*ref%s*%f[|}]", "") noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "|%s*shortref%s*%f[|}]", "") -- If a wanted template has unwanted nested templates, purge them too noRef = mw.ustring.sub(noRef, 1, 2) .. mw.ustring.gsub(mw.ustring.sub(noRef, 3), "%b{}", stripTemplate) -- Hide pipes in wikilinks for the next bit of processing noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "%[(%b[])%]", function(s) return "[" .. mw.ustring.gsub(s, "|", "\27_PIPE_\27") .. "]" end) -- Replace {{audio}} by its text parameter: {{Audio|Foo.ogg|Bar}} → Bar noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "^{{%s*[Aa]udio.-|.-|(.-)%f[|}].*", "%1") -- Replace {{Nihongo foot}} by its text parameter: {{Nihongo foot|English|英語|eigo}} → English noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "^{{%s*[Nn]ihongo[ _]+foot%s*|(.-)%f[|}].*", "%1") -- Replace {{Airreg}} by its text parameter: {{Airreg|N|485US|,}} → N485US, noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "^{{%s*[Aa]irreg%s*|%s*(.-)}}", airreg) -- Bring back the hidden wikilink pipes noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "\27_PIPE_\27", "|") if noRef ~= t then return noRef end return nil -- not an unwanted template: keep end -- Get a page's content, following redirects -- Also returns the page name, or the target page name if a redirect was followed, or false if no page found -- For file pages, returns the content of the file description page local function getContent(page) local title = mw.title.new(page) if not title then return false, false end local target = title.redirectTarget if target then title = target end return title:getContent(), title.prefixedText end -- Get the tables only local function getTables(text, options) local tables = {} for candidate in mw.ustring.gmatch(text, "%b{}") do if mw.ustring.sub(candidate, 1, 2) == '{|' then table.insert(tables, candidate) end end return table.concat(tables, '\n') end -- Get the lists only local function getLists(text, options) local lists = {} for list in mw.ustring.gmatch(text, "\n[*#][^\n]+") do table.insert(lists, list) end return table.concat(lists, '\n') end -- Check image for suitability local function checkImage(image) if type(image) == "table" then --Infobox image. Pass in a quick string equivilant of the image, since we should still check it for things like non-free files return checkImage("[[پەڕگە:"..image.file.."]]") end local page = matchAny(image, "", fileNamespaces, "%s*:[^|%]]*") -- match File:(name) or Image:(name) if not page then return false end -- Limit to image types: .gif, .jpg, .jpeg, .png, .svg, .tiff, .xcf (exclude .ogg, audio, etc.) if not matchAny(page, "%.", fileTypes, "%s*$") then return false end -- Check the local wiki local fileDescription, fileTitle = getContent(page) -- get file description and title after following any redirect if not fileTitle or fileTitle == "" then return false end -- the image doesn't exist -- Check Commons if not fileDescription or fileDescription == "" then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess("{{" .. fileTitle .. "}}") end -- Filter non-free images if not fileDescription or fileDescription == "" or matchAny(fileDescription, "", nonFreeFileTemplates, "") then return false end return true end -- Attempt to parse [[File:...]] or [[Image:...]], either anywhere (start=false) or at the start only (start=true) local function parseImage(text, start) local startre = "" if start then startre = "^" end -- a true flag restricts search to start of string local image = matchAny(text, startre .. "%[%[%s*", fileNamespaces, "%s*:.*") -- [[File: or [[Image: ... if image then image = mw.ustring.match(image, "%b[]%s*") -- matching [[...]] to handle wikilinks nested in caption end return image end -- Returns the file name and the arg data of the file if it exists local function extractFileData(str,notmultiline) local reg = "^%[?%[?%a-:([^{|]+)(.-)%]?%]?$" local name,args,_ = mw.ustring.match(str,reg) if name then return name,args else return str,"" --Default fallback end end --Modifies an image's parameters, automatically fixing related parameters in the process local function modifyImage(image, fileArgs) if type(image) == "table" then --Pass in a dummy string version and use that to handle modification local newversion = modifyImage("[[File:"..image.file..string.gsub(image.args,"{{!}}","|").."]]",fileArgs) --Since we know the format is strictly controlled, we can do a lazy sub grab for the args image.args = string.sub(newversion,8+#image.file,-3) return image end if fileArgs then for _, filearg in pairs(mw.text.split(fileArgs, "|")) do -- handle fileArgs=right|border etc. local fa = mw.ustring.gsub(filearg, "=.*", "") -- "upright=0.75" → "upright" local group = {fa} -- group of "border" is ["border"]... for _, g in pairs(imageParams) do for _, a in pairs(g) do if fa == a then group = g end -- ...but group of "right" is ["right", "left", "center", "centre", "none"] end end for _, a in pairs(group) do image = mw.ustring.gsub(image, "|%s*" .. a .. "%f[%A]%s*=[^|%]]*", "") -- remove "|upright=0.75" etc. image = mw.ustring.gsub(image, "|%s*" .. a .. "%s*([|%]])", "%1") -- replace "|left|" by "|" etc. end image = mw.ustring.gsub(image, "([|%]])", "|" .. filearg .. "%1", 1) -- replace "|" by "|left|" etc. end end image = mw.ustring.gsub(image, "(|%s*%d*x?%d+%s*px%s*.-)|%s*%d*x?%d+%s*px%s*([|%]])", "%1%2") -- double px args return image end -- Turns a template's file table into a [[File:...]] string local function formatTemplateImage(image,allowFancy) --Certain positional elements may need to apply to the containing infobox, and not the file itself, so we should check that here if is(image.caption) and allowFancy then --Will be displayed like an infobox local alignment = (string.find(image.args, "|right") and "right") or (string.find(image.args, "|center") or string.find(image.args, "|centre")) and "center" or "left" modifyImage(image, "none") --Remove all positioning elements from the image modifyImage(image, "frameless") local args = image.args args = string.gsub(args, "|thumb", "") --Don't allow using |thumb in this mode return mw.text.unstrip(mw.getCurrentFrame():expandTemplate({ title = "Image frame", args = { content="[[File:"..image.file..args.."]]", caption='<div class="center">'..image.caption.."</div>", align=alignment, ["max-width"]=300, mode="scrollable" } })) .. "\n" else local captionText = (is(image.caption) and "|"..image.caption) or "" return "[[پەڕگە:"..image.file..captionText..image.args.."]]\n" end end -- Attempts to construct a [[File:...]] block from {{infobox ... |image= ...}} or other templates local function getTemplateImages(text) local hasNamedArgs = mw.ustring.find(text, "|") and mw.ustring.find(text, "=") if not hasNamedArgs then return nil end -- filter out any template that obviously doesn't contain an image -- ensure image map is captured, while removing anything beyond it text = mw.ustring.gsub(text, '<!%-%-imagemap%-%->(%[%b[]%])[^|]+', '|imagemap=%1') -- filter through parameters for image related ones local images = {} local parameters, parameterOrder = parser.getTemplateParameters(text) --Search all template parameters for file-like objects local positionalImages = {} local position = 1 for _,key in ipairs(parameterOrder) do position = position + 1 --Cant rely on ipairs due to potentially weird manipulation later local value = parameters[key] if is(value) then --Ensure its not empty if string.sub(value,1,2) == "{{" and string.sub(value,-2,-1) == "}}" then --Template in a template --Extract files from the template and insert files if any appear local internalImages = getTemplateImages(value) or {} local initialPosition = position for index,image in ipairs(internalImages) do positionalImages[initialPosition+index] = image --Still positional, technically position = position + 1 --Advance our own counter to avoid overlap end else if matchAny(key, "", captionParams, "%s*") then --Caption-like parameter name, try to associate it with an image local scanPosition = position while scanPosition > 0 do scanPosition = scanPosition - 1 local image = positionalImages[scanPosition] if image and image.caption == "" then image.caption = mw.getCurrentFrame():preprocess(value) --Assign caption to most recently defined image break end end elseif matchAny(value, "%.", fileTypes, "%s*$") then --File-like value, assume its an image local filename,fileargs = extractFileData(value) positionalImages[position] = {file=filename,caption="",args=fileargs} elseif mw.ustring.match(key, "[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee]") or mw.ustring.match(key, "[Pp][Hh][Oo][Tt][Oo]") or mw.ustring.match(key, "[Ss][Yy][Mm][Bb][Oo][Ll]") then --File-like parameter name, assume its an image after some scrutinization local keyLower = string.lower(key) if string.find(keyLower,"caption") or string.find(keyLower,"size") or string.find(keyLower,"width") or string.find(keyLower,"upright") or string.find(keyLower,"alt") then --Argument is defining image settings, not an image --Do nothing for now --TODO: we really should extract some of this for later use else local filename,fileargs = extractFileData(value) positionalImages[position] = {file=filename,caption="",args=fileargs} end end end --End of "Is template in template" check end --End of "is(value)" check end --Append entries from positionalImages into the main images table for i = 1,position do local value = positionalImages[i] if value then table.insert(images,value) end end return images end -- a basic parser to trim down extracted wikitext -- @param text : Wikitext to be processed -- @param options : A table of options... -- options.paraflags : Which number paragraphs to keep, as either a string (e.g. '1,3-5') or a table (e.g. {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true}. If not present, all paragraphs will be kept. -- options.fileflags : table of which files to keep, as either a string (e.g. '1,3-5') or a table (e.g. {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- options.fileargs : args for the [[File:]] syntax, such as 'left' -- options.filesOnly : only return the files and not the prose local function parse(text, options) local allParagraphs = true -- keep all paragraphs? if options.paraflags then if type(options.paraflags) ~= "table" then options.paraflags = numberFlags(options.paraflags) end for _, v in pairs(options.paraflags) do if v then allParagraphs = false end -- if any para specifically requested, don't keep all end end if is(options.filesOnly) then allParagraphs = false options.paraflags = {} end local maxfile = 0 -- for efficiency, stop checking images after this many have been found if options.fileflags then if type(options.fileflags) ~= "table" then options.fileflags = numberFlags(options.fileflags) end for k, v in pairs(options.fileflags) do if v and k > maxfile then maxfile = k end -- set maxfile = highest key in fileflags end end local fileArgs = options.fileargs and mw.text.trim(options.fileargs) if fileArgs == '' then fileArgs = nil end local doFancyFiles = yesno(options.doFancyFiles) if doFancyFiles == nil then doFancyFiles = true end local leadStart = nil -- have we found some text yet? local t = "" -- the stripped down output text local fileText = "" -- output text with concatenated [[File:Foo|...]]\n entries local files = 0 -- how many images so far local paras = 0 -- how many paragraphs so far local startLine = true -- at the start of a line (no non-spaces found since last \n)? text = mw.ustring.gsub(text,"^%s*","") -- remove initial white space -- Add named files local f = options.files if f and mw.ustring.match(f, "[^٠-٩%d%s%-,]") then -- filename rather than number list f = mw.ustring.gsub(f, "^%s*File%s*:%s*", "", 1) f = mw.ustring.gsub(f, "^%s*Image%s*:%s*", "", 1) f = mw.ustring.gsub(f, "^%s*پەڕگە%s*:%s*", "", 1) f = "[[File:" .. f .. "]]" f = "[[پەڕگە:" .. f .. "]]" f = modifyImage(f, "thumb") f = modifyImage(f, fileArgs) if checkImage(f) then fileText = fileText .. f .. "\n" end end repeat -- loop around parsing a template, image or paragraph local token = mw.ustring.match(text, "^%b{}%s*") or false -- {{Template}} or {| Table |} if not leadStart and not token then token = mw.ustring.match(text, "^%b<>%s*%b{}%s*") end -- allow <tag>{{template}} before lead has started local line = mw.ustring.match(text, "[^\n]*") if token and line and mw.ustring.len(token) < mw.ustring.len(line) then -- template is followed by text (but it may just be other templates) line = mw.ustring.gsub(line, "%b{}", "") -- remove all templates from this line line = mw.ustring.gsub(line, "%b<>", "") -- remove all HTML tags from this line -- if anything is left, other than an incomplete further template or an image, keep the template: it counts as part of the line if mw.ustring.find(line, "%S") and not matchAny(line, "^%s*", { "{{", "%[%[%s*[Ff]ile:", "%[%[%s*[Ii]mage:", "%[%[%s*پەڕگە:" }, "") then token = nil end end if token then -- found a template which is not the prefix to a line of text if is(options.keepTables) and mw.ustring.sub(token, 1, 2) == '{|' then t = t .. token -- keep tables elseif mw.ustring.sub(token, 1, 3) == '{{#' then t = t .. token -- keep parser functions elseif leadStart then -- lead has already started, so keep the template within the text, unless it's a whole line (navbox etc.) if not is(options.filesOnly) and not startLine then t = t .. token end elseif matchAny(token, "^{{%s*", wantedBlockTemplates, "%s*%f[|}]") then t = t .. token -- keep wanted block templates elseif files < maxfile then -- Check it for images if we need those, and then discard it local images = getTemplateImages(token) or {} for _, image in ipairs(images) do if files < maxfile and checkImage(image) then -- if image is found and qualifies (not a sound file, not non-free, etc.) files = files + 1 -- count the file, whether displaying it or not if options.fileflags and options.fileflags[files] then -- if displaying this image image = modifyImage(image, "thumb") image = modifyImage(image, fileArgs) fileText = fileText .. formatTemplateImage(image, doFancyFiles) end end end end else -- the next token in text is not a template token = parseImage(text, true) if token then -- the next token in text looks like an image if files < maxfile and checkImage(token) then -- if more images are wanted and this is a wanted image files = files + 1 if options.fileflags and options.fileflags[files] then local image = token -- copy token for manipulation by adding |right etc. without changing the original image = modifyImage(image, fileArgs) fileText = fileText .. image end end else -- got a paragraph, which ends at a file, image, blank line or end of text local afterEnd = mw.ustring.len(text) + 1 local blankPosition = mw.ustring.find(text, "\n%s*\n") or afterEnd -- position of next paragraph delimiter (or end of text) local endPosition = math.min( -- find position of whichever comes first: [[File:, [[Image: or paragraph delimiter mw.ustring.find(text, "%[%[%s*[Ff]ile%s*:") or afterEnd, mw.ustring.find(text, "%[%[%s*[Ii]mage%s*:") or afterEnd, mw.ustring.find(text, "%[%[%s*پەڕگە%s*:") or afterEnd, blankPosition) token = mw.ustring.sub(text, 1, endPosition-1) if blankPosition < afterEnd and blankPosition == endPosition then -- paragraph ends with a blank line token = token .. mw.ustring.match(text, "\n%s*\n", blankPosition) end local isHatnote = not(leadStart) and mw.ustring.sub(token, 1, 1) == ':' if not isHatnote then leadStart = leadStart or mw.ustring.len(t) + 1 -- we got a paragraph, so mark the start of the lead section paras = paras + 1 if allParagraphs or (options.paraflags and options.paraflags[paras]) then t = t .. token end -- add if this paragraph wanted end end -- of "else got a paragraph" end -- of "else not a template" if token then text = mw.ustring.sub(text, mw.ustring.len(token)+1) end -- remove parsed token from remaining text startLine = mw.ustring.find(token, "\n%s*$") -- will the next token be the first non-space on a line? until not text or text == "" or not token or token == "" -- loop until all text parsed text = mw.ustring.gsub(t, "\n+$", "") -- remove trailing line feeds, so "{{Transclude text excerpt|Foo}} more" flows on one line return fileText .. text end local function cleanupText(text, options) text = mw.ustring.gsub(text, "<!%-%-.-%-%->","") -- remove HTML comments text = mw.ustring.gsub(text, "<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>", "") -- remove noinclude bits if not is(options.ignoreOnlyincludes) and mw.ustring.find(text, "[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]") then -- avoid expensive search if possible text = mw.ustring.gsub(text, "</[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-<[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>", "") -- remove text between onlyinclude sections text = mw.ustring.gsub(text, "^.-<[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>", "") -- remove text before first onlyinclude section text = mw.ustring.gsub(text, "</[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.*", "") -- remove text after last onlyinclude section end if not is(options.keepSubsections) then text = mw.ustring.gsub(text, "\n==.*","") -- remove first ==Heading== and everything after it text = mw.ustring.gsub(text, "^==.*","") -- ...even if the lead is empty end if not is(options.keepRefs) then text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]-/%s*>", "") -- remove refs cited elsewhere text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff].->.-<%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*>", "") -- remove refs text = mw.ustring.gsub(text, "{%b{}}", stripTemplate) -- remove unwanted templates such as references end text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Ss][Cc][Oo][Rr][Ee].->.-<%s*/%s*[Ss][Cc][Oo][Rr][Ee]%s*>", "") -- remove musical scores text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee][Mm][Aa][Pp].->.-<%s*/%s*[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee][Mm][Aa][Pp]%s*>", convertImageMap) -- convert imagemaps into standard images text = mw.ustring.gsub(text, "%s*{{%s*[Tt][Oo][Cc].-}}", "") -- remove most common tables of contents text = mw.ustring.gsub(text, "%s*__[A-Z]*TOC__", "") -- remove TOC behavior switches text = mw.ustring.gsub(text, "\n%s*{{%s*([Pp]p|پپ)%-.-}}", "\n") -- remove protection templates text = mw.ustring.gsub(text, "%s*{{[^{|}]*[Ss]idebar%s*}}", "") -- remove most sidebars text = mw.ustring.gsub(text, "%s*{{[^{|}]*%-(کۆلکە|[Ss]tub)%s*}}", "") -- remove most stub templates text = mw.ustring.gsub(text, "%s*%[%[%s*:?(پۆل|[Cc]ategory):.-%]%]", "") -- remove categories text = mw.ustring.gsub(text, "^:[^\n]+\n","") -- remove DIY hatnote indented with a colon return text end -- Parse a ==Section== from a page local function getSection(text, section, mainOnly) local escapedSection = mw.ustring.gsub(mw.uri.decode(section), "([%^%$%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?])", "%%%1") -- %26 → & etc, then ^ → %^ etc. local level, content = mw.ustring.match(text .. "\n", "\n(==+)%s*" .. escapedSection .. "%s*==.-\n(.*)") if not content then return luaError("sectionNotFound", section) end local nextSection if mainOnly then nextSection = "\n==.*" -- Main part of section terminates at any level of header else nextSection = "\n==" .. mw.ustring.rep("=?", #level - 2) .. "[^=].*" -- "===" → "\n===?[^=].*", matching "==" or "===" but not "====" end content = mw.ustring.gsub(content, nextSection, "") -- remove later sections with headings at this level or higher if mw.ustring.match(content, "^%s*$") then return luaError("sectionEmpty", section) end return content end -- Parse a <section begin="Name of the fragment"> -- @todo Implement custom parsing of fragments rather than relying on #lst local function getFragment(page, fragment) local frame = mw.getCurrentFrame() local text = frame:callParserFunction('#lst', page, fragment) if mw.ustring.match(text, "^%s*$") then return luaError("fragmentEmpty", fragment) end return text end -- Remove unmatched <tag> or </tag> tags local function fixTags(text, tag) local startCount = 0 for i in mw.ustring.gmatch(text, "<%s*" .. tag .. "%f[^%w_].->") do startCount = startCount + 1 end local endCount = 0 for i in mw.ustring.gmatch(text, "</" .. tag .. "%s*>") do endCount = endCount + 1 end if startCount > endCount then -- more <tag> than </tag>: remove the last few <tag>s local i = 0 text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*" .. tag .. "%f[^%w_].->", function(t) i = i + 1 if i > endCount then return "" else return nil end end) -- "end" here terminates the anonymous replacement function(t) passed to gsub elseif endCount > startCount then -- more </tag> than <tag>: remove the first few </tag>s text = mw.ustring.gsub(text, "</" .. tag .. "%s*>", "", endCount - startCount) end return text end local function fixTemplates(text) repeat -- hide matched {{template}}s including nested templates local t = text text = mw.ustring.gsub(text, "{(%b{})}", "\27{\27%1\27}\27") -- {{sometemplate}} → E{E{sometemplate}E}E where E represents escape text = mw.ustring.gsub(text, "(< *math[^>]*>[^<]-)}}(.-< */math *>)", "%1}\27}\27%2") -- <math>\{sqrt\{hat{x}}</math> → <math>\{sqrt\{hat{x}E}E</math> until text == t text = text.gsub(text, "([{}])%1[^\27].*", "") -- remove unmatched {{, }} and everything thereafter, avoiding }E}E etc. text = text.gsub(text, "([{}])%1$", "") -- remove unmatched {{, }} at end of text text = mw.ustring.gsub(text, "\27", "") -- unhide matched pairs: E{E{ → {{, etc. return text end local function fixTables(text) repeat -- hide matched {|tables|}s local t = text for potentialTable in string.gmatch(text, "\n%b{}") do if string.sub(potentialTable, 1, 3) == "\n{|" then local innerContent = mw.ustring.sub(potentialTable, 3, -2) text = mw.ustring.gsub(text, escapeString(potentialTable), "\n\27{\27"..mw.ustring.gsub(innerContent, "%%", "%%%%").."\27}\27") -- {|sometable|} → E{E|sometable|E}E where E represents escape end end until text == t text = mw.ustring.gsub(text, "\n{|.*", "") -- remove unmatched {| and everything after it text = mw.ustring.gsub(text, "\27", "") -- unhide matched pairs: E{E| → {|, etc. return text end local function fixLinks(text) repeat -- hide matched [[wikilink]]s including nested links like [[File:Example.jpg|Some [[nested]] link.]] local t = text text = mw.ustring.gsub(text, "%[(%b[])%]", "\27[\27%1\27]\27") until text == t text = text.gsub(text, "([%[%]])%1[^\27].*", "") -- remove unmatched [[ or ]] and everything thereafter, avoiding ]E]E etc. text = text.gsub(text, "([%[%]])%1$", "") -- remove unmatched [[ or ]] at end of text text = mw.ustring.gsub(text, "\27", "") -- unhide matched pairs: ]E]E → ]], etc. return text end -- Replace the first call to each reference defined outside of the text for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> local function fixRefs(text, page, full) if not full then full = getContent(page) end local refNames = {} local refName local refBody local position = 1 while position < mw.ustring.len(text) do refName, position = mw.ustring.match(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?([^\"'>]+)[\"']?[^>]*/%s*>()", position) if refName then refName = mw.text.trim(refName) if not refNames[refName] then -- make sure we process each ref name only once table.insert(refNames, refName) refName = mw.ustring.gsub(refName, "[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]", "%%%0") -- escape special characters refBody = mw.ustring.match(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?%s*" .. refName .. "%s*[\"']?[^>/]*>.-<%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*>") if not refBody then -- the ref body is not in the excerpt refBody = mw.ustring.match(full, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?%s*" .. refName .. "%s*[\"']?[^/>]*>.-<%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*>") if refBody then -- the ref body was found elsewhere text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?%s*" .. refName .. "%s*[\"']?[^>]*/?%s*>", refBody, 1) end end end else position = mw.ustring.len(text) end end text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?([^\"'>/]+)[\"']?[^>/]*(/?)%s*>", '<ref name="' .. page .. ' %1" %2>') text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*group%s*=%s*[\"']?[^\"'>/]+[\"']%s*>", '<ref>') return text end -- Replace the bold title or synonym near the start of the article by a wikilink to the article function linkBold(text, page) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find(text, "'''" .. lang:ucfirst(page) .. "'''", 1, true) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find(text, "'''" .. lang:lcfirst(page) .. "'''", 1, true) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len(page) text = mw.ustring.sub(text, 1, position + 2) .. "[[" .. mw.ustring.sub(text, position + 3, position + length + 2) .. "]]" .. mw.ustring.sub(text, position + length + 3, -1) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) text = mw.ustring.gsub(text, "()'''(.-'*)'''", function(a, b) if not mw.ustring.find(b, "%[") then -- if not wikilinked return "'''[[" .. page .. "|" .. b .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1) -- "end" here terminates the anonymous replacement function(a, b) passed to gsub end return text end -- Main function for modules local function get(page, options) if options.errors then errors = options.errors end if not page or page == "" then return luaError("noPage") end local text page, section = mw.ustring.match(page, "([^#]+)#?([^#]*)") text, page = getContent(page) if not page then return luaError("noPage") end if not text then return luaError("pageNotFound", page) end local full = text -- save the full text for later if is(options.fragment) then text = getFragment(page, options.fragment) end if is(section) then text = getSection(text, section) end -- Strip text of all undersirables text = cleanupText(text, options) text = parse(text, options) -- Replace the bold title or synonym near the start of the article by a wikilink to the article text = linkBold(text, page) -- Remove '''bold text''' if requested if is(options.nobold) then text = mw.ustring.gsub(text, "'''", "") end -- Keep only tables if requested if is(options.tablesOnly) then text = getTables(text) end -- Keep only lists if requested if is(options.listsOnly) then text = getLists(text) end -- Seek and destroy unterminated templates, tables, links and tags text = fixTemplates(text) text = fixTables(text) text = fixLinks(text) text = fixTags(text, "div") -- Fix broken references if is(options.keepRefs) then text = fixRefs(text, page, full) end -- Trim trailing newlines to avoid appending text weirdly text = mw.text.trim(text) -- Add (Full article...) link if options.moreLinkText then text = text .. " ('''[[" .. page .. "|" .. options.moreLinkText .. "]]''')" end return text end -- Main invocation function for templates local function main(frame) local args = parseArgs(frame) local page = args[1] local ok, text = pcall(get, page, args) if not ok then text = errorMessages.prefix .. text if errorCategory and errorCategory ~= '' and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then text = text .. '[[' .. errorCategory .. ']]' end return mw.html.create('div'):addClass('error'):wikitext(text) end return frame:preprocess(text) end local function getMoreLinkText(more) local defaultText = "تەواوی وتار..." -- default text, same as in [[Template:TFAFULL]] if not more or more == '' then -- nil/empty => use default return defaultText end if not yesno(more, true) then -- falsy values => suppress the link return nil end return more end -- Shared invocation function used by templates meant for portals local function portal(frame, template) local args = parseArgs(frame) errors = args['errors'] or false -- disable error reporting unless requested -- There should be at least one argument except with selected=Foo and Foo=Somepage if #args < 1 and not (template == "selected" and args[template] and args[args[template]]) then return wikiError("noPage") end -- Figure out the page to excerpt local page local candidates = {} if template == "lead" then page = args[1] page = mw.text.trim(page) if not page or page == "" then return wikiError("noPage") end candidates = { page } elseif template == "selected" then local key = args[template] local count = #args if tonumber(key) then -- normalise article number into the range 1..#args key = key % count if key == 0 then key = count end end page = args[key] page = mw.text.trim(page) if not page or page == "" then return wikiError("noPage") end candidates = { page } elseif template == "linked" or template == "listitem" then local source = args[1] local text, source = getContent(source) if not source then return wikiError("noPage") elseif not text then return wikiError("noPage") end local section = args.section if section then -- check relevant section only text = getSection(text, section) if not text then return wikiError("sectionNotFound", section) end end -- Replace annotated links with real links text = mw.ustring.gsub(text, "{{%s*[Aa]nnotated[ _]link%s*|%s*(.-)%s*}}", "[[%1]]") if template == "linked" then for candidate in mw.ustring.gmatch(text, "%[%[%s*([^%]|\n]*)") do table.insert(candidates, candidate) end else -- listitem: first wikilink on a line beginning *, :#, etc. except in "See also" or later section text = mw.ustring.gsub(text, "\n== *ئەمانەش ببینە.*", "") for candidate in mw.ustring.gmatch(text, "\n:*[%*#][^\n]-%[%[%s*([^%]|\n]*)") do table.insert(candidates, candidate) end end elseif template == "random" then for key, value in pairs(args) do if value and type(key) == "number" then table.insert(candidates, mw.text.trim(value)) end end end -- Build an options array for the Excerpt module out of the arguments and the desired defaults local options = { errors = args['errors'] or false, fileargs = args['fileargs'], fileflags = numberFlags( args['files'] ), paraflags = numberFlags( args['paragraphs'] ), moreLinkText = getMoreLinkText(args['more'] ), keepSubsections = args['keepSubsections'], keepRefs = args['keepRefs'], nobold = args['nobold'], doFancyFiles = args['fancyfiles'] } -- Select a random candidate and make sure its valid local text local candidateCount = #candidates if candidateCount > 0 then local candidateKey = 1 local candidateString local candidateArgs if candidateCount > 1 then math.randomseed(os.time()) end while (not text or text == "") and candidateCount > 0 do if candidateCount > 1 then candidateKey = math.random(candidateCount) end -- pick a random candidate candidateString = candidates[candidateKey] if candidateString and candidateString ~= "" then -- We have page or [[page]] or [[page|text]], possibly followed by |opt1|opt2... page, candidateArgs = mw.ustring.match(candidateString, "^%s*(%[%b[]%])%s*|?(.*)") if page and page ~= "" then page = mw.ustring.match(page, "%[%[([^|%]]*)") -- turn [[page|text]] into page, discarding text else -- we have page or page|opt... page, candidateArgs = mw.ustring.match(candidateString, "%s*([^|]*[^|%s])%s*|?(.*)") end -- candidate arguments (even if value is "") have priority over global arguments if candidateArgs and candidateArgs ~= "" then for _, t in pairs(mw.text.split(candidateArgs, "|")) do local k, v = mw.ustring.match(t, "%s*([^=]-)%s*=(.-)%s*$") if k == 'files' then options.fileflags = numberFlags(v) elseif k == 'paragraphs' then options.paraflags = numberFlags(v) elseif k == 'more' then args.more = v else options[k] = v end end end if page and page ~= "" then local section = mw.ustring.match(page, "[^#]+#([^#]+)") -- save the section text, page = getContent(page) -- make sure the page exists if page and page ~= "" and text and text ~= "" then if args.nostubs then local isStub = mw.ustring.find(text, "%s*{{[^{|}]*%-[Ss]tub%s*}}") if isStub then text = nil end end if section and section ~= "" then page = page .. '#' .. section -- restore the section end text = get(page, options) end end end table.remove(candidates, candidateKey) -- candidate processed candidateCount = candidateCount - 1 -- ensure that we exit the loop after all candidates are done end end if not text or text == "" then return wikiError("No valid pages found") end -- Store all candidates before processing local allCandidates = {page} -- Include current page for _, candidate in pairs(candidates) do table.insert(allCandidates, candidate) end if args.showall then local separator = args.showall if separator == "" then separator = "{{clear}}{{hr}}" end -- Add list at the top for showall if list parameter is not present if not args.list then local listText = "{{collapse top|title={{resize|85%|List of articles in rotation}}|bg=var(--background-color-base, #fff)|fc=inherit}}{{hlist" for _, candidate in pairs(allCandidates) do if mw.ustring.match(candidate, "%S") then listText = listText .. "|[[" .. mw.text.trim(candidate) .. "]]" end end listText = listText .. "}}\n{{collapse bottom}}\n" text = listText .. text end for _, candidate in pairs(candidates) do local t = get(candidate, options) if t ~= "" then text = text .. separator .. t end end end -- Add a collapsed list of pages which might appear if args.list then local list = args.list if list == "" then list = "وتارەکانی تر" end text = text .. "{{collapse top|title={{resize|85%|" ..list .. "}}|bg=var(--background-color-base, #fff)|fc=inherit}}{{hlist" for _, candidate in pairs(candidates) do if mw.ustring.match(candidate, "%S") then text = text .. "|[[" .. mw.text.trim(candidate) .. "]]" end end text = text .. "}}\n{{collapse bottom}}" end return frame:preprocess(text) end -- Old invocation function used by {{Excerpt}} local function excerpt(frame) local args = parseArgs(frame) -- Make sure the requested page exists local page = args[1] or args.article or args.source or args.page if not page then return wikiError("noPage") end local title = mw.title.new(page) if not title then return wikiError("noPage") end if title.isRedirect then title = title.redirectTarget end if not title.exists then return wikiError("pageNotFound", page) end page = title.prefixedText -- Define some useful variables local section = args[2] or args.section or mw.ustring.match(args[1], "[^#]+#([^#]+)") local tag = args.tag or 'div' -- Define the HTML elements local block = mw.html.create(tag):addClass('excerpt-block') if is(args.indicator) then block:addClass('excerpt-indicator') end local style = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Excerpt/styles.css' } } local hatnote if not args.nohat then if args.this then hatnote = args.this elseif args.indicator then hatnote = 'This is' elseif args.only == 'file' then hatnote = 'This file is' elseif args.only == 'file' then hatnote = 'These files are' elseif args.only == 'list' then hatnote = 'This list is' elseif args.only == 'lists' then hatnote = 'These lists are' elseif args.only == 'table' then hatnote = 'This table is' elseif args.only == 'tables' then hatnote = 'These tables are' else hatnote = 'This section is' end hatnote = hatnote .. ' an excerpt from ' if section then hatnote = hatnote .. '[[' .. page .. '#' .. section .. '|' .. page .. ' § ' .. section .. ']]' else hatnote = hatnote .. '[[' .. page .. ']]' end hatnote = hatnote .. "''" .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hatnote = hatnote .. title:fullUrl('action=edit') .. ' edit' hatnote = hatnote .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' .. "''" hatnote = require('Module:Hatnote')._hatnote(hatnote, {selfref=true}) or wikiError('Error generating hatnote') end -- Build the module options out of the template arguments and the desired defaults local options = { fileflags = numberFlags( args['files'] or 1 ), paraflags = numberFlags( args['paragraphs'] ), filesOnly = is( args['only'] == 'file' or args['only'] == 'files' ), listsOnly = is( args['only'] == 'list' or args['only'] == 'lists'), tablesOnly = is( args['only'] == 'table' or args['only'] == 'tables' ), keepTables = is( args['tables'] or true ), keepRefs = is( args['references'] or true ), keepSubsections = is( args['subsections'] ), nobold = not is( args['bold'] ), fragment = args['fragment'] } -- Get the excerpt itself if section then page = page .. '#' .. section end local ok, excerpt = pcall(e.get, page, options) if not ok then return wikiError(excerpt) end excerpt = "\n" .. excerpt -- line break is necessary to prevent broken tables and lists if mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then excerpt = excerpt .. '[[Category:Articles with excerpts]]' end excerpt = frame:preprocess(excerpt) excerpt = mw.html.create(tag):addClass('excerpt'):wikitext(excerpt) -- Combine and return the elements return block:node(style):node(hatnote):node(excerpt) end -- Entry points for templates function p.main(frame) return main(frame) end function p.lead(frame) return portal(frame, "lead") end -- {{Transclude lead excerpt}} reads a randomly selected article linked from the given page function p.linked(frame) return portal(frame, "linked") end -- {{Transclude linked excerpt}} reads a randomly selected article linked from the given page function p.listitem(frame) return portal(frame, "listitem") end -- {{Transclude list item excerpt}} reads a randomly selected article listed on the given page function p.random(frame) return portal(frame, "random") end -- {{Transclude random excerpt}} reads any article (default for invoke with one argument) function p.selected(frame) return portal(frame, "selected") end -- {{Transclude selected excerpt}} reads the article whose key is in the selected= parameter function p.excerpt(frame) return excerpt(frame) end -- {{Excerpt}} transcludes part of an article into another article -- Entry points for other Lua modules function p.get(page, options) return get(page, options) end function p.getContent(page) return getContent(page) end function p.getSection(text, section) return getSection(text, section) end function p.getTables(text, options) return getTables(text, options) end function p.getLists(text, options) return getLists(text, options) end function p.parse(text, options) return parse(text, options) end function p.parseImage(text, start) return parseImage(text, start) end function p.parseArgs(frame) return parseArgs(frame) end function p.getTemplateImages(text) return getTemplateImages(text) end function p.checkImage(image) return checkImage(image) end function p.cleanupText(text, options) return cleanupText(text, options) end function p.numberFlags(str) return numberFlags(str) end function p.getMoreLinkText(more) return getMoreLinkText(more) end return p lygx5e8ew1tfxlsulk9r0e7hgjf9c6z 1585891 1585883 2026-05-21T15:30:29Z Aram 25981 چاکسازیی پشتگوێخستنی [[داڕێژە:تێبینی]]؛ بڕوانە [[لێدوانی ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/٢٠١٧/ئاب#تێبینییەکان]] 1585891 Scribunto text/plain -- ATTENTION ! -- This version of Excerpt is designed specifically for the portal namespace and its associated templates -- Prefer Module:Excerpt whenever possible -- Name of the category to track content pages with errors local errorCategory = "Articles with broken excerpts" -- Error messages local errorMessages = { prefix = "Excerpt error: ", noPage = "ھیچ پەڕەیەک نەدراوە", pageNotFound = "پەڕەی '%s' نەدۆزرایەوە", leadEmpty = "بەشی دەستپێک بەتاڵە", sectionEmpty = "بەشی '%s' بەتاڵە", sectionNotFound = "بەشی '%s' نەدۆزرایەوە", fragmentEmpty = "Fragment '%s' is empty", fragmentNotFound = "Fragment '%s' not found" } -- Regular expressions to match all aliases of the file namespace local fileNamespaces = { "[Ff]ile", "[Ii]mage", "پەڕگە" } -- Regular expressions to match all image parameters local imageParams = { {"thumb", "وێنۆک", "thumbnail", "frame", "framed", "چوارچێوە", "frameless", "بێچوارچێوە"}, {"right", "ڕاست", "left", "چەپ", "center", "centre", "ناوەڕاست", "none", "ھیچیان"}, {"baseline", "middle", "sub", "super", "text-top", "text-bottom", "top", "bottom"} } -- Regular expressions to match all infobox parameters for image captions local captionParams = { "[^=|]*[Cc]aption[^=|]*", "[^=|]*[Ll]egend[^=|]*", "[^=|]*شرۆڤە[^=|]*", "[^=|]*شرۆڤەی[ _]وێنە[^=|]*", "[^=|]*لێدوانی[ _]وێنە[^=|]*" } -- List of file types that are allowed to be transcluded local fileTypes = {"[Gg][Ii][Ff]", "[Jj][Pp][Ee]?[Gg]", "[Pp][Nn][Gg]", "[Ss][Vv][Gg]", "[Tt][Ii][Ff][Ff]", "[Xx][Cc][Ff]"} -- Regular expressions to match all inline templates that are undesirable in excerpts local unwantedInlineTemplates = { "[Ee]fn", "[Ee]fn%-[lu][arg]", "[Ee]fn [%a ]-", "[Ee]l[mn]", "[Rr]p?", "[Ss]fn[bmp]", "[Ss]f[bn]", "[Nn]ote[Tt]ag", "#[Tt]ag:%s*[Rr]ef", "[Rr]efn?", "[Ff]amily[ _]name[ _]footnote", "تێبینی", "[CcDd]n", "[Cc]itation[%- _]needed", "[Dd]isambiguation needed", "[Ff]eatured article", "[Gg]ood article", "[Dd]ISPLAYTITLE", "[Ss]hort[ _]+description", "[Cc]itation", "[Cc]ite[%- _]+[%w_%s]-", "[Cc]oor[%w_%s]-", "[Uu]?n?[Rr]eliable source[%?%w_%s]-", "[Rr]s%??", "[Vv]c", "[Vv]erify credibility", "[Bb]y[ _]*[Ww]ho[m]*%??", "[Ww]ikisource[ -_]*multi", "[Ii]nflation[ _/-]*[Ff]n", "[Bb]iblesource", "[Dd]ecadebox", "[Ee]vents by year for decade", -- aliases for Clarification needed "[Cc]f[ny]", "[Cc]larification[ _]+inline", "[Cc]larification[%- _]*needed", "[Cc]larification", "[Cc]larify%-inline", "[Cc]larify%-?me", "[Cc]larify[ _]+inline", "[Cc]larify", "[Cc]LARIFY", "[Cc]onfusing%-inline", "[Cc]onfusing%-short", "[Ee]xplainme", "[Hh]uh[ _]*%??", "[Ww]hat%?", "[Ii]nline[ _]+[Uu]nclear", "[Ii]n[ _]+what[ _]+sense", "[Oo]bscure", "[Pp]lease[ _]+clarify", "[Uu]nclear[ _]+inline", "[Ww]hat's[ _]+this%?", "[Gg]eoQuelle", "[Nn]eed[s]+[%- _]+[Ii][Pp][Aa]", "[Ii]PA needed", -- aliases for Clarification needed lead "[Cc]itation needed %(?lea?de?%)?", "[Cc]nl", "[Ff]act %(?lea?de?%)?", "[Ll]ead citation needed", "[Nn]ot in body", "[Nn]ot verified in body", -- Primary source etc. "[Pp]s[ci]", "[Nn]psn", "[Nn]on%-primary[ _]+source[ _]+needed", "[Ss]elf%-published[%w_%s]-", "[Uu]ser%-generated[%w_%s]-", "[Pp]rimary source[%w_%s]-", "[Ss]econdary source[%w_%s]-", "[Tt]ertiary source[%w_%s]-", "[Tt]hird%-party[%w_%s]-", -- aliases for Disambiguation (page) and similar "[Bb]egriffsklärung", "[Dd][Aa][Bb]", "[Dd]big", "[%w_%s]-%f[%w][Dd]isam[%w_%s]-", "[Hh][Nn][Dd][Ii][Ss]", -- aliases for Failed verification "[Bb]adref", "[Ff]aile?[ds] ?[rv][%w_%s]-", "[Ff][Vv]", "[Nn][Ii]?[Cc][Gg]", "[Nn]ot ?in ?[crs][%w_%s]-", "[Nn]ot specifically in source", "[Vv]erification[%- _]failed", -- aliases for When "[Aa]s[ _]+of[ _]+when%??", "[Aa]s[ _%-]+of%?", "[Cc]larify date", "[Dd]ate[ _]*needed", "[Nn]eeds?[ _]+date", "[Rr]ecently", "[Ss]ince[ _]+when%??", "[Ww]HEN", "[Ww]hen%??", -- aliases for Update "[Nn]ot[ _]*up[ _]*to[ _]*date","[Oo]u?[Tt][Dd]","[Oo]ut[%- _]*o?f?[%- _]*dated?", "[Uu]pdate", "[Uu]pdate[ _]+sect", "[Uu]pdate[ _]+Watch", -- aliases for Pronunciation needed "[Pp]ronunciation%??[%- _]*n?e?e?d?e?d?", "[Pp]ronounce", "[Rr]equested[%- _]*pronunciation", "[Rr]e?q?pron", "[Nn]eeds[%- _]*pronunciation", -- Chart, including Chart/start etc. "[Cc]hart", "[Cc]hart/[%w_%s]-", -- Cref and others "[Cc]ref2?", "[Cc]note", -- Explain and others "[Ee]xplain", "[Ff]urther[ ]*explanation[ ]*needed", "[Ee]laboration[ ]*needed", "[Ee]xplanation[ ]*needed", -- TOC templates "[Cc][Oo][Mm][Pp][Aa][Cc][Tt][ _]*[Tt][Oo][Cc][8]*[5]*", "[Tt][Oo][Cc]", "09[Aa][Zz]", "[Tt][Oo][Cc][ ]*[Cc][Oo][Mm][Pp][Aa][Cc][Tt]", "[Tt][Oo][Cc][ ]*[Ss][Mm][Aa][Ll][Ll]", "[Cc][Oo][Mm][Pp][Aa][Cc][Tt][ _]*[Aa][Ll][Pp][Hh][Aa][Bb][Ee][Tt][Ii][Cc][ _]*[Tt][Oo][Cc]", "DEFAULTSORT:.-", "[Oo]ne[ _]+source", "[Cc]ontains[ _]+special[ _]+characters", "[Ii]nfobox[ _]+[Cc]hinese" } -- Regular expressions to match all block templates that are desirable in excerpts local wantedBlockTemplates = { "[Bb]asketball[ _]roster[ _]header", "[Cc]abinet[ _]table[^|}]*", "[Cc]hart[^|}]*", "[Cc]lear", "[Cc]ol[%- es][^|}]*", -- all abbreviated column templates without excessively matching ({{col-2}}, {{colend}}, etc.) "[Cc]olumn[^|}]*", -- all other column templates "COVID-19[ _]pandemic[ _]data[^|}]*", "[Cc]ycling[ _]squad[^|}]*", "[Dd]ynamic[ _]list", "[Ee]lection[ _]box[^|}]*", "[Gg]allery", "[Gg]raph[^|}]*", "[Hh]idden", "[Hh]istorical[ _]populations", "[Ll]egend[ _]inline", "[Pp]lainlist", "[Pp]layer[^|}]*", "[Ss]eries[ _]overview", "[Ss]ide[ _]box", "[Ss]witcher", "[Tt]ree[ _]chart[^|}]*", "[Tt]elevision[ _]ratings[ _]graph" } -- Regular expressions to match non-free file templates local nonFreeFileTemplates = { "[Nn]on%-free", } local parser = require("Module:WikitextParser") local escapeString = require("Module:String")._escapePattern local yesno = require('Module:Yesno') local p = {} -- Helper function to test for truthy and falsy values local function is(value) if not value or value == "" or value == "0" or value == "false" or value == "no" then return false end return true end -- Error handling function -- Throws a Lua error or returns an empty string if error reporting is disabled local errors = true -- show errors by default local function luaError(message, value) if not is(errors) then return '' end -- error reporting is disabled message = errorMessages[message] or message or '' message = mw.ustring.format(message, value) error(message, 2) end -- Error handling function -- Returns a wiki friendly error or an empty string if error reporting is disabled local function wikiError(message, value) if not is(errors) then return '' end -- error reporting is disabled message = errorMessages[message] or message or '' message = mw.ustring.format(message, value) message = errorMessages.prefix .. message if mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then local errorCategory = mw.title.new(errorCategory, 'Category') if errorCategory then message = message .. '[[' .. errorCategory.prefixedText .. ']]' end end message = mw.html.create('div'):addClass('error'):wikitext(message) return message end -- Helper function to match from a list regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... local function matchAny(text, pre, list, post, init) local match = {} for i = 1, #list do match = { mw.ustring.match(text, pre .. list[i] .. post, init) } if match[1] then return unpack(match) end end return nil end -- Helper function to convert imagemaps into standard images local function convertImageMap(imagemap) local image = matchAny(imagemap, "[>\n]%s*", fileNamespaces, "[^\n]*") if image then return "<!--imagemap-->[[" .. mw.ustring.gsub(image, "[>\n]%s*", "", 1) .. "]]" else return "" -- remove entire block if image can't be extracted end end -- Helper function to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- For example: "1,3-5" to {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} local function numberFlags(str) if not str then return {} end local flags = {} local ranges = mw.text.split(str, ",") -- parse ranges: "1,3-5" to {"1","3-5"} for _, r in pairs(ranges) do local min, max = mw.ustring.match(r, "^%s*(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)%s*$") -- "3-5" to min=3 max=5 if not max then min, max = mw.ustring.match(r, "^%s*((%d+))%s*$") end -- "1" to min=1 max=1 if max then for p = min, max do flags[p] = true end end end return flags end -- Helper function to convert template arguments into an array of arguments fit for get() local function parseArgs(frame) local args = {} for key, value in pairs(frame:getParent().args) do args[key] = value end for key, value in pairs(frame.args) do args[key] = value end -- args from a Lua call have priority over parent args from template args.paraflags = numberFlags(args["paragraphs"] or "") -- parse paragraphs: "1,3-5" to {"1","3-5"} args.fileflags = numberFlags(args["files"] or "") -- parse file numbers return args end -- simulate {{Airreg}} without the footnote, given "N|485US|," or similar local function airreg(p) local s = mw.text.split(p, "%s*|%s*") if s[1] ~= "N" and s[1] ~= "HL" and s[1] ~= "JA" then s[1]=s[1] .. "-" end return table.concat(s, "") end -- Helper function to remove unwanted templates and pseudo-templates such as #tag:ref and DEFAULTSORT local function stripTemplate(t) -- If template is unwanted then return "" (gsub will replace by nothing), else return nil (gsub will keep existing string) if matchAny(t, "^{{%s*", unwantedInlineTemplates, "%s*%f[|}]") then return "" end -- If template is wanted but produces an unwanted reference then return the string with |Note=, |ref or |shortref removed local noRef = mw.ustring.gsub(t, "|%s*Note%s*=.-%f[|}]", "") noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "|%s*ref%s*%f[|}]", "") noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "|%s*shortref%s*%f[|}]", "") -- If a wanted template has unwanted nested templates, purge them too noRef = mw.ustring.sub(noRef, 1, 2) .. mw.ustring.gsub(mw.ustring.sub(noRef, 3), "%b{}", stripTemplate) -- Hide pipes in wikilinks for the next bit of processing noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "%[(%b[])%]", function(s) return "[" .. mw.ustring.gsub(s, "|", "\27_PIPE_\27") .. "]" end) -- Replace {{audio}} by its text parameter: {{Audio|Foo.ogg|Bar}} → Bar noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "^{{%s*[Aa]udio.-|.-|(.-)%f[|}].*", "%1") -- Replace {{Nihongo foot}} by its text parameter: {{Nihongo foot|English|英語|eigo}} → English noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "^{{%s*[Nn]ihongo[ _]+foot%s*|(.-)%f[|}].*", "%1") -- Replace {{Airreg}} by its text parameter: {{Airreg|N|485US|,}} → N485US, noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "^{{%s*[Aa]irreg%s*|%s*(.-)}}", airreg) -- Bring back the hidden wikilink pipes noRef = mw.ustring.gsub(noRef, "\27_PIPE_\27", "|") if noRef ~= t then return noRef end return nil -- not an unwanted template: keep end -- Get a page's content, following redirects -- Also returns the page name, or the target page name if a redirect was followed, or false if no page found -- For file pages, returns the content of the file description page local function getContent(page) local title = mw.title.new(page) if not title then return false, false end local target = title.redirectTarget if target then title = target end return title:getContent(), title.prefixedText end -- Get the tables only local function getTables(text, options) local tables = {} for candidate in mw.ustring.gmatch(text, "%b{}") do if mw.ustring.sub(candidate, 1, 2) == '{|' then table.insert(tables, candidate) end end return table.concat(tables, '\n') end -- Get the lists only local function getLists(text, options) local lists = {} for list in mw.ustring.gmatch(text, "\n[*#][^\n]+") do table.insert(lists, list) end return table.concat(lists, '\n') end -- Check image for suitability local function checkImage(image) if type(image) == "table" then --Infobox image. Pass in a quick string equivilant of the image, since we should still check it for things like non-free files return checkImage("[[پەڕگە:"..image.file.."]]") end local page = matchAny(image, "", fileNamespaces, "%s*:[^|%]]*") -- match File:(name) or Image:(name) if not page then return false end -- Limit to image types: .gif, .jpg, .jpeg, .png, .svg, .tiff, .xcf (exclude .ogg, audio, etc.) if not matchAny(page, "%.", fileTypes, "%s*$") then return false end -- Check the local wiki local fileDescription, fileTitle = getContent(page) -- get file description and title after following any redirect if not fileTitle or fileTitle == "" then return false end -- the image doesn't exist -- Check Commons if not fileDescription or fileDescription == "" then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess("{{" .. fileTitle .. "}}") end -- Filter non-free images if not fileDescription or fileDescription == "" or matchAny(fileDescription, "", nonFreeFileTemplates, "") then return false end return true end -- Attempt to parse [[File:...]] or [[Image:...]], either anywhere (start=false) or at the start only (start=true) local function parseImage(text, start) local startre = "" if start then startre = "^" end -- a true flag restricts search to start of string local image = matchAny(text, startre .. "%[%[%s*", fileNamespaces, "%s*:.*") -- [[File: or [[Image: ... if image then image = mw.ustring.match(image, "%b[]%s*") -- matching [[...]] to handle wikilinks nested in caption end return image end -- Returns the file name and the arg data of the file if it exists local function extractFileData(str,notmultiline) local reg = "^%[?%[?%a-:([^{|]+)(.-)%]?%]?$" local name,args,_ = mw.ustring.match(str,reg) if name then return name,args else return str,"" --Default fallback end end --Modifies an image's parameters, automatically fixing related parameters in the process local function modifyImage(image, fileArgs) if type(image) == "table" then --Pass in a dummy string version and use that to handle modification local newversion = modifyImage("[[File:"..image.file..string.gsub(image.args,"{{!}}","|").."]]",fileArgs) --Since we know the format is strictly controlled, we can do a lazy sub grab for the args image.args = string.sub(newversion,8+#image.file,-3) return image end if fileArgs then for _, filearg in pairs(mw.text.split(fileArgs, "|")) do -- handle fileArgs=right|border etc. local fa = mw.ustring.gsub(filearg, "=.*", "") -- "upright=0.75" → "upright" local group = {fa} -- group of "border" is ["border"]... for _, g in pairs(imageParams) do for _, a in pairs(g) do if fa == a then group = g end -- ...but group of "right" is ["right", "left", "center", "centre", "none"] end end for _, a in pairs(group) do image = mw.ustring.gsub(image, "|%s*" .. a .. "%f[%A]%s*=[^|%]]*", "") -- remove "|upright=0.75" etc. image = mw.ustring.gsub(image, "|%s*" .. a .. "%s*([|%]])", "%1") -- replace "|left|" by "|" etc. end image = mw.ustring.gsub(image, "([|%]])", "|" .. filearg .. "%1", 1) -- replace "|" by "|left|" etc. end end image = mw.ustring.gsub(image, "(|%s*%d*x?%d+%s*px%s*.-)|%s*%d*x?%d+%s*px%s*([|%]])", "%1%2") -- double px args return image end -- Turns a template's file table into a [[File:...]] string local function formatTemplateImage(image,allowFancy) --Certain positional elements may need to apply to the containing infobox, and not the file itself, so we should check that here if is(image.caption) and allowFancy then --Will be displayed like an infobox local alignment = (string.find(image.args, "|right") and "right") or (string.find(image.args, "|center") or string.find(image.args, "|centre")) and "center" or "left" modifyImage(image, "none") --Remove all positioning elements from the image modifyImage(image, "frameless") local args = image.args args = string.gsub(args, "|thumb", "") --Don't allow using |thumb in this mode return mw.text.unstrip(mw.getCurrentFrame():expandTemplate({ title = "Image frame", args = { content="[[File:"..image.file..args.."]]", caption='<div class="center">'..image.caption.."</div>", align=alignment, ["max-width"]=300, mode="scrollable" } })) .. "\n" else local captionText = (is(image.caption) and "|"..image.caption) or "" return "[[پەڕگە:"..image.file..captionText..image.args.."]]\n" end end -- Attempts to construct a [[File:...]] block from {{infobox ... |image= ...}} or other templates local function getTemplateImages(text) local hasNamedArgs = mw.ustring.find(text, "|") and mw.ustring.find(text, "=") if not hasNamedArgs then return nil end -- filter out any template that obviously doesn't contain an image -- ensure image map is captured, while removing anything beyond it text = mw.ustring.gsub(text, '<!%-%-imagemap%-%->(%[%b[]%])[^|]+', '|imagemap=%1') -- filter through parameters for image related ones local images = {} local parameters, parameterOrder = parser.getTemplateParameters(text) --Search all template parameters for file-like objects local positionalImages = {} local position = 1 for _,key in ipairs(parameterOrder) do position = position + 1 --Cant rely on ipairs due to potentially weird manipulation later local value = parameters[key] if is(value) then --Ensure its not empty if string.sub(value,1,2) == "{{" and string.sub(value,-2,-1) == "}}" then --Template in a template --Extract files from the template and insert files if any appear local internalImages = getTemplateImages(value) or {} local initialPosition = position for index,image in ipairs(internalImages) do positionalImages[initialPosition+index] = image --Still positional, technically position = position + 1 --Advance our own counter to avoid overlap end else if matchAny(key, "", captionParams, "%s*") then --Caption-like parameter name, try to associate it with an image local scanPosition = position while scanPosition > 0 do scanPosition = scanPosition - 1 local image = positionalImages[scanPosition] if image and image.caption == "" then image.caption = mw.getCurrentFrame():preprocess(value) --Assign caption to most recently defined image break end end elseif matchAny(value, "%.", fileTypes, "%s*$") then --File-like value, assume its an image local filename,fileargs = extractFileData(value) positionalImages[position] = {file=filename,caption="",args=fileargs} elseif mw.ustring.match(key, "[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee]") or mw.ustring.match(key, "[Pp][Hh][Oo][Tt][Oo]") or mw.ustring.match(key, "[Ss][Yy][Mm][Bb][Oo][Ll]") then --File-like parameter name, assume its an image after some scrutinization local keyLower = string.lower(key) if string.find(keyLower,"caption") or string.find(keyLower,"size") or string.find(keyLower,"width") or string.find(keyLower,"upright") or string.find(keyLower,"alt") then --Argument is defining image settings, not an image --Do nothing for now --TODO: we really should extract some of this for later use else local filename,fileargs = extractFileData(value) positionalImages[position] = {file=filename,caption="",args=fileargs} end end end --End of "Is template in template" check end --End of "is(value)" check end --Append entries from positionalImages into the main images table for i = 1,position do local value = positionalImages[i] if value then table.insert(images,value) end end return images end -- a basic parser to trim down extracted wikitext -- @param text : Wikitext to be processed -- @param options : A table of options... -- options.paraflags : Which number paragraphs to keep, as either a string (e.g. '1,3-5') or a table (e.g. {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true}. If not present, all paragraphs will be kept. -- options.fileflags : table of which files to keep, as either a string (e.g. '1,3-5') or a table (e.g. {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- options.fileargs : args for the [[File:]] syntax, such as 'left' -- options.filesOnly : only return the files and not the prose local function parse(text, options) local allParagraphs = true -- keep all paragraphs? if options.paraflags then if type(options.paraflags) ~= "table" then options.paraflags = numberFlags(options.paraflags) end for _, v in pairs(options.paraflags) do if v then allParagraphs = false end -- if any para specifically requested, don't keep all end end if is(options.filesOnly) then allParagraphs = false options.paraflags = {} end local maxfile = 0 -- for efficiency, stop checking images after this many have been found if options.fileflags then if type(options.fileflags) ~= "table" then options.fileflags = numberFlags(options.fileflags) end for k, v in pairs(options.fileflags) do if v and k > maxfile then maxfile = k end -- set maxfile = highest key in fileflags end end local fileArgs = options.fileargs and mw.text.trim(options.fileargs) if fileArgs == '' then fileArgs = nil end local doFancyFiles = yesno(options.doFancyFiles) if doFancyFiles == nil then doFancyFiles = true end local leadStart = nil -- have we found some text yet? local t = "" -- the stripped down output text local fileText = "" -- output text with concatenated [[File:Foo|...]]\n entries local files = 0 -- how many images so far local paras = 0 -- how many paragraphs so far local startLine = true -- at the start of a line (no non-spaces found since last \n)? text = mw.ustring.gsub(text,"^%s*","") -- remove initial white space -- Add named files local f = options.files if f and mw.ustring.match(f, "[^٠-٩%d%s%-,]") then -- filename rather than number list f = mw.ustring.gsub(f, "^%s*File%s*:%s*", "", 1) f = mw.ustring.gsub(f, "^%s*Image%s*:%s*", "", 1) f = mw.ustring.gsub(f, "^%s*پەڕگە%s*:%s*", "", 1) f = "[[File:" .. f .. "]]" f = "[[پەڕگە:" .. f .. "]]" f = modifyImage(f, "thumb") f = modifyImage(f, fileArgs) if checkImage(f) then fileText = fileText .. f .. "\n" end end repeat -- loop around parsing a template, image or paragraph local token = mw.ustring.match(text, "^%b{}%s*") or false -- {{Template}} or {| Table |} if not leadStart and not token then token = mw.ustring.match(text, "^%b<>%s*%b{}%s*") end -- allow <tag>{{template}} before lead has started local line = mw.ustring.match(text, "[^\n]*") if token and line and mw.ustring.len(token) < mw.ustring.len(line) then -- template is followed by text (but it may just be other templates) line = mw.ustring.gsub(line, "%b{}", "") -- remove all templates from this line line = mw.ustring.gsub(line, "%b<>", "") -- remove all HTML tags from this line -- if anything is left, other than an incomplete further template or an image, keep the template: it counts as part of the line if mw.ustring.find(line, "%S") and not matchAny(line, "^%s*", { "{{", "%[%[%s*[Ff]ile:", "%[%[%s*[Ii]mage:", "%[%[%s*پەڕگە:" }, "") then token = nil end end if token then -- found a template which is not the prefix to a line of text if is(options.keepTables) and mw.ustring.sub(token, 1, 2) == '{|' then t = t .. token -- keep tables elseif mw.ustring.sub(token, 1, 3) == '{{#' then t = t .. token -- keep parser functions elseif leadStart then -- lead has already started, so keep the template within the text, unless it's a whole line (navbox etc.) if not is(options.filesOnly) and not startLine then t = t .. token end elseif matchAny(token, "^{{%s*", wantedBlockTemplates, "%s*%f[|}]") then t = t .. token -- keep wanted block templates elseif files < maxfile then -- Check it for images if we need those, and then discard it local images = getTemplateImages(token) or {} for _, image in ipairs(images) do if files < maxfile and checkImage(image) then -- if image is found and qualifies (not a sound file, not non-free, etc.) files = files + 1 -- count the file, whether displaying it or not if options.fileflags and options.fileflags[files] then -- if displaying this image image = modifyImage(image, "thumb") image = modifyImage(image, fileArgs) fileText = fileText .. formatTemplateImage(image, doFancyFiles) end end end end else -- the next token in text is not a template token = parseImage(text, true) if token then -- the next token in text looks like an image if files < maxfile and checkImage(token) then -- if more images are wanted and this is a wanted image files = files + 1 if options.fileflags and options.fileflags[files] then local image = token -- copy token for manipulation by adding |right etc. without changing the original image = modifyImage(image, fileArgs) fileText = fileText .. image end end else -- got a paragraph, which ends at a file, image, blank line or end of text local afterEnd = mw.ustring.len(text) + 1 local blankPosition = mw.ustring.find(text, "\n%s*\n") or afterEnd -- position of next paragraph delimiter (or end of text) local endPosition = math.min( -- find position of whichever comes first: [[File:, [[Image: or paragraph delimiter mw.ustring.find(text, "%[%[%s*[Ff]ile%s*:") or afterEnd, mw.ustring.find(text, "%[%[%s*[Ii]mage%s*:") or afterEnd, mw.ustring.find(text, "%[%[%s*پەڕگە%s*:") or afterEnd, blankPosition) token = mw.ustring.sub(text, 1, endPosition-1) if blankPosition < afterEnd and blankPosition == endPosition then -- paragraph ends with a blank line token = token .. mw.ustring.match(text, "\n%s*\n", blankPosition) end local isHatnote = not(leadStart) and mw.ustring.sub(token, 1, 1) == ':' if not isHatnote then leadStart = leadStart or mw.ustring.len(t) + 1 -- we got a paragraph, so mark the start of the lead section paras = paras + 1 if allParagraphs or (options.paraflags and options.paraflags[paras]) then t = t .. token end -- add if this paragraph wanted end end -- of "else got a paragraph" end -- of "else not a template" if token then text = mw.ustring.sub(text, mw.ustring.len(token)+1) end -- remove parsed token from remaining text startLine = mw.ustring.find(token, "\n%s*$") -- will the next token be the first non-space on a line? until not text or text == "" or not token or token == "" -- loop until all text parsed text = mw.ustring.gsub(t, "\n+$", "") -- remove trailing line feeds, so "{{Transclude text excerpt|Foo}} more" flows on one line return fileText .. text end local function cleanupText(text, options) text = mw.ustring.gsub(text, "<!%-%-.-%-%->","") -- remove HTML comments text = mw.ustring.gsub(text, "<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>", "") -- remove noinclude bits if not is(options.ignoreOnlyincludes) and mw.ustring.find(text, "[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]") then -- avoid expensive search if possible text = mw.ustring.gsub(text, "</[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-<[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>", "") -- remove text between onlyinclude sections text = mw.ustring.gsub(text, "^.-<[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>", "") -- remove text before first onlyinclude section text = mw.ustring.gsub(text, "</[Oo][Nn][Ll][Yy][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.*", "") -- remove text after last onlyinclude section end if not is(options.keepSubsections) then text = mw.ustring.gsub(text, "\n==.*","") -- remove first ==Heading== and everything after it text = mw.ustring.gsub(text, "^==.*","") -- ...even if the lead is empty end if not is(options.keepRefs) then text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]-/%s*>", "") -- remove refs cited elsewhere text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff].->.-<%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*>", "") -- remove refs text = mw.ustring.gsub(text, "{%b{}}", stripTemplate) -- remove unwanted templates such as references end text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Ss][Cc][Oo][Rr][Ee].->.-<%s*/%s*[Ss][Cc][Oo][Rr][Ee]%s*>", "") -- remove musical scores text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee][Mm][Aa][Pp].->.-<%s*/%s*[Ii][Mm][Aa][Gg][Ee][Mm][Aa][Pp]%s*>", convertImageMap) -- convert imagemaps into standard images text = mw.ustring.gsub(text, "%s*{{%s*[Tt][Oo][Cc].-}}", "") -- remove most common tables of contents text = mw.ustring.gsub(text, "%s*__[A-Z]*TOC__", "") -- remove TOC behavior switches text = mw.ustring.gsub(text, "\n%s*{{%s*([Pp]p|پپ)%-.-}}", "\n") -- remove protection templates text = mw.ustring.gsub(text, "%s*{{[^{|}]*[Ss]idebar%s*}}", "") -- remove most sidebars text = mw.ustring.gsub(text, "%s*{{[^{|}]*%-(کۆلکە|[Ss]tub)%s*}}", "") -- remove most stub templates text = mw.ustring.gsub(text, "%s*%[%[%s*:?(پۆل|[Cc]ategory):.-%]%]", "") -- remove categories text = mw.ustring.gsub(text, "^:[^\n]+\n","") -- remove DIY hatnote indented with a colon return text end -- Parse a ==Section== from a page local function getSection(text, section, mainOnly) local escapedSection = mw.ustring.gsub(mw.uri.decode(section), "([%^%$%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?])", "%%%1") -- %26 → & etc, then ^ → %^ etc. local level, content = mw.ustring.match(text .. "\n", "\n(==+)%s*" .. escapedSection .. "%s*==.-\n(.*)") if not content then return luaError("sectionNotFound", section) end local nextSection if mainOnly then nextSection = "\n==.*" -- Main part of section terminates at any level of header else nextSection = "\n==" .. mw.ustring.rep("=?", #level - 2) .. "[^=].*" -- "===" → "\n===?[^=].*", matching "==" or "===" but not "====" end content = mw.ustring.gsub(content, nextSection, "") -- remove later sections with headings at this level or higher if mw.ustring.match(content, "^%s*$") then return luaError("sectionEmpty", section) end return content end -- Parse a <section begin="Name of the fragment"> -- @todo Implement custom parsing of fragments rather than relying on #lst local function getFragment(page, fragment) local frame = mw.getCurrentFrame() local text = frame:callParserFunction('#lst', page, fragment) if mw.ustring.match(text, "^%s*$") then return luaError("fragmentEmpty", fragment) end return text end -- Remove unmatched <tag> or </tag> tags local function fixTags(text, tag) local startCount = 0 for i in mw.ustring.gmatch(text, "<%s*" .. tag .. "%f[^%w_].->") do startCount = startCount + 1 end local endCount = 0 for i in mw.ustring.gmatch(text, "</" .. tag .. "%s*>") do endCount = endCount + 1 end if startCount > endCount then -- more <tag> than </tag>: remove the last few <tag>s local i = 0 text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*" .. tag .. "%f[^%w_].->", function(t) i = i + 1 if i > endCount then return "" else return nil end end) -- "end" here terminates the anonymous replacement function(t) passed to gsub elseif endCount > startCount then -- more </tag> than <tag>: remove the first few </tag>s text = mw.ustring.gsub(text, "</" .. tag .. "%s*>", "", endCount - startCount) end return text end local function fixTemplates(text) repeat -- hide matched {{template}}s including nested templates local t = text text = mw.ustring.gsub(text, "{(%b{})}", "\27{\27%1\27}\27") -- {{sometemplate}} → E{E{sometemplate}E}E where E represents escape text = mw.ustring.gsub(text, "(< *math[^>]*>[^<]-)}}(.-< */math *>)", "%1}\27}\27%2") -- <math>\{sqrt\{hat{x}}</math> → <math>\{sqrt\{hat{x}E}E</math> until text == t text = text.gsub(text, "([{}])%1[^\27].*", "") -- remove unmatched {{, }} and everything thereafter, avoiding }E}E etc. text = text.gsub(text, "([{}])%1$", "") -- remove unmatched {{, }} at end of text text = mw.ustring.gsub(text, "\27", "") -- unhide matched pairs: E{E{ → {{, etc. return text end local function fixTables(text) repeat -- hide matched {|tables|}s local t = text for potentialTable in string.gmatch(text, "\n%b{}") do if string.sub(potentialTable, 1, 3) == "\n{|" then local innerContent = mw.ustring.sub(potentialTable, 3, -2) text = mw.ustring.gsub(text, escapeString(potentialTable), "\n\27{\27"..mw.ustring.gsub(innerContent, "%%", "%%%%").."\27}\27") -- {|sometable|} → E{E|sometable|E}E where E represents escape end end until text == t text = mw.ustring.gsub(text, "\n{|.*", "") -- remove unmatched {| and everything after it text = mw.ustring.gsub(text, "\27", "") -- unhide matched pairs: E{E| → {|, etc. return text end local function fixLinks(text) repeat -- hide matched [[wikilink]]s including nested links like [[File:Example.jpg|Some [[nested]] link.]] local t = text text = mw.ustring.gsub(text, "%[(%b[])%]", "\27[\27%1\27]\27") until text == t text = text.gsub(text, "([%[%]])%1[^\27].*", "") -- remove unmatched [[ or ]] and everything thereafter, avoiding ]E]E etc. text = text.gsub(text, "([%[%]])%1$", "") -- remove unmatched [[ or ]] at end of text text = mw.ustring.gsub(text, "\27", "") -- unhide matched pairs: ]E]E → ]], etc. return text end -- Replace the first call to each reference defined outside of the text for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> local function fixRefs(text, page, full) if not full then full = getContent(page) end local refNames = {} local refName local refBody local position = 1 while position < mw.ustring.len(text) do refName, position = mw.ustring.match(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?([^\"'>]+)[\"']?[^>]*/%s*>()", position) if refName then refName = mw.text.trim(refName) if not refNames[refName] then -- make sure we process each ref name only once table.insert(refNames, refName) refName = mw.ustring.gsub(refName, "[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]", "%%%0") -- escape special characters refBody = mw.ustring.match(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?%s*" .. refName .. "%s*[\"']?[^>/]*>.-<%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*>") if not refBody then -- the ref body is not in the excerpt refBody = mw.ustring.match(full, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?%s*" .. refName .. "%s*[\"']?[^/>]*>.-<%s*/%s*[Rr][Ee][Ff]%s*>") if refBody then -- the ref body was found elsewhere text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?%s*" .. refName .. "%s*[\"']?[^>]*/?%s*>", refBody, 1) end end end else position = mw.ustring.len(text) end end text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*name%s*=%s*[\"']?([^\"'>/]+)[\"']?[^>/]*(/?)%s*>", '<ref name="' .. page .. ' %1" %2>') text = mw.ustring.gsub(text, "<%s*[Rr][Ee][Ff][^>]*group%s*=%s*[\"']?[^\"'>/]+[\"']%s*>", '<ref>') return text end -- Replace the bold title or synonym near the start of the article by a wikilink to the article function linkBold(text, page) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find(text, "'''" .. lang:ucfirst(page) .. "'''", 1, true) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find(text, "'''" .. lang:lcfirst(page) .. "'''", 1, true) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len(page) text = mw.ustring.sub(text, 1, position + 2) .. "[[" .. mw.ustring.sub(text, position + 3, position + length + 2) .. "]]" .. mw.ustring.sub(text, position + length + 3, -1) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) text = mw.ustring.gsub(text, "()'''(.-'*)'''", function(a, b) if not mw.ustring.find(b, "%[") then -- if not wikilinked return "'''[[" .. page .. "|" .. b .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1) -- "end" here terminates the anonymous replacement function(a, b) passed to gsub end return text end -- Main function for modules local function get(page, options) if options.errors then errors = options.errors end if not page or page == "" then return luaError("noPage") end local text page, section = mw.ustring.match(page, "([^#]+)#?([^#]*)") text, page = getContent(page) if not page then return luaError("noPage") end if not text then return luaError("pageNotFound", page) end local full = text -- save the full text for later if is(options.fragment) then text = getFragment(page, options.fragment) end if is(section) then text = getSection(text, section) end -- Strip text of all undersirables text = cleanupText(text, options) text = parse(text, options) -- Replace the bold title or synonym near the start of the article by a wikilink to the article text = linkBold(text, page) -- Remove '''bold text''' if requested if is(options.nobold) then text = mw.ustring.gsub(text, "'''", "") end -- Keep only tables if requested if is(options.tablesOnly) then text = getTables(text) end -- Keep only lists if requested if is(options.listsOnly) then text = getLists(text) end -- Seek and destroy unterminated templates, tables, links and tags text = fixTemplates(text) text = fixTables(text) text = fixLinks(text) text = fixTags(text, "div") -- Fix broken references if is(options.keepRefs) then text = fixRefs(text, page, full) end -- Trim trailing newlines to avoid appending text weirdly text = mw.text.trim(text) -- Add (Full article...) link if options.moreLinkText then text = text .. " ('''[[" .. page .. "|" .. options.moreLinkText .. "]]''')" end return text end -- Main invocation function for templates local function main(frame) local args = parseArgs(frame) local page = args[1] local ok, text = pcall(get, page, args) if not ok then text = errorMessages.prefix .. text if errorCategory and errorCategory ~= '' and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then text = text .. '[[' .. errorCategory .. ']]' end return mw.html.create('div'):addClass('error'):wikitext(text) end return frame:preprocess(text) end local function getMoreLinkText(more) local defaultText = "تەواوی وتار..." -- default text, same as in [[Template:TFAFULL]] if not more or more == '' then -- nil/empty => use default return defaultText end if not yesno(more, true) then -- falsy values => suppress the link return nil end return more end -- Shared invocation function used by templates meant for portals local function portal(frame, template) local args = parseArgs(frame) errors = args['errors'] or false -- disable error reporting unless requested -- There should be at least one argument except with selected=Foo and Foo=Somepage if #args < 1 and not (template == "selected" and args[template] and args[args[template]]) then return wikiError("noPage") end -- Figure out the page to excerpt local page local candidates = {} if template == "lead" then page = args[1] page = mw.text.trim(page) if not page or page == "" then return wikiError("noPage") end candidates = { page } elseif template == "selected" then local key = args[template] local count = #args if tonumber(key) then -- normalise article number into the range 1..#args key = key % count if key == 0 then key = count end end page = args[key] page = mw.text.trim(page) if not page or page == "" then return wikiError("noPage") end candidates = { page } elseif template == "linked" or template == "listitem" then local source = args[1] local text, source = getContent(source) if not source then return wikiError("noPage") elseif not text then return wikiError("noPage") end local section = args.section if section then -- check relevant section only text = getSection(text, section) if not text then return wikiError("sectionNotFound", section) end end -- Replace annotated links with real links text = mw.ustring.gsub(text, "{{%s*[Aa]nnotated[ _]link%s*|%s*(.-)%s*}}", "[[%1]]") if template == "linked" then for candidate in mw.ustring.gmatch(text, "%[%[%s*([^%]|\n]*)") do table.insert(candidates, candidate) end else -- listitem: first wikilink on a line beginning *, :#, etc. except in "See also" or later section text = mw.ustring.gsub(text, "\n== *ئەمانەش ببینە.*", "") for candidate in mw.ustring.gmatch(text, "\n:*[%*#][^\n]-%[%[%s*([^%]|\n]*)") do table.insert(candidates, candidate) end end elseif template == "random" then for key, value in pairs(args) do if value and type(key) == "number" then table.insert(candidates, mw.text.trim(value)) end end end -- Build an options array for the Excerpt module out of the arguments and the desired defaults local options = { errors = args['errors'] or false, fileargs = args['fileargs'], fileflags = numberFlags( args['files'] ), paraflags = numberFlags( args['paragraphs'] ), moreLinkText = getMoreLinkText(args['more'] ), keepSubsections = args['keepSubsections'], keepRefs = args['keepRefs'], nobold = args['nobold'], doFancyFiles = args['fancyfiles'] } -- Select a random candidate and make sure its valid local text local candidateCount = #candidates if candidateCount > 0 then local candidateKey = 1 local candidateString local candidateArgs if candidateCount > 1 then math.randomseed(os.time()) end while (not text or text == "") and candidateCount > 0 do if candidateCount > 1 then candidateKey = math.random(candidateCount) end -- pick a random candidate candidateString = candidates[candidateKey] if candidateString and candidateString ~= "" then -- We have page or [[page]] or [[page|text]], possibly followed by |opt1|opt2... page, candidateArgs = mw.ustring.match(candidateString, "^%s*(%[%b[]%])%s*|?(.*)") if page and page ~= "" then page = mw.ustring.match(page, "%[%[([^|%]]*)") -- turn [[page|text]] into page, discarding text else -- we have page or page|opt... page, candidateArgs = mw.ustring.match(candidateString, "%s*([^|]*[^|%s])%s*|?(.*)") end -- candidate arguments (even if value is "") have priority over global arguments if candidateArgs and candidateArgs ~= "" then for _, t in pairs(mw.text.split(candidateArgs, "|")) do local k, v = mw.ustring.match(t, "%s*([^=]-)%s*=(.-)%s*$") if k == 'files' then options.fileflags = numberFlags(v) elseif k == 'paragraphs' then options.paraflags = numberFlags(v) elseif k == 'more' then args.more = v else options[k] = v end end end if page and page ~= "" then local section = mw.ustring.match(page, "[^#]+#([^#]+)") -- save the section text, page = getContent(page) -- make sure the page exists if page and page ~= "" and text and text ~= "" then if args.nostubs then local isStub = mw.ustring.find(text, "%s*{{[^{|}]*%-[Ss]tub%s*}}") if isStub then text = nil end end if section and section ~= "" then page = page .. '#' .. section -- restore the section end text = get(page, options) end end end table.remove(candidates, candidateKey) -- candidate processed candidateCount = candidateCount - 1 -- ensure that we exit the loop after all candidates are done end end if not text or text == "" then return wikiError("No valid pages found") end -- Store all candidates before processing local allCandidates = {page} -- Include current page for _, candidate in pairs(candidates) do table.insert(allCandidates, candidate) end if args.showall then local separator = args.showall if separator == "" then separator = "{{clear}}{{hr}}" end -- Add list at the top for showall if list parameter is not present if not args.list then local listText = "{{collapse top|title={{resize|85%|List of articles in rotation}}|bg=var(--background-color-base, #fff)|fc=inherit}}{{hlist" for _, candidate in pairs(allCandidates) do if mw.ustring.match(candidate, "%S") then listText = listText .. "|[[" .. mw.text.trim(candidate) .. "]]" end end listText = listText .. "}}\n{{collapse bottom}}\n" text = listText .. text end for _, candidate in pairs(candidates) do local t = get(candidate, options) if t ~= "" then text = text .. separator .. t end end end -- Add a collapsed list of pages which might appear if args.list then local list = args.list if list == "" then list = "وتارەکانی تر" end text = text .. "{{collapse top|title={{resize|85%|" ..list .. "}}|bg=var(--background-color-base, #fff)|fc=inherit}}{{hlist" for _, candidate in pairs(candidates) do if mw.ustring.match(candidate, "%S") then text = text .. "|[[" .. mw.text.trim(candidate) .. "]]" end end text = text .. "}}\n{{collapse bottom}}" end return frame:preprocess(text) end -- Old invocation function used by {{Excerpt}} local function excerpt(frame) local args = parseArgs(frame) -- Make sure the requested page exists local page = args[1] or args.article or args.source or args.page if not page then return wikiError("noPage") end local title = mw.title.new(page) if not title then return wikiError("noPage") end if title.isRedirect then title = title.redirectTarget end if not title.exists then return wikiError("pageNotFound", page) end page = title.prefixedText -- Define some useful variables local section = args[2] or args.section or mw.ustring.match(args[1], "[^#]+#([^#]+)") local tag = args.tag or 'div' -- Define the HTML elements local block = mw.html.create(tag):addClass('excerpt-block') if is(args.indicator) then block:addClass('excerpt-indicator') end local style = frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:Excerpt/styles.css' } } local hatnote if not args.nohat then if args.this then hatnote = args.this elseif args.indicator then hatnote = 'This is' elseif args.only == 'file' then hatnote = 'This file is' elseif args.only == 'file' then hatnote = 'These files are' elseif args.only == 'list' then hatnote = 'This list is' elseif args.only == 'lists' then hatnote = 'These lists are' elseif args.only == 'table' then hatnote = 'This table is' elseif args.only == 'tables' then hatnote = 'These tables are' else hatnote = 'This section is' end hatnote = hatnote .. ' an excerpt from ' if section then hatnote = hatnote .. '[[' .. page .. '#' .. section .. '|' .. page .. ' § ' .. section .. ']]' else hatnote = hatnote .. '[[' .. page .. ']]' end hatnote = hatnote .. "''" .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hatnote = hatnote .. title:fullUrl('action=edit') .. ' edit' hatnote = hatnote .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' .. "''" hatnote = require('Module:Hatnote')._hatnote(hatnote, {selfref=true}) or wikiError('Error generating hatnote') end -- Build the module options out of the template arguments and the desired defaults local options = { fileflags = numberFlags( args['files'] or 1 ), paraflags = numberFlags( args['paragraphs'] ), filesOnly = is( args['only'] == 'file' or args['only'] == 'files' ), listsOnly = is( args['only'] == 'list' or args['only'] == 'lists'), tablesOnly = is( args['only'] == 'table' or args['only'] == 'tables' ), keepTables = is( args['tables'] or true ), keepRefs = is( args['references'] or true ), keepSubsections = is( args['subsections'] ), nobold = not is( args['bold'] ), fragment = args['fragment'] } -- Get the excerpt itself if section then page = page .. '#' .. section end local ok, excerpt = pcall(e.get, page, options) if not ok then return wikiError(excerpt) end excerpt = "\n" .. excerpt -- line break is necessary to prevent broken tables and lists if mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then excerpt = excerpt .. '[[Category:Articles with excerpts]]' end excerpt = frame:preprocess(excerpt) excerpt = mw.html.create(tag):addClass('excerpt'):wikitext(excerpt) -- Combine and return the elements return block:node(style):node(hatnote):node(excerpt) end -- Entry points for templates function p.main(frame) return main(frame) end function p.lead(frame) return portal(frame, "lead") end -- {{Transclude lead excerpt}} reads a randomly selected article linked from the given page function p.linked(frame) return portal(frame, "linked") end -- {{Transclude linked excerpt}} reads a randomly selected article linked from the given page function p.listitem(frame) return portal(frame, "listitem") end -- {{Transclude list item excerpt}} reads a randomly selected article listed on the given page function p.random(frame) return portal(frame, "random") end -- {{Transclude random excerpt}} reads any article (default for invoke with one argument) function p.selected(frame) return portal(frame, "selected") end -- {{Transclude selected excerpt}} reads the article whose key is in the selected= parameter function p.excerpt(frame) return excerpt(frame) end -- {{Excerpt}} transcludes part of an article into another article -- Entry points for other Lua modules function p.get(page, options) return get(page, options) end function p.getContent(page) return getContent(page) end function p.getSection(text, section) return getSection(text, section) end function p.getTables(text, options) return getTables(text, options) end function p.getLists(text, options) return getLists(text, options) end function p.parse(text, options) return parse(text, options) end function p.parseImage(text, start) return parseImage(text, start) end function p.parseArgs(frame) return parseArgs(frame) end function p.getTemplateImages(text) return getTemplateImages(text) end function p.checkImage(image) return checkImage(image) end function p.cleanupText(text, options) return cleanupText(text, options) end function p.numberFlags(str) return numberFlags(str) end function p.getMoreLinkText(more) return getMoreLinkText(more) end return p leaqjyujfrnq9ziq0wl69jhap3cglik 828 230920 1585884 1054946 2026-05-21T12:47:12Z Aram 25981 نوێکردنەوە (بەپێی ویکیپیدیای ئینگلیزی) بەبێ ھیچ دەستکارییەک 1585884 Scribunto text/plain -- Module:Excerpt implements the Excerpt template -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:Excerpt -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382 & others -- License: CC-BY-SA-3.0 local parser = require( 'Module:WikitextParser' ) local yesno = require( 'Module:Yesno' ) local ok, config = pcall( require, 'Module:Excerpt/config' ) if not ok then config = {} end local Excerpt = {} -- Main entry point for templates function Excerpt.main( frame ) -- Make sure the requested page exists and get the wikitext local page = Excerpt.getArg( 1 ) if not page or page == '{{{1}}}' then return Excerpt.getError( 'no-page' ) end local title = mw.title.new( page ) if not title then return Excerpt.getError( 'invalid-title', page ) end local fragment = title.fragment -- save for later if title.isRedirect then title = title.redirectTarget if fragment == "" then fragment = title.fragment -- page merge potential end end if not title.exists then return Excerpt.getError( 'page-not-found', page ) end page = title.prefixedText local wikitext = title:getContent() -- Get the template params and process them local params = { hat = yesno( Excerpt.getArg( 'hat', true ) ), this = Excerpt.getArg( 'this' ), only = Excerpt.getArg( 'only' ), files = Excerpt.getArg( 'files', Excerpt.getArg( 'file' ) ), lists = Excerpt.getArg( 'lists', Excerpt.getArg( 'list' ) ), tables = Excerpt.getArg( 'tables', Excerpt.getArg( 'table' ) ), templates = Excerpt.getArg( 'templates', Excerpt.getArg( 'template' ) ), paragraphs = Excerpt.getArg( 'paragraphs', Excerpt.getArg( 'paragraph' ) ), references = yesno( Excerpt.getArg( 'references', true ) ), subsections = yesno( Excerpt.getArg( 'subsections', false ) ), links = yesno( Excerpt.getArg( 'links', true ) ), bold = yesno( Excerpt.getArg( 'bold', false ) ), briefDates = yesno( Excerpt.getArg( 'briefdates', false ) ), inline = yesno( Excerpt.getArg( 'inline' ) ), quote = yesno( Excerpt.getArg( 'quote' ) ), more = yesno( Excerpt.getArg( 'more' ) ), class = Excerpt.getArg( 'class' ), track = yesno( Excerpt.getArg( 'track', true ) ), displayTitle = Excerpt.getArg( 'displaytitle', page ), } -- Make sure the requested section exists and get the excerpt local excerpt local section = Excerpt.getArg( 2, fragment ) section = mw.text.trim( section ) if section == '' then section = nil end if section then excerpt = parser.getSectionTag( wikitext, section ) if not excerpt then if params.subsections then excerpt = parser.getSection( wikitext, section ) else local sections = parser.getSections( wikitext ) excerpt = sections[ section ] end end if not excerpt then return Excerpt.getError( 'section-not-found', section ) end if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'section-empty', section ) end else excerpt = parser.getLead( wikitext ) if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'lead-empty' ) end end -- Remove noinclude bits excerpt = excerpt:gsub( '<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>', '' ) -- Filter various elements from the excerpt excerpt = Excerpt.filterFiles( excerpt, params.files ) excerpt = Excerpt.filterLists( excerpt, params.lists ) excerpt = Excerpt.filterTables( excerpt, params.tables ) excerpt = Excerpt.filterParagraphs( excerpt, params.paragraphs ) -- If no file is found, try to get one from the infobox if ( params.only == 'file' or params.only == 'files' or not params.only and ( not params.files or params.files ~= '0' ) ) -- caller asked for files and not section -- and we're in the lead section and config.captions -- and we have the config option required to try finding files in infoboxes and #parser.getFiles( excerpt ) == 0 -- and there're no files in the excerpt then excerpt = Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) end -- Filter the templates by appending the templates blacklist to the templates filter if config.blacklist then local blacklist = table.concat( config.blacklist, ',' ) if params.templates then if string.sub( params.templates, 1, 1 ) == '-' then params.templates = params.templates .. ',' .. blacklist end else params.templates = '-' .. blacklist end end excerpt = Excerpt.filterTemplates( excerpt, params.templates ) -- Leave only the requested elements if params.only == 'file' or params.only == 'files' then local files = parser.getFiles( excerpt ) excerpt = params.only == 'file' and files[1] or table.concat( files, '\n\n' ) end if params.only == 'list' or params.only == 'lists' then local lists = parser.getLists( excerpt ) excerpt = params.only == 'list' and lists[1] or table.concat( lists, '\n\n' ) end if params.only == 'table' or params.only == 'tables' then local tables = parser.getTables( excerpt ) excerpt = params.only == 'table' and tables[1] or table.concat( tables, '\n\n' ) end if params.only == 'paragraph' or params.only == 'paragraphs' then local paragraphs = parser.getParagraphs( excerpt ) excerpt = params.only == 'paragraph' and paragraphs[1] or table.concat( paragraphs, '\n\n' ) end if params.only == 'template' or params.only == 'templates' then local templates = parser.getTemplates( excerpt ) excerpt = params.only == 'template' and templates[1] or table.concat( templates, '\n\n' ) end -- @todo Make more robust and move downwards if params.briefDates then excerpt = Excerpt.fixDates( excerpt ) end -- Remove unwanted elements excerpt = Excerpt.removeComments( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeNonFreeFiles( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) -- Fix or remove the references if params.references then excerpt = Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) else excerpt = Excerpt.removeReferences( excerpt ) end -- Remove wikilinks if not params.links then excerpt = Excerpt.removeLinks( excerpt ) end -- Link the bold text near the start of most leads and then remove it if not section then excerpt = Excerpt.linkBold( excerpt, page ) end if not params.bold then excerpt = Excerpt.removeBold( excerpt ) end -- Remove extra line breaks but leave one before and after so the parser interprets lists, tables, etc. correctly excerpt = excerpt:gsub( '\n\n\n+', '\n\n' ) excerpt = mw.text.trim( excerpt ) excerpt = '\n' .. excerpt .. '\n' -- Remove nested categories excerpt = frame:preprocess( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeCategories( excerpt ) -- Add tracking categories if params.track and config.categories then excerpt = Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) end -- Build the final output if params.inline then return mw.text.trim( excerpt ) end local tag = params.quote and 'blockquote' or 'div' local block = mw.html.create( tag ):addClass( 'excerpt-block' ):addClass( params.class ) if config.styles then local styles = frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = config.styles } ) block:node( styles ) end if params.hat then local hat = Excerpt.getHat( page, section, params ) block:node( hat ) end excerpt = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'excerpt' ):wikitext( excerpt ) block:node( excerpt ) if params.more then local more = Excerpt.getReadMore( page, section ) block:node( more ) end return block end -- Filter the files in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterFiles( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for index, file in pairs( files ) do local name = parser.getFileName( file ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end return wikitext end -- Filter the lists in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterLists( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local lists = parser.getLists( wikitext ) for index, list in pairs( lists ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, list ) end end return wikitext end -- Filter the tables in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTables( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for index, tableWikitext in pairs( tables ) do local id = parser.getTableAttribute( tableWikitext, 'id' ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, tableWikitext ) end end return wikitext end -- Filter the paragraphs in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterParagraphs( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local paragraphs = parser.getParagraphs( wikitext ) for index, paragraph in pairs( paragraphs ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, paragraph ) end end return wikitext end -- Filter the templates in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTemplates( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) for index, template in pairs( templates ) do local name = parser.getTemplateName( template ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, template ) end end return wikitext end function Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) -- We cannot distinguish the infobox from the other templates, so we search them all local templates = parser.getTemplates( excerpt ) for _, template in pairs( templates ) do local parameters = parser.getTemplateParameters( template ) local file, captions, caption, cssClasses, cssClass for _, pair in pairs( config.captions ) do file = pair[1] file = parameters[file] if file and Excerpt.matchAny( file, '^.*%.', { '[Jj][Pp][Ee]?[Gg]', '[Pp][Nn][Gg]', '[Gg][Ii][Ff]', '[Ss][Vv][Gg]' }, '.*' ) then file = string.match( file, '%[?%[?.-:([^{|]+)%]?%]?' ) or file -- [[File:Example.jpg{{!}}upright=1.5]] to Example.jpg captions = pair[2] for _, p in pairs( captions ) do if parameters[ p ] then caption = parameters[ p ] break end end -- Check for CSS classes -- We opt to use skin-invert-image instead of skin-invert -- in all other cases, the CSS provided in the infobox is used if pair[3] then cssClasses = pair[3] for _, p in pairs( cssClasses ) do if parameters[ p ] then cssClass = ( parameters[ p ] == 'skin-invert' ) and 'skin-invert-image' or parameters[ p ] break end end end local class = cssClass and ( '|class=' .. cssClass ) or '' return '[[File:' .. file .. class .. '|thumb|' .. ( caption or '' ) .. ']]\n' .. excerpt end end end return excerpt end function Excerpt.removeNonFreeFiles( wikitext ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for _, file in pairs( files ) do local fileName = 'File:' .. parser.getFileName( file ) local fileTitle = mw.title.new( fileName ) if fileTitle then local fileDescription = fileTitle:getContent() if not fileDescription or fileDescription == '' then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess( '{{' .. fileName .. '}}' ) -- try Commons end if fileDescription and string.match( fileDescription, '[Nn]on%-free' ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end end return wikitext end function Excerpt.getHat( page, section, params ) local hat -- Build the text if params.this then hat = params.this elseif params.quote then hat = Excerpt.getMessage( 'this' ) elseif params.only then hat = Excerpt.getMessage( params.only ) else hat = Excerpt.getMessage( 'section' ) end hat = hat .. ' ' .. Excerpt.getMessage( 'excerpt' ) -- Build the link if section then hat = hat .. ' [[:' .. page .. '#' .. mw.uri.anchorEncode( section ) .. '|' .. params.displayTitle .. ' § ' .. section:gsub( '%[%[([^]|]+)|?[^]]*%]%]', '%1' ) .. ']].' -- remove nested links else hat = hat .. ' [[:' .. page .. '|' .. params.displayTitle .. ']].' end -- Build the edit link local title = mw.title.new( page ) local editUrl = title:fullUrl( 'action=edit' ) hat = hat .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hat = hat .. editUrl .. ' ' .. mw.message.new( 'editsection' ):plain() hat = hat .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' if config.hat then local frame = mw.getCurrentFrame() hat = config.hat .. hat .. '}}' hat = frame:preprocess( hat ) else hat = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'dablink excerpt-hat' ):wikitext( hat ) end return hat end function Excerpt.getReadMore( page, section ) local link = "'''[[" .. page if section then link = link .. '#' .. section end local text = Excerpt.getMessage( 'more' ) link = link .. '|' .. text .. "]]'''" link = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'noprint excerpt-more' ):wikitext( link ) return link end -- Fix birth and death dates, but only in the first paragraph -- @todo Use parser.getParagraphs() to get the first paragraph function Excerpt.fixDates( excerpt ) local start local s local e = 0 repeat start = e + 1 s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%s*%b{}%s*', start ) until not s or s > start s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%b()', start ) -- get (...), which may be (year–year) if s and s < start + 100 then -- look only near the start local excerptStart = mw.ustring.sub( excerpt, s, e ) local year1, conjunction, year2 = string.match( excerptStart, '(%d%d%d+)(.-)(%d%d%d+)' ) if year1 and year2 and ( string.match( conjunction, '[%-–—]' ) or string.match( conjunction, '{{%s*[sS]nd%s*}}' ) ) then local y1 = tonumber( year1 ) local y2 = tonumber( year2 ) if y2 > y1 and y2 < y1 + 125 and y1 <= tonumber( os.date( '%Y' ) ) then excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, s ) .. year1 .. '–' .. year2 .. mw.ustring.sub( excerpt, e ) end end end return excerpt end -- Replace the first call to each reference defined outside of the excerpt for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> function Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) local references = parser.getReferences( excerpt ) local fixed = {} for _, reference in pairs( references ) do local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if not fixed[ name ] then -- fix each reference only once local content = parser.getTagContent( reference ) if not content then -- reference is self-closing local full = parser.getReference( excerpt, name ) if not full then -- the reference is not defined in the excerpt full = parser.getReference( wikitext, name ) if full then excerpt = excerpt:gsub( Excerpt.escapeString( reference ), Excerpt.escapeString( full ), 1 ) end table.insert( fixed, name ) end end end end -- Prepend the page title to the reference names to prevent conflicts with other references in the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff][^>]*name *= *["\']?([^"\'>/]+)["\']?[^>/]*(/?) *>', '<ref name="' .. page:gsub( '"', '' ) .. ' %1"%2>' ) -- Remove reference groups because they don't apply to the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff] *group *= *["\']?[^"\'>/]+["\'] *>', '<ref>' ) return excerpt end function Excerpt.removeReferences( excerpt ) local references = parser.getReferences( excerpt ) for _, reference in pairs( references ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, reference ) end return excerpt end function Excerpt.removeCategories( excerpt ) local categories = parser.getCategories( excerpt ) for _, category in pairs( categories ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, category ) end return excerpt end function Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) return excerpt:gsub( '__[A-Z]+__', '' ) end function Excerpt.removeComments( excerpt ) return excerpt:gsub( '<!%-%-.-%-%->', '' ) end function Excerpt.removeBold( excerpt ) return excerpt:gsub( "'''", '' ) end function Excerpt.removeLinks( excerpt ) local links = parser.getLinks( excerpt ) for _, link in pairs( links ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, link ) end return excerpt end -- @todo Use parser.getLinks function Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local page = Excerpt.escapeString( mw.title.getCurrentTitle().prefixedText ) local ucpage = lang:ucfirst( page ) local lcpage = lang:lcfirst( page ) excerpt = excerpt :gsub( '%[%[(' .. ucpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[(' .. lcpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. ucpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. lcpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) return excerpt end -- Replace the bold title or synonym near the start of the page by a link to the page function Excerpt.linkBold( excerpt, page ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:ucfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:lcfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len( page ) excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, position + 2 ) .. '[[' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + 3, position + length + 2 ) .. ']]' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + length + 3, -1 ) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) excerpt = mw.ustring.gsub( excerpt, "'''(.-'*)'''", function ( text ) if not string.find( text, '%[' ) and not string.find( text, '%{' ) then -- if not wikilinked or some weird template return "'''[[" .. page .. '|' .. text .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1 ) -- terminates the anonymous replacement function passed to gsub end return excerpt end function Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local addedCategories = false local contentCategory = config.categories.content if contentCategory and currentTitle.isContentPage then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. contentCategory .. ']]' end local namespaceCategory = config.categories[ currentTitle.namespace ] if namespaceCategory then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. namespaceCategory .. ']]' end if addedCategories then excerpt = excerpt .. '\n' end return excerpt end -- Helper method to match from a list of regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... function Excerpt.matchAny( text, pre, list, post, init ) for i = 1, #list do local match = { mw.ustring.match( text, pre .. list[ i ] .. post, init ) } if match[1] then return unpack( match ) end end return nil end -- Helper function to get arguments -- args from Lua calls have priority over parent args from template function Excerpt.getArg( key, default ) local frame = mw.getCurrentFrame() for k, value in pairs( frame:getParent().args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end for k, value in pairs( frame.args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end return default end -- Helper method to get an error message -- This method also categorizes the current page in one of the configured error categories function Excerpt.getError( key, value ) local message = Excerpt.getMessage( 'error-' .. key, value ) local markup = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'error' ):wikitext( message ) if config.categories and config.categories.errors and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then markup:node( '[[Category:' .. config.categories.errors .. ']]' ) end return markup end -- Helper method to get a localized message -- This method uses Module:TNT to get localized messages from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:I18n/Module:Excerpt.tab -- If Module:TNT is not available or the localized message does not exist, the key is returned instead function Excerpt.getMessage( key, value ) local ok2, TNT = pcall( require, 'Module:TNT' ) if not ok2 then return key end local ok3, message = pcall( TNT.format, 'I18n/Module:Excerpt.tab', key, value ) if not ok3 then return key end return message end -- Helper method to escape a string for use in regexes function Excerpt.escapeString( str ) return str:gsub( '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Helper method to remove a string from a text -- @param text Text from where to remove the string -- @param str String to remove -- @return The given text with the string removed function Excerpt.removeString( text, str ) local pattern = Excerpt.escapeString( str ) if #pattern > 9999 then -- strings longer than 10000 bytes can't be put into regexes pattern = Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, 1, 999 ) ) .. '.-' .. Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, -999 ) ) end return text:gsub( pattern, '' ) end -- Helper method to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- @param filter Required. Comma-separated list of numbers or min-max ranges, for example '1,3-5' -- @return Map from integers to booleans, for example {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- @return Boolean indicating whether the filters should be treated as a blacklist or not -- @note Merging this into matchFilter is possible, but way too inefficient function Excerpt.parseFilter( filter ) local filters = {} local isBlacklist = false if string.sub( filter, 1, 1 ) == '-' then isBlacklist = true filter = string.sub( filter, 2 ) end local values = mw.text.split( filter, ',' ) -- split values: '1,3-5' to {'1','3-5'} for _, value in pairs( values ) do value = mw.text.trim( value ) local min, max = mw.ustring.match( value, '^(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)$' ) -- '3-5' to min=3 max=5 if not max then min, max = string.match( value, '^((%d+))$' ) end -- '1' to min=1 max=1 if max then for i = min, max do filters[ i ] = true end else filters[ value ] = true -- if we reach this point, the string had the form 'a,b,c' rather than '1,2,3' end end filter = { cache = {}, terms = filters } return filter, isBlacklist end -- Helper function to see if a value matches any of the given filters function Excerpt.matchFilter( value, filter ) if value == nil then return false elseif type(value) == "number" then return filter.terms[value] else local cached = filter.cache[value] if cached ~= nil then return cached end local lang = mw.language.getContentLanguage() local lcvalue = lang:lcfirst(value) local ucvalue = lang:ucfirst(value) for term in pairs( filter.terms ) do if value == tostring(term) or type(term) == "string" and ( lcvalue == term or ucvalue == term or mw.ustring.match( value, term ) ) then filter.cache[value] = true return true end end filter.cache[value] = false end end return Excerpt 14inzvnv7781xy5025bzi28282zvfdw 0 236539 1585973 1583959 2026-05-21T20:10:13Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585973 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography |honorific-prefix = [[ئایەتوڵڵا]] |name = غوڵامڕەزا حەسەنی بۆزۆرگ ئاباد |native_name = {{Nobold|{{lang|fa|غلامرضا حسنی بزرگ‌آباد}}}} |image = Gholamreza Hassani (Left) and Ruhollah Khomeini.jpg |caption = غوڵامڕەزا حەسەنی (لای چەپ) لەگەڵ ڕێبەری پێشووی کۆماری ئیسلامیی ئێران، [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] (لای ڕاست) |birth_date = {{Birth date|df=yes|١٩٢٧|٧|٢١}} |birth_place = [[ورمێ]]، [[ئێران]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|٢٠١٨|٥|٢١|١٩٢٧|٧|٢١}} |death_place = [[ورمێ]]، [[ئێران]] |religion = [[ئیسلام]] |module={{Infobox person|child=yes |years_active = ١٩٥٥–١٩٧٩: ڕێبەری بزووتنەوەی میلیشیای ئیسلامیی دژی [[شانشینی پەھلەوی]]{{ھن}} ١٩٧٠–٢٠١٤: پێشنوێژی ھەینیی شاری ورمێ ١٩٧٩–٢٠١٤: نوێنەری ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ورمێ |successor = [[سەید مەھدی قوڕەیشی|ئایەتوڵڵا قوڕەیشی]]}} |nationality = ئێرانی |region = [[ئێران]] |denomination = [[شیعەی دوازدە ئیمام]] }} '''غوڵامڕەزا حەسەنی''' ({{بە فارسی|غلامرضا حسنی}}؛ ٢١ی تەمموزی ١٩٢٧ – ٢١ی ئایاری ٢٠١٨)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/detail/778623/provinces/Azarbayjangharbi|سەردێڕ = شیخ حسنی امام جمعه سابق ارومیه دارفانی‌ را وداع گفت|ڕێکەوت = ٢١ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> [[نوێژی ھەینی|پێشنوێژی ھەینی]] و یەکەم [[ئیمام]]ی [[مزگەوتی جامیعی ورمێ]] لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]] بوو. ئەو ھەروەھا نوێنەری [[ورمێ]] لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]] لە خولی یەکەمدا و نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] بوو.<ref name="kronos">[http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=1.0.1687095144 "Iran: Top cleric says women without veils must die"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181207235817/http://www1.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=1.0.1687095144 |date=7 December 2018 }} | adnkronos.com | 19 December 2009</ref> حەسەنی بە یەکێک لە کۆنەپەرستترین دەنگەکان لە ئێران و جیھانی [[شیعە|ئیسلامی شیعە]] ناسراوە.<ref name="Burns" /> ئەو بەھۆی ھەڵوێستە ئایینی و سیاسییە توندەکانی و دژایەتیکردنی [[خەلافەت]] و [[سوننە]] ناسراوە کە بانگەشەی لە وتەکانی ھەینیدا بۆ دەکردن و بەپێی زانیارییەکان ڕەخنەی زۆر کەسی لێکەوتووەتەوە. [[سوننە|سەرکردە سوننەکان]]، [[چاکسازیخوازانی ئێران]]ی، [[پان تورکیزم|پان تورکەکان]]، [[چەپ (سیاسەت)|ڕێکخراوە چەپە توندڕەوەکان]]، [[کوردایەتی|ناسیۆنالیستە کوردە سوننەکان]] و ھەندێک لایەنی دیکە تۆمەتبار کراوە.<ref name="inside" /> ھەروەھا ئەو زۆر جاران وەکوو کەسێکی [[مەسیحییەت|دژە مەسیحی]]، [[سوننە|دژە سوننە]] و [[دژە کورد]] دەناسرێت و دەگوترێت کە ڕۆڵی سەرەکی لە [[کۆمەڵکوژیی قاڕنێ]]دا ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/220520181|سەردێڕ= غوڵامڕەزا حەسەنی لە تەمەنی 91 ساڵی لە ورمێ کۆچی دواییکرد|ڕێکەوت= ٢٢ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە= تۆڕی میدیاییی ڕووداو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kurdistanukurd.com/?p=32876|سەردێڕ= مردنی یەکێکی دیکە لە بکوژانی خەڵکی کورد، لە ورمێ|ڕێکەوت= ٢٢ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە= کوردستان و کورد|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20230703231858/https://kurdistanukurd.com/?p=32876|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە دوای شۆڕشی ١٩٧٩ لە ئێران، سەرکردایەتیی میلیشیای جەوانمەردان لە شەڕی دژی کورد دەکات و ناوی لەگەڵ تاوانبارانی [[کۆمەڵکوژیی قاڕنێ]] تێکەڵاوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Controversial Iranian Cleric Behind Qarna Massacre Loses Job|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/middleeast/iran/21012014|وێبگە=rudaw.net|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> دوای ئەوەی ھەوڵێکی تیرۆرکردنی حەسەنی لە ساڵی ١٩٨١ سەرنەکەوت، بە فڕۆکە بۆ چارەسەرکردن ڕەوانەی [[ئیرلەند]] کرا.<ref name=":0" /> حەسەنی لە ساڵی ١٩٨٣، دەسەڵاتداران لە حەشارگەی کوڕەکەی بەناوی ڕەشید،<ref>[http://azadbod.wordpress.com/2009/10/12/the-biography-of-great-martyr-br-rashid-hasani/ "The Biography Of Great Martyr Br. Rashid Hasani"] | referl.org | 14 September 2008</ref> کە ئەندامی [[ڕێکخراوەی چریکەکانی فیداییی گەلی ئێران]] بوو ئاگادار دەکاتەوە، کە دواتر بە ڕەزامەندی حەسەنی بە تەقەکردن لە سێدارە درا.<ref name="inside">[http://www.insideofiran.org/en/section-blog/25-important-news/604-qarna-massacre-mullah-awarded-with-medal-of-bravery-in-iran.html "Qarna Massacre Mullah Awarded with ‘Medal of Bravery’ in Iran"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120325210019/http://www.insideofiran.org/en/section-blog/25-important-news/604-qarna-massacre-mullah-awarded-with-medal-of-bravery-in-iran.html |date=25 March 2012 }} | insideofiran.org | 5 April 2011</ref> لە قسەکانی حەسەنی بە ڕۆژنامەنووسێکی ئەمریکی دەڵێت؛ «ئیبراھیم کوڕەکەی نەکردە قوربانی، بەڵام من کردم، ئەمڕۆش پەشیمان نیم».<ref name="Burns">[https://www.nytimes.com/specials/010100mil-tech-mull.html "Praying for a Century That Is Not the American One"] By John F. Burns | nytimes.com | 1 January 2000</ref> لە ساڵی ٢٠٠١، بابەتگەلێک لە میدیاکانی زمانی ئینگلیزیدا سەبارەت بە وتاری ھەینی دەرکەوتن کە حەسەنی خاوەندارێتی و ڕاگرتنی سەگی بچووکی وەک کارێکی نا[[ئیسلام]]ی ئیدانە کرد.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2326357.stm "Iranian cleric denounces dog owners"] | news.bbc.co.uk | 14 October 2002</ref> [[نیویۆرک تایمز]] لە ڕایگەیاند کە حەسەنی دەڵێت: «سپاسی پۆلیس و دادوەرە بەڕێزەکان و ھەموو ئەو کەسانە دەکەم کە کاریان کردووە بۆ دەستگیرکردنی سەگدۆستان و دەستبەسەرداگرتنی سەگە لاق کورتەکان لەم شارەدا»،<ref>[https://www.nytimes.com/2001/08/24/world/tehran-journal-dog-lovers-of-iran-beware-growling-ayatollahs.html "Tehran Journal; Dog Lovers of Iran, Beware Growling Ayatollahs"] By Neil MacFarquhar | nytimes.com | 24 August 2001</ref> دوای چەند ساڵێک لە تاران سەرکوتکردنی سەگ و خاوەن سەگەکان دەستیپێکرد.<ref>[http://www.rferl.org/content/article/1078672.html "Iran: Tehran Officials Begin Crackdown On Pet Dogs"] | referl.org | 14 September 2007</ref> ھەروەھا لە زاری ناوبراوەوە ھاتووە کە «ئەو ژنانەی ڕێز لە [[حیجاب]] و مێردەکانیان ناگرن شایەنی مردنن. ئەم ژنانە و مێردەکانیان و باوکیان دەبێت بمرن».<ref name=kronos/><ref name=":0" /> لە ساڵی ٢٠١١، ''میدالیای ئازایەتی''ی لەلایەن سەرۆک کۆمار [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] پێبەخشرا، کە یەکێک لە گرنگترین میدالیا فەرمییەکانە کە لە ئێراندا بەخشراوە.<ref name=inside/> دەگوترێت ئەو میدالیایە بەھۆی خۆڕاگری لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|حکوومەتی پەھلەوی]] لە پێش [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]]، دژایەتیی بەرامبەر ئۆپۆزسیۆنی [[کورد]]ی لە ساڵانی یەکەمی دوای شۆڕش و بەشداریکردنی لە [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا پێبەخشرا.<ref name=inside/> لە شوباتی ٢٠١٤، وەکوو نوێنەری عەلی خامنەیی بەھۆی زۆربوونی تەمەن و نەخۆشی لە پۆستەکەی دوورخرایەوە.<ref name=":0" /> ھەتا کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠١٤، حەسەنی خاوەنی دوو ژنی زیندوو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.leader.ir/langs/fa/index.php?p=contentShow&id=11395|سەردێڕ=حجت الاسلام قریشی به امامت جمعه ارومیه و نماینده ولی فقیه در آذربایجان غربی منصوب شد/ تقدیر از مجاهدت و خدمات حجت الاسلام حسنی|بڵاوکەرەوە=[[عەلی خامنەیی|Supreme Leader]] Website |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> ئەو خاوەنی حەوت کوڕ و چوار کچ بوو.<ref name=Burns/> غوڵامڕەزا حەسەنی لە ٢١ی ئایاری ٢٠١٨ لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا بەھۆی [[تەشەنا|تەشەنای گورچیلە]] کۆچی دواییی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fa.euronews.com/2018/05/21/gholamreza-hasani-former-friday-prayer-imam-of-western-city-of-urmia-in-iran-died-at-91|سەردێڕ = غلامرضا حسنی، امام جمعه سابق ارومیه درگذشت|ڕێکەوت = ٢١ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> منداڵەکانی حەسەنی بوونەتە کەسایەتی ناسراو لە بوارە جیاجیاکاندا بە بیروڕای سیاسیی دژبەیەکەوە. لەم ساڵانەدا نەوە کچەکەی، [[ئانا دایمۆند]] بەھۆی چالاکی مافەکانی مرۆڤ لە شانشینی یەکگرتوو لە دوای بەبێ تاوان دادگاییکردن، زیندانیکردن و ئازادکردنی لەلایەن [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|حکوومەتی ئێران]] ناوبانگی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hamhigh.co.uk/news/ana-diamond-letter-to-iran-about-nazanin-1-6849529|سەردێڕ=Nazanin's daughter deserves to have her mother next to her|ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201027053130/https://www.hamhigh.co.uk/news/ana-diamond-letter-to-iran-about-nazanin-1-6849529|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Gholamreza Hassani}} {{S-start}} {{s-off}} {{succession box |before=پۆستەکە نەبووە |title=[[نوێژی ھەینی|پێشنوێژی ھەینی]]ی [[ورمێ]] و نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] |years= ١٩٨٠—٢٠١٤ |after={{flagicon|ئێران}}[[سەید مەھدی قوڕەیشی]]}} {{S-end}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسلام|شیعە|ئێران}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠١٨]] [[پۆل:خەڵکی ورمێ]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٨]] enmd5wmw8yhv7ofr5nmiyad2hjzzauv 0 238470 1585929 1582815 2026-05-21T17:33:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:کتێب|کتێب]] و [[دەروازە:میسر|میسر]] 1585929 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عەقیدەی تەحاوی''' یان '''ڕونکردنەوەی عەقیدەی ئەھلی سوننە و جەماعە''' یەکێکە لە گرینگترین کتێبەکانی ڕونکردنەوە بیروباوەڕی عەقیدەی [[سوننە|ئەھلی سوننە و جەماعە]]، لە نووسینی [[تەحاوی]]، تێیدا باسی عەقیدەی ئەھلی سوننە و جەماعە کراوە بەپێی [[قورئان]] و [[فەرموودە]] و باسی بۆچۆنی جیاوازی نەکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یسأل عن العقیدة الطحاویة - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/93197/یسال-عن-العقیدة-الطحاویة|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص2 - کتاب شرح العقیدة الطحاویة خالد المصلح - ما ذکر عن الطحاوی من وصف اللە بألفاظ محتملة وصحة نسبتھا إلییە - المکتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/7712/100#:~:text=قال%20الإمام%20الطحاوی%20رحمھ%20اللە، تحویھ%20الجھات%20الست%20کسائر%20المبتدعات%5D%20.|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سؤال عن العقیدة.. !!|ناونیشان=https://www.eltwhed.com/vb/showthread.php?14529-%25DA%25E4-%25C7%25E1%25DA%25DE%25ED%25CF%25C9-!!#:~:text=%25D9%2585%25D8%25A7%2520%25D9%2581%25D9%2587%25D9%2585%25D8%25AA%25D9%2587%2520%25D9%2585%25D9%2586%2520%25D9%2583%25D9%2584%25D8%25A7%25D9%2585%25D9%2583%2520%25D9%2587%25D9%2588,%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%25B3%25D8%25B7%25D9%258A%25D9%2587%2520%25D9%2588%2520%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B7%25D8%25AD%25D8%25A7%25D9%2588%25D9%258A%25D9%2587)%2520..!!&text=%25D9%2585%25D9%2586%2520%25D9%2585%25D9%2588%25D9%2582%25D8%25B9%2520%25D8%25A3%25D8%25B9%25D8%25AF%25D9%2587%2520%25D9%2585%25D9%2586%2520%25D8%25A7%25D9%2587%25D9%2585,%25D8%25A8%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B9%25D9%2582%25D9%258A%25D8%25AF%25D8%25A9%2520%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B7%25D8%25AD%25D8%25A7%25D9%2588%25D9%258A%25D8%25A9%2520%25D9%2588%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2585%25D8%25B1%25D8%25AF%25D9%2588%25D8%25AF%2520%25D8%25B9%25D9%2584%25D9%258A%25D9%2587%25D8%25A7%2520%25D9%2581%25D9%258A%25D9%2587%2520..|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.eltwhed.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.eltwhed.com/vb/showthread.php?14529-%25DA%25E4-%25C7%25E1%25DA%25DE%25ED%25CF%25C9-!! |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص2 - کتاب دروس فی العقیدة الراجحی - التعریف بمؤلف العقیدة الطحاویة وشارحھا - المکتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/book/37010/2#:~:text=أما%20بعد:%20فإن%20العقیدة%20الطحاویة، العقیدة%20فی%20علم%20أصول%20الدین.|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=shamela.ws}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ئیسلام|کتێب|میسر}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|کتێب|میسر}} [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی ئەھلی سونە و جەماعە]] [[پۆل:ئیمان و عەقیدەی ئیسلامی]] fysbgb4au0roijd4pkxvnswag22asux 0 238495 1585855 1585727 2026-05-21T12:03:20Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585855 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Quark structure proton.svg|وێنۆک|پرۆتۆن (تەنۆکەیەکی پێکھاتوو) لە دوو [[کوارکی سەرەوە]] و یەک [[کوارکی خوارەوە]] پێک ھاتووە، کە تەنۆکەی سەرەتایین.]] لە [[فیزیک|فیزیکدا]]، '''تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی''' [[تەنۆکە|تەنۆکەیەکە]] لە [[گەردیلە]] بچووکترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Subatomic particles|ناونیشان=http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/subatomicparticles.htm|بڵاوکەرەوە=NTD|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140216092512/http://www.ndt-ed.org/EducationResources/HighSchool/Radiography/subatomicparticles.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی [[مۆدێلی ستاندارد|مۆدێلی ستانداردی فیزیکی تەنۆکەیی]]، تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی دەکرێت تەنۆکەیەکی پێکھاتوو، کە لە تەنۆکەکانی تر پێک ھاتووە (بۆ نموونە، [[پرۆتۆن]]، [[نیوترۆن]]، یان [[مێزۆن]])، یان [[تەنۆکەی سەرەتایی|تەنۆکەیەکی سەرەتایی]] بێت، کە لە تەنۆکەکانی تر پێک نەھاتووە (بۆ نموونە، [[ئەلێکتڕۆن|ئەلێکترۆن]]، [[فۆتۆن]]، یان [[میوون]]).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bolonkin|یەکەم=Alexander|سەردێڕ=Universe, Human Immortality and Future Human Evaluation|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Elsevier]]|ژپنک=٩٧٨٠١٢٤١٥٨٠١٦|پەڕەکان=٢٥}}</ref> [[فیزیکی تەنۆکەیی]] و [[فیزیکی ناوکی]] لێکۆڵینەوە لەم تەنۆکانە و چۆنێتیی کارلێککردنیان دەکەن.<ref> {{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین = Fritzsch | یەکەم = Harald | ڕێکەوت = ٢٠٠٥| سەردێڕ = Elementary Particles | ناونیشان = https://archive.org/details/elementarypartic0000frit | دەستپێگەیشتنی ناونیشان = registration | پەڕەکان = [https://archive.org/details/elementarypartic٠٠٠٠frit/page/١١ ١١]–٢٠| بڵاوکەرەوە = [[World Scientific]] | ژپنک = ٩٧٨-٩٨١-٢٥٦-١٤١-١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Subatomic particles|تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی}} {{پێکھێنان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان]] lccu7ygtn3lqs5ees22ab3msuja1et0 3 241505 1586028 1585416 2026-05-22T06:06:34Z 1silent scientist 51740 /* گرووپی بەکارھێنەرانی ویکیمیدیای کوردی */ وەڵامدانەوە 1586028 wikitext text/x-wiki {{بۆکسی ئەرشیڤ|*[[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared/ئەرشیڤی١|ئەرشیڤی١]] *[[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared/ئەرشیڤی٢|ئەرشیڤی٢]] *[[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared/ئەرشیڤی٣|ئەرشیڤی٣]] *[[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared//ئەرشیڤی٤|ئەرشیڤی٤]]}} == کێشەیەک لە ھەژمارەکەمدایە == سەلام، بۆچی کاتێک دەستکاری یان وتارێک دەمەوێت دروست بکەم داوای کۆدی کاپچەم لێ دەکات گەر بزانیت. تکایە بۆم چاک بکەن. [[بەکارھێنەر:Sullttan|Sullttan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sullttan|لێدوان]]) ‏١٥:٤٦، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :ڕەنگە هەندێ چالاکی گوماناویت کردبێت کە وایزانیبێت لە ڕێی بۆتەوە کراوە، هەوڵبدە لەسەر ئامێر و ئینتەرنێتێکی دیکە تاقی بکەیتەوە بزانە هەمان کێشەت هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٦:٢١، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::یەکەمین وتارم لەڕێگەی وەرگێڕی خۆگەڕی ویکیپیدیا خۆی دروست کرد بۆیە داوای لێم کرد بەڵام دووەم وتار و سێیەمم وای پێم نەوت. [[بەکارھێنەر:Sullttan|Sullttan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sullttan|لێدوان]]) ‏٠٩:٥٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == پرسیار لە [[User:سامان کوردی|سامان کوردی]]ەوە لەسەر [[گۆران (تیرە)]] (‏١١:٢٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣) == چۆن وێنەزیادکەم لەوتارێک بەموبایلی زیرەک --[[بەکارھێنەر:سامان کوردی|سامان کوردی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:سامان کوردی|لێدوان]]) ‏١١:٢٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:سامان کوردی|سامان کوردی]] سڵاو، بەداخەوە هێشتا فێرکاری مۆبایلمان نییە، بەڵام ئەگەر [https://www.youtube.com/watch?v=L9p9KFZolAs سەیری فێرکارییەکانی کۆمپیوتەر بکەیت لێرە] ئەوا ڕەنگبێ کارئاسانی زۆرت بۆ بکەن و هەنگاوەکان زۆر لەیەکەوە نزیکن، دەتوانیت لە خوارەوەی ویکیپیدیاش کلیک لەسەر بینینی کۆمپیوتەر/دیسکتۆپ بکەیت بۆ ئەوەی شێوەی دەرکەوتنی مۆبایل بگۆڕێ بۆ کۆمپیوتەر. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٨:٣٧، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == پرسیار لە [[User:كنان الشريف|كنان الشريف]]ەوە لەسەر [[بەکارھێنەر:حسين]] (‏١٩:١٢، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣) == https://w.wiki/7Xmq --[[بەکارھێنەر:كنان الشريف|كنان الشريف]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:كنان الشريف|لێدوان]]) ‏١٩:١٢، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == پرسیار لە [[User:زانیار مسعود هەرتەلی|زانیار مسعود هەرتەلی]]ەوە (‏١٠:٢٤، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣) == سڵاو مامۆستا، چۆن ئەتوانم بابەتێک زیادبکەم؟ --[[بەکارھێنەر:زانیار مسعود هەرتەلی|زانیار مسعود هەرتەلی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:زانیار مسعود هەرتەلی|لێدوان]]) ‏١٠:٢٤، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:زانیار مسعود هەرتەلی|زانیار مسعود هەرتەلی]]، تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە، سوپاس. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٤:٤١، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == پرسیار لە [[User:Jamal ranjbari|Jamal ranjbari]]ەوە (‏١١:٢٢، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣) == له به ین ئاوایی مله و سرنجداخ ئاوایی نوین هه یه که ئه مه وی زیادی بکه م --[[بەکارھێنەر:Jamal ranjbari|Jamal ranjbari]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Jamal ranjbari|لێدوان]]) ‏١١:٢٢، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == پرسیار لە [[User:اياس عزيز محمد|اياس عزيز محمد]]ەوە (‏٢٠:٠١، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣) == سلاو پيويستم به زاراوه ى. باديني --[[بەکارھێنەر:اياس عزيز محمد|اياس عزيز محمد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:اياس عزيز محمد|لێدوان]]) ‏٢٠:٠١، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:اياس عزيز محمد|اياس عزيز محمد]] [https://ku.wikipedia.org/ بڕوانە ئێرە] گەر مەبەستتان لە ویکیپیدیای کرمانجی دێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٩، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == پڕۆژەی ویکیمیدیاوانە کوردەکان == سڵاو، ئەو پێشبڕکێیەم بینی و بەڕاستی بەڕای من شتێکی زۆر باشە، بەڵام بۆ دەنگی لێ نەھێنین و ھەندێک پێشبڕکێیەکەی سەختتر نەکەین :) ئەگەر بکرێ لە میدیا کوردییەکان بانگەوازی بدەین بۆ ئەوەی بەکارھێنەرە نوێیەکان ڕوو بکەنە ویکیپیدیا کوردییەکان و لێرە بەشدار ببن، خەڵاتی ھەتا ٢٠٠ دۆڵار کەم پارەیەک نییە لە کوردستان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٥٨، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :ئەمڕۆ بانگەشەکان بۆ پێشبڕکێیەکە زیاتر دەکەین. سوپاس بۆ پێشنیارەکانت. سەبارەت بە ناوەکەش ئەوە [[metawiki:Kurdish_Wikimedians_User_Group|ناوی کۆمەڵەکەمانە]] بۆیە ناکرێت بیگۆڕین. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٦:١٨، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سڵاو ویستم هەر لێرە پرسیار بکەم، دیارە ماوەیەکی زۆریش چاوەڕێی ئەم کاتەم دەکرد دواجار سوپاس بۆ خوا توانیتان ڕێکی بخەن و سوپاستان دەکەم. پرسیارەکەم ئەوەیە کە ئەگەر ئێمە وتارەکان بنوسین لە ڕێگای بۆتەوە دیار دەکرێت کە ئەم بەکارهێنەرە چەند وتار و بایتی زیاد کردووە؟. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::زۆر سوپاس @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]، بەڵێ ئەوەی ئێمە وامان کردووە کە بە بۆت وتارەکانتان کۆ بکرێتەوە و ئامارەکان دابنرێن. بەمەش کاتی زیاترتان دەبێت بۆ نووسینی زۆرترین وتار و بایتی زیاتر. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٤١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] زۆر باشە، دەستان خۆشبێت و هیوادارم زۆرترین کەس بەشداری بکات. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٣، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سەیری بەشداربووانم کرد، ھیوای سەرکەوتن بۆ بەکارھێنەران دەخوازم، ھەروەھا ھیوادارام ببێتە ھۆی ئەوی بەکارھێنەرانی نوێ زیاتر ڕوو بکەنە ویکیپیدیای کوردی. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::بژین و هیوای سەرکەوتن بۆ ئێوەش لە پێشبڕکێیەکە. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٦:٤١، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Wikimedia Barnstar no TEXT.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی ویکیمیدیا''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، نیشانی ویکیمیدیا پێشکەشی بەڕێزتان بێت بەھۆی بەشدارییەکانتان لە پڕۆژەکەدا و بەتایبەتی گرووپی ویکیمیدیاوانە کوردەکان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٠، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) |} == پرسیار لە [[User:Bashdar Krzhay|Bashdar Krzhay]]ەوە (‏٠٥:٢٥، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣) == سڵاو و ڕێز سڵاو لە برایانی ویکیپیدیای کوردی دەستان خۆش بێت و ماندو نەبن برایان ❤️ چەن پرسیارێکم هەیە بەڵام هەموی لە لە یەک ڕستەدا کۆ ئەکەمەوە چۆن بتوانم متمانەی ویکیپیدیای کوردی بەدەست بێنم؟؟ ڕاستە ئێستا هەژمارێکم هەیە بەڵام زۆر بابەت هەیە ئەمەوێت زیادیان بکەم ناتوانی بە ڕونی و بە تێری بڵاویان بکەمەوە بۆیە ئەمەوێت قبوڵکردنی ئێوە بە دەست بێنم و خزمەت بە ویکپیدیای کوردی بکەم و چەندین وتار زیاد بکەم لەگەڵ ڕێزدا… --[[بەکارھێنەر:Bashdar Krzhay|Bashdar Krzhay]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bashdar Krzhay|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٥، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Bashdar Krzhay|Bashdar Krzhay]]، پێموایە وەک سەرەتا باشترین کار ئەوەیە وەرگێڕان لە ویکیپیدیای ئینگلیزی بکەیت. ئەمەش بۆ ئەوەیە کە لەسەر شێوازی نووسین لە ویکیپیدیا ڕابێیت کە دواتر خۆشت دەتوانیت بەپێی گەڕانی خۆت ئەوا بابەتی هاوشێوە درووست بکەیت بەڵام ئەگەر سەرەتا بە وەرگێڕان دەست پێ بکەیت زۆر باش دەبێت. لە کەناڵی یوتیووبی ویکیپیدیاش فێرکاری پێویست بەردەست خراون و تکایە [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos سەیریان بکە لێرەوە]. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٢، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:محمد محسن 90|محمد محسن 90]]ەوە (‏٠٨:٣٤، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤) == سڵاو، ماموستایى بەرێز تکایە هاریکارم بکە لە وتارەکانم لەبارەى رێزمان و لەبارەى داڕێژراوەکان، چوونکە وتارەکانم سەرچاوەى باوەرپێکراوى نووسەر و کتێبەکانى تێدایە. لە گەل ڕێزم --[[بەکارھێنەر:محمد محسن 90|محمد محسن 90]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:محمد محسن 90|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٤، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Kurdan kurdan|Kurdan kurdan]]ەوە (‏٢٠:٠٦، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤) == سڵاو بەڕێز ، بێزەحمەت من بابەتێکی نوێم داناوە لە ویکیپیدیا بەڵام دەرناکەوێ و ونە لەکاتی گەڕان و سێرچ کردن بۆی هۆکار چیە ؟ --[[بەکارھێنەر:Kurdan kurdan|Kurdan kurdan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdan kurdan|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڕێز ڕەنگە وتار یان بەشدارییەکەت سڕابێتەوە بەهۆی نەگونجان لەگەڵ شێوازی وتارەکانی ویکیپیدیا. پێشنیار دەکەم چەند وتارێکی هاوشێوەی وتارەکەی خۆت بدۆزیتەوە و بە چاولێکردن لەوانەوە وتارەکەی خۆت بنووسیت + چەند شتێک گرنگە لە ویکیپیدیا ئەوەیە کە سەرچاوەی ىڕواپێکراو هەبێت، وتارەکەت گرنگی هەبێت نەوەک شتی نوێ و کەم بایەخ و نەناسراوبن لە ناو کۆمەڵگا. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٩:١٤، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == کێبڕکێیەکە == سڵاو بەڕێز {{وب|Kushared}} زەحمەت نەبێت دەتوانیت لە دیسکۆرد جوابم بدەیتەوە؟ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٩:٤٣، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:HRH.ph|HRH.ph]]ەوە (‏٠٢:٥٨، ٦ی شوباتی ٢٠٢٤) == سلاو بەرێز ... چون دەتوانم بابەتەکی زانستی لە ویکیپیدیادا بنوسم و نەشری بکەم --[[بەکارھێنەر:HRH.ph|HRH.ph]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:HRH.ph|لێدوان]]) ‏٠٢:٥٨، ٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:HRH.ph|HRH.ph]]، تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە، سوپاس. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٢:٤٩، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == پێداچوونەوە بۆ دەستکاریەکانی بەکارھێنەر: Kurdzag1946 == سڵاو بەڕێز Kushared، تکایە بە پێداچوونەوەیەک بۆ دەستکاریەکانی بەکارھێنەر Kurdzag1946 بکەن، ئەوە چەندین جارە بە ڕیکلام و دەستەواژەی خراپ دەستکاری وتارەکان دەکات، تەماشای دوایین دەستکاری [[کوردایەتی]] و [[ڕەمزی نافیع]] بکە. ئەمە سەرەڕای ئەوەی پێشتر بە ھەژمارێکی دیکەش ئاگادار کراوەتەوە. (ببورە لەبیرم کرد ناونیشانی بابەت لە پەیامی پێشووتر دابنێم). سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٨:٥٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:زانا وەهاب مەرزانی|زانا وەهاب مەرزانی]]ەوە (‏٠٨:١٨، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٤) == کاکە دەمەوێ ژیان نامەی خۆم بنووسم کەسێک بگەڕێ بە دوام ژیان نامسگ منی تێدا بێ --[[بەکارھێنەر:زانا وەهاب مەرزانی|زانا وەهاب مەرزانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:زانا وەهاب مەرزانی|لێدوان]]) ‏٠٨:١٨، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == وێنەی نائازادی ھەتیو پەڕگە:335px-ACF Fiorentina 2.svg.png == [[پەڕگە:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|ڕاست|⚠|link=]] سپاس بۆ بارکردنی '''[[:پەڕگە:335px-ACF Fiorentina 2.svg.png]]'''. پەڕەی وەسفی وێنەکە لە ئێستادا ئەوە دەردەخات کە وێنەکە نائازادە و دەتوانرێت تەنیا لە ویکیپیدیا و لەژێر [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|بەکارھێنانی داد]] بەکاربھێنرێت. بەڵام، لە ئێستادا وێنەکە لەسەر ھیچ وتارێکی ویکیپیدیا بەکارنەھاتووە. ئەگەر پێشتر وێنەکە لەناو وتارێک بوو، ئەوا تکایە بڕۆ بۆ وتارەکە و بزانە بۆچی لابراوە. لەوانەیە زیادی بکەیتەوە ئەگەر پێت وایە بەسوود بێت. بەڵام، تکایە تێبینی بکە کە ئەو وێنانەی کە دەکرێ جێگرەوەیەکیان بۆ دروست بکرێت قابیلی قبوڵکردن نییە تا لە ویکیپیدیا بەکاربێت. (بڕوانە [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|سیاسەتەکەمان لەسەر میدیای نائازاد]]). تێبینی بکە کە ھەر وێنەگەلێکی نائازاد کە لەسەر '''ھیچ وتارێک''' بەکارنەھاتبێت، دوای ٧ ڕۆژ دەسڕدرێتەوە، ھەر وەک لە [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ٥|بەشی پ٥ لە پێوەری سڕینەوەی خێرا]] باس کراوە. سپاس.<!-- داڕێژە:سخ-پ٥-ئاگاداری --> [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:AramBot|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == وێنەی نائازادی ھەتیو پەڕگە:390px-Bolognafc.svg.png == [[پەڕگە:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|ڕاست|⚠|link=]] سپاس بۆ بارکردنی '''[[:پەڕگە:390px-Bolognafc.svg.png]]'''. پەڕەی وەسفی وێنەکە لە ئێستادا ئەوە دەردەخات کە وێنەکە نائازادە و دەتوانرێت تەنیا لە ویکیپیدیا و لەژێر [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|بەکارھێنانی داد]] بەکاربھێنرێت. بەڵام، لە ئێستادا وێنەکە لەسەر ھیچ وتارێکی ویکیپیدیا بەکارنەھاتووە. ئەگەر پێشتر وێنەکە لەناو وتارێک بوو، ئەوا تکایە بڕۆ بۆ وتارەکە و بزانە بۆچی لابراوە. لەوانەیە زیادی بکەیتەوە ئەگەر پێت وایە بەسوود بێت. بەڵام، تکایە تێبینی بکە کە ئەو وێنانەی کە دەکرێ جێگرەوەیەکیان بۆ دروست بکرێت قابیلی قبوڵکردن نییە تا لە ویکیپیدیا بەکاربێت. (بڕوانە [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|سیاسەتەکەمان لەسەر میدیای نائازاد]]). تێبینی بکە کە ھەر وێنەگەلێکی نائازاد کە لەسەر '''ھیچ وتارێک''' بەکارنەھاتبێت، دوای ٧ ڕۆژ دەسڕدرێتەوە، ھەر وەک لە [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ٥|بەشی پ٥ لە پێوەری سڕینەوەی خێرا]] باس کراوە. سپاس.<!-- داڕێژە:سخ-پ٥-ئاگاداری --> ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:١٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == کێبڕکییکە == @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سڵاوت لێبێت زۆر سوپاس بۆ کێبڕکێیەکە، زەحەمت نەبێت چەند وتارم لابراوە و ناویان چییە، و پارەکە چۆن وەردەگیرێت.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٩:٢٣، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:ئەوین دارا حسێن|ئەوین دارا حسێن]]ەوە (‏١٦:٥٠، ٢ی ئازاری ٢٠٢٤) == سڵاوت لێ بێ . ماندوو نەبی من ئەمەوێ بە شێوازێکی خێرا باسی دەسکاری کردن و بەکارهێنانی ویکیپیدیای کوردیم بۆ بکەی چۆن ئیش بکەم --[[بەکارھێنەر:ئەوین دارا حسێن|ئەوین دارا حسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئەوین دارا حسێن|لێدوان]]) ‏١٦:٥٠، ٢ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:ئەوین دارا حسێن|ئەوین دارا حسێن]]، تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٩:٠٨، ٢ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:کارا دلێر|کارا دلێر]]ەوە (‏٠٣:١١، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٤) == سڵاو چۆن بتوانم وتار دروست بکەم؟ --[[بەکارھێنەر:کارا دلێر|کارا دلێر]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:کارا دلێر|لێدوان]]) ‏٠٣:١١، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:کارا دلێر|کارا دلێر]] تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٣:٤٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Abdulrahmaaannn|Abdulrahmaaannn]]ەوە لەسەر [[ماددەی ھۆشمەند]] (‏٠٦:٣٧، ٤ی نیسانی ٢٠٢٤) == ماددەی ھۆشمەند یان هۆشبەر ؟ --[[بەکارھێنەر:Abdulrahmaaannn|Abdulrahmaaannn]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Abdulrahmaaannn|لێدوان]]) ‏٠٦:٣٧، ٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :وتاری ماددەی ھۆشمەند جیاوازە لەگەڵ ماددەی ھۆشبەر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٣:٣٩، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Hassan Malahassan|Hassan Malahassan]]ەوە لەسەر [[بەکارھێنەر:Hassan Malahassan]] (‏٠٠:٢٢، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤) == سلاو بێزاحمەت چۆن بابەت پۆست بکەم دەمەوێ بابەتێک پۆست بکەم بە وێنەوە --[[بەکارھێنەر:Hassan Malahassan|Hassan Malahassan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hassan Malahassan|لێدوان]]) ‏٠٠:٢٢، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hassan Malahassan|Hassan Malahassan]] تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٣:٤٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ‏٢٣:١٦، ٢ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:RamzyM (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list&oldid=26721206 --> == پرسیار لە [[User:Kati1363|Kati1363]]ەوە (‏١١:٣٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤) == سلاو چۆن بتوانیم بابەتێک بە زمانی کوردی هەڵگرم و بیگۆرم بەزمانی تر و بلاوی بکەمەوە --[[بەکارھێنەر:Kati1363|Kati1363]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kati1363|لێدوان]]) ‏١١:٣٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی|ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی]]ەوە (‏١٥:٥٠، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤) == بەڕێزان سڵاو. من ئەندامی تازەم. دەتوانن بە وێنە فێرکاریی دانێن، بۆ ئەوەی باستر بتوانین پەڕە بە زمانی کوردیی زیاد بکەین؟ ڕێز --[[بەکارھێنەر:ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی|ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی|لێدوان]]) ‏١٥:٥٠، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی|ئاوارە عبداللە گەڵاڵەیی]]٫ تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٠:١٤، ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Siokid|Siokid]]ەوە (‏١٢:١٦، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٤) == سڵاو مامۆستا، تکایە دەروازەی جوگرافیا و دەروازەی تاجیکستان بەو پۆلانە زیاد بکە، خۆم ناتوانم ژمارەیان زۆرە: «پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی تاجیکستان»، «پۆل:شارەکانی تاجیکستان». --[[بەکارھێنەر:Siokid|Siokid]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Siokid|لێدوان]]) ‏١٢:١٦، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وابزانم بەڕێزت بتوانی کارێک بکەی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و @[[بەکارھێنەر:Siokid|Siokid]] {{کرا}}. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٢:٥٢، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Rawa mohammad saeed|Rawa mohammad saeed]]ەوە لەسەر [[بەکارھێنەر:Rawa mohammad saeed]] (‏٠٩:٥١، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤) == سڵاو مامۆستا .... ئەمەوێ زانیاری بڵاو بکەمەوە و پەڕە دروست بکەم ئەتوانی یارمەتیم بدەیت --[[بەکارھێنەر:Rawa mohammad saeed|Rawa mohammad saeed]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rawa mohammad saeed|لێدوان]]) ‏٠٩:٥١، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:سداد ولی|سداد ولی]]ەوە (‏١١:١٧، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) == سڵاو ،بەرێزەکەم ، من بەشدارم لە ویکپیدیا، بەڵام چۆن دەتوانم هاوکاریت بکەم --[[بەکارھێنەر:سداد ولی|سداد ولی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:سداد ولی|لێدوان]]) ‏١١:١٧، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:محەمەد دۆڵەڕووتی|محەمەد دۆڵەڕووتی]]ەوە (‏١٨:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤) == سڵاو...ببورە بۆ بێزارکردن ..من تازە هاتوومەتە ناو ویکیپیدیاو ئەمەوێت لێداوان بنوسم ..زۆر شارەزایم نییە..ئەوان پێشنیاری چاک کردنی وتارێکم بۆ دەکەن لەسەر چی بنەمایەک چاکی بکەم ؟؟..بنەمای پیت یان خاڵبەندی ..زۆرسوپاس❤ --[[بەکارھێنەر:محەمەد دۆڵەڕووتی|محەمەد دۆڵەڕووتی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:محەمەد دۆڵەڕووتی|لێدوان]]) ‏١٨:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:محەمەد دۆڵەڕووتی|محەمەد دۆڵەڕووتی]] بە خێربێی بۆ ویکیپیدیا، هەر دەستکارییەک خزمەت بە ویکیپیدیا دەکات ئەگەر ئەرێنی بێت، تەنانەت ڕاستکردنەوەی ڕێنووس و خاڵبەندیش کە زۆر گرنگن. بەڵام خزمەتی سەرەکی ئەگەر بیکەیت ئەوەیە بۆ ماوەیەکی باش لەسەر بابەتێکی دیاریکراو کاربکەیت و دەوڵەمەندی بکەیت. ئەوەیان زۆر بەباشی شوێنی خۆی دەگرێت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Dlvin Qadr|Dlvin Qadr]]ەوە (‏١٣:١٦، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤) == سلأو من ئه مه وێ زانيارى وه ربگرم دهرباره ى ژيانى زانكؤ --[[بەکارھێنەر:Dlvin Qadr|Dlvin Qadr]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Dlvin Qadr|لێدوان]]) ‏١٣:١٦، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Dlvin Qadr|Dlvin Qadr]]، بەداخەوە ویکیپیدیا ئەم ڕێنمایی و بابەتانە لە خۆ ناگرێت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٣١، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:محمود بەرزنجی|محمود بەرزنجی]]ەوە (‏٠٧:٢٩، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤) == لە کوێ زانیاری تەواوم لەسەر اسماعیل ولیانی پێ دەدرێت --[[بەکارھێنەر:محمود بەرزنجی|محمود بەرزنجی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:محمود بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٩، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == پرسیار لە [[User:Im hanaray|Im hanaray]]ەوە (٢٠:١٦، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥) == سڵاو ئایا من چۆن بابەتێک بڵاوبکەمەوە --[[بەکارھێنەر:Im hanaray|Im hanaray]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Im hanaray|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Im hanaray|Im hanaray]] تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:٥٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:شاکێو|شاکێو]]ەوە (٠٥:٤٢، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥) == چۆن مافی بڵاو کردنەوە وەربگرم --[[بەکارھێنەر:شاکێو|شاکێو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:شاکێو|لێدوان]]) ٠٥:٤٢، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :بەڕێز@[[بەکارھێنەر:شاکێو|شاکێو]]، پرسیارەکەت زۆر ڕوون نییە. دەکرێ زیاتر وردەکاریی بنووسیت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:٥٣، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:Kurdinoma|Kurdinoma]]ەوە (١٤:٥٧، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥) == سڵاو. بەشی disambiguation چۆن زیاد بکەم؟ --[[بەکارھێنەر:Kurdinoma|Kurdinoma]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdinoma|لێدوان]]) ١٤:٥٧، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :بڕوانە پەڕەی [[ویکیپیدیا:ڕوونکردنەوە]] [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٢:٠٩، ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:سوورکێو زەکی|سوورکێو زەکی]]ەوە (١٥:٠٨، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥) == سڵاو و ڕێز مامۆستای هێژا دەمهەوێت لاپەڕەیەک بۆ نووسراوەکانی خۆم دروست بکەم و پاشکەوتی بکەم لە ویکی پێدیا. ئەم شوێنە یا لاپەڕەیە نادۆزمەوە کە دەتوانم کاری لەسەر بکەم. سپاس و ڕێز بۆ هاوکاریتان! سوورکێو زەکی --[[بەکارھێنەر:سوورکێو زەکی|سوورکێو زەکی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:سوورکێو زەکی|لێدوان]]) ١٥:٠٨، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:Lakmedia|Lakmedia]]ەوە لەسەر [[ویکیپیدیا:سەبارەت]] (١١:٥٠، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٥) == سڵاو چۆن له ک نیوز بڵاو بکه مه وه؟ --[[بەکارھێنەر:Lakmedia|Lakmedia]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Lakmedia|لێدوان]]) ١١:٥٠، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Lakmedia|Lakmedia]] زۆر بەباشی لە پرسیارەکەت تێنەگەیشتم. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:YaElllllllla|YaElllllllla]]ەوە (٠٧:٤٨، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٥) == Chon btwanm ba dway marzamay bgarem? --[[بەکارھێنەر:YaElllllllla|YaElllllllla]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:YaElllllllla|لێدوان]]) ٠٧:٤٨، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:YaElllllllla|YaElllllllla]]، ئەگەر مەبەستت مەلزەمەیە ئەوا لە ویکیپیدیا دەستناکەوێت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:بەختیار زێباری|بەختیار زێباری]]ەوە (١٠:٥٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) == سلاو، چوون بابەتێك دانێم --[[بەکارھێنەر:بەختیار زێباری|بەختیار زێباری]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بەختیار زێباری|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:بەختیار زێباری|بەختیار زێباری]]، تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٨:٠٤، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]]ەوە (١١:٥٣، ١ی ئابی ٢٠٢٥) == سڵاو برای بەڕێزم. هیوادارم باش و بێوەی بن. ئەرک نەبێت دەتوانن ئەم بابەتە بسڕنەوە لەبەرئەوەی کاتێک ئەندامێکی نوێی ئێرە بووم، بە هەڵە دروستم کرد. هەرچەندە مانگێک دەبێ تاگی سڕینەوەم داناوە بەڵام هەرماوە. بۆ زانیاریتان بابەتە ڕاستەکەم داناوە. زۆر سوپاس https://ckb.wikipedia.org/wiki/West_Bromwich --[[بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|لێدوان]]) ١١:٥٣، ١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]]، وتارەکە سڕایەوە، بژیت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::دەستەکانت خۆشبێت برا گیان. [[بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Mohammed Mahdi Mohammed|لێدوان]]) ٠٨:١٣، ٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == [[:پەڕگە:AS Roma.png:]] == سڵاو، [[:پەڕگە:AS Roma.png|ئەم پەڕگەیە]] داواکاری سڕینەوەی لەسەر دانراوە، لەبەر ئەوەی ماف پارێزراوە لە ھیچ شوێنێک بەکارنەھاتووە، ئەتوانن چاکی بکەن؟ ئەگەرنا پێویستە بیسڕینەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠١، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو، هەندێ لەو پەڕگانە کاتی خۆی بەهەڵە بارکراوە و دواتر وێنەکە لە کۆمنز هەبووە. بژیت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:مام شوان|مام شوان]]ەوە لەسەر [[بەکارھێنەر:مام شوان]] (١٨:٠٣، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥) == سڵاو مامۆستا ئەمەوێ بابەتێک بڵاو بکەمەوە --[[بەکارھێنەر:مام شوان|مام شوان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مام شوان|لێدوان]]) ١٨:٠٣، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مام شوان|مام شوان]]، تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٨:٠٥، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:Kara Dleer|Kara Dleer]]ەوە لەسەر [[ویکیپیدیا:داخوازی وتارێکی نوێ]] (٢٠:٠١، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥) == دەمەوێ پەڕەیەک دروست بکەم لەسەر کەسایەتیەکی دیار --[[بەکارھێنەر:Kara Dleer|Kara Dleer]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kara Dleer|لێدوان]]) ٢٠:٠١، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Kara Dleer|Kara Dleer]]، تکایە سەیری [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia/videos فێرکارییەکانی یوتیووبی ویکیپیدیای کوردی] بکە بۆ فێربوون و بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی، سوپاس [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار لە [[User:فرمان موحسین|فرمان موحسین]]ەوە لەسەر [[وتووێژ:عەلی بەردەشانی]] (٠٩:٣٨، ٣ی شوباتی ٢٠٢٦) == بابەتێکم لەسەر عەلی بەردەشانی بڵاوکردەوە --[[بەکارھێنەر:فرمان موحسین|فرمان موحسین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فرمان موحسین|لێدوان]]) ٠٩:٣٨، ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:ئەوین صدرالدین|ئەوین صدرالدین]]ەوە لەسەر [[جوگرافیای باشووری کوردستان]] (١٣:٠٠، ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦) == سڵاو چۆن بتوانم چاکی بکەم؟ --[[بەکارھێنەر:ئەوین صدرالدین|ئەوین صدرالدین]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئەوین صدرالدین|لێدوان]]) ١٣:٠٠، ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == کارنەکردنى دەستکارى سەرچاوە == @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سلاو برا چۆنى ھیوادارم باش و تەندروست بن.پرسیارێکم ھەبوو لاى من کاتێک شێوازى دەستکارى ھەڵدەبژیرى بەس دەستکارى دیدارى چالاکە کاتێک دەمەوێ شێوازى دەستکارى سەرچاوە بەکاربێنم کار ناکات. لە ویکیى عەرەبى و ئینگلیزى کێشەى نییە بەس لێرە ناتوانم ئەو کارە بکەم چارەسەرى چییە؟. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]، دەبێت ئێستا چاک بووبێت. دەتوانیت سەیرێکی بکەیتەوە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاو برا. بەڵێ دەستخۆش. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ١٦:٣٧، ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ١٨:٣٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == گرووپی بەکارھێنەرانی ویکیمیدیای کوردی == سڵاو بەڕێز Kushared، ھیوادارم باش و تەندروست بن، ویستم بپرسم [[:meta:Kurdish Wikimedians User Group|گرووپی بەکارھێنەرانی ویکیمیدیای کوردی]] چی لێھاتووە لە ئێستادا! ئایا ھیچ چالاکیییەکی ماوە؟ ئەوە ویکیپیدیای عەرەبی لە ئێستادا خەریکی بەڕێوەچوونی [[:ar:ويكيبيديا:مسابقة فلسطين الرابعة|«چوارەم» کێبڕکێی فەلەستینە]] و لەو دوو ساڵ و نیوەدا (لە ٢٠٢٣ەوە)، چەندین پڕۆژەی خەڵاتداری تریشیان بەڕێوە بردوون و ھەزاران ھەزار دۆلاریشیان لە مێتا بۆ پڕۆژەکانیان وەرگرتووە! بەڵام ئێمە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ەوە ئەوە زیاتر لە دوو ساڵە کە ھیچ پڕۆژەیەکمان نەبووە! سەیری ویکیمیدیای کوردیم کرد و بینیم کە دوو ساڵە ھیچ چالاکییەکی نەبووە و پڕۆژەکانی سڕ بوون. لە ئێستادا ویکیپیدیای کوردی ڕەوشی زۆر باش نییە، ھەتا بەکارھێنەرێکی نوێی ناچالاک دێت، ئەوە سێ بەکارھێنەری چالاک و بەئەزموونی وەک کاک ئارام خانەنشین دەبن و وازدێنن لە چالاکییەکانیان! ئەوە نەوەی یەکەم و دووەمی ویکیپیدیا وەک بەڕێزتان یان بەتەواوی خانەنشین بوون و یانیش نیمچەخانەنشین، نەوەی سێیەم و چوارەمیش وەکوو من ئەوە نیوەیان وازیان ھێناوە، نەوەی پێنجەمیشمان زۆر زۆر کەمن و جێگای ھیچ یەک لەوانەی پێشوویان نەگرتووەتەوە. بە بۆچوونی من ئەگەر پڕۆژەک شتێک یان بیرۆکەیەک بدۆزینەوە ئەوە دەتوانین سەرنجی بەکارھێنەری نوێی زیاتر ڕاکێشین بۆ ئەوەی ببنە ئەندام و چالاکی بکەن. پێم خۆشە ڕا و بۆچوونی ئێوەش بزانم و ئەگەر بیرۆکەیەک یان ڕێگاچارەیەکتان لە مێشک دایە ئەوە خۆشحاڵ دەبم باسی بکەن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:١٠، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Sorou6sh|Sorou6sh]] @[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] @[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] @[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و ھتد... تکایە ئێوەش بۆچوونی خۆتان بڵێن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٢٤، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] نازانم بۆ پڕۆژە بەڵام ویکی سۆرانی لە کرمانجی و زازاکی باشترە لەڕووی قووڵی وتار و سەرچاوەکان، بەڵام کەسانی چالاکی کەم بووەتەوە پێم وایە زیرەکی دەستکردیش ڕۆڵی ھەیە. خۆم دوو مانگە تاکو ئێستا ٢٧٤ وتارم لە کۆلکەیی نەھێشتووە، گەر ٥ کەسی چالاکی وەک من ھەبا لایەنی کەم ١٠٪ی کۆی وتارە کورتەکانی ویکی سۆرانیمان نەدەھێشت لە ماوەی نۆ مانگدا! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٢٠:٢٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ڕاستە، دەستت خۆش بێت و بەھیوای بەردەوامبوونت. ئێمەش زیاتر خەریکی کۆمەڵە وتارەکانین و چەند بەکارھێنەری تریش ھەر یەکەو بە جۆرێک بەشداری دەکەن، بەڵام زۆر نا! ئێستا سەیری ئەو بەکارھێنەرانەی تاگم کردوون بکە، ١٧ کەسن کە ئەو مانگە هەر ١٠یان بەباشی چالاک ببوون. تۆ بڵێ بە ھەموویەوە ٤٠ بەکارھێنەری سەرەکیمان ھەبێ بە چالاک و ناچالاکەوە، ئایا ئەوەندە تەواوە؟ لێرە ھەر بەکارھێنەرێک زیاتر شتێکی دیاریکراو دەکا و کێشە ئەوەیە بە ناچالاکبوونی ئەوە ئەم بەشە سەقەت دەبێ! ئێستا بۆ نموونە کاک ئارام ڕۆیشتووە و بەھۆیەوە بەرەو پێشچوونمان لە تەواوی بابەتە تەکنیکییەکاندا گیری خواردووە، یان بۆ نموونە بەڕێز کوشارێد ناچالاک بووە و بەھۆیەوە پڕۆژەی ویکیمیدیای کوردیش سڕ بووە؛ ناشزانین چۆن جێگایان پڕ بکەینەوە. ئێستا ئەگەر لە ئەوەندەی ئێستاشمان ١٠ کەسێکی تر بڕوات خۆ ئەوە ویکیپیدیای کوردی داماو دەبێ! ئێمە نەوەیەک بووین کە لە سەردەمی کۆتایییەکانی کۆرۆنادا ڕوومان کردە ئێرە و خۆمان لێرەدا دۆزییەوە؛ بەڵام ئێستا ھەموو چینەکانی کۆمەڵگا بە بەشە خوێندەوارەکەشی خۆی لە ناو ژیریی دەستکرددا دەدۆزێتەوە! ترسی من ئەوەیە کە ئەگەر ھات و ئێمەش بەرەو خانەنشینبوون ڕۆیشتن ئەوە کێ دێت جێگامان بگرێتەوە؟ بۆیە ھەمووانم بانگھێشت کرد تاوەکوو ڕێگایەک شتێک بدۆزنەوە ھەتا لانیکەم ١٠ بەکارھێنەری نوێی چالاک ڕوو بکەنە ئێرە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:١٧، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::{{وب|Hivja}}: ئەزانم یەکێکی لە دڵسۆزەکانی ویکیی کوردی و قسەکانتان لە خەمخۆرییەوەیە بۆ پڕۆژەکە. دەربارەی پڕۆژە و چالاکییەکانی گرووپی بەکارھێنەرانی ویکیمیدیای کوردی، وەکو خۆم ئەندام نیم تیایە و کاک محەممەد ئەتوانێ زیاتر ڕوونکردنەوەی لەسەر بات؛ چونکە خۆی یەکێکە لە بەڕێوەبەرانی گرووپەکە. لەوانەیە ئاگادار نەبی تازەترین پڕۆژەی ویکیمیدیای کوردی ئەمەیە: [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]] کە چالاکییەکی ھاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. کار لەسەر وتاری زانستی ئەکەن و ئەگەر کاتت ھەبێ ئەتوانی ناوی خۆت تۆمار بکەیت و بەشدار بیت تیایە. ئینجا سەبارەت بە پڕۆژەکان، خۆتەزانی یەکێک لە ھۆکارە گرنگەکانی گەشەسەندنیان ئەوەیە پشت ئەبەستێ بە چالاکیی بەکارھێنەران (کێشەی دواکەوتنی ویکیی کوردی ھەر ئەمە بووە). لەسەر بەکارھێنەرانە کە پڕۆژەیەک دامەزرا بەردەوام بن و پەرەی پێ بەن. لەبەر ئەوە ناکرێ ویکیی عەرەبی (بە سەروو ملیۆنێک وتارەوە) بەراورد بکەین بە ویکیی کوردی، بێگومان ئەوان پشتیان قایمە بە بەکارھێنەرانیان، زیاتر ھانیان ئەیەن و پێشبڕکێیان بۆ دروست ئەکەن. منیش بەتەمای زۆر پڕۆژەم بەڵام کە دایبمەزرێنم و بەکارھێنەران بانگھێشت بکەم، ھەتا ئێوارە ھەر من و تۆ و چەن کەسێکی کەمین کە لێرە وەڵام ئەیاتەوە، بۆیە ئاوا سەر ناگرێت. بەداخیشەوەم بۆ خانەنیشنبوونی بەڕێوەبەران (کاک ئارام) و بەکارھێنەرانی دێرین؛ چونکە ڕاگری ویکیی کوردی ئەوان بوون. ھەرچۆنێک بێ ئەوەی ئێستا گرنگ ئەوەیە چارەسەرێک بدۆزینەوە، ئێمە وەکو ئەو نەوەیە لەو چەن ساڵەی ھێناومانە ئیتر ئەبێ پشت بە خۆمان بەستین، ئەو بۆشایییە پڕ کەینەوە و نەیەڵین کارەکان لەوە زیاتر دواکەون. وەکو خۆم زیاتر لەسەر بەسەرداچوونەوەی وتارەکان کارم کردووە و خەریکی باشترکردنیان بووم. چونکە کوالێتیی وتارەکان زۆر بەلامەوە گرنگ بووە، و ئێستاش خەریکی نووسینەوەی سیاسەت و ڕێسا و دروستکردنی ئامراز و لایەنە تەکنیکییەکانم بۆ ویکیفەرھەنگ. بۆ پڕۆژەی کۆمەڵەوتاریش چیم لە دەست بێ و پێم بکرێ یارمەتیتان ئەیەم. سپاس. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٨:١٠، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ھەر ئەو جۆرەی خۆشت ئەزانی لەو پڕۆژانەدا ئێمە کێشەی ڕیکلامیشمان هەیە، ئەوە ئێستا بۆ نموونە کەس ١٥ ڕۆژە ئەو کێبڕکێیە دەست پێکراوە بەڵام کەس دەستی بە بەشداریکردن نەکردووە! بۆ نموونە خۆم ئەوە ئێستا زانیم شتێکی وا بوونی ھەیە! سپاس بۆ ھەموو بەشدارییەکانی بەڕێزیشت، ھیوادارم ھەم لێرە و ھەمیش لە ویکیفەرھەنگدا سەرکەوتوو بی. ھەر ئەو جۆرەی خۆت وتت دەبێ ڕێگاچارەیەکی باش بدۆزینەوە بۆ ویکیپیدیا و پلانێکی ڕێکوپێک داڕێژین. بۆ کۆمەڵە وتارەکانیش ئەگەر توانیت تکایە لە کارە تەکنیکییەکاندا ھاوکاریمان بکە، کاک ئاراممان نەماوە گیرمان خواردووە؛ ئەگەر توانیت یارمەتیمان بدەی تکایە [[لێدوانی ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/شارەکانی ئیسرائیل|لێرە]] نامەیەک بنێرە. دیسان زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٨:٤٨، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: لەوەتەی کاک ئارام نماوە بەشی تێبینی (ڕێکلام) داڕماوە و ئێمەش ئاگادار نین. من زیاتر لە ئێستادا چاوەڕێی خۆم و خۆتم شتێک لە پڕۆژەی کۆمەڵەوتارەکان بکەین. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٢، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ڕاستە بەداخەوە، ھەر شتێک کە پەیوەندیی بە بواری تەکنییەکەوە ھەیە سڕ بووە. ئەوە کاک ھەریادیش یارمەتیمان دەدات، بزانین چی دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٥٩، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::ڕاستە، نەمانی ڕیکلامەکان کێشەیەکی ترە کە ئەتوانرێ لە دوایین گۆڕانکارییەکان یا سەر پەڕەکان دانرێ، تا ھەموو بەکارھێنەران ئاگاداربن. بۆ کۆمەڵەوتارەکان لەوێ وەڵامم یایەوە. سپاس بۆ تۆش. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٠:٠٠، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::: سڵاو و ڕێز هاوڕێیان، دەستان خۆش بۆ کردنەوەی ئەم بابەتە کە پێویستە باسبکرێ. ڕاستی وەک خۆشمان ڕازی نین لە دۆخی ئەم کۆمەڵەیە بەڵام پێویستی بە وزەی زۆر هەیە و بە تەنیا یەک-دوو کەسیش ناکرێت. پارساڵ لەگەڵ دوو گرووپی جیاواز کۆبوونەوەی زۆرمان ئەنجامدا بۆ ئەوەی پڕۆژەی هاوبەش بکەین و خەڵکی زیاتر بهێنین بۆ ویکیپیدیا بەڵام بەداخەوە سەریان نەگرت، ڕەنگبێ لەگەڵ گرووپێکیان ١٠ کۆبوونەوەشمان کردبێت بەڵام چوارچێوەی پڕۆژەکە زۆر فراوان بوو بە بودجەی کەم نەدەکرا بۆیە جارێ وەستێندراون. لە ئێستادا داواکاریمان پێشکەش کردووە بۆ فەند ـی تازە و چالاکییەکانی چەنگ مانگی داهاتوو و پەسەندیش کراون٫ بەڵام وەرگرتنی پارەکە ماوە. من لەگەڵ خاتوو ڕاڤان و خاتوو شەوین بەیەکەوە کاریان لەسەر دەکەین٫ دەخوازم ئێوەش لەگەڵمان بەشداربن لەو چالاکییانە چونکە بەشێکی لە هەولێر و سلێمانی ئەنجام دەدرێت و پێویستە ئامادەبین و خەلک فێربکەین. جا هەرکەسێ مەیلی هەیە دەتوانێت پەیوەندییم پێوەبکات. هاوکات لە ئێستادا، لە پەیوەندیداین لەگەڵ پەیمانگای کوردستان لە سلێمانی بۆ ئەوەی پانێل و چەند چالاکییەکیان لەگەڵ ئەنجام بدەین. دەربارەی ئەم پێشبڕكێیە زانستییەش هێشتا دەستی پێ نەکردووە، چونکە هەندێ چاککردنی ماوە. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٠:١٢، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::سپاس بۆ بەڕێزت کاک محەممەد، ھەر بژی، بێگومان ئێمە ئاگاداری تەواوی بەشدارییە بەنرخەکانی بەڕێزتین لەو ساڵانەدا. ھیوادارین ھەر بژین و بەردەوام بن. من وەک خۆم تەنیا ناتوانم بە شێوەی فیزیکی یارمەتیدەر بم، ئەگەرنا بە ھەر شێوازێکی تر بێ و ھەر کارێک ئیشێک بێ ئەوە لە خزمەتدام. لەسەر وزەی ئێمەش حیسێب بکە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٠٥، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::دەستخۆش بۆ کارە جوانەکانتان، هەر پێم کرا بەشدار ئەبم لە چالاکییەکان. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٧:٤٦، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ::::::::::سڵاو، ماوەیەک پێش ئێستا بەکارھێنەرێکی تورک ڕەخنەی گرت لەوەی وەسفی وتاری شارە کوردییەکانی باکووری کوردستانم دەکرد بە «شارێک لە باکووری کوردستان» لە ویکی کوردیی سۆرانی. ئێستا دەڵێت توانای سکاڵام ھەیە شتی وا ھەیە؟ ناکرێ کە خۆم کورد زمان بم و لە ویکی کوردی خۆمدا بم ڕەخنە بگرێت! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ویکیپیدیای عەرەبی بە تەواوی و ١٠٠٪ لایەنگرییان لە دژی ئیسرائیل و لە پاڵپشتیی فەلەستیندا کرد لە شەڕی غەززەدا، جارێک سکاڵایان لە وابزانم ویکیمیدیادا لێ تۆمار کرد بەڵام ھیچ ئەنجامێکی نەبوو. ئەوەیکە بڵێی ویکیپیدیا لایەنگری تێدا نەبێ شتێکە قەت پێی ناگەین! دواتریش لەلایەن ئەوانەوە ھەر ناوی کوردستان کوفرە بەڵام لەلای ئێمە و لە خوودی واقعیشدا شتێکی فاکت و ئاسایییە؛ بۆیە با چییان پێخۆشە بیکەن بەڵام ناگەنە ھیچ ئەنجامێک. گۆڕینی ناو و ئەو جۆرە شتانە لە ھەر ویکیپیدیایەک دەبێ لە خوودی ئەو ویکیپیدیایە ئەنجام بدرێ و یەکدەنگی لەسەر بکرێ و شتێکە پەیوەندیی بە ویکیمیدیا و مێتا و ئەوانەوە نییە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:١٩، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::ئەگەر بچێ سکاڵات لێ بکا پێی دەڵێن بچۆ بە بەڕێوەبەرانی ویکیپیدیای کوردی بڵێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٢١، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] :::::::::::::ھەژمارەکەی ئەمەیە https://tr.wikipedia.org/wiki/Kullan%C4%B1c%C4%B1%3ABSRF?wprov=sfla1 کەمێک پێش ئێستا یەک دوونیا دەستکاری منی گەڕاندەوە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٩:١٨، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] لە کام ویکیپیدیا دەستکارییەکانی تۆی گەڕاندووەتەوە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:١٧، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ئەوە ئەو بەکارھێنەرە لە ویکیداتا دا سکاڵای لێ تۆمار کردی، بەڵام بەڵێنت پێ دەدەم ناگاتە ھیچ کوێ، چونکە خوودی شێوازی نووسینی سکاڵاکەی لایەنگری تێدایە! ھەست دەکا ئێرەش تورکیایە بتوانێ دەمکوتمان بکا :) ویستم لە پاڵپشتی لە تۆوە وەڵامی بدەمەوە، بەڵام کێشەی بێجگە لە ویکیمیدیا و ویکیکوردی زیاتر ناتوانم لە هیچ کوێ بەشداری بکەم! خۆت بچۆ بەرگری لە خۆت بکە؛ لەبیرت بێ ئەو بابەتانە ھەموو بڵێ: ١؛ بەپێی یاساکانی ویکی ھەر خراپکارییەک یان کێشەیەک لە بەکارھێنەرێک بینرا لە ویکیپیدیایەکی دیاریکراودا، ئەوە دەبێ لە ھەمان ویکیپیدیادا سکاڵای لەسەر تۆمار بکرێ. ٢؛ گۆڕانی بابەتە گشتییەکانی ھەر ویکیپیدیایەک دەبێ لە خوودی ئەو ویکیپیدیایەدا یەکدەنگی لەسەر بکرێ و ئێمە لە ویکیپیدیای کوردی کردوومانە و بەپێی زۆربەی ھەرە زۆری بەکارھێنەران بڕیار درا کە ھەر دوو ناوی باکووری کوردستان و تورکیا بۆ ئەو شارانە بنووسرێت. ٣؛ ئەگەر ئەو بابەتانەی پێشوو لەبەر چاو نەگیرێت، بە بەربەستکردنی ھەر ژمارە لە بەکارھێنەران ئەوە سیاسەتی ناوخۆییی ئەو ویکیپیدیایە ناگۆڕێ و وەک خۆی دەمێنێتەوە. ئەو خاڵانە یارمەتیت دەدەن بۆ باسەکە، خۆت چۆنت پێ خۆش بوو وەڵام بدەوە و لێی زیاد و کەم بکە، بەڵام لەبیرت بێ لە قسەکردندا لە سیاسەتەکانی ویکی لامەدە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠١:١٧، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ::::::::::::::::ئەگەر دەتوانن لە دەستکارییەکان لە ویکی سۆرانی بەربەستی بکەن، چونکە دەستکارییەکانم دەگەڕێنێتەوە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٦:٠٦، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 3gugjxc9kltm0g0nd1fhoauq5qk8gdy 4 241625 1585980 1585713 2026-05-21T21:00:45Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1585980 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢١ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٣٥٦١٥٨ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢١ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٨٧١٣٩ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٢١ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٣٤٧٨ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|١٩ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٨٤٠٥ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|١٨ی ئایاری ٢٠٢٦]] || ٢١٢١٣ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] mm57d484z6ovbf62eq3vcrowgyv16zm 0 241635 1585866 1585628 2026-05-21T12:06:00Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585866 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=[[پەڕگە:Une_Le_Monde.jpg|وێنۆک|چەپ|ڕۆژنامەی لو مۆند، یەکەم ژمارەی لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤]]}} '''لو مۆند''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: Le Monde؛ {{IPA-fr|lə mɔ̃d|-|LL-Q150 (fra)-Jules78120-Le Monde.wav}}) بە واتای «جیھان» دێت، ڕۆژنامەیەکی ئێوارەیی ڕۆژانەی فەڕەنسییە، بە ڕێکخستنەوە بڵاودەکرێتەوە کە بە بەرلینێر ناسراوە، و بڵاوکراوەی سەرەکیی کۆمەڵەی لاڤی لو مۆندە، سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرایەتیی و بەڕێوەبەری وەشانی ئێستا ئێرێک فۆتۆرنۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.telesurtv.net/english/news/Algeria-Bans-Le-Monde-over-Panama-Papers-Reporting-20160408-0046.html|سەردێڕ=Algeria Bans Le Monde over Panama Papers Reporting|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171018044420/https://www.telesurtv.net/english/news/Algeria-Bans-Le-Monde-over-Panama-Papers-Reporting-20160408-0046.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Barcelona wins lawsuit against French newspaper Le Monde|ناونیشان=https://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2008-01-15-572480161_x.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=USA Today}}</ref> و سەرۆکی سەرنووسەرەکەش سیلڤی کافمانە، بەپێی سەرژمێری ساڵی [[٢٠٠٤]]، ٣٧١ ھەزار و ٨٠٣ دانەی لێ چاپکراوە. و ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت و بە ئاسانی لە وڵاتانی نا فەڕەنسی زمانەوە دەستدەکەوێت. بەڵام نابێت لەگەڵ بڵاوکراوەی مانگانەی [[لو مۆند دیپلۆماتیک]] تێکەڵ بکرێت. ئەم ڕۆژنامەیە یەکەم چاپی لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٤٤ دەرچووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|پاریس|سیاسەت|دەیەی ١٩٤٠|ڕووداوە بەردەوامەکان|ڕۆژنامەوانی}} {{پۆلی کۆمنز|Le Monde}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} fq3v6px3to1ocp28qbxenjnv6c70v73 0 243100 1585965 1584357 2026-05-21T19:42:01Z 1silent scientist 51740 1silent scientist پەڕەی [[یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ئینتیقالی]]ی گواستەوە بۆ [[یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ڕاگوزەر]] 1584357 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی ئینتقالی''' دەستوورێکی کاتیی بوو لە [[عێراق]] لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٤ لەلایەن [[ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق]]ەوە واژوو کرا و لە ٢٨ی [[حوزەیران|حوزەیرانی]] ٢٠٠٤ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە دوای گواستنەوەی سەروەری عێراق لە [[ھاوپەیمانیی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق|دەسەڵاتی ھاوپەیمانی یەکگرتووەوە]] بۆ حکوومەتی کاتی عێراق، کە ھێزەکانی داگیرکەر بە حکوومەتێکی خاوەن سەروەرییان دەزانی. [[دەستووری عێراق|دەستووری ھەمیشەیی عێراق]] جێگەی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی گرتەوە دوای ئەوەی دەنگدانی گشتی بۆ پەسەندکردنی ڕەشنووسی دەستوورەکە لە ١٥ی [[تشرینی یەکەم|تشرینی یەکەمی]] ٢٠٠٥ ئەنجامدرا. == بەستەرە دەرەکییەکان == * دەقی تەواوی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی ئینتقالی[http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/middle_east_news/newsid_3538000/3538185.stm] {{تووڵی دەروازە|عێراق|یاسا|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:یاسا لە ٢٠٠٤]] [[پۆل:حکوومەتی عێراق]] [[پۆل:شەڕی عێراق]] [[پۆل:سیاسەتی عێراق]] dnd04lrjj6tcrut4a5cn0zccg0fxbpd 1585967 1585965 2026-05-21T19:42:34Z 1silent scientist 51740 بەکوردیکردن. 1585967 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی ڕاگوزەر''' دەستوورێکی کاتیی بوو لە [[عێراق]] لە ٨ی ئازاری ٢٠٠٤ لەلایەن [[ئەنجومەنی حوکمڕانی عێراق]]ەوە واژوو کرا و لە ٢٨ی [[حوزەیران|حوزەیرانی]] ٢٠٠٤ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە دوای گواستنەوەی سەروەری عێراق لە [[ھاوپەیمانیی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق|دەسەڵاتی ھاوپەیمانی یەکگرتووەوە]] بۆ حکوومەتی کاتی عێراق، کە ھێزەکانی داگیرکەر بە حکوومەتێکی خاوەن سەروەرییان دەزانی. [[دەستووری عێراق|دەستووری ھەمیشەیی عێراق]] جێگەی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی گرتەوە دوای ئەوەی دەنگدانی گشتی بۆ پەسەندکردنی ڕەشنووسی دەستوورەکە لە ١٥ی [[تشرینی یەکەم|تشرینی یەکەمی]] ٢٠٠٥ ئەنجامدرا. == بەستەرە دەرەکییەکان == * دەقی تەواوی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەتی عێراق بۆ قۆناغی ئینتقالی[http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/middle_east_news/newsid_3538000/3538185.stm] {{تووڵی دەروازە|عێراق|یاسا|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:یاسا لە ٢٠٠٤]] [[پۆل:حکوومەتی عێراق]] [[پۆل:شەڕی عێراق]] [[پۆل:سیاسەتی عێراق]] 2thlvbz5ubur3822qva702hjj4gj2w2 0 244188 1585976 1533537 2026-05-21T20:26:08Z 1silent scientist 51740 1585976 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس.jpg|وێنۆک|كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس]] '''كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس''' هونه‌رمه‌ند و نووسه‌ر كامه‌ران حاجی ئه‌لیاس -له‌ساڵی 1965 له‌ شاری [[ڕەواندز]] له‌ دایك بووه‌ له‌ ساڵی 1993 په‌یمانگه‌ی هونه‌ره‌جوناكانی به‌غدای به‌شی شانۆی ته‌وا كردووه‌ له‌ ساڵی 2007 كۆلیژی هونه‌ری له‌ [[مووسڵ]] ته‌واو كردوه. سه‌ره‌تایی ده‌ست پێكردنی له‌ بواری شانۆ بۆ ساڵی 1978 ده‌گه‌ڕێته‌وه له‌سه‌ر ده‌ستی هونه‌رمه‌ند مامۆستا (زرارمحه‌مه‌د مسته‌فا)‌ كاتێ وه‌كو ئه‌كته‌ر به‌شداری كرد له‌ ئۆپه‌رێتی (خۆراگرتی تا سه‌ركه‌وتن)كردوه‌له‌هۆڵی قوتابخانه‌ی پاشای گه‌وره‌ له‌ رواندز نمایش كراوه‌ له‌وساته‌وه‌ تاوه‌كو ئێستا له‌كاری هونه‌ر‌ی به‌رده‌وامه‌. كارو چالاكییه‌كانی ناوی هه‌ندێ له‌به‌رهه‌مه‌كانی (شانۆگه‌ری، سینه‌ما، زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی و رادیۆیی) به‌شداری كردوه‌ وه‌كو ئه‌كته‌ر و ده‌رهێنان‌: خۆراگرتن تاسه‌ركه‌وتن ، هاوارێك له‌ فه‌ڵه‌ستین، كه‌زۆر هات قه‌واڵه‌ به‌تاڵه‌، نهێنی پیشه‌، بانێكه‌و دووهه‌وا، ئه‌و پیاوه‌ی مه‌رگ لێ سه‌ڵمییه‌وه، شاری ئه‌وین، نه‌فرت لێكراو، مه‌رگی به‌خته‌وه‌ری ، ئۆدیب پاشا، زمبیل فرۆش، رۆژانی گوڵ ره‌نگ، تابلۆ، یارییه‌كی شکسپیر، ژه‌نراڵ، پانۆرامای شاره‌كه‌م،له‌دایك بوون ، خه‌نده‌ی گورگ، خۆر، ژوان، فێربوون، ئۆتۆلیۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، كورسی دانپیانان، مقام ئیبراهیم وه‌ سه‌فیه‌، ختوه‌خارج مكان، هێما سه‌راتاكانی دۆزخ، هه‌موو عتره‌كانی عه‌ربستان،مێوه‌ خۆشه‌كه‌، هێله‌سپییه‌كان، هه‌نسكی مێژوو، فرمێسكی بێخاڵ، هه‌ڵبجه‌ قامه‌تێكی خۆڵه‌مێش،گۆرانی چایكا،ووڵاتێ له‌ ئاگر،غه‌واره، ژوانی كه‌مانجه‌،كاوه‌ی ئاسنگه‌ر، سه‌لاحه‌ددینی ئه‌یوبی.''' <ref>https://www.kurdistan24.net/ckb/story/213885-%D9%87%D9%87%E2%80%8C%D9%88%D9%84%DB%8E%D8%B1...-%D8%B3%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%86%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%87%E2%80%8C%D9%84%D8%A7%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A6%D9%87%E2%80%8C%DB%8C%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%83%D8%B1%DB%8E%D8%AA</ref> سه‌رپه‌رشتی زیاتر له‌ (40) تێزی قوتابیانی به‌شی شانۆ په‌یمانگه‌ی هونه‌ره‌ جوانه‌كانی هه‌ولێری كردوه. كاره‌كانی له‌ رواندز، سۆران، چۆمان، هه‌ولێر ، دهۆك ، به‌غدا، ده‌ره‌وی ووڵات نمایش كراوه‌. ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دامه‌زراندنی تیپی هونه‌ی رواندز بووه‌. ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دامه‌زراندنی تیپی شانۆڤان بووه‌. ئه‌ندامی ده‌سته‌ی دامه‌زراندنی تیپی گه‌نج بۆ شانۆ بووهه‌. ئه‌ندامی كۆمه‌ڵه‌ی هونه‌رو وێژه‌ی كوردی [[ڕەواندز]]،[[ھەولێر]] بووه‌. ئه‌ندامی تیپی هونه‌ر‌ی هه‌ولێر بووه‌. پێنج كتابی به‌ناوه‌كانی (1- ته‌خته‌ی شانۆ،2- شانۆی قوتابخانه‌یی3- له‌گه‌ڵ شانۆدا<ref>https://chra.tv/%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D9%87%D9%87%E2%80%8C%D9%85%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8E%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%DB%8C-%D8%A6%D9%87%E2%80%8C/</ref>،4- قه‌یرانی شانۆ له‌ نێوان وه‌رزاره‌تی رۆشنبیری و شانۆكاران،5- گرنگی ده‌ق له‌ پرۆسه‌ی نمایشی شانۆی و چه‌ند بابه‌تێكیتر) چاپ كردووه‌ له‌ ئێستادا دووه‌ كتابی تریشی ئاماده‌ییه‌ بۆ چاپكردن به‌به‌رده‌وامی له‌بواری شانۆ و دراما له‌ گۆڤاره‌كان و رۆژنامه‌كان ده‌نوسێ. -له‌ ساڵی ١٩٨٣-١٩٨٨ وه‌كو پێشمه‌رگه‌ی شار له‌ رێكخستنه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌ران كوردستان خه‌باتی كردوه‌ له‌ شاری ڕواندز.. <ref>https://kurdistantv.net/ku/news/181073</ref> به‌شداری چه‌ندین فیستڤاڵی شانۆی كردوه‌ وه‌كو: - فیستیڤاڵی شانۆی لاوان له‌ دهۆك ساڵی 1988. - فیستیڤاڵی شانۆ له‌ [[ھەولێر]] ساڵی 1987. - فیستیڤاڵی حه‌قی شبلیی نۆیه‌م له‌ به‌غدا ساڵی 1992. - ڤیستیڤاڵی وه‌زاره‌تی رۆشه‌نبیری هونه‌ری شانۆ ساڵی 1998. - فیستیڤاڵی وه‌زاره‌تی رۆشنبیری هونه‌ری شانۆ ساڵی 2001. - به‌شداری سه‌ر‌جه‌م فیستڤاڵه‌كانی په‌یمانگه‌ی هونه‌ره‌جوانه‌كانی به‌غدای كردوه‌ (1988-1993). تاوه‌كو ئێستا چه‌ندین جار خه‌ڵاتی رێزلێنانی وه‌ر‌گرتووه‌. ئه‌و شوێنانه‌ی كاری تیاكردوه‌: - مامۆستای به‌شی شانۆی په‌یمانگه‌ی هونه‌ره‌ جوانه‌كانی هه‌ولێر. - بڕیار ده‌ری به‌شی شانۆی په‌یمانگه‌ی هونه‌ره‌ جوانه‌كانی هه‌ولێر. - سه‌رۆكی به‌شی شانۆی په‌یمانگه‌ی هونه‌ر جوانه‌كانی هه‌ولێر. - به‌رپرسی چالاکی قوتانخانه‌كانی [[ھەولێر]] . - سكرتێری سه‌ندیكاری هونه‌رمه‌ندانی كوردستان لقی [[ھەولێر]] . - ئه‌ندامی ده‌سته‌ی نووسه‌رانی گۆڤاری (هونه‌ری نوێ) بووه‌ كه‌ له‌ وه‌زاره‌تی رۆشه‌نبیری ده‌رده‌چوو‌. - ده‌رهێنه‌ری سه‌رجه‌م به‌رنامه‌كانی (راسته‌وخۆ و تۆمار) له‌ به‌شی منداڵان بووه‌ له‌ تیڤی زاگرۆس، وه‌كو ده‌رهێنه‌ری به‌شی دۆبلاژ هه‌ر له‌ تیڤی زاگرۆس كاری كردوه‌. - ئێستا سه‌رپه‌شتیاری په‌روه‌رده‌ی هونه‌رییه‌ له‌ په‌روه‌رده‌ی [[ھەولێر]]. == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 29jgjxrevjdbc07mlp2r7e51l0f3h11 0 244481 1586029 1536334 2026-05-22T06:06:46Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1586029 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کێلسی ئێرڤیک''' مامۆستای یاریدەدەری زمانی ئینگلیزی، نووسەری بیرمەندە لە زانکۆی ئیندیانا ساوت بێند، زانکۆیەکی حکوومی لە باشووری بێند، ئیندیانا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kelcey Ervick: Faculty & Staff: English: College of Liberal Arts and Sciences: Indiana University South Bend|ناونیشان=https://clas.iusb.edu/english/faculty/ervick.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=College of Liberal Arts and Sciences|زمان=en-US}}</ref> نووسەری شەش کتێبی خاوەن خەڵاتە. ھەروەھا کۆمیک و کارە کێشراوەکانی لە ڕۆژنامەی واشنتن پۆست، و گۆڤاری ئەمریکی ڕەمپس بڵاوکردووەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kelcey Parker Ervick, Author at The Rumpus|ناونیشان=https://therumpus.net/author/kelcey-ervick/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> گۆڤاری ئیندیاناپۆلیس<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Featured Artist: Kelcey Parker Ervick|ناونیشان=https://theindianapolisreview.com/featured-artist-kelcey-parker-ervick/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Indianapolis Review|زمان=en-US}}</ref> و چەندین بڵاوکراوەی تر. == خەڵات == کارەکانی ئێرڤیک لەلایەن کۆمیسیۆنی ھونەری ئیندیانا، پێشڕەوە نوێیەکان لەبەشی ھونەر و کارە مرۆیییەکان لە زانکۆی ئیندیانا دانیان پێنراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Individual Awardees: Sustainable Arts Foundation|ناونیشان=https://www.sustainableartsfoundation.org/awardees/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.sustainableartsfoundation.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230320143725/https://www.sustainableartsfoundation.org/awardees/|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=16 New Frontiers in Arts and Humanities grants awarded as program transitions|ناونیشان=https://news.iu.edu/live/news/26624-16-new-frontiers-in-arts-and-humanities-grants|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=news.iu.edu|زمان=en}}</ref> براوەی چەندین خەڵاتە وەکوو (Meijer Visiting Writer) ڕێزلێنانێک و ناسینەوەیەک لەلایەن زانکۆی مشیگن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Meijer Visiting Writers Series hosts Kelcey Ervick|ناونیشان=https://www.cmich.edu/news/details/meijer-visiting-writers-series-hosts-kelcey-ervick|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.cmich.edu|زمان=en}}</ref> ئێرڤیک لە چەندین زانکۆدا سیمیناری پێشکەش کردووە، لەوانە زنجیرەی خوێندنەوە و نووسینی داھێنەرانە لە بەشی ئینگلیزی لە زانکۆی نۆتردام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dame|یەکەم=Marketing Communications: Web {{!}} University of Notre|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Creative Writing Reading Series ft. Kelcey Ervick|ناونیشان=https://english.nd.edu/news-events/events/2023/01/25/creative-writing-reading-series-ft-kelcey-ervick/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Department of English|زمان=en}}</ref> بڵاوکراوەی (The keeper) لە ساڵی ٢٠٢٣ خەڵاتی کتێبی ئۆھایۆنای پێبەخشرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ohioana Awards {{!}} Ohioana Library|ناونیشان=https://www.ohioana.org/programs/ohioana-book-awards/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ohioana.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121014340/https://www.ohioana.org/programs/ohioana-book-awards/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فیلمی لەلایەن خاوەنەکەیەوە بۆ فرۆشتن وەک یەکێک لە کۆتایییەکانی باشترین کتێبەکانی ئیندیانا ناسێنرا، ھەروەھا وەک براوەی خەڵاتی کتێبی نەوەی داھاتووی ئیندی بۆ کورتە چیرۆکی خەیاڵی. == کارەکان == * لەلایەن چاپخانەی ڕۆز میتال ڕێبەر بۆ ئەدەبیاتی گرافیک، ٢٠٢٣، لەگەڵ تۆم ھارت دەستکاری کراوە. * گۆڵپارێز: تۆپی پێ، من و ئەو یاسایەی ژیانی ژنانی گۆڕی، ٢٠٢٢، لەلایەن ئەڤێری/پێنگوین ڕاندۆم ھاوسەوە بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Keeper by Kelcey Ervick: 9780593539187 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/705548/the-keeper-by-kelcey-ervick/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=PenguinRandomhouse.com|زمان=en-US}}</ref> * ژیانی تاڵی بۆژێنا نمکۆڤا، ٢٠١٦، لەلایەن چاپخانەی ڕۆز میتالەوە بڵاوکراوەتەوە * باڵکۆنی لیلیان: ڕۆمانێک لە ئاوی شەلال، ٢٠١٣، لەلایەن چاپخانەی ڕۆز میتالەوە بڵاوکراوەتەوە * بۆ فرۆشتن لەلایەن خاوەنەکەیەوە، ساڵی ٢٠١١، چاپخانەی کۆرە === کۆمیک و کارە نەخشێنراوەکان === * ناونیشانی نۆیەم ٥٠ ساڵ لەمەوبەر بوو بە یاسا: لێرەدا بۆچی ھێشتا گرنگە، ٢٠٢٢، واشنتۆن پۆست<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Perspective {{!}} Title IX became law 50 years ago. Here's why it still matters.|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/2022/06/19/title-ix-passed-50-years-ago-heres-why-it-still-matters/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|newspaper=Washington Post|زمان=en}}</ref> * کەوتنە داوی خۆشەویستیی گۆڵپارێز، ٢٠٢٢، ناوەندی ئەدەبی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=On Falling in Love with Goalkeeping|ناونیشان=https://lithub.com/on-falling-in-love-with-goalkeeping/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Literary Hub|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ فیلمی ساوت بێند: خانمانی بۆکسینگ، ٢٠٢٠، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Welcome to South Bend: The Lady Boxers|ناونیشان=https://therumpus.net/2020/02/04/welcome-to-south-bend-the-lady-boxers/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121013114/https://therumpus.net/2020/02/04/welcome-to-south-bend-the-lady-boxers/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: شیعری ساوت بێند، ٢٠٢٠، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Welcome to South Bend: The Poetry of South Bend|ناونیشان=https://therumpus.net/2020/01/14/welcome-to-south-bend-the-poetry-of-south-bend/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * خووی ھونەر: ساڵێکی تری نیگارکێشانی ڕۆژانە، ٢٠١٩، لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=The Habit of Art: Another Year of Daily Painting|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/12/31/the-habit-of-art-another-year-of-daily-painting/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: کۆتایی ھەفتەیەک لەگەڵ لێوارەکانی لێواری پێڵاو، ٢٠١٩، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome To South Bend: A Weekend with the Boot Edge Edges|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/12/03/welcome-to-south-bend-a-weekend-with-the-boot-edge-edges/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: کاتێک مۆسیقای وڵات ھاتە شار، ٢٠١٩، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: When Country Music Came to Town|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/11/12/welcome-to-south-bend-when-country-music-came-to-town/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: چیرۆکێکی خۆشەویستی، ٢٠١٩، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: A Love Story|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/10/22/welcome-to-south-bend-a-love-story/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121013115/https://therumpus.net/2019/10/22/welcome-to-south-bend-a-love-story/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: یارمەتیدانی دارایی کۆمپانیای studebaker، ٢٠١٩، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: Bail Out Studebaker|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/10/01/welcome-to-south-bend-bail-out-studebaker/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: تۆپی پێی نۆتردام، ٢٠١٩، لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: Notre Dame Football|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/09/10/welcome-to-south-bend-notre-dame-football/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: چۆن ناوت بگۆڕیت لە ئیندیانا، ٢٠١٩، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: How to Change Your Name in Indiana|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/08/20/welcome-to-south-bend-how-to-change-your-name-in-indiana/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: کڕەشە ئەدەبییەکەی ئێستام، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: My Current Literary Crush|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/08/06/welcome-to-south-bend-my-current-literary-crush/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121013115/https://therumpus.net/2019/08/06/welcome-to-south-bend-my-current-literary-crush/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: چۆن لە ئەرکی دەستەی لێژنەی بڕیاردان دەربچیت، ٢٠١٩، کە لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ervick|یەکەم=Kelcey Parker|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Welcome to South Bend: Mr. Answerpants|ناونیشان=https://therumpus.net/2019/07/09/welcome-to-south-bend-mr-answerpants/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Rumpus|زمان=en-US}}</ref> * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: بەڕێز پانتۆڵی وەڵام، ٢٠١٩، لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە * بەخێربێن بۆ ساوت بێند: لەسەر نەخشە، ٢٠١٩، لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە * خوایە گیان، ئەوەندە ماوە، ساڵی ٢٠١٩، لە ڕۆژنامەی باوەڕداردا بڵاوکراوەتەوە * خووی ھونەر: ساڵێک لە نیگارکێشانی ڕۆژانە، ٢٠١٨، لە ڕۆژنامەی دە ڕەمپس بڵاوکراوەتەوە * ھونەرمەندی دیاریکراو: کێلسی ئێرڤیک. پێداچوونەوەی ئیندیاناپۆلیس == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|ھونەرەکان|||}} [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] f9ioj2ov09qjjnq25777se1st2ymhr5 0 245319 1585869 1585609 2026-05-21T12:06:31Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585869 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = قەشقایی | image = A Qashqai child.jpg | total = {{circa|٣٠٠٫٠٠٠–٢٫٠٠٠٫٠٠٠}} | total_ref =<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Arakelova |یەکەم١=Victoria |سەردێڕ=On the Number of Iranian Turkophones |journal=Iran and the Caucasus |ڕێکەوت=٢٠١٥|بەرگ=١٩|issue=3 |پەڕە=٢٧٩|وتەگێڕانەوە=The main body of the Iranian Turkophone mass generally consists of two parts: proper Turkic groups—the Turkmen (from 0,5 to 1 million), partially the Qashqays (around 300,000), as well as Khalajes (currently Persian-speakers living in Save, near Tehran); and the Turkic-speaking population of the Iranian origin, predominantly the Azaris, inhabiting the north-west provinces of Iran roughly covering historical Aturpātakān.|doi=10.1163/1573384X-20150306}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|بڵاوکەرەوە=Yale University|سەردێڕ=Transformations of Middle Eastern Natural Environments: Legacies and Lessons|ڕێکەوت=١٩٩٨|پەڕە=٥٩|وتەگێڕانەوە=the Qashqa'i are members of a tribal confederacy of some 800,000 individuals}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Potter |یەکەم١=Lawrence G. |سەردێڕ=Sectarian Politics in the Persian Gulf |ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |پەڕە=٢٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٧٧٢٦-٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=50pRBAAAQBAJ&pg=PA290 |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> | popplace = [[باشووری ئێران]]، [[ناوەندی ئێران]] | langs = [[زمانی قەشقایی]]، [[زمانی فارسی]] | rels = [[شیعە]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Adamec |یەکەم١=Ludwig W. |بەستەری نووسەر١=Ludwig W. Adamec |سەردێڕ=Historical Dictionary of Islam |ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٢٢-٧٧٢٤-٣|پەڕە=٥١٥|edition=3}}</ref> | related = [[لوڕ]] و [[کورد]]، [[عەرەب]]، ئەوانی تر: [[گەلانی تورک]] بە تایبەتی ''تورکەکانی چوارمەحاڵ'' | native_name = | native_name_lang = }} '''گەلی قەشقایی''' (بە [ɢæʃɢɒːˈjiː] دەخوێندرێتەوە؛ [[فارسی]]: قشقایی) کۆمەڵە [[ھۆز|خێڵێکی]] یەکگرتووی دانیشتوویی وڵاتی [[ئێران]]ن، کە زۆربەیان بە ڕەچەڵەک [[گەلانی تورک|تورکن]]، ھەروەھا چەند ھۆزێکی [[لوڕ]]یی [[کورد]]ی و و [[عەرەب]]ی لەخۆ دەگرن. نزیکەی سەرجەمیان بە [[زمانی تورکی]]ی ڕۆژاوایی، کە بە [[زمانی قەشقایی]] ناسراوە قسە دەکەن، و [[زمانی فارسی]]یش لە کاتە فەرمییەکاندا بەکار دەھێنن. قەشقایییەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لە پارێزگاکانی [[پارێزگای فارس|فارس]]، [[پارێزگای خووزستان|خوزستان]]، [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد|کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]]، [[پارێزگای بووشێھر|بووشێھر]] و باشووری [[پارێزگای ئەسفەھان|ئەسفەھان]] دەژین، بەتایبەتی لە دەوروبەری شارەکانی [[شیراز]] و فەیروزئاباد لە فارس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran – Nomadic Society|ناونیشان=https://countrystudies.us/iran/51.htm|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=countrystudies.us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Qashqai People; Original Nomadic Pastoralists Of Iran|ناونیشان=https://ifpnews.com/qashqai-people-original-nomadic-pastoralists-iran/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ifpnews.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231209134055/https://ifpnews.com/qashqai-people-original-nomadic-pastoralists-iran/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرینەی خەڵکی قەشقایی لە بنەڕەتدا کۆچەری بوون، بارودۆخی نیشتەجێبوونی زۆرەملێی قەشقایییەکان لە ساڵانی ١٩٦٠ەکان بە شێوەیەکی بەرچاو لەژێر فشاری [[شانشینی پەھلەوی|حوکومەتدا]] زیادی کرد، حوکومەت خانووبەرەی بۆ ئەو کەسانە دروست دەکرد تا لە یەک شوێن نیشتەجێ ببن و چیتر بڵاو نەبنەوە؛ تا دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]]، حوکومەت پارێزگاری لەو قەشقاییانە کرد کە بە شێوازی ژیانی کۆچبەری دەژین و نیشتەجێبوونی زۆرەملێیان لەسەر نەما.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eshaghian|یەکەم=Navid|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Qashqai People; The Last Nomads Of The Persian Empire|ناونیشان=https://medium.com/@eshaghiannavid5/qashqai-people-the-last-nomads-of-the-persian-empire-34fda20834ed|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Medium|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٠|سەردێڕ=The Qashqa'i of Iran {{!}} Cultural Survival|ناونیشان=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/qashqai-iran|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.culturalsurvival.org|زمان=en}}</ref> == کلتوور == [[پەڕگە:Interieur tente kachkai.jpg|وێنۆک|نێو چادرێکی ھۆزی قەشقایییەکان]] قەشقایییەکان کۆچەری شوانکارەن، پشت بە چاندن و ئاژەڵ بەخێو کردن دەبەستن. جل و بەرگی فۆلکی کۆن لەبەر دەکەن کە شێوازەکەی زۆر لە [[جلی کوردی|جلوبەرگی کوردی]] دەچێت و ژنانیش ھەندێکیان باڵاپۆشی فارسیی باو لەبەر دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=mshiva|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=RITUAL AND SOCIAL DRAMA – Qashqai.net|ناونیشان=http://qashqai.net/ritual-and-social-drama-among-the-qashqai/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref> === فەرش و چنین === قەشقایییەکان بە فەرشی ''پایل'' و بەرھەمەکانی تری چنین بە ناوبانگن. ھەندێک جار لەو فەرشانە بە ''شیراز''ی ناو دەھێندرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Carpet Wiki: Shiraz Persian rugs {{!}} Origin & Facts|ناونیشان=https://www.carpet-wiki.com/persian-rugs/shiraz/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.carpet-wiki.com}}</ref> چونکە [[شیراز]] لە ڕابردوودا بازاڕی سەرەکی ساغکردنەوەی بەرھەمی قەشقایییەکان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Qashqai people: Meeting authentic nomads of Iran – Against the Compass|ناونیشان=https://againstthecompass.com/en/qashqai-people-iranian-nomads/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is a Qashqai Rug? {{!}} Meaning, History and Expert Guide|ناونیشان=https://www.paradiseorientalrugs.com/qashqai-rugs|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Paradise Oriental Rugs|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Qashqai people}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:ئێرانییەکان]] [[پۆل:زمانی تورکی]] [[پۆل:جوگرافیای ئێران]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] rwthe202i0n4zuoyaygbjfpw0xzrw0b 0 248006 1585914 1585728 2026-05-21T17:01:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:فەلسەفە|فەلسەفە]] 1585914 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[فیزیکی تیۆریک]]دا، '''تیۆریی بواری کوانتۆمی''' چوارچێوەیەکی تیۆریکە کە [[تیۆریی بواری کلاسیک]]، [[ڕێژەییی تایبەت]] و [[مێکانیکی کوانتۆم|میکانیکی کوانتۆمی]] لێک دەدات.<ref name="peskin">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=پێسکین|یەکەم١=مایکڵ|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=i35LALN0GosC|سەردێڕ=An Introduction to Quantum Field Theory|دوایین٢=Schroeder|یەکەم٢=D.|بڵاوکەرەوە=Westview Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠١-٥٠٣٩٧-٥|بەستەری نووسەر=مایکڵ پێسکین}}</ref>{{rp|١١}} تیۆریی بواری کوانتۆمی بۆ دروستکردنی مۆدێلی فیزیکیی [[تەنۆکەی ژێرگەردیلەیی|تەنۆکە ژێرگەردیلەیییەکان]] لە [[فیزیکی تەنۆکەکان]]دا و مۆدێلی [[نیوەتەنۆکە]]کان لە [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیکی ماکەی چڕدا]] بە کار دەھێنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Quantum field theory|تیۆریی بواری کوانتۆمی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|ماتماتیک|فەلسەفە}} [[پۆل:تیۆریی بواری کوانتۆمی]] [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] [[پۆل:فیزیکی ماتماتیکی]] ovd40gij5w9eas23a9jzrc2nj7v546e 4 248751 1585931 1565247 2026-05-21T17:34:54Z Hivja 64112 1585931 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == سەری داتابۆکس == {{atopg | status = | result = }} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ، @[[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ، @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ، @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ، وە ئەوانی تریش. پێم باشە کە سەری داتابۆکس ڕەنگی لەسەر نەمێنێت، و بەشێوەیەکی ساددە دەربکەوێت، ئاوا جوانییەکی زۆرتر بە وتارەکە دەدات بەڕای من. ڕای ئێوە چییە لەسەری لادانی ڕەنگەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:١٧، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ئەو رەنگەی سەر ناونیشانی وتارەکە پێم وایە خراپ نییە و جوانە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٤:٤٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: دەزانم خراپ نییە، بەڵام نازانم وک بڵێی جوانترە بۆکسی زانیاریدان هەموویان یەک بن، نەک هەنێکی ڕەنگی نەبێت و هەنێکی هەیبێت. بۆیە دەڵێم هەمووی ساددە بن جوانترە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:٥٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] خۆی ناوەکە دەکەوێتە ناو چوارچێوەکەوە بۆیە جوانیەکەی پێی دەبەخشێت ئەگەر بچێتە دەرەوەی چوارچێوەکە لەوەیە جوان نەبێت،بەلام لەگەڵ ئەوەش ئەگەر هەمویان یەک بن ئەوە خراپ نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٦:٠٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: گەر بزانم ناوەکە دەچێتە دەرەوەی چوارچێوەکە، ئەوا منیش پێم جوان نەدەبوو، بەڵام هەڵە نەبم لە چوارچێوەکە دەرناچێت. ئەوەیان کاک ئارام دەیزانێت، و ڕەنگە دواتر لێدوانی خۆی بدات. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٠٧، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] داتا بۆکسەکان، ئەوانەی ڕەنگیان لەسەرە هی ویکیدراوە، گەر بۆلسی ویکیدراو نەهێڵرێت، ئەوا ئەو کێشەیە نامێنێت [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏١٧:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەس وەڵای زۆر جوانە، هەقە هەر بیکەین بە یاسا بۆ سندوقی هەموو وتارێک دابنرێت [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏١٧:٢٠، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]]: لە قسەکەی سەرەوەت تێنەگەیشتم ڕاستییەکەی. بەس نابێت بکرێت بە یاسا، چونکە بۆ وتاری باش و وتاری هەڵبژێردراو نابێت داتابۆکس بەکاربەرین، شتێکی جوان نابێت بۆ کێش و باڵی وتارەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٧:٢٧، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::: خۆزگە ئەم باسانە لە جێگەی دروستی خۆیان ([[وتووێژی داڕێژە:Databox]]) دەکران. گەر ویستتان ڕەنگەکە لادەن، بانگم بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] گەر ئەوەی تۆ دەیڵێیت گەر بۆ داتا بۆکس بێت لەگەڵتم، بەڵام گەر بۆ بۆکسی زانیاری بێت من ڕازی نیم [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]]: ئەوەی من دەیڵێم پەیوەندی تەنھا بە داتابۆکس هەیە، نەک بۆکسەکانی تر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٠:٣١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::پشتگیەیت دەکەم @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، هەندێک جاریش وشە ڕەنگ کراوەکان لە ناوەڕاستدا ناوەستێت دێتە لای دەستە ڕاست، تکایە ئەوەش چاک بکەن [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٢٢:١١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::سپاس بۆ لێدوانەکان، ئەوانە کاک ئارام دەیزانیت. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: کاکە ئەوە Kurd2021یش دەڵێت شتێکی خراپ نییە، واتا پێی باشە، هەروەها Aroش دەڵێت لەگەڵتانم. جا ئەگەر بتوانیت ڕەنگەکە لابدەیت باشەبێت. لەشت ساغ. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٨:٣٥، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::: {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٥١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ڕێنماییی کاتی بارکردنی پەڕگە لە ویکیمیدیا کۆمنز == {{atopg | status = | result = }} سڵاو لە {{وب|Calak|Kushared|Pirehelokan|Tessla|Sakura emad|Serchia}}، و لە {{وب|-Haryad}} و {{وب|Épine}} کە تاکە دوو بەکارھێنەرن بەشدارییان لە بەکوردیکردنی [[:پەڕگە:Licensing tutorial ckb.jpg]] کردووە. ویستم بڵێم کە ئەمڕۆ ڕێنمایییەکانی جادووگەری بارکردنی کۆمنزم دانا و ئێستا کاتێک لە [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ئێرە] پەڕگەیەک بار دەکەیت، ڕێنمایییەکان بە کوردی پیشان دەدرێت. [[:پەڕگە:Licensing tutorial ckb.svg]] پەڕگە نوێیەکەیە. ئێوەم تەنیا بۆ ئەوە بانگ کرد تا پێم بڵێن کە دەتانەوێ چی بە چی بگۆڕین چونکە ھەر من پەڕگەکەم بە پاشگری ai لایە و بەداخەوەش ناتوانین لە کۆمنز دای نێین. ئەوەتان لەبیر نەچێت کە دەقەکانی نێو پەڕگەکە دەستکاری ناکرێ (مەگەر لە سەرەتاوە دەستکاریی بکەیتەوە) چونکە لەبەر کێشەی ڕێندەرکردن دەبایە ئیللا و بیللا دەقەکانم بکردایەتە شەیپ. ئەم کێشەیە لە عەرەبی و فارسییەکەش ھەیە. بۆ ئێستا شێوازی ئەمیریمان داناوە کە بەڕاستی زۆر بچووکە و ئاسان ناخوێنرێتەوە. بیکەین بە چی؟ وەرگێڕانەکان ھەر ئەوانەی پەڕگە کۆنەکەیە، بەس یەک تۆز گۆڕانکاریی بچووکم تێیدا کردووە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:٥٧، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) : کاک {{وب|Halbast1}} تۆش سێ ساڵ پێش ئێستا [//ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی_٦&oldid=773399#ویکیمیدیا_کۆمنز لەسەر پەڕەی لێدوانەکەم و لێرە] داوای ھەمان شتت کرد. باوەڕ بکە لەو کاتەوە وێنەکە لەسەر شاشەی کۆمپیوتەرەکەم بووە، بەس ئەمڕۆ توانیومە خەریکی بم. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٣:٣٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::{{وب|Aram}}، دەست خۆش ئارام. پەڕگەکە جوانە. دوو شت. یەک، بڕێک وشە وەک نەرمامێرەکان، کۆمیکەکان، تەلەڤزیۆنییەکان و... وەھا دیارە دەڵێی مەودایەک کەوتووەتە نێوان ە و کانەکە (کۆمیکە کان، نەرمامێرە کان و...). ئیتر نازانم ئەوە فۆنتەکە وەھای لێ دەکا یان سپەیسە. دوو، لە سەرەتای نووسراوەکەدا نووسراوە بە '''ھاوبەشیپێکردنی''' ئیشەکانت... ناکرێ ھەر بنووسین بە ھاوبەشکردنی ئیشەکانت؟ ھەر ئەو مەعنایە نادات؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٣:٤٦، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::: {{وب|Pirehelokan}} زۆر سپاس! بۆ یەکەم تێبینیت، دروستە و بگرە ئەو وشانەشی کە بە «کە» دەست پێ دەکەن، وا دیارن کە دوو سێ بۆشایییان لە بەردەم بێ، بەس وەڵا ئەو کێشەیە ھینی ئەمیری خۆیەتی و زیاتر لە یەک بۆشاییم دانەناوە. بۆ دووەمیش بەرێوەڵا، بۆ ناکرێ، بەسەر چاو و دەیگۆڕم. بۆ فۆنتەکە بەڕاستی دەبێ بیگۆڕین. پێشنیاری چی دەکەن؟ بە ڕای من شتێ باشە کە پێچاوپێچ بە نووسینەکان نەکات و شتێکی گۆشە ڕێک بێت تا بتوانرێ بخوێنرێتەوە و بێجگە لەوەش دەبێ مۆڵەتەکەی ئازاد بێ تا بتوانین بەکاری بێنین. نازانم، من خۆم Adobe Arabic یان Noto Kufi Arabic پێشنیار دەکەم. ئێوە چی دەڵێن؟ ئینجا سپاسیش بۆ گرنگیدانتان بەم باسە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٤٨، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وابزانم فۆنتەکانی گووگڵ فۆنتس ھەموویان ئازادن. ئەتوانین ئەوانە بەکاربھێنین. —[[:بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #041721; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #041721; text-decoration-color: #041721;">'''ھەڵبەست'''</span>]] _{([[:لێدوانی بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #A2D2FF; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #A2D2FF; text-decoration-color: #A2D2FF;">لێدوان</span>]])} ‏١٢:١٨، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::: {{وب|Pirehelokan|Halbast1}} پەڕگەکەم نوێ کردەوە و لەمەیان کەڵکمان لە «Noto Kufi Arabic» وەرگرت. بزانن چۆنە. وەک پێشتر وتمان ناتوانرێت پەڕگەکە دەستکاری بکرێت بەڵام ئەوەی پێی خۆش بێت دەتوانێت پەرگەکە بە پاشگری «ai» لە [https://drive.google.com/drive/folders/19yPmSj7YpAVSHFtDbjIjf2Kk1_Sa4BPQ?usp=sharing گووگڵ دڕایڤ] داگرێ و دەستکاریی بکات. ھەمووان دەتوانن دەستکاریی بکەن، بەڵام تکایە دوای ئەوەی پەڕگەی نوێتان بار کرد، بە ناونیشانی «Licensing tutorial ckb 2.ai»، بە بەستەری گووگڵ دڕایڤەکەشی زیاد بکەن، بەڵام تکایە ھیچ مەسڕنەوە. ھەمان ئەمانەم لە وەسفی پەڕگەکە نووسیوە (گەر نەسڕدرێتەوە). سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٣٢، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :::: سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، دەست خۆش بێت زۆر جوانە، دواتریش ئەتوانین بۆ پەڕگەی تریش (ئەگەر بەکوردی بکرێت) سوود لەو فۆنتە ببینین؟ ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٤٥، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::: سڵاو {{وب|-Haryad}} بەڵێ و پێم وایە فۆنتەکانی گووگڵ ئازادن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٤٨، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::ئەگەر بکرێت وەکو فۆنتی ئەمیری، بۆ ڕووکاری ویکیپیدیا زیای بکەیت زۆر چاک ئەبێت. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٣٥، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::: {{وب|-Haryad}} بۆ ئەوە دەبێت کۆمەڵگە یەکدەنگ بن لەسەری. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == خاچپەرستن == {{atopg | status = | result = }} سڵاو لەھەمووان دەمەوێ لێرە بابەتێک یەکلایی بەکەمەوە کە لە ویکیپیدیا زۆر بەکاردێت و بەکارھاتووە و [[وتووێژ:شەڕەکانی خاچپەرستی#ناو 2|لێرەش]] باسم لێوە کرد بەڵام لەبەر ئەوەی گۆڕانکارییەکە پەیوەندی بە گشت ویکیپیدیاوە ھەیە بۆیە پێم باش بوو تا سێ ڕۆژی تریش بوەستم چاوەڕێی دیوەخان بکەم '''بابەتەکە''' ئەوەیە ل مەسیحییەت خاچ ناپەرسترێ پەرستنی خوودی خاچ وەکوو خاچەکە تاوانە لە مەسیحییەت و دەرچوونە لە مەسیحییەت بەڵکو خاچ وەک نیشانەیەک بۆ عیسای مەسیح بەکاردێت بۆ ئەمەش چەن بەڵگەیەک لە خودی کتێبی پیرۆز دەھێنمەوە :'''بەڵگەکان:''' :کتێبی پیرۆزی یۆحەنا بەشی چوار ئایەتی 24: {{گل|خودا ڕۆحە و پێویستە ئەوانەی دەیپەرستن بە ڕۆحی پیرۆز و ڕاستی بیپەرستن.»}} ئەم ئایەتە تیشک دەخاتە سەر گرنگی پەرستنی ڕۆحی و ڕاستی، کە هەندێک لە مەسیحییەکان وەک بیرخستنەوەیەک لێکدەدەنەوە کە پەرستن دەبێت بەرەو خودی خودا بێت نەک شتە فیزیکیەکانی وەک خاچ. : کتێبی پیرۆز » ئیشایا » به‌شی 42 ئایەتی ھەشت: {{گل|من یەزدانم، ئەمەیە ناوم و شکۆمەندی خۆم نادەمە کەسی دیکە و ستایشم نادەمە بتە تاشراوەکان.}} :کتێبی پیرۆز » یەکەم یۆحەنا » به‌شی 5 ئایەتی 21 {{گل|ڕۆڵە خۆشەویستەکان، خۆتان لە بت بپارێزن.}} ئەمە بە ڕوونی دەڵێت خۆتان لە بت پەرستی بپارێزن کە ھەموو شتێکی فیزیکی دەگرێتەوە بە خوودی خاچەکەش گەر بۆ مەبەستی پەرستن بەکاربێت جگە لە خودا. :'''کۆتا ئایەت '''کە '''ڕوونترین شتە بۆ بەرچاوی''' '''مرۆڤ''': : کتێبی پیرۆز » یەکەم سالۆنیکی » به‌شی 1 ئایەتی 9 {{گل|چونکە خۆیان باسمان دەکەن کە پێشوازیتان لە ئێمە چۆن بووە و چۆن لە بتپەرستییەوە گەڕاونەتەوە بۆ لای خودا، تاکو خودای زیندوو و ڕاست بپەرستن}} === داواکاری === ھەموو وشە خاچ پەرستییەکان کە لە وتارەکان بەکارھاتووە و چەندین ساڵە زانیاری ھەڵە بەخەڵک دراوە تکایە بیگۆڕە بۆ خاچ-ھەڵگر / خاچھەڵگرەکان، کە بە ڕوونی دەڵێت ئەو خەڵکانە خاچ ھەڵدەگرن، و دووربە لەھەر ناو و نازناوێکی تر کە ڕوون نیە بۆ بەرچاوی خەڵک وەک خاچی و صلیبی [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٠، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) === لێدوانەکان === زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٠، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] چەند ڕونکردنەوەیەک ١. دەستەواژەی خاچپەرست موسڵمانان بۆ مەسیحیەکان بەکاریان هێناوە لەبەر چەند هۆیەک، لەوانە خۆشەویستن و بەگەورەدانان و ڕێزگرتنی زیاد لە پێویست بەشێکە لە پەرستن . ٢. هەموو نوسەرە موسڵمانەکان ئەو دەستەواژەیان بەکارهێناوە و ئێستا گۆڕینی و ڕەتکردنەوەی ستەمێکە لە هەموویان. ٣. لە ئەدەبیاتی کوردیدا شتێک نییە ناوی خاچهەڵگر بێ چونکە دەلالەت لە مەسیحیبوون ناکات وەک ئەوە وایە بڵێی قورئان هەڵگر و مەرجیش نییە موسڵمان بێ. جا بۆیە بەڕای من هەر خاچپەرست باشترە و باوترە و لەهەموو کتێبە کوردیەکانیش بەو شێوەیەیە. <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)</small> {{بنی ئەرشیڤ}} == لۆگۆی ویکیپیدیا == {{atopr | status = ئەنجام | result = {{نەکرا}}؛ باسەکە نەگەیشتە ئەنجام. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٠٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) }} بابەت: داواکاری بۆ گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی لە پەڕەی دەستپێک بە شێوەیەکی کاتی === پێشنیار === بەڕێزان، ھیوادارم لە نیازباشیی ئەم داواکارییە تێبگەن، ئەم داواکاریە دەکەم تا لە پاڵ ئەو خزمەتەی ویکیپیدیای کوردی بە خوێنەرانی کوردی دەکات ویکیپیدیا زیاتر لەبەرچاو بگیرێ و زێتر جێی خۆی بگرێت و گرنگی زیادتری پێ بدرێت، داواکاریەکەش شتێکی بچووکە گەر پەسەند بکرێت، ئەویش گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردییە لە پەڕەی دەستپێک بۆ ئاڵای کوردستان بە شێوەیەکی کاتی. لەم ماوەیەدا کۆمەڵگای کوردی ڕووبەڕووی چەندین [[ھێرشی مووشەکی بۆ سەر ھەولێر (٢٠٢٤)|ئاستەنگ]] و [[ڕۆژاوای کوردستان|ناخۆشی]] بووەتەوە، گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بە [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File%3AFlag_of_Kurdistan_on_ckb.wikipedia_logo.svg ئاڵای کوردستان] وەک پاڵپشتی بەکارھێنەران و یەکدەنگیی کورد بۆ دۆزی خۆی تەماشا دەکرێت نەک شتی تر، جیا لەوە گەر کاتی گۆڕینی لۆگۆکە و ھۆکاری گۆڕینەکەی بە ئینتەرنێت و سۆشیال میدیادا بڵاوبکەینەوە، دەتوانین ویکیپیدیا زیاتر بناسێنین و بەکارھێنەری تر لێرە کۆبکەینەوە، ڕەنگە بیرکردنەوەی زۆرێکیش دەربارەی ویکیپیدیا بگۆڕێت؛ ئەوەی من لە خەیاڵمدایە دەربارەی گۆڕینی لۆگۆکە بێجگە لە باشی ھیچی تر نییە. دەزانم ویکیپیدیا زانیارینامەیەکی تەواو گشتییە، بەڵام پێموایە گۆڕینی لۆگۆش دەکرێ لەگەڵ بنەما سەرەکییەکانی ویکیپیدیا یەکبگرێت. من بیرۆکەکەم لە [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D9%8A%D8%A9?wprov=sfla1 ویکیپیدیای عەرەبی] وەرگرتوە، کە بە بچووکترین شتێک پشتگیری ئاڵایەکی نافەرمی دەکەن، لە کاتێکدا [[کورد]] چوار ئەوەندەی گەلی [[فەلەستین|فەڵەستینە]] و لە چوار لاوە [[کێشەی کورد (ڕوونکردنەوە)|زوڵمی]] لێ دەکرێت (ئەمە دژایەتیکردن نییە و تەنێ بەراورد کردنێکە!). سوپاس بۆ تێگەیشتن لە ئامانجی ئەم داواکارییە. ئەمە نەک داواکارییەکە بۆ گۆڕینی لۆگۆ، بەڵکو بەڵگەیەکیشە لەسەر پابەندبوون بە سیاسەتەکانی ویکیپیدیا. «گۆڕانکاری لە لۆگۆی ویکیپیدیا لە پەڕەی دەستپێک، بەشێوەیەکی کاتییە، دەکرێ بۆ مانگێک، دوو ھەفتە یان ھەفتەیەک بێت، گرنگ نیشانە گرتنی ئەو ئامانجەیە کە ئێمە ھەمانە لە ویکیپیدیای کوردی» === بانگھێشتنامە === @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و بەکارھێنەرە چالاکەکانی تریش. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١١:٥٨، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) === لێدوان === سڵاو بەڕێز {{وب|Zamand Karim}} من لە ئێستادا پێم باشە بۆچوونێک و لایەنگرییەکی وام نەبێت. بەڵام داوا دەکەم ھەر کەس ئەو نووسینانەی من دەبینێت سەیرێکی «[https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Violating_the_Neutral_point_of_view_in_Arabic_Wiki ئێرە]» بکات کە سکاڵا لە دژی ئەو کردەوەی ویکیپیدیای عەرەبی تۆمار کراوە و ھەروەھا سەیرێکی «[[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٤#گۆڕینی لۆگۆ بەپێی کات|ئێرەش]]» بکات کە باسی گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردی بەپێی بۆنەکانەوە کراوە کە دژایەتیی ھەبووە. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:٤١، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سپاس بۆ ناردنی نووسینەکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەوەی ویکیپیدیای عەرەبی، وادیارە ھێشتا لە گفتووگۆدان و بڕیارێک نەدراوە تا لۆگۆکە لاببردرێت (دەمێکیشە لۆگۆکە داندراوە) بۆیەش دژایەتی کراوە کە کێشەی قووڵی دوو بەرەی جیھانە؛ لۆگۆی بۆنەکەش پێشتر ئاگاداری بووم، ئەویان ڕەنگە ناکۆکییەکی ئایینی دروست بکات، بەڵام لێرە ھەموومان کوردین و وتارەکان بە زمانی کوردی دەنووسین جا وتارەکە دەربارەی جەژنی نەورۆز بێت یان قوربان، بڕواناکەم ئەوەیان کێشە دروست بکات، چ جای دانانی لۆگۆکە بۆ ھەفتەیەک بێت!. سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٨:٥٣، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) سڵاو بەڕێز {{وب|Zamand Karim}} ئەوەی تۆ دەیڵێیت هەڵەیە بۆنەی [[نەورۆز]] یاخود [[جێژنی قوربان]] و [[جێژنی ڕەمەزان]] ئەمانە گشتگیرین و ئەمانە گشتگیەین بۆ هەموو [[کوردستان]] هەم لە [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ڕۆژاوای کوردستان]]، بەڵام ئەوەی هەوڵێر کارەساتێکی گشتگیر نییە، خێزانێک ماڵئاوای لێکردین، بەڵام [[نێچیرڤان بارزانی|سەرۆکی هەرێمی کوردستان]] و [[مەسروور بارزانی|سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان]] فزەیان کرد؟؟؟، ئەمەی من دەیڵێم سوکایەتی کردن نییە بە کورد بەڵام ئەو کارەساتە گرینگ نییە، وەکو شەڕی غەزە و ئیسرایل نییە، بەڵام هەرکاتێک کارەساتێکی دڵتەزێن بقەومێت، بەڵام لە ئێستادا من لەگەڵ ئەوەدام کە ویکیپیدیا بگۆڕدرێت بۆ ڕەشێکی ماتەمینی نەوەکو ئاڵای کوردستان، ئەگەر کۆمەڵگە ڕازیبن باشترە بۆگڕدرێت بۆ ڕەش و ئەوکاتە من پاڵپشتیت دەکەم بەڵام بۆ ئاڵای کوردستان نەوەڵا، دەستخۆش. [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) : سڵاو و ڕێز {{وب|Zamand Karim}} سوپاس بۆ پێشنیارەکەت، بەڵام لە ڕاستیدا ویکیپیدیا بەتەواوی پێویستە بێلایەنی خۆی بپارێزت.بەڵێ ئەمە ویکیپیدیای کوردییە بەڵام بۆ زمانی کوردی نەک نەتەوەی کورد.دیارە لە نیازباشی تۆ بەتەواوی تێدەگەم و منیش دەزانم ئێمەی کورد چەندە توشی نەهامەتی دەبینەوە بەڵام دواجار پێویستە ئەو بێلایەنییە بپارێزرێت.من نازانم بۆچی ویکیپیدیای عەرەبی دەستی کردووە بە لایەنگری ئەوە شتێکی باش نییە و وادەکات ئەو ڕوانگەیەی سەبارەت بە ویکیپیدیا هەیە بگۆڕێت، ئێرە شوێنی زانیاری خێرایە لەسەر بابەتێکی دیاریکراو نەک پشتگیریکردن. پێشتر لەسەر ئەوە قسەمان کردبوو کە تەنها لە کاتی گەیشتن بە ژمارەیەکی زۆر لۆگۆی ویکیپیدیا بۆ مانگێک بگۆڕین.ببوورە لەگەڵ ئەو پێشنیاری بەڕێزت نیم. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :منیش بۆچوونی بەڕێزانم ھەیە، بەڵام پێم وایە ئەگەر کارەساتێکی گەورە پێشھات (ھیوادارم قەت پێش نەیە) ئەوکات دەکرێ باسی لەسەر بکەین، بەڵام لە ئێستادا بە پێویستی نازانم، سپاس بۆ ئێوە و پێشنیارەکەتان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٠٨:٥٤، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سوپاس بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]، بەڵام ئەمە تەنھا پێشنیارێکە کە بۆ سوودی ویکیپیدیاکەی خۆمان کردوومە، هەموومان دەزانین ویکیپیدیاکەمان چۆڵە و بەکارھێنەری چالاکمان کەمە، ئەمە دەتوانێ ویکیپیدیا زیاتر بناسێنێت وەک ئەوەی لە سەرەوە باسم کردوە، ئێستا سۆشیال میدیا لە هەموو ساڵانی پێشوو چالاکترە لەنێو کۆمەڵگای ئێمەدا بێگومان کاریگەری دەبێ بۆ کۆکردنەوەی بەکارھێنەری نوێ، ئەوەش لەبەرچاو بگرە کە دەڵێم دەتوانین بۆ ھەفتەیەک یان چەند ڕۆژێک لۆگۆکە دابندرێت، نەک ماوەیەکی دوور و درێژ. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) بەڕێزان! دوو ساڵە تورکیا خەریکی ھەڵمەتھێنانەوە بۆ سەر باشووڕی کوردستانە و لە قووڵاییی ٢٠٠ کیلۆمەتریی خاکی باشوور کەسایەتییە نیشتمانپەروەرانی کوردستان تیرۆر دەکات و ھاوکات چەند ساڵێکیشە ڕۆژانە ھەڵمەت بۆ سەر ڕۆژاوای کوردستان دەبات و لە کەرتی نەوت و غاز ھەتا سەرچاوە ئاوییەکان و کارەبای کردووەتە ئامانجی درۆنەکان و فڕۆکەکانی خۆی و جگە لە ئەو، ئێرانیش ھەڵمەتی بە ھەولێر ھێناوە و ھەروەھا مامۆستاکان و کارمەندانی باشووریش زۆرتر لە ساڵێکە لە شەقامەکاندان و ماف و مووچەی خۆیانیان داخواز دەکەن؛ بەلام ھیچ کام لەم ڕووداوانە ھێشتا لە بەشی '''لە ھەواڵەکاندا'''ش ئاماژەیەکیان پێنەکراوە و تەنانەت وتاریشیان بۆ نەنووسراوە. (ئەمە وەکوو دەردی دڵ وتنێک لە دەرەوەی یاسا و ڕێساکانی ویکیپیدیا دەڵێم، بەداخەوە بەکارھێنەرانی کوردی باشووری کوردستان ئەنیمەکانی ژاپۆنی و ئەکتەرەکانی ھالیوۆدیان بۆ گرینگترە تا ئاخی کوردستان و شەھیدبوونی ژنێکی ڕۆژاوای کوردستان لە کەرکووک یان تیرۆرکردنی دەرھێنەرێکی ڕۆژھەڵات لە ڕۆژاوا. من وەکوو کوردێکی کرماشانی کە سۆرانی زمانی دایکیشم نییە و ھەر بە تەنیا بە ئەوینی نیشتمانەکەم ئەم دیالێکتەم بۆ نووسین ھەڵبژاردووە، چاوەڕوانیم لە بەکارھێنەرانی باشوور ئەوەیە کە کەمێک زۆرتر بایەخ بە کێشەکانی سیاسی بدەن و تۆزێک ھەوڵ بدەن تا ڕووداوەکان و ڕۆژەڤی وڵات لە ویکیپیدیادا دەنگ بدرێتەوە.) بە ڕێزدار «زەمەند کەریم»یش دەڵێم، بە گۆڕاندنی لۆگۆ دژبەر نیم، بەڵام لەم کاتە کە ھیچ وتارێک سەبارەت بەو ڕووداوانە نەنووسراوە، گۆڕاندنی لۆگۆ چارەسەر نییە و دەبێت بە نووساندنی وتار سەبارەت بەو ڕووداوانە و کەسایەتییەکانی پەیوەندیدار بەوانە خەڵکی ئاگادار بکەینەوە. بەداخەوە ھەروەھا کە دەبینین ئەو ڕووداوانە لە ویکیکوردی تەنانەت وتاریشیان نییە. لەگەڵ ڕێزم بۆ ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏١٠:٤٥، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] منیش ویستم ئەوەی تۆ بڵێم جارێ هەر وتاری نییە، بەس ئەم کوردستانە خۆشی کێشەی ناوخۆی هەیە کە بریتییە لە کێشەی موچە و مامۆستایان، ئەی بۆ ئەمە چی بکەین؟ ئاڵای کوردستان گەر دابنرێت ئەوا واتای خۆی نادات، پێم باشترە بکرێتە ئاڵایەکی ڕەشی کوردستان، زیاتر واتای هەیە، ئەگەر لەگەڵم بن، ڕاتان چییە؟ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٢:٣٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] لە چاکەی خۆتانە ئەو چالاکییەتان لێرە، منیش ١٠٠٪ پێم وایە دەبێ سەرنجێکی تایبەت بدرێتە سەر وتارەکانی سەبارەت بە ڕووداو و پێشھاتەکانی کوردستان، بەڵام بەداخەوە کەمتەرخەمی کراوە! بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەگەر ئاوا بێت دەبێ ھەمیشە لۆگۆکەمان ڕەش بێت! چۆن ھەمیشە لە کوردستان ناخۆشی ھەیە! ڕووداوەکانی کوردستان ھەتا بڵێی زۆرن بەڵام بەربڵاون کە بەھۆیەوە ناتوانین وەکوو ویکیپیدیای عەرەبی (بەھۆی ھێرشی ئیسرائیل) یان ئوکراینی (بەھۆی ھێرشی ڕووسیا) بکەین. سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٤:٠٩، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]<nowiki> وەڵا ڕاست تازە وەزارەت دەڵێت بەهۆی کارەساتەکەی هەولێرەوە ١ دەقە شەهیدەکان (بەناو) لەگەڵ ئەیڕەقیب، دە وەڵای هەمیشە دژی گۆڕینی ئەم لۆگۆیەی ویکیپیدیا دەبم بۆ ئاڵای جوانەکەمان، ناڵێم کوردنیم، چونکە مۆرێکمان لەسەر کراوە، بەڵام قەت لەگەڵ بیر و ڕای نیم.~~~</nowiki> [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٤:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] بەداخەوە ڕێک وایە، من چیتر وەک خۆم ھیوام بە حکوومەتەکانی باڵادەستی کوردستان (بە حکوومەتی ھەرێمیشەوە) نەماوە و ھیچیان تێڕانابینم! [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:٠٤، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::بۆ گۆڕینەکەش ھەر وەکوو بەڕێز پەڕاو وتی کاتێک ئێمە وتارە پەیوەندیدارەکانمان ئاوا کورت بن، چۆن باسی لۆگۆگۆڕین بکەین! من ئامارەکانی پڕبینەرترین وتارەکانی ویکیپیدیاکانی فارسی و کوردیم بەراورد دەکرد، لەلای ئەوان لە ١٠ وتاری پڕبینەری ساڵی ٢٠٢٣، ٥یان سەبارەت بە بابەتی سێکسی بوون! بەڵام ئاماری ئێمە لە ساڵی ٢٠٢٣دا لە دە وتاری پڕبینەر ھەشتیان سەبارەت بە کوردەواری، یەکی تر مافەکانی مرۆڤ و تەنیا یەکیان بابەتی سێکسییە! دێی گەر وایە بۆ خوودی ئەو وتارانە ئەوا کورتن! بۆ نموونە وتاری کوردستان کە پلەی حەوتەمینە لێرەدا لە ویکیپیدیای عەرەبی و فارسی زۆریان لەمە جوانتر و درێژتر نووسیوە! کاتێک لێرە خەڵک زیاتر (٨٠٪) لەبەر بابەتەکانی پەیوەندیدار بە کورد، کوردستان، کوردەواری، کوردایەتی و ڕووداوەکانی سەبارەت بەمانە دێن بۆ ئێمە ئاوا خراپ چووینە پێشێ! ئەگەر سەیرێکی وتارە ھەڵبژێردراەکانیش بکەین دەبینین کە لە ٦١ وتار تەنیا ٧یان لەبارەی کورد و کوردستاندان! بەداخەوە چالاکیش لێرە زۆر کەم بووە و لە ھەمووان خراپتر بەکارھێنەری نوێ زۆر زۆر بە کەمی دێن و گەر بێشن شتێک دەنووسن و دەڕۆن! ھەروەھا زۆۆۆۆر شتی دیکە کە ئێمە زۆر خراپمان بۆ عەمەل کردووە. ھیوادارم ڕۆژێک بێت بارودۆخەکە چاک بێت. سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:٠٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: بەڕێز {{وب|Paraw}} زۆر دڵگران بووم بە لێدوانەکەتان، بەکارێنەری باشوور دەڵێ چی و بەکارھێنەری ڕۆژھەڵات دەڵێ چی؟!!!! ھەر ئەوە مابوو لێرە ئەو جیاکارییە بکرێ. تکایە با خۆمان بپارێزین لەو قسانە، ئەگەر کۆموکوڕییەک دەبینن خۆتان چەندە دەتوانن ھەوڵی بۆ بدەن کەس لێرە دەستەونەزەر ڕاوەنەستاوە و بەپێی حەز و زانیارییەکانی خۆی وتار دەنووسێ و ھەر وتارەش جێی خۆی دەگرێ. لە گرینگەوە بۆ ناگرینگ پۆلینبەندییەک ھەیە و من نەمدیوە؟ یان ئێوە دوای ھەر وتارەی چاو لێ دەکەن بزانن کێین و لەکوێوە ھاتووین؟!! سپاس کە وەک کەسێک کە زاراوەکەشتان سۆرانی نییە لێرەن بەڵام ئەگەر پێشنیارێکتان ھەیە ڕوو لە ھەموومان بکەن، ئێمە لێرە کۆمەڵگایەکین بەبێ جیاکاری. [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏١٦:٥٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::: {{وب|Zamand Karim}} من وەک خۆم بۆ ئێستا لەگەڵ گۆڕینی لۆگۆ نیم تا دۆخێک دێتە پێشەوە و ھەست بکەم پێویستە جووڵەیەک بکەین جا بە گۆڕینی لۆگۆ بێ یان دانانی ئاگاداری بێ. ئەگەر باس لە شەڕ و نەھامەتییەکانی کورد بکەین، ئەو کاتە دەبێ وتووێژ لەسەر ئەوە بکەین کە کەی لۆگۆی ویکیپیدیا دانێین! {{وب|Paraw}} ھەڵبەتە من وەک بەکارھێنەرێکی ناچالاک بۆم نییە قسە بکەم، بەڵام لەسەر نووسینی وتار منیش تێبینیم کردووە کە وتاری زانستیمان زۆر کەمە و لە بەرامبەردا وتاری فیلم و زنجیرە و کایەی ڤیدیۆییمان زۆر زۆرن، بەڵام ھەرچۆنێ بێ کەس ناتوانێ کەس ناچار بکات کە لەسەر چی بنووسێت و ئەوەی پێی خۆش بێ و ویستی لەسەر بێ دەتوانێ لەسەری بنووسێ. جا نییە بابەتەکە جارێ گەرمە باسی بایکۆتی کاڵای ئێرانی ئەکەن تا ئەو کاتەی سارد دەبێتەوە و کەس ھیچی لەبیر نامێنێت. ئەوەندەی بیرم بێ ماوەیەکی باش بایکۆتی کاڵای تورکی کرا کە تەنیا بۆ پۆستی تۆڕە بەناو کۆمەڵایەتییەکان بوو، بەس لە کۆتاییدا چی بوو؟ کورە برا کاڵای تورکی و ئێرانی نەبن، ئەمرین لە برسا! ماوەیەکی تر کەس ھیچی لەبیر نامێنێ. لە وتەکانم ببوورن، بەس ئێوەش حەقیقەتەکان دەزانن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٤٥، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەمنیش ئەوە دەزانم کوردێکی نیشتمان دۆست جەژنی نەورۆز و ڕەمەزان و قوربانیش پیرۆز دەکات و کێشەی نییە، من جەژنی مەسیحی و ئێزیدیانیش پیرۆز دەکەم وەک ڕێزێک بۆیان، بەڵام تۆ سەیری ئێستای کۆمەڵگەی کوردی بکە، لە گێژاوێکدایە ئەمسەر و ئەوسەری دیار نییە کەس حساب بۆ ڕا و بۆچوونی ئەوی تریان ناکات بەتایبەت لەم بارودۆخە نالەبارەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست هەمووی بێ ئەمەل بووە؛ دواتر مسوڵمان، ئێزیدی، مەسیحی، جوولەکەی دانیشتووی کوردستان ھەر ئاڵای کوردستان بەکاردەھێنن و بە ئاڵای نیشتیمانی خۆیانی دەزانن چونکە کوردن و دانیشتووی کوردستانن نەک ئاڵای ئایینەکەیان، من لە تۆ تێدەگەم و وەک تۆش بیردەکەمەوە بەس سبەی یەکێک لەوانە بێت و ببینێ لەسەر جەژنی ئایینێک لۆگۆ گۆڕدراوە دێت لێرە ھەمان داواکاری دەکات بۆ جەژنەکەی خۆی، بۆیە ئاڵای کوردستان زۆر گشتگیرترە و ھیچ جیاکارییەکی نییە، جا لۆگۆکەش ڕەش و سپی بێت یان ھەرشتێکی تر گرنگ پەیامەکەی خۆی بگەیەنێت، من قسەیەکم نیە لەسەر ئەوەیان. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] سوپاس بۆ تێبینییەکەت؛ لێرە ھەر زاراوەیەک بەکاربێنین، خەڵکی چ شار و ناوچەیەک بین، دواجار ھەر کوردین، کوردستان وڵاتی من و تۆیە. دەربارەی ناوەڕۆکی وتارەکان، ئەوە ھیچ ھەر کەسەو ئارەزوی خۆیەتی وتار لەسەر چی دەنووسێ، بەڵام بەجدی وتارێکی زۆر ھەن لەسەر فیلم، زنجیرە، ئەنیمی و شتی تری بێ کەڵک، ھیچ نەبێت لە ١٠ وتاری ھەفتەیەک یەکێکیان تەرخان بکرێت بۆ بابەتێکی ھەمەڕەنگ و جیاواز (بە تێر و تەسەلی)، وەک لە لێدوانەکەی بۆ بەڕێز Kurd2021م نووسیوە، ئەم گۆڕینی لۆگۆیە دەتوانێت بەکارھێنەرێکی زۆرتر لە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی کۆبکاتەوە و ئەو چۆڵەوانییە تا ڕادەیەک نەھێڵێت، نەک ئامانجە سەرەکییەکە شتێکی تر بێت، خۆ ھەموومان دەزانین بە گۆڕینی لۆگۆیەک ئیدانەی ڕووداوێک ناکرێت. سوپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئەگەر بە بۆنەی زوڵمێکەوە کە لە کورد ئەکرێ لۆگۆ بگۆڕین، ئەبێ بۆ ھەمیشە ئاڵای کوردستان لە لۆگۆکەدا دانرێ. زوڵم لە ئێمە ھەمیشەیی و ھەرڕۆژەیە. کەوایە من لەگەڵ گۆڕینی نیم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٣:٥١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکرنی زانیاری بە پەڕەی دەستپێک == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٠٤، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) }} زیادکرنی [[داڕێژە:ئایا زانیوتە]] بە پەڕەی دەستپێک پێشنیار و داوا دەکرێت. === پێشنیار === سڵاو بۆ ھەمووان، داوای خستنی [[داڕێژە:ئایا زانیوتە|داڕێژەی ئایا زانیوتە]] بۆ سەر پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیای کوردی دەکەین؛ ھەر وەکوو [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا|داڕێژەی لە ھەواڵەکاندا]] بەشێکی لە پەڕەی دەستپێک زیاد دەکرێت کە کۆمەڵێک زانیاریی تێدایە کە لە داڕێژەی یەکەمدا ئاماژە بە زانیارییەکان کراوە. ئەو داڕێژەیە لە بەشێک لە ویکیپیدیا بەھێزەکان بوونی ھەیە و لە پەڕەی دەستپێکیان داناوە و بەپێی کاتی دیاریکراو (بە نموونە لە ویکیپیدیای ئینگلیزی: ڕۆژاوڕۆژ، لە ویکیپیدیای فارسی حەفتە بە حەفتە، ویکیپیدیای عەرەبی: یەک ھەتا چەندین مانگ) نوێی دەکەنەوە و کۆنەکان ئەرشیڤ دەکەن. لە ھەر یەک لە ویکیپیدیاکان لەو کاتانەی کە ئاماژەم پێکردن کۆمەڵێک زانیاری دادەنێن (لە ویکیپیدیای ئینگلیزی ٨ زانیاری و لە ویکیپیدیاکانی فارسی و عەرەبی ٦ زانیاری). ئێمەش داوای کردنەوەی ئەو بەشە دەکەین کە کاک ئارام پێشنیاریکی لە وتووێژی خۆیدا لەگەڵ خستمە ڕوو ئەویش ئەوەیە کە؛ ھەر یەک ڕۆژ بەشێوەی تێکەڵ و ھەڕەمەکی ئەو زانیارییانەی ئێستا ھەمانن دابندرێن ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram#داڕێژەی ئایا زاینوتە|تێگەیشتنی زیاتر]]). ئەو پێشنیارە کاتییە و دەکرێت لە داھاتوودا ئەگەر ھەر دووبارە بوونەوە و کەس پەرەی پێنەدان و یانیش ھەوڵدرا وەکوو ویکیپیدیاکانی ئینگلیزی و فارسی و عەرەبی لێبکەین و بەھێزتر بکرێن، ئەوکات دەکرێ باسی لەسەر بکرێتەوە. ھەر کەسیش بۆچوون یان پێشنیار یان ھەر باسێکی تری ھەیە تکایە بیخاتە ڕوو. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٤١، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) === بانگھێشتنامە === {{وب|Pirehelokan}} {{وب|1silent scientist}} {{وب|Aram}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Paraw}} {{وب|Zamand Karim}} {{وب|MFTG}} {{وب|Aro Salar}} {{وب|Kushared}} {{وب|Keenîî}} {{وب|Calak}} {{وب|Kurd2021}} {{وب|Aza}} {{وب|Tessla}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Shahid tahir}} {{وب|Danial2703kurdistan}} {{وب|Central Kurdish}} و ئەوانەی تر. === لێدوان === سپاس بۆ پەرەپێدان و زیندووکردنەوەی ئەو بەشە. بەو شێوەیەی لە پەڕەی لێدوانەکەم باسمان کرد من لەگەڵیم و وەک سەرەتا یەک دێڕ بۆ ھەر ڕۆژێک بەسە. تاقیکردنەوەش خراپ نییە. گەر ھەر تا دوای ماوەیەک پەرەی پێ نەدرا، ڕەنگە باشتر بێ لای ببەین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:١٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، من وەکو خۆم پێم باشە ئەو بەشە زیادبکرێت.ئەگەر ڕۆژانە یان چەند ڕۆژ جارێکیش پەرەی پێ بدرێت بێگومان زۆر باش دەبێت بەڵام پێویستە وتاری پەیوەندی داریان هەبێت بۆ نموونە(* … کە یەکەمین [[مانگی دەستکرد]]ی سازکراوی [[مرۆڤ]] ناوی '''[[سپوتنیک-١]]''' بوو کە لە لایەن [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ەوە نێردرا بۆ [[بۆشایی]]؟) نەک هەر بە شێوەی سادە دابنرێت. بۆ نموونە(* … کە یەکەمین مانگی دەستکردی سازکراوی مرۆڤ ناوی سپوتنیک-١ بوو کە لە لایەن یەکێتیی سۆڤیەتەوە نێردرا بۆ بۆشایی؟).هەرسەرکەوتووبن.[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٦:٥٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :: سڵاو {{وب|Nskoalj}} پێشنیارێکی بەجێیە و لەگەڵیدام، لە ئێستادا هەست بە گرنگی داڕێژەکە دەکەم کە لە پەڕەی دەستپێک بوونی هەبێ. بە هیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Shahid tahir|شەهید]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shahid tahir|لێدوان]]) ‏١٠:٠٢، ٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::زۆر سپاس بۆ ھەمووان، بێگومان ھەموو لایەکمان ھەر ھیوامان سەرکەوتنی پڕۆژەکەیە و ئەو شتەی بەسوودە دەیکەین. ھەر بمێنن. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:١١، ٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ھیچ دژێکی نەبوو و ھەموو لەگەڵنی؛ تکایە با بیخەینە قۆناغی جێبەجێکردن. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٠:٣٠، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو {{وب|Nskoalj}} [[تایبەت:permalink/1194168|لەم ژێرپەڕەی خۆم]] سەیرێکی بکە و بزانە چۆنە. خستوومەتە ژێرەوەی بەشی ئەمڕۆ لە مێژوودا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٤٤، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس من زۆرم پێ باشە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٥٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: :[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]: ئاگاداری ئەم پێشنیارە نەبوومە، بەڵام شتێکی باشە، حەزم کرد پاڵپشتی خۆم دەربڕم بۆی، وە ماندوونەبن.<b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٢٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::زۆر سپاس@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەھیوای بەردەوامی بۆ پڕۆژەکە و ھەموو بەڕێزان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٥٣، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Nskoalj}} {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٣:١٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == پیرۆزبایی لە ویکیفەرھەنگی کوردی (کورمانجی) == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٠٥، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) }} سڵاو بۆ ھەمووان ویکیفەرھەنگی کوردیی کورمانجی لە ئێستادا ھەشتەمین ویکیفەرھەنگە لە نێوان تەواوی ویکیفەرھەنگەکاندا و کەمتر لە ١٠٠ وتاری ماوە ھەتا بگاتە یەک ملیۆن ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiktionary ئامار]) بۆیە داوا دەکەم لە پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیای خۆماندا پیرۆزبایی لە ویکیفەرھەنگی کوردی (کورمانجی) بکەین: وەکوو [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:German_Wikipedia_congratulates_Persian_Wikipedia.jpg#mw-jump-to-license ئەو وێنەیە] کە ویکیپیدیای ئەڵمانی پیرۆزبایی لە ویکیپیدیای فارسی کردووە بەھۆی ئەوەیکە گەیشتووەتە ٥٠٠ ھەزار وتار. ویکیفەرھەنگی کوردیی کورمانجی ھەندێکی تر دەگاتە یەک ملیۆن، با زووتر باسەکە بگەیێنینە ئەنجام؛ زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٠٠:٥٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) === بانگھێشتنامە === {{وب|Pirehelokan}} {{وب|1silent scientist}} {{وب|Aram}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Paraw}} {{وب|Zamand Karim}} {{وب|MFTG}} {{وب|Aro Salar}} {{وب|Kushared}} {{وب|Keenîî}} {{وب|Calak}} {{وب|Kurd2021}} {{وب|Aza}} {{وب|Tessla}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Shahid tahir}} {{وب|Danial2703kurdistan}} {{وب|Central Kurdish}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٢٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) === لێدوان === :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] سڵاو، لاریم نییە و بە شتێکی باشی دەزانم. گەر کۆمەڵگە ڕازین، پیرۆزبایییەکی خنجیلانە دروست دەکەین و تا کەی دەڵێن، ھەڵی دەواسین. پێشم وایە ئاگاداری بۆ کەس نەچووە چونکە بۆ من نەھاتبوو. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٥٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بۆیە! پێم سەیر بوو زۆرتان لەسەر خەت بوون بەڵام دەنگوباستان نەبوو :) دیسان بانگھێشتیان دەکەمەوە. بەڕای من شتێکی کەم نییە یەک ملیۆن وتار لە ویکیفەرھەنگ، بۆیە من دەڵێم دوو ھەفتە بێت. ئەگەر ماوەکە کەم یا زۆرتر بێت تکایە پێشنیاری خۆتان بخەنە ڕوو. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Nskoalj}} نەوەڵا، کەم نییە و ھەموو ڕۆژێک ئەمە ڕوو نادات. بۆ ئەم سەردەمە کە کات زوو دەڕوات، دوو حەفتە خراپ نییە. دیسانەوە بانگکردنەکەت شکستی ھێنا، بەڵام من لەجێی تۆ بانگم کردن. :) بڕوانە [[:en:Help:Fixing failed pings]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٣٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەڵێ وایە. دیسان سپاس:) [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] با نووسینەکە ئامادە بکەین دە وتاریان ماوە، پێموا نییە کەس دژایەتی بکات. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] {{لەگەڵ}} پیرۆزمان بێ. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::لەگەڵتم، با خێرا بکریت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏٠٩:١٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: :[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]: بێگوومان جێگەی دڵخۆشییە لقێکی گەورەی زمانەکەمان گەیشتبێت بەو ئاستە بەرزە. بەڵام پیرۆزبایی لە ویکیفەرھەنگ لە ویکیپیدیادا شتێکی نامۆیە بەلامەوە، واتا ویکیفەرھەنگ هەر لە ویکیفەرھەنگ، و ویکیپیدیاش لە ویکیپیدیا. دژ نیم، گەر بە شتێکی باشی دەزانن بیکەن، و سوپاس.<b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٠٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس، بەڵێ وایە، ئێستا ئێمە تەنیا زاراوەکەمان جیایە گەرنا ھەر یەک نەتەوەین و لە ویکیفەرھەنگی ک. کورمانجی بۆ زۆر وشەی ک. سۆرانییان وتار ساز کردووە. ئێستا ویکیفەرھەنگی ئێمە چۆڵە و گەر ساڵێکیش داینەین کەسێکی وا نایبینێت و چۆن زۆر لە ئێمە نزیکە خراپ نییە گەر دوو ھەفتە لە دەستێکی ویکیپیدیاکەمان پیرۆزبایی بکەین. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٢٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::جێگای خۆشحاڵیمانە، منیش لاریم نییە و دەکرێت دواییش لەسەر تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانی تایبەت بە ویکیپیدیا دابنرێت.[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٢١:٢٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::: {{لەگەڵ}} پیرۆزە :) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٣٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏٢١:٥٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Balyozxane|Balyozxane]] @[[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] @[[بەکارھێنەر:Bikarhêner|Bikarhêner]] Silav, hevalên Çalak û rêvebirên Wîkîferhenga Kurdî (Kermancî), ji kerema xwe li ser navê civata Wiki Kurdîya Soranî pîrozbahiyên me pêşwext qebûl bikin. Pîrozbahî ji bo gihîştina mîlyonek gotarên Wikiferhenga Kurdî (Kirmancî), em plan dikin ku peyamek pîrozbahiyê li ser Destpêka Wîkîpediya Kurdî ya Soranî û rûpelên virtual yên girêdayî wê bidin. Pêşketina we pêşketina me ye û em pê kêfxweş in. Ji bo hemû projeyên Kurdî serkeftin dixwazim. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٢، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|Nskoalj}} {{لەگەڵ}} جێگەی پێزانینە پێشنیارەکەت و پیرۆزە لە زمانەکەمان. [[بەکارھێنەر:Shahid tahir|شـــــەهــــیـــد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shahid tahir|لێدوان]]) ‏٠٨:٥٢، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] بانگیش نەکراوم، بەڵام لەگەڵتم. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١١:٢٩، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] گەر لەبیرمان چووی تکایە بمانبوورە :) باسەکە بۆ ھەمووان کراوەیە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٣١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) {{لەگەڵ}} منیش لەگەڵتانم و ھەتا زۆرتر لە دوو ھەفتەش پیرۆزبایییەکە لەسەر پەڕەکە بمینێت باشترە. زۆر خۆشحاڵم کە لقێکی زمانی کوردی گەیشتووەتەوە بەو ئاستە و لەگەڵ ڕێزم بۆ ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏١٣:١٧، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :{{لەگەڵ}} پیرۆزە، دڵخۆشبووم.[[بەکارھێنەر:Central Kurdish|Central Kurdish]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Central Kurdish|لێدوان]]) ‏١٥:٢٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] بێگومان شتێکی گرینگە، ویکیفەرھەنگی کوردیی کورمانجی ھەتا ئێستا زۆر جاران لە دەرەوەی ویکیپیدیاش و بەتایبەت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان باسیان لێکردووە. گەر بکرێت من پێم باشە ھەتا نزیک نەورۆز دابندرێت. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٣:٢٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) وەکوو نووسینی ئەو بەستەری وێنەیەی ویکیپیدیای ئەڵمانی کە لە سەرەوە دامناوە پێم باشە ھەر وەکوو ئەوان لە سەرەتای پەڕەی دەستپێک ئەو نووسینە دابنەین:{{ھن}}{{ھن}}وەکوو ئەندامانی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی پیرۆزبایی لە [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiktionary ویکیفەرھەنگی کوردی (کورمانجی)] دەکەین بەھۆی گەیشتن بە '''١،٠٠٠،٠٠٠''' وتار.{{ھن}}{{ھن}}زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٣:٤٧، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :خراپ نیە. دەستان خۆش. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٠٠، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] {{لەگەڵ}} جێی شانازییە. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{لەگەڵ}} کارێکی باشە.[[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏٠٧:١٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دوو وتار مابوون، سازم کردن، ڕێک بووبە [https://ku.wiktionary.org/wiki/Taybet:Stat%C3%AEst%C3%AEk ١،٠٠٠،٠٠٠ وتار] تکایە پیرۆزبایییەکە دابنە، نووسینەکەم بینی زۆر جوان بوو. سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:١٠، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو لە {{وب|Nskoalj}} و ئەوانی تریش، پێش ئەوەی ئاگادارییەکە بۆ ھەمووان دانرێت، بە چاوی خۆتان سەیری بکەن. ئەم کۆدەی خوارەوە لە [[تایبەت:پەڕەکەم/common.js]] دانێ و سەردانی [[تایبەت:permalink/1194904|ئێرە]] بکە و دەبێت درەوشانەوەکە ببینیت. ::::: <syntaxhighlight lang="js"> importStylesheet("User:Aram/kuwikt-celebration.css"); // Backlink: [[User:Aram/kuwikt-celebration.css]] importScript("User:Aram/kuwikt-celebration.js"); // Backlink: [[User:Aram/kuwikt-celebration.js]] </syntaxhighlight> ئەگەر لە کۆد و لە نووسین ویستتان ھەر شتێک بگۆڕن، پێم بڵێن. پێتان وا بوو ھیچ کێشەی نییە، تا کەی پێتان باش بوو ھەڵی دەواسین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٠، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]Mala we hemûyan ava! Înşela Em ê eynî pêşketinê di Wîkîferhenga soranî de jî bibînin. [[بەکارھێنەر:Balyozxane|Balyozxane]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Balyozxane|لێدوان]]) ‏١٩:٤٩، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس من پێموایە ھیچ کێشەیەکی نییە، تکایە با داندرێت ھەتا مانگێک؛ ھەتا پێش نەورۆز. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٠٣، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::واتا ھەتا ٢١ی ئازار. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٠٤، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سوپاس و دەستتان خۆش بۆ پڕۆژەکە. بەس لای من کەمێک لاک دەکات ئەی لای ئێوە چۆنە؟، هەروەها باشتر نییە کە فۆنتێکی کوردی دابنرێت؟ جوانتر دەبێت بەڕای من. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٤٩، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::: {{وب|Tessla}} {{کرا|چارەسەر کرا}} ڕاستە و زۆر سپاس بۆ پشکنینەکەت! ڕاستییەکەی من بە مۆبایل ناچمە ژوورەوە بۆیە تێبینیم نەکردبوو، بەڵام ترسم ھەبوو کە ئیشەکەمان لێ تێک بدات. ئێستا خاوتر تەنۆڵکەکان (یان با بڵێین [[گوڵەستێرە]]کان) دروست دەکات، بەڵام لە کاریگەریی دیسکتۆپی کەمتر کردەوە و لەبەر خاتری مۆبایل ناچاری ئەمە بووین. ھەڵبەتە ئەوەندەی من بزانم بە شێوازی مۆبایل خۆی ئاگادارییەکە پیشان نادرێت و دەبێ بکرێتە سەر شێوازی کۆمپیوتەر. دواتر بەستەرێکی لابردن ھەیە و ئەگەر زانرا نایەڵێت ئیشەکانتان بکەن، دەتوانن لای بەن. دووبارە سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٠:٢١، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::: {{وب|Nskoalj}} {{کرا}} بەپێی ئەم وتووێژە تا ئەو کاتەی ئاماژەتان پێ دا با بمێنێتەوە. ئەگەر لەسەر مۆبایل ئیشەکانتانی ھێواش کردەوە، دەتوانن لەڕێگەی بەستەرێکەوە لای ببەن. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٠:٤٩، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ئێستا باشترە دەستت خۆش. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٧:٣٨، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|Aram}}، سپاس بۆ دانانی پەیامەکە. تکایە ئەگەر دەکرێت وشەی '''پەرۆش '''تێیدا لاببرێت و بگۆڕێ بە شادی یان خۆشحاڵی یان دڵخۆشی. پەرۆشی لە هەمان پەرێش و پەرێشانییەوە هاتووە و لە ڕاستیدا مەعنای خەم و پەشێوی دەدا و یانی شێوان. وەک ئاوات دەڵێ ئێمە هەموو پەرۆش و پەرێشان و هەڵوەدا / وەک تۆ هەناسەسەرد و سەحەرخێز و دەربەدەر. (بەڵام وشەی بەپەرۆش یانی بەخەمی شتێکەوە بوون ئیستە باو بووە و تا ڕادەیەک مەعناکەی گۆڕیوە.) سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٥:٤٥، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس ھەر بمێنی. ڕێک ئەو کێشە و پرسیارانەی دێنە پێش خۆت ئاماژەت پێدان؛ بە مۆبایل ھەندێک کێشە و گرفت ساز دەکات (خێرایییەکەی دێنێتە خوار) و ھەروەھا نیشان نادرێ و دەبێ بکرێتە شێوازی کۆمپیوتەر. بۆ کێشەی یەکەم ڕێگەتان بینیوەتەوە، بەڵام بۆ کێشەی دووەم ناکرێ شتێک بکەین بە مۆبایلیش نیشان بدرێ، چۆن بەشێکی بەرچاو بەشداربوو و ئەوانەی سەردانی ئێرە دەکەن بە مۆبایل کار دەکەن و نازانن چۆن بیکەنە شێوازی کۆمپیوتەر. دیسان سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٤:١٣، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Pirehelokan}} کردمە خۆشحاڵی. سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٠٥، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::: {{وب|Nskoalj}} سپاس و لەسەر پیشاننەدانی ئاگادارییەکە بۆ مۆبایل، ویکیمیدیا خۆی پیشاندانی ئاگادارییەکانی بۆ مۆبایل کوژاندووەتەوە. ھۆکارەکەی نازانم. دەبێت بە یەکدەنگیی کۆمەڵگە [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/c5693a21cb0163b4fce53ccaccc54be02f81202c/wmf-config/skin-Minerva.php#106 لێرە] دای گیرسێنین. ویکیپیدیای عەرەبی خۆیان چالاکیان کردووە و ئێستا ئەو ئاگادارییەی کە پشتگیری لە فەڵەستین دەکەن بە مۆبایلیش سەیری بکەیت، ھەر دەیبینیت. بەڵام تەنیا چەند ویکییەک بۆ مۆبایل چالاکیان کردووە. ھەوڵی ھەندێ فرت و فێڵم دا، بەڵام سەریان نەگرت. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:٠٤، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :: {{وب|Aram}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەتان. لە داھاتوودا ھەوڵی بۆ دەدەین. ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:١٦، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == سەندنەوەی مافی بەڕێوەبەرایەتی لە بەکارھێنەر:Serchia == {{atopg | status = | result = }} سڵاو لە بەڕێوەبەرانی ئێستا {{وب|Tessla|Sakura emad|Pirehelokan|Kushared|Calak|Serchia}} ئەگەر چی زۆریشم پێ ناخۆشە ئەم پێشنیارە دەدەم، بەڵام بەپێی [[وپ:لمب]] کە نووسراوە چالاکیی بەڕێوەبەر دەبێ لە ماوەی ساڵێک بە دەستکاری و کردەوەی بەڕێوەبەریشەوە کەمتر نەبێ لە ١٠٠ دانە و لەبەر ناچالاکی، و بەپێی [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/ckb.wikipedia.org/2023-06-08/2024-06-07 ئێرە] کە ئاماری کردەوەکانی بەڕێوەبەرەکان پیشان دەدا، دیارە کە کاک Serchia تێیدا نەھاتووە و ھیچ کردەوەیەکی بەڕێوەبەریی لەم ساڵەدا نەبووە و بەپێی [https://xtools.wmcloud.org/sc/ckb.wikipedia.org/Serchia/all/2023-06-08/2024-06-07 ئێرەش] دیارە کە لەم ساڵەدا تەنیا ٢١ دەستکاریی کردووە کە ئەمەش بۆ بەڕێوەبەرێک بەشدارییەکی زۆر زۆر کەمە و بەپێی ئەم کۆمەڵگەیە بێت و ئەگەر ھەر ئاوا بەناچالاکی بمێنێتەوە، باشترە دەسەڵاتی بەڕێوەبەریی لێ بسەنرێتەوە. دەزانم کاک Serchia بەکارھێنەرێکی دڵسۆزە بۆ زمانەکەمان و دوور و نزیک وەک خۆم ئاگام لە چالاکییەکانی لەسەر زمانی کوردی ھەبووە و ژیانەکەش ئاسان نییە تا لەم پڕۆژانە بەردەوام بین و باسکردنی ئەمە قورس بوو بۆم، بەڵام ئەمڕۆش نەبێ ڕۆژێکی تر ھەر باس دەکرا. ھیوادارم کاک Serchia بە چالاکییەوە بگەڕێتەوە و یەکسەر ئەم پێشنیارە داخەین. مایکەکە دەدەمە ئێوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٢٣، ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :وا بزانم باشترە دەسەڵات لە ھەمووان بسەنرێتەوە. :( ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:٣٧، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ڕاستییەکی کاک ئارام، بۆیە من و ڕەنگە بەڕێوەبەرانی تریش کە هیچ لێدوانێکیان نییە هۆکاری ئەوەبێت کە بابەتەکە کەمێک سەخت و ناخۆشە تا لێدوان بدەین بۆ لێسەندنەوەی مافی بەڕێوەبەرێک. سەرەنجامیش هەر تۆ لەسەر حەقیت. :::سەبارەت بە ڕای من بۆ ئەم بابەتە؛ وەک هەمووان دەزانین ئەمە یاسایە و پێشتریش لەسەر بەڕێوەبەرانی تر جێبەجێکراوە، و ئێستاش بەپێی هەبوونی ئەم یاسایە کە هێشتا بەردەوامە، پێویستە مافەکە لە کاک سەرچیا بسەندرێتەوە، و ببێتە دەرفەتێک بۆ بەکارهێنەرێکی تر(ئەوە لەگەڵ هیچ دا نییە کە کاک سەرچیا کارەکانی پێشتری دیارن). وە سوپاس کاک ئارام بۆ بەڕێوەبەردن و بەبیرهێنانەوەی ئەم جۆرە یاسایانە لە ویکی. ::<b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٥١، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Tessla}} ڕاستییەکەی ئێمە کەسمان لەبەر چاو و برۆی کەسمان و لەبەر ھاوڕێیەتی لێرە نین. بەیانی من ناچالاک بووم تۆ ھەمان شت بەرامبەر من بکە. ئەگەر چی من زوو وتم چالاکیی بەڕێوەبەریم نامێنێ و ئێستاش تەنیا لەبەر کەمیی بەڕێوەبەر و بۆ حاڵەتی فریاکەوتن ماومەتەوە ئەگینا من خۆم ئێستاش وازم لەم مافە ھێناوە. ئەسڵەن جوان نییە لە ئامارەکان دەرکەوێ کە ژمارەی بەڕێوەبەران زۆرن و چالاکییان کەم بێ یان ھەر نەبێ. بڕوانە [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران#بەڕێوەبەرانی پێشوو|ھۆکاری لێسەندنەوەی ئەوانەی پێشوو]] کە زیاتر لەبەر ناچالاکی بووە. وەختی خۆی ھەمان شتم بەرامبەر بەکارھێنەر:Aza کرد و زۆر لای ئاسایی بوو. ڕاستییەکەی بۆ کاک سەرچیا زۆریش چاوەڕێم کرد کە چالاک بێتەوە، بەڵام وا دیارە مەجالی ویکیپیدیایان نەماوە. کێشە نییە و ئەگەر چالاک بوویەوە، دواتریش دەتوانێت داوا پێشکەش بکاتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٤١، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ڕاستە، وەک لەسەروەش وتم تۆ لەسەر حەقیت. وە ئەوەش بزانە ئێستاش من دووبارە دەیڵێمەوە کە ویکیپیدیا لە ئێستادا پێویستی بە تۆیە، بۆیە باش نییە تۆ دەستبەرداری مافەکەت بیت بەڕای هەمووان. لێسەندنەوەی مافەکانی پێشترم بینی بوو، ڕاستە. هەڵبەت تەواو ئەگەر کەسیش وەڵامی ئێرەی نەدایەوە، تۆ ئەتوانیت کارەکانی خۆت بکەیت. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٠٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو کاک {{وب|Aram}} و {{وب|Tessla}}. ڕوونە من ماوەیەکە لێرە ناچالاکم و دیاریش نییە چەند دەتوانم لە داهاتوو چالاک بم. کێشەم نییە ئەگەر وەک بەڕێوەبەرێکیش نەمێنم بەڵام پێشتریش باسم کردووە کە لەگەڵ ئەوە نیم بە هەمان شێوە و ڕێساکانی ویکییەکی وەک ئینگلیزی ڕەفتار بکەین. پێم وایە باشتر دەبێت بیر لەوە بکرێتەوە چۆن بەڕێوەبەری تازە زیاد بکرێت، ئەم سیستەمەی ویکیپیدیا وەک دیارە بەڕێوەبەرێک شوێنی بەڕێوەبەرێکی تری نەگرتووە تا ئەو لابچێت و یەکێکی دیکە بێت، دەکرێ سەد بەڕێوەبەریشی هەبێت. ئەوانەی ئێستاش هەن، ئەو کاتانە لابچن کە داوا دەکەن، واز لە ویکی دێنن، یان چالاکییان بۆ یەک دوو ساڵ نامێنێت، هەڵبەت هەموو چالاکییەک نەک تەنیا چالاکیی بەڕێوەبەرایەتی. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١١:٥٨، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: سڵاو کاک {{وب|Serchia}} خۆی ھیچ کەسمان نازانین لە داھاتوو چی دەبێت بۆیە باسی ڕابردوو و ئێستا دەکەین. بەپێی [[ویکیپیدیا:ناچالاکیی بەڕێوەبەران]] ئیشەکە کراوە و ئەویش لە مێژووەکەیدا دیارە کە لە ویکپیدیای ئینگلیزیی ساکار وەرگێڕدراوە و بە ڕای من بۆ ئەم کۆمەڵگەیەش خراپ نییە. دەزانین کەسمان توانای پێشترمان نەماوە و ئاماژەم بەوە داوە کە ئێمە ژیانێکمان ھەیە، بەڵام ڕاشکاوانە بڵێم ڕاستییەکە ئەوەیە ئەگەر بەڕێوەبەر توانای نەبوو کات بۆ پڕۆژەکە تەرخان بکات، باشترە دەستبەرداری مافەکەی ببێ. ئێمەش لە خوامان دەوێ بەڕێوەبەرمان بۆ زیاد بێت کە کات و توانای ھەبێت، بەڵام کەس نییە و بە زۆریش ناتوانین پەلی ئەم و ئەو ڕاکێشین و بیکەینە بەڕێوەبەر. من پێشتریش پێشنیارم بۆ چەند بەکارھێنەر کردووە کە داوای مافەکە بکەن چونکە لە نووسین و شێوازی ویکیپیدیایان دەزانی و چالاکیش بوون، بەڵام لەبەر دڵسۆزیی خۆیان نەیانویست. وایە و بەو شێوەیەش نییە کە کەسێک ھات کەسێکی تر دەبێ چۆڵی بکات، بەڵام من بەپێی ویکیپیدیاکەمان ئەم کارانەم کردووە. ویکیپیدیای ئینگلیزی بەو زەبەلاحییەی خۆیەوە ٨٥٥ بەڕێوەبەری ھەیە کە بۆ وەھا پڕۆژەیەک ھەر زۆر کەمە. دەی ئێمە بە ٥٦٬٠٠٠ وتارەوە ٧ بەڕێوەبەرمان ھەیە کە لێی بکۆڵینەوە تەنیا یەک یان دووانیان چالاکن. وەک باسم کرد دەکرێ بەڕێوەبەرێک لە ماوەی یەک ساڵ تەنیا ٢١ دەستکاری بکات کە ھیچیشیان کردەوەی بەڕێوەبەری نین؟ من تەنیا بەپێی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا ئەم داوایەم کردووە و نەشموتووە ھەر دەبێت وازی لێ بێنن. ئەگەر چالاک ببیتەوە، باسەکە دادەخەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٤:٥٠، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::سڵاو لەتۆش کاک @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]؛ ڕاستیی منیش ڕام لەگەڵ قسەکانی کاک ئارامە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٤٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::من لێرە هەر بۆ خۆم قسە ناکەم، وەک دەبینین کە کۆمەڵێک بەڕێوەبەر هەیە و چالاکییان کەمە، پێم وایە بە لابردنیان ئەگەر چالاکییەکان کەمتر نەبنەوە زیاتر نابن. منیش پێم باش نییە زۆر قسە لە داهاتوو بکەین، بەڵام ئەگەر بۆ بەڕێوەبەرێک هەڵبکەوێت کە دوای ماوەیەک بگەڕێتەوە و هەندێک چالاکی هەبێت، هەر باشترە لەوەی کە بگەڕێتەوە و مافەکەی نەمابێت. دەکرێت ئەو کات دووبارە بە هەقی خۆشی بزانێت کە داوای مافەکە سەرلەنوێ بکاتەوە کە ئەو کاتیش دەبێتە بەزمێکی تر. هەرچۆن بێت، من پێم باشە بۆ بەڕێوەبەرانی دیکە و بۆ خۆشم بەو شێوەیە بێت کە لە سەرەوە باسم کرد. مافەکەش شتێکی ئەوتۆ نییە کە بەڕاستی زۆر جێی قسە لەسەر کردن بێت، هەر بەکارهێنەرێکی ئاساییش کە زۆربەی مافەکانی دیکەی وەرگرتووە شتێکی وای جودا نییە. ڕەنگە کێشە لە بنەڕەت ئەوە بووبێت ناوی بەڕێوەبەر بۆ ئەم مافە دیاریکراوە، کە دەکرا هەر بەکارهێنەری چالاک با و لەدوای ئاستێک بە مافەکە گەیشتبا ئەوکات ئەوەندەش نەدەبووە جێی مشتومڕ. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏٢١:١٨، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] ئێمە ناوەکەمان دانەناوە. بۆ ئەم بابەتەی ئێوەش، وەک چۆن پێشتر کاک Aza و چەند دانەی پێشتر لەبەر ناچالاکی مافەکەیان نەما، دەبێ بۆ من و تۆش ھەمان کار بکرێت. خۆتان دەزانن چالاکی ھیچ پەیوەندیی بە بەڕێوەبەرییەوە نییە. باسەکە ئەوەیە کە جگە لەوەی کردەوەی بەڕێوەبەریتان وەلا ناوە، خۆشتان بەشداریتان نەماوە. ئێ ئەوانەش نەکەین و ھەر ژمارەی بەڕێوەبەری ناچالاک ببەینە سەرەوە، بۆ ناوبانگی پڕۆژەکەمان باش نییە. بۆچی لێسەندنەوەی مافی بەڕێوەبەرایەتی دەبێتە ھۆی ساردبوونەوەتان؟ ساڵێک بۆ بەڕێوەبەرێک زۆر زۆرە کە ھیچ بەشدارییەکی نەکردبێت. ئەگەر من وا بم و ئێوە لە جێی من بن چی دەکەن؟ لام دەبەن یان بە ھیوای چالاکیی داھاتووی منەوە دەبن؟ لەبەرئەوەی نامەوێت ھەر خۆم لێدوان بدەم. من جارێکی تر بانگی بەڕێوەبەران {{وب|Tessla|Sakura emad|Pirehelokan|Kushared|Calak}} دەکەمەوە تا قسەی خۆیان بکەن کە جاری پێشوو قسەیان نەکرد، بەڵام دەبێ بۆ ئەمجارەیان ھیچ نەبێت وشەیەک بڵێن. [لە دڵی خۆمدا دەڵێم دەبێ لەم دۆخەدا ھەڵوێستیان ھەبێت و ئەگەر ھەر لێدوانیان نەبوو ڕەنگە باشتر بێت من لەم کۆمەڵگە ناچالاکە نەمێنم؛ بەڕاستی ئەم ناچالاکییەم پێ قبووڵ ناکرێت.] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٣٤، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{سھ}} ھەمیشە لەگەڵ ھێشتنەوەی بەکارھێنەرانی بەتەجرەبە بووم و تەنانەت ئەو یاسایەی ١٠٠ دەستکارییەشم بەلاوە دروست نەبووە (ئیستە دەبینین زۆرێک وتارەکانمان کێشەیان هەیە لەبەر ئەزموونی کەمی بەکارهێنەران). بەڵام چون پێشتر مافمان لە بەڕێوەبەرانی تر سەندووەتەوە بۆ پاراستنی ئەسڵەکانی ویکیپیدیا و نەبوونی جیاکاری مەجبوورم بەداخەوە بڵێم مافەکە لە هاوڕێ سەرچیا بگرینەوە. هیوادارم هەرکات سەری پەرژا بێتەوە و داخوازی تۆمار بکا بۆ مافەکەی (هەرچەند شتێکی گرنگی تێدا نیە) چون ویکیپیدیای کوردی و زمانی کوردی پێویستی بە کەسانی وەک جەنابیان هەیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢١:٠٣، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::سڵاو لەھەموولایەک، ھیوام باشی ھەموو لایەکە بە تایبەتی بەڕێوەبەران کە جگە لە ئەرکی بەکارھێنەریی ئاسایی ئەرکی سەرپەرشتیکردنی پڕۆژەکەش دەگرنە بەر. ::::::::::{{ھن}} ::::::::::ڕاستی لەبەر ئەوە بوو ھیچ لێدوانم نەدا، پێم خۆش نەبوو ھەر زوو بڵێم پێویستە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] بڕوات. پێم وابوو ھەموومان شایەنی ئەوەین کاتمان پێ بدرێت تا وەڵامی بەرامبەر بدەینەوە. ::::::::::ھەرچەندە خۆشم لە ڕابردوودا چەندین جار ھەوڵم داوە بڵێم ئەوەی ناچالاکە ئاساییە دەست لە بەڕێوەبەربوون بکێشێتەوە چونکە کەی ویستی ئەتوانێت خۆی بپاڵێتەوە. بۆ ئەو مەبەستەش ھەرخۆشم [[ویکیپیدیا:ناچالاکیی بەڕێوەبەران ]] درووستکرد کە ئەوکاتە ناڕەزایی لێکەوتەوە بەھەمان شێوەی کاک سەرچیا پێیان وتم لەگەڵ ئەوە نین بەرێوەبەر بڕوات و بەسوودی پڕۆژەی نابینین. ::::::::::بەڵام من دڵنیایم کردنەوە ئەوجارەش دڵنیایی نموونەی وەک کاک سەرچیا و لە داھاتوو ھەرچ کەسێکی تریش بێت دەکەمەوە. دەلێم کە ئەتوانی دووبارە خۆت ھەڵبژێریتەوە ھەرکاتێک زانیت کاتت ھەیە بۆ پڕۆژەکە و دەتوانیت خزمەت بکەیت. گەر بچمەوە '''سەر بابەتەکە''' و شیکارییەکی چالاکییەکانی کاک سەرچیا بکەین نەک ھەر لە 2024 بەڵکو ساڵانی پێشووتریش، کە بۆمان بسەلمێنێت کاک سەرچیا چەن کاتی ھەیە بۆ پڕۆژەکە و چەن پڕۆژەکەی بە جدی گرتووە وەک بەڕێوەبەرێک.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:١٨، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::: نموونە: ::::::::::* لەنێوان ساڵی [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2023-01-01/2024-01-01|2024-2023]] تەنھا دوو کردەوەت ھەیە، ئەمیش سڕینەوەیە تەنانەت بەرێوەبەرانی سەرانسەری وەکوو [[بەکارھێنەر:WikiBayer|WikiBayer]] و [[بەکارھێنەر:Styyx|Styyx]] کە لەنزیکەوە ئاگاداری کارەکانیانم چالاکیان لە بەڕێوەبەرێکی وەک کاک سەرچیا زیاترە، کە ئەوان بە ھیچ شێوەیەک کاری ناوخۆ بۆ ویکییەکەمان ناکەن. ::::::::::* لەنێوان ساڵی [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2022-01-01/2023-01-01|2023-2022]]دا 11 کردەوەی بەڕێوەبەریت ھەیە ئەمیش بە زۆری تەنھا لە سڕینەوەیە دووبارە. و دووبارە بەڕێوەبەرێکی سەرانسەری وەکوو [[بەکارھێنەر:Minorax|Minorax]] و [[بەکارھێنەر:Styyx|Styyx]] نیو ھێندەی تۆ چالاکی بەڕێوەبەریان کردووە. ::::::::::* گەر بپرسین کەی بوو ناچالاکی دەستپێکرد؟ لە [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2019-01-01/2020-01-01|سەرەتاکانی 2019]] تا بەرەو [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2021-06-01/2022-06-01|مانگی شەشی 2021]] لەوکاتەوە بەرێزتان چالاکیتان مانگ بەرەو مانگ کەم دەکات، تا [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2021-08-01/2022-08-01|لە مانگی ھەشت (2021)]] چالاکیتان بەشێوەیەکی بەرچاو لەدەست دەدەن. ::::::::::لە [https://w.wiki/AbwG 2016وە بەڕێزتان بەڕێوەبەرن] دڵنیام خزمەتی چاکتان بە ویکیپدیا کردووە و ئەگەرچیش [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2018-01-01/2019-01-01|2019-18]] و [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2017-01-01/2018-01-01|2018-17]] چالاکیتان کەم دەکات بەڵام بەڕاستی گوێمان پێی نەداوە چونکە پێمان وابووە کە دەتەوێت خزمەت بکەی و Commitmentتت ھەیە. بەڵام بەپێی ئامارەکان بێت بەڕێزت وادیار نیە لە ئێستادا پلان یان توانای ئەوەتان ھەبێت بتوانن بەرێوەبەرایەتی بکەن، بۆیە پێشنیار دەکەم لە ئێستادا واز لە بەرێوەبەرایەتی بێنن کەی لە پلانتان دا ھەبوو و باوەڕتان ھەبوو کە خزمەت دەکەی ئەوکات بەردەوامی بدەن بە مافەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:١٨، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::: لابردن و زیادکردنی بەڕێوبەر لە قۆناغی ئێستادا سودێکی ئەوتۆ بە ویکیپیدیای کوردی ناگەیەنێت. وەک خۆشم پێم باشە کە یاساکە بەکاربێت بەڵام وەک فلتەرێکی ئەوا هەر جارەی بخرێتە دەنگدانەوە و ئەوکاتە بە گوێرەی پێویستی ڕۆژگاری ویکیپیدیا دەتواندرێت بڕیار لە مانەوە و نەمانەوەی بدرێت. هەڵبەت ئەوە تەنها بۆچوونێکە. خودی کاک سەرچیاش کێشەی لە لابردن نییە، بۆیە یان ئەوەیە یاساکە جێ بە جێ بکرێت یانیش ئەو پێشنیارەی کە بخرێتە دەنگدانەوە. پێموانییە نووسینی ئەم هەموو پەرەگرافە خزمەت بکات. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::هەرچەند من بەڕێوبەر نیم بەڵام ویستم بۆچوونی خۆم باس بکەم .لەگەڵ ئەوەش بوونی کەسانی بەئەزموونی وەک کاک سەرچیا بۆ پڕۆژەکە گرینگە وە ئەو پەڕی ڕێز و سوپاسم بۆ هەوڵ و ماندووبوونەکانی ڕابردووی کاک سەرچیا پێم وایە بۆ ئێستا باشترە مافەکەی لێ وەربگرنەوە.پێم باش نییە بەڕێوبەر تەنها ناو بێت.وابزام لەبەرئەوەش کەسێک دەکرێتە بەڕێوبەر چونکە چالاکی لەوانی دیکە زیاتر دەبێت و چاودێرێکی باشتر دەبێت لەسەر وتار و ئەو خراپەکارییانەی دەکرێت. ئەگەر ئەویش هەر وەک بەکارهێنەری دیکە کەم چالاک بێت باشترە ئەو مافەی نەبێت و سەر ئێشەش بۆخۆی زیاد نەکات.بەڕێوبەر هەیە پێویستی بە کەسێکە ڕێنمایی بکات لە خراپەکاری و ئینکاری دووری بخاتەوە بەلام لەبەر ئەم کەم چالاکییە تاقەتی ئەوەشمان نییە گفتوگۆی لەسەر بکەین.[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٨:٣١، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Kurd2021}} سپاس بۆ وەڵامدانەوەتان و ھەمووان دەتوانن لێدوان بدەن تەنیا نەمدەتوانی بانگی ھەموو کەسێک بکەم. {{وب|Sakura emad}} سپاس بۆ شیکردنەوەکانتان و دیارە کە بە ئامادەکردنیانەوە ھیلاک بوونە. کاک {{وب|Kushared|Pirehelokan}} کەسمان پێمان خۆش نییە کە دەسەڵات لە بەڕێوەبەر بستێنینەوە، بەڵام باسەکە لێرەدا ئەوەیە کە کاک سەرچیا کاری پێ ناکات و ماوەیە زۆریشە کە ساکووڕا ئاماری چەند ساڵی پێشووشی داناوە ھەر کاری پێ نەکردووە. بگرە دوو سێ ساڵێک دەبێت کاری پێ نەکردووە. ئێمە ناڵێین لە خۆوە بەکارھێنەر بەربەست بکە تا کردەوەی بەڕێوەبەریت ھەبێت، بەڵام لانی کەم دەتوانن پێداچوونەوە بە پەڕەکان بکەن و پاسیان بدەن یان زبڵێکی زۆرمان ھەن و بیسڕنەوە. ئەمانە ئیشی بەڕێوەبەرن، بەڵام ئەگەر کاتتان بۆ ئەمە نییە، پێویست ناکات مافەکەتان ھەبێت. کە کاری پێ نەکەیت، جیاوازیت لەگەڵ بەکارھێنەرانی تر نییە. کەسمان پێمان خۆش نییە، بەڵام بە دەنگدانیش بێت، تا ئێستا تەنیا کاک Kushared لەگەڵی نییە و ئەوانی تر ھەمووان دەڵێن با دەسەڵاتەکەی نەمێنێت چونکە کاری پێ ناکات. کاک سەرچیا خۆشی پێی وا نییە ئێستا چالاکی بکات و دەڵێ لە داھاتوو لەوانەیە چالاک ببمەوە؛ لە داھاتوو دەتوانێت داوای بکاتەوە. ئەگەر خۆمان کڕ بکەین، دەبێت؟ بەخوا کەسمان پێمان خۆش نییە، بەڵام وا نەبێت یەکەم جیاکاری و لایەنگیری دەکەین و دووەمیش لێ دەگەڕێین بەڕێوەبەری ناچالاک زیاد بکەین. وەختی خۆی کە بوومە بەڕێوەبەر کەسێک پێمی وت تخوا مافەکەت وەرگرت ون نەبیت! چەندبارەی دەکەمەوە بەخوا زۆر زۆر لام ئاسایییە ئەگەر کارم بە مافەکەم نەکرد دەسەڵاتەکەم لێ وەربگرنەوە. دەزانن ئێمە ئێستا ئەم قسانە دەکەین، بەڵام وەختی خۆی بەبێ وتووێژ ئێپین دەسەڵاتەکەی لە بەکارھێنەر:Min.neel سەندەوە و کەسیش ھیچی نەوت چونکە حەق بە ئێپین بوو و دەسەڵاتی لە بەڕێوەبەرێکی ناچالاک سەندەوە. لابردنی دەسەڵاتەکە ھەر بەپێی یاسای ١٠٠ دەستکاری بۆ ساڵێک نەکراوە و سەیری ئاماری چەند ساڵی پێشووش کراوە. جگە لەوەی کردەوەی بەڕێوەبەرییان نەبوو، خۆشیان ئەو چالاکییەیان نەماوە و تا بێت ناچالاکتریش دەبێت. من بیرم ناچێت یەکەم کەس سپاسی ویکیپیدیای بۆم نارد کاک سەرچیا بوو کە ئەو کاتە زۆر زۆر دڵم پێی خۆش بوو، بەڵام ئێمە ئەمە ھەر لەبەر ویکیپیدیا و کاک سەرچیا خۆی دەکەین. بگرە ئیتر ھەرچیش ڕوو بدات گلەییشی لێ ناکرێت. دڵنیا بن مافەکەی لێ سەندرایەوە، مافە پێویستەکانی دەدرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١١:١٨، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::هەر ڕایەکەی پێشترم هەیە، گەر بمانەوێت ویکیپیدیا لەسەر پێی خۆی بوەستێت، ئەوا پێویستە سیاسەتەکان جێبەجێ بکرێن. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:١٣، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{سھ|:::::}}{{تێبینیی بەڕێوەبەر}} بەپێی یەکدەنگی کە لە گفتوگۆکە بەدەست ھێنراوە، [https://w.wiki/AcM7 مافەکە لابرا]، سپاس بۆ خزمەتەکانت تا ئەمڕۆ بەڕێز سەرچیا، ھەرکاتێکیش کە پلانی ئەوەت ھەبوو خزمەت بکەیت ئەتوانی داوای مافەکە بکەیتەوە، سپاس بۆ ھەموو لایەک [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٠، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستتان خۆش بێت بۆ بڕیارەکە، هیوادارم ئەو گڕوتینەی بۆ ئەمە هەبوو بۆ هەموو بەش و کارەکانی دیکەی ویکیپیدیاش هەبێت. باشیش دەبێت هەرچی یاسایە کە دانراوە (کە دیاریش نییە چەندن و چۆنن) پەیڕەو بکرێن، بەتایبەت لە مەسەلەی زاراوە و زمان کە ویکیپیدیای کوردی بەم شێوەیە بەردەوام نەبێت کە ببێتە داتاشخانەی وشە و زمانێکی تەواو جیاوازی لێ دروست ببێت. ئەمە بۆ مەسەلەی کۆدی پیتەکانیش وایە، هیوادارم بابەتی «ھ» چارەسەر بکرێت و ئەم کێشەیە نەهێڵرێت. ئێستا هەموو ئەو کیبۆرد و بەرنامانەی کە دروست دەکرێن بە بەکارهێنانی هائەکەی ترن. کە ویکیپیدیا سەرکەوتوو نەبوو لە قەناعەتپێهێنانی لایەنەکان، چیتر گرتنەبەری ئەم ڕێچکەیە بە قازانجی نابێت. هەندێک کاریش لەسەر داڕێژەکان (کە وەک ویکیی عەرەبی زانیاری لە ویکیدراوە بهێنێت) بکرێت و هەندێک ئامرازیش هەبن کە ئەوەندە کاتی بەشداربوو بە شتی دووبارە و ماندووکەر نەڕوات. بابەتی دیکەش هەن، بەڵام بۆ ئەوانەی ئێستا خەمی ئەم پرۆژەیانە و تاقەتیان هەیە، ئەمانە هەندێک شتن کە ویستم هەر لێرەوە ئاماژەیان پێ بکەم کە پێویستە یەکلا بکرێنەوە و زوو چارەسەر بکرێن. (تێبینییەکیش بۆ بەڕێز {{وب|Sakura emad}} مافەکانم پێش بەڕێوەبەر بوون چۆن بوون، وەک خۆی لێبکەوە) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٤١، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک {{وب|Serchia}} ھیوادارین لە دڵتان گران نەبێت. باوەڕ دەکەن لەوەتەی بوومەتە بەڕێوەبەر بڕوا ناکەم ١٥ وتارم نووسیبێت چونکە خۆم سەرقاڵی شتی تر کردووە؟ [[وپ:سوڕ]] سیاسەت و ڕێساکانی تێدایە و ھەر ئەوانە و یەکدەنگیی کۆمەڵگەکەش ویکیپیدیایایان ڕاگرتووە ئەگەر نا زۆر شتی لایەنگیری ھەن، بەڵام لەبەر ئەمانە ھیچ نەبێت ڕێگری لە ھەندێ شت کراوە و میدیاویکییش تا بێت باشتر دەکرێت. بۆ مەسەلەی زمان و داتاشخانە، ئەوەندەی بیرم بێ، بەس وشەڕەتناسی دانراوە کە ئەمیش پێش من و تۆ بەکارھێنەرێک لە ٢٠١١ ئەم وشەیەی بەکاربردووە کە ئێستا ناچالاکە و حەتمەن لە شوێنێک بینیویەتی و لە خۆیەوە نەبووە. بە ڕای من لە بیانییەکە باشترە. بۆ وشەی تر بە دیاریکراوی مەبەستتان لە کامەیە؟ با زۆر نەڵێم. بەکارھێنەر:Zamand Karim پرسیی ئێمە لەسەر چی بنەما و پێوەرێک ناوی وتارەکان دەنێین و وشە دیاری دەکەین و [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%86%DB%8C%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%95%DA%A9%D9%84%DB%8E#c-Aza-20240629162900-Tessla-20240629142700 ئەمەش وەڵامی کاک ئازایە]. ھیوادارم ئەوە ببینن کە ئێرە شوێنێکە کە زۆر وشەی تێدا ڕاست کراوەتەوە و ئەوەی ماوە ئەوەیە کە وشەکان بمێننەوە تا دەکەونە بەرچاوی خەڵک و لەگەڵیان ڕادێن. بۆ پیتی ھێیەکەش، پێش من ئەم بڕیارە دراوە و چەندین جار ئەم باسەمان کردووەتەوە و داخستووەتەوە. تەنانەت ویکییە کرمانجییەکانیش «ھ» بەکاردێنن و وەک پیتێکی کوردی مامەڵەی لەگەڵ دەکەن تا ئووردوو. من وەک خۆم ھیچ کێشەم لەگەڵی نییە و ئەگەریش لە دەرەوەی ویکیپیدیا ھەر نەکرایە ئەمە، دەکرێ سیستمەکان وایان لێ بکرێ مامەڵە لەگەڵ ئەم دۆخە بکەن. بۆ مەسەلەی داڕێژە و ئامڕاز لە چیتان کەمە تا ھەوڵی بۆ بدرێت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٢٧، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == کارکردنی بە کۆمەڵ == {{atopr | status = | result = }} [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]؛ [[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]؛ [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]]؛ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]؛ [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]؛ [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]؛ [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]؛ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]؛ [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]؛[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]]؛ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]؛ [[بەکارھێنەر:444radio|444radio]]؛ [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]؛ [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]؛ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]]؛ [[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]؛ وە سەرجەم ئەندامانی دیکە. پێشنیار دەکەم بۆ زیاتر بەرەوپێشچوونی ویکیپیدیا داواکارم کە پێکەوە کار بکەین بۆ ماوەی مانگێک تاکو (١ی ئەیلوول) وەک چاڵنجێک ھەرکەسێکمان لە بوارێکدا زیاتر کار بکەین. واتە کەسێک لە درووستکردنی وتار و کەسێکیش لە پەرەپێدانی وتارە کۆڵکەکان یاخوود وەکو پۆلساز کاربکات. ھیواخوازم لەگەڵ ئەم پێشنیارە بن. سپاس بۆ ھەمووتان.[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٠٠:٠٠، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) === کارکردن لە === '''درووستکردنی وتار''' * '''پەرەپێدانی وتارە کورتەکان''' * {{لەگەڵ|}} [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|توانا]] '''پۆلساز''' *{{وب|Arya sarhan}} ''' زیادکردنی دەروازە بۆ وتارەکان''' *{{وب|Arya sarhan}} '''درووستکردنی داڕێژەکان ''' * {{لێدوان}} *[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]]: سڵاو، بەهۆی ناچالاکی زۆرێک لە بەکارهێنەران، ئێمە ناتوانین ئەو چاڵنجانە بکەین. هەرخۆی ئێرە سەکۆیەکی ئازادە، هەرکەس بەپێی کات و توانای خۆی کار دەکات. لەو باوەڕەدا نیم کەس بتوانێت ئەم کارانە لە ئێستادا بکات. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٠:٣٤، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]؛ ڕاستە زۆربەی بەکارھێنەران ناچالاکن، بەڵام گەر ٢ یان ٣ کەسیش بین دەتوانین ھەوڵی خۆمان بدەین بەشێکی باشی کارەکان ئەنجام بدەین. پێشنیارەکەم لەبەر ئەوەیە تا کارێکی زیاتر لە کاتێکی کەمتر ئەنجام بدەین. وە بەکارھێنەرەکان سەرپشکن کە چی کارێک لە توانایانە یاخود باشترە بۆیان. ئەمە تەنھا پێشنیارە ئەکرێ لەگەڵی بن و ئەکرێ دژی بن. زۆر سپاس بۆتۆش. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٤:١٢، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]]: نەخێر دژ نابین، لەبەرئەوەی دەزانین سوودی پڕۆژەکەی هەیە و بەزیان ناشکێتەوە. کێشەکە تەنیا ئەوەیە چالاکمان زۆر نییە. من وەک خۆم هەر کارێک لەوانەی باست کردووە جێبەجێیان دەکەم. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٥١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::ھەر ئەو جۆرەی ئاماژەی پێکرا کە لەو کەم چالاکییەدا بەڕێوەچوونی ئەستەمە، بەڵام بەڕێوەچوونی خراپییەکی نابێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٣:٥٣، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سوپاس بۆ پێشنیارەکەت،لەگەڵ ئەوەش هەریەکە لەوانەی لێرەن بە پێی کاتی خۆیان چالاکن. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} ئێستا ئەمە ببینم. ڕاستی شتێکی باشە، بەس ئێمە بەپێی کات و توانامان بەشداری دەکەین. ئێستا بۆ نموونە من خۆم تاقەتی دروستکردنی وتارم نەماوە و بەس لەڕێگەی بۆتەکەم و [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان]] و ئەو شوێنانەی کە بانگم دەکەن و دەتوانم داواکانیان جێبەجێ بکەم، بەشداری دەکەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٠:٤٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکردنی وەسف بە گووگڵ تڕانزلەیت == {{atopr | status = | result = }} سڵاو {{وب|Hivja|Kurd2021|Tessla|Aza|Pirehelokan|Serchia|Kushared|Calak|Gejeluk}} و ئەوانی تریش، دوای ئەوەی بیرمان لە کۆنبوونی لەیبڵەکانی ویکیدراوە کردەوە، ھەوڵێکمان دا تازەیان بکەینەوە و سەرکەوتووش بووە. بۆتەکە ھەندێکیان [[d:Special:diff/2241379006|نوێ دەکاتەوە]]، ھەندێکیان [[d:Special:diff/2240387379|دەسڕێتەوە]] و ئەوانەشی کە ھەر نیانە، [[d:Special:diff/2241382277|بۆیان دروست دەکات]]. جا دوای ئەمە بیرمان بۆ وەسفەکانیش چوو کە زۆرێک لە پەڕەکان وەسفیان نییە و چاوەڕێش بکەین دانەدانە و بەم چەند بەکارھێنەرە کەمە وەسفەکان زیاد بکرێن، ئێسکەپەیکەرەکەشمان نامێنێت. زۆر بیرمان کردەوە و جگە لە گووگڵ تڕانزلەیت، شتێکی باشتر نەھاتە بیرمان. ئەگەر تووڵفۆڕج نازمان بەسەردا نەکات و لە ویکیدراوە ڕێگرمان نەبن، بەرنامەیەکمان ھەیە تا بە گووگڵ تڕانزلەیت وەسف بۆ ئەو پەڕانە زیاد بکەین کە وەسفیان نییە. ئەمە نوێکردنەوە نییە و تەنیا زیادکردنە بۆ بەتاڵەکان. پێم باشە ھەمان وەسفی ئینگلیزییەکە دانێین. ئەگەر ئینگلیزییەکە بەردەست نەبوو، وازی لێ بێنین یان لە زمانێکی ترەوە وەری بگێڕین؟ من خۆم لەگەڵ گووگڵ ترانزلەیت نیم ڕاستییەکەی، بەس ئیتر پێشنیارێکیشە. بەگشتی ئەگەر پێتان باش بوو، جێبەجێی دەکەین و ئەگەر نا نایکەین. تکایە با دوای یەکتری نەکەوین و قسەی دڵی خۆمان بکەین. تکایە ڕای خۆتان بڵێن و پرسیاریشتان ھەبوو، بفەرموون. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٩:٤٣، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاوت لێ بێت. من خۆم پێم پێشنیارێکی باشە، لە ئینگلیزییەوە وەریان بگێڕینەوە خۆی تەواوە و پێویست ناکا ئەگەر نەیبوو بچینە سەر زمانەکانی تر. خۆشتان باشتر دەزانن بەڵام بەگشتی پێموایە سوودی زیاتر دەبێت ھەتا زەرەر و زیان؛ بە مەرجێک شتێکی سادە بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١١:٥٨، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سپاس بۆ وەڵامدانەوەت. ھەر بە گووگڵ تڕانزلەیت وەسفە ئینگلیزییەکان دەکەینە کوردی و دایان دەنێین. لە حاڵەتێکیش وەسفی ئینگلیزی نەبوو، دەتوانین لە فارسی یان عەرەبی، و یان... وەرگێڕان بکەین کە وا دیارە ئێوە بەس ئینگلیزییەکەتان لا پەسندە. با بزانین بەکارھێنەرانی تریش چی دەڵێن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٢:٣٩، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ھیچ کێشەیەک نییە ئەگەر بەخۆتان لەگەڵ بەرێزان پێتان باشە با لە زمانەکانی تریشەوە وەریان بگێڕینەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٢:٥٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ئایی چەند ڕۆژ بیرم بۆ ئەو وەسفانە دەرۆیشت کە ئاخۆ وەک ویکیی فارسی وەسفمان بۆ پەڕەکان دەبێت یان نا، بەڵام شکوور بۆ خوا باسێکی لێ کرایەوە. '''بەڵێ'''-یەکی گەورە بۆ ئەو پێشنیارە. سەبارەت بەوەی ئەگەر لە ویکیی ئینگلیزی وەسف نەبوو، چ کێشەیەکی هەیە گەر لە ویکی فارسی وەربگرترێت؟ گووگڵ ترانزلەیت بۆ زمانی فارسی وەرگێڕانی باشتر دەکات. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٤:٣٢، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سپاس بۆ وەڵامەکەت. من نازانم ویکیی فارسی چۆن وەسف زیاد دەکەن. ئەم بیرۆکەیەش ڕاستی چاری ناچار بۆمان ھات. جاری وا ھەیە ھەندێ وتار لای ئێمە و ویکیی فارسی و/یان عەرەبی ھەن نەک لە ئینگلیزییەکە. جا لەم حاڵەتانە، باشترە لەوانەوە وەسفەکە وەرگیرێ. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٥:٥٦، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::ئەگەر مەبەست لە وەسف ئەو خولاسەیە چەندوشەییەیە کە لە ویکیداتادا ھەیە بە بڕوام بە وەرگێڕی گووگڵ بتوانین بیکەین. ئەویشە وەک گشت شتێکی دەکرێت دوایی بە دەستی بگۆڕێت. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:٠٨، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] سپاس بۆ وەڵامەکەت. بەڵێ، مەبەست لەوەیە. جا ئامانجەکەمان تەنیا بۆ پڕکردنەوەی پەڕە بێوەسفەکانە. یانی پڕکردنەوە/زیادکردن نەک نوێکردنەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:٢٤، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاو لە بەرێزیشت ببورە ئەم ماوەیە بەهۆی سەرقاڵ بوون لە ویکیی دابڕاوم داوای لێبوردن بۆ درەنگ وەڵامدانەوە.سەبارەت بە پێشنیارەکەت کارێکی باشە دەکرێت سود وەرگرین لە هەر ئامرازێک کە ئاسانکاریمان بۆ دەکات.وە بۆ ئەوەی پەرە بێ وەسفەکان زیاتر نەبن باشترە ئیتر هەر وتارێک نوسرا ئاگاداری دروستکەرەکەی بکرێت کە وەسف زیاد بکات. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٢٧، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ئاسایییە و سپاس بۆ وەڵامەکەت. ڕاستی ئێمە ناتوانین بە بەکاربەران بڵێین تا وەسف زیاد بکەن بۆیە نیازمان وایە شتێکی وا بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٢:٣٤، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] {{دژ}} – وەرگێڕی گووگڵ وێرانە و پشتی پێ نابەسرێت. بە ڕای من، بێوەسف بن باشترە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏٢٠:٥٩، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ڕاستی من خۆشم ترسم لە ئاکامەکەی ھەیە و بە ترسیشەوە ئەم پێشنیارەم کرد یان دەتوانم بڵێم لە ناچاری. بۆ نوێکردنەوەی لەیبڵەکان پرسم نەکرد چونکە شتەکە دیار بوو کە ھەڵەی تێدا ناکرێ و لە بەرژەوەندیمانە، بەس بۆ وەسفەکان ھەر دەبوو بۆچوونی بەکارھێنەرانیش بزانم. ئاکامی ئەم ئیشە دیار نییە. بۆ نموونە ئێمە دەنووسین «ئەکتەرێکی ئەمریکی»، بەڵام لە ئێستادا گووگڵ تڕانزلەیت دەیکاتە «ئەکتەری ئەمریکی». ھەرچۆنێ بێ، پێشنیارێ بوو و من دەنگە دژەکەتانم لا گرنگە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دەشتوانین ئەو پرۆژەیە بە شێوەیەکی کاتی بەکاربێنین (لەسەر چەند وتارێک بەتاقی بکەینەوە). ئەو کات لە ڕووی ئەنجامەکەیەوە بۆ ھەوڵی دواتر بیر بکەینەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢١:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئەمەش قسەیەکە و دەتوانین لەسەر ٥٠ یان ١٠٠ وتارێکی ھەڕەمەکی بەبێ پاشەکەوتکردنی دەستکارییەکان تاقیی بکەینەوە، بەڵام پێم وا نییە گێژەڵووک لە ئێستادا بۆچوونی بگۆڕێ. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٢:٠٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: من خۆم یەکێک له [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Sina_Khezrii بەکارهێنەرەکانی] ویکیپیدیای فارسیم، ئەوەیکه دەڵێی تەواوی وتارەکانی ویکیپیدیای فارسی وەسفیان هەیه، ڕاستیکەی وانیه و دەتوانم بڵێم ٦٠ لە سەدی وتارەکان بێ وەسفن و تەنیا ئەو وتارانەی بڕێک بۆلای گرینگی دەڕۆن وەسفیان هەیه(وەکوو شار، کەسایەتی، وڵات، گووند و...)، زۆربەی بەکارهێنەرەکان کاتێک وتارێک دروست دەکەن هەر ئەودەم وەسفی بۆ دادەنێن و منیش خووی ئەوێم گرتووه بۆیه تا ئێستا هەر وتارێکم دروست کردوه وەسفیان هەیە. ئەگەر ویکی ئینگلیزی بۆ وتارێک وەسفی نەبێ، ویکی فارسی سەد له سەد نیتی مەگەر چۆن بێ، نەک فارسی ویکیەکانی دیکەش هەروا. نابێ متمانه به گووگڵ ترانزلەت بکەین! ڕای من ئەوەیە ئەگەر بتوانین پێڕستێک له وتاره بێ وەسفەکان دروست بکەین و بەکارهێنەرەکان به خێرا خۆیان جاروبار دوو سێ وەسف زیاد بکەن زۆر باشترە، ئەگەریش ناکرێ با لەو پڕۆژەیە گەڕێین! مەگەر ئەوەیکه زۆر دڵنیا بی بە کارکردنی گووگڵ ترانزلەیت. به سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٣:٠٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] سڵاو کاکە، ڕاستی من نەموتووە تەواوی وتارەکانی ویکیی فارسی وەسفیان ھەیە. زۆر سپاس و ئێوەم دیوە کە وەسف بۆ وتارەکانتان زیاد دەکەن. دیسانەوە سپاس کە دژی پێشنیارەکەن و قسەی دڵی خۆتان کردووە. وەڵا من لە سەرەوەش وتم ئەنجامی ئەمە دیار نییە. لەڕێگەی ئەم کویرییە دەرکەوت کە ٩٬٥٤٦ وتارمان وەسفیان ھەیە و نزیکەی ٥٤٬٩٠٠ وتاریش نیانە. وەک وتت دەتوانن ئەمە وەگەڕ خەن و وەسفیان پێ زیاد بکەن: ::{{SPARQL|query=SELECT DISTINCT ?item ?articleLabel WHERE { ?article schema:about ?item ; schema:inLanguage "ckb" ; schema:isPartOf <https://ckb.wikipedia.org/> ; schema:name ?articleLabel . FILTER NOT EXISTS { ?item schema:description ?description . FILTER (lang(?description) = "ckb") } ?item wdt:P31 ?type . FILTER (?type NOT IN ( wd:Q4167836, # Wikimedia category wd:Q15647814, # Wikimedia administration category wd:Q11266439, # Wikimedia template wd:Q15184295, # Wikimedia module wd:Q116152754, # Wikimedia submodule wd:Q107344376, # Wikimedia module configuration wd:Q20010800, # Wikimedia user language category wd:Q59259626, # Wikimedia module using Wikidata wd:Q18711811, # map data module wd:Q19887878, # Wikimedia infobox template wd:Q19842659, # Wikimedia user language template wd:Q115595777, # taxonomy template wd:Q20769160, # Wikimedia userbox template wd:Q116152698, # Wikimedia subtemplate wd:Q11753321, # Wikimedia navigational template wd:Q97303168, # Wikimedia deletion template wd:Q108783631, # Wikimedia country data template wd:Q110010043, # Wikimedia copyright template wd:Q97950663, # Wikimedia citation template wd:Q112869585, # Wikimedia stub template wd:Q108094999, # Wikimedia sidebar template wd:Q4663903 # Wikimedia portal )) } }} ::سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :: {{وب|Hivja|Kurd2021|Tessla|Pirehelokan|Gejeluk|Sina Khezrii}} {{نەکرا}} وا دیارە یەکدەنگی نییە. چوار لەگەڵن و دووانیش دژن بۆیە با جارێ نەیکەین تا تەواو لە ئیشی گووگڵ تڕانزلەیت دڵنیا دەبینەوە. سپاس بۆ وەڵامەکانتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ناوی سووپەرھیرۆکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}؛ بەپێی یەکدەنگی پێویستە لەمەبەدوا ناوە ڕەسەنەکانی سووپەرھیرۆکان بەکاربھێنرێن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٨، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) }} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]، @[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]]، @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، و ئەوانی تریش ... چۆنن! هیوادارم ماندوو نەبن، ویستم سەبارەت بە ناوی وتارەکانی تایبەت بە سووپەرهیرۆکان (گەورەپاڵەوانەکان) پێشنیارێک بدەم بە دەستەوە و ئێوەش ڕای خۆتان بڵێن. ئێمە زۆربەمان دەزانین کە ناکرێت ناوی کۆمپانیاکان بکرێن بە ناوی مانادار و پێویستە ناوەکە بپارێزرێت، هەڵبەت قسەکانم بەنزیکەیی ڕوونیان کردەوە کە چی پێشنیار دەکەم. وەک دەزانن ناوی سووپەرهیرۆکان ناوی تایبەتن، ڕاستە زۆربەیان مانا دەدەن، بەڵام ئەمانە ناکرێت بکرێن بە ناوێکی مانادار بەهۆی تایبەتییەوە(لەبیریشمان نەچێت ناوی کۆمپانیاکان زۆربەیان مانادارن بەڵام تایبەتن)، ئێ! دەمەوێت کە لەمەودوا ناوی وتارەکان بۆ سووپەرهیرۆکان وەک خۆیان دروست بکرێن، هەروەها هەر وتارێک بوونیان هەبێت بەو ناوانەوە، دەیانگوازینەوە بۆ ناوە تایبەتەکان. ئەمجا لە کۆتاییدا بڵێن، ڕاتان چییە؟ سپاس بۆ خوێندنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٢٠:٣٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] من ھاوڕای بەڕێزتم، با ناوە ئەسڵییەکان بپارێزرێن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٠:٤٨، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لەگەڵ هەموو شتێک پێویستی بەکردنەوە کوردی نییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٣:١٣، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::ئەم سیاسەتە لەمەودوا '''جێبەجێ دەکرێت'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٣٣، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: سڵاوت لێبێت جەنابتان هیچ نمونەیەکتان نەداوە کە چۆن ئەم کارە جێبەجێ دەکەن، دەتوانیت ڕوونکردنەوە بدەیت بە نمونەوە؟ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٥:٤١، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: تێناگەم ڕوونکردنەوە مەبەستت چییە؟ ئیتر لەمەوبەدوا هیچ وتارێکی سووپەرهیرۆ بەناوی وەرگێڕدراوی کوردی پەسەند ناکرێت، و دەبێت وەک خۆیان بنووسرێن. نموونەش وەک (پیاوی جاڵجاڵۆکە دروست نییە، سپایدەرمان دروستە). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٦:٢٤، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: {{لەگەڵ}} لەگەڵتم بەڵام ئامان ئاگاداری pronounce بن، گۆگڵ ترانسلەیت بۆ خوێندنەوە کێشەی نییە.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٥:٥٧، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ناوی وتارەکان == {{لێدوانی کۆمەڵگە}} سڵاو هاوڕێیان، وەک دەزانن زۆرینەی وتارەکان دوای گواستنەوەیان ناوەکانیان لە ناوەڕۆک دەستکاری ناکرێت و هەر ناوە کۆنەکە پێش گواستنەوەیە، بۆیە پێم باشە بۆتێک بەکاربێنین کە یەکەم ڕیزی وتارەکە کە زۆرجار بە ناوی وتارەکە دەست پێ دەکا، بە <pre>{{SUBST:PAGENAME}}</pre> ئاڵوگۆڕ بکەین تاوەکوو هەمووی بە یەکجار ئەپدەیت بێتەوە. نازانم ئەگەر ئەم کارە بە بۆت ئاسان بێ، بۆ ئەمە بانگی {{و|Aram}} دەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: هەرکارێک بەسوود بشکێتەوە بۆمان، ئەوا باشە و با بکرێت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٢، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::ئەگەر بکرێ ئارامبۆت بەکاربەرین بۆ چاودێریکردنی ئەو وتارانەی لە داهاتووش دەگوازرێنەوە و هەمان ئەم کارە بکا، زۆر باش دەبێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٥٠، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: سڵاو {{وب|Épine|Tessla}} ڕاستییەکەی ئەوە ئازارێکە منیش درکم پێی کردووە، بەڵام چارەسەرکردنی بە بۆت ئاسان نییە و ڕەنگە زیانیشی لێ بکەوێتەوە چونکە دەیان جۆری پێناسەی وتارەکان ھەن. لە [[:en:Wikipedia:Cleaning up after a move#Update the prose of the article]] باس کراوە و ھیچ ئامڕاز و بۆتێکیشیان دانەناوە. دوای گواستنەوە، ئاگادارییەک نووسراوە کە دەڵێ ناوەڕۆکی وتارەکەش نوێ بکەوە، بەڵام بڕوا ناکەم زۆرینە ھەر خوێندبێتیشیانەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٤٦، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بەبۆنەی گەیشتن بە ٧٥،٠٠٠ وتار == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}؛ بڕیار درا بەبۆنەی گەیشتن بە ٧٥،٠٠٠ وتار، لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەی دوو ھەفتە بگۆڕدرێت ([[:commons:File:Central Kurdish Wikipedia logo for 75K articles.png|بینینی لۆگۆی ھەڵبژێردراو]]). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٥٤، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) }} === بانگھێشت === [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]، [[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] {{وب| Danial2703kurdistan}} [[بەکارھێنەر:kurd2021|kurd2021]] [[بەکارھێنەر:zemen|zemen]] {{وب| ArkanEN123}} [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] {{وب| Halbast420}} [[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] {{وب| Muhammed taha}} [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] {{وب| -Haryad}} {{وب| Abdurhman Ahmad}} {{وب| Tessla}} {{وب| Sakura emad}} {{وب|Aro Salar}} {{وب|Sorou6sh}} {{وب|ئاریا سالار}} [[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] {{وب|Abdurhman Ahmad}} {{وب|Min.neel}} [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] {{وب|Ari Qasm}} {{وب|Saad Goran}} {{وب|Ahmad.Kurdistan}} {{وب|Blqk yeloow}} {{وب|GoRaN909}} {{وب|Ilamxan}} {{وب|Sina Khezrii}} {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} {{وب|Khoshhat}} {{وب|کاردۆ جاف}} و تەواوی ئەندامانی تر. === پێشنیار === سڵاو لە ھەموو ئەندامانی بەڕێزی ویکیپیدیا؛ ھەر وەک ئاگادارن بەزوویی دەگەینە ٧٥،٠٠٠ وتار و بەوھۆیەوە پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەیەکی کاتی دەکەم، وەک دیزاینکردنی لۆگۆکە بە «٧٥،٠٠٠ وتار» کاتێک ئەو ژمارەمان تێپەڕ کرد. پێشتریش بۆ [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٢#لۆگۆی گەیشتن بە ٢٥٬٠٠٠ وتار|٢٥ ھەزار]] و [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٤#گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا|٥٠ ھەزار]] وتار ئەو کارە کراوە. تکایە ھەر بۆچوونێک (دژ یان لەگەڵ) و ھەر پێشنیارێکتان ھەیە پێمان بڵێن. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٠٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) === لۆگۆی پێشنیارکراو === <!----- ھەر لۆگۆیەک پێشنیار دەکەی تکایە لە خوارەوە پەڕگەکەی دابنێ ----> # [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia 75k Articles.png|80px]] # [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 75K articles.png|80px]] === {{پشتگیری}} === <!----- بەشی پشتگیری نمونە {{لەگەڵ}} :لێدوانەکەت ----> * {{لەگەڵ}} بەکارهێنەران زیاتر جۆش و خرۆش دەیانگرێت بە دانانی لۆگۆیەک بۆ ماوەیەکی کاتی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤١، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢١:٠٥، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ٠٠:٤٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} بۆ وێنەی دووەم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} من خۆم لەگەڵ دووەمی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٧، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} لەگەڵ دووەم.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) === {{دژایەتی}} === <!----- بەشی دژایەتی نمونە {{دژ}} :لێدوانەکەت ----> === {{لێدوان}} === {{وب|Tessla|Hivja}} و کەس بانگ نەکراوە و منیش بە ھەڵکەوت بینیم. بێگومان لەگەڵیم، بەڵام بە svg نەک png. ئینجا دوای ئەوەی قەرار لەسەر وێنەیەک درا، دەبێ لۆگۆیە تریش وەک [[:پەڕگە:Central Kudish Wikipedia - 50,000 articles (for Vector 2022).svg]] دروست بکرێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٣٦، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!----- ھەر لێدوان و پێشنیارێکت ھەیە تکایە لە خوارەوە بینووسە ----> :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس بۆ پشتگیریت. تکایە دەتوانی ئەو بەکارھێنەرانە بانگھێشت بکەی؟ ئەگەریش دەتوانی لۆگۆیەک ساز بکە:) ئەوی ٥٠ ھەزارەکە ھی بەڕێزت بوو و بەڕاست شتێکی جوان بوو. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٠٦، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :: {{وب|Hivja}} نەوەڵا وازیان لێ بێنە؛ ٢٠ کەس بانگ بکەیت، ئەگەر ٢ کەس قسە بکەن جا بڕواش ناکەم دژ بن. بۆ دروستکردنی لۆگۆکە، وەڵا بەرنامەکەم لا نەماوە و نازانم ئاخۆ دەرفەتم دەبێ دای گرمەوە یان نا. ئەوانەی منیش بارم کردبوون، پێشتر ھەبوون و من تەنیا دەقەکانم گۆڕیبوو نەک ئەوەی من لە سفڕەوە دروستم کردبێتن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٣٥، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر باشە، خۆمان کاری لەسەر دەکەین، ئەوەی بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جوانە بەڵام ئەگەر بتوانێ شتێکی تر بێجگە لە ڕەنگە سوورەکە دروست بکات و لەگەڵ ٧٥،٠٠٠ «وتار» بنووسێت و ھەروەھا ئەو جۆرەی وتت بیکاتە svg زۆر باش دەبێت. سپاس بۆ ھەردووتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٤٨، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئەو لۆگۆیەی دروستم کردووە دیزاینەکە باوەڕ ناکەم کێشەی هەبێت بە ڕەنگەکەشەوە، بەڵام من نازانم کە ئایا چۆن بیکەم بە svg. کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] پێم بڵێ لەکوێوە بیکەم بە svg، وشەی وتار-م زیادکردووە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:١٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] نازانم، بڕوا ناکەم ئامڕازێک ھەبێت png بکاتە svg. من بە [[:en:Adobe Illustrator]] دەمکرد. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٣٧، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە، ئەگەر ھیچ پێشنیار یان دژێک نەبوو کاتێک بووینە ٧٥ ھەزار ئەوەی تۆ دادەنێین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠١، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: منیش لەگەڵ دووەمدام، بەس تکایە ئەمجارە ئاگاداربە چۆن دەنێردرێت، دەبێت لەدوای تاگکردنەکان، ئیمزایەک بکەیت ئینجا دەستبکەیت بە نوسین منیش وام بەسەردا هاتووە، ئەوەی یەکەمت، ڕەش و سپیە، و جوان نییە، لەڕووی ڕەنگەوە، و قردێلەکەشی ڕێکە، بەڵام ئەوەی دووەم زۆرجوانە ئینشەڵا بۆ ١٠٠٠٠٠ وتار شتێکی زۆر جیاواز دەکەن لە هەموو ئەوانەی دیکە.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٦:٢١، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر سپاس بۆ فێرکارییەکەت. بە ھیوای خوای ئەگەر بووینە ١٠٠ ھەزار کەسانی زیاتر بۆ بەشداری لە سازکردنی لۆگۆ و ڕاگەیاندنی بۆچوونیان بانگھێشت دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٣٨، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاو کاک ئارام. ئەمن تا ماوەیەکی دی ناتوانم چالاک بم بەڵام بۆ ڕێز گرتن له قسه و بانگهێشتی جەنابت هاتم ڕای خۆم بنوسم. وێنەی دووەم شتێکی باشه خراپ نیه یانی له وێنەکانی دیکه جوانتر و گونجاوتره ئەگەر بکرێته svg باشتریش دبه. ئەگەر دیتت هیچ بەکارهێنەرێک دژ نیه داینێ. ئیشڵا ئەگەر گەیشتینه ١٠٠،٠٠٠ وتار به کەڵک ورگرتن له ویکی‌کانی دی وەکوو فارسی جوان قسەی لەسەر دەکەین و شتێکی تایبەت و جوان هەڵدەبژێرین. بە سوپاسەوه [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ٠٠:٥٣، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] سپاس، منیش لەگەڵ وێنەی دووەمم، بەڵام بە svg. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:١٤، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تکایە لۆگۆی ویکیپیدیا بگۆڕە و دووەمین لۆگۆ (ئەوەی تێسلا) دابنێ؛ بۆ ماوەکەشی پێم وایە ھەتا نزیک نەورۆز داندرێت جا مەگەر... زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٥٠، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Hivja}} {{کرا}} تەنیا بۆ ڤێکتۆرە کۆنەکە؛ بۆ تازەکەتان دروست نەکردبوو. تا نەورۆزیش زۆرە! تا ڕەمەزان بەسە. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٢، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس، کاتێک گەیشتینە ١٠٠ ھەزار ھەتا سەیری لۆگۆکەی کەین کەمە:) @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] تکایە گەر دەتوانی بۆ ڤێکتۆرە تازەکەش لۆگۆ ساز بکە چۆن ئێستا من بە شێوازی مۆبایل (تەنیا ئەگەر دەیکەمە شێوازی کۆمپیوتەریش) لۆگۆ نوێیەکە نابینم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٨، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: نازانم چۆن سازی بکەم، واتا پێویستە چی بکەم؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢١، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::ڕاستییەکەی منیش ھیچ تێ ناگەم، پێویستە کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ڕوونکردنەوەیەک بدات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] گەیشتینە ١٠٠٬٠٠٠ وتار، با مانگێک لەسەری بێت تا تێری لێ بخۆین و عالەم بزانێت. :) @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لە یەکەم لێدوانم بەستەری پەڕگەی ڤێکتۆرە تازەکەم داناوە (ئەوەی پەنجاکە) بەڵام دیقەت بدە کە تەنیا تۆپەکەی ویکییە بەبێ نووسین. ئەگەر درێژی و پانییەکەی بە جوانی وەرگریت، لەوانەیە بتوانیت ھەر لەسەر ئەمەی خۆت بیبڕیت و دەرچێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سەیرێکی [[:پەڕگە:New ckb logo for 75 thousand articles.png|ئێرە بکە]]، تەواوە؟! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٩:٤٦، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::: {{وب|Tessla}} {{کرا}} بەس لە تازەکە وشەی وتار ھەیە و لە کۆنەکە نییە. ئەگەر بتوانیت، وەشانێکی تری کۆنەکە بار بکە و وشەی وتار بە ھەمان فۆنت زیاد بکە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:١٤، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ئەوەش {{کرا}}، [[:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 75K articles.png|بڕوانە]]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٣، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == دەستکاری [[داڕێژە:Country data Afghanistan]] (وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە) == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٥٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) }} من دەمەوێت دەستکاری [[داڕێژە:Country data Afghanistan]]بکەم. لێرەدا گۆڕانکارییە پێشنیار کراوەکانم دەخەینەڕوو: [https://w.wiki/CurY]. هیوادارم یارمەتیم بدەن لە دەستکاریکردنی قاڵبەکەدا. سوپاس بۆ ئەوەی گوێت لێم بوو. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٤:١٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|OperationSakura6144}}، داڕێژەکە بەپێی enwiki نوێ کرایەوە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٦:٥٤، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::بەتەواوی بەو شێوەیە نییە کە چاوەڕێم دەکرد، بەڵام بەهەر حاڵ قەدری دەزانم. تکایە بەشی "داڕێژە پێندیدارەکان" چاک بکەن و ناوی ئینگلیزی وەربگێڕن بۆ وەشانی کوردی خۆیان. پێم وایە ئەوە تاکە شتێک لەوێ ماوە. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٧:٣٧، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::: {{وب|OperationSakura6144}} زۆر سپاس بۆ گرنگیپێدانەکانت! بەشی «داڕێژە پەیوەندیدارەکان» نوێ کرایەوە. ڕاستییەکەی ئەو داڕێژانە کە ھێشتا دروست نەکراون لەوانەیە لەبەر ئەوە بێت کە بە کار نەھاتوون. بەپێی کات ھەموویان دروست دەکرێن. زۆر سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:١١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == وشە پەسەندکراوەکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}؛ ھەندێک لە وشە و دەستەواژەکان لە [[وپ:پزپ]] یەکلا کرانەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:١٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) }} سڵاو.. @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] و ئەوەی لای گرنگە. لەمێژە حەزم دەکرد ئەم باسە لێرە بکەمەوە، سەبارەت بە ھەندێک وشە و دەستەواژە کە لە کۆتاییدا لێرە کامیان بەکاربێت و گشتییانە چۆن بەکاربێن. زۆرمان ئەو کێشەیەمان توشبووە لەسەر ھەندێک لەو وشانە، سەبارەت بە خۆم ئەوە کێشەی بەردەوامی منە، دەبێ دانە دانە بەدوای دروستیی وشەیەکدا بگەڕێم لە وتووێژە پەیوەندیدارەکان و کتێب و فەرھەنگەکان... کە بەڕاستی وەڕەزکەرە، ناڵێم با لێرە ببینە ئەکادیمیای کوردی، وەک چۆن لە وتووێژەکان بڕیار لەسەر ناوی وتارەکان دەدرێت ئاواش لێرەوە ناوی چەندین وتار و نووسینی باو بکرێنە یەک پێوەر. نزیک لەمە، پێشنیاری دروستکردنی پێڕستێکیش دەکەم ھاوشێوەی ئەوەی کە لە [[ویکیپیدیا:پێڕستی زاراوە پەسەندکراوەکان]] داندراوە یان ھەر چاکسازی لەو پێڕستەی ئەوێ بکرێ و وشە ستانداردەکان بگوازرێنەوە ئەوێ، وەک چۆن کاک چالاکیش لە وتووێژەکەیدا پێشنیاری شتێکی لەو جۆرەی کردوە. ھەرکات وشەیەک ڕای تەواوی کۆمەڵگای لەسەر بوو زیاد بکرێتە پێڕستەکە و بەکارھێنەرانی نوێ یا ئەوانەی بەو وشە کوردییەکانە ئاشنا نین سودی لێ وەرگرن، بە مەرجێک لە شوێنێک ھەڵبگیرێن و بەرچاوبێ و بزانرێ کە لە ویکیپیدیا شتێکی وامان ھەیە، من تا چەند مانگی ڕابردووش نەمدەزانی ئەو پێڕستە بوونی ھەیە. ئەوەی ھەڵمگرتوون دەربارەی ئەو وشانە، ئەمانەن: وشەکانی ڕاپەڕین، شۆڕش، یاخیبوون و سەرھەڵدان کامیان بکرێتە ستاندارد؟ نموونە [[یاخیبوونە کوردییەکانی عێراق ١٩٨٣-١٩٨٦|ئەم وتارە]] و [[شۆڕشەکانی شێخ مەحموود|ئەم وتارە]] ھەمان مەبەستن و دوو پێشگری جیاوازیان ھەیە. بزووتنەوە، بزاڤ یان جووڵانەوە؟ ململانێ، ناکۆکی، سەربزێوی، پێکدادان یان تێکھەڵچوون؟ لەش یان جەستە؟ لەشکرکێشی یان داگیرکاری؟ سیاسەتوان یان سیاسەتمەدار؟ نیشتمان یان نیشت{{ڕەنگ|red|ی}}مان؟ پەسەند یان پەسند؟ میرنشین، بنەماڵەداری، خانەدان یان دەسەڵاتدارێتی؟ پارت، حیزب یان لایەن؟ چاند یان کلتور؟ کلتور یان کولتور؟ جینۆساید، کۆمەڵکوژی، کۆکوژی یان ڕەشەکوژی؟ سوڵتانییەتی یان سوڵتاننشینی؟ بەندی یان گرتوو، بەندیخانە یان گرتووخانە؟ پیتە بزوێنەکان (ە، ا) لە کۆتایی وشە، نموونە کۆمەڵگا یان کۆمەڵگە، بازگا یان بازگە؟ [[کۆمەڵگە]] و [[دەروازە:کۆمەڵگا]] ھەردووک جیاوازن. [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?go=%D8%A8%DA%95%DB%86&search=%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C+%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C%DB%8C&title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA%3A%DA%AF%DB%95%DA%95%D8%A7%D9%86&ns0=1 نێوخۆ] یان [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?go=%D8%A8%DA%95%DB%86&search=%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C+%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%AE%DB%86%DB%8C&title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA%3A%DA%AF%DB%95%DA%95%D8%A7%D9%86&ns0=1 ناوخۆ]؟ (ئێرەش [[دەروازە:شەڕی نێوخۆیی]]). سیاسەت یان ڕامیاری؟ ئایدۆلۆجیا، ئایدۆلۆژیا، بیرۆکەزانی، بیرۆکەسازی یان وشە کوردییەکانی تر؟ پلان، پیلان یان بەرنامەڕێژی؟ جوو یان جوولەکە؟ گشتگیرییەک بۆ ناوە تایبەتە زۆر باوەکان، بۆ نموونە سەڵاحەدین، کە [[سەلاحەدین دەمیرتاش]] شێوەیەکە و [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] و [[سەڵاحەدین بەھائەدین]] شێوەیەکی تر. [[کەشوھەوا]] جۆرێک نووسراوە و [[دەروازە:کەش و ھەوا]] جۆرێک. ڕەنگە بابەتی ھەندێک لەم وشانە لە وتووێژەکان باسکرابێت و ئاگادار نەبین، با لێرەوە بکرێتە پێوانەی بنەڕەت (ستاندارد) و ھەر ئەوانە دابنرێن. ھاوپێچ ئەم وشە کوردیانەش بۆ بەرامبەریی ئەم وشە بیانیانە پێشنیار دەکەم، دەتوانن ڕای خۆتانی دەربارە بڵێن. # پۆستەر/Poster = ئاگادارینامە، وێنەی ڕاگەیەندراو # سپۆیلەر/Spoiler = پێشدەرخستن # ترەیلەر/Trailer = پێش نیشاندان (یان ''پێش پەردە'' وەک لە کوردستانیکا ھاتووە) شتێکی دیش، باشترە لەبری دانانی ھێڵ (‒، –) بۆ ئەم [[پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان ‒ تورکیا|١]]، [[کێشەی عەرەب–ئیسرائیل|٢]] جۆرەی وتارانە بنووسرێت: پەیوەندییەکانی فڵان <u>و</u> فڵان یان کێشەی فڵان <u>و</u> فڵان. ئەم ھێڵانە زیاتر نووسینی ئینگلیزی و لاتینی پشتی پێدەبەستێت و لە کوردی پێویست نین. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:٢١، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Zemen}}، سڵاو. خولاسەی قسەکەت ئەوەیە پێویستە ستانداردسازی بکەین کە لەگەڵیم. بەڵام ئەو نموونانەی نووسیوتانە یەکێک نین. لە بڕێکیاندا دەکرێت بڕیاری ئاسان بدرێت، بۆ نموونە نیشتمان دروستە و نیشتیمان نادروست (ڕەگی کار+مان وەک سووتمان). بەڵام بۆ بڕێک وشەی تر وەک ململانێ/ناکۆکی/پێکدادان و... ناکرێت ستانداردسازی بکەین چون ئیتر ئەوە زیادە لە حەددە. بەوە دەوترێت [[en:Elegant variation]] و لە گشت زمانێکدا هەیە (بۆ نموونە ئینگلیز مومکینە بە سەرهەڵدانێک بڵێن uprising یان revolt یان insurrection شتی تر) و بڕێکیشی سیاسەتی زمانی و ئایدیۆلۆجیای زمانییە و ئاسان نیە گشتی لەسەر یەک شت ڕێک بخەین. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٤:٥٣، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، سڵاو. سپاس بۆ دانانی ئەم بابەتە. ھەر یەک لەم وشانە وتووێژی خۆیان پێویستە. بڕێک لەم وشانە وتووێژیان لەسەر کراوە و بە ئەنجامێک گەیشتوون، ئەو ئەنجامانە و ڕای خۆی دەنووسم: ::* یاخی، کە لە کوردیدا بە مانای rebel دێ، وشەیەکی کوردی نییە. یاخی ئەژ یەکێک لە زمانە تورکیکەکان (turkic) دێ، لە [[:en:wiktionary:Reconstruction:Proto-Turkic/yagï|Reconstruction:Proto-Turkic/yagï]] بنۆڕە. ::* لەش وشەیەکی کوردی-ئێرانییە، بەڵام دەڵێن کە جەستە ئەژ جسد (جەسەد)ی عەرەبی دێ. لەش و تەن بە مانای body دێن. ::* مەدار لە «سیاسەتمەدار»دا عەرەبییە، لە [[وتووێژ:سیاسەتوان]]دا باس کراوە. ئەگەر ڕامیاری بە کار بھێنین، ڕامیار تەواوە. ::* وەکوو کاک Pirehelokan وتی، نیشتمان تەواوە. ::* چاند کوردییە و وەرگێڕانی cultureە و لە فەرھەنگەکاندا ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%86%D8%A7%D9%86%D8%AF] کوردییە، بەڵام بەکارھێنانی نییە (یان کەمە). ::* کۆمەڵکوژی، کۆمکوژی یان کۆکوژی یانی massacre. کوشتاریش ھەر کوشتنە: کوشت + ـار. کوشتار شێوەی ناوی کوشتنە. ::* لەنێوان جوو و جوولەکەدا، من جووم پێ باشترە. ئەم وشەیە لە پاڵەویدا «جەھوود» بووە. ئەمە لە کوردیدا بووە بە «جھوو» (لە کوردیی باکووریدا ماوە) و پاشان «جوو». [[جوولەکایەتی]]یش بکرێ بە «جوویەتی». ::* لە [[وتووێژ:ئیدیا]]دا باس کراوە کە بیر بە مانای فیکر (thought) نایێ و بیرۆکە لە ڕووی ئەمەوە داڕێژراوە، بۆیە لا بردراوە. ::* کەشوھەوا دروستە، چونکە وشەیەکی لێکدراوە. پێم وایە کە کەش خۆی ماناکە دەگەیێنێ و ھەوای ناوێ. ::‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٢٠، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، ئێستا دیم کە لە [[وتووێژ:سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)]]دا سەربزێوی بۆ rebellion پێشنیار کراوە. لە ھەنبانەبۆرینەدا ڕێک بەرانبەری «تمرد» و «یاغیگری»یە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%B2%DB%8E%D9%88%DB%8C] سەربزێوی لە سەربزێو + ـی دروست بووە، «سەربزێو»یش لە سەر + بزێو (ڕەگی ڕانەبووردووی بزاوتن) دروست بووە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٥٨، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Zemen}} لەسەر تەقەڵەکە منیش ھەمان ڕام ھەیە کە ئێمە واو بەکاردێنین نەک تەقەڵ وەک ئینگلیزی. بۆ نموونە تا ئێستا کەس «نەیوتووە شەڕی عێراق–ئێران» بەڵکوو ھەر «شەڕی ئێران و عێراق» یان ئاڵگوگۆڕێک لە ناوی وڵاتەکان کراوە و وتراوە. ئەمە لە ڕێگا و سنووری بەینی دوو شوێنیش زەق بووەتەوە بۆ نموونە: «ڕێگای ھەولێر–کۆیە» یان «سنووری فڵان وڵات–فیسار وڵات» ئەمە کێشەیەکی تریشی لەوەدایە کە چەندین ھێمای جیاواز بۆ ئەو ھێڵە بەکاردێ و ھەندێ بۆشایی دەنووسێ و ھەندێکیش نا. بۆیە ئەگەر نەمانەوێ لاساییی ئینگلیزی بکەینەوە و بە شێوازی خۆمان بیبڕین و بیدوورین، واوەکە بەسە بە ڕای من. لەسەر شتەکانی تریش ماندووبوونت پێوە دیارە تا ئەمانەت ئامادە کردووە و دەستت خۆش بێت، کە ئەمە ھەر باسی یەکلاییکردنەوەی وشەگەلێکە، بەڵام من لە [[لێدوانی ویکیپیدیا:ناوی وتارەکان]] ئەم باسەم کردووەتەوە چونکە زیاتر ئەم مشتومڕە لە ناوی وتارەکانەوە سەرھەڵدەدات. قسەی من ئەوەیە کە لە [[وپ:نو]] پێوەر بۆ ھەڵبژاردنی ناوی وتارەکان دانرێت و لە [[وپ:پزپ]] ئەو وشانەی یەکلایی کراونەتەوە، لەوێ زیاد بکرێن و پاشان بەڕێوەبەرانی ڕووکاریان لێ ئاگادار بکرێنەوە تا ئەوەندەی دەسەڵات ھەیە، لەگەڵ ئامڕازەکان بیانگونجێنن. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[ب:Zemen|Zemen]]، کێشەی ناوەکان لە مێژینەیە و تا ئێستاش ھەیە و بەردەوام دەبێ، ئەگەر چارەیە نەدۆزنەوە و لیستی ئەو ناوانەی کە ستاندار کراوە کۆ نەکرێنەوە. ڕای من لەسەر ھەنێ ناوە کە سیاسەتی دانانی ناوی وتار نایگرێتەوە، لەسەر چەن پێشنیارێک بۆ ناوەکە وتووێژ بکەن و لەدواییا لەسەر پێشنیارە گونجاوەکە ڕێکەون. جیا لەوە ڕا سەپاندنی تیا نەبێ، ھەموو ناوێک نەکرێنە کوردی، لە کۆتاییش ناوە دروست و گونجاوەکە ھەڵبژێردرێت. وەکو تر حەزم بە وتووێژی بێسەمەر نییە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:١٦، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]: بەڵام دەکرێ ئەم وشەی پێکدادان و ململانێ و... ڕێکبخرێن، بۆ نموونە لە ویکی ئینگلیزی بۆ شۆڕشە کوردییەکان بەزۆری یاخیبوون rebellion داندراوە، ھەر بۆ نموونە: بۆچی [[یاخیبوونە کوردییەکانی عێراق ١٩٨٣-١٩٨٦|یاخیبوونە کوردییەکان]] شۆڕش نییە و [[شۆڕشی فەڕەنسا]] یاخیبوون نییە؟ ھەر دەبێ ڕێکخستنی بۆ بکەین. ::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ئەوەندەی حاڵی بووم دەبێ یاخی-ییەکان لابەرین و سەربزێوی لەجێی دانێین، لەش دروستە، سیاسەتوان دروستە، چاند دروستە، «کۆمەڵکوژی» لە کۆمکوژی و کۆکوژی دروستترە چونکە باوترە، جوو دروستە، ئایدۆلۆجیا بەپێی خوێندنەوە ڕەسەنەکەی دروستە، کەشوھەوا دروستە و دەبێ دەروازەکەشی چاککرێ. گەر کەسێک دژبەر نەبوو کاریان لەسەر دەکەین. ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سپاس بۆ ئێوەش کە بەشداربوون لەم وتووێژە. چونکە ئەو ھێڵ و شتەی دی پەیوەندیی بە ناوی وتارەوە نەبوو پێم باشتر بوو لێرە دایبنێم ئەویش گەر کێشە دروست ناکات. ئەوەی تۆ و بەڕێز گێژەڵووک دەربارەی وشە و ھێڵەکان نووسیتان گەر تا چەند ڕۆژێکیش دژایەتی نەبوو تکایە تا زووترە با کاریان لەسەر بکەین، ئەو وشەیەشی بڕیاری لەسەر نەدراوە یا باسنەکرا دەیبەینەوە [[لێدوانی ویکیپیدیا:ناوی وتارەکان]]. ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: منیش حەزم لەو مشتومڕە ناکۆتایییانەی ناوەکان نییە، پێموایە بەس ئەم ویکیپیدیایەش ئەو پەتایەی توشبووە. بەپێی کات، وردە وردە خەریکی دەبین. سپاس بۆ سەرنج و بەشداریتان! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::ئێستا ئەم وشانە تەواو یەکلایی کراونەتەوە و کەس قسەیەکی لەسەریان نییە: :::{{div col|colwidth=20em|rules=yes}} :::* سەربزێوی :::* لەش :::* سیاسەتوان :::* چاند :::* کۆمەڵکوژی :::* جوو/جوویەتی :::* ئایدیۆلۆجی :::* کەشوھەوا :::* نیشتمان :::{{div col end}} :::{{وب|Aram}} گەر بکرێ بە بۆت ئەو وتارانەی ھێڵی ‒، –، — لەخۆ دەگرن بگوازیتەوە، چون کەس دژایەتی نیە. ئەوەی ماوە ئەم وشانەن کە نازانم بیانبەمە کوێ تا بڕیاری کۆتایییان لەبارەوە بدرێ: :::{{div col|colwidth=20em|rules=yes}} :::* بزووتنەوە، بزاڤ و جووڵانەوە :::* لەشکرکێشی و داگیرکاری :::* پەسەند، پەسند :::* میرنشین و خانەدان... :::* پارت، حیزب و لایەن :::* بەندی و گرتوو، و ئەوانی تریش :::{{div col end}} [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Zemen}} بڕوانە [https://grep.toolforge.org/index.php?lang=ckb&project=wikipedia&namespace=0&pattern=%5B%E2%80%92%E2%80%93%E2%80%94%5D ئەم ئەنجامە بۆ ئەو سێ ھێمایە]. وتاری وای تێدایە کە ھێماکە بکەینە «و»، تێک دەچێت. ئەمە ھێشتا ھێمای لێدەرکردنیش ماوە. بە ڕای من وردەوردە و بە دەست چاک بکرێن باشترە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٢٥، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::{{وب|Aram}} مادام وایە خۆم بەدەست خەریکیان دەبم. بەس نەتگوت ئەو وشانەی دی بەرمە کوێ تا بڕیاری کۆتاییان لەبارەوە بدەین، کەسیش نییە گرنگی پێبدا، مەگەر خۆم بە ئارەزووی خۆم دایانبنێم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] وەڵا ڕاستییەکەی بۆ ئەو وشانە قسەیەکم نییە. وشەکان لە یەکەوە نزیکن و پێم وا نییە ئێمە بتوانین بڕیاریان لێ بدەین. خۆشتر بوو ئەم شتانە لە [[ویکیپیدیا:مز/زم]] باس بکرایەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٤٢، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەو باوەڕەیام بیبەمە پەرلەمانیش لەوە ناچێ سێ کەس کۆبێتەوە تا ئەو کێشە باوانە لەکۆڵ بکرێنەوە. گەر کرا دانە دانە لە وتووێژی وتارەکان خۆی، باسی دەکەم. بەس ئێوە ئەرک بکێشن ناوی [[شەڕی ناوخۆ]] و [[دەروازە:شەڕی نێوخۆیی]] و [[دەروازە:کەش و ھەوا]] چارەسەر بکەن، چون ئەوان دەروازەن و گرنگن. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەخوا ئیتر... ئەو بەستەرانەی دات ناون، چییان لێ بکەم؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٤١، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وەک Gejeluk وتی کەشوھەوا دروستە، بۆیە دەروازە:کەش و ھەوا بۆ کەشوھەوا بگوازنەوە. شەڕی ناوخۆ، نێوخۆ یان نێوخۆیی، خۆت کامیانت پێ دروستە دەروازەکە بگوێزەوە ئەوە، چار نیە گەر چاوەڕێی کەسێک بین ڕای خۆی بڵێ ئەوە ھەر دەبێ چاوەڕێ بین. گەلێ سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٨، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ کەشوھەواکە، Gejeluk وتووشێتی پێی وایە «کەش» بەسە. بڕوانە [[وتووێژ:ئاووھەوا]] و [[وتووێژ:گۆڕانی ئاووھەوا]] و [[ویکیپیدیا:داخوازی_بەرامبەری_کوردی/ئەرشیڤی_١#climate|ئێرەش]]. بۆ شەڕی ناوخۆ، ئەسڵی کێشەکە ئەوەیە کە «ناو» و «نێو» کامیان باشترە. پێم وایە «ناو» باشترە؛ [[فەرھەنگی خاڵ]] کە یەکەمین فەرھەنگی کوردی بۆ کوردییە ھەرچی «نێو» ھەیە بۆ «ناو» ڕەوانەی کردووە، ئینجا بە بادینیش ناڵێن «نێڤ» یان «دنێڤ» بەڵکوو «ناڤ» و «دناڤ» دەڵێن. ئێستا چی؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٠٧، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کەشوھەوا باوە، شتێ نییە زیادە یان درێژ بێ و پێویست بکا ھەواکەی لێ بکەینەوە، خۆت چاکتری لێ دەزانی. بۆوەی تر منیش دەڵێم ناوخۆ باشترە، ئەوەی بادینییەکە جوان بوو، قەت بیرم لەوە نەکردبۆوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٥٥، ٦ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نەپەشۆکایت لێرە بانگ کرایت؟ :) کەشوھەوا {{کرا}}. ئەھا چۆن بیرم بۆ بادینییەکە چوو. ھیچی تر لە دەستی من دێت یان تەواو؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٣:٠٥، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەرەوەڵا، ئێرەم ھەر لەبیر نەمابوو! زۆر سپاس بۆ کردنی کەشوھەواکە. ئەوەی ماوە [[دەروازە:شەڕی نێوخۆیی]]-یە، خۆشم وتارە پەیوەندیدارەکانی دەگوێزمەوە 'ناوخۆ'. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:٥٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە، لەبیرم بوویت، بەس ئیشی ترمان بۆ دێتە پێش. قوربانت. ڕاستییەکەی بڕوا ناکەم بتوانیت خۆت [https://grep.toolforge.org/index.php?lang=ckb&project=wikipedia&namespace=0&pattern=%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AE%DB%86 ٥٣ وتار] بە دەست بگوازیتەوە. ئەمە ناوەڕۆکەکەش بگۆڕین، شتێکی ترە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٣٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ببورەی ناوێ کاکە ئەوەی کردوتە جێگای پێزانین و سوپاسکردنە کە ئەویش تاکە شتە لەدەسمان بێ بۆ ستایشکردنی کردەوەکانی ئێوە. ڕۆژی ٥-١٠ وتاریش تا پێم بکرێ بگۆڕم، خراپ نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٧، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::قوربانت. زۆر چاکە. پێویستیت پێم بوو، بانگم بکە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٥٦، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == توینکڵ == {{atopg | status = | result = }} سڵاو ئەندامان بە تایبەت بەڕێوەبەرانی ڕووکار @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]], @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەمەوێت توێنکل کار پێ بکەمەوە بۆ ئەوەش ئەوە ماوەیەکە خەریکی ئەپدەیت کردنەوەیەم بەڵاو وا دیارە سوودێکی ئەوتۆی نییە، بۆیە دەمەوێت ئەو ڤێرشنەی ئێستا ھەیە لە توینکل بە تەواوی جێگۆڕکێی پێ بکەم لەگەڵ ڤێرشنەکەی ویکی ئینگلیزی دواتریش وەری دەگێڕینەوە بۆ سەر زمانی کوردی ، خۆشتان دەزانن ماوەی چەندین ساڵە توینکڵ لەکار وەستاوە و کەسیش دەستی بۆ نابات من ئامادەم ئەوە بکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٣٥، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ڕەنگە ژیریی دەستکرد بتوانێ هاوکاری بکات لە وەرگێڕانەکاندا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٣:٠٥، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەمەیان پەیوەندی بە توینکڵ نییە بەس ئەو ئامرازەی پیشانی دەدا کێ بەڕێوەبەرە و کێ تەکنیکییە بە بنچینەیی بۆ ویکیی کوردی زیاد کراوە؟ من حەزم پێی نییە و دەمەوێ لایخۆم لەکاری بخەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٣:٠٧، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەڵێ، بۆ لابردنی ئەمە بچۆ بۆ ئامرازەکان کۆتا ڕیز پێش ئەوەی بگەیتە بەشی "پێڕستی چاودێری" نووسراوە نیشاندانی بەکارھێنەرانی خاوەن مافی بەرز (نموونە: بەڕێوەبەران). لەوێ ناچالاک دەکرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٣:١٧، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من دەستم بۆی بردووە و ئەگەر تێبینیت کردبێت گۆڕانکارییەک ڕووی دابوو و بۆ بەکارھێنەرانیشم ناچالاک کردبوو تا ئامادەی دەکەم. توینکڵ لە زۆر ویکی پەکی کەوتووە. من خۆم ٣ جار لەگەڵ enwiki نوێم کردەوە و فایدەی نەبوو. بڕوانە [[:en:Wikipedia:Twinkle/Localisation|ئێرە]]. دەڵێن واز لەوە بێنن ناوبەناو و دانەدانە پەڕەکان نوێ بکەنەوە چونکە لە کۆتاییدا ھەر تێک دەچنەوە. لای خۆم خەریکم بە twinkle-starter نوێی دەکەمەوە ھەرچەندە ئەمیش چوار پێنج ساڵێکە نوێ نەکراوەتەوە، بەڵام لەوە باشترە پەکی بکەوێت. ئەگەر تێبینی بکەیت، نزیکەی ٤٠٠ پەیامی ئامادەی لە TW ھەیە و ئەم ڕەمەزانە خۆم نزیکەی ٩٠٪ لە پەیامەکانم وەرگێڕا. جگە لەوەش زۆرێک لە پەیامەکانی مۆدیوولەکانم کردووەتەوە کوردی و چەند سکریپتێکم تەواو کردووە. ئێستا مۆڵەت دەدەن بەردەوام بم یان خۆتان بەشداریی تێدا دەکەن؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:١٤، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان خۆتان بەردەوام بن گەر یارمەتیتان پێویست بوو ئەوە منیش دەتوانم بەشداربم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٢، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] زۆر سپاس و حەتمەن پێویستم بە شتێک بوو، پێتان دەڵێم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٤١، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == Request to edit [[داڕێژە:Country data East Flanders]] == {{atopg | status = | result = }} Hello everyone. I’d like to request an edit to the template [[داڕێژە:Country data East Flanders]], which is currently protected and cannot be edited by regular users like me. I’ve prepared [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ|an updated version of the code]] that replaces the non-vector flag with a proper vector version to improve visual quality and consistency. If possible, could an administrator or template editor take a look and help make the necessary change? I’d be very grateful for your help. Thank you in advance! Best regards,OperationSakura6144 [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٥:٢٢، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٧:٥٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == Request to edit [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == {{atopg | status = | result = }} Thank you to everyone, including @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] for their help in [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. Now, I’d like to update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision here in my sandbox which I updated specifically for this request: [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} :) [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٤٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} kfipg8d3ia6bqr7e5gg5114uki3aw6g 1585932 1585931 2026-05-21T17:37:15Z Hivja 64112 1585932 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == سەری داتابۆکس == {{atopg | status = | result = }} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ، @[[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ، @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ، @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ، @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ، وە ئەوانی تریش. پێم باشە کە سەری داتابۆکس ڕەنگی لەسەر نەمێنێت، و بەشێوەیەکی ساددە دەربکەوێت، ئاوا جوانییەکی زۆرتر بە وتارەکە دەدات بەڕای من. ڕای ئێوە چییە لەسەری لادانی ڕەنگەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:١٧، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]ئەو رەنگەی سەر ناونیشانی وتارەکە پێم وایە خراپ نییە و جوانە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٤:٤٦، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: دەزانم خراپ نییە، بەڵام نازانم وک بڵێی جوانترە بۆکسی زانیاریدان هەموویان یەک بن، نەک هەنێکی ڕەنگی نەبێت و هەنێکی هەیبێت. بۆیە دەڵێم هەمووی ساددە بن جوانترە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:٥٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] خۆی ناوەکە دەکەوێتە ناو چوارچێوەکەوە بۆیە جوانیەکەی پێی دەبەخشێت ئەگەر بچێتە دەرەوەی چوارچێوەکە لەوەیە جوان نەبێت،بەلام لەگەڵ ئەوەش ئەگەر هەمویان یەک بن ئەوە خراپ نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٦:٠٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]: گەر بزانم ناوەکە دەچێتە دەرەوەی چوارچێوەکە، ئەوا منیش پێم جوان نەدەبوو، بەڵام هەڵە نەبم لە چوارچێوەکە دەرناچێت. ئەوەیان کاک ئارام دەیزانێت، و ڕەنگە دواتر لێدوانی خۆی بدات. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٠٧، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] داتا بۆکسەکان، ئەوانەی ڕەنگیان لەسەرە هی ویکیدراوە، گەر بۆلسی ویکیدراو نەهێڵرێت، ئەوا ئەو کێشەیە نامێنێت [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏١٧:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەس وەڵای زۆر جوانە، هەقە هەر بیکەین بە یاسا بۆ سندوقی هەموو وتارێک دابنرێت [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏١٧:٢٠، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]]: لە قسەکەی سەرەوەت تێنەگەیشتم ڕاستییەکەی. بەس نابێت بکرێت بە یاسا، چونکە بۆ وتاری باش و وتاری هەڵبژێردراو نابێت داتابۆکس بەکاربەرین، شتێکی جوان نابێت بۆ کێش و باڵی وتارەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٧:٢٧، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::: خۆزگە ئەم باسانە لە جێگەی دروستی خۆیان ([[وتووێژی داڕێژە:Databox]]) دەکران. گەر ویستتان ڕەنگەکە لادەن، بانگم بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٢، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] گەر ئەوەی تۆ دەیڵێیت گەر بۆ داتا بۆکس بێت لەگەڵتم، بەڵام گەر بۆ بۆکسی زانیاری بێت من ڕازی نیم [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]]: ئەوەی من دەیڵێم پەیوەندی تەنھا بە داتابۆکس هەیە، نەک بۆکسەکانی تر. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٠:٣١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::پشتگیەیت دەکەم @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، هەندێک جاریش وشە ڕەنگ کراوەکان لە ناوەڕاستدا ناوەستێت دێتە لای دەستە ڕاست، تکایە ئەوەش چاک بکەن [[بەکارھێنەر:Agent aro|Agent aro]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Agent aro|لێدوان]]) ‏٢٢:١١، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::سپاس بۆ لێدوانەکان، ئەوانە کاک ئارام دەیزانیت. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: کاکە ئەوە Kurd2021یش دەڵێت شتێکی خراپ نییە، واتا پێی باشە، هەروەها Aroش دەڵێت لەگەڵتانم. جا ئەگەر بتوانیت ڕەنگەکە لابدەیت باشەبێت. لەشت ساغ. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٨:٣٥، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::: {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٥١، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ڕێنماییی کاتی بارکردنی پەڕگە لە ویکیمیدیا کۆمنز == {{atopg | status = | result = }} سڵاو لە {{وب|Calak|Kushared|Pirehelokan|Tessla|Sakura emad|Serchia}}، و لە {{وب|-Haryad}} و {{وب|Épine}} کە تاکە دوو بەکارھێنەرن بەشدارییان لە بەکوردیکردنی [[:پەڕگە:Licensing tutorial ckb.jpg]] کردووە. ویستم بڵێم کە ئەمڕۆ ڕێنمایییەکانی جادووگەری بارکردنی کۆمنزم دانا و ئێستا کاتێک لە [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ئێرە] پەڕگەیەک بار دەکەیت، ڕێنمایییەکان بە کوردی پیشان دەدرێت. [[:پەڕگە:Licensing tutorial ckb.svg]] پەڕگە نوێیەکەیە. ئێوەم تەنیا بۆ ئەوە بانگ کرد تا پێم بڵێن کە دەتانەوێ چی بە چی بگۆڕین چونکە ھەر من پەڕگەکەم بە پاشگری ai لایە و بەداخەوەش ناتوانین لە کۆمنز دای نێین. ئەوەتان لەبیر نەچێت کە دەقەکانی نێو پەڕگەکە دەستکاری ناکرێ (مەگەر لە سەرەتاوە دەستکاریی بکەیتەوە) چونکە لەبەر کێشەی ڕێندەرکردن دەبایە ئیللا و بیللا دەقەکانم بکردایەتە شەیپ. ئەم کێشەیە لە عەرەبی و فارسییەکەش ھەیە. بۆ ئێستا شێوازی ئەمیریمان داناوە کە بەڕاستی زۆر بچووکە و ئاسان ناخوێنرێتەوە. بیکەین بە چی؟ وەرگێڕانەکان ھەر ئەوانەی پەڕگە کۆنەکەیە، بەس یەک تۆز گۆڕانکاریی بچووکم تێیدا کردووە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:٥٧، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) : کاک {{وب|Halbast1}} تۆش سێ ساڵ پێش ئێستا [//ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=لێدوانی_بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی_٦&oldid=773399#ویکیمیدیا_کۆمنز لەسەر پەڕەی لێدوانەکەم و لێرە] داوای ھەمان شتت کرد. باوەڕ بکە لەو کاتەوە وێنەکە لەسەر شاشەی کۆمپیوتەرەکەم بووە، بەس ئەمڕۆ توانیومە خەریکی بم. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٣:٣٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::{{وب|Aram}}، دەست خۆش ئارام. پەڕگەکە جوانە. دوو شت. یەک، بڕێک وشە وەک نەرمامێرەکان، کۆمیکەکان، تەلەڤزیۆنییەکان و... وەھا دیارە دەڵێی مەودایەک کەوتووەتە نێوان ە و کانەکە (کۆمیکە کان، نەرمامێرە کان و...). ئیتر نازانم ئەوە فۆنتەکە وەھای لێ دەکا یان سپەیسە. دوو، لە سەرەتای نووسراوەکەدا نووسراوە بە '''ھاوبەشیپێکردنی''' ئیشەکانت... ناکرێ ھەر بنووسین بە ھاوبەشکردنی ئیشەکانت؟ ھەر ئەو مەعنایە نادات؟ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٣:٤٦، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::: {{وب|Pirehelokan}} زۆر سپاس! بۆ یەکەم تێبینیت، دروستە و بگرە ئەو وشانەشی کە بە «کە» دەست پێ دەکەن، وا دیارن کە دوو سێ بۆشایییان لە بەردەم بێ، بەس وەڵا ئەو کێشەیە ھینی ئەمیری خۆیەتی و زیاتر لە یەک بۆشاییم دانەناوە. بۆ دووەمیش بەرێوەڵا، بۆ ناکرێ، بەسەر چاو و دەیگۆڕم. بۆ فۆنتەکە بەڕاستی دەبێ بیگۆڕین. پێشنیاری چی دەکەن؟ بە ڕای من شتێ باشە کە پێچاوپێچ بە نووسینەکان نەکات و شتێکی گۆشە ڕێک بێت تا بتوانرێ بخوێنرێتەوە و بێجگە لەوەش دەبێ مۆڵەتەکەی ئازاد بێ تا بتوانین بەکاری بێنین. نازانم، من خۆم Adobe Arabic یان Noto Kufi Arabic پێشنیار دەکەم. ئێوە چی دەڵێن؟ ئینجا سپاسیش بۆ گرنگیدانتان بەم باسە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٤٨، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وابزانم فۆنتەکانی گووگڵ فۆنتس ھەموویان ئازادن. ئەتوانین ئەوانە بەکاربھێنین. —[[:بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #041721; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #041721; text-decoration-color: #041721;">'''ھەڵبەست'''</span>]] _{([[:لێدوانی بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #A2D2FF; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #A2D2FF; text-decoration-color: #A2D2FF;">لێدوان</span>]])} ‏١٢:١٨، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::: {{وب|Pirehelokan|Halbast1}} پەڕگەکەم نوێ کردەوە و لەمەیان کەڵکمان لە «Noto Kufi Arabic» وەرگرت. بزانن چۆنە. وەک پێشتر وتمان ناتوانرێت پەڕگەکە دەستکاری بکرێت بەڵام ئەوەی پێی خۆش بێت دەتوانێت پەرگەکە بە پاشگری «ai» لە [https://drive.google.com/drive/folders/19yPmSj7YpAVSHFtDbjIjf2Kk1_Sa4BPQ?usp=sharing گووگڵ دڕایڤ] داگرێ و دەستکاریی بکات. ھەمووان دەتوانن دەستکاریی بکەن، بەڵام تکایە دوای ئەوەی پەڕگەی نوێتان بار کرد، بە ناونیشانی «Licensing tutorial ckb 2.ai»، بە بەستەری گووگڵ دڕایڤەکەشی زیاد بکەن، بەڵام تکایە ھیچ مەسڕنەوە. ھەمان ئەمانەم لە وەسفی پەڕگەکە نووسیوە (گەر نەسڕدرێتەوە). سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٣٢، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :::: سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، دەست خۆش بێت زۆر جوانە، دواتریش ئەتوانین بۆ پەڕگەی تریش (ئەگەر بەکوردی بکرێت) سوود لەو فۆنتە ببینین؟ ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٤٥، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::: سڵاو {{وب|-Haryad}} بەڵێ و پێم وایە فۆنتەکانی گووگڵ ئازادن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٤٨، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::ئەگەر بکرێت وەکو فۆنتی ئەمیری، بۆ ڕووکاری ویکیپیدیا زیای بکەیت زۆر چاک ئەبێت. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٣٥، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::: {{وب|-Haryad}} بۆ ئەوە دەبێت کۆمەڵگە یەکدەنگ بن لەسەری. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == خاچپەرستن == {{atopg | status = | result = }} سڵاو لەھەمووان دەمەوێ لێرە بابەتێک یەکلایی بەکەمەوە کە لە ویکیپیدیا زۆر بەکاردێت و بەکارھاتووە و [[وتووێژ:شەڕەکانی خاچپەرستی#ناو 2|لێرەش]] باسم لێوە کرد بەڵام لەبەر ئەوەی گۆڕانکارییەکە پەیوەندی بە گشت ویکیپیدیاوە ھەیە بۆیە پێم باش بوو تا سێ ڕۆژی تریش بوەستم چاوەڕێی دیوەخان بکەم '''بابەتەکە''' ئەوەیە ل مەسیحییەت خاچ ناپەرسترێ پەرستنی خوودی خاچ وەکوو خاچەکە تاوانە لە مەسیحییەت و دەرچوونە لە مەسیحییەت بەڵکو خاچ وەک نیشانەیەک بۆ عیسای مەسیح بەکاردێت بۆ ئەمەش چەن بەڵگەیەک لە خودی کتێبی پیرۆز دەھێنمەوە :'''بەڵگەکان:''' :کتێبی پیرۆزی یۆحەنا بەشی چوار ئایەتی 24: {{گل|خودا ڕۆحە و پێویستە ئەوانەی دەیپەرستن بە ڕۆحی پیرۆز و ڕاستی بیپەرستن.»}} ئەم ئایەتە تیشک دەخاتە سەر گرنگی پەرستنی ڕۆحی و ڕاستی، کە هەندێک لە مەسیحییەکان وەک بیرخستنەوەیەک لێکدەدەنەوە کە پەرستن دەبێت بەرەو خودی خودا بێت نەک شتە فیزیکیەکانی وەک خاچ. : کتێبی پیرۆز » ئیشایا » به‌شی 42 ئایەتی ھەشت: {{گل|من یەزدانم، ئەمەیە ناوم و شکۆمەندی خۆم نادەمە کەسی دیکە و ستایشم نادەمە بتە تاشراوەکان.}} :کتێبی پیرۆز » یەکەم یۆحەنا » به‌شی 5 ئایەتی 21 {{گل|ڕۆڵە خۆشەویستەکان، خۆتان لە بت بپارێزن.}} ئەمە بە ڕوونی دەڵێت خۆتان لە بت پەرستی بپارێزن کە ھەموو شتێکی فیزیکی دەگرێتەوە بە خوودی خاچەکەش گەر بۆ مەبەستی پەرستن بەکاربێت جگە لە خودا. :'''کۆتا ئایەت '''کە '''ڕوونترین شتە بۆ بەرچاوی''' '''مرۆڤ''': : کتێبی پیرۆز » یەکەم سالۆنیکی » به‌شی 1 ئایەتی 9 {{گل|چونکە خۆیان باسمان دەکەن کە پێشوازیتان لە ئێمە چۆن بووە و چۆن لە بتپەرستییەوە گەڕاونەتەوە بۆ لای خودا، تاکو خودای زیندوو و ڕاست بپەرستن}} === داواکاری === ھەموو وشە خاچ پەرستییەکان کە لە وتارەکان بەکارھاتووە و چەندین ساڵە زانیاری ھەڵە بەخەڵک دراوە تکایە بیگۆڕە بۆ خاچ-ھەڵگر / خاچھەڵگرەکان، کە بە ڕوونی دەڵێت ئەو خەڵکانە خاچ ھەڵدەگرن، و دووربە لەھەر ناو و نازناوێکی تر کە ڕوون نیە بۆ بەرچاوی خەڵک وەک خاچی و صلیبی [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٠، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) === لێدوانەکان === زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٠، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] چەند ڕونکردنەوەیەک ١. دەستەواژەی خاچپەرست موسڵمانان بۆ مەسیحیەکان بەکاریان هێناوە لەبەر چەند هۆیەک، لەوانە خۆشەویستن و بەگەورەدانان و ڕێزگرتنی زیاد لە پێویست بەشێکە لە پەرستن . ٢. هەموو نوسەرە موسڵمانەکان ئەو دەستەواژەیان بەکارهێناوە و ئێستا گۆڕینی و ڕەتکردنەوەی ستەمێکە لە هەموویان. ٣. لە ئەدەبیاتی کوردیدا شتێک نییە ناوی خاچهەڵگر بێ چونکە دەلالەت لە مەسیحیبوون ناکات وەک ئەوە وایە بڵێی قورئان هەڵگر و مەرجیش نییە موسڵمان بێ. جا بۆیە بەڕای من هەر خاچپەرست باشترە و باوترە و لەهەموو کتێبە کوردیەکانیش بەو شێوەیەیە. <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/مامۆستا|بەشدارییەکان]]) ١٦:٥٥، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)</small> {{بنی ئەرشیڤ}} == لۆگۆی ویکیپیدیا == {{atopr | status = ئەنجام | result = {{نەکرا}}؛ باسەکە نەگەیشتە ئەنجام. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٠٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) }} بابەت: داواکاری بۆ گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی لە پەڕەی دەستپێک بە شێوەیەکی کاتی === پێشنیار === بەڕێزان، ھیوادارم لە نیازباشیی ئەم داواکارییە تێبگەن، ئەم داواکاریە دەکەم تا لە پاڵ ئەو خزمەتەی ویکیپیدیای کوردی بە خوێنەرانی کوردی دەکات ویکیپیدیا زیاتر لەبەرچاو بگیرێ و زێتر جێی خۆی بگرێت و گرنگی زیادتری پێ بدرێت، داواکاریەکەش شتێکی بچووکە گەر پەسەند بکرێت، ئەویش گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردییە لە پەڕەی دەستپێک بۆ ئاڵای کوردستان بە شێوەیەکی کاتی. لەم ماوەیەدا کۆمەڵگای کوردی ڕووبەڕووی چەندین [[ھێرشی مووشەکی بۆ سەر ھەولێر (٢٠٢٤)|ئاستەنگ]] و [[ڕۆژاوای کوردستان|ناخۆشی]] بووەتەوە، گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بە [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File%3AFlag_of_Kurdistan_on_ckb.wikipedia_logo.svg ئاڵای کوردستان] وەک پاڵپشتی بەکارھێنەران و یەکدەنگیی کورد بۆ دۆزی خۆی تەماشا دەکرێت نەک شتی تر، جیا لەوە گەر کاتی گۆڕینی لۆگۆکە و ھۆکاری گۆڕینەکەی بە ئینتەرنێت و سۆشیال میدیادا بڵاوبکەینەوە، دەتوانین ویکیپیدیا زیاتر بناسێنین و بەکارھێنەری تر لێرە کۆبکەینەوە، ڕەنگە بیرکردنەوەی زۆرێکیش دەربارەی ویکیپیدیا بگۆڕێت؛ ئەوەی من لە خەیاڵمدایە دەربارەی گۆڕینی لۆگۆکە بێجگە لە باشی ھیچی تر نییە. دەزانم ویکیپیدیا زانیارینامەیەکی تەواو گشتییە، بەڵام پێموایە گۆڕینی لۆگۆش دەکرێ لەگەڵ بنەما سەرەکییەکانی ویکیپیدیا یەکبگرێت. من بیرۆکەکەم لە [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D9%8A%D8%A9?wprov=sfla1 ویکیپیدیای عەرەبی] وەرگرتوە، کە بە بچووکترین شتێک پشتگیری ئاڵایەکی نافەرمی دەکەن، لە کاتێکدا [[کورد]] چوار ئەوەندەی گەلی [[فەلەستین|فەڵەستینە]] و لە چوار لاوە [[کێشەی کورد (ڕوونکردنەوە)|زوڵمی]] لێ دەکرێت (ئەمە دژایەتیکردن نییە و تەنێ بەراورد کردنێکە!). سوپاس بۆ تێگەیشتن لە ئامانجی ئەم داواکارییە. ئەمە نەک داواکارییەکە بۆ گۆڕینی لۆگۆ، بەڵکو بەڵگەیەکیشە لەسەر پابەندبوون بە سیاسەتەکانی ویکیپیدیا. «گۆڕانکاری لە لۆگۆی ویکیپیدیا لە پەڕەی دەستپێک، بەشێوەیەکی کاتییە، دەکرێ بۆ مانگێک، دوو ھەفتە یان ھەفتەیەک بێت، گرنگ نیشانە گرتنی ئەو ئامانجەیە کە ئێمە ھەمانە لە ویکیپیدیای کوردی» === بانگھێشتنامە === @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و بەکارھێنەرە چالاکەکانی تریش. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١١:٥٨، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) === لێدوان === سڵاو بەڕێز {{وب|Zamand Karim}} من لە ئێستادا پێم باشە بۆچوونێک و لایەنگرییەکی وام نەبێت. بەڵام داوا دەکەم ھەر کەس ئەو نووسینانەی من دەبینێت سەیرێکی «[https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Violating_the_Neutral_point_of_view_in_Arabic_Wiki ئێرە]» بکات کە سکاڵا لە دژی ئەو کردەوەی ویکیپیدیای عەرەبی تۆمار کراوە و ھەروەھا سەیرێکی «[[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٤#گۆڕینی لۆگۆ بەپێی کات|ئێرەش]]» بکات کە باسی گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردی بەپێی بۆنەکانەوە کراوە کە دژایەتیی ھەبووە. سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:٤١، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سپاس بۆ ناردنی نووسینەکە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]، ئەوەی ویکیپیدیای عەرەبی، وادیارە ھێشتا لە گفتووگۆدان و بڕیارێک نەدراوە تا لۆگۆکە لاببردرێت (دەمێکیشە لۆگۆکە داندراوە) بۆیەش دژایەتی کراوە کە کێشەی قووڵی دوو بەرەی جیھانە؛ لۆگۆی بۆنەکەش پێشتر ئاگاداری بووم، ئەویان ڕەنگە ناکۆکییەکی ئایینی دروست بکات، بەڵام لێرە ھەموومان کوردین و وتارەکان بە زمانی کوردی دەنووسین جا وتارەکە دەربارەی جەژنی نەورۆز بێت یان قوربان، بڕواناکەم ئەوەیان کێشە دروست بکات، چ جای دانانی لۆگۆکە بۆ ھەفتەیەک بێت!. سپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٨:٥٣، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) سڵاو بەڕێز {{وب|Zamand Karim}} ئەوەی تۆ دەیڵێیت هەڵەیە بۆنەی [[نەورۆز]] یاخود [[جێژنی قوربان]] و [[جێژنی ڕەمەزان]] ئەمانە گشتگیرین و ئەمانە گشتگیەین بۆ هەموو [[کوردستان]] هەم لە [[باشووری کوردستان]] و [[باکووری کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ڕۆژاوای کوردستان]]، بەڵام ئەوەی هەوڵێر کارەساتێکی گشتگیر نییە، خێزانێک ماڵئاوای لێکردین، بەڵام [[نێچیرڤان بارزانی|سەرۆکی هەرێمی کوردستان]] و [[مەسروور بارزانی|سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان]] فزەیان کرد؟؟؟، ئەمەی من دەیڵێم سوکایەتی کردن نییە بە کورد بەڵام ئەو کارەساتە گرینگ نییە، وەکو شەڕی غەزە و ئیسرایل نییە، بەڵام هەرکاتێک کارەساتێکی دڵتەزێن بقەومێت، بەڵام لە ئێستادا من لەگەڵ ئەوەدام کە ویکیپیدیا بگۆڕدرێت بۆ ڕەشێکی ماتەمینی نەوەکو ئاڵای کوردستان، ئەگەر کۆمەڵگە ڕازیبن باشترە بۆگڕدرێت بۆ ڕەش و ئەوکاتە من پاڵپشتیت دەکەم بەڵام بۆ ئاڵای کوردستان نەوەڵا، دەستخۆش. [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) : سڵاو و ڕێز {{وب|Zamand Karim}} سوپاس بۆ پێشنیارەکەت، بەڵام لە ڕاستیدا ویکیپیدیا بەتەواوی پێویستە بێلایەنی خۆی بپارێزت.بەڵێ ئەمە ویکیپیدیای کوردییە بەڵام بۆ زمانی کوردی نەک نەتەوەی کورد.دیارە لە نیازباشی تۆ بەتەواوی تێدەگەم و منیش دەزانم ئێمەی کورد چەندە توشی نەهامەتی دەبینەوە بەڵام دواجار پێویستە ئەو بێلایەنییە بپارێزرێت.من نازانم بۆچی ویکیپیدیای عەرەبی دەستی کردووە بە لایەنگری ئەوە شتێکی باش نییە و وادەکات ئەو ڕوانگەیەی سەبارەت بە ویکیپیدیا هەیە بگۆڕێت، ئێرە شوێنی زانیاری خێرایە لەسەر بابەتێکی دیاریکراو نەک پشتگیریکردن. پێشتر لەسەر ئەوە قسەمان کردبوو کە تەنها لە کاتی گەیشتن بە ژمارەیەکی زۆر لۆگۆی ویکیپیدیا بۆ مانگێک بگۆڕین.ببوورە لەگەڵ ئەو پێشنیاری بەڕێزت نیم. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :منیش بۆچوونی بەڕێزانم ھەیە، بەڵام پێم وایە ئەگەر کارەساتێکی گەورە پێشھات (ھیوادارم قەت پێش نەیە) ئەوکات دەکرێ باسی لەسەر بکەین، بەڵام لە ئێستادا بە پێویستی نازانم، سپاس بۆ ئێوە و پێشنیارەکەتان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٠٨:٥٤، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سوپاس بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]، بەڵام ئەمە تەنھا پێشنیارێکە کە بۆ سوودی ویکیپیدیاکەی خۆمان کردوومە، هەموومان دەزانین ویکیپیدیاکەمان چۆڵە و بەکارھێنەری چالاکمان کەمە، ئەمە دەتوانێ ویکیپیدیا زیاتر بناسێنێت وەک ئەوەی لە سەرەوە باسم کردوە، ئێستا سۆشیال میدیا لە هەموو ساڵانی پێشوو چالاکترە لەنێو کۆمەڵگای ئێمەدا بێگومان کاریگەری دەبێ بۆ کۆکردنەوەی بەکارھێنەری نوێ، ئەوەش لەبەرچاو بگرە کە دەڵێم دەتوانین بۆ ھەفتەیەک یان چەند ڕۆژێک لۆگۆکە دابندرێت، نەک ماوەیەکی دوور و درێژ. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٣١، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) بەڕێزان! دوو ساڵە تورکیا خەریکی ھەڵمەتھێنانەوە بۆ سەر باشووڕی کوردستانە و لە قووڵاییی ٢٠٠ کیلۆمەتریی خاکی باشوور کەسایەتییە نیشتمانپەروەرانی کوردستان تیرۆر دەکات و ھاوکات چەند ساڵێکیشە ڕۆژانە ھەڵمەت بۆ سەر ڕۆژاوای کوردستان دەبات و لە کەرتی نەوت و غاز ھەتا سەرچاوە ئاوییەکان و کارەبای کردووەتە ئامانجی درۆنەکان و فڕۆکەکانی خۆی و جگە لە ئەو، ئێرانیش ھەڵمەتی بە ھەولێر ھێناوە و ھەروەھا مامۆستاکان و کارمەندانی باشووریش زۆرتر لە ساڵێکە لە شەقامەکاندان و ماف و مووچەی خۆیانیان داخواز دەکەن؛ بەلام ھیچ کام لەم ڕووداوانە ھێشتا لە بەشی '''لە ھەواڵەکاندا'''ش ئاماژەیەکیان پێنەکراوە و تەنانەت وتاریشیان بۆ نەنووسراوە. (ئەمە وەکوو دەردی دڵ وتنێک لە دەرەوەی یاسا و ڕێساکانی ویکیپیدیا دەڵێم، بەداخەوە بەکارھێنەرانی کوردی باشووری کوردستان ئەنیمەکانی ژاپۆنی و ئەکتەرەکانی ھالیوۆدیان بۆ گرینگترە تا ئاخی کوردستان و شەھیدبوونی ژنێکی ڕۆژاوای کوردستان لە کەرکووک یان تیرۆرکردنی دەرھێنەرێکی ڕۆژھەڵات لە ڕۆژاوا. من وەکوو کوردێکی کرماشانی کە سۆرانی زمانی دایکیشم نییە و ھەر بە تەنیا بە ئەوینی نیشتمانەکەم ئەم دیالێکتەم بۆ نووسین ھەڵبژاردووە، چاوەڕوانیم لە بەکارھێنەرانی باشوور ئەوەیە کە کەمێک زۆرتر بایەخ بە کێشەکانی سیاسی بدەن و تۆزێک ھەوڵ بدەن تا ڕووداوەکان و ڕۆژەڤی وڵات لە ویکیپیدیادا دەنگ بدرێتەوە.) بە ڕێزدار «زەمەند کەریم»یش دەڵێم، بە گۆڕاندنی لۆگۆ دژبەر نیم، بەڵام لەم کاتە کە ھیچ وتارێک سەبارەت بەو ڕووداوانە نەنووسراوە، گۆڕاندنی لۆگۆ چارەسەر نییە و دەبێت بە نووساندنی وتار سەبارەت بەو ڕووداوانە و کەسایەتییەکانی پەیوەندیدار بەوانە خەڵکی ئاگادار بکەینەوە. بەداخەوە ھەروەھا کە دەبینین ئەو ڕووداوانە لە ویکیکوردی تەنانەت وتاریشیان نییە. لەگەڵ ڕێزم بۆ ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏١٠:٤٥، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] منیش ویستم ئەوەی تۆ بڵێم جارێ هەر وتاری نییە، بەس ئەم کوردستانە خۆشی کێشەی ناوخۆی هەیە کە بریتییە لە کێشەی موچە و مامۆستایان، ئەی بۆ ئەمە چی بکەین؟ ئاڵای کوردستان گەر دابنرێت ئەوا واتای خۆی نادات، پێم باشترە بکرێتە ئاڵایەکی ڕەشی کوردستان، زیاتر واتای هەیە، ئەگەر لەگەڵم بن، ڕاتان چییە؟ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٢:٣٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] لە چاکەی خۆتانە ئەو چالاکییەتان لێرە، منیش ١٠٠٪ پێم وایە دەبێ سەرنجێکی تایبەت بدرێتە سەر وتارەکانی سەبارەت بە ڕووداو و پێشھاتەکانی کوردستان، بەڵام بەداخەوە کەمتەرخەمی کراوە! بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەگەر ئاوا بێت دەبێ ھەمیشە لۆگۆکەمان ڕەش بێت! چۆن ھەمیشە لە کوردستان ناخۆشی ھەیە! ڕووداوەکانی کوردستان ھەتا بڵێی زۆرن بەڵام بەربڵاون کە بەھۆیەوە ناتوانین وەکوو ویکیپیدیای عەرەبی (بەھۆی ھێرشی ئیسرائیل) یان ئوکراینی (بەھۆی ھێرشی ڕووسیا) بکەین. سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٤:٠٩، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]<nowiki> وەڵا ڕاست تازە وەزارەت دەڵێت بەهۆی کارەساتەکەی هەولێرەوە ١ دەقە شەهیدەکان (بەناو) لەگەڵ ئەیڕەقیب، دە وەڵای هەمیشە دژی گۆڕینی ئەم لۆگۆیەی ویکیپیدیا دەبم بۆ ئاڵای جوانەکەمان، ناڵێم کوردنیم، چونکە مۆرێکمان لەسەر کراوە، بەڵام قەت لەگەڵ بیر و ڕای نیم.~~~</nowiki> [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٤:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] بەداخەوە ڕێک وایە، من چیتر وەک خۆم ھیوام بە حکوومەتەکانی باڵادەستی کوردستان (بە حکوومەتی ھەرێمیشەوە) نەماوە و ھیچیان تێڕانابینم! [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:٠٤، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::بۆ گۆڕینەکەش ھەر وەکوو بەڕێز پەڕاو وتی کاتێک ئێمە وتارە پەیوەندیدارەکانمان ئاوا کورت بن، چۆن باسی لۆگۆگۆڕین بکەین! من ئامارەکانی پڕبینەرترین وتارەکانی ویکیپیدیاکانی فارسی و کوردیم بەراورد دەکرد، لەلای ئەوان لە ١٠ وتاری پڕبینەری ساڵی ٢٠٢٣، ٥یان سەبارەت بە بابەتی سێکسی بوون! بەڵام ئاماری ئێمە لە ساڵی ٢٠٢٣دا لە دە وتاری پڕبینەر ھەشتیان سەبارەت بە کوردەواری، یەکی تر مافەکانی مرۆڤ و تەنیا یەکیان بابەتی سێکسییە! دێی گەر وایە بۆ خوودی ئەو وتارانە ئەوا کورتن! بۆ نموونە وتاری کوردستان کە پلەی حەوتەمینە لێرەدا لە ویکیپیدیای عەرەبی و فارسی زۆریان لەمە جوانتر و درێژتر نووسیوە! کاتێک لێرە خەڵک زیاتر (٨٠٪) لەبەر بابەتەکانی پەیوەندیدار بە کورد، کوردستان، کوردەواری، کوردایەتی و ڕووداوەکانی سەبارەت بەمانە دێن بۆ ئێمە ئاوا خراپ چووینە پێشێ! ئەگەر سەیرێکی وتارە ھەڵبژێردراەکانیش بکەین دەبینین کە لە ٦١ وتار تەنیا ٧یان لەبارەی کورد و کوردستاندان! بەداخەوە چالاکیش لێرە زۆر کەم بووە و لە ھەمووان خراپتر بەکارھێنەری نوێ زۆر زۆر بە کەمی دێن و گەر بێشن شتێک دەنووسن و دەڕۆن! ھەروەھا زۆۆۆۆر شتی دیکە کە ئێمە زۆر خراپمان بۆ عەمەل کردووە. ھیوادارم ڕۆژێک بێت بارودۆخەکە چاک بێت. سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:٠٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: بەڕێز {{وب|Paraw}} زۆر دڵگران بووم بە لێدوانەکەتان، بەکارێنەری باشوور دەڵێ چی و بەکارھێنەری ڕۆژھەڵات دەڵێ چی؟!!!! ھەر ئەوە مابوو لێرە ئەو جیاکارییە بکرێ. تکایە با خۆمان بپارێزین لەو قسانە، ئەگەر کۆموکوڕییەک دەبینن خۆتان چەندە دەتوانن ھەوڵی بۆ بدەن کەس لێرە دەستەونەزەر ڕاوەنەستاوە و بەپێی حەز و زانیارییەکانی خۆی وتار دەنووسێ و ھەر وتارەش جێی خۆی دەگرێ. لە گرینگەوە بۆ ناگرینگ پۆلینبەندییەک ھەیە و من نەمدیوە؟ یان ئێوە دوای ھەر وتارەی چاو لێ دەکەن بزانن کێین و لەکوێوە ھاتووین؟!! سپاس کە وەک کەسێک کە زاراوەکەشتان سۆرانی نییە لێرەن بەڵام ئەگەر پێشنیارێکتان ھەیە ڕوو لە ھەموومان بکەن، ئێمە لێرە کۆمەڵگایەکین بەبێ جیاکاری. [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏١٦:٥٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::: {{وب|Zamand Karim}} من وەک خۆم بۆ ئێستا لەگەڵ گۆڕینی لۆگۆ نیم تا دۆخێک دێتە پێشەوە و ھەست بکەم پێویستە جووڵەیەک بکەین جا بە گۆڕینی لۆگۆ بێ یان دانانی ئاگاداری بێ. ئەگەر باس لە شەڕ و نەھامەتییەکانی کورد بکەین، ئەو کاتە دەبێ وتووێژ لەسەر ئەوە بکەین کە کەی لۆگۆی ویکیپیدیا دانێین! {{وب|Paraw}} ھەڵبەتە من وەک بەکارھێنەرێکی ناچالاک بۆم نییە قسە بکەم، بەڵام لەسەر نووسینی وتار منیش تێبینیم کردووە کە وتاری زانستیمان زۆر کەمە و لە بەرامبەردا وتاری فیلم و زنجیرە و کایەی ڤیدیۆییمان زۆر زۆرن، بەڵام ھەرچۆنێ بێ کەس ناتوانێ کەس ناچار بکات کە لەسەر چی بنووسێت و ئەوەی پێی خۆش بێ و ویستی لەسەر بێ دەتوانێ لەسەری بنووسێ. جا نییە بابەتەکە جارێ گەرمە باسی بایکۆتی کاڵای ئێرانی ئەکەن تا ئەو کاتەی سارد دەبێتەوە و کەس ھیچی لەبیر نامێنێت. ئەوەندەی بیرم بێ ماوەیەکی باش بایکۆتی کاڵای تورکی کرا کە تەنیا بۆ پۆستی تۆڕە بەناو کۆمەڵایەتییەکان بوو، بەس لە کۆتاییدا چی بوو؟ کورە برا کاڵای تورکی و ئێرانی نەبن، ئەمرین لە برسا! ماوەیەکی تر کەس ھیچی لەبیر نامێنێ. لە وتەکانم ببوورن، بەس ئێوەش حەقیقەتەکان دەزانن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٤٥، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ئەمنیش ئەوە دەزانم کوردێکی نیشتمان دۆست جەژنی نەورۆز و ڕەمەزان و قوربانیش پیرۆز دەکات و کێشەی نییە، من جەژنی مەسیحی و ئێزیدیانیش پیرۆز دەکەم وەک ڕێزێک بۆیان، بەڵام تۆ سەیری ئێستای کۆمەڵگەی کوردی بکە، لە گێژاوێکدایە ئەمسەر و ئەوسەری دیار نییە کەس حساب بۆ ڕا و بۆچوونی ئەوی تریان ناکات بەتایبەت لەم بارودۆخە نالەبارەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست هەمووی بێ ئەمەل بووە؛ دواتر مسوڵمان، ئێزیدی، مەسیحی، جوولەکەی دانیشتووی کوردستان ھەر ئاڵای کوردستان بەکاردەھێنن و بە ئاڵای نیشتیمانی خۆیانی دەزانن چونکە کوردن و دانیشتووی کوردستانن نەک ئاڵای ئایینەکەیان، من لە تۆ تێدەگەم و وەک تۆش بیردەکەمەوە بەس سبەی یەکێک لەوانە بێت و ببینێ لەسەر جەژنی ئایینێک لۆگۆ گۆڕدراوە دێت لێرە ھەمان داواکاری دەکات بۆ جەژنەکەی خۆی، بۆیە ئاڵای کوردستان زۆر گشتگیرترە و ھیچ جیاکارییەکی نییە، جا لۆگۆکەش ڕەش و سپی بێت یان ھەرشتێکی تر گرنگ پەیامەکەی خۆی بگەیەنێت، من قسەیەکم نیە لەسەر ئەوەیان. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] سوپاس بۆ تێبینییەکەت؛ لێرە ھەر زاراوەیەک بەکاربێنین، خەڵکی چ شار و ناوچەیەک بین، دواجار ھەر کوردین، کوردستان وڵاتی من و تۆیە. دەربارەی ناوەڕۆکی وتارەکان، ئەوە ھیچ ھەر کەسەو ئارەزوی خۆیەتی وتار لەسەر چی دەنووسێ، بەڵام بەجدی وتارێکی زۆر ھەن لەسەر فیلم، زنجیرە، ئەنیمی و شتی تری بێ کەڵک، ھیچ نەبێت لە ١٠ وتاری ھەفتەیەک یەکێکیان تەرخان بکرێت بۆ بابەتێکی ھەمەڕەنگ و جیاواز (بە تێر و تەسەلی)، وەک لە لێدوانەکەی بۆ بەڕێز Kurd2021م نووسیوە، ئەم گۆڕینی لۆگۆیە دەتوانێت بەکارھێنەرێکی زۆرتر لە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی کۆبکاتەوە و ئەو چۆڵەوانییە تا ڕادەیەک نەھێڵێت، نەک ئامانجە سەرەکییەکە شتێکی تر بێت، خۆ ھەموومان دەزانین بە گۆڕینی لۆگۆیەک ئیدانەی ڕووداوێک ناکرێت. سوپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] ئەگەر بە بۆنەی زوڵمێکەوە کە لە کورد ئەکرێ لۆگۆ بگۆڕین، ئەبێ بۆ ھەمیشە ئاڵای کوردستان لە لۆگۆکەدا دانرێ. زوڵم لە ئێمە ھەمیشەیی و ھەرڕۆژەیە. کەوایە من لەگەڵ گۆڕینی نیم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٣:٥١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکرنی زانیاری بە پەڕەی دەستپێک == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٠٤، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) }} زیادکرنی [[داڕێژە:ئایا زانیوتە]] بە پەڕەی دەستپێک پێشنیار و داوا دەکرێت. === پێشنیار === سڵاو بۆ ھەمووان، داوای خستنی [[داڕێژە:ئایا زانیوتە|داڕێژەی ئایا زانیوتە]] بۆ سەر پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیای کوردی دەکەین؛ ھەر وەکوو [[داڕێژە:لە ھەواڵەکاندا|داڕێژەی لە ھەواڵەکاندا]] بەشێکی لە پەڕەی دەستپێک زیاد دەکرێت کە کۆمەڵێک زانیاریی تێدایە کە لە داڕێژەی یەکەمدا ئاماژە بە زانیارییەکان کراوە. ئەو داڕێژەیە لە بەشێک لە ویکیپیدیا بەھێزەکان بوونی ھەیە و لە پەڕەی دەستپێکیان داناوە و بەپێی کاتی دیاریکراو (بە نموونە لە ویکیپیدیای ئینگلیزی: ڕۆژاوڕۆژ، لە ویکیپیدیای فارسی حەفتە بە حەفتە، ویکیپیدیای عەرەبی: یەک ھەتا چەندین مانگ) نوێی دەکەنەوە و کۆنەکان ئەرشیڤ دەکەن. لە ھەر یەک لە ویکیپیدیاکان لەو کاتانەی کە ئاماژەم پێکردن کۆمەڵێک زانیاری دادەنێن (لە ویکیپیدیای ئینگلیزی ٨ زانیاری و لە ویکیپیدیاکانی فارسی و عەرەبی ٦ زانیاری). ئێمەش داوای کردنەوەی ئەو بەشە دەکەین کە کاک ئارام پێشنیاریکی لە وتووێژی خۆیدا لەگەڵ خستمە ڕوو ئەویش ئەوەیە کە؛ ھەر یەک ڕۆژ بەشێوەی تێکەڵ و ھەڕەمەکی ئەو زانیارییانەی ئێستا ھەمانن دابندرێن ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram#داڕێژەی ئایا زاینوتە|تێگەیشتنی زیاتر]]). ئەو پێشنیارە کاتییە و دەکرێت لە داھاتوودا ئەگەر ھەر دووبارە بوونەوە و کەس پەرەی پێنەدان و یانیش ھەوڵدرا وەکوو ویکیپیدیاکانی ئینگلیزی و فارسی و عەرەبی لێبکەین و بەھێزتر بکرێن، ئەوکات دەکرێ باسی لەسەر بکرێتەوە. ھەر کەسیش بۆچوون یان پێشنیار یان ھەر باسێکی تری ھەیە تکایە بیخاتە ڕوو. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٤١، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) === بانگھێشتنامە === {{وب|Pirehelokan}} {{وب|1silent scientist}} {{وب|Aram}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Paraw}} {{وب|Zamand Karim}} {{وب|MFTG}} {{وب|Aro Salar}} {{وب|Kushared}} {{وب|Keenîî}} {{وب|Calak}} {{وب|Kurd2021}} {{وب|Aza}} {{وب|Tessla}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Shahid tahir}} {{وب|Danial2703kurdistan}} {{وب|Central Kurdish}} و ئەوانەی تر. === لێدوان === سپاس بۆ پەرەپێدان و زیندووکردنەوەی ئەو بەشە. بەو شێوەیەی لە پەڕەی لێدوانەکەم باسمان کرد من لەگەڵیم و وەک سەرەتا یەک دێڕ بۆ ھەر ڕۆژێک بەسە. تاقیکردنەوەش خراپ نییە. گەر ھەر تا دوای ماوەیەک پەرەی پێ نەدرا، ڕەنگە باشتر بێ لای ببەین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:١٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، من وەکو خۆم پێم باشە ئەو بەشە زیادبکرێت.ئەگەر ڕۆژانە یان چەند ڕۆژ جارێکیش پەرەی پێ بدرێت بێگومان زۆر باش دەبێت بەڵام پێویستە وتاری پەیوەندی داریان هەبێت بۆ نموونە(* … کە یەکەمین [[مانگی دەستکرد]]ی سازکراوی [[مرۆڤ]] ناوی '''[[سپوتنیک-١]]''' بوو کە لە لایەن [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ەوە نێردرا بۆ [[بۆشایی]]؟) نەک هەر بە شێوەی سادە دابنرێت. بۆ نموونە(* … کە یەکەمین مانگی دەستکردی سازکراوی مرۆڤ ناوی سپوتنیک-١ بوو کە لە لایەن یەکێتیی سۆڤیەتەوە نێردرا بۆ بۆشایی؟).هەرسەرکەوتووبن.[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٦:٥٩، ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :: سڵاو {{وب|Nskoalj}} پێشنیارێکی بەجێیە و لەگەڵیدام، لە ئێستادا هەست بە گرنگی داڕێژەکە دەکەم کە لە پەڕەی دەستپێک بوونی هەبێ. بە هیوای بەردەوامی. [[بەکارھێنەر:Shahid tahir|شەهید]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shahid tahir|لێدوان]]) ‏١٠:٠٢، ٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::زۆر سپاس بۆ ھەمووان، بێگومان ھەموو لایەکمان ھەر ھیوامان سەرکەوتنی پڕۆژەکەیە و ئەو شتەی بەسوودە دەیکەین. ھەر بمێنن. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٣:١١، ٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ھیچ دژێکی نەبوو و ھەموو لەگەڵنی؛ تکایە با بیخەینە قۆناغی جێبەجێکردن. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٠:٣٠، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو {{وب|Nskoalj}} [[تایبەت:permalink/1194168|لەم ژێرپەڕەی خۆم]] سەیرێکی بکە و بزانە چۆنە. خستوومەتە ژێرەوەی بەشی ئەمڕۆ لە مێژوودا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٤٤، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس من زۆرم پێ باشە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٥٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: :[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]: ئاگاداری ئەم پێشنیارە نەبوومە، بەڵام شتێکی باشە، حەزم کرد پاڵپشتی خۆم دەربڕم بۆی، وە ماندوونەبن.<b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٢٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::زۆر سپاس@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەھیوای بەردەوامی بۆ پڕۆژەکە و ھەموو بەڕێزان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٥٣، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Nskoalj}} {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٣:١٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == پیرۆزبایی لە ویکیفەرھەنگی کوردی (کورمانجی) == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٠٥، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) }} سڵاو بۆ ھەمووان ویکیفەرھەنگی کوردیی کورمانجی لە ئێستادا ھەشتەمین ویکیفەرھەنگە لە نێوان تەواوی ویکیفەرھەنگەکاندا و کەمتر لە ١٠٠ وتاری ماوە ھەتا بگاتە یەک ملیۆن ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiktionary ئامار]) بۆیە داوا دەکەم لە پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیای خۆماندا پیرۆزبایی لە ویکیفەرھەنگی کوردی (کورمانجی) بکەین: وەکوو [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:German_Wikipedia_congratulates_Persian_Wikipedia.jpg#mw-jump-to-license ئەو وێنەیە] کە ویکیپیدیای ئەڵمانی پیرۆزبایی لە ویکیپیدیای فارسی کردووە بەھۆی ئەوەیکە گەیشتووەتە ٥٠٠ ھەزار وتار. ویکیفەرھەنگی کوردیی کورمانجی ھەندێکی تر دەگاتە یەک ملیۆن، با زووتر باسەکە بگەیێنینە ئەنجام؛ زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٠٠:٥٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) === بانگھێشتنامە === {{وب|Pirehelokan}} {{وب|1silent scientist}} {{وب|Aram}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Paraw}} {{وب|Zamand Karim}} {{وب|MFTG}} {{وب|Aro Salar}} {{وب|Kushared}} {{وب|Keenîî}} {{وب|Calak}} {{وب|Kurd2021}} {{وب|Aza}} {{وب|Tessla}} {{وب|Sakura emad}} {{وب|Shahid tahir}} {{وب|Danial2703kurdistan}} {{وب|Central Kurdish}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٢٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) === لێدوان === :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] سڵاو، لاریم نییە و بە شتێکی باشی دەزانم. گەر کۆمەڵگە ڕازین، پیرۆزبایییەکی خنجیلانە دروست دەکەین و تا کەی دەڵێن، ھەڵی دەواسین. پێشم وایە ئاگاداری بۆ کەس نەچووە چونکە بۆ من نەھاتبوو. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٥٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بۆیە! پێم سەیر بوو زۆرتان لەسەر خەت بوون بەڵام دەنگوباستان نەبوو :) دیسان بانگھێشتیان دەکەمەوە. بەڕای من شتێکی کەم نییە یەک ملیۆن وتار لە ویکیفەرھەنگ، بۆیە من دەڵێم دوو ھەفتە بێت. ئەگەر ماوەکە کەم یا زۆرتر بێت تکایە پێشنیاری خۆتان بخەنە ڕوو. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Nskoalj}} نەوەڵا، کەم نییە و ھەموو ڕۆژێک ئەمە ڕوو نادات. بۆ ئەم سەردەمە کە کات زوو دەڕوات، دوو حەفتە خراپ نییە. دیسانەوە بانگکردنەکەت شکستی ھێنا، بەڵام من لەجێی تۆ بانگم کردن. :) بڕوانە [[:en:Help:Fixing failed pings]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٣٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::بەڵێ وایە. دیسان سپاس:) [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٢، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] با نووسینەکە ئامادە بکەین دە وتاریان ماوە، پێموا نییە کەس دژایەتی بکات. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] {{لەگەڵ}} پیرۆزمان بێ. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::لەگەڵتم، با خێرا بکریت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏٠٩:١٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: :[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]: بێگوومان جێگەی دڵخۆشییە لقێکی گەورەی زمانەکەمان گەیشتبێت بەو ئاستە بەرزە. بەڵام پیرۆزبایی لە ویکیفەرھەنگ لە ویکیپیدیادا شتێکی نامۆیە بەلامەوە، واتا ویکیفەرھەنگ هەر لە ویکیفەرھەنگ، و ویکیپیدیاش لە ویکیپیدیا. دژ نیم، گەر بە شتێکی باشی دەزانن بیکەن، و سوپاس.<b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٠٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر سپاس، بەڵێ وایە، ئێستا ئێمە تەنیا زاراوەکەمان جیایە گەرنا ھەر یەک نەتەوەین و لە ویکیفەرھەنگی ک. کورمانجی بۆ زۆر وشەی ک. سۆرانییان وتار ساز کردووە. ئێستا ویکیفەرھەنگی ئێمە چۆڵە و گەر ساڵێکیش داینەین کەسێکی وا نایبینێت و چۆن زۆر لە ئێمە نزیکە خراپ نییە گەر دوو ھەفتە لە دەستێکی ویکیپیدیاکەمان پیرۆزبایی بکەین. دیسان سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٢٦، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::جێگای خۆشحاڵیمانە، منیش لاریم نییە و دەکرێت دواییش لەسەر تۆڕەکۆمەڵایەتییەکانی تایبەت بە ویکیپیدیا دابنرێت.[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٢١:٢٩، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::: {{لەگەڵ}} پیرۆزە :) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٣٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏٢١:٥٨، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٧، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Balyozxane|Balyozxane]] @[[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] @[[بەکارھێنەر:Bikarhêner|Bikarhêner]] Silav, hevalên Çalak û rêvebirên Wîkîferhenga Kurdî (Kermancî), ji kerema xwe li ser navê civata Wiki Kurdîya Soranî pîrozbahiyên me pêşwext qebûl bikin. Pîrozbahî ji bo gihîştina mîlyonek gotarên Wikiferhenga Kurdî (Kirmancî), em plan dikin ku peyamek pîrozbahiyê li ser Destpêka Wîkîpediya Kurdî ya Soranî û rûpelên virtual yên girêdayî wê bidin. Pêşketina we pêşketina me ye û em pê kêfxweş in. Ji bo hemû projeyên Kurdî serkeftin dixwazim. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٢، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|Nskoalj}} {{لەگەڵ}} جێگەی پێزانینە پێشنیارەکەت و پیرۆزە لە زمانەکەمان. [[بەکارھێنەر:Shahid tahir|شـــــەهــــیـــد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shahid tahir|لێدوان]]) ‏٠٨:٥٢، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] بانگیش نەکراوم، بەڵام لەگەڵتم. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١١:٢٩، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] گەر لەبیرمان چووی تکایە بمانبوورە :) باسەکە بۆ ھەمووان کراوەیە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١١:٣١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) {{لەگەڵ}} منیش لەگەڵتانم و ھەتا زۆرتر لە دوو ھەفتەش پیرۆزبایییەکە لەسەر پەڕەکە بمینێت باشترە. زۆر خۆشحاڵم کە لقێکی زمانی کوردی گەیشتووەتەوە بەو ئاستە و لەگەڵ ڕێزم بۆ ھەمووان.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏١٣:١٧، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :{{لەگەڵ}} پیرۆزە، دڵخۆشبووم.[[بەکارھێنەر:Central Kurdish|Central Kurdish]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Central Kurdish|لێدوان]]) ‏١٥:٢٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] بێگومان شتێکی گرینگە، ویکیفەرھەنگی کوردیی کورمانجی ھەتا ئێستا زۆر جاران لە دەرەوەی ویکیپیدیاش و بەتایبەت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان باسیان لێکردووە. گەر بکرێت من پێم باشە ھەتا نزیک نەورۆز دابندرێت. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٣:٢٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) وەکوو نووسینی ئەو بەستەری وێنەیەی ویکیپیدیای ئەڵمانی کە لە سەرەوە دامناوە پێم باشە ھەر وەکوو ئەوان لە سەرەتای پەڕەی دەستپێک ئەو نووسینە دابنەین:{{ھن}}{{ھن}}وەکوو ئەندامانی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی پیرۆزبایی لە [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiktionary ویکیفەرھەنگی کوردی (کورمانجی)] دەکەین بەھۆی گەیشتن بە '''١،٠٠٠،٠٠٠''' وتار.{{ھن}}{{ھن}}زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٣:٤٧، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :خراپ نیە. دەستان خۆش. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٩:٠٠، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] {{لەگەڵ}} جێی شانازییە. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٣، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{لەگەڵ}} کارێکی باشە.[[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏٠٧:١٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دوو وتار مابوون، سازم کردن، ڕێک بووبە [https://ku.wiktionary.org/wiki/Taybet:Stat%C3%AEst%C3%AEk ١،٠٠٠،٠٠٠ وتار] تکایە پیرۆزبایییەکە دابنە، نووسینەکەم بینی زۆر جوان بوو. سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٥:١٠، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو لە {{وب|Nskoalj}} و ئەوانی تریش، پێش ئەوەی ئاگادارییەکە بۆ ھەمووان دانرێت، بە چاوی خۆتان سەیری بکەن. ئەم کۆدەی خوارەوە لە [[تایبەت:پەڕەکەم/common.js]] دانێ و سەردانی [[تایبەت:permalink/1194904|ئێرە]] بکە و دەبێت درەوشانەوەکە ببینیت. ::::: <syntaxhighlight lang="js"> importStylesheet("User:Aram/kuwikt-celebration.css"); // Backlink: [[User:Aram/kuwikt-celebration.css]] importScript("User:Aram/kuwikt-celebration.js"); // Backlink: [[User:Aram/kuwikt-celebration.js]] </syntaxhighlight> ئەگەر لە کۆد و لە نووسین ویستتان ھەر شتێک بگۆڕن، پێم بڵێن. پێتان وا بوو ھیچ کێشەی نییە، تا کەی پێتان باش بوو ھەڵی دەواسین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٠، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]Mala we hemûyan ava! Înşela Em ê eynî pêşketinê di Wîkîferhenga soranî de jî bibînin. [[بەکارھێنەر:Balyozxane|Balyozxane]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Balyozxane|لێدوان]]) ‏١٩:٤٩، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس من پێموایە ھیچ کێشەیەکی نییە، تکایە با داندرێت ھەتا مانگێک؛ ھەتا پێش نەورۆز. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٠٣، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::واتا ھەتا ٢١ی ئازار. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٠٤، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سوپاس و دەستتان خۆش بۆ پڕۆژەکە. بەس لای من کەمێک لاک دەکات ئەی لای ئێوە چۆنە؟، هەروەها باشتر نییە کە فۆنتێکی کوردی دابنرێت؟ جوانتر دەبێت بەڕای من. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٤٩، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::: {{وب|Tessla}} {{کرا|چارەسەر کرا}} ڕاستە و زۆر سپاس بۆ پشکنینەکەت! ڕاستییەکەی من بە مۆبایل ناچمە ژوورەوە بۆیە تێبینیم نەکردبوو، بەڵام ترسم ھەبوو کە ئیشەکەمان لێ تێک بدات. ئێستا خاوتر تەنۆڵکەکان (یان با بڵێین [[گوڵەستێرە]]کان) دروست دەکات، بەڵام لە کاریگەریی دیسکتۆپی کەمتر کردەوە و لەبەر خاتری مۆبایل ناچاری ئەمە بووین. ھەڵبەتە ئەوەندەی من بزانم بە شێوازی مۆبایل خۆی ئاگادارییەکە پیشان نادرێت و دەبێ بکرێتە سەر شێوازی کۆمپیوتەر. دواتر بەستەرێکی لابردن ھەیە و ئەگەر زانرا نایەڵێت ئیشەکانتان بکەن، دەتوانن لای بەن. دووبارە سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٠:٢١، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::: {{وب|Nskoalj}} {{کرا}} بەپێی ئەم وتووێژە تا ئەو کاتەی ئاماژەتان پێ دا با بمێنێتەوە. ئەگەر لەسەر مۆبایل ئیشەکانتانی ھێواش کردەوە، دەتوانن لەڕێگەی بەستەرێکەوە لای ببەن. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٠:٤٩، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ئێستا باشترە دەستت خۆش. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٧:٣٨، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|Aram}}، سپاس بۆ دانانی پەیامەکە. تکایە ئەگەر دەکرێت وشەی '''پەرۆش '''تێیدا لاببرێت و بگۆڕێ بە شادی یان خۆشحاڵی یان دڵخۆشی. پەرۆشی لە هەمان پەرێش و پەرێشانییەوە هاتووە و لە ڕاستیدا مەعنای خەم و پەشێوی دەدا و یانی شێوان. وەک ئاوات دەڵێ ئێمە هەموو پەرۆش و پەرێشان و هەڵوەدا / وەک تۆ هەناسەسەرد و سەحەرخێز و دەربەدەر. (بەڵام وشەی بەپەرۆش یانی بەخەمی شتێکەوە بوون ئیستە باو بووە و تا ڕادەیەک مەعناکەی گۆڕیوە.) سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٥:٤٥، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس ھەر بمێنی. ڕێک ئەو کێشە و پرسیارانەی دێنە پێش خۆت ئاماژەت پێدان؛ بە مۆبایل ھەندێک کێشە و گرفت ساز دەکات (خێرایییەکەی دێنێتە خوار) و ھەروەھا نیشان نادرێ و دەبێ بکرێتە شێوازی کۆمپیوتەر. بۆ کێشەی یەکەم ڕێگەتان بینیوەتەوە، بەڵام بۆ کێشەی دووەم ناکرێ شتێک بکەین بە مۆبایلیش نیشان بدرێ، چۆن بەشێکی بەرچاو بەشداربوو و ئەوانەی سەردانی ئێرە دەکەن بە مۆبایل کار دەکەن و نازانن چۆن بیکەنە شێوازی کۆمپیوتەر. دیسان سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٤:١٣، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Pirehelokan}} کردمە خۆشحاڵی. سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٠٥، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :::: {{وب|Nskoalj}} سپاس و لەسەر پیشاننەدانی ئاگادارییەکە بۆ مۆبایل، ویکیمیدیا خۆی پیشاندانی ئاگادارییەکانی بۆ مۆبایل کوژاندووەتەوە. ھۆکارەکەی نازانم. دەبێت بە یەکدەنگیی کۆمەڵگە [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/c5693a21cb0163b4fce53ccaccc54be02f81202c/wmf-config/skin-Minerva.php#106 لێرە] دای گیرسێنین. ویکیپیدیای عەرەبی خۆیان چالاکیان کردووە و ئێستا ئەو ئاگادارییەی کە پشتگیری لە فەڵەستین دەکەن بە مۆبایلیش سەیری بکەیت، ھەر دەیبینیت. بەڵام تەنیا چەند ویکییەک بۆ مۆبایل چالاکیان کردووە. ھەوڵی ھەندێ فرت و فێڵم دا، بەڵام سەریان نەگرت. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:٠٤، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) :: {{وب|Aram}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەتان. لە داھاتوودا ھەوڵی بۆ دەدەین. ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:١٦، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == سەندنەوەی مافی بەڕێوەبەرایەتی لە بەکارھێنەر:Serchia == {{atopg | status = | result = }} سڵاو لە بەڕێوەبەرانی ئێستا {{وب|Tessla|Sakura emad|Pirehelokan|Kushared|Calak|Serchia}} ئەگەر چی زۆریشم پێ ناخۆشە ئەم پێشنیارە دەدەم، بەڵام بەپێی [[وپ:لمب]] کە نووسراوە چالاکیی بەڕێوەبەر دەبێ لە ماوەی ساڵێک بە دەستکاری و کردەوەی بەڕێوەبەریشەوە کەمتر نەبێ لە ١٠٠ دانە و لەبەر ناچالاکی، و بەپێی [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/ckb.wikipedia.org/2023-06-08/2024-06-07 ئێرە] کە ئاماری کردەوەکانی بەڕێوەبەرەکان پیشان دەدا، دیارە کە کاک Serchia تێیدا نەھاتووە و ھیچ کردەوەیەکی بەڕێوەبەریی لەم ساڵەدا نەبووە و بەپێی [https://xtools.wmcloud.org/sc/ckb.wikipedia.org/Serchia/all/2023-06-08/2024-06-07 ئێرەش] دیارە کە لەم ساڵەدا تەنیا ٢١ دەستکاریی کردووە کە ئەمەش بۆ بەڕێوەبەرێک بەشدارییەکی زۆر زۆر کەمە و بەپێی ئەم کۆمەڵگەیە بێت و ئەگەر ھەر ئاوا بەناچالاکی بمێنێتەوە، باشترە دەسەڵاتی بەڕێوەبەریی لێ بسەنرێتەوە. دەزانم کاک Serchia بەکارھێنەرێکی دڵسۆزە بۆ زمانەکەمان و دوور و نزیک وەک خۆم ئاگام لە چالاکییەکانی لەسەر زمانی کوردی ھەبووە و ژیانەکەش ئاسان نییە تا لەم پڕۆژانە بەردەوام بین و باسکردنی ئەمە قورس بوو بۆم، بەڵام ئەمڕۆش نەبێ ڕۆژێکی تر ھەر باس دەکرا. ھیوادارم کاک Serchia بە چالاکییەوە بگەڕێتەوە و یەکسەر ئەم پێشنیارە داخەین. مایکەکە دەدەمە ئێوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٢٣، ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :وا بزانم باشترە دەسەڵات لە ھەمووان بسەنرێتەوە. :( ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:٣٧، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ڕاستییەکی کاک ئارام، بۆیە من و ڕەنگە بەڕێوەبەرانی تریش کە هیچ لێدوانێکیان نییە هۆکاری ئەوەبێت کە بابەتەکە کەمێک سەخت و ناخۆشە تا لێدوان بدەین بۆ لێسەندنەوەی مافی بەڕێوەبەرێک. سەرەنجامیش هەر تۆ لەسەر حەقیت. :::سەبارەت بە ڕای من بۆ ئەم بابەتە؛ وەک هەمووان دەزانین ئەمە یاسایە و پێشتریش لەسەر بەڕێوەبەرانی تر جێبەجێکراوە، و ئێستاش بەپێی هەبوونی ئەم یاسایە کە هێشتا بەردەوامە، پێویستە مافەکە لە کاک سەرچیا بسەندرێتەوە، و ببێتە دەرفەتێک بۆ بەکارهێنەرێکی تر(ئەوە لەگەڵ هیچ دا نییە کە کاک سەرچیا کارەکانی پێشتری دیارن). وە سوپاس کاک ئارام بۆ بەڕێوەبەردن و بەبیرهێنانەوەی ئەم جۆرە یاسایانە لە ویکی. ::<b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٥١، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Tessla}} ڕاستییەکەی ئێمە کەسمان لەبەر چاو و برۆی کەسمان و لەبەر ھاوڕێیەتی لێرە نین. بەیانی من ناچالاک بووم تۆ ھەمان شت بەرامبەر من بکە. ئەگەر چی من زوو وتم چالاکیی بەڕێوەبەریم نامێنێ و ئێستاش تەنیا لەبەر کەمیی بەڕێوەبەر و بۆ حاڵەتی فریاکەوتن ماومەتەوە ئەگینا من خۆم ئێستاش وازم لەم مافە ھێناوە. ئەسڵەن جوان نییە لە ئامارەکان دەرکەوێ کە ژمارەی بەڕێوەبەران زۆرن و چالاکییان کەم بێ یان ھەر نەبێ. بڕوانە [[ویکیپیدیا:بەڕێوەبەران#بەڕێوەبەرانی پێشوو|ھۆکاری لێسەندنەوەی ئەوانەی پێشوو]] کە زیاتر لەبەر ناچالاکی بووە. وەختی خۆی ھەمان شتم بەرامبەر بەکارھێنەر:Aza کرد و زۆر لای ئاسایی بوو. ڕاستییەکەی بۆ کاک سەرچیا زۆریش چاوەڕێم کرد کە چالاک بێتەوە، بەڵام وا دیارە مەجالی ویکیپیدیایان نەماوە. کێشە نییە و ئەگەر چالاک بوویەوە، دواتریش دەتوانێت داوا پێشکەش بکاتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٤١، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ڕاستە، وەک لەسەروەش وتم تۆ لەسەر حەقیت. وە ئەوەش بزانە ئێستاش من دووبارە دەیڵێمەوە کە ویکیپیدیا لە ئێستادا پێویستی بە تۆیە، بۆیە باش نییە تۆ دەستبەرداری مافەکەت بیت بەڕای هەمووان. لێسەندنەوەی مافەکانی پێشترم بینی بوو، ڕاستە. هەڵبەت تەواو ئەگەر کەسیش وەڵامی ئێرەی نەدایەوە، تۆ ئەتوانیت کارەکانی خۆت بکەیت. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٠٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: سڵاو کاک {{وب|Aram}} و {{وب|Tessla}}. ڕوونە من ماوەیەکە لێرە ناچالاکم و دیاریش نییە چەند دەتوانم لە داهاتوو چالاک بم. کێشەم نییە ئەگەر وەک بەڕێوەبەرێکیش نەمێنم بەڵام پێشتریش باسم کردووە کە لەگەڵ ئەوە نیم بە هەمان شێوە و ڕێساکانی ویکییەکی وەک ئینگلیزی ڕەفتار بکەین. پێم وایە باشتر دەبێت بیر لەوە بکرێتەوە چۆن بەڕێوەبەری تازە زیاد بکرێت، ئەم سیستەمەی ویکیپیدیا وەک دیارە بەڕێوەبەرێک شوێنی بەڕێوەبەرێکی تری نەگرتووە تا ئەو لابچێت و یەکێکی دیکە بێت، دەکرێ سەد بەڕێوەبەریشی هەبێت. ئەوانەی ئێستاش هەن، ئەو کاتانە لابچن کە داوا دەکەن، واز لە ویکی دێنن، یان چالاکییان بۆ یەک دوو ساڵ نامێنێت، هەڵبەت هەموو چالاکییەک نەک تەنیا چالاکیی بەڕێوەبەرایەتی. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١١:٥٨، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::: سڵاو کاک {{وب|Serchia}} خۆی ھیچ کەسمان نازانین لە داھاتوو چی دەبێت بۆیە باسی ڕابردوو و ئێستا دەکەین. بەپێی [[ویکیپیدیا:ناچالاکیی بەڕێوەبەران]] ئیشەکە کراوە و ئەویش لە مێژووەکەیدا دیارە کە لە ویکپیدیای ئینگلیزیی ساکار وەرگێڕدراوە و بە ڕای من بۆ ئەم کۆمەڵگەیەش خراپ نییە. دەزانین کەسمان توانای پێشترمان نەماوە و ئاماژەم بەوە داوە کە ئێمە ژیانێکمان ھەیە، بەڵام ڕاشکاوانە بڵێم ڕاستییەکە ئەوەیە ئەگەر بەڕێوەبەر توانای نەبوو کات بۆ پڕۆژەکە تەرخان بکات، باشترە دەستبەرداری مافەکەی ببێ. ئێمەش لە خوامان دەوێ بەڕێوەبەرمان بۆ زیاد بێت کە کات و توانای ھەبێت، بەڵام کەس نییە و بە زۆریش ناتوانین پەلی ئەم و ئەو ڕاکێشین و بیکەینە بەڕێوەبەر. من پێشتریش پێشنیارم بۆ چەند بەکارھێنەر کردووە کە داوای مافەکە بکەن چونکە لە نووسین و شێوازی ویکیپیدیایان دەزانی و چالاکیش بوون، بەڵام لەبەر دڵسۆزیی خۆیان نەیانویست. وایە و بەو شێوەیەش نییە کە کەسێک ھات کەسێکی تر دەبێ چۆڵی بکات، بەڵام من بەپێی ویکیپیدیاکەمان ئەم کارانەم کردووە. ویکیپیدیای ئینگلیزی بەو زەبەلاحییەی خۆیەوە ٨٥٥ بەڕێوەبەری ھەیە کە بۆ وەھا پڕۆژەیەک ھەر زۆر کەمە. دەی ئێمە بە ٥٦٬٠٠٠ وتارەوە ٧ بەڕێوەبەرمان ھەیە کە لێی بکۆڵینەوە تەنیا یەک یان دووانیان چالاکن. وەک باسم کرد دەکرێ بەڕێوەبەرێک لە ماوەی یەک ساڵ تەنیا ٢١ دەستکاری بکات کە ھیچیشیان کردەوەی بەڕێوەبەری نین؟ من تەنیا بەپێی سیاسەت و ڕێساکانی ویکیپیدیا ئەم داوایەم کردووە و نەشموتووە ھەر دەبێت وازی لێ بێنن. ئەگەر چالاک ببیتەوە، باسەکە دادەخەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٤:٥٠، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::سڵاو لەتۆش کاک @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]؛ ڕاستیی منیش ڕام لەگەڵ قسەکانی کاک ئارامە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٤٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::من لێرە هەر بۆ خۆم قسە ناکەم، وەک دەبینین کە کۆمەڵێک بەڕێوەبەر هەیە و چالاکییان کەمە، پێم وایە بە لابردنیان ئەگەر چالاکییەکان کەمتر نەبنەوە زیاتر نابن. منیش پێم باش نییە زۆر قسە لە داهاتوو بکەین، بەڵام ئەگەر بۆ بەڕێوەبەرێک هەڵبکەوێت کە دوای ماوەیەک بگەڕێتەوە و هەندێک چالاکی هەبێت، هەر باشترە لەوەی کە بگەڕێتەوە و مافەکەی نەمابێت. دەکرێت ئەو کات دووبارە بە هەقی خۆشی بزانێت کە داوای مافەکە سەرلەنوێ بکاتەوە کە ئەو کاتیش دەبێتە بەزمێکی تر. هەرچۆن بێت، من پێم باشە بۆ بەڕێوەبەرانی دیکە و بۆ خۆشم بەو شێوەیە بێت کە لە سەرەوە باسم کرد. مافەکەش شتێکی ئەوتۆ نییە کە بەڕاستی زۆر جێی قسە لەسەر کردن بێت، هەر بەکارهێنەرێکی ئاساییش کە زۆربەی مافەکانی دیکەی وەرگرتووە شتێکی وای جودا نییە. ڕەنگە کێشە لە بنەڕەت ئەوە بووبێت ناوی بەڕێوەبەر بۆ ئەم مافە دیاریکراوە، کە دەکرا هەر بەکارهێنەری چالاک با و لەدوای ئاستێک بە مافەکە گەیشتبا ئەوکات ئەوەندەش نەدەبووە جێی مشتومڕ. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏٢١:١٨، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::کاک @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] ئێمە ناوەکەمان دانەناوە. بۆ ئەم بابەتەی ئێوەش، وەک چۆن پێشتر کاک Aza و چەند دانەی پێشتر لەبەر ناچالاکی مافەکەیان نەما، دەبێ بۆ من و تۆش ھەمان کار بکرێت. خۆتان دەزانن چالاکی ھیچ پەیوەندیی بە بەڕێوەبەرییەوە نییە. باسەکە ئەوەیە کە جگە لەوەی کردەوەی بەڕێوەبەریتان وەلا ناوە، خۆشتان بەشداریتان نەماوە. ئێ ئەوانەش نەکەین و ھەر ژمارەی بەڕێوەبەری ناچالاک ببەینە سەرەوە، بۆ ناوبانگی پڕۆژەکەمان باش نییە. بۆچی لێسەندنەوەی مافی بەڕێوەبەرایەتی دەبێتە ھۆی ساردبوونەوەتان؟ ساڵێک بۆ بەڕێوەبەرێک زۆر زۆرە کە ھیچ بەشدارییەکی نەکردبێت. ئەگەر من وا بم و ئێوە لە جێی من بن چی دەکەن؟ لام دەبەن یان بە ھیوای چالاکیی داھاتووی منەوە دەبن؟ لەبەرئەوەی نامەوێت ھەر خۆم لێدوان بدەم. من جارێکی تر بانگی بەڕێوەبەران {{وب|Tessla|Sakura emad|Pirehelokan|Kushared|Calak}} دەکەمەوە تا قسەی خۆیان بکەن کە جاری پێشوو قسەیان نەکرد، بەڵام دەبێ بۆ ئەمجارەیان ھیچ نەبێت وشەیەک بڵێن. [لە دڵی خۆمدا دەڵێم دەبێ لەم دۆخەدا ھەڵوێستیان ھەبێت و ئەگەر ھەر لێدوانیان نەبوو ڕەنگە باشتر بێت من لەم کۆمەڵگە ناچالاکە نەمێنم؛ بەڕاستی ئەم ناچالاکییەم پێ قبووڵ ناکرێت.] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٣٤، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{سھ}} ھەمیشە لەگەڵ ھێشتنەوەی بەکارھێنەرانی بەتەجرەبە بووم و تەنانەت ئەو یاسایەی ١٠٠ دەستکارییەشم بەلاوە دروست نەبووە (ئیستە دەبینین زۆرێک وتارەکانمان کێشەیان هەیە لەبەر ئەزموونی کەمی بەکارهێنەران). بەڵام چون پێشتر مافمان لە بەڕێوەبەرانی تر سەندووەتەوە بۆ پاراستنی ئەسڵەکانی ویکیپیدیا و نەبوونی جیاکاری مەجبوورم بەداخەوە بڵێم مافەکە لە هاوڕێ سەرچیا بگرینەوە. هیوادارم هەرکات سەری پەرژا بێتەوە و داخوازی تۆمار بکا بۆ مافەکەی (هەرچەند شتێکی گرنگی تێدا نیە) چون ویکیپیدیای کوردی و زمانی کوردی پێویستی بە کەسانی وەک جەنابیان هەیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢١:٠٣، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::سڵاو لەھەموولایەک، ھیوام باشی ھەموو لایەکە بە تایبەتی بەڕێوەبەران کە جگە لە ئەرکی بەکارھێنەریی ئاسایی ئەرکی سەرپەرشتیکردنی پڕۆژەکەش دەگرنە بەر. ::::::::::{{ھن}} ::::::::::ڕاستی لەبەر ئەوە بوو ھیچ لێدوانم نەدا، پێم خۆش نەبوو ھەر زوو بڵێم پێویستە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] بڕوات. پێم وابوو ھەموومان شایەنی ئەوەین کاتمان پێ بدرێت تا وەڵامی بەرامبەر بدەینەوە. ::::::::::ھەرچەندە خۆشم لە ڕابردوودا چەندین جار ھەوڵم داوە بڵێم ئەوەی ناچالاکە ئاساییە دەست لە بەڕێوەبەربوون بکێشێتەوە چونکە کەی ویستی ئەتوانێت خۆی بپاڵێتەوە. بۆ ئەو مەبەستەش ھەرخۆشم [[ویکیپیدیا:ناچالاکیی بەڕێوەبەران ]] درووستکرد کە ئەوکاتە ناڕەزایی لێکەوتەوە بەھەمان شێوەی کاک سەرچیا پێیان وتم لەگەڵ ئەوە نین بەرێوەبەر بڕوات و بەسوودی پڕۆژەی نابینین. ::::::::::بەڵام من دڵنیایم کردنەوە ئەوجارەش دڵنیایی نموونەی وەک کاک سەرچیا و لە داھاتوو ھەرچ کەسێکی تریش بێت دەکەمەوە. دەلێم کە ئەتوانی دووبارە خۆت ھەڵبژێریتەوە ھەرکاتێک زانیت کاتت ھەیە بۆ پڕۆژەکە و دەتوانیت خزمەت بکەیت. گەر بچمەوە '''سەر بابەتەکە''' و شیکارییەکی چالاکییەکانی کاک سەرچیا بکەین نەک ھەر لە 2024 بەڵکو ساڵانی پێشووتریش، کە بۆمان بسەلمێنێت کاک سەرچیا چەن کاتی ھەیە بۆ پڕۆژەکە و چەن پڕۆژەکەی بە جدی گرتووە وەک بەڕێوەبەرێک.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:١٨، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::: نموونە: ::::::::::* لەنێوان ساڵی [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2023-01-01/2024-01-01|2024-2023]] تەنھا دوو کردەوەت ھەیە، ئەمیش سڕینەوەیە تەنانەت بەرێوەبەرانی سەرانسەری وەکوو [[بەکارھێنەر:WikiBayer|WikiBayer]] و [[بەکارھێنەر:Styyx|Styyx]] کە لەنزیکەوە ئاگاداری کارەکانیانم چالاکیان لە بەڕێوەبەرێکی وەک کاک سەرچیا زیاترە، کە ئەوان بە ھیچ شێوەیەک کاری ناوخۆ بۆ ویکییەکەمان ناکەن. ::::::::::* لەنێوان ساڵی [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2022-01-01/2023-01-01|2023-2022]]دا 11 کردەوەی بەڕێوەبەریت ھەیە ئەمیش بە زۆری تەنھا لە سڕینەوەیە دووبارە. و دووبارە بەڕێوەبەرێکی سەرانسەری وەکوو [[بەکارھێنەر:Minorax|Minorax]] و [[بەکارھێنەر:Styyx|Styyx]] نیو ھێندەی تۆ چالاکی بەڕێوەبەریان کردووە. ::::::::::* گەر بپرسین کەی بوو ناچالاکی دەستپێکرد؟ لە [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2019-01-01/2020-01-01|سەرەتاکانی 2019]] تا بەرەو [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2021-06-01/2022-06-01|مانگی شەشی 2021]] لەوکاتەوە بەرێزتان چالاکیتان مانگ بەرەو مانگ کەم دەکات، تا [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2021-08-01/2022-08-01|لە مانگی ھەشت (2021)]] چالاکیتان بەشێوەیەکی بەرچاو لەدەست دەدەن. ::::::::::لە [https://w.wiki/AbwG 2016وە بەڕێزتان بەڕێوەبەرن] دڵنیام خزمەتی چاکتان بە ویکیپدیا کردووە و ئەگەرچیش [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2018-01-01/2019-01-01|2019-18]] و [[xtools:adminstats/ckb.wikipedia.org/2017-01-01/2018-01-01|2018-17]] چالاکیتان کەم دەکات بەڵام بەڕاستی گوێمان پێی نەداوە چونکە پێمان وابووە کە دەتەوێت خزمەت بکەی و Commitmentتت ھەیە. بەڵام بەپێی ئامارەکان بێت بەڕێزت وادیار نیە لە ئێستادا پلان یان توانای ئەوەتان ھەبێت بتوانن بەرێوەبەرایەتی بکەن، بۆیە پێشنیار دەکەم لە ئێستادا واز لە بەرێوەبەرایەتی بێنن کەی لە پلانتان دا ھەبوو و باوەڕتان ھەبوو کە خزمەت دەکەی ئەوکات بەردەوامی بدەن بە مافەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:١٨، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::: لابردن و زیادکردنی بەڕێوبەر لە قۆناغی ئێستادا سودێکی ئەوتۆ بە ویکیپیدیای کوردی ناگەیەنێت. وەک خۆشم پێم باشە کە یاساکە بەکاربێت بەڵام وەک فلتەرێکی ئەوا هەر جارەی بخرێتە دەنگدانەوە و ئەوکاتە بە گوێرەی پێویستی ڕۆژگاری ویکیپیدیا دەتواندرێت بڕیار لە مانەوە و نەمانەوەی بدرێت. هەڵبەت ئەوە تەنها بۆچوونێکە. خودی کاک سەرچیاش کێشەی لە لابردن نییە، بۆیە یان ئەوەیە یاساکە جێ بە جێ بکرێت یانیش ئەو پێشنیارەی کە بخرێتە دەنگدانەوە. پێموانییە نووسینی ئەم هەموو پەرەگرافە خزمەت بکات. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::هەرچەند من بەڕێوبەر نیم بەڵام ویستم بۆچوونی خۆم باس بکەم .لەگەڵ ئەوەش بوونی کەسانی بەئەزموونی وەک کاک سەرچیا بۆ پڕۆژەکە گرینگە وە ئەو پەڕی ڕێز و سوپاسم بۆ هەوڵ و ماندووبوونەکانی ڕابردووی کاک سەرچیا پێم وایە بۆ ئێستا باشترە مافەکەی لێ وەربگرنەوە.پێم باش نییە بەڕێوبەر تەنها ناو بێت.وابزام لەبەرئەوەش کەسێک دەکرێتە بەڕێوبەر چونکە چالاکی لەوانی دیکە زیاتر دەبێت و چاودێرێکی باشتر دەبێت لەسەر وتار و ئەو خراپەکارییانەی دەکرێت. ئەگەر ئەویش هەر وەک بەکارهێنەری دیکە کەم چالاک بێت باشترە ئەو مافەی نەبێت و سەر ئێشەش بۆخۆی زیاد نەکات.بەڕێوبەر هەیە پێویستی بە کەسێکە ڕێنمایی بکات لە خراپەکاری و ئینکاری دووری بخاتەوە بەلام لەبەر ئەم کەم چالاکییە تاقەتی ئەوەشمان نییە گفتوگۆی لەسەر بکەین.[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٨:٣١، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::: {{وب|Kurd2021}} سپاس بۆ وەڵامدانەوەتان و ھەمووان دەتوانن لێدوان بدەن تەنیا نەمدەتوانی بانگی ھەموو کەسێک بکەم. {{وب|Sakura emad}} سپاس بۆ شیکردنەوەکانتان و دیارە کە بە ئامادەکردنیانەوە ھیلاک بوونە. کاک {{وب|Kushared|Pirehelokan}} کەسمان پێمان خۆش نییە کە دەسەڵات لە بەڕێوەبەر بستێنینەوە، بەڵام باسەکە لێرەدا ئەوەیە کە کاک سەرچیا کاری پێ ناکات و ماوەیە زۆریشە کە ساکووڕا ئاماری چەند ساڵی پێشووشی داناوە ھەر کاری پێ نەکردووە. بگرە دوو سێ ساڵێک دەبێت کاری پێ نەکردووە. ئێمە ناڵێین لە خۆوە بەکارھێنەر بەربەست بکە تا کردەوەی بەڕێوەبەریت ھەبێت، بەڵام لانی کەم دەتوانن پێداچوونەوە بە پەڕەکان بکەن و پاسیان بدەن یان زبڵێکی زۆرمان ھەن و بیسڕنەوە. ئەمانە ئیشی بەڕێوەبەرن، بەڵام ئەگەر کاتتان بۆ ئەمە نییە، پێویست ناکات مافەکەتان ھەبێت. کە کاری پێ نەکەیت، جیاوازیت لەگەڵ بەکارھێنەرانی تر نییە. کەسمان پێمان خۆش نییە، بەڵام بە دەنگدانیش بێت، تا ئێستا تەنیا کاک Kushared لەگەڵی نییە و ئەوانی تر ھەمووان دەڵێن با دەسەڵاتەکەی نەمێنێت چونکە کاری پێ ناکات. کاک سەرچیا خۆشی پێی وا نییە ئێستا چالاکی بکات و دەڵێ لە داھاتوو لەوانەیە چالاک ببمەوە؛ لە داھاتوو دەتوانێت داوای بکاتەوە. ئەگەر خۆمان کڕ بکەین، دەبێت؟ بەخوا کەسمان پێمان خۆش نییە، بەڵام وا نەبێت یەکەم جیاکاری و لایەنگیری دەکەین و دووەمیش لێ دەگەڕێین بەڕێوەبەری ناچالاک زیاد بکەین. وەختی خۆی کە بوومە بەڕێوەبەر کەسێک پێمی وت تخوا مافەکەت وەرگرت ون نەبیت! چەندبارەی دەکەمەوە بەخوا زۆر زۆر لام ئاسایییە ئەگەر کارم بە مافەکەم نەکرد دەسەڵاتەکەم لێ وەربگرنەوە. دەزانن ئێمە ئێستا ئەم قسانە دەکەین، بەڵام وەختی خۆی بەبێ وتووێژ ئێپین دەسەڵاتەکەی لە بەکارھێنەر:Min.neel سەندەوە و کەسیش ھیچی نەوت چونکە حەق بە ئێپین بوو و دەسەڵاتی لە بەڕێوەبەرێکی ناچالاک سەندەوە. لابردنی دەسەڵاتەکە ھەر بەپێی یاسای ١٠٠ دەستکاری بۆ ساڵێک نەکراوە و سەیری ئاماری چەند ساڵی پێشووش کراوە. جگە لەوەی کردەوەی بەڕێوەبەرییان نەبوو، خۆشیان ئەو چالاکییەیان نەماوە و تا بێت ناچالاکتریش دەبێت. من بیرم ناچێت یەکەم کەس سپاسی ویکیپیدیای بۆم نارد کاک سەرچیا بوو کە ئەو کاتە زۆر زۆر دڵم پێی خۆش بوو، بەڵام ئێمە ئەمە ھەر لەبەر ویکیپیدیا و کاک سەرچیا خۆی دەکەین. بگرە ئیتر ھەرچیش ڕوو بدات گلەییشی لێ ناکرێت. دڵنیا بن مافەکەی لێ سەندرایەوە، مافە پێویستەکانی دەدرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١١:١٨، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::هەر ڕایەکەی پێشترم هەیە، گەر بمانەوێت ویکیپیدیا لەسەر پێی خۆی بوەستێت، ئەوا پێویستە سیاسەتەکان جێبەجێ بکرێن. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:١٣، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{سھ|:::::}}{{تێبینیی بەڕێوەبەر}} بەپێی یەکدەنگی کە لە گفتوگۆکە بەدەست ھێنراوە، [https://w.wiki/AcM7 مافەکە لابرا]، سپاس بۆ خزمەتەکانت تا ئەمڕۆ بەڕێز سەرچیا، ھەرکاتێکیش کە پلانی ئەوەت ھەبوو خزمەت بکەیت ئەتوانی داوای مافەکە بکەیتەوە، سپاس بۆ ھەموو لایەک [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٠، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :دەستتان خۆش بێت بۆ بڕیارەکە، هیوادارم ئەو گڕوتینەی بۆ ئەمە هەبوو بۆ هەموو بەش و کارەکانی دیکەی ویکیپیدیاش هەبێت. باشیش دەبێت هەرچی یاسایە کە دانراوە (کە دیاریش نییە چەندن و چۆنن) پەیڕەو بکرێن، بەتایبەت لە مەسەلەی زاراوە و زمان کە ویکیپیدیای کوردی بەم شێوەیە بەردەوام نەبێت کە ببێتە داتاشخانەی وشە و زمانێکی تەواو جیاوازی لێ دروست ببێت. ئەمە بۆ مەسەلەی کۆدی پیتەکانیش وایە، هیوادارم بابەتی «ھ» چارەسەر بکرێت و ئەم کێشەیە نەهێڵرێت. ئێستا هەموو ئەو کیبۆرد و بەرنامانەی کە دروست دەکرێن بە بەکارهێنانی هائەکەی ترن. کە ویکیپیدیا سەرکەوتوو نەبوو لە قەناعەتپێهێنانی لایەنەکان، چیتر گرتنەبەری ئەم ڕێچکەیە بە قازانجی نابێت. هەندێک کاریش لەسەر داڕێژەکان (کە وەک ویکیی عەرەبی زانیاری لە ویکیدراوە بهێنێت) بکرێت و هەندێک ئامرازیش هەبن کە ئەوەندە کاتی بەشداربوو بە شتی دووبارە و ماندووکەر نەڕوات. بابەتی دیکەش هەن، بەڵام بۆ ئەوانەی ئێستا خەمی ئەم پرۆژەیانە و تاقەتیان هەیە، ئەمانە هەندێک شتن کە ویستم هەر لێرەوە ئاماژەیان پێ بکەم کە پێویستە یەکلا بکرێنەوە و زوو چارەسەر بکرێن. (تێبینییەکیش بۆ بەڕێز {{وب|Sakura emad}} مافەکانم پێش بەڕێوەبەر بوون چۆن بوون، وەک خۆی لێبکەوە) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٤١، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::کاک {{وب|Serchia}} ھیوادارین لە دڵتان گران نەبێت. باوەڕ دەکەن لەوەتەی بوومەتە بەڕێوەبەر بڕوا ناکەم ١٥ وتارم نووسیبێت چونکە خۆم سەرقاڵی شتی تر کردووە؟ [[وپ:سوڕ]] سیاسەت و ڕێساکانی تێدایە و ھەر ئەوانە و یەکدەنگیی کۆمەڵگەکەش ویکیپیدیایایان ڕاگرتووە ئەگەر نا زۆر شتی لایەنگیری ھەن، بەڵام لەبەر ئەمانە ھیچ نەبێت ڕێگری لە ھەندێ شت کراوە و میدیاویکییش تا بێت باشتر دەکرێت. بۆ مەسەلەی زمان و داتاشخانە، ئەوەندەی بیرم بێ، بەس وشەڕەتناسی دانراوە کە ئەمیش پێش من و تۆ بەکارھێنەرێک لە ٢٠١١ ئەم وشەیەی بەکاربردووە کە ئێستا ناچالاکە و حەتمەن لە شوێنێک بینیویەتی و لە خۆیەوە نەبووە. بە ڕای من لە بیانییەکە باشترە. بۆ وشەی تر بە دیاریکراوی مەبەستتان لە کامەیە؟ با زۆر نەڵێم. بەکارھێنەر:Zamand Karim پرسیی ئێمە لەسەر چی بنەما و پێوەرێک ناوی وتارەکان دەنێین و وشە دیاری دەکەین و [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98:%DA%86%DB%8C%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C_%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%95%DA%A9%D9%84%DB%8E#c-Aza-20240629162900-Tessla-20240629142700 ئەمەش وەڵامی کاک ئازایە]. ھیوادارم ئەوە ببینن کە ئێرە شوێنێکە کە زۆر وشەی تێدا ڕاست کراوەتەوە و ئەوەی ماوە ئەوەیە کە وشەکان بمێننەوە تا دەکەونە بەرچاوی خەڵک و لەگەڵیان ڕادێن. بۆ پیتی ھێیەکەش، پێش من ئەم بڕیارە دراوە و چەندین جار ئەم باسەمان کردووەتەوە و داخستووەتەوە. تەنانەت ویکییە کرمانجییەکانیش «ھ» بەکاردێنن و وەک پیتێکی کوردی مامەڵەی لەگەڵ دەکەن تا ئووردوو. من وەک خۆم ھیچ کێشەم لەگەڵی نییە و ئەگەریش لە دەرەوەی ویکیپیدیا ھەر نەکرایە ئەمە، دەکرێ سیستمەکان وایان لێ بکرێ مامەڵە لەگەڵ ئەم دۆخە بکەن. بۆ مەسەلەی داڕێژە و ئامڕاز لە چیتان کەمە تا ھەوڵی بۆ بدرێت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:٢٧، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == کارکردنی بە کۆمەڵ == {{atopr | status = | result = }} [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]؛ [[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]؛ [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]]؛ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]؛ [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]؛ [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]؛ [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]؛ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]؛ [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]؛[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]]؛ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]؛ [[بەکارھێنەر:444radio|444radio]]؛ [[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]؛ [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]]؛ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]]؛ [[بەکارھێنەر:Zamand Karim|Zamand Karim]]؛ وە سەرجەم ئەندامانی دیکە. پێشنیار دەکەم بۆ زیاتر بەرەوپێشچوونی ویکیپیدیا داواکارم کە پێکەوە کار بکەین بۆ ماوەی مانگێک تاکو (١ی ئەیلوول) وەک چاڵنجێک ھەرکەسێکمان لە بوارێکدا زیاتر کار بکەین. واتە کەسێک لە درووستکردنی وتار و کەسێکیش لە پەرەپێدانی وتارە کۆڵکەکان یاخوود وەکو پۆلساز کاربکات. ھیواخوازم لەگەڵ ئەم پێشنیارە بن. سپاس بۆ ھەمووتان.[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٠٠:٠٠، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) === کارکردن لە === '''درووستکردنی وتار''' * '''پەرەپێدانی وتارە کورتەکان''' * {{لەگەڵ|}} [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|توانا]] '''پۆلساز''' *{{وب|Arya sarhan}} ''' زیادکردنی دەروازە بۆ وتارەکان''' *{{وب|Arya sarhan}} '''درووستکردنی داڕێژەکان ''' * {{لێدوان}} *[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]]: سڵاو، بەهۆی ناچالاکی زۆرێک لە بەکارهێنەران، ئێمە ناتوانین ئەو چاڵنجانە بکەین. هەرخۆی ئێرە سەکۆیەکی ئازادە، هەرکەس بەپێی کات و توانای خۆی کار دەکات. لەو باوەڕەدا نیم کەس بتوانێت ئەم کارانە لە ئێستادا بکات. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٠:٣٤، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو [[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]؛ ڕاستە زۆربەی بەکارھێنەران ناچالاکن، بەڵام گەر ٢ یان ٣ کەسیش بین دەتوانین ھەوڵی خۆمان بدەین بەشێکی باشی کارەکان ئەنجام بدەین. پێشنیارەکەم لەبەر ئەوەیە تا کارێکی زیاتر لە کاتێکی کەمتر ئەنجام بدەین. وە بەکارھێنەرەکان سەرپشکن کە چی کارێک لە توانایانە یاخود باشترە بۆیان. ئەمە تەنھا پێشنیارە ئەکرێ لەگەڵی بن و ئەکرێ دژی بن. زۆر سپاس بۆتۆش. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٤:١٢، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]]: نەخێر دژ نابین، لەبەرئەوەی دەزانین سوودی پڕۆژەکەی هەیە و بەزیان ناشکێتەوە. کێشەکە تەنیا ئەوەیە چالاکمان زۆر نییە. من وەک خۆم هەر کارێک لەوانەی باست کردووە جێبەجێیان دەکەم. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٥١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::ھەر ئەو جۆرەی ئاماژەی پێکرا کە لەو کەم چالاکییەدا بەڕێوەچوونی ئەستەمە، بەڵام بەڕێوەچوونی خراپییەکی نابێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٣:٥٣، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] سوپاس بۆ پێشنیارەکەت،لەگەڵ ئەوەش هەریەکە لەوانەی لێرەن بە پێی کاتی خۆیان چالاکن. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٥، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} ئێستا ئەمە ببینم. ڕاستی شتێکی باشە، بەس ئێمە بەپێی کات و توانامان بەشداری دەکەین. ئێستا بۆ نموونە من خۆم تاقەتی دروستکردنی وتارم نەماوە و بەس لەڕێگەی بۆتەکەم و [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان]] و ئەو شوێنانەی کە بانگم دەکەن و دەتوانم داواکانیان جێبەجێ بکەم، بەشداری دەکەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٠:٤٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == زیادکردنی وەسف بە گووگڵ تڕانزلەیت == {{atopr | status = | result = }} سڵاو {{وب|Hivja|Kurd2021|Tessla|Aza|Pirehelokan|Serchia|Kushared|Calak|Gejeluk}} و ئەوانی تریش، دوای ئەوەی بیرمان لە کۆنبوونی لەیبڵەکانی ویکیدراوە کردەوە، ھەوڵێکمان دا تازەیان بکەینەوە و سەرکەوتووش بووە. بۆتەکە ھەندێکیان [[d:Special:diff/2241379006|نوێ دەکاتەوە]]، ھەندێکیان [[d:Special:diff/2240387379|دەسڕێتەوە]] و ئەوانەشی کە ھەر نیانە، [[d:Special:diff/2241382277|بۆیان دروست دەکات]]. جا دوای ئەمە بیرمان بۆ وەسفەکانیش چوو کە زۆرێک لە پەڕەکان وەسفیان نییە و چاوەڕێش بکەین دانەدانە و بەم چەند بەکارھێنەرە کەمە وەسفەکان زیاد بکرێن، ئێسکەپەیکەرەکەشمان نامێنێت. زۆر بیرمان کردەوە و جگە لە گووگڵ تڕانزلەیت، شتێکی باشتر نەھاتە بیرمان. ئەگەر تووڵفۆڕج نازمان بەسەردا نەکات و لە ویکیدراوە ڕێگرمان نەبن، بەرنامەیەکمان ھەیە تا بە گووگڵ تڕانزلەیت وەسف بۆ ئەو پەڕانە زیاد بکەین کە وەسفیان نییە. ئەمە نوێکردنەوە نییە و تەنیا زیادکردنە بۆ بەتاڵەکان. پێم باشە ھەمان وەسفی ئینگلیزییەکە دانێین. ئەگەر ئینگلیزییەکە بەردەست نەبوو، وازی لێ بێنین یان لە زمانێکی ترەوە وەری بگێڕین؟ من خۆم لەگەڵ گووگڵ ترانزلەیت نیم ڕاستییەکەی، بەس ئیتر پێشنیارێکیشە. بەگشتی ئەگەر پێتان باش بوو، جێبەجێی دەکەین و ئەگەر نا نایکەین. تکایە با دوای یەکتری نەکەوین و قسەی دڵی خۆمان بکەین. تکایە ڕای خۆتان بڵێن و پرسیاریشتان ھەبوو، بفەرموون. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠٩:٤٣، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاوت لێ بێت. من خۆم پێم پێشنیارێکی باشە، لە ئینگلیزییەوە وەریان بگێڕینەوە خۆی تەواوە و پێویست ناکا ئەگەر نەیبوو بچینە سەر زمانەکانی تر. خۆشتان باشتر دەزانن بەڵام بەگشتی پێموایە سوودی زیاتر دەبێت ھەتا زەرەر و زیان؛ بە مەرجێک شتێکی سادە بێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١١:٥٨، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سپاس بۆ وەڵامدانەوەت. ھەر بە گووگڵ تڕانزلەیت وەسفە ئینگلیزییەکان دەکەینە کوردی و دایان دەنێین. لە حاڵەتێکیش وەسفی ئینگلیزی نەبوو، دەتوانین لە فارسی یان عەرەبی، و یان... وەرگێڕان بکەین کە وا دیارە ئێوە بەس ئینگلیزییەکەتان لا پەسندە. با بزانین بەکارھێنەرانی تریش چی دەڵێن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٢:٣٩، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ھیچ کێشەیەک نییە ئەگەر بەخۆتان لەگەڵ بەرێزان پێتان باشە با لە زمانەکانی تریشەوە وەریان بگێڕینەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٢:٥٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ئایی چەند ڕۆژ بیرم بۆ ئەو وەسفانە دەرۆیشت کە ئاخۆ وەک ویکیی فارسی وەسفمان بۆ پەڕەکان دەبێت یان نا، بەڵام شکوور بۆ خوا باسێکی لێ کرایەوە. '''بەڵێ'''-یەکی گەورە بۆ ئەو پێشنیارە. سەبارەت بەوەی ئەگەر لە ویکیی ئینگلیزی وەسف نەبوو، چ کێشەیەکی هەیە گەر لە ویکی فارسی وەربگرترێت؟ گووگڵ ترانزلەیت بۆ زمانی فارسی وەرگێڕانی باشتر دەکات. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٤:٣٢، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] سپاس بۆ وەڵامەکەت. من نازانم ویکیی فارسی چۆن وەسف زیاد دەکەن. ئەم بیرۆکەیەش ڕاستی چاری ناچار بۆمان ھات. جاری وا ھەیە ھەندێ وتار لای ئێمە و ویکیی فارسی و/یان عەرەبی ھەن نەک لە ئینگلیزییەکە. جا لەم حاڵەتانە، باشترە لەوانەوە وەسفەکە وەرگیرێ. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٥:٥٦، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::ئەگەر مەبەست لە وەسف ئەو خولاسەیە چەندوشەییەیە کە لە ویکیداتادا ھەیە بە بڕوام بە وەرگێڕی گووگڵ بتوانین بیکەین. ئەویشە وەک گشت شتێکی دەکرێت دوایی بە دەستی بگۆڕێت. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:٠٨، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] سپاس بۆ وەڵامەکەت. بەڵێ، مەبەست لەوەیە. جا ئامانجەکەمان تەنیا بۆ پڕکردنەوەی پەڕە بێوەسفەکانە. یانی پڕکردنەوە/زیادکردن نەک نوێکردنەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٦:٢٤، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاو لە بەرێزیشت ببورە ئەم ماوەیە بەهۆی سەرقاڵ بوون لە ویکیی دابڕاوم داوای لێبوردن بۆ درەنگ وەڵامدانەوە.سەبارەت بە پێشنیارەکەت کارێکی باشە دەکرێت سود وەرگرین لە هەر ئامرازێک کە ئاسانکاریمان بۆ دەکات.وە بۆ ئەوەی پەرە بێ وەسفەکان زیاتر نەبن باشترە ئیتر هەر وتارێک نوسرا ئاگاداری دروستکەرەکەی بکرێت کە وەسف زیاد بکات. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٢٧، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ئاسایییە و سپاس بۆ وەڵامەکەت. ڕاستی ئێمە ناتوانین بە بەکاربەران بڵێین تا وەسف زیاد بکەن بۆیە نیازمان وایە شتێکی وا بکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٢:٣٤، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] {{دژ}} – وەرگێڕی گووگڵ وێرانە و پشتی پێ نابەسرێت. بە ڕای من، بێوەسف بن باشترە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏٢٠:٥٩، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ڕاستی من خۆشم ترسم لە ئاکامەکەی ھەیە و بە ترسیشەوە ئەم پێشنیارەم کرد یان دەتوانم بڵێم لە ناچاری. بۆ نوێکردنەوەی لەیبڵەکان پرسم نەکرد چونکە شتەکە دیار بوو کە ھەڵەی تێدا ناکرێ و لە بەرژەوەندیمانە، بەس بۆ وەسفەکان ھەر دەبوو بۆچوونی بەکارھێنەرانیش بزانم. ئاکامی ئەم ئیشە دیار نییە. بۆ نموونە ئێمە دەنووسین «ئەکتەرێکی ئەمریکی»، بەڵام لە ئێستادا گووگڵ تڕانزلەیت دەیکاتە «ئەکتەری ئەمریکی». ھەرچۆنێ بێ، پێشنیارێ بوو و من دەنگە دژەکەتانم لا گرنگە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دەشتوانین ئەو پرۆژەیە بە شێوەیەکی کاتی بەکاربێنین (لەسەر چەند وتارێک بەتاقی بکەینەوە). ئەو کات لە ڕووی ئەنجامەکەیەوە بۆ ھەوڵی دواتر بیر بکەینەوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢١:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئەمەش قسەیەکە و دەتوانین لەسەر ٥٠ یان ١٠٠ وتارێکی ھەڕەمەکی بەبێ پاشەکەوتکردنی دەستکارییەکان تاقیی بکەینەوە، بەڵام پێم وا نییە گێژەڵووک لە ئێستادا بۆچوونی بگۆڕێ. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٢:٠٤، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: من خۆم یەکێک له [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Sina_Khezrii بەکارهێنەرەکانی] ویکیپیدیای فارسیم، ئەوەیکه دەڵێی تەواوی وتارەکانی ویکیپیدیای فارسی وەسفیان هەیه، ڕاستیکەی وانیه و دەتوانم بڵێم ٦٠ لە سەدی وتارەکان بێ وەسفن و تەنیا ئەو وتارانەی بڕێک بۆلای گرینگی دەڕۆن وەسفیان هەیه(وەکوو شار، کەسایەتی، وڵات، گووند و...)، زۆربەی بەکارهێنەرەکان کاتێک وتارێک دروست دەکەن هەر ئەودەم وەسفی بۆ دادەنێن و منیش خووی ئەوێم گرتووه بۆیه تا ئێستا هەر وتارێکم دروست کردوه وەسفیان هەیە. ئەگەر ویکی ئینگلیزی بۆ وتارێک وەسفی نەبێ، ویکی فارسی سەد له سەد نیتی مەگەر چۆن بێ، نەک فارسی ویکیەکانی دیکەش هەروا. نابێ متمانه به گووگڵ ترانزلەت بکەین! ڕای من ئەوەیە ئەگەر بتوانین پێڕستێک له وتاره بێ وەسفەکان دروست بکەین و بەکارهێنەرەکان به خێرا خۆیان جاروبار دوو سێ وەسف زیاد بکەن زۆر باشترە، ئەگەریش ناکرێ با لەو پڕۆژەیە گەڕێین! مەگەر ئەوەیکه زۆر دڵنیا بی بە کارکردنی گووگڵ ترانزلەیت. به سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٣:٠٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] سڵاو کاکە، ڕاستی من نەموتووە تەواوی وتارەکانی ویکیی فارسی وەسفیان ھەیە. زۆر سپاس و ئێوەم دیوە کە وەسف بۆ وتارەکانتان زیاد دەکەن. دیسانەوە سپاس کە دژی پێشنیارەکەن و قسەی دڵی خۆتان کردووە. وەڵا من لە سەرەوەش وتم ئەنجامی ئەمە دیار نییە. لەڕێگەی ئەم کویرییە دەرکەوت کە ٩٬٥٤٦ وتارمان وەسفیان ھەیە و نزیکەی ٥٤٬٩٠٠ وتاریش نیانە. وەک وتت دەتوانن ئەمە وەگەڕ خەن و وەسفیان پێ زیاد بکەن: ::{{SPARQL|query=SELECT DISTINCT ?item ?articleLabel WHERE { ?article schema:about ?item ; schema:inLanguage "ckb" ; schema:isPartOf <https://ckb.wikipedia.org/> ; schema:name ?articleLabel . FILTER NOT EXISTS { ?item schema:description ?description . FILTER (lang(?description) = "ckb") } ?item wdt:P31 ?type . FILTER (?type NOT IN ( wd:Q4167836, # Wikimedia category wd:Q15647814, # Wikimedia administration category wd:Q11266439, # Wikimedia template wd:Q15184295, # Wikimedia module wd:Q116152754, # Wikimedia submodule wd:Q107344376, # Wikimedia module configuration wd:Q20010800, # Wikimedia user language category wd:Q59259626, # Wikimedia module using Wikidata wd:Q18711811, # map data module wd:Q19887878, # Wikimedia infobox template wd:Q19842659, # Wikimedia user language template wd:Q115595777, # taxonomy template wd:Q20769160, # Wikimedia userbox template wd:Q116152698, # Wikimedia subtemplate wd:Q11753321, # Wikimedia navigational template wd:Q97303168, # Wikimedia deletion template wd:Q108783631, # Wikimedia country data template wd:Q110010043, # Wikimedia copyright template wd:Q97950663, # Wikimedia citation template wd:Q112869585, # Wikimedia stub template wd:Q108094999, # Wikimedia sidebar template wd:Q4663903 # Wikimedia portal )) } }} ::سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :: {{وب|Hivja|Kurd2021|Tessla|Pirehelokan|Gejeluk|Sina Khezrii}} {{نەکرا}} وا دیارە یەکدەنگی نییە. چوار لەگەڵن و دووانیش دژن بۆیە با جارێ نەیکەین تا تەواو لە ئیشی گووگڵ تڕانزلەیت دڵنیا دەبینەوە. سپاس بۆ وەڵامەکانتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٩:١٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ناوی سووپەرھیرۆکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}؛ بەپێی یەکدەنگی پێویستە لەمەبەدوا ناوە ڕەسەنەکانی سووپەرھیرۆکان بەکاربھێنرێن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٤٨، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) }} سڵاو @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]، @[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]]، @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، و ئەوانی تریش ... چۆنن! هیوادارم ماندوو نەبن، ویستم سەبارەت بە ناوی وتارەکانی تایبەت بە سووپەرهیرۆکان (گەورەپاڵەوانەکان) پێشنیارێک بدەم بە دەستەوە و ئێوەش ڕای خۆتان بڵێن. ئێمە زۆربەمان دەزانین کە ناکرێت ناوی کۆمپانیاکان بکرێن بە ناوی مانادار و پێویستە ناوەکە بپارێزرێت، هەڵبەت قسەکانم بەنزیکەیی ڕوونیان کردەوە کە چی پێشنیار دەکەم. وەک دەزانن ناوی سووپەرهیرۆکان ناوی تایبەتن، ڕاستە زۆربەیان مانا دەدەن، بەڵام ئەمانە ناکرێت بکرێن بە ناوێکی مانادار بەهۆی تایبەتییەوە(لەبیریشمان نەچێت ناوی کۆمپانیاکان زۆربەیان مانادارن بەڵام تایبەتن)، ئێ! دەمەوێت کە لەمەودوا ناوی وتارەکان بۆ سووپەرهیرۆکان وەک خۆیان دروست بکرێن، هەروەها هەر وتارێک بوونیان هەبێت بەو ناوانەوە، دەیانگوازینەوە بۆ ناوە تایبەتەکان. ئەمجا لە کۆتاییدا بڵێن، ڕاتان چییە؟ سپاس بۆ خوێندنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٢٠:٣٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] من ھاوڕای بەڕێزتم، با ناوە ئەسڵییەکان بپارێزرێن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٠:٤٨، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لەگەڵ هەموو شتێک پێویستی بەکردنەوە کوردی نییە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٣:١٣، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) :::ئەم سیاسەتە لەمەودوا '''جێبەجێ دەکرێت'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٣٣، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: سڵاوت لێبێت جەنابتان هیچ نمونەیەکتان نەداوە کە چۆن ئەم کارە جێبەجێ دەکەن، دەتوانیت ڕوونکردنەوە بدەیت بە نمونەوە؟ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٥:٤١، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]: تێناگەم ڕوونکردنەوە مەبەستت چییە؟ ئیتر لەمەوبەدوا هیچ وتارێکی سووپەرهیرۆ بەناوی وەرگێڕدراوی کوردی پەسەند ناکرێت، و دەبێت وەک خۆیان بنووسرێن. نموونەش وەک (پیاوی جاڵجاڵۆکە دروست نییە، سپایدەرمان دروستە). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٦:٢٤، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]: {{لەگەڵ}} لەگەڵتم بەڵام ئامان ئاگاداری pronounce بن، گۆگڵ ترانسلەیت بۆ خوێندنەوە کێشەی نییە.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٥:٥٧، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == ناوی وتارەکان == {{atopr | status = | result = }} {{لێدوانی کۆمەڵگە}} سڵاو هاوڕێیان، وەک دەزانن زۆرینەی وتارەکان دوای گواستنەوەیان ناوەکانیان لە ناوەڕۆک دەستکاری ناکرێت و هەر ناوە کۆنەکە پێش گواستنەوەیە، بۆیە پێم باشە بۆتێک بەکاربێنین کە یەکەم ڕیزی وتارەکە کە زۆرجار بە ناوی وتارەکە دەست پێ دەکا، بە <pre>{{SUBST:PAGENAME}}</pre> ئاڵوگۆڕ بکەین تاوەکوو هەمووی بە یەکجار ئەپدەیت بێتەوە. نازانم ئەگەر ئەم کارە بە بۆت ئاسان بێ، بۆ ئەمە بانگی {{و|Aram}} دەکەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]: هەرکارێک بەسوود بشکێتەوە بۆمان، ئەوا باشە و با بکرێت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٥٢، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::ئەگەر بکرێ ئارامبۆت بەکاربەرین بۆ چاودێریکردنی ئەو وتارانەی لە داهاتووش دەگوازرێنەوە و هەمان ئەم کارە بکا، زۆر باش دەبێ. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ٢٢:٥٠، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: سڵاو {{وب|Épine|Tessla}} ڕاستییەکەی ئەوە ئازارێکە منیش درکم پێی کردووە، بەڵام چارەسەرکردنی بە بۆت ئاسان نییە و ڕەنگە زیانیشی لێ بکەوێتەوە چونکە دەیان جۆری پێناسەی وتارەکان ھەن. لە [[:en:Wikipedia:Cleaning up after a move#Update the prose of the article]] باس کراوە و ھیچ ئامڕاز و بۆتێکیشیان دانەناوە. دوای گواستنەوە، ئاگادارییەک نووسراوە کە دەڵێ ناوەڕۆکی وتارەکەش نوێ بکەوە، بەڵام بڕوا ناکەم زۆرینە ھەر خوێندبێتیشیانەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٤٦، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا بەبۆنەی گەیشتن بە ٧٥،٠٠٠ وتار == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}؛ بڕیار درا بەبۆنەی گەیشتن بە ٧٥،٠٠٠ وتار، لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەی دوو ھەفتە بگۆڕدرێت ([[:commons:File:Central Kurdish Wikipedia logo for 75K articles.png|بینینی لۆگۆی ھەڵبژێردراو]]). [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٥٤، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) }} === بانگھێشت === [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]، [[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] {{وب| Danial2703kurdistan}} [[بەکارھێنەر:kurd2021|kurd2021]] [[بەکارھێنەر:zemen|zemen]] {{وب| ArkanEN123}} [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] {{وب| Halbast420}} [[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] {{وب| Muhammed taha}} [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] {{وب| -Haryad}} {{وب| Abdurhman Ahmad}} {{وب| Tessla}} {{وب| Sakura emad}} {{وب|Aro Salar}} {{وب|Sorou6sh}} {{وب|ئاریا سالار}} [[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] {{وب|Abdurhman Ahmad}} {{وب|Min.neel}} [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] {{وب|Ari Qasm}} {{وب|Saad Goran}} {{وب|Ahmad.Kurdistan}} {{وب|Blqk yeloow}} {{وب|GoRaN909}} {{وب|Ilamxan}} {{وب|Sina Khezrii}} {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} {{وب|Khoshhat}} {{وب|کاردۆ جاف}} و تەواوی ئەندامانی تر. === پێشنیار === سڵاو لە ھەموو ئەندامانی بەڕێزی ویکیپیدیا؛ ھەر وەک ئاگادارن بەزوویی دەگەینە ٧٥،٠٠٠ وتار و بەوھۆیەوە پێشنیاری گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بۆ ماوەیەکی کاتی دەکەم، وەک دیزاینکردنی لۆگۆکە بە «٧٥،٠٠٠ وتار» کاتێک ئەو ژمارەمان تێپەڕ کرد. پێشتریش بۆ [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٢#لۆگۆی گەیشتن بە ٢٥٬٠٠٠ وتار|٢٥ ھەزار]] و [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی ٤#گۆڕینی لۆگۆی ویکیپیدیا|٥٠ ھەزار]] وتار ئەو کارە کراوە. تکایە ھەر بۆچوونێک (دژ یان لەگەڵ) و ھەر پێشنیارێکتان ھەیە پێمان بڵێن. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٠٠، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) === لۆگۆی پێشنیارکراو === <!----- ھەر لۆگۆیەک پێشنیار دەکەی تکایە لە خوارەوە پەڕگەکەی دابنێ ----> # [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia 75k Articles.png|80px]] # [[پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 75K articles.png|80px]] === {{پشتگیری}} === <!----- بەشی پشتگیری نمونە {{لەگەڵ}} :لێدوانەکەت ----> * {{لەگەڵ}} بەکارهێنەران زیاتر جۆش و خرۆش دەیانگرێت بە دانانی لۆگۆیەک بۆ ماوەیەکی کاتی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٤١، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢١:٠٥، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ٠٠:٤٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} بۆ وێنەی دووەم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} من خۆم لەگەڵ دووەمی. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٧، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) * {{لەگەڵ}} لەگەڵ دووەم.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٦:٢٢، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) === {{دژایەتی}} === <!----- بەشی دژایەتی نمونە {{دژ}} :لێدوانەکەت ----> === {{لێدوان}} === {{وب|Tessla|Hivja}} و کەس بانگ نەکراوە و منیش بە ھەڵکەوت بینیم. بێگومان لەگەڵیم، بەڵام بە svg نەک png. ئینجا دوای ئەوەی قەرار لەسەر وێنەیەک درا، دەبێ لۆگۆیە تریش وەک [[:پەڕگە:Central Kudish Wikipedia - 50,000 articles (for Vector 2022).svg]] دروست بکرێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٣٦، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!----- ھەر لێدوان و پێشنیارێکت ھەیە تکایە لە خوارەوە بینووسە ----> :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس بۆ پشتگیریت. تکایە دەتوانی ئەو بەکارھێنەرانە بانگھێشت بکەی؟ ئەگەریش دەتوانی لۆگۆیەک ساز بکە:) ئەوی ٥٠ ھەزارەکە ھی بەڕێزت بوو و بەڕاست شتێکی جوان بوو. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٠٦، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :: {{وب|Hivja}} نەوەڵا وازیان لێ بێنە؛ ٢٠ کەس بانگ بکەیت، ئەگەر ٢ کەس قسە بکەن جا بڕواش ناکەم دژ بن. بۆ دروستکردنی لۆگۆکە، وەڵا بەرنامەکەم لا نەماوە و نازانم ئاخۆ دەرفەتم دەبێ دای گرمەوە یان نا. ئەوانەی منیش بارم کردبوون، پێشتر ھەبوون و من تەنیا دەقەکانم گۆڕیبوو نەک ئەوەی من لە سفڕەوە دروستم کردبێتن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٣٥، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر باشە، خۆمان کاری لەسەر دەکەین، ئەوەی بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] جوانە بەڵام ئەگەر بتوانێ شتێکی تر بێجگە لە ڕەنگە سوورەکە دروست بکات و لەگەڵ ٧٥،٠٠٠ «وتار» بنووسێت و ھەروەھا ئەو جۆرەی وتت بیکاتە svg زۆر باش دەبێت. سپاس بۆ ھەردووتان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٤٨، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: ئەو لۆگۆیەی دروستم کردووە دیزاینەکە باوەڕ ناکەم کێشەی هەبێت بە ڕەنگەکەشەوە، بەڵام من نازانم کە ئایا چۆن بیکەم بە svg. کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] پێم بڵێ لەکوێوە بیکەم بە svg، وشەی وتار-م زیادکردووە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:١٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] نازانم، بڕوا ناکەم ئامڕازێک ھەبێت png بکاتە svg. من بە [[:en:Adobe Illustrator]] دەمکرد. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٣٧، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] زۆر باشە، ئەگەر ھیچ پێشنیار یان دژێک نەبوو کاتێک بووینە ٧٥ ھەزار ئەوەی تۆ دادەنێین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠١، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: منیش لەگەڵ دووەمدام، بەس تکایە ئەمجارە ئاگاداربە چۆن دەنێردرێت، دەبێت لەدوای تاگکردنەکان، ئیمزایەک بکەیت ئینجا دەستبکەیت بە نوسین منیش وام بەسەردا هاتووە، ئەوەی یەکەمت، ڕەش و سپیە، و جوان نییە، لەڕووی ڕەنگەوە، و قردێلەکەشی ڕێکە، بەڵام ئەوەی دووەم زۆرجوانە ئینشەڵا بۆ ١٠٠٠٠٠ وتار شتێکی زۆر جیاواز دەکەن لە هەموو ئەوانەی دیکە.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ١٦:٢١، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر سپاس بۆ فێرکارییەکەت. بە ھیوای خوای ئەگەر بووینە ١٠٠ ھەزار کەسانی زیاتر بۆ بەشداری لە سازکردنی لۆگۆ و ڕاگەیاندنی بۆچوونیان بانگھێشت دەکەین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٣٨، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] سڵاو کاک ئارام. ئەمن تا ماوەیەکی دی ناتوانم چالاک بم بەڵام بۆ ڕێز گرتن له قسه و بانگهێشتی جەنابت هاتم ڕای خۆم بنوسم. وێنەی دووەم شتێکی باشه خراپ نیه یانی له وێنەکانی دیکه جوانتر و گونجاوتره ئەگەر بکرێته svg باشتریش دبه. ئەگەر دیتت هیچ بەکارهێنەرێک دژ نیه داینێ. ئیشڵا ئەگەر گەیشتینه ١٠٠،٠٠٠ وتار به کەڵک ورگرتن له ویکی‌کانی دی وەکوو فارسی جوان قسەی لەسەر دەکەین و شتێکی تایبەت و جوان هەڵدەبژێرین. بە سوپاسەوه [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ٠٠:٥٣، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] سپاس، منیش لەگەڵ وێنەی دووەمم، بەڵام بە svg. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:١٤، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تکایە لۆگۆی ویکیپیدیا بگۆڕە و دووەمین لۆگۆ (ئەوەی تێسلا) دابنێ؛ بۆ ماوەکەشی پێم وایە ھەتا نزیک نەورۆز داندرێت جا مەگەر... زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٥٠، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Hivja}} {{کرا}} تەنیا بۆ ڤێکتۆرە کۆنەکە؛ بۆ تازەکەتان دروست نەکردبوو. تا نەورۆزیش زۆرە! تا ڕەمەزان بەسە. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٢٢، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر سپاس، کاتێک گەیشتینە ١٠٠ ھەزار ھەتا سەیری لۆگۆکەی کەین کەمە:) @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] تکایە گەر دەتوانی بۆ ڤێکتۆرە تازەکەش لۆگۆ ساز بکە چۆن ئێستا من بە شێوازی مۆبایل (تەنیا ئەگەر دەیکەمە شێوازی کۆمپیوتەریش) لۆگۆ نوێیەکە نابینم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٨، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: نازانم چۆن سازی بکەم، واتا پێویستە چی بکەم؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٢١، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::ڕاستییەکەی منیش ھیچ تێ ناگەم، پێویستە کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ڕوونکردنەوەیەک بدات. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٢٢، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] گەیشتینە ١٠٠٬٠٠٠ وتار، با مانگێک لەسەری بێت تا تێری لێ بخۆین و عالەم بزانێت. :) @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لە یەکەم لێدوانم بەستەری پەڕگەی ڤێکتۆرە تازەکەم داناوە (ئەوەی پەنجاکە) بەڵام دیقەت بدە کە تەنیا تۆپەکەی ویکییە بەبێ نووسین. ئەگەر درێژی و پانییەکەی بە جوانی وەرگریت، لەوانەیە بتوانیت ھەر لەسەر ئەمەی خۆت بیبڕیت و دەرچێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٥٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سەیرێکی [[:پەڕگە:New ckb logo for 75 thousand articles.png|ئێرە بکە]]، تەواوە؟! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٩:٤٦، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::: {{وب|Tessla}} {{کرا}} بەس لە تازەکە وشەی وتار ھەیە و لە کۆنەکە نییە. ئەگەر بتوانیت، وەشانێکی تری کۆنەکە بار بکە و وشەی وتار بە ھەمان فۆنت زیاد بکە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:١٤، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ئەوەش {{کرا}}، [[:پەڕگە:Central Kurdish Wikipedia logo for 75K articles.png|بڕوانە]]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٣، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == دەستکاری [[داڕێژە:Country data Afghanistan]] (وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە) == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٤:٥٥، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) }} من دەمەوێت دەستکاری [[داڕێژە:Country data Afghanistan]]بکەم. لێرەدا گۆڕانکارییە پێشنیار کراوەکانم دەخەینەڕوو: [https://w.wiki/CurY]. هیوادارم یارمەتیم بدەن لە دەستکاریکردنی قاڵبەکەدا. سوپاس بۆ ئەوەی گوێت لێم بوو. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٤:١٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|OperationSakura6144}}، داڕێژەکە بەپێی enwiki نوێ کرایەوە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٦:٥٤، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::بەتەواوی بەو شێوەیە نییە کە چاوەڕێم دەکرد، بەڵام بەهەر حاڵ قەدری دەزانم. تکایە بەشی "داڕێژە پێندیدارەکان" چاک بکەن و ناوی ئینگلیزی وەربگێڕن بۆ وەشانی کوردی خۆیان. پێم وایە ئەوە تاکە شتێک لەوێ ماوە. [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٧:٣٧، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::: {{وب|OperationSakura6144}} زۆر سپاس بۆ گرنگیپێدانەکانت! بەشی «داڕێژە پەیوەندیدارەکان» نوێ کرایەوە. ڕاستییەکەی ئەو داڕێژانە کە ھێشتا دروست نەکراون لەوانەیە لەبەر ئەوە بێت کە بە کار نەھاتوون. بەپێی کات ھەموویان دروست دەکرێن. زۆر سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٨:١١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == وشە پەسەندکراوەکان == {{atopg | status = ئەنجام | result = {{کرا}}؛ ھەندێک لە وشە و دەستەواژەکان لە [[وپ:پزپ]] یەکلا کرانەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:١٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) }} سڵاو.. @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] و ئەوەی لای گرنگە. لەمێژە حەزم دەکرد ئەم باسە لێرە بکەمەوە، سەبارەت بە ھەندێک وشە و دەستەواژە کە لە کۆتاییدا لێرە کامیان بەکاربێت و گشتییانە چۆن بەکاربێن. زۆرمان ئەو کێشەیەمان توشبووە لەسەر ھەندێک لەو وشانە، سەبارەت بە خۆم ئەوە کێشەی بەردەوامی منە، دەبێ دانە دانە بەدوای دروستیی وشەیەکدا بگەڕێم لە وتووێژە پەیوەندیدارەکان و کتێب و فەرھەنگەکان... کە بەڕاستی وەڕەزکەرە، ناڵێم با لێرە ببینە ئەکادیمیای کوردی، وەک چۆن لە وتووێژەکان بڕیار لەسەر ناوی وتارەکان دەدرێت ئاواش لێرەوە ناوی چەندین وتار و نووسینی باو بکرێنە یەک پێوەر. نزیک لەمە، پێشنیاری دروستکردنی پێڕستێکیش دەکەم ھاوشێوەی ئەوەی کە لە [[ویکیپیدیا:پێڕستی زاراوە پەسەندکراوەکان]] داندراوە یان ھەر چاکسازی لەو پێڕستەی ئەوێ بکرێ و وشە ستانداردەکان بگوازرێنەوە ئەوێ، وەک چۆن کاک چالاکیش لە وتووێژەکەیدا پێشنیاری شتێکی لەو جۆرەی کردوە. ھەرکات وشەیەک ڕای تەواوی کۆمەڵگای لەسەر بوو زیاد بکرێتە پێڕستەکە و بەکارھێنەرانی نوێ یا ئەوانەی بەو وشە کوردییەکانە ئاشنا نین سودی لێ وەرگرن، بە مەرجێک لە شوێنێک ھەڵبگیرێن و بەرچاوبێ و بزانرێ کە لە ویکیپیدیا شتێکی وامان ھەیە، من تا چەند مانگی ڕابردووش نەمدەزانی ئەو پێڕستە بوونی ھەیە. ئەوەی ھەڵمگرتوون دەربارەی ئەو وشانە، ئەمانەن: وشەکانی ڕاپەڕین، شۆڕش، یاخیبوون و سەرھەڵدان کامیان بکرێتە ستاندارد؟ نموونە [[یاخیبوونە کوردییەکانی عێراق ١٩٨٣-١٩٨٦|ئەم وتارە]] و [[شۆڕشەکانی شێخ مەحموود|ئەم وتارە]] ھەمان مەبەستن و دوو پێشگری جیاوازیان ھەیە. بزووتنەوە، بزاڤ یان جووڵانەوە؟ ململانێ، ناکۆکی، سەربزێوی، پێکدادان یان تێکھەڵچوون؟ لەش یان جەستە؟ لەشکرکێشی یان داگیرکاری؟ سیاسەتوان یان سیاسەتمەدار؟ نیشتمان یان نیشت{{ڕەنگ|red|ی}}مان؟ پەسەند یان پەسند؟ میرنشین، بنەماڵەداری، خانەدان یان دەسەڵاتدارێتی؟ پارت، حیزب یان لایەن؟ چاند یان کلتور؟ کلتور یان کولتور؟ جینۆساید، کۆمەڵکوژی، کۆکوژی یان ڕەشەکوژی؟ سوڵتانییەتی یان سوڵتاننشینی؟ بەندی یان گرتوو، بەندیخانە یان گرتووخانە؟ پیتە بزوێنەکان (ە، ا) لە کۆتایی وشە، نموونە کۆمەڵگا یان کۆمەڵگە، بازگا یان بازگە؟ [[کۆمەڵگە]] و [[دەروازە:کۆمەڵگا]] ھەردووک جیاوازن. [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?go=%D8%A8%DA%95%DB%86&search=%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C+%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AE%DB%86%DB%8C%DB%8C%DB%8C&title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA%3A%DA%AF%DB%95%DA%95%D8%A7%D9%86&ns0=1 نێوخۆ] یان [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?go=%D8%A8%DA%95%DB%86&search=%D8%B4%DB%95%DA%95%DB%8C+%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%AE%DB%86%DB%8C&title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA%3A%DA%AF%DB%95%DA%95%D8%A7%D9%86&ns0=1 ناوخۆ]؟ (ئێرەش [[دەروازە:شەڕی نێوخۆیی]]). سیاسەت یان ڕامیاری؟ ئایدۆلۆجیا، ئایدۆلۆژیا، بیرۆکەزانی، بیرۆکەسازی یان وشە کوردییەکانی تر؟ پلان، پیلان یان بەرنامەڕێژی؟ جوو یان جوولەکە؟ گشتگیرییەک بۆ ناوە تایبەتە زۆر باوەکان، بۆ نموونە سەڵاحەدین، کە [[سەلاحەدین دەمیرتاش]] شێوەیەکە و [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] و [[سەڵاحەدین بەھائەدین]] شێوەیەکی تر. [[کەشوھەوا]] جۆرێک نووسراوە و [[دەروازە:کەش و ھەوا]] جۆرێک. ڕەنگە بابەتی ھەندێک لەم وشانە لە وتووێژەکان باسکرابێت و ئاگادار نەبین، با لێرەوە بکرێتە پێوانەی بنەڕەت (ستاندارد) و ھەر ئەوانە دابنرێن. ھاوپێچ ئەم وشە کوردیانەش بۆ بەرامبەریی ئەم وشە بیانیانە پێشنیار دەکەم، دەتوانن ڕای خۆتانی دەربارە بڵێن. # پۆستەر/Poster = ئاگادارینامە، وێنەی ڕاگەیەندراو # سپۆیلەر/Spoiler = پێشدەرخستن # ترەیلەر/Trailer = پێش نیشاندان (یان ''پێش پەردە'' وەک لە کوردستانیکا ھاتووە) شتێکی دیش، باشترە لەبری دانانی ھێڵ (‒، –) بۆ ئەم [[پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان ‒ تورکیا|١]]، [[کێشەی عەرەب–ئیسرائیل|٢]] جۆرەی وتارانە بنووسرێت: پەیوەندییەکانی فڵان <u>و</u> فڵان یان کێشەی فڵان <u>و</u> فڵان. ئەم ھێڵانە زیاتر نووسینی ئینگلیزی و لاتینی پشتی پێدەبەستێت و لە کوردی پێویست نین. سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٣:٢١، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :{{وب|Zemen}}، سڵاو. خولاسەی قسەکەت ئەوەیە پێویستە ستانداردسازی بکەین کە لەگەڵیم. بەڵام ئەو نموونانەی نووسیوتانە یەکێک نین. لە بڕێکیاندا دەکرێت بڕیاری ئاسان بدرێت، بۆ نموونە نیشتمان دروستە و نیشتیمان نادروست (ڕەگی کار+مان وەک سووتمان). بەڵام بۆ بڕێک وشەی تر وەک ململانێ/ناکۆکی/پێکدادان و... ناکرێت ستانداردسازی بکەین چون ئیتر ئەوە زیادە لە حەددە. بەوە دەوترێت [[en:Elegant variation]] و لە گشت زمانێکدا هەیە (بۆ نموونە ئینگلیز مومکینە بە سەرهەڵدانێک بڵێن uprising یان revolt یان insurrection شتی تر) و بڕێکیشی سیاسەتی زمانی و ئایدیۆلۆجیای زمانییە و ئاسان نیە گشتی لەسەر یەک شت ڕێک بخەین. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٤:٥٣، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، سڵاو. سپاس بۆ دانانی ئەم بابەتە. ھەر یەک لەم وشانە وتووێژی خۆیان پێویستە. بڕێک لەم وشانە وتووێژیان لەسەر کراوە و بە ئەنجامێک گەیشتوون، ئەو ئەنجامانە و ڕای خۆی دەنووسم: ::* یاخی، کە لە کوردیدا بە مانای rebel دێ، وشەیەکی کوردی نییە. یاخی ئەژ یەکێک لە زمانە تورکیکەکان (turkic) دێ، لە [[:en:wiktionary:Reconstruction:Proto-Turkic/yagï|Reconstruction:Proto-Turkic/yagï]] بنۆڕە. ::* لەش وشەیەکی کوردی-ئێرانییە، بەڵام دەڵێن کە جەستە ئەژ جسد (جەسەد)ی عەرەبی دێ. لەش و تەن بە مانای body دێن. ::* مەدار لە «سیاسەتمەدار»دا عەرەبییە، لە [[وتووێژ:سیاسەتوان]]دا باس کراوە. ئەگەر ڕامیاری بە کار بھێنین، ڕامیار تەواوە. ::* وەکوو کاک Pirehelokan وتی، نیشتمان تەواوە. ::* چاند کوردییە و وەرگێڕانی cultureە و لە فەرھەنگەکاندا ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%86%D8%A7%D9%86%D8%AF] کوردییە، بەڵام بەکارھێنانی نییە (یان کەمە). ::* کۆمەڵکوژی، کۆمکوژی یان کۆکوژی یانی massacre. کوشتاریش ھەر کوشتنە: کوشت + ـار. کوشتار شێوەی ناوی کوشتنە. ::* لەنێوان جوو و جوولەکەدا، من جووم پێ باشترە. ئەم وشەیە لە پاڵەویدا «جەھوود» بووە. ئەمە لە کوردیدا بووە بە «جھوو» (لە کوردیی باکووریدا ماوە) و پاشان «جوو». [[جوولەکایەتی]]یش بکرێ بە «جوویەتی». ::* لە [[وتووێژ:ئیدیا]]دا باس کراوە کە بیر بە مانای فیکر (thought) نایێ و بیرۆکە لە ڕووی ئەمەوە داڕێژراوە، بۆیە لا بردراوە. ::* کەشوھەوا دروستە، چونکە وشەیەکی لێکدراوە. پێم وایە کە کەش خۆی ماناکە دەگەیێنێ و ھەوای ناوێ. ::‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٢٠، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]، ئێستا دیم کە لە [[وتووێژ:سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)]]دا سەربزێوی بۆ rebellion پێشنیار کراوە. لە ھەنبانەبۆرینەدا ڕێک بەرانبەری «تمرد» و «یاغیگری»یە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%B2%DB%8E%D9%88%DB%8C] سەربزێوی لە سەربزێو + ـی دروست بووە، «سەربزێو»یش لە سەر + بزێو (ڕەگی ڕانەبووردووی بزاوتن) دروست بووە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٥٨، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Zemen}} لەسەر تەقەڵەکە منیش ھەمان ڕام ھەیە کە ئێمە واو بەکاردێنین نەک تەقەڵ وەک ئینگلیزی. بۆ نموونە تا ئێستا کەس «نەیوتووە شەڕی عێراق–ئێران» بەڵکوو ھەر «شەڕی ئێران و عێراق» یان ئاڵگوگۆڕێک لە ناوی وڵاتەکان کراوە و وتراوە. ئەمە لە ڕێگا و سنووری بەینی دوو شوێنیش زەق بووەتەوە بۆ نموونە: «ڕێگای ھەولێر–کۆیە» یان «سنووری فڵان وڵات–فیسار وڵات» ئەمە کێشەیەکی تریشی لەوەدایە کە چەندین ھێمای جیاواز بۆ ئەو ھێڵە بەکاردێ و ھەندێ بۆشایی دەنووسێ و ھەندێکیش نا. بۆیە ئەگەر نەمانەوێ لاساییی ئینگلیزی بکەینەوە و بە شێوازی خۆمان بیبڕین و بیدوورین، واوەکە بەسە بە ڕای من. لەسەر شتەکانی تریش ماندووبوونت پێوە دیارە تا ئەمانەت ئامادە کردووە و دەستت خۆش بێت، کە ئەمە ھەر باسی یەکلاییکردنەوەی وشەگەلێکە، بەڵام من لە [[لێدوانی ویکیپیدیا:ناوی وتارەکان]] ئەم باسەم کردووەتەوە چونکە زیاتر ئەم مشتومڕە لە ناوی وتارەکانەوە سەرھەڵدەدات. قسەی من ئەوەیە کە لە [[وپ:نو]] پێوەر بۆ ھەڵبژاردنی ناوی وتارەکان دانرێت و لە [[وپ:پزپ]] ئەو وشانەی یەکلایی کراونەتەوە، لەوێ زیاد بکرێن و پاشان بەڕێوەبەرانی ڕووکاریان لێ ئاگادار بکرێنەوە تا ئەوەندەی دەسەڵات ھەیە، لەگەڵ ئامڕازەکان بیانگونجێنن. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٥٢، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[ب:Zemen|Zemen]]، کێشەی ناوەکان لە مێژینەیە و تا ئێستاش ھەیە و بەردەوام دەبێ، ئەگەر چارەیە نەدۆزنەوە و لیستی ئەو ناوانەی کە ستاندار کراوە کۆ نەکرێنەوە. ڕای من لەسەر ھەنێ ناوە کە سیاسەتی دانانی ناوی وتار نایگرێتەوە، لەسەر چەن پێشنیارێک بۆ ناوەکە وتووێژ بکەن و لەدواییا لەسەر پێشنیارە گونجاوەکە ڕێکەون. جیا لەوە ڕا سەپاندنی تیا نەبێ، ھەموو ناوێک نەکرێنە کوردی، لە کۆتاییش ناوە دروست و گونجاوەکە ھەڵبژێردرێت. وەکو تر حەزم بە وتووێژی بێسەمەر نییە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:١٦، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]: بەڵام دەکرێ ئەم وشەی پێکدادان و ململانێ و... ڕێکبخرێن، بۆ نموونە لە ویکی ئینگلیزی بۆ شۆڕشە کوردییەکان بەزۆری یاخیبوون rebellion داندراوە، ھەر بۆ نموونە: بۆچی [[یاخیبوونە کوردییەکانی عێراق ١٩٨٣-١٩٨٦|یاخیبوونە کوردییەکان]] شۆڕش نییە و [[شۆڕشی فەڕەنسا]] یاخیبوون نییە؟ ھەر دەبێ ڕێکخستنی بۆ بکەین. ::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ئەوەندەی حاڵی بووم دەبێ یاخی-ییەکان لابەرین و سەربزێوی لەجێی دانێین، لەش دروستە، سیاسەتوان دروستە، چاند دروستە، «کۆمەڵکوژی» لە کۆمکوژی و کۆکوژی دروستترە چونکە باوترە، جوو دروستە، ئایدۆلۆجیا بەپێی خوێندنەوە ڕەسەنەکەی دروستە، کەشوھەوا دروستە و دەبێ دەروازەکەشی چاککرێ. گەر کەسێک دژبەر نەبوو کاریان لەسەر دەکەین. ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: سپاس بۆ ئێوەش کە بەشداربوون لەم وتووێژە. چونکە ئەو ھێڵ و شتەی دی پەیوەندیی بە ناوی وتارەوە نەبوو پێم باشتر بوو لێرە دایبنێم ئەویش گەر کێشە دروست ناکات. ئەوەی تۆ و بەڕێز گێژەڵووک دەربارەی وشە و ھێڵەکان نووسیتان گەر تا چەند ڕۆژێکیش دژایەتی نەبوو تکایە تا زووترە با کاریان لەسەر بکەین، ئەو وشەیەشی بڕیاری لەسەر نەدراوە یا باسنەکرا دەیبەینەوە [[لێدوانی ویکیپیدیا:ناوی وتارەکان]]. ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]]: منیش حەزم لەو مشتومڕە ناکۆتایییانەی ناوەکان نییە، پێموایە بەس ئەم ویکیپیدیایەش ئەو پەتایەی توشبووە. بەپێی کات، وردە وردە خەریکی دەبین. سپاس بۆ سەرنج و بەشداریتان! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:١٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::ئێستا ئەم وشانە تەواو یەکلایی کراونەتەوە و کەس قسەیەکی لەسەریان نییە: :::{{div col|colwidth=20em|rules=yes}} :::* سەربزێوی :::* لەش :::* سیاسەتوان :::* چاند :::* کۆمەڵکوژی :::* جوو/جوویەتی :::* ئایدیۆلۆجی :::* کەشوھەوا :::* نیشتمان :::{{div col end}} :::{{وب|Aram}} گەر بکرێ بە بۆت ئەو وتارانەی ھێڵی ‒، –، — لەخۆ دەگرن بگوازیتەوە، چون کەس دژایەتی نیە. ئەوەی ماوە ئەم وشانەن کە نازانم بیانبەمە کوێ تا بڕیاری کۆتایییان لەبارەوە بدرێ: :::{{div col|colwidth=20em|rules=yes}} :::* بزووتنەوە، بزاڤ و جووڵانەوە :::* لەشکرکێشی و داگیرکاری :::* پەسەند، پەسند :::* میرنشین و خانەدان... :::* پارت، حیزب و لایەن :::* بەندی و گرتوو، و ئەوانی تریش :::{{div col end}} [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٦:٤٧، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::: {{وب|Zemen}} بڕوانە [https://grep.toolforge.org/index.php?lang=ckb&project=wikipedia&namespace=0&pattern=%5B%E2%80%92%E2%80%93%E2%80%94%5D ئەم ئەنجامە بۆ ئەو سێ ھێمایە]. وتاری وای تێدایە کە ھێماکە بکەینە «و»، تێک دەچێت. ئەمە ھێشتا ھێمای لێدەرکردنیش ماوە. بە ڕای من وردەوردە و بە دەست چاک بکرێن باشترە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٢٥، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::{{وب|Aram}} مادام وایە خۆم بەدەست خەریکیان دەبم. بەس نەتگوت ئەو وشانەی دی بەرمە کوێ تا بڕیاری کۆتاییان لەبارەوە بدەین، کەسیش نییە گرنگی پێبدا، مەگەر خۆم بە ئارەزووی خۆم دایانبنێم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٩:٠٧، ٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] وەڵا ڕاستییەکەی بۆ ئەو وشانە قسەیەکم نییە. وشەکان لە یەکەوە نزیکن و پێم وا نییە ئێمە بتوانین بڕیاریان لێ بدەین. خۆشتر بوو ئەم شتانە لە [[ویکیپیدیا:مز/زم]] باس بکرایەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٤٢، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەو باوەڕەیام بیبەمە پەرلەمانیش لەوە ناچێ سێ کەس کۆبێتەوە تا ئەو کێشە باوانە لەکۆڵ بکرێنەوە. گەر کرا دانە دانە لە وتووێژی وتارەکان خۆی، باسی دەکەم. بەس ئێوە ئەرک بکێشن ناوی [[شەڕی ناوخۆ]] و [[دەروازە:شەڕی نێوخۆیی]] و [[دەروازە:کەش و ھەوا]] چارەسەر بکەن، چون ئەوان دەروازەن و گرنگن. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بەخوا ئیتر... ئەو بەستەرانەی دات ناون، چییان لێ بکەم؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٤١، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وەک Gejeluk وتی کەشوھەوا دروستە، بۆیە دەروازە:کەش و ھەوا بۆ کەشوھەوا بگوازنەوە. شەڕی ناوخۆ، نێوخۆ یان نێوخۆیی، خۆت کامیانت پێ دروستە دەروازەکە بگوێزەوە ئەوە، چار نیە گەر چاوەڕێی کەسێک بین ڕای خۆی بڵێ ئەوە ھەر دەبێ چاوەڕێ بین. گەلێ سپاس. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٥٨، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بۆ کەشوھەواکە، Gejeluk وتووشێتی پێی وایە «کەش» بەسە. بڕوانە [[وتووێژ:ئاووھەوا]] و [[وتووێژ:گۆڕانی ئاووھەوا]] و [[ویکیپیدیا:داخوازی_بەرامبەری_کوردی/ئەرشیڤی_١#climate|ئێرەش]]. بۆ شەڕی ناوخۆ، ئەسڵی کێشەکە ئەوەیە کە «ناو» و «نێو» کامیان باشترە. پێم وایە «ناو» باشترە؛ [[فەرھەنگی خاڵ]] کە یەکەمین فەرھەنگی کوردی بۆ کوردییە ھەرچی «نێو» ھەیە بۆ «ناو» ڕەوانەی کردووە، ئینجا بە بادینیش ناڵێن «نێڤ» یان «دنێڤ» بەڵکوو «ناڤ» و «دناڤ» دەڵێن. ئێستا چی؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٠٧، ٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کەشوھەوا باوە، شتێ نییە زیادە یان درێژ بێ و پێویست بکا ھەواکەی لێ بکەینەوە، خۆت چاکتری لێ دەزانی. بۆوەی تر منیش دەڵێم ناوخۆ باشترە، ئەوەی بادینییەکە جوان بوو، قەت بیرم لەوە نەکردبۆوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٣:٥٥، ٦ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] نەپەشۆکایت لێرە بانگ کرایت؟ :) کەشوھەوا {{کرا}}. ئەھا چۆن بیرم بۆ بادینییەکە چوو. ھیچی تر لە دەستی من دێت یان تەواو؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٣:٠٥، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەرەوەڵا، ئێرەم ھەر لەبیر نەمابوو! زۆر سپاس بۆ کردنی کەشوھەواکە. ئەوەی ماوە [[دەروازە:شەڕی نێوخۆیی]]-یە، خۆشم وتارە پەیوەندیدارەکانی دەگوێزمەوە 'ناوخۆ'. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٧:٥٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] ببوورە، لەبیرم بوویت، بەس ئیشی ترمان بۆ دێتە پێش. قوربانت. ڕاستییەکەی بڕوا ناکەم بتوانیت خۆت [https://grep.toolforge.org/index.php?lang=ckb&project=wikipedia&namespace=0&pattern=%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AE%DB%86 ٥٣ وتار] بە دەست بگوازیتەوە. ئەمە ناوەڕۆکەکەش بگۆڕین، شتێکی ترە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٣٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ببورەی ناوێ کاکە ئەوەی کردوتە جێگای پێزانین و سوپاسکردنە کە ئەویش تاکە شتە لەدەسمان بێ بۆ ستایشکردنی کردەوەکانی ئێوە. ڕۆژی ٥-١٠ وتاریش تا پێم بکرێ بگۆڕم، خراپ نییە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢١:٣٧، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::قوربانت. زۆر چاکە. پێویستیت پێم بوو، بانگم بکە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٥٦، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == توینکڵ == {{atopg | status = | result = }} سڵاو ئەندامان بە تایبەت بەڕێوەبەرانی ڕووکار @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]], @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەمەوێت توێنکل کار پێ بکەمەوە بۆ ئەوەش ئەوە ماوەیەکە خەریکی ئەپدەیت کردنەوەیەم بەڵاو وا دیارە سوودێکی ئەوتۆی نییە، بۆیە دەمەوێت ئەو ڤێرشنەی ئێستا ھەیە لە توینکل بە تەواوی جێگۆڕکێی پێ بکەم لەگەڵ ڤێرشنەکەی ویکی ئینگلیزی دواتریش وەری دەگێڕینەوە بۆ سەر زمانی کوردی ، خۆشتان دەزانن ماوەی چەندین ساڵە توینکڵ لەکار وەستاوە و کەسیش دەستی بۆ نابات من ئامادەم ئەوە بکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٣٥، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :ڕەنگە ژیریی دەستکرد بتوانێ هاوکاری بکات لە وەرگێڕانەکاندا. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٣:٠٥، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ئەمەیان پەیوەندی بە توینکڵ نییە بەس ئەو ئامرازەی پیشانی دەدا کێ بەڕێوەبەرە و کێ تەکنیکییە بە بنچینەیی بۆ ویکیی کوردی زیاد کراوە؟ من حەزم پێی نییە و دەمەوێ لایخۆم لەکاری بخەم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٣:٠٧، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بەڵێ، بۆ لابردنی ئەمە بچۆ بۆ ئامرازەکان کۆتا ڕیز پێش ئەوەی بگەیتە بەشی "پێڕستی چاودێری" نووسراوە نیشاندانی بەکارھێنەرانی خاوەن مافی بەرز (نموونە: بەڕێوەبەران). لەوێ ناچالاک دەکرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٣:١٧، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::سوپاس! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٢٠:٥٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] من دەستم بۆی بردووە و ئەگەر تێبینیت کردبێت گۆڕانکارییەک ڕووی دابوو و بۆ بەکارھێنەرانیشم ناچالاک کردبوو تا ئامادەی دەکەم. توینکڵ لە زۆر ویکی پەکی کەوتووە. من خۆم ٣ جار لەگەڵ enwiki نوێم کردەوە و فایدەی نەبوو. بڕوانە [[:en:Wikipedia:Twinkle/Localisation|ئێرە]]. دەڵێن واز لەوە بێنن ناوبەناو و دانەدانە پەڕەکان نوێ بکەنەوە چونکە لە کۆتاییدا ھەر تێک دەچنەوە. لای خۆم خەریکم بە twinkle-starter نوێی دەکەمەوە ھەرچەندە ئەمیش چوار پێنج ساڵێکە نوێ نەکراوەتەوە، بەڵام لەوە باشترە پەکی بکەوێت. ئەگەر تێبینی بکەیت، نزیکەی ٤٠٠ پەیامی ئامادەی لە TW ھەیە و ئەم ڕەمەزانە خۆم نزیکەی ٩٠٪ لە پەیامەکانم وەرگێڕا. جگە لەوەش زۆرێک لە پەیامەکانی مۆدیوولەکانم کردووەتەوە کوردی و چەند سکریپتێکم تەواو کردووە. ئێستا مۆڵەت دەدەن بەردەوام بم یان خۆتان بەشداریی تێدا دەکەن؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:١٤، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بێگوومان خۆتان بەردەوام بن گەر یارمەتیتان پێویست بوو ئەوە منیش دەتوانم بەشداربم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٢، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] زۆر سپاس و حەتمەن پێویستم بە شتێک بوو، پێتان دەڵێم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٤١، ٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == Request to edit [[داڕێژە:Country data East Flanders]] == {{atopg | status = | result = }} Hello everyone. I’d like to request an edit to the template [[داڕێژە:Country data East Flanders]], which is currently protected and cannot be edited by regular users like me. I’ve prepared [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ|an updated version of the code]] that replaces the non-vector flag with a proper vector version to improve visual quality and consistency. If possible, could an administrator or template editor take a look and help make the necessary change? I’d be very grateful for your help. Thank you in advance! Best regards,OperationSakura6144 [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٥:٢٢، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٧:٥٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} == Request to edit [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]] == {{atopg | status = | result = }} Thank you to everyone, including @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] for their help in [[داڕێژە:Country data East Flanders]]. Now, I’d like to update to [[داڕێژە:Country data Saint Vincent and the Grenadines]]. You can see my proposed revision here in my sandbox which I updated specifically for this request: [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144/خۆڵەپەتانێ]]. Thank you again! [[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationSakura6144|لێدوان]]) ٠٧:٠١، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:OperationSakura6144|OperationSakura6144]] {{کرا}} :) [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٥:٤٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{بنی ئەرشیڤ}} 9znqp9xp3y9gkaalcdsqex4hcy8xtag 0 251401 1585857 1585720 2026-05-21T12:04:00Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585857 wikitext text/x-wiki '''میرنشینی شرڤان'''<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Çiftçi|یەکەم=Erdal|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Fragile alliances in the Ottoman East: the Heyderan Tribe and the empire, 1820 - 1929.|ناونیشان=http://repository.bilkent.edu.tr/handle/11693/46654|journal=48|بڵاوکەرەوە=[[Bilkent University]]}}</ref> (ساڵی ١٨٤٠ەکان؛ {{بە کوردیی باکووری|Mîrektiya Şêrwanê}}) '''شێروان''' یاخود '''شیرڤان'''، [[پێرستی میرنشین و وڵاتە کوردییەکان|میرنشینێکی کوردی]] بوو کە لە دوای ڕووخانی [[دەوڵەتی ئەییووبی]] لە دەوروبەریی شاری شرڤان دامەزرا. دامەزرێنەری شرڤان، ئەمیر حەسەن بوو کە خزمی میر کۆری [[میرنشینی سۆران]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zeki Bey|یەکەم=Mehmet Emin|سەردێڕ=Kürd ve Kürdistan Ünlüleri|بڵاوکەرەوە=Apec|ساڵ=١٩٤٥|ژپنک=٩١-٨٩٠١٤-٤٥-٦|شوێن=[[Spånga]]|پەڕەکان=١٢٦|زمان=tr}}</ref> لە کۆتاییدا میرنشینەکە بەھۆی سیاسەتەکانی ناوەندگەرایی عوسمانییەکان لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٤٠دا سەروەریی خۆی لەدەستدا و سەرکردە کوردەکانی دەرکران.<ref name="Verheij">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Verheij|یەکەم=Jelle|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ="The year of the firman:" The 1895 massacres in Hizan and Şirvan (Bitlis vilayet)|ناونیشان=https://journals.openedition.org/eac/1495?lang=en|journal=Études arméniennes contemporaines|issue=10|پەڕەکان=١٢٥–١٥٩|doi=10.4000/eac.1495|issn=2269-5281|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠|doi-access=free}}</ref> لە لووتکەی دەسەڵاتیدا، میرنشینەکە بەشێکی زۆری ناوچەکەی لە [[بدلیس|بەتلیسەوە]] تا [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاری]] لەخۆ گرتبوو.<ref name="Verheij"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sumeli|یەکەم=Yusuf|سەردێڕ=Özpınar Köyu - Tarihçe|ناونیشان=http://www.ozpinarkoy.com/pages1.aspx?ID=2071|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠|زمان=tr|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200221044847/http://www.ozpinarkoy.com/pages1.aspx?ID=2071|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == باوباپیرانی فەرمانڕەواکانی شرڤان [[وەزیر]] بوون لە دەوڵەتی ئەییووبی و دەنگۆ ھەیە کە لە [[حەسکیف|حەسەنکێفەوە]] سەرچاوەیان گرتووە. لە سەردەمی میر حەسەن، میرنشینەکە بەسەر سێ ناوچەی دەرەبەگایەتیدا دابەش بوو کە بریتی بوون لە شرڤان (ناوەند)، کفرە و ئیرڤان. حەسەن دوای ئەوە میر شا محەممەدی کوڕی کردە جێنشین و چوار کوڕەکەی دیکەی ڕەوانەی قەڵا جیاوازەکان کران بۆ ئەوەی حوکمڕانی کفرە و ئیرڤان بکەن.<ref name="Barb">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Barb|یەکەم=Alfred|سەردێڕ=Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Klasse der kaiserlichen Akademie der Wissenschaften: Geschichtliche Skizze der in der Chronik von Scheref behandelten dreiunddreissig verschiedenen kurdischen Für stengeschlechter|ڕێکەوت=١٨٥٧|بڵاوکەرەوە=K. K. Hof- und Staatsdruckerei|بەرگ=٢٢|شوێن=[[Vienna]]|پەڕەکان=١٦–١٧|زمان=de}}</ref> کاتێک [[تەیمووری لەنگ]] لە ساڵی ١٣٩٤ ھاتە ناوچەکە، میرنشینی شرڤانی گرت و لە ساڵی ١٤٠٢دا ڕادەستی قەرا عوسمانی [[ئاق قۆینلۆ]] کرد. ناوچەکە لەلایەن [[شا ئیسماعیلی یەکەم]]ەوە لە ساڵی ١٥٠٨ گیرا.<ref name="Çelik">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Çelik|یەکەم=Abdurrezzak|ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Siirt Sancağının İdari ve Sosyo Ekonomik Durumu.|ناونیشان=http://www.siirt.edu.tr/dosya/personel/xix-yuzyilin-ikinci-yarisinda-siirt-sancaginin-idari-ve-sosyo-ekonomik-durumu--siirt-201910141183958.pdf|زمان=tr|بڵاوکەرەوە=[[Siirt University]]|پەڕەکان=١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Facts On File, Incorporated|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=stl97FdyRswC&pg=PA31|سەردێڕ=Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨١-٢٦٧٦-٠|پەڕە=٣١}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێرستی میرنشین و وڵاتە کوردییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{میرنشینە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو}} [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باکووری کوردستان]] [[پۆل:میرنشینە کوردییەکان]] [[پۆل:خانەدانە کوردییەکان]] [[پۆل:خانەدانەکان]] oir7i9utwa0k3squy3c4jg4zaczwvjo 0 253551 1585917 1497162 2026-05-21T17:09:13Z Qan4il 51786 زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1585917 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:Coccarda_Coppa_Italia.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coccarda_Coppa_Italia.svg|وێنۆک|175x175پیکسڵ|نیشانی ئیتاڵیا (یاخوود کۆکاردا) کە بە براوەی جامەکە دەدرێت.]]{{وەرگێڕانی دەقاودەق}} '''جامی ئیتاڵیا''' پاڵەوانێتیێکی تۆپی پێیە کە ساڵانە لە ئیتاڵیا بەڕێوەدەچێت. پاڵەوانێتییەکە پێشووتر لەلایەن بەڕێوبەرایەتی ئاست بەرزەکان (دی دی ئێس) و لیگا کالچیۆ سەرپەرشتی دەکرا، و لەوەتەی وەرزی ٢٠٠٩-١٠ لەلایەن خولی پیشەگەری ئیتاڵییەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref name="drog">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Coppa Italia: Albo d'oro classifica coppe vinte dal 1922 ad oggi|ناونیشان=https://www.drogbaster.it/albo-oro-coppa-italia/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519212636/https://www.drogbaster.it/albo-oro-coppa-italia/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Drogbaster|زمان=it}}</ref> یانەی [[یانەی تۆپی پێی یوڤێنتوس|یۆڤانتوس]] بەرزترین ڕێژەی سەرکەوتنیان هەیە لە پاڵەوانێتییەکە کە ئەویش پانزدە جارە، دوای ئەو یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕۆما|ڕۆما]] و [[ئینتەر میلان]] دێن کە هەریەکەیان نۆ جار توانیویانە جامەکە بەدەست بێنن. یۆڤانتوس زۆرترین جار گەیشتوونەتە یاری کۆتایی پاڵەوانێتییەکە بە ٢٢ جار، و ڕۆما بە ١٧ جار لە دوای دێت. براوەی جامەکە نیشانی ئیتاڵیا بەدەست دەهێنێت و ڕاستەوخۆ بەشداری لە [[خولی ئەورووپا|خولی ئەوروپى]] و جامی سوپەری ئیتاڵیای ساڵی دوای خۆی دەکات لە ئیستادا یانەی '''ئینتەرمیلان''' پاڵەوانە == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coppa Italia (association football)}} [[پۆل:جامە نەتەوەییەکانی تۆپی پێ]] gz1z0osj6jtq8rdskfczps07up730je 0 267245 1585930 1582613 2026-05-21T17:34:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئایین|ئایین]]، [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]، [[دەروازە:زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبی]] و [[دەروازە:دەروونناسی|دەروونناسی]] 1585930 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}{{ئیسلام}} '''بەیعەت''' ({{بە عەرەبی|بَيْعَة}}) زاراوەیەکی [[ئیسلام]]ییە، بریتییە لە سوێند خواردن و بەیعەتدان بە سەرکردەیەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وشەدان|ناونیشان=https://bradost.net/ferheng/index.php?detail=&name=عە&st=&md=&ed=&sr=&fid=22|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=bradost.net}}</ref> لەلایەن پێغەمبەر [[محەممەد|محەممەدەوە]] پەیڕەو کراوە. ''بەیعەت'' ھەندێک جار لەژێر پەیمانێکی نووسراودا دەگیرێتەبەر کە بەناوی ڕەعیەتەکانەوە لەلایەن ئەندامانی پێشەنگی ھۆزەوە دەدرێت بەو تێگەیشتنەی کە تا سەرکردە پابەند بێت بە ھەندێک مەرج بەرامبەر بە گەلەکەی، ئەوانیش دەبێت بەیعەتیان بپارێزن. تا ئێستاش ''بەیعەت'' لە وڵاتانی وەک [[عەرەبستانی سعوودی]] و [[سوودان]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lesch|یەکەم=Ann M.|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=THE IMPASSE IN THE CIVIL WAR|ناونیشان=http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-77384488.html|journal=[[Arab Studies Quarterly]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071109235847/http://www.encyclopedia.com/doc.aspx?id=1G1:77384488|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|via=[[Encyclopedia.com]]}}</ref> لە [[مەغریب]] ''بەیعەت'' یەکێکە لە بناغەکانی دەسەڵاتی [[پاشایەتی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پلەو پایەو حوکمی بەیعەتدان بە (ئەمیرو خەلیفە). ؟ {{!}}{{!}} مامۆستا مه‌لا ئه‌حمه‌د کاکه مه‌حمود|ناونیشان=https://ahmadkaka.org/Babet/645|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=ahmadkaka.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240807125149/https://ahmadkaka.org/Babet/645|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Al Khamlichi|یەکەم=Ahmed|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The relationship between religion and the state: the institution of 'Commandment of the Faithful' in Morocco|ناونیشان=https://online.ucpress.edu/caa/article-abstract/7/1/54/26014/The-relationship-between-religion-and-the-state|journal=Contemporary Arab Affairs|بەرگ=٧|issue=1|پەڕەکان=٥٤–٨١|doi=10.1080/17550912.2013.869991|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == لە مێژووی ئیسلامیدا == ''بەیعەت'' دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[محەممەد]]. ھەر لە سەرەتاوە ''بەیعەت'' لەلایەن محەممەدەوە وەک سوێندێک دوادەکرا لەھەرکەسێک بیەوێت بچێتە ناو [[ئوممەت|کۆمەڵگەی ئیسلامیەوە]]، بە خوێندنەوەی عەقیدەی بنەڕەتی دەربڕینی باوەڕ بە [[یەکتاپەرستی لە ئیسلامدا|یەکیەتی]] [[خوا لە ئیسلامدا|خودا]] و [[پێغەمبەر|پێغەمبەرایەتی]] محەممەد، ئەو کارەی دەکرد؛ بەڵام ئەمە جیاواز بوو لە ڕاگەیاندنی ئیمانی پێویست بۆ بوون بە تاک موسڵمان. جگە لەمەش محەممەد بە فەرمی ''بەیعەتی'' لە خەڵک و ھۆزەکان وەرگرتووە. لە ڕێگەی ئەم کارە فەرمییەوە لەلایەن کۆمەڵگا ئامادەیی خۆیان نیشاندا بۆ گوێڕایەڵی محەممەد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الجوفان|یەکەم=فلاح|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=البيعة.. "منهج رباني" التزمه ملوك المملكة.. هذا تاريخها ودلالاتها ومفهومها|ناونیشان=https://sabq.org/saudia/f3h5cb|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=صحيفة سبق الالكترونية|زمان=ar}}</ref> باس لەوە دەکرێت کە لە کۆبوونەوە ساڵانەیەکانی دەرەوەی [[مەککە|مەککەدا]]، محەممەد کەسانی خەڵکی [[یەسریب]] (دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ [[مەدینە]]) ناسیوە، کە بانگەوازەکەی بەرەو ئیسلام قبوڵ کردووە. پاشان محەممەد ''بەیعەتی'' لێ وەرگرتن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Desker|یەکەم=Barry|سەردێڕ=Perspectives on the Security of Singapore: The First 50 Years|ڕێکەوت=٢٠١٥|پەڕە=٢٤٣}}</ref> لە [[سوننە|ئیسلامی سوننەدا]]، ڕێوڕەسمی ''بەیعەت'' بە درێژایی مێژوو بەردەوام بوو لە بەکارھێنانی بۆ دیاریکردنی ھاتنە سەر خەلیفەیەک، سەرەتا لە [[خەلافەتی ڕاشیدون]] (''بەیعەتی'' [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]] کە بووە ھۆی دابەشبوونی [[شیعە]] - [[سوننە]])، پاشان لە سەرانسەری خەلافەتەکانی خانەدانی ([[دەوڵەتی ئەمەوی|ئومەیی]] و [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]] و عوسمانی). لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوەی خەلافەت، ''بەیعەت'' تا ئەمڕۆش لەلایەن ھەندێک شانشینی موسڵمانی مۆدێرن وەک [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]] و [[مەغریب|مەغریبەوە]] بەکاردەھێنرێت. == لە قورئاندا == [[پەڕگە:Bay'ah_Ceremony_of_the_Commanders_of_Islamic_Revolution_Committees_with_Ali_Khamenei,_8_June_1989_(video).webm|وێنۆک| ڕێوڕەسمی ''بەیعەتی'' فەرماندەکانی کۆمی تەکانی شۆڕشی ئیسلامی لەگەڵ عەلی خامنەیی، ٨ی خەرمانانی ١٩٨٩]] [[پەڕگە:Abu_bakr2.jpg|وێنۆک| بەیعە تا [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]] وەک یەکەم خەلیفەی موسڵمان لە دوای ساڵی ٦٣٢ی زایینی]] دوای بەڵێننامەی دارەکە کە بووە ھۆی [[سوڵحی حودەیبییە|پەیمانی حودەیبییە]]، ئەمانەی خوارەوە لە [[قورئان|قورئاندا]] دابەزین بە یادکردنەوە و پێزانینی بەڵێننامەکە و ئەوانەی کە بەڵێنەکەیان داوە: {{قورئان|٤٨|١٨|کوردی=بەڵێ}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} {{تد|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|سیاسەت|ئایین|مێژوو|زمانی عەرەبی|دەروونناسی}} {{تووڵی دەروازە|ئایین|ئیسلام|مێژوو|زمانی عەرەبی|دەروونناسی}} [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:چاندی ئیسلامی]] [[پۆل:سۆفیگەری]] [[پۆل:فیقھی ئیسلامی]] pfnatf6531xnnwic1k61vo5sq717ymc 0 267939 1585919 1584269 2026-05-21T17:17:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئیسرائیل|ئیسرائیل]] و [[دەروازە:فەلەستین|فەلەستین]] 1585919 wikitext text/x-wiki {{Infobox event|title=تیرۆرکردنی ئەحمەد یاسین|image=|image_upright=|image_alt=|caption=|native_name=|native_name_lang=|English_name=|time=|duration=<!-- {{duration|h=x|m=x|s=x}} or {{time interval|date1|date2|options}} -->|date={{start date and age|2004|03|22|df=yes}}|venue=|location=گەڕەکی سەبرە، کەرتی غەزە|coordinates=<!-- {{coord|LAT|LON|region:XXXX_type:event|display=inline,title}} -->|also_known_as=|type=ھێرشی ئاسمانی ھێلیکۆپتەر|target=[[ئەحمەد یاسین]]|first_reporter=|budget=|patron=<!-- or |patrons= -->|organisers=<!-- or |organizers= -->|filmed_by=|participants=|outcome=|casualties1=|casualties2=|casualties3=|reported injuries=|reported missing=|reported property damage=|burial=|inquiries=|inquest=|coroner=|arrests=|suspects=|accused=|convicted=|charges=|trial=|verdict=|convictions=|sentence=|publication_bans=|litigation=|awards=|url=|blank_label=<!-- or |blank_data= -->|blank1_label=<!-- or |blank1_data= -->|blank2_label=<!-- or |blank2_data= -->|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|notes=}}لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤، سەرۆکی فەلەستین و یەکێک لە دامەزرێنەرانی ڕێکخراوی چەکداری [[حەماس]]، [[ئەحمەد یاسین]] تەمەن ٦٧ ساڵ لە [[غەززە|شاری غەززە]] تیرۆرکرا. شێخ ئەحمەد یاسین لە ئەنجامدانی نوێژی بەیانی دەگەڕایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/id/wbna4577891|سەردێڕ=Yassin was ideological force behind Hamas|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤|ئیش=NBC News}}</ref> لەگەڵ ھاوەڵەکانی دەستبەجێ کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/03/22/world/leader-of-hamas-killed-by-missile-in-israeli-strike.html|سەردێڕ=Leader of Hamas Killed by Missile in Israeli Strike|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤|دوایین=Bennet|یەکەم=James}}</ref> تیرۆرکردنەکەی بووە ھۆی توڕەیی و ڕێکخراوە فەلەستینییەکان سوێندی تۆڵەسەندنەوەیان خوارد، حەماسیش ڕای گەیاند کە [[ئاریێل شارۆن]] سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل «دەروازەکانی دۆزەخی کردەوە». دوای ماوەیەکی کەم لە ھێرشەکە عەبدولعەزیز ڕەنتیسی سەرکردایەتی بزووتنەوەکەی لە کەرتی غەززەی گرتە ئەستۆ.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/1052026.html|سەردێڕ=Middle East: Rantisi, Mashal Chosen To Lead Hamas After Yassin Assassination|یەکەم=Don|دوایین=Hill|ئیش=Radio Free Europe/Radio Liberty|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٠٨|via=www.rferl.org}}</ref>یاسین لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ لە ھەوڵێکی کوشتنی ڕزگاری بوو<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Hamas founder targeted in Gaza airstrike|ئیش=CNN|ناونیشان=http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/09/06/mideast.violence/}}</ref> بەگوێرەی ڕادیۆی ئیسرائیل، شارۆن بە شێوەیەکی شەخسی سەرپەرشتی ھێرشی سەر یاسینی کردووە. {{R|auto1}} == ھێرشکردن == ھەلیکۆپتەرەکانی ئیسرائیل چەندین مووشەکیان ئاراستەکرد بۆ بە ئامانجکردنی شێخ یاسین لە کاتی گەڕانەوەی لە نوێژی بەیانی لە مزگەوتی نزیک شوێنی نیشتەجێبوونی لە گەڕەکی سەبرا لە غەززە. ھەروەھا تیرۆرکردنەکە بووە ھۆی کوژرانی ٩ کەسی فەلەستینی و برینداربوونی ١٥ کەس کە لەنێویاندا دوو کوڕی شێخ یاسین بوون. تیرۆرکردنەکە نزیکەی ھەفتەیەک دوای تەقینەوەکانی بەندەری ئەسدود لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ellingwood|یەکەم=Ken|دوایین٢=Shammalah|یەکەم٢=Fayed Abu|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=Founder of Hamas Dies in Israeli Strike|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-mar-22-fg-yassin22-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> == کاردانەوە ناوخۆیییەکان == [[پەڕگە:Shatila_-_street_view_(4).jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وێنەی یاسین (چەپ) کە لە دەروازەیەک لە کەمپی پەنابەرانی شاتیلا دانراوە بۆ ڕێزلێنان لە یاسین.]] === فەلەستین === {{Flag|Hamas}} * عەبدولعەزیز ڕەنتسی لە میانی بۆنەیەکی گشتیدا لە غەززە ڕای گەیاند کە ڕۆڵی سەرکردایەتیکردنی حەماس دەگرێتە ئەستۆ و جەختی لە گرنگی یەکڕیزی یەکگرتووی و مانەوە لەسەر بنەماکانی بزووتنەوەکە کردەوە. دەشڵێت: «پێویستە لە خەندەقەکانی خۆڕاگریدا کۆببینەوە و بەھێز بوەستین. کاتێک ڕووبەڕووی کردەوەی تیرۆریزمی زایۆنیستی دەبینەوە، دەستبەردار نابین. شێخ ئەحمەد یاسین وەک ڕەمزی ئێمە خزمەت دەکات، ئێمەش ھەمان بنەماکانی ئەو پەیڕەو دەکەین».<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/1052026.html|سەردێڕ=Middle East: Rantisi, Mashal Chosen To Lead Hamas After Yassin Assassination|یەکەم=Don|دوایین=Hill|ئیش=Radio Free Europe/Radio Liberty|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٠٨|via=www.rferl.org}}</ref> دەسەڵاتی فەلەستین * سەرۆک [[یاسر عەرەفات]] و دەستەی کارگێڕی ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستین شەرمەزارکردنی قووڵی خۆیان بۆ ئەو تیرۆرە دەربڕی. داوایان لە ھەموو فەلەستینییەکان کرد کە ماوەی ماتەمینی سێ ڕۆژ بخایەنێت. لە بەیاننامەیەکدا، "سەرۆک یاسر عەرەفات و سەرکردایەتی فەلەستین، شەرمەزارکردنی توندیان بۆ تیرۆرکردنی ڕێبەری ڕێزدار شێخ ئەحمەد یاسین دەربڕی و وەک جەنگاوەرێکی قارەمان و شەھید ناویان برد. ئەم کارەیان بە پێشێلکارییەکی ئاشکرا لە دەرەوەی سنووری قبوڵکراو زانی دەسەڵاتدارانی فەلەستین داوایان لە ھەموو فەلەستینییەکان کرد، چ لە ناوچە و چ لە دەرەوەی وڵات، بۆ ڕێزگرتن لە شێخ یاسین، کە بە ئۆپراسیۆنی سەربازیی ڕژێمی زایۆنی لە غەززە بە شێوەیەکی دڵتەزێن کوژرا، ماوەی ماتەمینی سێ ڕۆژە بگرن. سەرکردایەتی داوای لە فەلەستینییەکان کرد کە کۆببنەوە و یەکبگرن و یەکگرتوویی پەرەپێبدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=إغتیال الشیخ أحمد یاسین:ردود الفعل العربیة والدولیة|ناونیشان=https://elaph.com/Web/Archive/1079952961850004300.htm}}</ref> * کوشتنەکە لەلایەن ئەحمەد قورەیع سەرۆکوەزیرانی عێراقەوە بە توندی ئیدانە کرا. ناوبراو لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لە دەرەوەی نووسینگەی عەرەفات لە [[ڕامەڵا|ڕامەڵڵا]] بە «کارێکی توند و قێزەون» وەسفی کرد. قورەیعی جەختی لەوە کردەوە کە «ئامانجی پشت ئەم کارە بەردەوامکردنی توندوتیژی بووە و داوای لە لیژنەی چوارینەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست وو ئەمریکا کرد کۆتایی بە ڕەفتارە بێباکانەکانی ئیسرائیلییەکان بھێنن». داوای لێکردن «بەھای ژیانی فەلەستینییەکان بناسن» و ڕای گەیاند «بەسە بەسە و پێویستە ئەمریکا دەستوەردان بکات بۆ وەستاندنی ھەڵسوکەوتە ناعەقڵانییەکانی ئیسرائیل». === ئیسرائیل === {{Flag|Israel}} * بنیامین ناتانیاھۆ وەزیری دارایی ستایشی کوشتنی کرد.<ref name="auto1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=The life and death of Shaikh Yasin|ئیش=Al Jazeera|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2004/3/24/the-life-and-death-of-shaikh-yasin}}</ref> * دان گیلەرمان نوێنەری ھەمیشەیی لە نەتەوە یەکگرتووەکان وتی: سەرکردایەتی فەلەستین بەدەر لە گومان سەلماندوویەتی کە نایەوێت ھیچ ھەنگاوێک بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر ھەڵبگرێت. ئاماژەی بەوەشکرد، بە دوورخستنەوەی یاسین لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتی، ئیسرائیل پەیامێکی توند بۆ تیرۆریستان دەنێرێت: «کاتێک ھاوڵاتیانی ئێمە دەکوژن، بەزەییتان پێنادرێت».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.un.org/ar/story/2004/03/20592|سەردێڕ=متحدثون فی مجلس الأمن یدینون اغتیال إسرائیل للشیخ أحمد یاسین &#124; أخبار الأمم المتحدة|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231129001534/https://news.un.org/ar/story/2004/03/20592|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==== میدیای نێودەوڵەتی ==== ''فاینانشیاڵ تایمز'' تیرۆرکردنی بە «زۆر گەمژانە» ناوبرد و تەنانەت ''ڕۆژنامەی دەیلی تەلەگراف'' کە بە شێوەیەکی ئاسایی لایەنگری ئیسرائیلە، بە «ھەڵەیەکی جددی» ناوی برد.<ref name="guardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israel makes a martyr of Yassin|ناونیشان=https://www.theguardian.com/news/2004/mar/23/wrap.rostaylor|ئیش=[[The Guardian]]}}</ref> ''[[گاردیان|ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی]]'' بڵاوی کردەوە کە زۆرێک لە فەلەستینییەکان کوشتنەکەیان بە «نامەردانە» بینیوە (بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە یاسین پیاوێکی کەمئەندام بووە) و توڕە بوون لەوەی کە کوشتنی یاسین ڕەنگە پاڵنەرێکی زیاتری فەلەستینییەکان بێت بۆ ھێرشکردنە سەر ئیسرائیل.<ref name="guardian"/> == جێگرەوە == دوای یاسین، حەماس لەلایەن عەبدولعەزیز ڕەنتیسی سەرکردایەتی دەکرا، کە دوای دوو ھەفتە ھاوشێوەی یاسین کوژرا. نەخۆشخانەی منداڵانی نەخۆشخانەی ڕەنتسی بە ناوی ئەوەوە ناونراوە. پاشان بزووتنەوەکە تا ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن [[خالید مەشعەل|خالد مەشعەلەوە]] سەرکردایەتی دەکرا. یاسین بە توندی ھاوتەریبی لەگەڵ سعودیە کردبوو ھەرچەندە سعودیەکان نەیانتوانی چەکی پێویست بۆ حەماس دابین بکەن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Al-Marashi|یەکەم=Ibrahim|سەردێڕ=Israel’s assassinations of Hamas and Hezbollah leaders will backfire|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/opinions/2024/8/1/israels-assassinations-of-hamas-and-hezbollah-leaders-will-backfire|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera|زمان=en}}</ref> بەڵام مەشعەل زیاتر نەرم و نیان بوو. حەماسی لە ئێران نزیک کردەوە کە بە پێچەوانەی سعودیەکانەوە دیزاینی موشەکیان بۆ حەماس دابین کرد. تا ئەو کاتەی مەشعەل ڕۆیشت، حەماس [[جبەخانە]]یەکی گەورەی چەکی بەھێزی دروست کردبوو.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تد|ژیاننامە|سیاسەت|فەلەستین|شەڕ|ئیسرائیل}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسرائیل|فەلەستین}} [[پۆل:مردن لە کەرتی غەززە]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:مێژووی حەماس]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکان لە فەلەستین]] gbiqnddjexp7wws2dqaonfvbem4lpgs 0 268035 1585936 1580591 2026-05-21T17:43:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:پزیشکی|پزیشکی]] و [[دەروازە:فەلەستین|فەلەستین]] 1585936 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=عەبدولعەزیز ڕەنتیسی|native_name={{Nobold|{{lang|ar|عبد العزیز الرنتیسی}}}}|image=|office=سەرۆکی مەکتەبی سیاسی حەماس|deputy=|predecessor=[[ئەحمەد یاسین]]|successor=|office1=مەکتەبی سیاسی حەماس|predecessor1=''Position created''|successor1=|birthname=عەبدولعەزیز ڕەنتیسی|birth_date={{Birth date|1947|10|23|df=y}}|birth_place=ڕامەڵا، فەلەستین|death_date={{Death date and age|2004|04|17|1947|10|23|df=y}}|death_place=کەرتی غەززە، فەلەستین|resting_place_coordinates=<!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} -->|alma_mater=زانکۆی ئەسکەندەرییە|spouse=ڕەشا عەدلونی}} '''عەبدولعەزیز ڕەنتیسی''' ({{بە عەرەبی|عبد العزيز الرنتيسي}} ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧ – ١٧ی نیسانی ٢٠٠٤) سەرکردەیەکی سیاسی فەلەستینی و ھاوبەشی دامەزرێنەری [[حەماس]] بووە، لەگەڵ شێخ [[ئەحمەد یاسین]] لە ساڵی ١٩٨٧. ھەروەھا لە ئازاری ٢٠٠٤ تا تیرۆرکردنی لە مانگی نیسانی ٢٠٠٤ سەرۆکی ئەنجومەنی شورا و لە کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٨٧ تا مانگی ئازاری ٢٠٠٤ جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجومەنی شورا بووە. ڕەنتیسی لە ساڵی ١٩٤٧ لە شاری یەبنا لە فەلەستین لەدایکبووە. لە کاتی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨]] بنەماڵەکەی لەلایەن میلیشیا زایۆنیستەکانەوە بەرەو [[کەرتی غەززە]] دەرکران. لە ساڵی ١٩٥٦، کاتێک تەمەنی نۆ ساڵ بوو، سەربازانی ئیسرائیل لە [[خان یوونس|خان یونسدا]] لەبەردەمیدا مامیان کوشت، کە بە وتەی خۆی کاریگەری لەسەر تەواوی ژیانی ھەبووە. پزیشکی منداڵان و [[جێنەتیک|جیناتی]] لە [[میسر]] لە [[زانکۆی ئەسکەندەریە]] خوێندوویەتی، بە پلەی یەکەم لە پۆلەکەیدا دەرچووە، لەو ماوەیەدا بووەتە ئەندامی [[ئیخوان موسلمین|ئیخوان موسلیمین]]. لە ساڵی ١٩٧٦ گەڕاوەتەوە غەززە بۆ ئەوەی لە [[زانکۆی ئیسلامی غەززە]] وانەبێژی [[مشەخۆرناسی|مشەخۆرزانیی]] و [[جێنەتیک|جینات]] بکات. لە کاتی ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین لە دژی داگیرکاری ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٨٨، بوو بە ڕێکخەرێکی جەماوەری و سەرکردەیەک، کە ھەوڵەکانی یارمەتیدەر بوو بۆ پێکھێنانی حەماس. ڕەنتیسی دوای کوشتنی شێخ ئەحمەد یاسین سەرۆکی ڕۆحی حەماس لەلایەن ئیسرائیلەوە لە مانگی ئازاری ٢٠٠٤ بوو بە سەرکردەی سیاسی و وتەبێژی حەماس لە کەرتی غەززە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/israel/Story/0,,1194569,00.html|ئیش=The Guardian|شوێن=London|سەردێڕ=Israeli missile attack kills new Hamas chief|یەکەم=Conal|دوایین=Urquhart|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> ڕەنتیسی دژی سازان لەگەڵ ئیسرائیل وەستایەوە و داوای دروستکردنی [[دەوڵەتی فەلەستین]]ی (بە ھەموو دەوڵەتی ئیسرائیلیشەوە) لە ڕێگەی کردەوەی سەربازییەوە. لە ١٧ی نیسانی ٢٠٠٤ [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل|ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل]] ڕەنتیسی تیرۆر کرد بە تەقاندنی مووشەکی ھێلفایر لە ھەلیکۆپتەرێکی [[بۆینگ ئەی ئێچ-٦٤ ئاپاچی|ئەپاچی AH-64]] بۆ ئۆتۆمبێلەکەی. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕەنتیسی لە یەبنا لەدایکبووە، لە نزیک ڕەملە لە فەلەستین لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٧. لە کاتی [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨]] بنەماڵەکەی لەلایەن میلیشیا زایۆنیستەکانەوە بەرەو [[کەرتی غەززە]] دەرکران. لە ساڵی ١٩٥٦ کە تەمەنی ھەشت یان نۆ ساڵ بوو، شایەتحاڵی کۆمەڵکوژی خان یونس بوو، کە تێیدا سەربازانی ئیسرائیل سەدان فەلەستینییان لە [[کەرتی غەززە]] کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Filiu|یەکەم=Jean-Pierre|سەردێڕ=Gaza: A History|ساڵ=٢٠١٤|ناونیشان=https://archive.org/details/gazahistory0000fili|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|پەڕە=[https://archive.org/details/gazahistory٠٠٠٠fili/page/٩٧ ٩٧]|بەستەری نووسەر=Jean-Pierre Filiu}}</ref> لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەدا، ڕەنتیسی بیری ھێنایەوە کە سەربازە ئیسرائیلییەکان لەبەردەمیدا مامی خۆیان کوشت — وەک بۆ جۆ ساکۆ باسی کردووە، ئەم ڕاستییە زۆر گرنگ بوو بۆ ژیانی داھاتووی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sacco|یەکەم=Joe|ناونیشان=https://archive.org/details/footnotesingaza0000sacc|سەردێڕ=Footnotes in Gaza|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Books|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٥٠-٧٣٤٧-٨|شوێن=New York|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە [[زانکۆی ئەسکەندەریە]] لە [[میسر]] پزیشکی منداڵان و [[جێنەتیک|جیناتی]] خوێندووە و لە پۆلەکەیدا پلەی یەکەمی بەدەستھێناوە. پزیشکێکی بڕوانامەدار بووە. لە ماوەی مانەوەی لە میسر، بووە ئەندامێکی سزادراوی [[ئیخوان موسلمین|ئیخوان موسلیمین]]. لە ساڵی ١٩٧٦ ڕەنتیسی گەڕایەوە غەززە بۆ ئەوەی لە زانکۆی ئیسلامی وانەی [[مشەخۆرناسی|مشەخۆرزانیی]] و [[جێنەتیک|بۆماوەیی]] بڵێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2977816.stm|ئیش=BBC News|سەردێڕ=Profile: Hamas leader Rantisi|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> == حەماس == لە ساڵی ١٩٨٧ چوار ھاووڵاتی مەدەنی فەلەستینی لە کەمپی پەنابەرانی [[جەبالیا]] لە ڕووداوێکی ھاتوچۆدا گیانیان لەدەستدا کە دانیشتووان و سەربازانی ئیسرائیلی تێیدا بەشداربوون. ڕەنتیسی پەیوەندی بە شێخ [[ئەحمەد یاسین]] و [[سەڵاح شەحادە]]وە کرد، لەگەڵ ئەوانی تردا، بۆ ھاندانی خەڵک بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر داگیرکاری. ئەمە سەرەتای یەکەم ڕاپەڕینی فەلەستین بوو کە پێنج ساڵی خایاند. ڕەنتیسی بوو بە ڕێکخەر و سەرکردەیەکی بەناوبانگ کە ھەوڵەکانی یارمەتی پێکھێنانی [[حەماس]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/dr-abdel-aziz-rantisi-38342.html|ئیش=The Independent|شوێن=London, UK|سەردێڕ=Dr Abdel Aziz Rantisi|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Rantisi: A Life Lived, Ended for Palestinian Cause - 2004-04-18|ناونیشان=https://www.voanews.com/a/a-13-a-2004-04-18-12-1-66344632/545180.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Voice of America}}</ref> لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٩٢، ڕەنتیسی دیپۆرتکرایەوە بۆ باشووری [[لوبنان]]، وەک بەشێک لە دەرکردنی ٤١٦ کارمەندی حەماس و [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|جیھادی ئیسلامی فەلەستین]]، و وەک وتەبێژی گشتی دەرکراوان دەرکەوت.<ref name="therald">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israel shelling near camp|ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?id=ik9FAAAAIBAJ&sjid=1bsMAAAAIBAJ&pg=5819,823040&dq=abdulaziz+rantisi&hl=en|ئیش=The Telegraph Herald|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٤|agency=Associated Press|شوێن=Lebanon}}</ref> لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ ئاڕاستەی ھێرشێکی حەماس کرد کە تێیدا چوار سەربازی ئیسرائیلی لە دەروازەی ئێرێز لە کەرتی غەززە کوژران. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٣، ڕەنتیسی لە ھێرشێکی ھێلیکۆپتەری ئیسرائیل بۆ سەر ئۆتۆمبێلێکەی ڕزگاری بوو.<ref name="abc1063">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Jones|یەکەم=Tony|سەردێڕ=Hamas leader survives assassination attempt|ناونیشان=http://www.abc.net.au/lateline/content/2003/s876632.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=Australian Broadcasting Corporation|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140419044030/http://www.abc.net.au/lateline/content/2003/s876632.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ھێرشەکەدا بە سووکیی بریندار بووە، کە بووە ھۆی کوژرانی یەکێک لە پاسەوانەکانی کە ھاووڵاتییەکی مەدەنی و لانیکەم ٢٥ کەسی دیکەش برینداربوون.<ref name="un">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Identical letters dated 10 June 2003 from the Permanent Observer of Palestine to the United Nations addressed to the Secretary-General and the President of the Security Council|ناونیشان=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/6466EA5918CD99FF85256D430052B9F8|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140419030953/http://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/6466EA5918CD99FF85256D430052B9F8|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=UN}}</ref> لە ٢٣ی ئازاری ٢٠٠٤، دوای کوشتنی [[ئەحمەد یاسین]] لەلایەن ھێزەکانی ئیسرائیلەوە، ڕەنتیسی وەک سەرۆکی حەماس لە کەرتی غەززە دەستنیشانکرا. لە ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٤، ڕەنتیسی لە [[غەززە]] قسەی بۆ ٥٠٠٠ لایەنگرانی کرد. ناوبراو [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج بوشی]] سەرۆکی ئەوکاتی ئەمریکای بە «دوژمنی موسڵمانان» ناساند و جەختی لەوە کردەوە کە «ئەمریکا شەڕی دژی خودا ڕاگەیاندووە. شارۆن شەڕی دژی خودا ڕاگەیاندووە و خوداش شەڕی دژی ئەمریکا و بوش و شارۆن ڕاگەیاند و شەڕی خودا بەردەوامە». دژی ئەوان و دەتوانم ئەو سەرکەوتنە ببینم کە لە خاکی فەلەستینەوە بە دەستی حەماسەوە دێتە ئاراوە”.<ref name="cnn04">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=New Hamas leader: Bush is 'enemy of Muslims'|ناونیشان=http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/03/28/mideast.conflict/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=CNN|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٠٤|شوێن=Gaza City}}</ref> == تیرۆرکردن == لە ١٧ی نیسانی ٢٠٠٤، ڕەنتیسی لەلایەن [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل|ھێزی ئاسمانی ئیسرائیلەوە]] تیرۆرکرا، کاتێک لە کۆپتەرێکی [[بۆینگ ئەی ئێچ-٦٤ ئاپاچی|ئەپاچی AH-64]] مووشەکی ھێلفایەری ئاراستەی ئۆتۆمبێلەکەی کرد. ھەروەھا لە ھێرشەکەدا دوو کەسی دیکە کە پاسەوانێک (بەناوی ئەکرەم نەسر) و محەممەدی کوڕی تەمەن ٢٧ ساڵانی ڕەنتیسی کوژراون و چوار کەسی مەدەنی برینداربوون. ڕادیۆی سوپای ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ئەمە یەکەم دەرفەتە بۆ بە ئامانجگرتنی ڕەنتیسی، بەبێ زیانێکی لاوەکی، لەوەتەی سەرکردایەتی حەماسی گرتووە،<ref name="wwwisraelnncom4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Surgical Strike Not a Retaliatory Action|ناونیشان=http://www.israelnn.com/news.php3?id=60974|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051129032450/http://www.israelnn.com/news.php3?id=60974|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|وێبگە=Artuz Sheva|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ئیدعای ئەوەی کە لە دوای کوژرانی یاسینەوە خۆی بە [[قەڵغانی مرۆیی]] گەمارۆداوە.<ref name="Plaw2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Plaw|یەکەم=Avery|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lrLGaUvJfykC&pg=PA77|سەردێڕ=Targeting Terrorists: A License to Kill?|بڵاوکەرەوە=Ashgate Publishing, Ltd.|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٤٦-٤٥٢٦-٩|پەڕە=٧٧}}</ref> === کاردانەوەکان === جۆناسان پێلد وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئیسرائیل ڕایگەیاند؛ «ئیسرائیل ئەمڕۆ پلاندانەرێکی تیرۆری لەناوبرد، کەخوێن لەسەر دەستەکانی بوو. تا [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]] پەنجەیەک ھەڵنەگرێت و بەرەنگاریی تیرۆر نەبێتەوە ئیسرائیل خۆی بەردەوام دەبێت و ناچار دەبێت ئەو کارە بکات.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Matza|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Israeli attack kills leader of Hamas|ناونیشان=https://news.google.com/newspapers?id=YlsyAAAAIBAJ&sjid=xucFAAAAIBAJ&pg=3163,4724148|وێبگە=Lawrence Journal-World|via=Google News Archive Search}}</ref> جاک سترۆ وەزیری دەرەوەی بەریتانیا ئەو کارەی ئیدانە کرد؛ «حکومەتی بەریتانیا چەندین جار ڕوونی کردووەتەوە کە ئەوەی پێی دەوترێت 'تیرۆرکردنی ئامانجدار' لەم جۆرە نایاسایی و ناڕەوا و بێ بەرھەمن».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=UK condemns Hamas leader killing|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/3636179.stm|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=BBC}}</ref> == ژیانی کەسی == ڕەنتیسی ھاوسەرگیری لەگەڵ جەمیلە عەبدوڵڵا تەھا شانتی کردووە کە لە ساڵی ٢٠٠٦ بۆ ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستین ھەڵبژێردرا و لە ساڵی ٢٠٢٣ تیرۆرکرا؛ شەش منداڵیان ھەبوو.<ref name="merip04">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Seitz|یەکەم=Charmaine|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=A New Kind of Killing|ناونیشان=http://www.merip.org/mero/mero033004|journal=MERIP|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ژیاننامە|فەلەستین|سیاسەت|ئیسلام|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Abdel Aziz al-Rantisi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|سیاسەت|پزیشکی|فەلەستین}} [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئەلێکسەندەریا]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:مێژووی حەماس]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] 9se0l5is7tvxtaw22f9ghd9bd2n0abi 0 268056 1585937 1580585 2026-05-21T17:43:13Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:فەلەستین|فەلەستین]] 1585937 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=سەڵاح شەحادە|native_name={{nobold|صلاح شحادة}}|native_name_lang=ar|image=Salah Shehade.jpg|caption=|office=سەرۆکی قەسام|predecessor=[[یەحیا عەیاش]]|successor=[[ئەحمەد جەعبەری]]|birth_date={{birth date|1953|2|24|df=y}}|birth_place=بێت حانوون، غەززە|death_date={{death date and age|df=yes|2002|7|22|1953|2|24}}|death_place=غەززە|nationality=فەلەستینی|party=[[حەماس]]|occupation=سەرکردەی سەربازی، سیاسەتمەدار|religion=ئیسلام}} '''سەڵاح مستەفا محەممەد شەحادە''' ({{بە عەرەبی|صلاح شحادة}} ; ٢٤ی شوباتی ١٩٥٣ – ٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٢) ئەندامی بزووتنەوەی ئیسلامی فەلەستینی [[حەماس]] بووە. سەرکردایەتی باڵی سەربازی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسامی حەماس]] کردووە، تا تیرۆرکردنی لەلایەن [[ئیسرائیل|ئیسرائیلەوە]].<ref name="JVL">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Salah Shehade|ناونیشان=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Terrorism/shehade1.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref><ref name="archives.cnn.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Shehade was high on Israel most-wanted list|ناونیشان=http://edition.cnn.com/2002/WORLD/meast/07/23/shehade.profile/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[CNN]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180205000846/http://edition.cnn.com/2002/WORLD/meast/07/23/shehade.profile/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == چالاکییەکان == شەحادە لە [[غەززە]] لەدایک بووە و لە ساڵی ١٩٨٧ەوە ئەندامی حەماس بووە و ھەر زوو بووە بە یەکێک لە سەرکردە کاریگەرەکانی ئەو گرووپە.<ref name="Gold">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Goldenberg|یەکەم=Suzanne|سەردێڕ=12 dead in attack on Hamas|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2002/jul/23/israel1|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٢}}</ref> لە ساڵانی ١٩٨٤ و ١٩٨٨ دوو جار لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئیسرائیلەوە دەستگیرکراوە. دوای مردنی یەحیا عەیاش، لە ساڵی ١٩٩٦، شەحادە بووە سەرکردەیەکی باڵای گرووپەکە، لەگەڵ [[محەممەد زەیف]] و [[عەدنان غول]] لە میانی ڕاپەڕینی ئەقسادا، ئیسرائیل شەحادەی تۆمەتبار کرد بە داڕشتنی چەندین ھێرش دژی سەرباز و مەدەنی ئیسرائیل لە کەرتی غەززە و لە ئیسرائیل خۆی. سزای دوازدە ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا بەڵام لە ١٤ی ئایاری ٢٠٠٠ ئازادکرا.<ref>''Journal of Palestine Studies, 116, Volume XXIX'', no 4, Summer 2000 by Michele L. Kjorlien of the ''New York Times'' (15-17 May 2000), ''Washington Post'' (15 May 2000), ''Washington Jewish Week'' (18 May 2000).</ref> باس لەوە کرا کە شەحادە دەستی ھەبووە لە بەرھەمھێنانی موشەکەکانی قەسام، و چەکی دیکەی دروستکراوی ماڵەوە، ھەروەھا قاچابردنی کەلوپەلی سەربازی بۆ ناو غەززە.<ref name="JVL"/> شەحادە سەرکردایەتی باڵی سەربازی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسامی حەماسی کرد]] لە ماوەیەکدا کە ھەڵمەتێکی ھێرشی خۆکوژی دژی ئامانجە مەدەنییەکانی ئیسرائیل بەخۆیەوە بینی کە بووە ھۆی کوژرانی سەدان ھاووڵاتی مەدەنی ئیسرائیل. وەک سەرۆکی باڵی سەربازی حەماس سەرپەرشتی فەرماندە مەیدانییەکانی حەماس لە غەززە و کەرتی ڕۆژاوای دەکرد و سیاسەتی ھێرشە تیرۆریستییەکانی حەماسیشی دیاری دەکرد.<ref name="archives.cnn.com"/> == تیرۆرکردن == لە ٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٢، [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] ئەو ماڵەی کردە ئامانج کە شەحادە تێیدا دەژیا، بە بەکارھێنانی بۆمبێکی یەک تۆنی کە لەلایەن فڕۆکەیەکی [[جەنەراڵ داینامیکس ئێف ١٦ فایتینگ فالکۆن|ئێف ١٦]] لە چارەکێکدا لە گەڕەکی دەراج لە [[غەززە|شاری غەززە]] فڕێدرایە خوارەوە.<ref name="Yoaz"/><ref name="pchrgaza.org">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fernández Estrada|یەکەم=Javier|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Appeal to the Spanish Supreme Court|ناونیشان=http://www.pchrgaza.org/files/doc/casacion-victimas-gaza.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100903054640/http://www.pchrgaza.org/files/doc/casacion-victimas-gaza.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> ھەشت خانوو بەتەواوی خاپوور بوون و نۆ خانوو بەشێوەی بەشەکی وێران بوون و ٢٠ خانووی دیکەش زیانیان بەرکەوتووە.<ref name="pchrgaza.org"/> پازدە کەس کوژراون کە شەحادە و ھاوسەر و کچەکەی و ھەروەھا حەوت ئەندامی بنەماڵەی مەتەر کە لە خانووی ھاوسێیان دەژیان.<ref name="pchrgaza.org"/> لە نێو کوژراوەکاندا حەوت منداڵیش ھەبوون.<ref name="Gold"/> لە ئەنجامی ھێرشەکەدا لە نێوان ٥٠ بۆ ١٥٠ کەس بریندار بوون.<ref name="pchrgaza.org"/><ref name="Yoaz">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yoaz|یەکەم=Yuval|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|سەردێڕ=State commission to examine civilian deaths in 2002 Shehade assassination|ناونیشان=http://www.haaretz.com/hasen/spages/904552.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100805135758/http://www.haaretz.com/print-edition/news/state-commission-to-examine-civilian-deaths-in-2002-shahade-assassination-1.229532|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٠|وێبگە=[[Haaretz]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٧ فڕۆکەوانی یەدەگ، لەنێویاندا ئیفتاچ سپێکتەر، نامەیەکی فڕۆکەوانەکانیان واژووکرد کە ڕەتیانکردەوە فڕینی تیرۆرکردن بەسەر غەززە و کەناری ڕۆژاوادا بفڕن وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بەو ئۆپەراسیۆنە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=O'Loughlin|یەکەم=Ed|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Israeli pilots' stand of conscience|ناونیشان=http://www.smh.com.au/articles/2003/09/25/1064083128655.html%3Ffrom%3Dstoryrhs|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920161718/http://www.smh.com.au/articles/2003/09/25/1064083128655.html?from=storyrhs|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=smh.com.au|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کاردانەوەکان === ئەم ھێرشە لەلایەن گەلانی دیکەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەورووپای ڕۆژاوا و ئەمریکاوە ئیدانەیەکی بەرفراوانی لێکرا. [[ئاریێل شارۆن]] سەرەتا ستایشی کرد و بە «یەکێک لە گەورەترین سەرکەوتنەکانمان» ناوی برد، بەڵام دواتر ''بە یەدیعۆت ئەحرۆنۆتی'' وت کە «ئەگەر من دەرئەنجامەکەی بزانم، تیرۆرکردنەکەم دوادەخست».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thomas|یەکەم=June|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Israel Hits and Misses|ناونیشان=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/international_papers/2002/07/israel_hits_and_misses.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150511060809/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/international_papers/2002/07/israel_hits_and_misses.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Slate}}</ref> ھادی عەمر نووسیویەتی: «١٥٠ ملیۆن منداڵ و گەنج لە جیھانی عەرەبیدا ئێستا تەلەفزیۆنیان ھەیە، ھەرگیز، ھەرگیز لەبیریان ناچێتەوە کە گەلی ئیسرائیل و سەربازی ئیسرائیل و دیموکراسی ئیسرائیل چییان بەسەر منداڵانی فەلەستین کردووە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Amr|یەکەم=Hady|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Outside View: The Middle East, reversed|ناونیشان=https://www.upi.com/Odd_News/2002/07/27/Outside-View-The-Middle-East-reversed/44601027789320/?sl=6&ur3=1|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=United Press International}}</ref> ==== وەڵامە یاسایییەکان ==== ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ لە سەرانسەری جیھان، لەنێویاندا ئیسرائیل، ڕەخنەی توندیان لە ھێرشەکە گرت و ڕایان گەیاند کە فڕێدانی بۆمبێکی یەک تۆنی بە ئەنقەست لە نیوەی شەودا بۆ سەر گەڕەکێکی چڕ و پڕی مەدەنی، یەکسانە بە [[تاوانی جەنگی|تاوانی جەنگ]]. ھەروەھا بزووتنەوەی گوش شاڵۆم ھەڕەشەی ئەوەی کرد کە فڕۆکەوانەکە ڕادەستی [[دادگای نێونەتەوەییی داد|دادگای نێودەوڵەتی]] لاھای بکات.<ref name="halutz">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Levy-Barzilai|یەکەم=Vered|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٠٢|سەردێڕ=The high and the mighty|ناونیشان=http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=200053&contrassID=1|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20031008061808/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=200053&contrassID=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|وێبگە=Ha'aretz|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دان ھالوتز سەرۆکی [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل|ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل]] کە لە کاتی بۆردومانەکەدا خۆی لە دەرەوەی وڵات بوو بەڵام ھێشتا وەک فەرماندەی ھێزی ئاسمانی ئەمریکا لێپرسینەوەی لەگەڵدا بوو، چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ''[[ھائارێتز|ھارێتز]]'' ئەنجامدا کە لە ٢١ی ئابی ٢٠٠٢ بڵاوکرایەوە. بۆ فڕۆکەوانەکانی وتی؛ [بۆ فڕۆکەوانەکان] کوڕان، دەتوانیت شەوانە بە باشی بخەویت. ھەروەھا بەڕێگەدا باش دەخەوم. ئێوە نین کە ئامانجەکان ھەڵدەبژێرن، ھەروەھا ئێوەش نەبوون کە ئامانجتان لەم حاڵەتە تایبەتەدا ھەڵبژاردووە. تۆ بەرپرسیار نیت لە ناوەڕۆکی ئامانجەکە. سێدارەدانەکەت تەواو نایاب بوو؛ و دووبارەی دەکەمەوە: لێرەدا ھیچ کێشەیەک نییە کە پەیوەندی بە ئێوەوە ھەبێت. تۆ بەتەواوی ئەو کارەت کرد کە ڕێنماییت کرابوو. تۆ ئەوەندە لە ملیمەترێک بۆ ڕاست و چەپ لەوە لات نەدا؛ و ھەرکەسێک کێشەی لەگەڵ ئەوەدا ھەبێت بانگھێشت دەکرێت بۆ بینینی من. کاتێک پرسیاری ئەوەی لێکرا کە ئایا ئۆپەراسیۆنەکە لە ڕووی ئەخلاقییەوە ھەڵەیە بەھۆی زیانگەیاندن بە ھەندێک لە خەڵکی مەدەنی، ھالوتز وەڵامی دایەوە کە پلاندانانەکە ڕەچاوکردنی ئەخلاقی لەخۆدەگرێت و ھەڵەیەک یان ڕووداوێک نەبووەتە ھۆی ئەوەی کە ئەو کارە بەو شێوەیە بێت. کاتێک پەیامنێرەکە پرسیاری ھەستی فڕۆکەوانێک کرد کاتێک بۆمبێک دەخاتە خوارەوە، ھالوتز وەڵامی دایەوە؛ نەخێر ئەوە پرسیارێکی شەرعی نییە و ناکرێ. بەڵام ئەگەر سەرەڕای ئەوەش بتەوێت بزانیت ھەست بە چی دەکەم کاتێک بۆمبێک ئازاد دەکەم، پێت دەڵێم: ھەست بە لێدانێکی سووک دەکەم بۆ فڕۆکەکە لە ئەنجامی ئازادکردنی بۆمبەکە. دوای چرکەیەک نەما و ئەوە تەنھا شتێکە. ئەوە ھەست دەکەم. لە ھەمان چاوپێکەوتندا ھالوتز ئەو گرووپە چەپانەی ئیدانە کرد کە ھێرشیان کردە سەر فڕۆکەوانەکان و داوای کرد بە تاوانی " خیانەت " دادگایی بکرێن: : ئایا ئەمە ئەو جەماوەرەیە کە ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل ڕۆژ لە دوای ڕۆژ شەڕیان بۆ دەکات؟ ھەموو ئەو دڵە خوێناویانەی کە زراویان ھەیە کە شێوازەکانی مافیۆسۆ بۆ ڕەشبگیری دژی شەڕڤانان بەکاربھێنن – بیرم ناچێتەوە کە ھەرگیز ھەڕەشەی ڕادەستکردنی یەکێک لە تیرۆریستە کەوانەیییەکانیان کردووە، ئەو تیرۆریستانە کە زۆرێک لە خەڵکی مەدەنی ئیسرائیلیان کوشتووە، بە لاھای. ئەوەی لەسەر ئەو کەسانە دەبێت بیڵێم ئەوەیە کە ئەمە دیموکراسییە، کە ھەموو کەسێک دەتوانێت ھەمیشە بۆچوونی خۆی دەرببڕێت؛ بەڵام بۆ ئەوەی [[خیانەتکار]] نەبێت. [چاوپێکەوتنکار] ئایا پێشنیار دەکەیت کە ئەندامانی گرووپی گوش شاڵۆم ("بلۆکی ئاشتی") کە ئەو لێدوانانەیان داوە، بە تاوانی خیانەت دادگایی بکرێن؟ : [ھالوتز] دەبێت بڕگەیەکی دروست لە یاساکەدا بدۆزینەوە و لە ئیسرائیل دادگایییان بکەین. بەڵێ. تۆ ویستت باسی ئەخلاقم لەگەڵ بکەیت، منیش دەڵێم دەوڵەتێک کە خۆی ناپارێزێت، بە بێ ئەخلاقی مامەڵە دەکات. دەوڵەتێک کە پشتی شەڕڤانانی نەکات، لە ژیاندا نامێنێت. خۆشبەختانە دەوڵەتی ئیسرائیل پشتگیری لە چەکدارەکانی دەکات. ئەم کەمینە دەنگخۆشە بەڵام کەم بایەخە، کاتە تاریکەکانی مێژووی گەلی جوولەکە دەھێنێتە بەرچاو، کە کەمینەیەک لە نێو ئێمەدا چوون و لەسەر بەشێکی دیکەی میللەتەکە ئاگاداریان کردەوە. نابێت ئەوە دووبارە ببێتەوە. کێ باوەڕی بەوە دەکرد کە فڕۆکەوانانی ھێزی ئاسمانی ئۆتۆمبێلەکانیان ببینن کە بە سپرا بۆیاخ کراوە بە گرافیتی دڕندە بەھۆی ئەرکێکەوە کە ئەنجامی دەدەن؟<ref name="halutz"/> دوای تیرۆرەکە، [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] و شین بێت لێکۆڵینەوەیەکی ھاوبەشیان لە ڕووداوەکە دامەزراند و دۆزینەوەکانیان لە ٢ی ئابی ٢٠٠٢دا پێشکەش بە وەزیری بەرگری بینامین بن ئەلیزەر کرد. لێکۆڵینەوەکە بەو ئەنجامە گەیشتوە کە ئەو ڕێکار و ھەڵسەنگاندنە ئۆپەراسیۆنانەی کە لە ئۆپەراسیۆنەکەدا پەیڕەوکراون «دروست و پیشەیی» بوون، و ئۆپەراسیۆنەکە بووەتە ھۆی لەناوبردنی «سەرکردەیەکی گەورەی تیرۆریستی». بەڵام لێکۆڵینەوەکە کەموکوڕی لە ھەواڵگری بەردەست و شیکاری ھەواڵگری سەبارەت بە بوونی خەڵکی مەدەنی لە نزیک شەحادە دۆزییەوە. لە لێکۆڵینەوەکەدا دەرکەوتووە، ئەگەر ھەواڵگری بە دڵنیایییەوە ئاماژەی بە بوونی خەڵکی سڤیل لە دەوروبەری شەحادە بکردایە، ئەوا کات یان شێوازی چالاکییەکە دەگۆڕدرا، «وەک چۆن لە ڕابردوودا ژمارەیەک جار ئەنجامدرا».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Findings of the inquiry into the death of Salah Shehade|ناونیشان=http://www.mfa.gov.il|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090117094828/http://mfa.gov.il/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Foreign Affairs (Israel)|Israeli Foreign Ministry]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=Salah Shehadeh - Special Investigatory Commission|ناونیشان=https://www.gov.il/en/pages/spokeshchade270211|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Israel Prime Minister's Office}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٥، سکاڵایەکی چینایەتی لەلایەن سەنتەری مافە دەستوورییەکان تۆمارکرا، کە بەڕێوەبەری پێشووی [[شاباک|شین بێت]] ئەڤراھام دیچتەر، سەرۆکی سەربازی بەرپرسی ئۆپەراسیۆنەکە، وەک تاکە تۆمەتبار ناوی ھێنا. بە ئاماژەدان بە تایبەتی بە کوشتنی شەحادە، داواکارییەکە باس لەوە دەکات کە دیچتەر "پەرەپێدان و جێبەجێکردن و پەرەپێدانی پراکتیکی کوشتنی ئامانجدار "، بە ئاماژەدان بە کوشتنی زیاتر لە ٣٠٠ سەرکردەی فەلەستین و قوربانییەکانی نێوان سەدان تەماشاکەر، داواکارییەکە بانگەشەی ئەوە دەکات کە تیرۆرکردن بەپێی یاسا نایاسایییە یاسای نێودەوڵەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=USA blames former Israeli security chief for bomb deaths in Gaza City|ناونیشان=http://newsfromrussia.com/world/2005/12/09/69597.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060209000022/http://newsfromrussia.com/world/2005/12/09/69597.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠٠٦|وێبگە=[[Pravda]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧دا داواکاری گشتی دەوڵەتی ئیسرائیل ڕای گەیاند کە کۆمیسیۆنێکی سەربەخۆی لێکۆڵینەوە لە مردنی ئەو ١٤ ھاووڵاتییە مەدەنییە بێتاوانەی فەلەستینی بەڕێوەدەچێت، ئەمەش دوای داواکارییەکی یەش گڤول.<ref name="Yoaz"/> ئەم کۆمیسیۆنە بە سەرۆکایەتی زڤی ئینبار لە شوباتی ٢٠٠٨ دەستی پێکردووە. دۆزینەوەکانی لە شوباتی ٢٠١١،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=he:תקציר דו"ח הועדה המיוחדת לבחינת פעולת סיכול ממוקד- צלאח שחאדה|ناونیشان=http://www.pmo.gov.il/MediaCenter/Spokesman/Pages/spokeshchade270211.aspx|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=www.pmo.gov.il|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180721162413/http://www.pmo.gov.il/MediaCenter/Spokesman/Pages/spokeshchade270211.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە فەرمی بۆ ڕای گشتی بڵاوکرانەوە و «شکستی کۆکردنەوەی زانیاری ھەواڵگری» و «ھیچ نیازێکی پێشوەختە بۆ کوشتنی ھاووڵاتیانی مەدەنی» دەرکەوت، ڕاپۆرتیان دا کە فەرماندەکان نەیانزانیبوو کە کەسانی بێتاوان لە بیناکەدا ھەن لەو کاتەدا، و… کە ئەگەر بیانزانیبایە ھەڵیان دەگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mizroch|یەکەم=Amir|دوایین٢=Izenberg|یەکەم٢=Dan|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Spanish court to decide on Gaza trial|ناونیشان=https://www.jpost.com/international/spanish-court-to-decide-on-gaza-trial|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Jerusalem Post}}</ref> لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٩، بینەرانی نیشتمانی کە دادگایەکی باڵای تایبەت و ناوازەیە لە [[ئیسپانیا]]، دەستیکرد بە لێکۆڵینەوە لە تاوانەکانی جەنگ لە ھێرشەکەدا کە شەحادە کوژرا، لەگەڵ ئەو کەسانەی لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا کراوە لەوانە مۆفاز، دیچتەر، بینامین بن ئەلیزەر، مۆشێ یاعلۆن، دۆرۆن ئەلمۆگ، جیۆرا ئایلاند و مایک ھێرزۆگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Israeli officials forming united front against Spanish lawsuit|ناونیشان=http://www.ynet.co.il/english/Ext/Comp/ArticleLayout/CdaArticlePrintPreview/1,2506,L-3665619,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=YNet}}</ref><ref name="jpost1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Izenberg|یەکەم=Dan|ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Universal jurisdiction victory in Spain but battle goes on|ناونیشان=http://www.jpost.com/International/Article.aspx?id=173480|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101110072858/http://www.jpost.com/International/Article.aspx?id=173480|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٠|وێبگە=The Jerusalem Post|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بڕیارێکی دادگای خوارەوە بڕیاری لێکۆڵینەوەی لە کوشتنی شەحادە دەرکرد.<ref name="jpost1"/> دادگای تێھەڵچوونەوەی ئیسپانیا بڕیارەکەی دادگای خوارەوەی ڕەتکردەوە و لە تانەدان لە مانگی نیسانی ٢٠١٠دا دادگای باڵای ئیسپانیا بڕیاری دادگای تێھەڵچوونەوەی لە دژی ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی سەبارەت بە کوشتنی شەحادە بە ئامانجی IDF لە ساڵی ٢٠٠٢ پشتڕاستکردەوە.<ref name="jpost1"/> م.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Israel minister feared UK arrest|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8290554.stm|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=BBC}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ژیاننامە|فەلەستین|سیاسەت}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:مسوڵمانە سوننە فەلەستینییەکان]] 5bqzh3el5br0vs1b3fo7qiwivq0tjqs 0 268058 1585935 1580609 2026-05-21T17:42:46Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:فەلەستین|فەلەستین]] 1585935 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''مەروان عەبدولکەریم عەلی عیسا''' ({{بە عەرەبی|مروان عبد الکریم علی عیسی}}; ١٩٦٥ – ١٠ی ئازاری ٢٠٢٤) چەکدارێکی فەلەستینی بوو کە جێگری فەرماندەی باڵی سەربازی [[حەماس]] [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] بوو. مەروان لە ساڵی ١٩٦٥ لە کەمپی پەنابەرانی بۆریج لە [[کەرتی غەززە]] لەدایکبووە. لە زانکۆی ئیسلامی غەززە خوێندوویەتی و بۆ یانەی بوریج یاری باسکەی دەکرد. ئامانجە وەرزشییەکانی کۆتاییان ھات دوای دەستگیرکردنی لە ساڵی ١٩٨٧ لە کاتی یەکەمین ڕاپەڕینی فەلەستین دژی داگیرکاری ئیسڕائیل بەھۆی بەشداریکردنی لە [[حەماس]]. دواتر لەلایەن [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەڵەستینی]] دەستگیر کرا لە نێوان ساڵانی ١٩٩٧ بۆ ٢٠٠٠، بەڵام دوای دووھەمین ڕاپەڕینی فەلەستین ئازاد کرا. کوڕە گەورەکەی مەروان لە ساڵی ٢٠٠٩دا کۆچی دوایی کرد، کاتێک تەمەنی نۆ ساڵان بوو، دوای ئەوەی ڕەتکرایەوە لە کەرتی غەززە بۆ وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی بچیت بۆ میسر، لەکاتێکدا کوڕێکی تری لە ساڵی ٢٠٢٣ لە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسڕائیل لە غەززە کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elections to the Hamas Political Bureau in the Gaza Strip: Overview and Significance|ناونیشان=https://www.terrorism-info.org.il/Data/articles/Art_21158/E_035_17_312810974.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Intelligence and Terrorism Information Center]]|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> بوو بە سەرکردەی قەسام لە کەمپەکانی پەنابەران لە ناوەندی کەرتی غەززە و ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لە پەرەپێدانی سیستەمی سەربازی، و ڕاپۆرتی بۆ [[محەممەد زەیف]] بەرزدەکردەوە. لە ساڵی ٢٠١٩ لە لیستی چاودێری تیرۆریستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێتی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٢٣ دانرا. مەروان ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە پلاندانانی ھێرشەکەی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠٢٣. لە ١٧ی ئازاری ٢٠٢٤، ڕاپۆرتە میدیایییەکان بڵاویان کردەوە کە لە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسڕائیل لە نوسەیرات لە کاتی جەنگی ئیسڕائیل حەماسدا کوژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٤ |سەردێڕ=Who was senior Hamas military leader Marwan Issa? |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/mena/palestine-israel/2024/03/19/who-was-senior-hamas-military-leader-marwan-issa/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٤ |وێبگە=The National |دوایین=Farag |یەکەم=Mona}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == عیسا لە ساڵی ١٩٦٥ لە کەمپی پەنابەرانی بورێیج لە [[کەرتی غەززە]] لەدایکبووە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elections to the Hamas Political Bureau in the Gaza Strip: Overview and Significance|ناونیشان=https://www.terrorism-info.org.il/Data/articles/Art_21158/E_035_17_312810974.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Intelligence and Terrorism Information Center]]|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> کە خێزانەکەی لە عەسقەلانەوە کۆچیان کردبوو دوای ئەوەی دوای دەرکرانیان کاتێک ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨ دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Farag|یەکەم=Mona|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Who was senior Hamas military leader Marwan Issa?|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/mena/palestine-israel/2024/03/19/who-was-senior-hamas-military-leader-marwan-issa/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=The National}}</ref> لە [[زانکۆی ئیسلامی غەززە]] خوێندوویەتی، و یاری باسکەی بۆ یانەی بورێج کردووە. ئاواتە وەرزشییەکانی کۆتایی ھات دوای دەستگیرکردنی لە ساڵی ١٩٨٧ لە کاتی یەکەم ڕاپەڕینی فەلەستین دژی داگیرکاری ئیسرائیل بەھۆی تێوەگلانی لەگەڵ [[حەماس]]. دواتر لە ساڵی ١٩٩٧ تا ٢٠٠٠ لەلایەن [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستینەوە]] دەستبەسەرکرا، بەڵام دوای سەرھەڵدانی ڕاپەڕینی دووەم ئازادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alshawabkeh|یەکەم=Lina|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Israel Gaza war: Who are the most prominent leaders of Hamas?|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=BBC News|زمان=en-GB}}</ref> == سەرکردایەتی لە حەماس == عیسا بوو بە سەرۆکی لیواکانی قەسام لە کەمپەکانی پەنابەران لە ناوەڕاستی کەرتی غەززە و ڕۆڵی ناوەندی لە پەرەپێدانی سیستمە سەربازییەکانیدا گێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elections to the Hamas Political Bureau in the Gaza Strip: Overview and Significance|ناونیشان=https://www.terrorism-info.org.il/Data/articles/Art_21158/E_035_17_312810974.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Intelligence and Terrorism Information Center]]|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠١٧}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.terrorism-info.org.il/Data/articles/Art_21158/E_035_17_312810974.pdf "Elections to the Hamas Political Bureau in the Gaza Strip: Overview and Significance"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. [[ناوەندی زانیاری ھەواڵگری و تیرۆر|Intelligence and Terrorism Information Center]]. 22 February 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 December</span> 2023</span>.</cite></ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Halabi|یەکەم=Einav|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=This is Marwan Issa, the wanted man likely killed by Israel|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/r1id4ntt6|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ئیش=Ynetnews|زمان=en}}</ref> دواتر عیسا یەکێک بوو لە چەکدارە داواکراوەکانی ئیسرائیل، و لە ھەوڵێکی تیرۆرکردنی ئیسرائیل ڕزگاری بوو بەڵام بە سەختی بریندار بوو، دوای بەئامانجگرتنی لە کۆبوونەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٦ کە زەیف و فەرماندە باڵاکانی دیکەی قەسام بەشدارییان تێدا دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alshawabkeh|یەکەم=Lina|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Israel Gaza war: Who are the most prominent leaders of Hamas?|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=BBC News|زمان=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAlshawabkeh2023">Alshawabkeh, Lina (17 October 2023). [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298 "Israel Gaza war: Who are the most prominent leaders of Hamas?"]. ''BBC News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 October</span> 2023</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Report: Marwan Issa to Replace Jaabri|بڵاوکەرەوە=Arutz Sheva|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/254884|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121118062930/http://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/254884|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref name="Ynetnews">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Halabi|یەکەم=Einav|سەردێڕ=Most wanted: Key Hamas figures in Israel's crosshairs|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/skedpi8fp|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=[[Ynetnews]]|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> مەروان بە دەگمەن لە بەردەم خەڵکدا دەردەکەوێت، و دەرکەوتنیشی تا ساڵی ٢٠١١ بە گشتی نەزانرا، کاتێک لە وێنەیەکدا دەرکەوت لە کاتی پێشوازییەکدا بۆ زیندانییە فەڵەستینییەکان کە ئازادکرابوون لە ئاڵوگۆڕی زیندانییەکانی [[گیلعاد شەلیت|گلاد شالیت]]. مەروان ئەندامی تیمی حەماس بوو کە دانوستان لەسەر ئاڵوگۆڕەکە دەکرد لەگەڵ [[ئەحمەد جەعبەری]]، [[ساڵح عارووری|ساڵح عاروری]]، و [[نزار عەوەزوڵڵا]]. ماڵی مەروان لە ساڵی ٢٠١٤ و ٢٠٢١ بۆمباران کرا.<ref name="Ynetnews">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Halabi|یەکەم=Einav|سەردێڕ=Most wanted: Key Hamas figures in Israel's crosshairs|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/skedpi8fp|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=[[Ynetnews]]|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> وەک دەستە ڕاستی زەیف و دووەم لە فەرماندەیی، مەروان ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە ھێرشەکەی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل لە ساڵی 2023.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alshawabkeh|یەکەم=Lina|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Israel Gaza war: Who are the most prominent leaders of Hamas?|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=BBC News|زمان=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAlshawabkeh2023">Alshawabkeh, Lina (17 October 2023). [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67103298 "Israel Gaza war: Who are the most prominent leaders of Hamas?"]. ''BBC News''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 October</span> 2023</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Halabi|یەکەم=Einav|سەردێڕ=Most wanted: Key Hamas figures in Israel's crosshairs|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/skedpi8fp|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=[[Ynetnews]]|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHalabi2023">Halabi, Einav (25 October 2023). [https://www.ynetnews.com/article/skedpi8fp "Most wanted: Key Hamas figures in Israel's crosshairs"]. ''[[ھەواڵەکان|Ynetnews]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 December</span> 2023</span>.</cite></ref> لە ماوەی [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس|جەنگی نێوان ئیسرائیل و حەماس]] لە ساڵی ٢٠٢٣، مەروان یەکێک بوو لە سێ چەکدارە داواکراوەکانی حەماس لە ئیسرائیل، لەگەڵ ڕێبەری حەماس لە غەززە [[یەحیا سینوار]] و محەممەد زەیف، کە ھەرسێکیان ئەنجومەنی سەربازی نھێنییان پێکھێنا لە سەرەوەی ئامرازی سەربازی حەماس. مەروان جێگرەوەی سینوار یان زەیف دەبێت ئەگەر یەکێکیان بکوژرێت. [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] ڕاستەوخۆ مەروانی بە ھێرشەکە بەستەوە و مەروان و زەیف لە لیستی تیرۆر لە ٨ی کانوونی یەکەمدا دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=EU adds Hamas military chiefs Mohammed Deif, Marwan Issa to terror blacklist|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/eu-adds-hamas-military-chiefs-mohammed-deif-marwan-issa-to-terror-blacklist/|ئیش=[[The Times of Israel]]|agency=AFP|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> بەپێی وتەی تامیر ھایمان، سەرۆکی پێشووی پەیمانگای ئیسرائیل بۆ لێکۆڵینەوە لە ئاسایشی نیشتمانی و سەرۆکی پێشووی بەڕێوەبەرایەتی ھەواڵگری سەربازی، عیسا ڕۆڵێکی ستراتیژی گرنگی ھەبووە لەناو ڕێکخراوەکەدا، وەک کەسایەتییەکی سەرەکی لە دەرەوە بابەتە سەربازییەکان کاری کردووە. ھایمان بە «عەقڵی ستراتیژیی بزووتنەوەی حەماس» وەسفی کرد و تیشکی خستە سەر کاریگەری عیسا وەک متمانەپێکراوێکی نزیکی یەحیا سینوار، سەرۆکی بزووتنەوەی حەماس، وەک ھێزێکی سەقامگیرکەر و ئاسانکاری بۆ پەیوەندییەکانی ناو سەرکردایەتی بزووتنەوەی حەماس.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Halabi|یەکەم=Einav|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=This is Marwan Issa, the wanted man likely killed by Israel|ناونیشان=https://www.ynetnews.com/article/r1id4ntt6|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ئیش=Ynetnews|زمان=en}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHalabi2024">Halabi, Einav (12 March 2024). [https://www.ynetnews.com/article/r1id4ntt6 "This is Marwan Issa, the wanted man likely killed by Israel"]. ''Ynetnews''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 March</span> 2024</span>.</cite></ref> مەڕوان لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ لەلایەن ئەمریکاوە وەک تیرۆریست دەستنیشانکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Executive Order 13224|ناونیشان=https://www.state.gov/executive-order-13224/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=state.gov|بڵاوکەرەوە=United States Department of State|زمان=en}}</ref> بەرا کوڕە گەورەکەی عیسا لە ساڵی ٢٠٠٩ لە تەمەنی نۆ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، دوای ئەوەی ڕەتکرایەوە لە کەرتی غەززەوە بۆ چارەسەری پزیشکی بچێتە میسر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Farag|یەکەم=Mona|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Who was senior Hamas military leader Marwan Issa?|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/mena/palestine-israel/2024/03/19/who-was-senior-hamas-military-leader-marwan-issa/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=The National}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFFarag2024">Farag, Mona (18 March 2024). [https://www.thenationalnews.com/mena/palestine-israel/2024/03/19/who-was-senior-hamas-military-leader-marwan-issa/ "Who was senior Hamas military leader Marwan Issa?"]. ''The National''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">19 March</span> 2024</span>.</cite></ref> کوڕێکی دیکە بەناوی محەممەد لە ساڵی ٢٠٢٣ لە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە لە کاتی شەڕی حەماسدا کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Son of Hamas leader Marwan Issa killed in IDF strike|ناونیشان=https://www.jpost.com/breaking-news/article-779884|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=The Jerusalem Post}}</ref> === مردن === لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٤، ئیسرائیل بە ئامانجگرتنی دامەزراوەیەکی ژێرزەمینیی لە نوسەیرات لە ناوەڕاستی غەززە ڕاگەیاند، کە عیسا بەکاری دەھێنێت، گرتە ڤیدیۆیییەکانی ھێرشەکەی پەخش کرد و ئاماژەی بەوەدا کە ھێشتا ئەنجامەکانی شیکارییان بۆ دەکرێت. دەگوترێ لە تەقینەوەکەدا پێنج فەلەستینی کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian|یەکەم=Emanuel|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=IDF airs footage of strike on Hamas's No. 3, but says still unclear if he was killed|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/idf-airs-footage-of-strike-on-hamass-no-3-but-says-still-unclear-if-he-was-killed/|وێبگە=[[The Times of Israel]]}}</ref> بزووتنەوەی حەماس کە لە کاتی شەڕدا زۆر لەبارەی سەرکردە باڵا سەربازییەکانی خۆی ئاشکرا نەکردبوو، دەستبەجێ وەڵامی نەدایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rasgon|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Israel Says It Targeted Marwan Issa, a Top Hamas Leader in Gaza|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/03/11/world/middleeast/israel-strike-marwan-issa-hamas.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref> لە ١٧ی ئازاری ٢٠٢٤دا بڵاوکرایەوە کە حەماس بە تایبەتی پشتڕاستی کردەوە کە عیسا لە ھێرشەکەدا کوژراوە. لە کاتی کوشتنیدا، عیسا بەرزترین پلەی فەرماندەی حەماس بوو کە لەو شەڕەدا کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rasgon|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Israel Says It Targeted Marwan Issa, a Top Hamas Leader in Gaza|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2024/03/11/world/middleeast/israel-strike-marwan-issa-hamas.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٤|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRasgon2024">Rasgon, Adam (11 March 2024). [https://www.nytimes.com/2024/03/11/world/middleeast/israel-strike-marwan-issa-hamas.html "Israel Says It Targeted Marwan Issa, a Top Hamas Leader in Gaza"]. ''The New York Times''. [[ژمارەی زنجیرەی پێوانەی نیودەوڵەتی|ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0362-4331 0362-4331]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 March</span> 2024</span>.</cite></ref> بەپێی زانیارییەکان، [[بێنیامین نێتانیاھو|بنیامین ناتانیاھۆ]]، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، ئەو ھەواڵەی بە «دەستکەوتێکی گەورە بۆ ئیسرائیل» ناوبردووە و ڕای گەیاندووە «ھەموویان دەمرن، دەگەینە ھەموویان».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Reports: Ministers told signs point to successful hit on Hamas number 3 Marwan Issa|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/reports-ministers-told-signs-point-to-successful-hit-on-hamas-number-3-marwan-issa/|وێبگە=[[The Times of Israel]]}}</ref> لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤، [[جەیک سولیڤان]]، ڕاوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی کۆشکی سپی، مردنی عیسای پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=US confirms Israel killed Hamas no 3 Marwan Issa|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/us-confirms-israel-killed-hamas-no-3-marwan-issa/|ئیش=[[The Times of Israel]]|یەکەم=Jacob|دوایین=Magid|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] بە فەرمی کوژرانی عیسایان پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fabian|یەکەم=Emanuel|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=IDF confirms: Top Hamas commander Marwan Issa killed in airstrike earlier this month|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-top-hamas-commander-marwan-issa-killed-in-airstrike-earlier-this-month/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=The Times of Israel}}</ref> == سەچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تد|ژیاننامە|فەلەستین|سیاسەت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] sccu3ej8gqar7yedkx4zkr8wix1shz8 0 268064 1585920 1584267 2026-05-21T17:17:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:فەلەستین|فەلەستین]] و [[دەروازە:ئیسرائیل|ئیسرائیل]] 1585920 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''یەحیا عەبدوللەتیف عەیاش''' ({{بە عەرەبی|يحيى عياش}}؛ ٦ی ئازاری ١٩٦٦ – ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦) سەرۆکی بۆمبڕێژکەری [[حەماس]] بووە و سەرۆکی کەتیبەی [[کەناری ڕۆژاوا]]ی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] بوو. بەو پێگەیە نازناوی «'''ئەندازیار'''» ({{بە عەرەبی|المهندس}}) لەسەر عەیاش داندرا. عەیاش شانازیی بە پێشخستنی تەکنیکەکانی تەقینەوەی خۆکوژی لە [[ململانێی فەلەستین و ئیسرائیل|ململانێی ئیسرائیل و فەلەستین]] دەکات. ئەو بۆردومانانەی کە ڕێکخرابوو نزیکەی ٩٠ ئیسرائیلی کوژران کە زۆربەیان خەڵکی مەدەنی بوون.<ref>{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ لەلایەن [[شاباک]] تیرۆر کرا.<ref>Former Shin Bet director Carmi Gillon confirmed the story in the documentary ''The Gatekeepers''.</ref> عەیاش لەلایەن کۆمەڵگە ناوخۆیییە فەلەستینییەکانەوە ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت کە بۆ ڕێزلێنان لێی لە شەقام و ناوچە ناوخۆیییەکانی دیکەیان ناوی ئەویان لێناوە.<ref name="Katz, 260">{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref><ref name="itic">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=The Palestinian Authority still allows and even encourages shaheeds to be turned into role models|ناونیشان=http://www.terrorism-info.org.il/malam_multimedia/English/eng_n/html/pa_e005.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511073735/http://www.terrorism-info.org.il/malam_multimedia/English/eng_n/html/pa_e005.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Intelligence and Terrorism Information Center}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511073735/http://www.terrorism-info.org.il/malam_multimedia/English/eng_n/html/pa_e005.htm |date=١١ی ئایاری ٢٠١١ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goldberg|یەکەم=J.J.|authorlink=J.J. Goldberg|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=The Problem With Netanyahu's Response to Jewish Terror|ناونیشان=http://forward.com/opinion/318420/the-problem-with-netanyahus-response-to-jewish-terror/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The Forward]]}}</ref> ھەروەھا ناوی ئەو موشەکی عەیاش-٢٥٠ بووە کە لەلایەن [[حەماس|حەماسەوە]] بەرھەم ھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Hamas makes unverified claim it's using new rocket that can hit all of Israel|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/hamas-makes-unverified-claim-its-using-new-rocket-that-can-hit-all-of-israel|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The Times of Israel]]}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == عەیاش لە ٦ی ئازاری ١٩٦٦ لە ڕافات لەدایکبووە، گەورەی سێ برایە. وەک منداڵێک، خەڵاتێکی وەرگرت لە متمانەی ئیسلامی بۆ بەھرەکەی لە [[حافیز قورئان|لەبەرکردنی قورئان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Van Tuyll|یەکەم=Frederik|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=The emergence of the Islamic trust|journal=Trusts and Trustees|بەرگ=١٢|issue=9|پەڕەکان=٧–٩|doi=10.1093/tandt/ttl009|وتەگێڕانەوە=The Islamic trust, governed by both the laws of the jurisdiction under which it is written and by Shari'ah law, has become a popular financial and devolution planning vehicle for assets held by Muslims.}}</ref> عەیاش لە تەمەنی لاویدا خولیای چاککردنەوەی [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] بووە. دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٨٥، لە ساڵی ١٩٨٧ چووەتە زانکۆی بیرزەیت. لە ساڵی ١٩٩١ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانستی ئەندازیاری کارەبا وەرگرتووە.<ref>{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> عەیاش کە بە «خوێندەوار و پڕ وزە و قسە نەرم» وەسف دەکرێت، لە خێزانێکی تاڕادەیەک دەوڵەمەندەوە ھاتووە. ھاوسەرگیری کردبوو و یەک منداڵی ھەبوو. بەنیازی ئەوە بوو لە [[ئوردن]] [[ماستەر|بڕوانامەی ماستەر]] بخوێنێت، بەڵام ھەر زوو دوای ئەوەی ڤیزەی خوێندکاری ڕەتکرایەوە، پەیوەندی بە حەماسەوە کرد.<ref name="Rosalerp36">{{Harvard citation no brackets|Rosaler|2003}}</ref> == حەماس == ئایاش بۆمبەکانی دروست کرد کە لە ژمارەیەک ھێرشی خۆکوژی حەماس بەکارھاتوون: بۆمبارانەکەی مەھۆلا جۆنکشن، کۆمەڵکوژیی پاسی ئەفۆلا، کۆمەڵکوژی وێستگەی ناوەندی حەیدرا کۆمەڵکوژەکەی پاسی ٥ی تێل ئاڤیڤ، بۆمبارانکردنی پاسی ٣٦ی ئێگید، بۆمبارانی پاسی ڕامات گان ٢٠ و بۆمبارانکاریی پاسی ٢٦ی ئۆرشەلیم. وەک بەشێک لە ھاوپەیمانییەکی ستراتیژی لەنێوان حەماس و [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]] ئایاش بۆمبەکانی جەنگی ئیسلامیی دروست کرد لە کۆمەڵکوژیی بێیت لید.<ref>Katz 2002, pg. 77, (Bet El), pp. 106–109 (Afula and Hadera), pg. 147 (#5 bus), pg. 167 (Biet Lid), pg. 191 (#20 bus), pg. 197 (#26 bus).</ref> عەیاش نەیتوانی TNT و تەقەمەنی بەرزی دیکە لە ناوچەکانی فەلەستین بەدەستبھێنێت، بەرھەمە ماڵییەکانی بەکارھێنا کە بە ئاسانی دەستدەکەوێت وەک تێکەڵەیەک لە ئەسیتۆن و پاککەرەوە. کاتێک ئەم ماددانە یەکدەگرن، ئەسیتۆن پەرۆکساید دروست دەکەن، کە تەقەمەنییەکە بە «دایکی شەیتان» ناسراوە بەھۆی ناسەقامگیرییەوە.<ref name="algemeiner">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Eichler|یەکەم=Gabriel|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Inside Israel's Hunt for Arch Terrorists: How Shin Bet Always Gets Its Man|ناونیشان=https://www.algemeiner.com/2012/11/21/inside-israels-hunt-for-arch-terrorists-how-shin-bet-always-gets-its-man/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Algemeiner Journal]]|زمان=en-US}}</ref> عەیاش دوای ھەوڵێکی شکستخواردووی بۆردومانکردن لە شاری ڕامەت ئەفعال ھاتە بەرچاوی ھێزە ئەمنییەکانی ئیسرائیل. دوای ڕاوکردنی خێرا، سێ خۆکوژی حەماس لەلایەن پۆلیسەوە دەستگیرکران. کاتێک پۆلیس ئۆتۆمبێلەکەیان پشکنی، بینییان کە بە بۆمبێک ساختە کراوە- پێنج {{Convert|12|kg}} تانکی بەنزین کە تا توانای خۆیان پڕکراونەتەوە، بەستراوەتەوە بە تەقێنەرێکی بنەمای ئەسیتۆن پەرۆکساید. دوای چۆڵکردنی ناوچەکە، ساپەرەکان ڕۆبۆتێکیان بەکارھێنا کە دەمانچەیەکی چەکداری تێدابوو بۆ تەقەکردن لە تەقێنەرەکە بە ھیوای پووچەڵکردنەوەی بەڵام تەقییەوە و تەقینەوەیەکی گەورەی لێکەوتەوە. لێکۆڵەرانی پۆلیس دەڵێن، ئەگەر ئەمە لە ناوچەیەکی قەرەباڵغدا ڕوویدابا، سەدان کەس دەکوژران.<ref name="algemeiner"/> لەژێر لێپرسینەوەدا ئەو سێ بۆمبڕێژکەرە ناسنامەی عەیاشیان ئاشکرا کرد.<ref>{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> == تیرۆرکردن == دوای تیرۆرکردنی [[ئیسحاق ڕابین]]، [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]] دەستی کرد بە ھاوکاری نزیکتر لەگەڵ شین بێت.<ref>{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref><ref name="algemeiner"/> بەتوانای شین زانیویەتی عەیاش زۆرجار شەوەکەی لە ماڵی ئوسامە حەمەد، ھاوڕێیەکی منداڵی و کامیل حەمەد، مامی بە ناوی دەسەڵاتدارانی غەززە، لە [[غەززە|شاری غەززە]] بەسەر دەبرد.<ref>{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٩٥ کامیل حەمەد لەگەڵ کارمەندانی شین بێت کۆبووەوە و داوای پارە و ناسنامەی ئیسرائیلی بۆ خۆی و ھاوسەرەکانی کرد. دوای ئەوەی ھەڕەشەی ئاگادارکردنەوەیان لەسەری کرد، ئەویش ڕازی بوو ھاوکاری بکات. بریکارەکانی شین بێت مۆبایلێکیان پێدا و پێیان وت کە مۆبایلەکە باگ کراوە بۆ ئەوەی بتوانن گوێ لە گفتوگۆکانی بگرن.<ref>Katz 2002, pp. 251–252.</ref> پێیان نەوتووە کە ١٥ دانەشی تێدایە گرام تەقەمەنی RDX.<ref name="Katz, 260">{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> حەمەد مۆبایلەکەی دا بە ئوسامەی کوڕەزای، دەیزانی عەیاش بە بەردەوامی مۆبایلەکانی ئوسامە بەکاردەھێنێت.<ref>{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> کاتژمێر ٠٨:٠٠ی ٥ی ١ی ١٩٩٦ باوکی عەیاش تەلەفۆنی بۆ کرد و عەیاش وەڵامی دایەوە. لە ئاسمانەوە فڕۆکەیەکی ئیسرائیلی گفتوگۆکانی ئەوانی ھەڵگرت و گواستەوە بۆ بنکەیەکی فەرماندەیی ئیسرائیل. کاتێک بە تەلەفۆن پشتڕاستکرایەوە کە عەیاش بوو، شین بێت لە دوورەوە تەقاندەوە و دەستبەجێ کوشتی.<ref name="Katz, 260">{{Harvard citation no brackets|Katz|2002}}</ref> ئەو کاتە لە [[بێت لاھیا]] بوو.<ref name="NYTimes">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schmemann|یەکەم=Serge|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|سەردێڕ=Palestinian Believed to Be Bombing Mastermind Is Killed|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1996/01/06/world/palestinian-believed-to-be-bombing-mastermind-is-killed.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=New York Times}}</ref> ئیسرائیل سیاسەتێکی ھەیە کە ھەرگیز بەشداریی خۆی لە کوشتنی بە ئامانجدا پشتڕاست ناکاتەوە یان ڕەتی ناکاتەوە. بەپێی ئەم سیاسەتە ئیسرائیل ڕۆڵی خۆی لە کوشتنی عەیاش پشتڕاست نەکردەوە و ڕەتی نەکردەوە، ئەمەش بووە ھۆی دەنگۆ و قسە و باس لەسەر ڕادەی دەستوەردانی ئیسرائیل.<ref name="NYTimes"/> لە ساڵی ٢٠١٢ کارمی گیلۆن دەرھێنەری پێشووی فیلمی Shin Bet لە فیلمی دیکۆمێنتاریی ''The Gatekeepers'' چیرۆکەکەی پشتڕاستکردەوە. کامیل حەمەد دیارنەما و دەنگۆی ئەوە ھەیە کە یەک ملیۆن دۆلاری ئەمریکی و پاسپۆرتێکی ساختە و ڤیزەی بۆ ئەمریکا وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=How the phone bomb was set up|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/how-the-phone-bomb-was-set-up-1323096.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140421081912/https://www.independent.co.uk/news/world/how-the-phone-bomb-was-set-up-1323096.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٤|ئیش=The Independent|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|یەکەم=Patrick|دوایین=Cockburn}}</ref> === دوای ئەوە === دوای مردنی عەیاش، چوار تەقینەوەی خۆکوژی لە مانگەکانی شوبات و ئازاری ١٩٩٦دا حەفتا و ھەشت ئیسرائیلی کوژران.<ref name="Rubin135">Rubin 1999, pg. 135.</ref> یەکەمیان دوای ماوەیەکی کەم لە کۆتایی ھاتنی ماوەی ٤٠ ڕۆژەی ماتەمینی بۆ عەیاش ڕوویدا و ئەو شانەی کە بەرپرسیارێتی خۆی لە ئەستۆ گرتبوو، خۆی بە "موریدەکانی شەھید یەحیا عەیاش" ناوبرد، و ڕای گەیاند کە ئەوە ھێرشێکی تۆڵەسەندنەوە بووە لە تیرۆرکردنی. خزمەتگوزارییە ئەمنییەکانی ئیسرائیل کە دواتر لێکۆڵینەوەیان لە یەکێک لە ڕێکخەرانی ھێرشەکان کرد و وتیان کە لەلایەن گرووپێکی لاوەکی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی قەسامەوە]] ئەنجامدراون، و کە، "ئەو ھێرشانە بە ئەگەرێکی زۆرەوە کاردانەوەی ڕاستەوخۆ بووبێت بەرامبەر بە تیرۆرکردنی عەیاش”.<ref name="Gunningp210">{{Harvard citation no brackets|Gunning|2008}}</ref> == میرات == ''ڕۆژنامەی میلیتان'' کە ھەفتەنامەیەکی نێودەوڵەتی [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستییە]]، بڵاوی کردەوە «١٠٠ ھەزار فەلەستینی… بەشدارییان لە پرسەکەدا کردووە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wagner|یەکەم=Candace|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|سەردێڕ=Gaza: 100,000 Palestinians Protest Assassination|ناونیشان=http://www.themilitant.com/1996/603/603_19.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The Militant]]}}</ref> [[یاسر عەرەفات]] سەرۆکی [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین]] سەرەخۆشی لە سەرکردەکانی حەماس کرد. عەرەفات لە وتارێکدا ھەر زوو دوای مردنەکەی، ستایشی عەیاشی بە شەھید کرد و ئیسرائیلی بە ھۆکاری تیرۆرکردنی زانی.<ref name="Rubin135">Rubin 1999, pg. 135.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Greenberg|یەکەم=Joel|سەردێڕ=Arafat Accuses Israel of Killing a Palestinian Bomb-Maker|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1996/01/08/world/arafat-accuses-israel-of-killing-a-palestinian-bomb-maker.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٠، کەناڵی ١٠ ی ئیسرائیل بڵاوی کردەوە، دەسەڵاتی فەلەستین شەقامێکی شاری ڕامەڵڵای بە ناوی عەیاشەوە ناوناوە. کۆمەڵگەی سەرۆکایەتی داھاتووی PA لەسەر شەقامەکە دروست دەکرێت. تەنھا چەند ھەفتەیەک پێشتر گۆڕەپانێک لە شاری ڕامەڵڵا ناوی ئەو چەکدارە فەلەستینییە دالال موغرابی ناونرا کە لە ساڵی ١٩٧٨دا کۆمەڵکوژییەکەی ڕێگای کەنار دەریاکانی دەرھێنەری بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israel slams naming of Ramallah street after arch-terrorist|یەکەم=Herb|دوایین=Keinon|ئیش=The Jerusalem Post|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=172631|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100413170344/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=172631|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرچاوەکانی PA ئاماژەیان بەوەشکردووە، PA بەنیازی ئەوە نەبووە شەقامەکە بە ناوی عەیاشەوە بنێت. شارەوانی ڕامەڵڵا ڕای گەیاندووە کە ناوی شەقامەکە لە کۆتایییەکانی ساڵانی نەوەدەکاندا ھەڵبژێردرابوو دوای ماوەیەکی کەم لە مردنی عەیاش.<ref name="itic"/> لە بەرامبەردا ئیسرائیل، ئەمریکا و کەنەدا دەسەڵاتی فەلەستینیان شەرمەزار کرد.<ref name="mfa">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Israel condemns the naming of a street in Ramallah after terrorist Yehiye Ayash|ناونیشان=http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Palestinian_incitement/Israel_condemns_naming_street_after_terrorist_7_Apr_2010|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121012084319/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian_incitement/Israel_condemns_naming_street_after_terrorist_7_Apr_2010|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Israeli Ministry of Foreign Affairs}}</ref><ref name="state">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Daily Press Briefing|ناونیشان=https://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2010/4/139894.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100412120457/http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2010/4/139894.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=U.S. Department of State}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Canada condemns decision to name PA building after terrorist|agency=AFP|ئیش=YnetNews|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3873490,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> نووسینگەی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بە «شکۆمەندییەکی تووڕەیی تیرۆر لەلایەن دەسەڵاتی فەلەستینەوە»<ref name="mfa"/> لەقەڵەمدا لەکاتێکدا وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڕای گەیاند "ئێمە بە توندی شکۆمەندکردنی تیرۆریستانیش ئیدانە دەکەین. ڕێزگرتن لەو تیرۆریستانە کە خەڵکی مەدەنی بێتاوانیان کوشتووە یان بە لێدوانی فەرمی یان… بە تەرخانکردنی شوێنە گشتییەکان ئازاری ھەوڵەکانی ئاشتی دەدات و دەبێت کۆتایی پێبێت”.<ref name="state"/> پێشتر PA ناوی شەقامەکانی لە جێنین<ref name="itic"/> و بێت لاھیا و ھەروەھا گۆڕەپانەکانی ئەریحا بۆ ڕێزلێنان لە عەیاش ناونابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Abbas' PA Again Honors Terrorist Who Murdered Israelis|ناونیشان=http://www.zoa.org/sitedocuments/pressrelease_view.asp?pressreleaseID=718|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110605110242/http://www.zoa.org/sitedocuments/pressrelease_view.asp?pressreleaseID=718|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Zionist Organization of America}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605110242/http://www.zoa.org/sitedocuments/pressrelease_view.asp?pressreleaseID=718 |date= ٥ی حوزەیرانی ٢٠١١ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == کتێبنامە == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunning|یەکەم=Jeroen|سەردێڕ=Hamas in politics: democracy, religion, violence|ناونیشان=https://archive.org/details/hamasinpoliticsd0000gunn|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٧٠٠٤٤-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Katz|یەکەم=Samuel|سەردێڕ=The Hunt for the Engineer|ناونیشان=https://archive.org/details/huntforengineerh0000katz|بڵاوکەرەوە=[[Lyons Press]]|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=١-٥٨٥٧٤-٧٤٩-١|بەستەری نووسەر=Samuel M. Katz}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rosaler|یەکەم=Maxine|سەردێڕ=Hamas: Palestinian Terrorists|ناونیشان=https://archive.org/details/hamaspalestinian0000rosa|بڵاوکەرەوە=The Rosen Publishing Group|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٣٩-٣٨٢٠-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rubin|یەکەم=Barry|ناونیشان=https://archive.org/details/transformationof00rubi|سەردێڕ=The Transformation of Palestinian Politics: From Revolution to State-Building|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٦٧٤-٠٠٠٧١-٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تد|ژیاننامە|شەڕ|سیاسەت|فەلەستین|ئیسرائیل|ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Yahya Ayyash}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|ئیسلام|فەلەستین|ئیسرائیل}} [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:فەلەستینییە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکان لە فەلەستین]] cp1ah5gja15vu9rwlmvguzph9sj6k4p 0 268072 1585951 1479557 2026-05-21T18:59:14Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585951 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ڕاپەڕینی یەکەم''' ({{بە عەرەبی|الانتفاضة الأولى}})، کە بە '''ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستینی'''<ref name="Alimi2006_1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eitan Alimi|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FRSVtzxH_10C&pg=PA1|سەردێڕ=Israeli Politics and the First Palestinian Intifada: Political Opportunities, Framing Processes and Contentious Politics|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠٣-٩٦١٢٦-١|پەڕە=١}}</ref> یان '''ڕاپەڕینی بەرد''' ناسراوە، زنجیرەیەکی بەردەوامی ناڕەزایەتی، کردەوەی خۆپیشاندانی مەدەنی و ئاژاوەگێڕییەکان بوو کە لەلایەن [[فەلەستینییەکان|فەلەستینییەکانەوە]] لە [[کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە|ناوچە فەلەستینییەکانی]] داگیرکراوی ئیسرائیل و [[ئیسرائیل]] ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Intifada begins on Gaza Strip|ناونیشان=https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=HISTORY|زمان=en}}</ref> پاڵنەرەکەی بێزاری بەکۆمەڵی فەلەستینییەکان بوو لە داگیرکارییە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە [[کەناری ڕۆژاوا]] و [[کەرتی غەززە]]، لەکاتێکدا نزیک بووەوە لە بیست ساڵ، کە لە دوای [[جەنگی ١٩٦٧|شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٦٧]] دەستی پێکردبوو.<ref name="LockmanBeinin1989_5">[[First Intifada#LockmanBeinin1989|Lockman; Beinin (1989)]], p. &nbsp;[https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC&pg=PA5 5.]</ref> ڕاپەڕینەکە لە کانوونی دووەمی ١٩٨٧ تا [[کۆنفرانسی مەدرید ١٩٩١|کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١]] بەردەوام بوو، ھەرچەندە ھەندێک سەرچاوەی مێژووی کۆتایی ھاتنی بۆ ساڵی ١٩٩٣ دەگێڕنەوە، لەگەڵ واژووکردنی [[ڕێککەوتنی ئۆسلۆ|ڕێککەوتننامەکانی ئۆسلۆ]]. ڕاپەڕین لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧ دەستیپێکرد،<ref name="EdSaid">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edward Said|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC&pg=PA5|سەردێڕ=Intifada: The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation|بڵاوکەرەوە=South End Press|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٦٠٨-٣٦٣-٩|پەڕەکان=٥–٢٢}}</ref> لە کەمپی پەنابەرانی جەبالیا دوای ئەوەی شۆفێرێکی بارھەڵگری ئیسرائیلی لەگەڵ ئۆتۆمبێلێکی مەدەنی پێکدادا و چوار کرێکاری فەلەستینی کوژران، کە سێیان خەڵکی کەمپی پەنابەرانی جەبالیا بوون.<ref name="OmerMan2001">Michael Omer-Man [http://www.jpost.com/Features/In-Thespotlight/The-accident-that-sparked-an-Intifada The accident that sparked an Intifada], 12/04/2011</ref> فەلەستینییەکان تۆمەتباریان کردن کە پێکدادانەکە وەڵامێکی بە ئەنقەست بوو بۆ کوشتنی ئیسرائیلییەک لە غەززە چەند ڕۆژێک پێشتر.<ref>David McDowall,''Palestine and Israel: The Uprising and Beyond'', University of California Press, 1989 p. 1</ref> ئیسرائیل ڕەتیکردەوە کە پێکدادانەکە بە مەبەست یان ھەماھەنگی بووبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=The accident that sparked an Intifada|ناونیشان=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com}}</ref> وەڵامدانەوەی فەلەستینییەکان بە ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانی مەدەنی و توندوتیژی تایبەتمەند بوو.<ref>Ruth Margolies Beitler, [https://books.google.com/books?id=FVd5dJGBYMsC&pg=PR11 ''The Path to Mass Rebellion: An Analysis of Two Intifadas''], Lexington Books, 2004 p.xi.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lustick|یەکەم=Ian S.|ڕێکەوت=١٩٩٣|editor-last=Brynen|editor-first=Rex|editor2-last=Hiltermann|editor2-first=Joost R.|editor3-last=Hudson|editor3-first=Michael C.|editor4-last=Hunter|editor4-first=F. Robert|editor5-last=Lockman|editor5-first=Zachary|editor6-last=Beinin|editor6-first=Joel|editor7-last=McDowall|editor7-first=David|editor8-last=Nassar|editor8-first=Jamal R.|editor9-last=Heacock|editor9-first=Roger|سەردێڕ=Writing the Intifada: Collective Action in the Occupied Territories|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_world-politics_1993-07_45_4/page/560|journal=World Politics|بەرگ=٤٥|issue=4|پەڕەکان=٥٦٠–٥٩٤|doi=10.2307/2950709|issn=0043-8871|jstor=2950709}}</ref> نووسین لەسەر دیوار، دانانی بەربەست،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC NEWS|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|وێبگە=news.bbc.co.uk}}</ref><ref>Walid Salem, 'Human Security from Below: Palestinian Citizens Protection Strategies, 1988–2005,' in Monica den Boer, Jaap de Wilde (eds.), ''The Viability of Human Security,''Amsterdam University Press, 2008 pp. 179–201 p. 190.</ref> و بەرد ھاویشتن و [[کۆکتێلی مۆلۆتۆڤ]] بەسەر سوپای ئیسرائیل و ژێرخانەکەی لەناو کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززەدا ھەبوو. ئەمانە پێچەوانەی ھەوڵە مەدەنییەکان بوون لەوانە مانگرتنی گشتی، بایکۆتی دامەزراوەکانی ئیدارەی مەدەنی ئیسرائیل لە [[کەرتی غەززە]] و [[کەناری ڕۆژاوا]]، بایکۆتێکی ئابووری پێکھاتبوو لە ڕەتکردنەوەی کارکردن لە شارۆچکەکانی ئیسرائیل لەسەر بەرھەمە ئیسرائیلییەکان، ڕەتکردنەوەی باج، و ڕەتکردنەوەی لێخوڕینی ئۆتۆمبێلی فەلەستینی بە مۆڵەتی ئیسرائیلییەوە. ئیسرائیل لە وەڵامدا نزیکەی ٨٠ ھەزار سەربازی جێگیر کرد. ڕێوشوێنی بەرپەرچدانەوەی ئیسرائیل کە لە سەرەتادا بەکارھێنانی گوللەی ڕاستەوخۆی زۆرجار لە حاڵەتەکانی ئاژاوەگێڕیدا لەخۆدەگرت، لەلایەن [[ڕوانگەی مافەکانی مرۆڤ|ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤەوە]] ڕەخنەی لێگیرا و بە ناپێویست دەزانرێت، ئەمە جگە لە بەکارھێنانی زۆری ھێزی کوشندە لەلایەن ئیسرائیلەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Israeli Army and the Intifada – Policies that Contribute to the Killings|ناونیشان=https://www.hrw.org/legacy/campaigns/israel/intifada-intro.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=www.hrw.org}}</ref> لە ١٣ مانگی یەکەمدا ٣٣٢ فەلەستینی و ١٢ ئیسرائیلی کوژراون.<ref name="Cronin">Audrey Kurth Cronin 'Endless wars and no surrender,' in Holger Afflerbach, Hew Strachan (eds.) [https://books.google.com/books?id=gh6VIodYxNMC&pg=PA426 ''How Fighting Ends: A History of Surrender,''] Oxford University Press 2012 pp. 417–433 p. 426.</ref><ref name="pearlman">Wendy Pearlman, ''Violence, Nonviolence, and the Palestinian National Movement,''Cambridge University Press 2011, [https://books.google.com/books?id=5Rn3CgDAymEC&pg=PG114 p. 114].</ref> پاشان وێنەی سەربازەکان کە بە چەقۆ لە ھەرزەکاران دەدەن، بووە ھۆی بەکارھێنانی فیشەکی پلاستیکی نیمچە کوشندە.<ref name="Cronin"/> لە ماوەی تەواوی ئەو ڕاپەڕینە شەش ساڵییەدا، سوپای ئیسرائیل لانیکەم ١٠٨٧ فەلەستینی کوشت کە ٢٤٠ کەسیان منداڵ بوون.<ref name="BTF">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fatalities in the first Intifada|ناونیشان=https://www.btselem.org/statistics/first_intifada_tables|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=B'tselem}}</ref> لە نێو ئیسرائیلییەکان، ١٠٠ مەدەنی و ٦٠ سەربازی ئیسرائیلی کوژراون،<ref name="btsestat">[http://www.btselem.org/english/statistics/first_Intifada_Tables.asp B'Tselem] Statistics; Fatalities in the first Intifada.</ref> زۆرجار لەلایەن چەکدارانی دەرەوەی کۆنترۆڵی UNLU ی ڕاپەڕین،<ref name="FaberKaldor">Mient Jan Faber, Mary Kaldor, 'The deterioration of human security in Palestine,' in Mary Martin, Mary Kaldor (eds.) [https://books.google.com/books?id=sHOMAgAAQBAJ&pg=PA101 ''The European Union and Human Security: External Interventions and Missions''], Routledge, 2009 pp. 95–111.</ref> و زیاتر لە ١٤٠٠ مەدەنی ئیسرائیلی و ١٧٠٠ سەرباز بریندار بوون.<ref>'Intifada,' in David Seddon, (ed.)''A Political and Economic Dictionary of the Middle East'', Taylor & Francis 2004, p. 284.</ref> ھەروەھا توندوتیژی نێوان فەلەستینەکان تایبەتمەندییەکی بەرچاوی ڕاپەڕین بوو، لەگەڵ لەسێدارەدانی بەربڵاوی نزیکەی ٨٢٢ فەلەستینی کە وەک ھاوکارێکی گوماناوی ئیسرائیل کوژران (١٩٨٨-نیسانی ١٩٩٤).<ref>[[Human Rights Watch]], ''Israel, the Occupied West Bank and Gaza Strip, and the Palestinian Authority Territories'', November, 2001.</ref> لەو کاتەدا ئیسرائیل زانیاری لە نزیکەی ١٨ ھەزار فەلەستینی وەرگرتووە کە سازشیان لەسەر کراوە،<ref name="Pal">Amitabh Pal, [https://books.google.com/books?id=UF79Qxid7YkC&pg=PA191 ''"Islam" Means Peace: Understanding the Muslim Principle of Nonviolence Today''], ABC-CLIO, 2011 p. 191.</ref> ھەرچەندە کەمتر لە نیوەیان ھیچ پەیوەندییەکی سەلمێنراویان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل نەبووە.<ref name="LockmanBeinin1989_38">[[First Intifada#LockmanBeinin1989|Lockman; Beinin (1989)]], p. &nbsp;</ref> ڕاپەڕینی دووەمی دواتر لە ئەیلوولی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٥ ڕوویدا. [[پەڕگە:Intifada_erase_slogan.jpg|وێنۆک| سەربازێکی ئیسرائیل لە کاتی یەکەم ڕاپەڕین داوا لە دانیشتوویەکی جەبالیا دەکات دروشمێک لەسەر دیوارێک بسڕێتەوە.]] [[پەڕگە:TireNail1-2.jpg|وێنۆک| ئامێرێکی تایبەت بە کونکردنی تایەکان (زاراوەیەکی زەق 'Ninja') کە پێکھاتووە لە بزمارێکی ئاسن کە دەخرێتە ناو دیسکێکی لاستیکییەوە (لە تایەی بەکارھێنراوەوە). زۆرێک لەو چەکە کاتییانە لە سەردەمی ئینتیفادەی یەکەمدا لەلایەن فەلەستینییەکانەوە لەسەر ڕێگا سەرەکییەکانی ناوچە داگیرکراوەکانی [[کەناری ڕۆژاوا]] بڵاوکرانەوە.]] [[پەڕگە:Arton8011.jpg|وێنۆک| بەربەستەکان لە سەردەمی ڕاپەڕیندا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == کتێبنامە == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ackerman |یەکەم١=Peter |دوایین٢=DuVall |یەکەم٢=Jack |ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=A Force More Powerful: A Century of Nonviolent Conflict |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Palgrave |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٤٠٥٠-٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OVtKS9DCN0kC |ref=AckermanDuVall2000}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alimi |یەکەم=Eitan Y. |سەردێڕ=Israeli Politics and the First Palestinian Intifada |بڵاوکەرەوە=Routledge |شوێن=Abingdon |ساڵ=٢٠٠٦|edition=2007 hardback |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٨٥٦٠-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FRSVtzxH_10C |ref=Alimi2006}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aronson |یەکەم=Geoffrey |سەردێڕ=Israel, Palestinians, and the Intifada: Creating Facts on the West Bank |بڵاوکەرەوە=Kegan Paul International |شوێن=London |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٣-٠٣٣٦-٣|ناونیشان=https://archive.org/details/israelpalestinia00aron}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berman|یەکەم=Eli|بەستەری نووسەر=Eli Berman|سەردێڕ=Radical, Religious, and Violent: The New Economics of Terrorism|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=R7jvDS3OiAUC|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=MIT Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٦٢-٢٥٨٠٠-٥|پەڕە=٣١٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Finkelstein |یەکەم=Norman |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=The Rise and Fall of Palestine: A Personal Account of the Intifada Years |شوێن=Minnesota |بڵاوکەرەوە=University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٦-٢٨٥٨-٢|ref=Finkelstein1996}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hiltermann |یەکەم=Joost R. |ساڵ=١٩٩١|سەردێڕ=Behind the Intifada: Labor and Women's Movements in the Occupied Territories |edition=1993 reprint |شوێن=Princeton, N.J |بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-٠٧٨٦٩-٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=m2fdWT3CuyQC |ref=Hiltermann1991}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=King |یەکەم=Mary Elizabeth |سەردێڕ=A Quiet Revolution: The First Palestinian Intifada and Nonviolent Resistance |بڵاوکەرەوە=Nation Books |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٠٢٥-٨٠٢-٥|ناونیشان=https://archive.org/details/quietrevolutionf0000king}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Lockman |editor1-first=Zachary |editor2-last=Beinin |editor2-first=Joel |editor2-link=Joel Beinin |سەردێڕ=Intifada: The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation |بڵاوکەرەوە=South End Press |شوێن=Cambridge, MA |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٦٠٨-٣٦٣-٩|ناونیشان=https://archive.org/details/intifadapalestin00lock |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ref=LockmanBeinin1989}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall |یەکەم=David |سەردێڕ=Palestine and Israel: The Uprising and Beyond |بڵاوکەرەوە=University Press |شوێن=California |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٠٦٩٠٢-٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=YWorYnKGZ5YC |ref=McDowall1989}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morris |یەکەم=Benny |بەستەری نووسەر=Benny Morris |سەردێڕ=Righteous Victims: a History of the Zionist-Arab conflict, 1881–1999 |بڵاوکەرەوە=Knopf |شوێن=New York |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٩-٧٤٤٧٥-٧|ref=Morris1999 |ناونیشان=https://archive.org/details/righteousvictims00morr_0}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Nassar |editor1-first=Jamal Raji |editor2-last=Heacock |editor2-first=Roger |ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Intifada: Palestine at the Crossroads |شوێن=New York |بڵاوکەرەوە=Praeger Publishers |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٣٤١١-٨|ناونیشان=https://archive.org/details/intifadapalestin00nass |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ref=NassarHeacock1990}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peretz |یەکەم=Don |سەردێڕ=Intifada: The Palestinian Uprising |بڵاوکەرەوە=Westview Press |شوێن=Boulder, Colorado |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٠٨٦٠-٩|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان=https://archive.org/details/intifadapalestin00pere}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rigby |یەکەم=Andrew |سەردێڕ=Living the Intifada |ناونیشان=https://archive.org/details/livingintifada0000rigb |بڵاوکەرەوە=Zed Books |شوێن=London |ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-٠٤٠-٥}}, out-of-print, now downloadable at [http://civilresistance.info/rigby1991 civilresistance.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813161011/http://civilresistance.info/rigby1991 |date=١٣ی ئابی ٢٠١١ }} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Roberts |editor1-first=Adam |editor1-link=Adam Roberts (scholar) |editor2-last=Garton Ash |editor2-first=Timothy |editor2-link=Timothy Garton Ash |ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present |شوێن=Oxford |بڵاوکەرەوە=University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٥٥٢٠١-٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BxOQKrCe7UUC |ref=RobertsGartonAsh2009}} * {{بیرخستنەوەی کتێب| بڵاوکەرەوە = Transaction Publishers | ژپنک = ٩٧٨-٠-٧٦٥٨-٠٢٥٥-٢| دوایین = Shay | یەکەم = Shaul | سەردێڕ = The Axis of Evil: Iran, Hizballah, and the Palestinian Terror | ساڵ = ٢٠٠٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4kGIpMI5HC0C |ref=Shay2005}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Schiff |یەکەم١=Ze'ev |بەستەری نووسەر١=Ze'ev Schiff |دوایین٢=Ya'ari |یەکەم٢=Ehud |بەستەری نووسەر٢=Ehud Ya'ari |سەردێڕ=Intifada: The Palestinian Uprising: Israel's Third Front |بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧١-٦٧٥٣٠-١|ناونیشان=https://archive.org/details/intifadapalestin00schi_0}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shalev |یەکەم=Aryeh |سەردێڕ=The Intifada: Causes and Effects |بڵاوکەرەوە=Jerusalem Post & Westview Press |شوێن=Jerusalem |ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٨٣٠٣-٣|ref=Shalev1991}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shlaim |یەکەم=Avi |بەستەری نووسەر=Avi Shlaim |ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=The Iron Wall: Israel and the Arab World |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Penguin |ژپنک=٩٧٨-٠-١٤-٠٢٨٨٧٠-٤|ref=Shlaim2000}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/intifada.html کتێبخانەی مەجازی جوولەکەکان] * [https://web.archive.org/web/20070119154126/http://www.intifada.com/palestine.html ئینتیفادە لە فەلەستین:پێشەکی] (www.intifada.com) * [http://www.un.org/Docs/scres/1987/scres87.htm بڕیارنامەی ٦٠٥ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان] * [https://www.theguardian.com/israel/Story/0,2763,1275360,00.html «ھاوکاران»ی عەرەبی فەلەستینی] (گاردییەن، بەریتانیا) * [http://libcom.org/library/rebellion-palestine-le-brise-glace داھاتووی یاخیبوونێک – فەلەستین] شیکارییەک بۆ ڕاپەڕینی ئینتیفادەی ساڵانی ھەشتاکانی گەنجانی فەلەستین. لە libcom.org * [https://web.archive.org/web/20121125032137/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552681 تێوەگلانی ئەمریکا لە یاخیبوونەکانی فەلەستین] لە [https://web.archive.org/web/20120312181034/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494/browse?type=title ڕاگری پیتەر کرۆگ ئەرشیفی دیجیتاڵی کاروباری دەرەوە] * [https://web.archive.org/web/20130114153002/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552641 فراوانبوونی ئیسرائیل دوای سۆڤیەت] لە [https://web.archive.org/web/20120312181034/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494/browse?type=title ئەرشیفی دیجیتاڵی کاروباری دەرەوەی ڕاگری پیتەر کرۆگ] {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|مافەکانی مرۆڤ|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|First Intifada}} [[پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین]] [[پۆل:ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین]] [[پۆل:ڕاپەڕینەکان]] tkf35p9ez3fje4b1dxx5qd8ju1fuohn 1 268405 1586030 1476028 2026-05-22T06:06:56Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1586030 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کێلسی ئێرڤیک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1292792 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231121014340/https://www.ohioana.org/programs/ohioana-book-awards/ بۆ https://www.ohioana.org/programs/ohioana-book-awards/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٣٦، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کێلسی ئێرڤیک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1331111 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231121014340/https://www.ohioana.org/programs/ohioana-book-awards/ بۆ https://www.ohioana.org/programs/ohioana-book-awards/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٣٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[کێلسی ئێرڤیک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1464645 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231121013114/https://therumpus.net/2020/02/04/welcome-to-south-bend-the-lady-boxers/ بۆ https://therumpus.net/2020/02/04/welcome-to-south-bend-the-lady-boxers/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://therumpus.net/2019/10/22/welcome-to-south-bend-a-love-story/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231121013115/https://therumpus.net/2019/08/06/welcome-to-south-bend-my-current-literary-crush/ بۆ https://therumpus.net/2019/08/06/welcome-to-south-bend-my-current-literary-crush/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٣٢، ١٠ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کێلسی ئێرڤیک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1476027 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231121013115/https://therumpus.net/2019/10/22/welcome-to-south-bend-a-love-story/ بۆ https://therumpus.net/2019/10/22/welcome-to-south-bend-a-love-story/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٢٨، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کێلسی ئێرڤیک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1586029 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230320143725/https://www.sustainableartsfoundation.org/awardees/ بۆ https://www.sustainableartsfoundation.org/awardees/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٠٦، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) d7jpvd65b00a4xd230yafaigf1j6aln 0 269311 1585852 1585749 2026-05-21T12:02:20Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585852 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێھشەھر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|بهشهر}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Chehel Sotoun, Behshahr.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری بێھشەھر | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری بێھشەھر''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی بێھشەھر لە [[ئێران]]دا##جێگەی بێھشەھر لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|36|41|32|N|53|33|09|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مازەندەران|مازەندەران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بێھشەھر|بێھشەھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێھشەھر''' ({{بە فارسی|بهشهر}}) شارێکە لە [[پارێزگای مازەندەران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == دیمۆگرافیا == === دانیشتووان === دانیشتووانی بێھشەھر لە کاتی یەکەمین سەرژمێریی نیشتمانیی ئێران لە ساڵی ١٩٥٦دا، ١٦٬١٧٢ کەس لە ٣٬٣٢٣ خێزاندا بوو. زیاتر لە ٩٩٪ی دانیشتووانی شارەکە [[موسڵمانان|موسڵمان]] بوون، و ئەو ژمارە کەمەی کە مابووەوە [[جووەکانی ئێران|کەلیمی]]، [[مەسیحی]]، [[زەردەشتی]] و ئایینەکانی تر بوون.<ref name="1956 Behshahr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Detailed Report of Behahahr Census Area |ناونیشان=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b2/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4_%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%AD_%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87_%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%87%D8%B4%D9%87%D8%B1.pdf |بڵاوکەرەوە=Statistical Center of Iran |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|پەڕە=٤|زمان=Persian |format=PDF |orig-date=Information gathered on November 1956 |ڕێکەوت=تەممووزی ١٩٥٩}}</ref> لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ساڵی ٢٠٠٦دا، دانیشتووانی شارەکە ٨٣٬٥٣٧ کەس لە ٢٢٬٠٣٤ خێزاندا بوو.<ref name="2006 Mazandaran Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Mazandaran Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/02.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920090640/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/02.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا، ٨٩٬٢٥١ کەس لە ٢٦٬٤٠٦ خێزاندا بوو.<ref name="2011 Mazandaran Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Mazandaran Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Mazandaran.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230119182058/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Mazandaran.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٩٤٬٧٠٢ کەس لە ٣١٬٠٢٢ خێزاندا پێوانە کرد.<ref name="2016 Mazandaran Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان مازندران |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Mazandaran Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_02.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211007110909/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_02.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> == تێڕوانینێکی گشتی == ناوی بێھشەھر لە ڕووی وشەسازییەوە بە واتای «شاری چاک» دێت. چەندین شوێنەواری مێژوویی لەخۆ دەگرێت وەک بێھشەھر زێدی [[شا عەباسی یەکەم|عەباسی مەزن]]، کۆشکی چەشمە عیمارەت، باخەکانی باخی شا و کارگەی ڕستن و چنینی چیت سازی. عەباس ئاباد کە بە سەوزایی و جوانییەکەی و ھەروەھا گرنگییە مێژووییەکەی بەناوبانگە، ناوەندێکی گەشتیاریی سەرەکییە. ڕێگەیەک ھەیە کە لە ڕێگەی جەنگەڵەکەوە بەرەو کێوێک دەچێت. لە عەباس ئابادی گەشتیاریدا، جەنگەڵ دەوری دەریاچەیەکی داوە کە قەڵایەکی نیوە وێرانکراو لە ناوەڕاستیدایە. قەڵاکە سەردەمانێک سەر بە شا عەباس بووە. بێھشەھر زێدی زۆرێک لە کەسایەتییە ناودارەکانی ئێرانە، لە [[ڕۆڵگێڕ]]ەکانەوە تا کەسایەتییە [[ڕامیاری|ڕامیارییەکان]]. یەکێک لە کەسایەتییە ڕامیارییە ناودارەکانی بێھشەھر [[ئەحمەد تەوەکولی]]یە کە سەردەمانێک کاندیدی سەرۆکایەتی بووە. ساڵانە ئەندامە ناودارەکانی پیشەسازیی کات بەسەربردنی ئێران لە بێھشەھر لە مەراسیمێکدا بۆ خەڵاتکردنی نواندنکاران کۆدەبنەوە. لەم دواییانەدا، ئەم ئەندامانە [[پەرویز پەرەستوویی]]یان تێدابوو. شاری بێھشەھر شارێکی پیشەسازییە کە «تۆخمی»، ڕۆنی ڕوەکی، و سابوونێکی دەستشۆردن کە بە «ڕیکا» ناسراوە بەرھەم دەھێنێت. ڕیکا دەستەواژەیەکی ناوخۆیییە بۆ «کوڕ». بێھشەھر ماڵی کۆمپانیای پیشەسازیی بێھشەھرە کە گەورەترین بەرھەمھێنەری [[ڕۆنی ڕوەکی]]یە لە [[ئێران]]دا لە ساڵی ١٩٥١ەوە.<ref>[http://www.behshahrind.com/ Web search<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903231211/http://www.behshahrind.com/ |date=September 3, 2005 }}</ref> لەم دواییانەدا، دوای گەڕان و پشکنین لە نزیک دەوروبەری بێھشەھر، شارۆچکەیەکی کۆن دۆزرایەوە کە نزیکەی ھەزار تەرمی لە منداڵەوە تا پیاوی تەمەن ناوەندی تێدابوو. باڵای تەرمەکان لە باڵا باوەکانی ئێستا بەرزتر بوو. لەو ناوچەیەدا زێڕ و گۆزە دۆزرانەوە. == کەشوھەوا == بێھشەھر خاوەنی کەشوھەوایەکی نیمچە خولگەیی شێدارە (Cfa) لە [[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن|پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]. {{Weather box | width = auto | collapsed = Y | open = | metric first = yes | single line = yes | trace = | location = بێھشەھر | Jan high C =12.1 | Feb high C =13.2 | Mar high C =16.4 | Apr high C =22.2 | May high C =27.4 | Jun high C =31.4 | Jul high C =33.4 | Aug high C =33.2 | Sep high C =30.7 | Oct high C =25.4 | Nov high C =19.8 | Dec high C =14.5 | year high C = | Jan mean C =7.2 | Feb mean C =8.2 | Mar mean C =11.5 | Apr mean C =17 | May mean C =22.1 | Jun mean C =26.3 | Jul mean C =28.8 | Aug mean C =28.4 | Sep mean C =25.3 | Oct mean C =19.5 | Nov mean C =15.4 | Dec mean C =9.4 | year mean C = | Jan low C =2.3 | Feb low C =3.3 | Mar low C =6.7 | Apr low C =11.8 | May low C =16.8 | Jun low C =21.3 | Jul low C =24.2 | Aug low C =23.7 | Sep low C =20 | Oct low C =13.7 | Nov low C =11.1 | Dec low C =4.4 | year low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm =62 | Feb precipitation mm =37.6 | Mar precipitation mm =55.2 | Apr precipitation mm =24.3 | May precipitation mm =33.2 | Jun precipitation mm =36.9 | Jul precipitation mm =31.0 | Aug precipitation mm =35.5 | Sep precipitation mm =35.3 | Oct precipitation mm =77.0 | Nov precipitation mm =72.5 | Dec precipitation mm =56.6 | year precipitation mm = | Jan snow cm = 3.33 | Feb snow cm = 3.00 | Mar snow cm = 0.50 | Apr snow cm = 0.0 | May snow cm = 0.0 | Jun snow cm = 0.0 | Jul snow cm = 0.0 | Aug snow cm = 0.0 | Sep snow cm = 0.0 | Oct snow cm = 0.0 | Nov snow cm = 0.81 | Dec snow cm = 0.94 | year snow cm = | Jan humidity =79.6 | Feb humidity =76 | Mar humidity =73.6 | Apr humidity =69.4 | May humidity =66.3 | Jun humidity =63.5 | Jul humidity =66.1 | Aug humidity =67.7 | Sep humidity =67.3 | Oct humidity =68.7 | Nov humidity =74.2 | Dec humidity =80.1 | year humidity = | Jan dew point C =3.9 | Feb dew point C =4.2 | Mar dew point C =6.9 | Apr dew point C =11.4 | May dew point C =15.5 | Jun dew point C =18.8 | Jul dew point C =21.8 | Aug dew point C =21.9 | Sep dew point C =18.8 | Oct dew point C =13.6 | Nov dew point C =10.8 | Dec dew point C =6.1 | Jan light = 10.5 | Feb light = 11.3 | Mar light = 12.4 | Apr light = 12.4 | May light = 14.6 | Jun light = 15.1 | Jul light = 14.9 | Aug light = 14 | Sep light = 12.8 | Oct light = 11.7 | Nov light = 10.7 | Dec light = 10.2 | year light= |source= وێزەربەیس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Behshahr: MONTHLY - ALL WEATHER AVERAGES |ناونیشان=https://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=602608&cityname=Behshahr%2C+Mazandaran%2C+Iran&units= |وێبگە=Weatherbase |بڵاوکەرەوە=CantyMedia |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> [https://www.weather2visit.com/ وێزەر توو ڤیزیت]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Behshahr monthly weather averages |ناونیشان=https://www.weather2visit.com/middle-east/iran/behshahr.htm |وێبگە=weather 2 visit |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠٢٤}}</ref> |source 2 = دەزگای کەشناسیی ئێران (بارانبارین ١٩٧٠–١٩٧٨).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Monthly Total of precipitation in Behshahr (18350) |وتەگێڕانەوە=Lat: 36.7167 Lon:53.55 |ناونیشان=https://data.irimo.ir/withlogin/payment_complete.aspx |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |وێبگە=data.irimo.ir |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Iran Meteorological Organization}}</ref> ئۆپن-میتۆ (بەفر ٢٠٠٠–٢٠٢٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historical Weather API - Coordinates:36.69 N 53.55 E - Period 2000-2009 |ناونیشان=https://archive-api.open-meteo.com/v1/archive?latitude=36.69&longitude=53.55&start_date=2000-01-01&end_date=2009-12-31&daily=snowfall_sum&timezone=auto |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Open-Meteo.com |no-pp=y}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Historical Weather API - Coordinates:36.69 N 53.55 E - Period 2010-2024 |ناونیشان=https://archive-api.open-meteo.com/v1/archive?latitude=36.69&longitude=53.55&start_date=2010-01-01&end_date=2024-12-31&daily=snowfall_sum&timezone=auto |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Open-Meteo.com |no-pp=y}}</ref> }} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مازەندەران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Behshahr}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مازەندەران]] 2ljxqwknvcp0h9andhogsbjqzepdsa0 0 269316 1585864 1585636 2026-05-21T12:05:40Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585864 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پاکدەشت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|پاکدشت}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Pakdash park پارک پاکدشت - panoramio.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری پاکدەشت | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری پاکدەشت''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی پاکدەشت لە [[ئێران]]دا##جێگەی پاکدەشت لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|35|28|54|N|51|40|49|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای تاران|تاران]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پاکدەشت|پاکدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١٠٢٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پاکدەشت''' ({{بە فارسی|پاکدشت}}) شارێکە لە [[پارێزگای تاران]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ==دیمۆگرافی== ===دانیشتووان=== {{Historical populations |title = مێژووی دانیشتووان |align = left |clear = |direction = |percentages = |state = |type = |shading = |width = |subbox = |pop_name = |year_name = |percent_name = |footnote = |source = <ref name="population history">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cities with a population of 100,000 and more (1956-2006 census) |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/13-cities-with-a-population-of-100-000-and-more-1335-1385-1956-2006-census-1.xlsx |وێبگە=irandataportal.syr.edu |بڵاوکەرەوە=Iran data portal |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|پەڕە=١|format=XLS}}</ref> |graph-pos = |graph-width = |graph-height = |percol = |cols = |perrow = |rows = |١٩٥٦ |١،٧٠٤ |١٩٦٦ |٢،٦٦٨ |١٩٧٦ |٥،٤٥٩ |١٩٨٦ |١٨،٣٠٨ |١٩٩١ |٣٣،٢٧٣ |١٩٩٦ |٤٩،٢٢٠ |٢٠٠٦ |١٢٦،٢٨١<ref name="2006 Tehran Province"/> |٢٠١١ |٢٠٦،٤٩٠<ref name="2011 Tehran Province"/> |٢٠١٦ |٢٣٦،٣١٩<ref name="2016 Tehran Province"/> }} «لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٢٦،٢٨١ کەس لە ٣٢،٦٢٥ خێزاندا بووە.»<ref name="2006 Tehran Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Tehran Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/23.xls|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920084534/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/23.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> «سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٠٦،٤٩٠ کەسی لە ٥٨،٢٥٧ خێزاندا بژارد.»<ref name="2011 Tehran Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Tehran Province |زمان=fa |وێبگە=Iran Data Portal—Syracuse University |ناونیشان=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Tehran.xls |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230120190153/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Tehran.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> «سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٢٣٦،٣١٩ کەس لە ٧٠،٢٢٠ خێزاندا پێوا.»<ref name="2016 Tehran Province"> {{بیرخستنەوەی وێب|script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان تهران |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Tehran Province |زمان=fa |وێبگە={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23.xlsx|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211212171617/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23.xlsx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|format=Excel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای تاران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای تاران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Pakdasht}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای تاران]] kazkd8wdqllyy4jngmy2yhs8qgrvsnh 0 272737 1586096 1584461 2026-05-22T10:56:49Z MFTG 21816 1586096 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Arbil Districs.png | photo2a = Hawler Governorate.png | photo2b = Hewler governorate 2012.png | photo3a = | photo3b = | | spacing = 2 |size = 266 }} | شرۆڤەی_وێنە = '''نەخشەی سەرەوە'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[گوند]]ەکانیان){{ھن}}'''نەخشەی لای ڕاست'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠٢٦)دا{{ھن}}'''نەخشەی لای چەپ'''{{ھن}} نەخشەی کارگێڕی [[پارێزگای ھەولێر]] لە ساڵی (٢٠١٢)دا. | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.15502| 44.11471}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارۆچکەی بنەسڵاوە''' | دەرزیی_نەخشە = | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٥ = | ناوی_دابەشکراو٥ = | جۆری_دابەشکراو٦ = | ناوی_دابەشکراو٦ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[قەزا]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٨٧]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = جوان فەتحوڵڵا | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٤١٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٧١٠ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٤٥١ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٨،٣٦٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١،٦٤٣٫٢ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = ٦٥،١٨٧ | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = ٣،١٧٣ | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ناحیة مرکز قضاء بنصلاوة، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: District of the center of the Benslawa sub-district) یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای بنەسڵاوە]]، [[پارێزگای ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارۆچکە]]ی [[بنەسڵاوە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> لە زۆربەی یەکەی کارگێڕی [[قەزا]]دا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]]دا، کاتێک یەکەی [[قەزا]] دێتە کایەوە، ئەوا ناحیەی ناوەندی قەزاکەش دێتە کایەوە بە ھەمان ناو. == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە ئەویش شارۆچکەی [[بنەسڵاوە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وڵاتەکەت باشتربناسە | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 | نووسەر = مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * بۆ واتای ناوی بنەسڵاوە سێ بۆچوون ھەیە: ** لە سەردەمی زۆر کۆندا واتە سەردەمی ئەکادەکانەوە بە دواوە ئەم گوندە خەلکەکەی لەسەر ئاینی کریستیانی بوون گەورەکەیان ناوی سڵێوە(صلیوە) بووە، پاش تەمەنێکی زۆر ئەو کەسایەتیە دەمرێت، پاشان کوڕەکەی جێگای دەگرێتەوە و خەلکانی دەوروبەر کە دوور دەبن لەو ڕووداوە و ئاگادار نابن دەپرسن، دوای مردنی (صلیوە) کێ کاروباری ئەو گوندەی گرتۆتە ئەستۆ و پیان دەڵێن (أبن صلیوە) ئەو (أبن صلیوە) یە واتە کوڕی (صلیوە) بە تێپەر بوونی کات بۆتە بنەسڵاوە. ** بە حوکمی ئەوەی ناوچەی بنەسڵاوە کە ھەر دوو گوندی بنەسڵاوەی گەورە و بنەسڵاوەی بچووک دەگرێتەوە کارێز گەلێکی زۆری لێ ھەبووە واتە سەر چاوەی ئاوی زۆر بووە. ھەر چی کاروان رێگای [[کۆیە]] و ناوچەی خۆشناوەتیش بەو گوندە ھاتوچۆیان کردوە، لە کۆنیشدا بەم کارێزانە گوتراوە (سەر ئاو) ھەر کاروانێک لە سەرەوە ھاتووە گوتیتان با لادەین بۆ بن سەر ئاوە، ئەم (بن سەر ئاوە) بە درێژای کات و تێپەر بوونی کات بۆتە (بنەسڵاوە). ** وشەی بنەسڵاوە وشەیەکی لێکدراوە(بنە+سڵاو+ە)، بنە واتای شوێن، جێگا. سڵاو واتای چاک و چۆنی. لەبەرئەوەی شوێنی بنەسڵاوە سەر ڕێگای بە یەکگەیشتنی کاروانەکانی گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی شاری [[ھەولێر]] بووە و کە بە یەک گەیشتوون یان پشوویان داوە سڵاویان لە یەکدی کردووە و لەوەوە وتوویانە بنەسڵاوە، واتاکەی شوێنی سڵاو یان جێگای سڵاو. == جوگرافیا == سنووری ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە: * لە باکوورەوە [[ھەولێر]] و [[ناحیەی کەسنەزان]]. * لە باشوورەوە [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی کەسنەزان]]. * لە ڕۆژاواوە [[ھەولێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/relation/11077987 | نووسەر = [[ئۆوپن ستریت ماپ|openstreetmap]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * بە ھۆی فراوان بوون و گەورەبوونی شارۆچکەی [[بنەسڵاوە]]، لە ساڵی ۱۹۹۷دا ئەم شارۆچکەیە بووە ناوەندی [[ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە|ناحیەی بنەسڵاوە]] لە [[قەزای ھەولێر]]. پاشان سنووری ئەم ناحیەیە زیاتر فراوان بوو بۆیە لە ساڵی ۲۰۰۲دا قەزای دەشتی ھەولێر ھاتە کایەوە و ناوەندەکەی شارۆچکەی [[بنەسڵاوە]] بوو. * لە ساڵی ۲۰۲۳دا ناوی قەزای دەشتی ھەولێر گۆڕدارا بە [[قەزای بنەسڵاوە]]، شارۆچکەی [[بنەسڵاوە]] ھەر وەک ناوەندی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = بەیانی ژمارە (٨)ی ساڵی ٢٠٢٣، گۆرینی ناوی قەزای (دەشتی ھەولێر) بۆ قەزای (بنەسڵاوە) | ناونیشان = https://gov.krd/moi/publications/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/ | نووسەر = [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ناوخۆی]] [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == دانیشتوان == * تەواوی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * دانیشتوانی ئەم ناحیەیە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە ١٨،٢١٤ [[خێزان]] و ٦٨،٣٦٠ کەس، کە ٣٤،٤٢١ [[نێر]] و ٣٣،٩٣٩ [[مێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == کشتووکاڵ == قەزای بنەسڵاوە ناوچەکانی بەرزو نزمی زۆری تێدایە و بەردەڵانە و زەوی کشتوکاڵی تێدایە بۆ چاندنی [[گەنم]] و [[جۆ]] پشت بە ئاوی باران دەبەستێت بۆ بەرھەم ھێنانی. == کارگێڕی == ئەم ناحیەیە لە سێ گوند پێکھاتووە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لە سەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند| ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * [[بنەسڵاوەی بچووک]] * [[کانی سەگان]] * [[گەڕەسۆر]] ==ئەمانەش ببینە== * [[قەزای بنەسڵاوە]] * [[ناحیەی کەسنەزان]] * [[ناحیەی بێستانە]] * [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] == سەرچاوەکان == {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:ناحیەکانی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] lkinzaj39zlm08q7x7j2cacxek8ni67 1 274421 1585952 1329849 2026-05-21T18:59:25Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585952 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1329848 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190406122957/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-10-mn-33546-story.html بۆ https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-10-mn-33546-story.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:١٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585951 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110813161011/http://civilresistance.info/rigby1991 بۆ http://civilresistance.info/rigby1991 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٨:٥٩، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) cbwpusl7m8sgo8p4vzf281x0b14j3u0 0 275889 1585941 1577134 2026-05-21T17:54:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئێران|ئێران]] 1585941 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|شانشینە ڕامیارییەکە|خەڵکەکە|ماد}} {{Databox}} [[پەڕگە:Median Empire-en.svg|وێنۆک|سنووری دەسەڵاتی شانشینی ماد]]{{کورد}} '''ماد''' ([[زمانی پارسیی کۆن|فارسی کۆن]]: {{Lang|peo|𐎶𐎠𐎭}}، مادا؛ [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی]]: {{Lang|el|Μηδία}} ''مێدیا''؛ [[زمانی ئەکەدی]]: ''[[wiktionary:𐎶𐎠𐎭#Descendants|Mādāya]]'') [[بوونی ڕامیاری|یەکەیەکی ڕامیاری]] [[کورد|کوردی]] بوو، ناوەندەکەی لە [[ھەگمەتانە]] بوو کە لە سەدەی حەوتەمی پێش زایین تا ناوەڕاستی سەدەی شەشەمی پێش زایین بوونی ھەبووە و وادادەنرێت زاڵ بووبێت بەسەر بەشێکی بەرچاوی پلێتی ئێرانی، پێش [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]. دەستێوەردانی زۆرجاری ئاشوورییەکان لە [[زاگرۆس|ناوچەی زاگرۆس]] بووە ھۆی ئەوەی پرۆسەی یەکخستنی ھۆزەکانی ماد بەڕێوە بچێت. تا ساڵی ٦١٢ پێش زایین، مادەکان ئەوەندە بەھێز بوون کە بتوانن [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشوور]] کە لە دابەزیندا بوو، بە ھاوپەیمانی لەگەڵ [[شارستانیەتی بابل|بابلییەکان]] بڕوخێنن؛ بەڵام زانستی ھاوچەرخ گومانیان ھەیە لە بوونی '''شانشینی یان دەوڵەتێکی یەکگرتووی ماد'''، لانیکەم بۆ زۆربەی سەدەی حەوتەمی پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis|یەکەم=Vesta Sarkhosh|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=xCOPDwAAQBAJ&pg=PA123&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=Birth of the Persian Empire|دوایین٢=Stewart|یەکەم٢=Sarah|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٠٩٢-٥|زمان=en}}</ref> سەرەڕای ئەوەی کە [[ماد]]ەکان توانیان شانشینییەکی بەھێز پێکبھێنن کە لە [[مێزۆپۆتامیای سەرەوە|باکووری میزۆپۆتامیا]] تا باختر درێژدەبێتەوە، بەڵام زانیارییەکی کەم ھەیە دەربارەی، چونکە ھیچ نووسراوێک یان سکەیەک نەدۆزراوەتەوە کە ڕۆشنایی بخاتە سەر مێژوو یان کۆمەڵگاکەیان.<ref>[[Ehsan Yarshater|Yarshater, Ehsan]] (2004). [https://iranicaonline.org/articles/iran-ii1-pre-islamic-times IRAN ii. IRANIAN HISTORY (1) Pre-Islamic Times]. ''Encyclopædia Iranica''. Vol. XIII, Fasc. 2, pp. 212–224 and Vol. XIII, Fasc. 3, p. 225.</ref> == سەرچاوە مێژووییەکان == === سەرچاوە دەقییەکان === نەک تەنھا لە ماوەی سەردەمی نوێی ئاشووری لە سەدەکانی ٩ بۆ ٧ی پێش زایین، بەڵکوو بۆ سەردەمەکانی دواتری نوێی بابلی و سەرەتای فارسی، سەرچاوەکان دیدێکی دەرەکی بۆ مادەکان نیشان دەدەن. تەنانەت یەک سەرچاوەی مادی نییە کە گوزارشت لە دیدێکی ماد لەسەر مێژووی خۆیان بکات.{{sfn|Rollinger|2021|p=338-344}} سەرچاوە دەقییە بەردەستەکان دەربارەی مادە بە پلەی یەکەم لە دەقە ھاوچەرخە ئاشووری و بابلییەکان پێکھاتوون،<ref name=":20">{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter-url=https://brill.com/view/book/9789004236691/B9789004236691_040.xml|chapter=Median Art and Medizing Scholarship|دوایین=Muscarella|یەکەم=Oscar White|سەردێڕ=Archaeology, Artifacts and Antiquities of the Ancient Near East |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|پەڕەکان=٩٩٩–١٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Brill|doi=10.1163/9789004236691_040 |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٢٣٦٦٩-١}}</ref> ھەروەھا [[نەخشەبەردینی بێستوون]]ی فارسی، بەرھەمەکانی نووسەرە یۆنانییەکانی دواتر وەک ھێرۆدۆت و کتێسیاس، و ھەندێک دەقی [[پەرتووکی پیرۆز]].<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.livius.org/articles/people/medes/ |سەردێڕ=Medes |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ئیش=Livius.org}}</ref> پێش دۆزینەوە شوێنەوارییەکانی شوێنەوارە ئاشووری و بابلییەکان و ئەرشیفە بزمارییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩دا، مێژووی شارستانییەتەکانی ڕۆژھەڵاتی نزیک پێش [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] تەنھا پشتی بە سەرچاوە کلاسیکی و پەرتووکی پیرۆزەکان دەبەست. زانیاری دەربارەی مادەکان، ھەروەھا دەربارەی ئاشوورییەکان و بابلییەکان، لە بەرھەمەکانی نووسەرە کلاسیکییەکان وەک ھێرۆدۆت و جێنشینەکانیان وەرگیراوە. ئەوان زانیارییان لە بازنە زانستییەکانی ناو ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی کۆکردووەتەوە، بەڵام ئەم زانیارییانە نە ڕاستەوخۆ و نە ھاوچەرخ بوون، و نە لەسەر بنەمای ئەرشیفی پتەو یان کەرەستەی مێژوویی بوون. ئەگەرچی ھیچ سەرچاوەیەکی دەقی ھاوچەرخ لە مادەدا نەدۆزراوەتەوە، بەڵام ئەو زانیارییانەی لە سەرچاوە ئاشووری و بابلییەکاندا بەردەستن تا ڕادەیەکی زۆر پەیوەندیدارن.<ref name=":16" /> [[پەڕگە:Herodotus world map-en.svg|وێنۆک|٢٥٠پیسکڵ|چەپ|وێنەی جیھان بەپێی [[ھێرۆدۆت]]، سەدەی ٥ی پێش زایین]] بەھۆی نەبوونی تۆمارە نووسراوەکان لە مادی پێش ھەخامەنشی و، تا ئەم دواییانەش، نەبوونی بەڵگەی شوێنەواری، «لۆگۆسی مادی»ی مێژوونووسی یۆنانی [[ھێرۆدۆت]] بۆ ماوەیەکی درێژ گێڕانەوەی مێژوویی سەرەکی و بە گشتی وەرگیراوی مادە دێرینەکان بوو.{{sfn|Rollinger|2021|p=213-214}} لە گێڕانەوەکەیدا لە یەکەم پەرتووکی «[[مێژووەکان (ھێرۆدۆت)|مێژووەکان]]»یدا، ھێرۆدۆت شوێنپێی گەشەسەندنی دەوڵەتێکی مادی یەکگرتوو یان ئیمپراتۆریەتێک دەگرێت کە پایتەختێکی گەورەی لە [[ئەکباتانا]] ھەبووە و مەودای جوگرافییەکەی تا ڕۆژاوا تا ڕووباری ھالیس لە ناوەڕاستی تورکیا بووە.<ref name=":39" /> ئەگەرچی ئەوەی وەسفی دەکات چەندین سەدە پێشتر ڕوویداوە و پێدەچێت پشتی بە گێڕانەوە زارەکییە جێی متمانە نەبووەکان بەستبێت، بەڵام وەسفەکەی تا ڕادەیەک دەتوانرێت لەگەڵ سەرچاوە ئاشووری و بابلییەکاندا بگونجێنرێت.<ref>Prods Oktor Skjærvø, “IRAN vi. IRANIAN LANGUAGES AND SCRIPTS (1) Earliest Evidence,” Encyclopaedia Iranica, XIII/4, pp. 345–348, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/iran-vi1-earliest-evidence (accessed on 30 December 2012).</ref> مێژوونووسی یۆنانی [[کتێسیاس]] وەک پزیشک لە خزمەت پاشای ھەخامەنشی [[ئەردەشێری سێیەم]] کاری کردووە و لە کارەکەیدا بە ناوی «[[پێرسیکا (کتێسیاس)|پێرسیکا]]» دەربارەی ئاشوور، ماد و [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] نووسیوە،<ref name=":6" /> کە لە ٢٣ کتێب پێکھاتووە و وا دادەنرێت لەسەر بنەمای ئەرشیفی شاھانەی فارسی بێت.<ref name=":13">{{Cite encyclopedia|title=Ctesias {{!}} Greek physician and historian|url=https://www.britannica.com/biography/Ctesias|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|access-date=2020-06-30}}</ref> سەرەڕای ڕەخنەیەکی توند لە ھێرۆدۆت و تۆمەتبارکردنی بە وتنی چەندین درۆ، کتێسیاس شوێن ھێرۆدۆت دەکەوێت و ھەروەھا باس لە ماوەیەکی درێژ دەکات کە تێیدا مادەکان فەرمانڕەوایی ئیمپراتۆریەتێکی بەرفراوانیان کردووە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.livius.org/articles/person/ctesias-of-cnidus/ |سەردێڕ=Ctesias of Cnidus |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Livius.org}}</ref> ئەوەی لە بەرھەمەکەی ماوەتەوە پڕە لە چیرۆکی ڕۆمانسی، حەکایەتی سەیر، قسەوباسی دەربار، و لیستگەلێک کە متمانەپێکردنیان جێی گومانە<ref name=":13" /> کە وای لە کتێسیاس کردووە ببێتە یەکێک لەو کەمترین نووسەرە دێرینانەی کە زۆر جێی متمانە نین. بەڵام ھەندێکی تر بە سەرچاوەیەکی گرنگیان زانیوە.<ref name=":6" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ifEZDgAAQBAJ&pg=PA3|سەردێڕ=Ctesias' Persica in Its Near Eastern Context|دوایین=Waters|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Pres|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-٣١٠٩٠-٥}}</ref> نەخشەبەردینە شاھانە ئاشوورییەکان، کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی شەلمانەسەر تا [[ئەسەرحەدۆن]] (نزیکەی ٨٥٠-٦٧٠ پێش زایین)، گرنگترین کۆمەڵە زانیاری مێژوویی دەربارەی مادەکان لەخۆدەگرن. گێڕانەوەکەی ھێرۆدۆت کە باس لە ماوەی پێش پاشای ماد [[ھەڤەخشترە|کەیخەسرەو]] دەکات، تا ڕادەیەکی زۆر لە بەرژەوەندی تۆمارە ھاوچەرخە ئاشوورییەکان وەدەرنراوە.<ref name=":16" /> ئەو سەرچاوە ئاشوورییانەی زانیاری لەسەر مادەکان دەدەن ھەرگیز باس لە دەوڵەتێکی مادی یەکگرتوو ناکەن. لەبری ئەوە، ئەم سەرچاوانە ئاماژە بە دیمەنێکی سیاسی پارچەپارچە دەکەن کە لە قەوارەی بچووک پێکھاتووە و لەلایەن گەورە پیاوانی جۆراوجۆری شارەکانەوە سەرپەرشتی دەکرێن. لەکاتێکدا زانایان پێشنیاری پەیوەندییان کردووە لە نێوان ھەندێک کەسایەتی لەم ناوەندەدا و ئەو ناوانەی لە سەرچاوە کلاسیکییەکاندا ئاماژەیان پێکراوە، ھەموو ناسینەوەکان کە لەسەر بنەمای لێکچوونی ناوەکانن جێی گومانن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly-supplements-i-1/vii-iranian-empires-and-their-vassal-states-COM_0008 |سەردێڕ=VII. Iranian Empires and their vassal states |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٤|journal=Brill's New Pauly Supplements I - Volume 1: Chronologies of the Ancient World - Names, Dates and Dynasties |بڵاوکەرەوە=Brill |دوایین١=Rollinger |یەکەم١=Robert |دوایین٢=Wiesehöfer |یەکەم٢=Josef |زمان=en |دوایین٣=Schottky |یەکەم٣=Martin}}</ref> سەرچاوە ئاشوورییەکان تەنھا وێنەیەکی ڕوون تا نزیکەی ٦٥٠ی پێش زایین دەخەنە ڕوو. بۆ ماوەی دواتر، بۆشایییەک لە چەندایەتی و جۆری سەرچاوە ئاشوورییەکاندا ھەیە.<ref name=":32" /> بەڵگەی مێژوویی بۆ دەوڵەتێکی مادی یەکگرتوو تەنھا زۆر درەنگ لەو ماوەیەدا دەردەکەوێت، کاتێک لە ساڵی ٦١٥ی پێش زایین مادەکان دووبارە لە سەرچاوە بابلییەکاندا بە سەرکردایەتی کەیخەسرەو دەردەکەونەوە. دوای ئەم ڕووداوە، مادەکان جارێکی تر لە مێژوو دوور دەکەونەوە تا ساڵی ٥٥٠ی پێش زایین کاتێک کورووشی دووەمی پاشای فارس شکستی بە ئەژدەھاکی پاشای مادی ھێنا تا ببێتە باڵاترین کەسایەتی سیاسی لە ئێراندا.<ref name=":39" /> مێژووی ماوەی نزیکەی ٦٥٠–٥٥٠ی پێش زایین — کە دیارە لووتکەی دەسەڵاتی مادە — بە خراپی تێگەیشتراو ماوەتەوە.<ref name=":33">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.academia.edu/25366037 |سەردێڕ=Notes on the Medes and Their 'Empire' from Jer. 25.25 to Hdt. 1.134 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Waters |یەکەم=Matt}}</ref> لەکاتێکدا سەرچاوە یۆنانییە کلاسیکییەکان بانگەشەی بوونی ئیمپراتۆریەتێکی مادی لەم ماوەیەدا دەکەن، بەڵگەی بەرجەستە کە پشتگیری لە بوونی ئیمپراتۆریەتێکی لەو شێوەیە بکات ھێشتا نەدۆزراوەتەوە و سەرچاوە ھاوچەرخەکانی ئەم ماوەیە بە دەگمەن ئاماژە بە مادەکان دەکەن.<ref name=":34">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.academia.edu/34484530 |سەردێڕ=The Median Dark Age |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Nijssen |یەکەم=Daan |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> === سەرچاوە شوێنەوارییەکان === سەردەمی مادی یەکێکە لەو سەردەمانەی کە کەمترین تێگەیشتنی لەسەرە لە شوێنەوارناسیی ئێرانی، و جوگرافیای ماد تا ڕادەیەکی زۆر بە نادیاری ماوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/art-in-iran-ii-median|سەردێڕ=ART IN IRAN ii. Median Art and Architecture|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Encyclopaedia Iranica}}</ref> ھەر ھەوڵێک بۆ ناسینەوەی توخمە جیاکەرەوەکانی کولتووری ماددی مادی لە سەردەمی ئاسنی سێیەم (نزیکەی ٨٠٠-٥٥٠ پێش زایین) لە ناوچەی ڕۆژاوای ئێراندا بە پلەی یەکەم سەرنج دەخاتە سەر شوێنەکانی نزیک پایتەختی دێرینی ماد، [[ئەکباتانا]] ([[ھەمەدان]]ی مۆدێرن).<ref name=":19" /> جگە لەوەش، نەبوونی ڕوونی لە تۆمارە شوێنەوارییەکاندا وا دەکات دیاریکردنی ئەوەی کە ئایا ھەندێک کەرەستەی شوێنەواری دەبێت بۆ کولتووری مادی یان ھەخامەنشی بگەڕێندرێنەوە، ببێتە کارێکی قورس.<ref name=":3" /><ref name=":23">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=lxQ9W6F1oSYC&pg=PA26|سەردێڕ=From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire|دوایین=Briant|یەکەم=Pierre|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Eisenbrauns|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٥٠٦-١٢٠-٧|زمان=en}}</ref> چالاکیی شوێنەواری مۆدێرن لە ناوچەی ناوەندی مادی دێرین بە تایبەتی لە ساڵانی ١٩٦٠ و ١٩٧٠دا چڕ و پڕ و بەبەھرە بوو، بە ھەڵکۆڵین لە [[گۆدین تەپە]]، [[تەپە نووشی گیان|تەپە نووشی گیان]]، و [[بابا گیان تەپە|بابا گیان]]. جگە لەوەش، لە ناوچەی ھاوسێی شانشینی دێرینی [[ماننا]]، ھەڵکۆڵینەکان لە [[حەسەنلو]] و [[زیوییە]]ش ئەنجامی بەرھەمداریان ھەبوو. چالاکییە شوێنەوارییەکان دەریانخستووە کە لە ماوەی سەدەکانی ٨ و ٧ی پێش زایین، شوێنە مادەکان گەشەیەکی بەرچاویان بەخۆوە بینیوە بەڵام لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٦ی پێش زایین چۆڵکراون، کە ئەمەش ئەو ماوەیەیە کە وا دادەنرێت لووتکەی گەشەسەندنی ئیمپراتۆریەتیی مادی گریمانەکراو بێت. قۆناغی نووشی گیانی یەکەم، بە مێژوویەکی نزیکەی ٧٥٠–٦٠٠ پێش زایین، زنجیرەیەک لە چەند بینایەکی لە شوێنەکەدا دەرخست. «بینای ناوەندی» لە سەرەتای ئەم قۆناغەدا دروست کراوە، لە سەدەی ٨ی پێش زایین، لە کاتێکدا «قەڵا» و «بینای ڕۆژاوا»، کە ئەمەی دواییان ھۆڵێکی ستوونداری سەرنجڕاکێشی تێدابوو، بەدرێژایی سەدەی ٧ی پێش زایین بۆ شوێنەکە زیاد کران. ئەم بینا گشتییانە دواتر وازیان لێ ھێنرا، و لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٦ی پێش زایین، شوێنەکە لەلایەن دانیشتووانێکی کەمتر ڕێکخراوەوە داگیرکرا. لە یەکێک لە ڕاپۆرتەکانیاندا، ھەڵکۆڵەران [[دەیڤید سترۆناک]] و [[مایکڵ ڕۆف]] گریمانەی ئەوەیان کردووە کە ڕووخانی ئاشوور و تێکچوونی وردە وردەی دەسەڵاتی سکیتییەکان ڕەنگە کاریگەرییان ھەبووبێت لەسەر وازلێھێنانی قەڵا جۆراوجۆرەکان، بەتایبەتی ئەوانەی لە نزیک ناوەندی خاکی ماد ھەڵکەوتوون. لە ڕاپۆرتێکی تریشدا، پێشنیار کراوە کە بینا جۆراوجۆرەکان بە شێوازی جیاواز لەو ماوەیەدا وازیان لێ ھێنراوە کە دەسەڵاتی مادی ھێشتا لە بەرزبوونەوەدا بووە. ئاستی دووەمی گۆدین تەپە، کە لەلایەن [[تی. کایلەر یۆنگ]] و لویس لیڤینەوە ھەڵکۆڵراوە، پێکھاتەی تەلارسازی ھاوشێوەی نووشی گیانی یەکەمی تێدایە و گێڕانەوەیەکی ھاوشێوە دەخاتە ڕوو: گەشەکردنی پێشکەوتووی بینا گشتییەکان لە ماوەی قۆناغەکانی ١ بۆ ٤، و دواتر ماوەیەکی «وازلێھێنانی ئاشتییانە» و «[[نیشتەجێبوونی نایاسایی|داگیرکاریی نایاسایی]]» لە قۆناغی ٥دا. چیرۆکێکی ھاوشێوە لەلایەن ئەنجامەکانی ھەڵکۆڵینەکان لە بابا گیانیش دەگێڕدرێتەوە، ھەرچەندە ھەڵکۆڵەرەکە پشتگیری لە [[کرۆنۆلۆژیا]]یەکی بەرزتر دەکات بە گەشەسەندنی قۆناغی سێیەم لە سەدەکانی ٩–٨ و داگیرکاری ناڕێک لە سەدەی ٧دا، بە پلەی یەکەم لەبەر ھۆکارە مێژووییەکان (ھێرشە گریمانەکراوەکانی [[ئاشووری]] و [[سەکاکان|سکیتییەکان]]). لە ھەر بارێکدا بێت، وا دیارە شوێنەکە لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٦ی پێش زایین بە تەواوی وازی لێ ھێنراوە. گەشەسەندنی شوێنەواری لە [[مانناکان|ماننا]] وا دیارە ڕێک وەک ئەوەی ماد بووە: نیشتەجێبوونی گەشەسەندوو لەگەڵ بینا گشتییەکان لە نیوەی دووەمی سەدەی ٨ی پێش زایین و بەدرێژایی سەدەی ٧ی پێش زایین، دواتر ماوەیەکی داگیرکاری ناڕێک لە نیوەی یەکەمی سەدەی ٦ی پێش زایین. وێنەیەکی لەو شێوەیە لەگەڵ سەرلەنوێ بنیادنانەوەی ئیمپراتۆریەتیی مادی لەسەر بنەمای مێژوونووسە کلاسیکییەکان یەکناگرێتەوە.<ref name=":16" /> مێژوونووس [[ماریۆ لیڤێرانی]] دەڵێت کە بەڵگە شوێنەوارییەکان لەم شوێنە مادانە بە باشی لەگەڵ بەڵگەکان لە سەرچاوە میزۆپۆتامییەکان دەگونجێن.<ref name=":28" /> ھەندێک زانا پێشنیار دەکەن کە وازلێھێنانی تەپە نووشی گیان و شوێنەکانی تری باکووری ڕۆژاوای ئێران ڕەنگە پەیوەندی بە ناوەندیکردنی دەسەڵات لە ئەکباتانادا ھەبێت. لەم چوارچێوەیەدا، تێبینییەکەی [[ھێرۆدۆت]] دەربارەی ئەوەی [[دیاکۆ]] خانەدانەکانی مادی ناچار کردووە شارە بچووکەکانیان جێبھێڵن بۆ ئەوەی لە نزیک پایتەخت بژین، دەبێتە جێی سەرنج.<ref name=":40" /> سیناریۆیەک دەکرێت پێشنیاری ئەوە بکات کە تەپە نووشی گیان لە دەوروبەری ساڵی ٥٥٠ی پێش زایین داخستنی فەرمی بەخۆوە بینیوە، و داگیرکاری نا فەرمی یان نایاسایی تا نزیکەی ٥٠٠ی پێش زایین بەردەوام بووە. مێژوو دیاریکردنە پێداچوونەوەپێکراوەکە بەو مانایەیە کە تەپە نووشی گیان و ئەگەری ھەیە شوێنەکانی تری سەردەمی ئاسنی سێیەم داگیرکاری فەرمییان پاراستووە تا سەرەتای سەردەمی ھەخامەنشی. ئەگەر ئەمە وابێت، ئەوا ھیچ پچڕانێک لە داگیرکردنی شوێنە مادەکان لە نێوان ساڵانی ٦٠٠ بۆ ٥٥٠ی پێش زایین نابێت، وەک ئەوەی ھەندێک زانا پێشنیاری دەکەن، کە بە واتای تێکچوونی دەسەڵاتی ناوەندی لەم ماوەیەدا دێت.<ref name=":31">{{بیرخستنەوەی کتێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|یەکەم١=Vesta Sarkhosh |یەکەم٢=Sarah |زمان=en |دوایین١=Curtis |دوایین٢=Stewart |بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |سەردێڕ=Birth of the Persian Empire |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٠٩٢-٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xCOPDwAAQBAJ&pg=PA123}}</ref> بەپێی وتەی ستیوارت بڕاون، سەرھەڵدانی باڵادەستیی [[فارس]] ڕەنگە ھۆکارێکی بەشداربوو بووبێت لە وازلێھێنانی شوێنە جۆراوجۆرە مادەکان، لەوانەش گۆدین تەپە.<ref name=":40">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cMKZEAAAQBAJ&pg=PT312|سەردێڕ=Discovering Cyrus: The Persian Conqueror Astride the Ancient World|دوایین=Zaghamee|یەکەم=Reza|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Mage Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٣٨٢٣-٧٩-٩|زمان=en}}</ref> [[پەڕگە:Brue, Adrien Hubert, Asie-Mineure, Armenie, Syrie, Mesopotamie, Caucase. 1839. (CG).jpg|وێنۆک|نەخشەی ماد، لە ١٨٣٩]] چەندین شوێنی ھەڵکۆڵراو وەک گۆدین تەپە، تەپە نووشی گیان، [[مووش تەپە]]، [[گونەسپان]]، بابا گیان و [[تەپە ئۆزبەکی]]، ھاوبەشییەکی بەرچاو لە [[تەلارسازی]]، [[سیرامیک]] و دۆزراوە بچووکەکاندا نیشان دەدەن کە دەکرێت وەک مادی دابنرێن. نیشتەجێبوونی مادی دەتوانرێت وەک نیشتەجێبوونی پەرشوبڵاو کورت بکرێتەوە لەگەڵ گرێی قەڵاکراو کە کۆنتڕۆڵی دەشتە گەورەکان، دۆڵ و ڕێڕەوەکانیان دەکرد.<ref name=":39" /> گەورەترین شوێنە ناسراوەکان لە ماددا تەنھا ٣–٤ ھێکتار دەبن، کە قەبارەی گوندە بچووکەکانە. جێی سەرنجە، تەلارسازییە گەورەکان کە لە زۆر شوێنی مادی دۆزراونەتەوە وا دیار نییە لە نێو نیشتەجێبوونە گەورەکاندا یەکخرابن. قورسە ئەم وێنە شوێنەوارییە لەگەڵ سیستەمی «سەرکردەی شارەکان» کە لە سەرچاوە ئاشوورییەکاندا ئاماژەی پێکراوە، بگونجێنرێت.<ref name=":29" /> پایتەختی [[ماد]]، [[ئەکباتانا]]، شوێنێکی زۆر سەرنجڕاکێشە بۆ توێژینەوەی شوێنەواری، بەڵام ھەڵکۆڵینەکان تا ئێستا پاشماوەکانی سەر بە [[سەردەمی ساسانی]]یان دەرخستووە.<ref name=":16" /> شارە پایتەختە سەرەتایییەکەی [[ئەکباتانا]] تەنھا لەژێر خاک نێژراوە یان بەھۆی داگیرکارییە بەرچاوەکانی دواتری شوێنەکە تێکدراوە.<ref name=":29" /> ناسینەوەی شوێنە مادەکان لە دەرەوەی ئێران کارێکی سەختە، بەڵام ھەندێک تایبەتمەندی سیرامیکی و تەلارسازی ڕەنگە ئاماژە بە بوونی مادی پەرشوبڵاو بکەن یان لانیکەم ھەندێک کاریگەری لە شوێنەکانی وەک [[نۆر ئارماڤیر]] و [[ئارینبێرد]] لە [[ئەرمەنستان]]، [[ئاڵتنتەپە]]، [[وان]] و [[تیلە ھۆیۆک]] لە [[باکووری کوردستان]]، [[قزقاپان]] و [[تەپە گوبە]] لە [[باشووری کوردستان]] و [[ئولوغ تەپە]] لە تورکمانستان.<ref name=":39" /> دۆزراوە شوێنەوارییەکان لە شوێنەواری ئورارتیی ئێرێبونی، لە ئەرمەنستان، دەریانخستووە کە ھۆڵێکی ستووندار کە سەرەتا بۆ سەردەمی ھەخامەنشی مێژوو کرابوو، ئێستا پێدەچێت لە کۆتایی سەدەی ٧دا دروست کرابێت. ئەمە ئەو ماوەیەیە کە بەدوای ڕووخانی ئاشووردا دێت، کاتێک بەپێی ھێرۆدۆت مادەکان دەستیان بە فراوانخوازییەکانیان بەرەو باکوور کردبوو. ھۆڵێکی ستوونداری ھاوشێوە لە ئاڵتنتەپە، لە ڕۆژھەڵاتی تورکیا، ڕەنگە مێژووەکەی بۆ ئەم ماوەیە بگەڕێتەوە. بڵاوبوونەوەی شێوازی ھۆڵی ستووندار پێش سەرھەڵدانی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]]، پێشنیاری جۆرێک لە بوونی مادی یان کاریگەرییان لە ناوچە ھاوسێکاندا دەکات لە کۆتایی سەدەی ٧ و سەرەتای سەدەی ٦ی پێش زایین.<ref name=":29" /> بەڵگەی ھەڵکۆڵین و ڕووپێوییەکانی دوایی، ئاماژە بەوە دەکەن کە نیشتەجێبوونی ھەمیشەیی لە ماددا لە دوای کۆتایی سەدەی ٧ی پێش زایین بەردەوام بووە. وا دیارە دروستکردنی بینا گەورەکان لە شوێنە جۆراوجۆرەکان بەردەوام بووە، و شێوازێکی سەرەتایی پارە دیارە لە ناوەندی ماددا لە دەوروبەری ساڵی ٦٠٠ی پێش زایین لە بەکارھێناندا بووە.{{sfn|Rollinger|2021|p=213-214}} لەگەڵ ئەوەشدا، ئیمپراتۆریەتیی مادی ھێشتا ڕاستییەکی شوێنەواری بەرجەستە نییە، و مێژووەکەی تا ڕادەیەکی زۆر لەسەر بنەمای زانیارییەکانی [[ھێرۆدۆت]] و دەقەکانی تری ژێر کاریگەری ڕاستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆی ئەو دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.livius.org/articles/place/tepe-nush-e-jan/|سەردێڕ=Tepe Nush-e Jan|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Livius.org}}</ref> == مێژوو == === ھەڵمەتەکانی ئاشووری لە ماددا === [[پەڕگە:Empire neo assyrien-pt.svg|وێنۆک|نەخشەی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ]]]] لە کۆتاییی ھەزارەی دووەمی پێش زایین، ھۆزە مادەکان دەستیان کرد بە نیشتەجێبوون لە خاکی مادی ئاییندە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. لە سەدەی ٩ی پێش زایینەوە، [[ئاشوورییەکان]] بە بەردەوامی ھێرشیان دەکردە سەر و ناوچەکانی [[کوردستان]]یان تاڵان دەکرد، کە لەو کاتەدا چەندین میرنشینی بچووکی تێدا بوو. یەکەم ئاماژە بە مادەکان لە دەقە ئاشوورییەکاندا بۆ ساڵی ٨٣٤ی پێش زایین دەگەڕێتەوە کاتێک پاشای ئاشووری [[شەلمەنسەری سێیەم]] (فەرمانڕەوایی ٨٥٨–٨٢٤ پێش زایین) لە ھەڵمەتێکی سەربازی گەڕایەوە و بە ناو خاکی ماددا لە دەشتی ھەمەدان تێپەڕی.{{sfn|Dandamayev|Medvedskaya|2006}} مادەکان چەندین قەوارەی بچووکیان لەژێر دەستی سەرۆک ھۆزەکاندا پێکھێنا،<ref name=":9">[https://wol.jw.org/pt/wol/d/r5/lp-t/1200002956 "Medos, Média"]. ''Estudo Perspicaz das Escrituras''. '''2'''. Escritura-Mísia. Sociedade Torre de Vigia de Bíbliasە Tratados (1998).</ref> و سەرەڕای ملکەچکردنی چەندین سەرۆکی مادی، پاشاکانی ئاشوور ھەرگیز تەواوی مادیان داگیر نەکرد.<ref name=":3" /> لە ساڵی ٨١٥ی پێش زایین، [[شەمشی ئادادی پێنجەم]] (فەرمانڕەوایی ٨٢٣–٨١١ پێش زایین) بەرەو ساگبیتا، «شاری شاھانە»ی ھاناشیروکای سەرۆکی مادی ڕۆیشت و داگیری کرد. بەپێی نەخشەبەردینە ئاشوورییەکە، ٢٣٠٠ مادی کوژران و ساگبیتا لەگەڵ ١٢٠٠ نیشتەجێبووانی دەوروبەری وێران کران. ئەم ھەڵمەتە گرنگ بوو چونکە لەو کاتەوە ئاشوور سەرانەی بەردەوامی بەسەر ھۆزە مادییەکاندا لە ئەسپ، مەڕوومالات و بەرھەمە دەستییەکان سەپاند. ئاشوورییەکان ئێستا ئاراستەی سەرەکی ھێرشەکانیان بۆ سەر ماد گۆڕی، کە تا ڕادەیەک لەژێر کاریگەری ڕووداوەکانی دەوروبەری [[دەریاچەی ورمێ]]دا بوو، کە لەوێ تا کۆتایی سەدەی ٩ی پێش زایین، ئورارتییەکان کەنارەکانی ڕۆژاوا و باشووری دەریاچەی ورمێیان داگیرکردبوو و دەستیان کردبوو بە پێشڕەوی بەرەو [[مانناکان|ماننا]]. ئاشوور نەیتوانی پێشڕەوییەکانی [[ئورارتوو|ئورارتییەکان]] بوەستێنێت و وردە وردە بوو بە ھاوپەیمانی ماننا لە ململانێیدا دژی [[ئورارتوو]]. ئاشوورییەکان نەیانتوانی سەرکەوتن لە شەش ھەڵمەتدا (لە ساڵانی ٨٠٩، ٨٠٠، ٧٩٩، ٧٩٣، ٧٩٢ و ٧٨٨ی پێش زایین) بەدەستبھێنن کە لەلایەن [[ئاداد نیراریی سێیەم]] (فەرمانڕەوایی ٨١٠–٧٨١ پێش زایین) دژی مادەکان ئەنجامدرا، و دواتر قەیرانێکی سیاسی درێژخایەن لە ئاشوور دەستی پێکرد. دواتر، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی [[تیغلات پیلەسەری سێیەم]] (فەرمانڕەوایی ٧٤٥–٧٢٨ پێش زایین)، ئاشوور دەستی کرد بە ڕێکخستنی پارێزگاکان لە زەوییە داگیرکراوەکاندا، بەمەش سەرچاوەیەکی بەردەوامی داھاتی مسۆگەر کرد و بنکەیەکی بۆ داگیرکارییە خاکیەکانی زیاتر دابین کرد. سنوورەکانی ئاشوور لە مادی ڕەسەن نزیک بوونەوە کاتێک لە ساڵی ٧٤٤ی پێش زایین، ئاشوورییەکان جگە لە پارێزگای زاموا کە پێشتر دامەزرابوو، دوو پارێزگای تریان بە ناوەکانی بیت ھامبان و پارسوا دروست کرد، کە لەوێدا پارێزگار و سەربازگەیان دانا. لە ھەمان ساڵدا، ئاشوورییەکان سەرانەیان لە مادەکان و مانناییەکان وەرگرت، و لە ساڵی ٧٣٧ی پێش زایین، تیغلات پیلەسەر ھێرشی کردە سەر [[ماد]]، گەیشتە ناوچە دوورەدەستەکانی و داوای سەرانەی لە «گەورە پیاوانی شارەکان»ی مادەکان کرد تا دەگاتە دەشتی خوێ و کێوی بیکنی. لە گێڕانەوەی ئەم ھەڵمەتەدا، تیغلات پیلەسەر ئاماژە بە «پارێزگاکانی مادە بەھێزەکان» دەکات و بانگەشەی ئەوە دەکات کە ٦٥٠٠ کەسی لە باکووری [[ڕۆژاوای ئێران]]ەوە بۆ [[سووریا]] و فینیقیا ڕاگواستووە.{{sfn|Dandamayev|Medvedskaya|2006}} لە سەردەمی [[سارگۆنی دووەم]] (فەرمانڕەوایی ٧٢٢–٧٠٥ پێش زایین)، بوونی ئاشووری لە ماددا گەیشتە لووتکە. سارگۆن ئامانجی ئەوە بوو کۆنتڕۆڵێکی ئیداریی ڕاستەوخۆ بەسەر ئەم ناوچە دوورەدەستانەدا بسەپێنێت، ئەمەش بە پەیڕەوکردنی سیستەمی پارێزگاییکردن کە پێشتر لە ناوچە نزیکەکان و دەستپێگەیشتووەکاندا جێبەجێ کرابوو. پارێزگارە ئاشوورییەکان لەگەڵ گەورە پیاوانی ناوخۆیی شارەکاندا پێکەوە دەژیان: ئەوەی یەکەمیان پێدەچێت بەرپرس بووبێت لە سەرپەرشتیکردنی بازرگانی دوورەدەست و کۆکردنەوەی [[باج]]، لە کاتێکدا ئەوەی دووەمیان دەسەڵاتی بۆ ڕاپەڕاندنی کاروباری ناوخۆیی پاراستبوو.<ref name=":16" /> لە ساڵی ٧١٦ی پێش زایین، سارگۆن ھەرھەر و کیشێسیمی کردە ناوەندی پارێزگا نوێیەکانی ئاشووری، و ھەندێک خاکی تری ڕۆژاوای مادی بۆ زیاد کردن، لەوانەش ساگبیتا، و ناوی ئەم پارێزگایانەی گۆڕی بۆ کار ساروکین و کار نێرگال.{{sfn|Dandamayev|Medvedskaya|2006}} سەرەڕای چالاکبوونی لە ناوچەی [[زاگرۆس]]، [[سەنحاریب]] (فەرمانڕەوایی ٧٠٤-٦٨١ پێش زایین) تەنھا لە ئاستێکی زۆر نزمدا کاری دەکرد بەراورد بە پێشینەکانی وەک تیغلات پیلەسەری سێیەم و سارگۆنی دووەم. ئەمەش ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ئەوەی کە دوای کێشە سەرەتاییەکان بۆ کۆنتڕۆڵکردنی پارێزگا نوێیەکانی کار ساروکین و کار نێرگال، کاروباری ناوچە ڕۆژھەڵاتییەکانی ئاشووری دوای ساڵی ٧١٣ی پێش زایین بە ئارامی بەڕێوە چوون. وا دیارە سیستەمە دوو لایەنە جێگیربووەکە، کە ئیدارەی پارێزگای ئاشووری و گەورە پیاوانی ناوخۆیی شارەکانی لەخۆ دەگرت، ھاوسەنگییەکی دۆزیوەتەوە کە بۆ ھەردوولا سوودبەخش بووە. سەرچاوە بەردەستەکان بەردەوامیی کۆنتڕۆڵی ئاشووری بەسەر ئەو پارێزگایانەی کە لەلایەن تیغلات پیلەسەر و سارگۆنەوە دامەزرابوون نیشان دەدەن، لایەنی کەم تا سەردەمی فەرمانڕەوایی ئەسەرحەدۆن. لە ساڵی ٧٠٢ی پێش زایین، سەنحاریب لە کاتی ھەڵمەتێکدا دژی شانشینی [[ئێلیپی]] لە زاگرۆس لەگەڵ مادەکاندا ڕووبەڕوو بووەوە. ئەمە تاکە پەیوەندیی ڕاستەوخۆیی تۆمارکراوی ئەو بوو لەگەڵ مادەکان لە خاکی خۆیاندا، و سەرانەی لەو مادانە وەرگرت کە لە دەرەوەی ئەو ناوچانە دەژیان کە لەلایەن [[ئاشوورییەکان]]ەوە کۆنتڕۆڵ کرابوون.<ref name=":30" /> ئاشوورییەکان بە بەردەوامی ئاماژەیان بە مادەکان دەکرد کە لە نیشتەجێبووانێکدا دەژین کە لەلایەن «بێل ئالانی» («گەورە پیاوانی شارەکان») فەرمانڕەوایی دەکرێن. یەکگرتنی دەسەڵاتێکی باڵای بەرفراوانتر پێدەچێت سەرچاوەکەی لە پەیوەندییە کەسییەکانی نێوان ئەم «بێل ئالانی»یە مادییانەوە بووبێت.<ref name=":33" /> جێبەجێکردنی مۆدێلێکی پێکھێنانی دەوڵەتی دووەمی بۆ دۆخی ماد پێشنیاری ئەوە دەکات کە، لەژێر کاریگەری چەندین دەیەی دەستدرێژیی توندی ئاشوورییەکاندا، «بێل ئالانی»یە مادییەکان لە ڕێگەی ئەزموونەوە فێربوون چۆن خۆیان لە ڕووی [[ڕامیاری]] و [[ئابووری]]یەوە ڕێک بخەن و بەڕێوە ببەن تاوەکو بگەنە پلەی [[دەوڵەت]].<ref name=":39">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kb5vEAAAQBAJ&pg=RA7-PA1978|سەردێڕ=The Archaeology of Iran from the Palaeolithic to the Achaemenid Empire|دوایین١=Matthews|یەکەم١=Roger|دوایین٢=Nashli|یەکەم٢=Hassan Fazeli|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨-١-٠٠٠-٥٧٠٩١-٥}}</ref> ھێرشە بەردەوامەکانی ئاشوورییەکان دانیشتووانە جۆراوجۆرەکانی مادییان ناچار کرد ھاوکاری یەکتر بکەن و سەرکردایەتییەکی کاریگەرتر پەرەپێبدەن. ئاشوورییەکان بایەخیان بەو کاڵایانە دەدا کە لە ڕۆژھەڵاتەوە دەھاتن، وەک لاجوەردی باکتری، و ڕێگەی بازرگانی ڕۆژھەڵات ڕۆژاوا لە ڕێگەی ماددا ڕۆژ بە ڕۆژ گرنگییەکی زیاتری پەیدا دەکرد. بازرگانی ڕەنگە سەرھەڵدانی [[ئەکباتانا]] وەک شاری ناوەندی ماد ڕوون بکاتەوە و دەکرێت پرۆسەی یەکگرتنیشی دەستپێکردبێت.<ref name=":3" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|ڕۆژھەڵاتی ناوین|کوردستان|ئێران|سیاسەت|تورکیا}} {{ماد}} {{پۆلی کۆمنز|Medes}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ھەزارەی ١ەمی پ.ز لە ئێران]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:ویلایەت و ناوچە ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٧ەمی پ.ز]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی نزیکی دێرین]] [[پۆل:مادەکان]] 3nnuitfsb77rpxrju6ag00pl50hefzn 0 275980 1585956 1563635 2026-05-21T19:21:10Z 1silent scientist 51740 /* سەرچاوەکان */ 1585956 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|الإدارة المستقلة لزاخو}}<br>{{lang-en| Independent Administration of Zakho}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = ئیدارە <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Pra Delal (Delal Bridge) Zakho.jpg | photo2a = Delal Bridge in Zakho (201).jpg | photo2b = Zakho 2011 (4).jpg | photo3a = Football Stadium of Zakho.jpg | photo3b = Zakho Bazaar in Kurdistan Region 2.jpg | photo4a = Ayaz zakhoyi statue.jpg | photo4b = | photo5a = | spacing = 2 | size = 280 | foot_montage = سەرەوە:{{br}}دیمەنی زاخۆ {{br}} پێچەوانەی میللی کاتژمێر{{br}} [[پردی دەلال]] • کڵێسای مارگۆرگیسی شەھید • بازاڕی زاخۆ • یاریگای نێودەوڵەتی زاخۆ {{br}} خوارەوە: {{br}} پەیکەری [[ئەیاز زاخۆیی]] }} | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=10 |coord={{Coord| 37.14871| 42.68591}}}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = '''ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ''' | وێنەی_نەخشە١ = | قەبارەی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_نەخشە١ = | وێنەی_نەخشە٢ = | قەبارەی_نەخشە٢ = 300px | شرۆڤەی_نەخشە٢ = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پایتەخت|مەڵبەند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[زاخۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = ژمارەی [[قەزا]]کان | ناوی_دابەشکراو٣ = <span style="color:#090;">۲</span> | جۆری_دابەشکراو٤ = ژمارەی [[ناحیە]]کان | ناوی_دابەشکراو٤ = <span style="color:#090;">۳</span> | جۆری_دابەشکراو٥ = | ناوی_دابەشکراو٥ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە ئیدارە | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٢١]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = سەرۆکی ئیدارە | ناوی_سەرۆک = [[گوھدار شێخۆ]] | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = 1451 | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = 25 | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٣٦٠٧ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 398,876 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٥]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = 274.9 | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = 286,668 | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = 10,905 | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٫٧٠٦<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|٢ەم بۆ ١٧]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +۳ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +۳ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = ٤۲٠٠۲ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٩٦٤+ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = https://www.facebook.com/share/1Atm5SsUQH/ | پەراوێزەکان = }} '''ئیدارەی زاخۆ''' یەکێکە لە دامەزراوە فەرمییەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، لە [[پارێزگای دھۆک]]، ناوەندی ئەم ئیدارەیە شاری [[زاخۆ]]یە.<ref>https://gov.krd/dmi/activities/news-and-press-releases/2022/april/%D8%B3%DB%95%D8%B1%D9%BE%DB%95%D8%B1%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AE%DB%86-%DA%86%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%BE%DA%95%DB%86%DA%98%DB%95%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%98%DB%8C-%D8%AC%DB%8E%D8%A8%DB%95%D8%AC%DB%8E-%D8%AF%DB%95%DA%A9%D8%B1%DB%8E%D9%86/</ref> == ناو == ناوی ئەم ئیدارەیە لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە، کە شاری [[زاخۆ]]یە. * ھەندێک لە زمانناسان پێیان وایە زاخۆ واتای ھێز و تواناییە و بە ناوی چیای "زاخ"ەوە ناونراوە. * ھەندێکی تر پێیان وایە کە سەرکردەی [[زەینەفۆن]] بە ناوی "زاخاریۆس" بەو ناوچەیە تێپەڕ بووە و بۆیە ئەو ناوچەیە ناونراوە "زاخا" بەپێی تێپەڕبوونی کات ناوەکە گۆڕانکاری بەسەردا ھاتووە و بووە بە "زاخۆ"، * بۆچوونێکی تریش ھەیە کە زمانناسان خستوویانەتەڕوو ئەویش ئەوەیە کە ڕەچەڵەکی ناوی زاخۆ دەگەڕێتەوە بۆ وشەی ئارامی سوریانی "زاخۆسا/زاخوثا" کە واتای "سەرکەوتن"ە. * ناوی زاخۆ، یان زاخۆتا، لە [[زمانی سوریانی]]دا، بە واتای سەرکەوتن دێت، کە دەشێت ھێمایەک بووبێت بۆ زاڵ بوونیان بەسەر [[جوو|ئیسرائیلییەکان]]. ھەروەک ڕێژەیەکی بەرزی دانیشتوانی زاخۆ، تا سەرەتاکانی دروست کردنی دەوڵەتی [[عێراق]]یش، ھەر [[جوو]] بوون. گوایا ناوەکە لە (زاخۆتا)ی ئارامییەوە ھاتووە، بە واتای (سەرکەوتن). واتا شوێنەکە دەبێت مەیدانی سەرکەوتنی لەشکرێک بووبێت، بە سەر دوژمنانیدا. یان [[ئاشوورییەکان]]، وەک سوکایەتی کردن بە دیلە [[جوو]]ەکانی ژێر دەستەیان، ئەم ناوەیان لە شوێنی بە زۆر نیشتەجێ کردنیان ناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = جەمال بابان |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == جوگرافیا == ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە [[پارێزگای شرنەخ]] لە [[باکووری کوردستان]]. * لە باشوورەوە [[پارێزگای دھۆک]] و [[پارێزگای نەینەوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[پارێزگای دھۆک]]. * لە ڕۆژاواوە [[پارێزگای حەسیچە]] لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] و [[پارێزگای شرنەخ]] لە [[باکووری کوردستان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/#map=10/36.9367/42.7897</ref> == مێژوو == ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ یەکێکە لە دامەزراوە فەرمیەکانی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، کە پێک ھاتووە لە یەک [[قەزا]] و سێ [[ناحیە]] لە رێکەوتی ٢٠/٩/٢٠٢١ بە بریاڕی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە (١٠٧)، فەرمانی ھێنانە کایەی ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ دەرچوو.<ref>https://soran.gov.krd/2959/derbare/#</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[زاخۆ]] * [[قەزای زاخۆ]] == سەرچاوەکان == {{دابەشکارییە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|جوگرافیا|پارێزگای دھۆک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|زاخۆ]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق|زاخۆ]] [[پۆل:پارێزگاکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] sepkkx6y7gig1p3l4l6hf1pqcvkr2tq 0 277275 1585934 1580799 2026-05-21T17:41:08Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئیسپانیا|ئیسپانیا]] و [[دەروازە:پورتوگال|پورتوگال]] 1585934 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|پارێزگا یان ھەرێمێکی کۆن لە نیمچەدوورگەی ئیبیریا|وڵاتە ھاوچەرخەکە|ئیسپانیا}} [[پەڕگە:Ancient_hispania_1849.jpg|وێنۆک]] '''ھیسپانیا''' ([[یۆنانیی کۆن]]: Ἱσπανία؛ [[لاتینی]] ''Hispānia'') ناوی [[ڕۆمای کۆن|ڕۆمانی]] بوو بۆ [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]]. لە سەردەمی [[کۆماری ڕۆمانی|کۆماری ڕۆمانیدا]] ھیسپانیا دابەشبوو بەسەر دوو پارێزگادا: ھیسپانیای نزیکتر و ھیسپانیای دوورتر. لە سەردەمی پرینسیپاتدا، ھیسپانیای دوورتر دابەشکرا بەسەر دوو پارێزگای نوێدا، بایتیکا و لوسیتانیا، لەکاتێکدا ھیسپانیای نزیکتر ناوی گۆڕدرا بۆ ھیسپانیا تاراکۆنێنسیس. دواتر بەشی ڕۆژاوای تاراکۆنێنسیس دابەش بوو، سەرەتا بە ناوی ھیسپانیا نۆڤا، کە دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ «کالاسیا» (یان گالاسیا، ناوی [[گالیسیا]]ی ھاوچەرخ لەمەوە ھاتووە).<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> ==ڕەگناسی== سەرچاوەی وشەی [[ڕۆمانی کۆن]] «ھیسپانیا» نەزانراوە. بەڵگەی پێشبینییە جۆراوجۆرەکان تەنھا لەسەر بنەمای ئەوەیە کە لە باشترین حاڵەتدا تەنھا لێکچوونن، کە پێدەچێت ڕێکەوت بن، و بەڵگەی پاڵپشتیکەری گوماناوین. [[فینیقییەکان]] ناوچەکەیان بە «ئای-شفان-یم» ناو دەبرد کە لەوانەیە بەواتای «خاکی [[کەروێشکی ئەورووپی|کەروێشکەکان]] یان [[ھایراکسەکان]]» بێت،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Castro |یەکەم=María Cruz Fernández | editor-last=Linch |editor-first=John |سەردێڕ=La Península Ibérica en época prerromana |بڵاوکەرەوە=El Pais |شوێنی بڵاوکردنەوە=Madrid |ڕێکەوت=٢٠٠٧|زنجیرە=Historia de España |ژپنک=٩٧٨-٨٤-٩٨١٥-٧٦٤-٢|زمان=es |بەرگ=٢|پەڕە=٤٠|chapter=La etimología de España; ¿tierra de conejos?}}</ref> «خاکی کانزاکان»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html|سەردێڕ="I-span-ya", el misterioso origen de la palabra España|دوایین=ABC|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161113170715/http://www.abc.es/espana/20140829/abci-donde-procede-palabra-espana-201408281811.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|زمان=es}}</ref><ref name="Arechaga2009">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Arechaga |یەکەم١=Juan |سەردێڕ=Science in Hispania: Spain and Portugal on the main route again |journal=The International Journal of Developmental Biology |ڕێکەوت=٢٠٠٩|بەرگ=٥٣|issue=8–10 |پەڕەکان=١١١٩–١١٢٢|doi=10.1387/ijdb.093019ja|pmid=١٩٩٢٤٦٢٠}}</ref> «دوورگەی باکوور»،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dietler |یەکەم١=Michael |دوایین٢=López-Ruiz |یەکەم٢=Carolina |سەردێڕ=Colonial Encounters in Ancient Iberia |بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-١٤٨٤٧-٢|پەڕە=٢٧٤, n. ٥٣}}</ref> یان «دەشتایی».<ref name="SPAL: Revista de prehistoria y arqueología de la Universidad de Sevilla">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=SPAL: Revista de prehistoria y arqueología de la Universidad de Sevilla|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rFhpAAAAMAAJ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٣|ساڵ=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Secretariado de Publicaciones de la Universidad de Sevilla|پەڕە=٩٣|وتەگێڕانەوە=La presence de fenicios en la antigua Sevilla parece constatada por el topónimo Spal que en diversas lenguas semíticas significa "zona baja", "llanura verde" o "valle profundo"}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://dialnet.unirioja.es/servlet/fichero_articulo?codigo=634185&orden=0|سەردێڕ= La Emergencia de Sevilla |format=PDF|بڵاوکەرەوە= Universidad de Sevilla |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> دراوە ڕۆمانییەکان کە لە ناوچەکەدا لە سەردەمی دەسەڵاتی [[ھادریان]] لێدراون، شێوەی مێینەیەک نیشان دەدەن کە کەروێشکێک لە لای قاچەکانیەتی،<ref name=burke>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Burke|یەکەم= Ulick Ralph|سەردێڕ= A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1|بڵاوکەرەوە=Longmans, Green & Co|ساڵ= ١٨٩٥|شوێن= London|پەڕە= ١٢|hdl = 2027/hvd.fl29jg?urlappend=%3Bseq=36}}</ref> و [[سترابۆ]] پێی دەگوت «خاکی کەروێشکەکان».<ref name=Spain>{{CathEncy|wstitle=Spain}}</ref> [[ئیسیدۆرۆسی سێڤییا]] وای دادەنا کە «ھیسپانیا» لە بنەچەی [[زمانی ئیبیری|ئیبیرییە]] و لە ناوی پێش ڕۆمانی بۆ [[سێڤییا]]، «ھیسپالیس»، وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TdWwnp6v4z0C&dq=hispania+etymology&pg=RA4-PA292|سەردێڕ=pg 292}}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ئەمە بۆ نموونە لەلایەن ڕەگناس [[ئیریک پارتریج]] (لە کارەکەیدا «سەرچاوەکان») زیندووکرایەوە کە پێیوابوو ئەمە ڕەنگە بە توندی ئاماژە بێت بۆ ناوێکی کۆن بۆ وڵاتەکە بە ناوی «ھیسپا»، کە پێدەچێت ڕەگێکی [[زمانی ئیبیری|ئیبیری]] یان [[زمانە کێڵتییەکان|کێڵتی]] بێت کە واتاکەی ئێستا ون بووە. «ھیسپالیس» لەوانەیە بە شێوەیەکی تر لە «[[ھێلیۆپۆلیس (میسری کۆن)|ھێلیۆپۆلیس]]» (بە یۆنانی بۆ 'شاری خۆر') وەرگیرابێت. جاروبار ھیسپانیا لەلایەن نووسەرانی ڕۆمانییەوە بە «ھێسپێریا ئۆڵتیما» واتە «دوورترین خاکی ڕۆژاوا» دەگوترا، چونکە ناوی «ھێسپێریا» واتە «خاکی ڕۆژاوا» پێشتر لەلایەن یۆنانییەکانەوە بۆ ئاماژەکردن بە نیمچەدوورگەی ئیتاڵیا بەکارھاتبوو. لە ماوەی سەدەکانی ١٨ و ١٩دا، زانایانی یەسووعی وەک لەرامێندی و [[خۆسێ فرانسیسکۆ دێ ئیسلا]] ناوەکەیان بە وشەی [[زمانی باسکی|باسکی]] «ئێزپاین» بەواتای «لێو»، بەڵام ھەروەھا «سنوور، لێوار»، بەستەوە، کە بەم شێوەیە بەواتای دوورترین ناوچە یان شوێن دێت.<ref>Charles Anthon, [https://books.google.com/books?id=S1lDAAAAIAAJ&q=A+System+of+Ancient+and+Medi%C3%A6val+Geography+for+the+Use+of+Schools+and+Colleges ''A System of Ancient and Mediæval Geography for the Use of Schools and Colleges''] (New York, 1849), 14.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=r2YDAAAAQAAJ&dq=hispania+etymology&pg=PA253|سەردێڕ=Local Etymology: A Derivative Dictionary of Geographical Names|یەکەم=Richard Stephen|دوایین=Charnock|authorlink=Richard Stephen Charnock|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ١٨٥٩|بڵاوکەرەوە=Houlston and Wright|via=Google Books}}</ref> لە ماوەی سەردەمی کۆن و [[سەدەکانی ناوین]]دا، دەقە وێژەیییەکان زاراوەی «ھیسپانیا» لە [[پاڵەوان]]ێکی ھاوناو بە ناوی [[ھیسپان]] وەردەگرن، کە بۆ یەکەمجار لە بەرھەمی مێژوونووسی ڕۆمانی [[گنایۆس پۆمپێیۆس ترۆگۆس]]، لە سەدەی ١ەمی [[پێش زایین]] ئاماژەی پێ کراوە. {{stack|clear=true| [[پەڕگە:Teatro Romano de Mérida (Badajoz, España) 02.jpg|وێنۆک|٢٦٥پیکسڵ|[[ئیمێریتا ئۆگووستا|کۆمەڵەی شوێنەوارناسیی ڕۆمانیی مێریدا]] («ئیمێریتا ئۆگووستا»)، ئێستێرامادۆرا، ئیسپانیا.]] [[پەڕگە:Spain LaCoruna tower.jpg|ڕاست|٢٦٥پیکسڵ|وێنۆک|[[بورجی ھێرکۆلیس]]ی ڕۆمانی کۆنترین منارەی ڕووناکیی ڕۆمانییە کە مابێتەوە]] [[پەڕگە:AcueductoSegovia edit1.jpg|ڕاست|٢٦٥پیکسڵ|وێنۆک|[[ئاوی گواستنەوەی سێگۆڤیا]]ی ڕۆمانی، کاستیا، ئیسپانیا.]] [[پەڕگە:Evora-RomanTemple.jpg|ڕاست|٢٦٥پیکسڵ|وێنۆک|[[پەرستگەی ڕۆمانیی ئێڤۆرا]] («لیبێراتیاس یولیا»)، ئالێنتێخۆ، پورتووگال.]] }} «ھیسپانیا» ڕەگی [[لاتینی]]یە بۆ ناوی مۆدێرنی «[[ئیسپانیا]]»، و وشەکانی «ئیسپانی» بۆ «ھیسپانیکوس» یان «ھیسپانیک»، یان «ئیسپانیا» بۆ «ھیسپانیا»، دەتوانرێت بە گۆڕینەوە بەکاربھێنرێن، بەپێی دەقەکە. «ئیستۆریا دێ ئیسپانیا» ('مێژووی ئیسپانیا') کە لەسەر دەسپێشخەری [[ئەلفۆنسۆی دەھەمی کاستیا]] «دانا»، لە نێوان ساڵانی ١٢٦٠ بۆ ١٢٧٤ نووسراوە، لە کاتی «[[ڕیکۆنکیستا]]»ی ئیسپانیادا، وا بڕوادەکرێت یەکەم مێژووی درێژکراوەی ئیسپانیا بێت بە [[کاستیای کۆن]] کە وشەکانی «ئێسپانیا» ('ئیسپانیا') و «ئێسپانیۆڵێس» ('ئیسپانییەکان') بۆ ئاماژەکردن بە ھیسپانیای سەدەکانی ناوین بەکاردەھێنێت. بەکارھێنانی «ھیسپانیا»ی لاتینی، «ئێسپانیا»ی کاستیایی، «ئێسپانیا»ی [[زمانی کەتەلانی|کەتەلانی]] و «ئێسپاین»ی [[فەڕەنسیی کۆن]]، لەنێو ئەوانی تردا، بۆ ئاماژەکردن بە ھیسپانیای ڕۆمانی یان ھیسپانیای ڤیزیگۆتی لە تەواوی [[کۆتایییەکانی سەدەکانی ناوین]]دا باو بوو. بەڵگەنامەیەک کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٢٩٢ ئاماژە بە ناوی کەسانی بیانی لە ئیسپانیای سەدەکانی ناوین دەکات وەک «گراسین دێسپاین».<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://www.persee.fr/doc/roma_0035-8029_1946_num_69_275_3623_t1_0406_0000_2|سەردێڕ=Paul Lebel, Les noms de personnes en France, 1946|یەکەم=Jacques|دوایین=Monfrin|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ١٩٤٦|journal=Romania|بەرگ=٦٩|issue=275|پەڕەکان=٤٠٦–٤٠٨|via=www.persee.fr}}</ref> دەربڕینە لاتینییەکان کە «ھیسپانیا» یان «ھیسپانیاێ» (بۆ نموونە «omnes reges Hispaniae») بەکاردەھێنن زۆرجار لە سەدەکانی ناویندا بەکار دەھاتن، لەکاتێکدا [[زمانە ڕۆمانسییەکانی ئیبیریا|زمانە ڕۆمانسییەکانی ئیسپانیا]]ی «ڕیکۆنکیستا» وەشانی [[زمانە ڕۆمانسییەکان|ڕۆمانسی]] بە گۆڕینەوە بەکاردەھێنن. لە کرۆنیکی [[جەیمسی یەکەمی ئەراگۆن|جەیمسی یەکەم]] «لیبرێ دێلس فێتس»، کە لە نێوان ساڵانی ١٢٠٨ بۆ ١٢٧٦ نووسراوە، چەندین نموونەی ئەمە ھەیە. سنوورەکانی ئیسپانیای مۆدێرن لەگەڵ سنوورەکانی [[پارێزگای ڕۆمانی]]ی ھیسپانیا یان [[شانشینی ڤیزیگۆتی]] یەک ناگرنەوە، و بەم شێوەیە ئیسپانیای سەدەکانی ناوین و ئیسپانیای مۆدێرن لە ناوەڕۆکە جیاوازەکاندا بوونیان ھەیە. زاراوەی لاتینی «ھیسپانیا»، کە زۆرجار لە سەردەمی [[سەردەمی کۆنی کلاسیک|سەردەمی کۆن]] و [[کۆتایییەکانی سەدەکانی ناوین]]دا بەکاردەھات، وەک ھیسپانیای ڕۆمانی، وەک ناوێکی جوگرافی و ڕامیاری، بەردەوام بوو لە بەکارھێنان لە ڕووی جوگرافی و ڕامیارییەوە لە [[ئیسپانیای ڤیزیگۆتی]]دا، وەک لە دەربڕینی «لاوس ھیسپانیای»، «پەسن بۆ ھیسپانیا»، بۆ وەسفکردنی مێژووی گەلانی [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] لە «مێژووی پاشاکانی گۆت، ڤاندال و سوێبی»ی [[ئیسیدۆرۆسی سێڤییا]]دا نیشان دراوە: {{وتە١|تۆ، ئەی ئیسپانیا، دایکی پیرۆز و ھەمیشە بەختەوەری شازادەکان و گەلان، جوانترینی ھەموو ئەو خاکانەی کە لە ڕۆژاواوە تا ھیندستان درێژ دەبنەوە. تۆ، بەپێی ماف، ئێستا شاژنی ھەموو پارێزگاکانیت، کە نەک تەنھا ئاوابوونی خۆر، بەڵکوو ڕۆژھەڵاتیش ڕووناکی لێ وەردەگرن. تۆ شانازی و ڕازاوەیی گۆی زەوی و ناودارترین بەشی زەویت... و بەم ھۆیەشەوە، لە مێژە، ڕۆمای زێڕین ئارەزووی تۆی کردووە.}} لە مێژووی مۆدێرنەدا، «ئیسپانیا» و «ئیسپانی» زیاتر بە تەنھا بە شانشینی ئیسپانیاوە بەستراونەتەوە، ھەرچەندە ئەم پرۆسەیە چەند سەدەیەکی خایاند. دوای یەکگرتنی [[شانشینی کاستیا]]ی ناوەڕاستی نیمچەدوورگەکە لەگەڵ [[شانشینی ئەراگۆن]]ی ڕۆژھەڵاتی نیمچەدوورگەکە لە سەدەی ١٥ەھەمدا لەژێر چاودێری [[پاشا کاتۆلیکەکان]] لە ساڵی ١٤٩٢، تەنھا [[شانشینی ناڤارا|ناڤارا]] و [[شانشینی پورتووگال|پورتووگال]] مابوون بۆ تەواوکردنی تەواوی نیمچەدوورگەکە لەژێر [[پاشایەتیی ئیسپانیا|یەک پاشایەتیدا]]. ناڤارا دوای ماوەیەکی کەم لە ساڵی ١٥١٢دا بەدوایدا ھات، و پورتووگال، دوای زیاتر لە ٤٠٠ ساڵ وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆ و خاوەن سەروەری، لە ساڵی ١٥٨٠دا. لەو ماوەیەدا چەمکی [[ئیسپانیا]] ھێشتا بێ گۆڕان مابووەوە. دوای گەڕانەوەی سەربەخۆیی پورتووگال بوو لە ساڵی ١٦٤٠دا کاتێک چەمکی [[ئیسپانیا]] دەستی بە گۆڕانکرد و بۆ تەواوی نیمچەدوورگەکە جگە لە پورتووگال جێبەجێ کرا. ==زمانەکان== [[پەڕگە:Ethnographic Iberia 200 BCE.PNG|وێنۆک|٣٢٠پیکسڵ|نەخشەی زمانەوانی: ئەمە جیاوازیی زمانەوانیی [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] لە دەوروبەری ساڵی ٢٠٠ی پێش زایین (لە کۆتاییی [[جەنگی دووەمی پونیک]]) نیشان دەدات.]] {{سەرەکی|زمانەکانی ئیبیریا}} لاتینی زمانی فەرمیی ھیسپانیا بوو لە ماوەی دەسەڵاتی ڕۆمانیدا، کە زیاتر لە ٦٠٠ ساڵی خایاند. دوای [[کەوتنی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانیی ڕۆژاوا|کەوتنی ڕۆما]] و داگیرکاریی [[گەلە جێرمانەکان|جێرمانیی]] [[ڤیزیگۆتەکان]] و [[سوێبییەکان]]، لاتینی لەلایەن نزیکەی تەواوی دانیشتووانەوە قسەی پێ دەکرا،{{ژێدەر پێویستە|date=September 2023}} بەڵام بە شێوازە باوەکەی کە بە [[لاتینیی بازاڕی]] ناسرابوو، و گۆڕانکارییە ناوچەیییەکان کە بوونە ھۆی دروستبوونی زمانە ڕۆمانسییەکانی ئیبیریی مۆدێرن پێشتر دەستیان پێ کردبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20081006160601/http://www.arqueotavira.com/Mapas/Iberia/Populi.htm نەخشەی وردی گەلانی پێش ڕۆمانی ئیبیریا (نزیکەی ٢٠٠ ساڵ پێش زایین)] (ئەرشیڤ کراوە لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨) * [http://www.w66.eu/hispania/ ھیسپانیا]: نەخشەی ئیسپانیای ڕۆمانی و پورتوگال. {{تد|ئیسپانیا|مێژوو|پورتوگال}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Roman Hispania}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|پورتوگال}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ٥ەم]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی سەدەی ٣یەمی پ.ز]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] n6cbx9hxad80mg2elf1db1tfa124vvn 0 277788 1585918 1584340 2026-05-21T17:17:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1585918 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ئەنجومەنی یاسادانان|ناو=ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک|وێنەی_لۆگۆ=|خوول= |دامەزراندن=٢٠٠٣|خوولی_نوێ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دەسەڵات=یاسادانان و چاودێری|حیزب١=|حیزب٢=|حیزب٣=|جۆری_ئەنجومەن=|سەرکردە١=محەممەد ئیبراھیم حافز|جۆری_سەرکردە١=[[سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک |سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگا]]|درێژیی_خول=٤ ساڵ|دوایین_ھەڵبژاردن١=١٨ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|پێکھاتە١=|گرووپە_سیاسییەکان١= * {{colorbox|#FF681F}} ھاوپەیمانیی کەرکووک ھێز و ئیرادەمان (٥) * {{colorbox|#00A550}} ھاوپەیمانیی عەرەبی (٣) * {{colorbox|#FFDB00}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (٢) * {{colorbox|#2C6DBF}} بەرەی تورکمانی (٢) * {{colorbox|#D76246}} ھاوپەیمانیی سەرکردایەتی (٢) * {{colorbox|#88E9F7}} بزووتنەوەی بابیلۆن (١) * {{colorbox|#1C10DA}} ھاوپەیمانیی عروبە (١) }} '''ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک''' ({{بە ئینگلیزی|Kirkuk Provincial Council}}) [[دەسەڵاتی یاسادانان]] و چاودێرییە لە [[پارێزگای کەرکووک]] ھەروەھا پارێزگار و جێگرەکانی ھەڵدەبژێرێت، ئەنجومەنەکە ڕاستەوخۆ لەلایەن دەنگدەرانی پارێزگاکەوە ھەڵدەبژێرێت. == دامەزران == دروستبوونی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠٠٣ کاتێ دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس پارێزگای کەرکووک دووچاری بۆشایییەکی کارگێڕیی بوەوە بۆیە [[ھاوپەیمانیی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق]] دەستیان کرد بە ھەنگاوەکانیان بۆ دامەزراندنی ئیدارەیەکی نوێ لە پارێزگاکە بە بەشداریی تەواوی پێکھاتەکان، سەرەتا ٣٠٠ کەسایەتیی دەستنیشان کرا بۆ پێکھێنانی دەستەکەی ھەڵبژاردن لە پێکھاتە جیاوازەکانی کەرکووک بەشێوەیەکی یەکسان ٧٥ ئەندام بۆ ھەر چوار پێکھاتە (ئەمەش لەبەر نەبووی سەرژمێرییەکی نوێ و دروستی دانیشتووانی پارێزگاکە) دەستەکە ھەڵسا بە دەستنیشانکردنی ٦ ئەندامی ئەنجومەن بۆ ھەر پێکھاتەیەک واتا کۆی گشتی ٢٤ ئەندام و ھەڵبژاردنی ٦ کەسایەتیی بێلایەن (٥ کورد و ١ کریستیان) بەمەش کۆی گشتیی ئەندامانی ئەنجومەن بوە ٣٠ ئەندام لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٠٣ ئەنجومەنەکە تەحیسن کەھییەی لە پێکھاتەی تورکمان وەکو یەکەمین سەرۆکی ئەنجومەنەکە ھەڵبژارد ھەروەھا [[عەبدولرەحمان مستەفا]] لە نەتەوەی کورد وەکو پارێزگاری کەرکووک و ئیسماعیل حەدیدی وەکو جێگری پارێزگار ھەڵبژێردران. === بایکۆت و دابەشکردنی دەسەڵات === لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٠٦ ئەندامانی عەرەب و تورکمان لە ئەنجومەنەکە کشانەوە، وتیان گوایە کە زۆرینەی کورد کە ٢٦ کورسی لە کۆی ٤١ کورسیی ئەنجومەنەکەیان بەدەستەوەیە، ئەوانی لە بڕیاردان و حوکمڕانی دوورخستووەتەوە. ئەندامانی عەرەب لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٧دا گەڕانەوە بۆ ئەنجومەنەکە، دوای ئەوەی ڕێککەوتنێکی نوێیان بەست لەسەر دابەشکردنی دەسەڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Ramzy Mardini |سەردێڕ=Kurdish-Sunni Accord Gives Kirkuk a Chance at Reconciliation |magazine=Terrorism Focus |بەرگ=٤|issue=41 |بڵاوکەرەوە=[[Jamestown Foundation]] |ناونیشان=http://www.jamestown.org/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=4603 |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> == یەکەمین ھەڵبژاردن == یەکەمین ھەڵبژاردنی گشتی بۆ ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ ئەنجامدرا ھاوشان لەگەڵ ھەڵبژاردنی کۆمەڵەی نیشتیمانیی عێراقی و ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی دیکەی عێراق و ھەرێمی کوردستان ئەنجامدرا شایەنی باسە زۆربەی پارتە سیاسییە کوردستانییەکان بە تایبەت [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] لەگەڵ چەن کەسایەتییەکی سەربەخۆی تورکمان و عەرەب و کریستیان لیستی برایەتیان پێکھێنا بۆ بەشداریکردن لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا ھەروەھا تورکمانە سوننەکانیش بە لیستی بەرەی تورکمانی عێراقی و تورکمانە شیعەکانیش بە لیستی ھاوپەیمانیی ئیسلامیی تورکمانیی بەشدارییان کرد لەگەڵ بایکۆتی زۆربەی عەرەبی سوننە بۆ پرۆسەی سیاسیی عێراق لەو ساڵەدا بەڵام بە دوو لیستی جیاواز بەشدارییان کرد لەژێر ناوەکانی کۆمەڵەی کۆماری عێراقی و گردبوونەوەی نیشتیمانیی عێراقی و ئەنجامی ھەڵبژاردنی خولی دووەمی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک بەمشێوەیەی خوارەوە بوو: {| class="wikitable" |+ !لیست !پێکھاتە !ژمارەی دەنگ !ژمارەی کورسی !ڕێژە |- |[[لیستی برایەتی]] |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] |٢٣٧٬٣٠٣ |٢٦ |٥٩٫١٩٪ |- |[[بەرەی تورکمانی عێراق]] |تورکمانی سوننە |٧٣٬٦٣٥ |٨ |١٨٫٤١٪ |- |[[کۆمەڵەی کۆماری عێراقی]] |عەرەبی سوننە |٤٣٬٦٣٥ |٥ |١٠٫٨٨٪ |- |[[ھاوپەیمانی ئیسلامی تورکمانی]] |تورکمانی شیعە |١٢٬٦٧٨ |١ |٣٫٦٪ |- |[[کۆبوونەوەی نیشتیمانی عێراقی]] |عەرەبی سوننە |١٢٬٣٢٩ |١ |٣٫٠٨٪ |- |لایەنەکانی دیکە | |٢١٬١٥٦ | |٥٫٢٨٪ |- |کۆی گشتی | |٤٠٠٬٨٩٢ |٤١ |١٠٠٪ |- |دەنگە بەتاڵەکان | |٥٬٠٥٩ | | |} == خولی دووەم == دوای ھەڵبژاردنی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ ئەنجومەنی پارێزگا دەستی بە کارەکانی کرد بەھۆی ڕازینەبوونی تورکمان و عەرەب لە بەشداریکردنیان لە حکوومەتی خۆجێی پارێزگا لایەنە کوردستانییەکان بڕیاریاندا لەسەر ھێشتنەوەی [[عەبدولرەحمان مستەفا]] وەکو کەسایەتیی سەربەخۆی کورد وەکو پارێزگاری کەرکووک بۆیە ئەنجومەنی پارێزگا [[ڕزگار عەلی]] لەسەر [[لیستی برایەتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بە سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگاکە ھەڵبژارد ھەروەھا [[ڕێبوار فایەق تاڵەبانی|ڕێبوار تاڵەبانی]] لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] وەکو جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگاکە ھەڵبژارد، دوای ڕازیبوونی کوتلەی عەرەبی بە بەشداریکردنیان لە حکوومەتی خۆجێی کەرکووک لە ساڵی ٢٠٠٨ ئەنجومەنەکە [[ڕاکان سەعید جبوری]] وەکو جێگری پارێزگار ھەڵبژارد، ھەروەھا دوای ڕێککەوتن لەگەڵ کوتلەی تورکمانی لە ساڵی ٢٠١١ ئەنجومەنەکە [[حەسەن تۆران بەھادین]] وەکو سەرۆکی ئەنجومەن و [[نەجمەدین کەریم]]ی ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] وەکو پارێزگار ھەڵبژارد، دوای ھەڵبژاردنی نیسانی ٢٠١٤ی ئەنجومەنی نوێنەران و سەرکەوتنی [[حەسەن تۆران بەھادین]] پۆستەکەی لە سەرۆکایەتیی ئەنجومەنەکە چۆڵ بوو و بەھۆی ڕێکنەکەوتنی کوتلەی تورکمانی لە نێوان خۆیاندا پۆستەکە بەبەتاڵی مایەوە و لەلایەن [[ڕێبوار تاڵەبانی]] بە وەکالەت پۆستەکە پڕکرایەوەو تاوەکو ھەڵوەشاندنەوەی ئەنجومەنەکە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بەپێی بڕیاری ئەنجومەنی نوێنەران، ئەنجومەنەکە لە ئازاری ٢٠١٧ لەسەر پێشنیازی پارێزگار بڕیاریدا لەسەر ھەڵکردنی [[ئاڵای کوردستان]] لەسەر باڵەخانەی پارێزگا و تەواوی باڵەخانە فەرمییەکانی دەوڵەت و کۆمپانیا گشتییەکان ھاوشان لەگەڵ [[ئاڵای عێراق]] بەڵام دوای ڕووداوەکانی [[١٦ی تشرینی یەکەم]] ئاڵای کوردستان لابرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=كركوك تصوت لرفع علم كردستان بالمباني الحكومية |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2017/3/28/كركوك-تصوت-لرفع-علم-كردستان-بالمباني |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=الجزيرة نت |زمان=ar}}</ref> == ئەنجامنەدانی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک == دەبوایە لە ساڵەکانی ٢٠٠٩ و٢٠١٣ دووجاری ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک ئەنجام بدرایە بەڵام بەھۆی فشاری عەرەبی سوننە و لایەنە تورکمانەکان بەپێی ماددەی ٢٣ی یاسای ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا و قەزا و ناحییەکان ژمارە ٣٦ی ساڵی ٢٠٠٨ ڕێگە گیرا لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگای کەرکووک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=قانون انتخاب مجالس المحافظات و الأقضية والنواحي رقم (36) لسنة 2008 – مجلس النواب العراقي |ناونیشان=https://archive3.parliament.iq/ar/2008/10/13/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%82%D8%B6%D9%8A/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|زمان=ar}}</ref> * [[بەعەرەبکردنی کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|پارێزگای کەرکووک|کوردستان|عێراق|سیاسەت}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:کەرکووک]] [[پۆل:حکوومەتی عێراق]] [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] ickcuo3bszu9z7n9lgwisf6xgm2hn45 0 280534 1585890 1506047 2026-05-21T15:09:50Z Hivja 64112 /* */ 1585890 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Beggars_in_the_street_2.JPG|وێنۆک|سواڵکەرێک لە شەقامێکی [[نەیشابوور]] لە [[ئێران]]، ٢٠٠٩]] [[پەڕگە:Beggar_in_Uppsala,_Sweden.jpg|وێنۆک|سواڵکەرێک لە [[سوێد]]، ٢٠١٤]] '''سواڵ'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=سواڵ|فەرھەنگ=خاڵ|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> یان '''دەرۆزە'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=دەرۆزە|فەرھەنگ=ھەنبانەبۆرینە|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> بریتییە لە کردنی نوزانەوە و خۆ ھەژار دەرخستن لە کەسانی دیکە بۆ ئەوەی سوودێکیان پێبدرێت، زۆرجار وەک [[پارە]]، بەبێ ھیچ بەرامبەرێک. کەسێک کە ئەو کارە بکات پێی دەوترێت '''سواڵکەر'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=سواڵکەر|فەرھەنگ=ھەنبانەبۆرینە|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> یان '''دەرۆزەکەر'''.<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|وشە=دەرۆزەکەر|فەرھەنگ=ھەنبانەبۆرینە|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> سواڵکەرەکان دەتوانن لە [[بۆشایی گشتی|شوێنە گشتییەکانی]] وەک ڕێڕەوی گواستنەوە و پارکەکانی شار و بازاڕەکاندا ئەو کارە بکەن. جگە لە پارە، لەوانەیە داوای خواردن، خواردنەوە، جگەرە یان شتومەکی بچووکی دیکەش بکەن. سواڵکەران لە سواڵکەرانی ئایینی جیاوازن، چونکە ھەندێک لە داواکاران داوای پارە ناکەن. بژێوی ژیانیان جۆرەکانی خزمەتکردنی ئایینی، پەروەردەی ڕەوشتی و پاراستنی [[چاند]] بە کۆمەڵگایە، پاشان بەدەستھێنانی سوودە لێی. == مێژوو == [[پەڕگە:Beggars_in_Rabat.tif|وێنۆک| دوو سواڵکەر لە [[ڕەبات]] ([[مەغریب]]) ساڵی ١٩٦٠.]] سواڵکەرەکان لە سەرەتای مێژووی تۆمارکراوەوە لە کۆمەڵگەی مرۆڤایەتیدا بوونیان ھەبووە. سواڵکردنی سەر شەقامەکان لە زۆربەی کۆمەڵگاکانی جیھان ھەیە و ھەبووە، ھەرچەندە بڵاوبوونەوەی و شێوازی وردی، جیاوازە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Begging}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} fp6cul09lzlrqnrgvc83sdk26a33e3d 0 282275 1585987 1585716 2026-05-21T21:08:43Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585987 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ئەماتۆر'''، [[فیلم]]ێکی سیخوڕی [[ئەمریکی]]یە. لە ڕێکەوتی ١١ی نیسانی ٢٠٢٥ بڵاوکراوەتەوە، و دەرھێنانی لەلایەن [[جەیمس واتکینز]]. ==چیرۆک== <!--Per WP:FILMPLOT, plot summaries for feature films should be between 400 to 700 words. Please check the word count before making any additions. --> [[دەزگای زانیاریی ناوەندی|سی ئای ئەی]] [[کۆدنووسی|کۆدنووس]] چارلی ھێلەر سەرقاڵی نۆژەنکردنەوەی [[سێسنا]]یەکی کۆنە وەک دیارییەک بۆ سارای ھاوسەری، کە بەرەو گەشتێکی بازرگانی بۆ [[لەندەن]] بەڕێ دەەکەوێت. لە بەشی کۆدشکاندن و شیکاریی سی ئای ئەی، چارلی لەگەڵ بریکارێکی مەیدانی بە ناوی جاکسۆن ئۆبراین، ناوی ڕەمزی «ورچەکە»، و سەرچاوەیەکی بێناو، ناوی ڕەمزی «[[ئینکوایلین]]»، بووەتە ھاوڕێ. پەڕگە نھێنییەکانی ئینکوایلین دەری دەخەن کە بەڕێوەبەری [[ناوەندی چالاکییە تایبەتەکان]] و بەڕێوەبەرەکەی چارلی، ئەلێکس مۆر، ھێرشە درۆنە ڕامیارییەکانی وەک تەقینەوەی خۆکوژی نیشان داوە. دواتر چارلی دەبرێتە لای بەڕێوەبەری سی ئای ئەی سامانتا ئۆبراین، کە پێی ڕای گەیاند سارا لە ھێرشێکی تیرۆریستیدا کوژراوە. چارلییەکی خەمبار دواتر دۆزینەوەکانی خۆی دەخاتە ڕوو. دوای ئەوەی مامەڵەیەکی چەک بە ھەڵەدا دەچێت، چوار ھێرشبەرەکە سارا و کەسانی تریان بە بارمتە گرت، و پێش ئەوەی ڕابکەن سارایان کوشت. چارلی گومانلێکراوەکان دەناسێتەوە – تاوانباری بێلارووسی میشکا بڵاژیک، کارمەندی پێشووی ھێزە تایبەتەکانی ئەفریقای باشوور ئێڵیش، ئەفسەری پێشووی ھەواڵگری ئەرمەنی گرێتچن فرانک، و سەرکردەی دەستنیشاننەکراو خۆرست شیلەر، بکوژی سارا – بەڵام مۆر و جێگرەکەی، کالیب ھۆرۆویتز، پێداگری دەکەن کە کار بۆ لەناوبردنی تەواوی تۆڕەکەی شیلەر دەکەن. چارلی بە بڕیارەوە بۆ تۆڵەسەندنەوەی سارا، ڕووبەڕووی مۆر دەبێتەوە بەو فەرمانە تاوانبارانەی کە بوونە ھۆی کوژرانی سەدان مەدەنی و ھاوپەیمان. چارلی بە ھەڕەشەی دزەپێکردنی زانیارییەکان، داوای سەرچاوەکان و مەشقی تایبەت بە ئەرکەکە لە «کێڵگەکە» دەکات بۆ ئەوەی بە کەسی ڕاوی چوار ھێرشبەرەکە بنێت. دەنێردرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ عەقید ڕۆبەرت ھێندێرسۆن لە [[کامپ پیری]] مەشق بکات، چارلی کە لە دەمانچە دەترسێت لە دروستکردنی بۆمبدا زۆر باشە، بەڵام ھێندێرسۆن ڕای گەیاند کە ئەو بە سادەیی توانای کوشتنی نییە. مۆر و کالیب بە گەڕان لە ماڵ و [[نووسینگە]]ی چارلی، سی دییەک دەدۆزنەوە کە لە جیوکبۆکسی باڕێکدا شاردبوویەوە، بەڵام درک بەوە دەکەن کە تەنھا فێڵی کردووە. فەرمان بە ھێندێرسۆن دەکرێت چارلی لەناو ببات، کە [[ئامێری گوێگرتنی شاراوە|گوێگرتنی لێ جێگیر کرد]]بوو لەو پەڕگانەی لە [[نووسینگە]]ی مۆردا بەجێی ھێشتوون و پێشتر وڵاتی بەجێھێشتووە. چارلی لە [[پاریس]] شوێنی گرێتچن دەکەوێت و شوێن ڕێنمایییەکی فێربوونی قفڵکردن دەکەوێت بۆ ئەوەی بچێتە ناو شوقەکەیەوە. کاتی چاوپێکەوتنی گرێتچن لە کلینیکێکی ھەستیاری دەدۆزێتەوە و دەمانچەیەک دەبات، بەڵام ناتوانێت خۆی ئامادە بکات بۆ تەقەکردن لێی. بەھۆی یادەوەرییەکانی ساراوە، گرێتچن لە کلینیکی ھەستیاری لەناو [[ژووری ھایپۆباریک|ژوورێکی ھایپۆباریکدا]] گیر دەخات و پڕی دەکات لە ھەڵاڵە. چارلی داوای زانینی شوێنی شیلەر دەکات، بەڵام نایەوێت ڕێگە بدات گرێتچن بمرێت و ئازادی دەکات. گرێتچن بۆ سەر شەقامەکە ڕادەکات و بە توندی بەر ڤانێک دەکەوێت و گیان لەدەست دەدات. چارلی مۆبایلەکەی گرێتچن وەردەگرێت و بەرەو [[مارسیلیا]] ڕادەکات کە تێیدا ھێندێرسۆن لە باڕێکدا گۆشەگیری دەکات، بەڵام ئەو لە تەوالێتەکەدا تەقینەوەیەک ئەنجام دەدات و ڕادەکات. داوای یارمەتی لە ئینکوایلین دەکات و بە قاچاخ دەبرێتە [[ئیستانبوڵ]]، لەوێ ئینکوایلین خۆی وەک دەیڤس دەناسێنێت، کە بێوەژنە ڕووسییەکەی ئەفسەرێکی پێشووی [[کەی جی بی]] کوژراوە، و شوێنی ھاوسەرەکەی وەک سەرچاوەکەی چارلی گرتووەتەوە. ئەوان شوێن پێی بڵاژیک بۆ ھۆتێلێکی لوکس لە [[مەدرید]] دەدۆزنەوە. لەم نێوەندەدا، سامانتا دەزانێت مۆر ھێندێرسۆنی بەدوای چارلیدا ناردووە، و بەھۆی بێمتمانەیی بە ژێردەستەکەی، [[کەسایەتی]]یەکی خۆی بۆ پاراستنی چارلی دەنێرێت. لە مەدرید، چارلی ڕووبەڕووی بڵاژیک دەبێتەوە کاتێک لە مەلەوانگەی سەربانی ھۆتێلەکەدا مەلە دەکات، و ئامێری غەواسییەکەی بە جۆرێک ڕێکخستووە کە پەستانی ھەوای نێوان پەڕە شووشەکانی مەلەوانگەکە کەم بکاتەوە. کاتێک بڵاژیک ڕەتیدەکاتەوە ھاوکاری بکات، چارلی شووشەکە دەشکێنێت و دەینێرێت بۆ خوارەوە تاوەکو دەمرێت. خەریکە لەلایەن ھێندێرسۆنەوە دەستگیر دەکرێت، کە لەلایەن [[کەسایەتی]]یەکەی سامانتاوە ھێرشی دەکرێتە سەر؛ لە شەڕەکەدا، ھێندێرسۆن فیشەکی بەر دەەکەوێت بەڵام [[کەسایەتی]]یەکە دەکوژێت، و چارلی ڕادەکات. کالیب درک بەوە دەکات کە چارلی پەیوەندی لەگەڵ کەسێکدا ھەیە و شوێن پێی دەیڤس دەدۆزێتەوە. پەیوەندی بە بەرپرسی وێستگەی ڕووسی لە ئیستانبوڵ دەکات و تیمێکی ھێرشبەری ئێف ئێس بی ڕووسی دەنێردرێتە ئیستانبوڵ، و دەیڤس لە کاتی ڕاکردن لەگەڵ چارلی دەکوژرێت. چارلی لە [[ڕۆمانیا]] شوێن پێی ئێڵیش دەدۆزێتەوە بە بیانووی فرۆشتنی مووشەک پێی و بە تەقەمەنییەکی دروستکراو تەڵەی بۆ دادەنێت، و ناچاری دەکات ئاشکرای بکات کە شیلەر لە ناو کەشتییەک لەسەر [[دەریای باڵتیک]] کار دەکات. مۆبایلەکەی ئێڵیش دەبات و دەیداتە دەست مردن لە تەقینەوەکەدا. چارلی دەگاتە [[پریمۆرسک، ئۆبلاست لێنینگراد|پریمۆرسک]] بۆ سیخوڕیکردن لەسەر ئۆپەراسیۆنەکەی شیلەر. «ورچەکە» ڕووبەڕووی دەبێتەوە، بەڵام چارلی ڕەتیدەکاتەوە کۆتایی بە تۆڵەسەندنەوەکەی بھێنێت. چارلی دەستگیر دەکرێت و دەبرێتە سەر کەشتییەکەی شیلەر، و ڕووبەڕووی بکوژی سارا دەبێتەوە. شیلەر دەمانچەیەکی پڕ لە فیشەکی پێشکەش دەکات و ھەلی تۆڵەسەندنەوەی پێ دەدات. لەبری ئەوە، چارلی ئاشکرای دەکات کە ھاکی کەشتییەکەی کردووە، و ئاراستەی دەکات بەرەو [[کەنداوی فینلاند]] کە لەوێ شیلەر لەلایەن پۆلیسی [[فینلاند]] و [[ئینتەرپول]]ەوە دەستبەسەر دەکرێت. مۆر و ھۆرۆویتز بەھۆی ئۆپەراسیۆنە ڕێپێنەدراوەکانیانەوە دەستگیر دەکرێن، و سامانتا ڕای گەیاند کە دەزگاکە لە ئەندامە خراپەکانی پاک کراوەتەوە. دوای ئەوەی لەلایەن ھێندێرسۆنێکی چاکبووەوە سەردانی دەکرێت، چارلی نۆژەنکردنەوەی فڕۆکەکەی تەواو دەکات و بۆ گەشتێکی ئاسمانی بەکاری دەھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ھۆڵیوود|تورکیا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|فەڕەنسا|لەندەن}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکسی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی داھاتوو]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمەکان لە ساڵی ٢٠٢٤ دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەدرید داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە پاریس داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی پاینوود وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] t1mibwpk6mgs0ug0iqgxp7145xfwxg6 0 284130 1585972 1585750 2026-05-21T20:01:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1585972 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بێدەستپێک|}} }} {{سخ}} {{ویکیسازی}} {{Infobox military conflict | conflict = شەڕی شەنگال (٢٠٠٣) | place = [[شنگال]], [[کوردستان]], [[عێراق]] | partof = [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]] | date = ١٢-١٣ی نیسانی ٢٠٠٣ | result = سەرکەوتنی پێشمەرگە | combatant1 = {{flag|Ba'athist Iraq|1991}} | combatant2 = {{flagicon|Kurdistan}} [[کوردستان]] | commander1 = {{flagicon|Iraq|1991}} [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon|Kurdistan}} [[مەسعود بارزانی]] {{flagicon|Kurdistan}} [[جەلال تاڵەبانی]] | strength1 = ھێزە وشکانییەکانی عێراق : 1,200 + [[فیداییەکانی سەددام]] | strength2 = هێزە کوردییەکان ([[پێشمەرگە]]): 1,700، پشتیوانی هەواڵگری ئەمریکی | casualties1 = هێزەکانی عێراق: 154 کوژراو، بریندار، یان دیل کراون | casualties2 = هێزە کوردییەکان: ١٤ کوژراو, ٩ بریندار }} شەڕی [[شەنگال]] لە ساڵی ٢٠٠٣ == سەرەتا == شەڕی شەنگال لە ساڵی ٢٠٠٣ بەشێک بوو لە پێشڕەوی فراوانتری کورد لە کاتی داگیرکردنی عێراق بە سەرۆکایەتی ئەمریکا. دوابەدوای لەشکرکێشی سەرەتایی لە مانگی ئازاری ٢٠٠٣، ڕژێمی بەعسی عێراق بە خێرایی کۆنترۆڵی لە باکوری عێراق لەدەست دەدا. لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئەمریکا بەرەو باشوور، چەکدارانی پێشمەرگەی کورد کە بە پلەی یەکەم لە پارتی دیموکراتی کوردستانەوە بوون، دەستیان کرد بە دووپاتکردنەوەی کۆنترۆڵکردنی ناوچە سەرەکییەکانی باکوور، لەنێویاندا شنگال، شارۆچکەیەک کە دەکەوێتە پارێزگای نەینەوا لە نزیک سنووری سوریا. شنگال دەیان ساڵ بوو لەژێر دەسەڵاتی ڕژێمی بەعسی عێراقدا بوو، گرنگی ستراتیژییەکەی بۆ حکومەتەکەی سەدام حوسێن بە بەراورد لەگەڵ شارە گەورەکانی وەک موسڵ سنووردار بوو. بەڵام لەگەڵ داڕمانی خێرای هێزە سەربازی و ئەمنییەکانی عێراق لە ناوچەکەدا، هێزە کوردییەکان دەرفەتێکیان بینی بۆ وەرگرتنەوەی ئەو ناوچانەی کە لەمێژە ناکۆکییان لەسەر بوو یان لەژێر کۆنترۆڵی ستەمکارانەدا بوون. تا کۆتایی مانگی ئازاری ٢٠٠٣، هێزە کوردییەکان پێشڕەوی خۆیان بەرەو شنگال دەست پێکرد، بە پشتیوانی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا و هێرشە ئاسمانییەکان. زە کلاش: هێزە کوردییەکان کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە چەکدارانی پێشمەرگەی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێکهاتبوون، لە لایەن فەوجێکی بچووکی هێزە تایبەتەکانی ئەمریکاوە پاڵپشتی دەکران. ئەم هێزانە بە هاوبەشی کاریان دەکرد، ئەمریکا پشتگیری ئاسمانی و هەواڵگری و هەماهەنگی لۆجستیکی پێشکەش کرد بۆ دڵنیابوون لەوەی ئۆپەراسیۆنەکە بە ئاسانی بەڕێوەدەچێت. شەڕڤانانی کورد کە ئاشنای زەوییەکە بوون، بەرەو شنگال پاڵیان نایەوە بەرەو شنگال و بەرخۆدانی ڕێکخراوێکی کەم یان هیچ ڕووبەڕووی هێزە عێراقییەکان بووەوە. لەو کاتەدا سوپای عێراق لە ناوچەکەدا تا ڕادەیەکی زۆر لە هەڵوەشانەوە بوو، سەربازێکی زۆر لە بەرامبەر هێزە پێشڕەوەکانی کورد و ئەمریکادا هەڵهاتن یان خۆیان ڕادەست کرد. هەروەها یەکینەکانی پاسەوانی کۆماری عێراقی کە لە ناوچەکە جێگیر بوون، بەهۆی پێشڕەوی خێرای هێزە کوردییەکانەوە، بێئاگا بوون. لەگەڵ هاتنی پێشمەرگە بۆ ناو شنگال، زۆربەی هێزە عێراقییەکان لە ناوچەکە کشانەوە و تەنیا گیرفانی بچووکی بەرخۆدانیان بەجێهێشت. هێزە کوردییەکان بە کەمترین شەڕ دەستیان بەسەر شارۆچکەکەدا گرت و تا 1ی ​​نیسانی 2003 دەستیان بەسەر شارۆچکەکەدا گرت. هۆکارە سەرەکییەکان: شەڕڤانانی پێشمەرگە: نزیکەی هەزار و 700 چەکداری کورد بەشدارییان لە ئۆپەراسیۆنەکەدا کردووە. ئەم شەڕڤانانە ئامادەکارییەکی باشیان کردبوو و ئیرادەیان هەبوو بۆ ئەمنیەتی ناوچەکە بۆ ناوچەی خۆسەری کوردی. پاڵپشتی ئەمریکا: سوپای ئەمریکا پاڵپشتی ئاسمانی و هاوکاری لۆجستیکی جەوهەری پێشکەش کرد، ئەمەش یارمەتی هێزە کوردییەکانی دا بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان. هاوکاری نێوان هێزە تایبەتەکانی ئەمریکا و پێشمەرگە بەشێک بوو لە ستراتیژییەکی گەورەتر بۆ تێکدانی سەقامگیری ڕژێمی سەدام حوسێن و پشتیوانیکردن لە خودموختاری کورد. هێزەکانی عێراق: سوپای عێراق لە شنگال ناڕێکخراو و بێ مۆڕاڵ کرا. سەربازەکان ئامێری خراپیان هەبوو و ئامادە نەبوون شەڕێکی بەهێز بکەن، ئەمەش بووە هۆی پاشەکشەی خێرایان. هەروەها میلیشیای بەعسی و هەندێک لە هێزە ئەمنییە ناوخۆییەکان بەبێ ئەوەی بەشداری شەڕێکی مانادار بکەن، هەڵاتن. قوربانی و زیانەکان: ١. هێزی کوردی و ئەمریکا: کەمترین زیانی گیانی لە نێو شەڕڤانانی کورد و هێزە تایبەتەکانی ئەمریکادا هەبووە. پێشمەرگە ڕووبەڕووی دژایەتییەکی کەم بووەوە، تەنیا شەڕ و پێکدادانێکی بچووک ڕاگەیەندرا. هێزە عێراقییەکان: هێزەکانی عێراق کە ژمارەیان لە دەوروبەری 1000-2000 کەس بووە، زیانی گیانی سووکیان بەرکەوتووە. بەڵام زۆرێک لە سەربازە عێراقییەکان خۆیان ڕادەست کرد یان هەڵهاتن لە بەرەکانی شەڕ و ئەستەمە بتوانین ژمارەی وردی قوربانییەکانی عێراق بزانرێت. زۆرینەی زیانەکانی عێراق لە ئەنجامی ئەو هێزە هەڵهاتووانە یان ئەو هێزانە بووە کە بەهۆی هێرشی ئاسمانییەوە گیریان خواردووە. کۆتایی: تا 1ی ​​نیسانی 2003 شنگال بە توندی لەژێر کۆنترۆڵی کورددا بوو، ئەمەش سەرکەوتنێکی بەرچاو بوو بۆ هێزە کوردییەکان لە هەڵمەتەکەیاندا بۆ دووپاتکردنەوەی کۆنتڕۆڵکردنی باکووری عێراق. گرتنەوەی شنگال لەگەڵ شارە سەرەکییەکانی دیکەی باکوور، سەرکەوتنێکی ڕەمزی بوو بۆ پاڵنەرەکانی کورد بۆ ئۆتۆنۆمی لە عێراقی دوای سەدام. لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئەمریکا بۆ باشوور و لەتبوونی ڕژێمی بەعس، هێزە کوردییەکان دەستیان کرد بە فراوانکردنی کۆنترۆڵی خۆیان بەسەر ناوچە کێشە لەسەرەکان و خۆیان بۆ ڕۆڵێکی گەورەتر لە داڕشتنەوەی سیاسی عێراقدا ئامادەکرد. گرتنی شنگال لەلایەن هێزە کوردییەکانەوە یارمەتیدەر بوو بۆ دامەزراندنی کاریگەریی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران لە ناوچەکەدا و ڕۆڵی ئەوانی لە داهاتووی باکووری عێراقدا چەسپاند. == ئەنجام == شەڕی شەنگال لە ساڵی ٢٠٠٣ شەڕێکی تاڕادەیەک کورت بوو و کەمترین شەڕ بوو. هێزە کوردییەکان بە ئاسانی شەنگالیان مسۆگەر کرد، سوودیان لە داڕمانی سوپای عێراق و پاڵپشتی هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە تایبەتەکان وەرگرت. لە کاتێکدا شارۆچکەکە خۆی بەهایەکی ستراتیژی کەمی هەبوو، بەڵام گرتنی هێما بوو بۆ هەوڵەکانی کورد بۆ دووپاتکردنەوەی کۆنترۆڵی خاکەکانیان و دووپاتکردنەوەی ئۆتۆنۆمی لە چوارچێوەی عێراقی نوێی دوای سەدامدا. هەروەها سەرکەوتنەکە تیشکی خستە سەر پەرەسەندنی پەیوەندی نێوان پێشمەرگەی کورد و سوپای ئەمریکا، هاوکارییەک کە لە ساڵانی دواتردا بەردەوام دەبێت چونکە کورد ڕۆڵێکی سەرەکی بینی لە سەقامگیرکردنی عێراق لە دوای لەشکرکێشی. == ئاماژەکان == * https://www.chathamhouse.org/2024/03/responding-instability-iraqs-sinjar-district/02-post-2003-sinjar-national-transnational * https://dengekan.info/archives/1557 * https://rudawrc.net/sorani/article/shengal-shwengey-shery-dahatuw * https://www.usip.org/iraq-timeline-2003-war {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113034134/https://www.usip.org/iraq-timeline-2003-war |date=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} * https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C_%D8%B9%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D9%84%DB%95_%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C_%D9%A2%D9%A0%D9%A0%D9%A3 {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} sxewtnjbvd1bzjga42cyc042drvll9g 0 285268 1585921 1584196 2026-05-21T17:17:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:عێراق|عێراق]]، [[دەروازە:چاند|چاند]] و [[دەروازە:کتێب|کتێب]] 1585921 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''پێشانگای نێودەوڵەتی ھەولێر بۆ کتێب''' پێشانگایەکی دە ڕۆژەیە و ساڵانە لە مانگی نیساندا لە گۆڕەپانی پێشانگای [[ھەولێر]] لە [[پارکی سامی عەبدولڕەحمان]] بەڕێوەدەچێت. لە [[٢٠٠٦|ساڵی ٢٠٠٦]] دەستی پێکردووە و لەلایەن دەزگای ئەلمەدا بۆ میدیا و ڕۆشنبیری و ھونەر ڕێکدەخرێت. بە یەکێک لە گەورەترین پێشانگە ڕۆشنبیرییەکان دادەنرێت کە ساڵانە لە شارەکەدا بەڕێوەدەچێت، و ساڵانە چەندین چاپخانەی کوردی و عەرەبی و ئینگیلیزی و زمانەکانی تر بەشداری دەکەن، لەم ساڵدا ٢٠٢٥ چاپخانەکان بە ١٬٢ ملیۆن ناونیشانی کتێب بەشداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=فەرەج |یەکەم=شانۆ بەکر |ڕێکەوت=17 نیسان |سەردێڕ=‎یەکەم ڕۆژی پێشانگەی نێودەوڵەتی ھەولێر بۆ کتێب بەڕێوەچوو - AVA News |ناونیشان=https://www.ava.news/news/4333 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.ava.news}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=محەممەد |یەکەم=سەعید |ڕێکەوت=17 کانوونی دووەم |سەردێڕ=17مین پێشانگای نێودەوڵەتیی ھەولێر بۆ کتێب دەکرێتەوە - AVA News |ناونیشان=https://www.ava.news/news/19776 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.ava.news}}</ref> == کتێبی قەدەغەکراو == {| class="wikitable" !خول ! ژمارەی کتێبە قەدەغەکراوەکان ! پەراوێز |- | ٢٠١٧ | ٣٣ کتێب |- | ٢٠١٦ | ١٦٥ کتێب |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://erbilbookfair.com/ku/ ماڵپەڕی فەرمی پێشانگای نێودەوڵەتی ھەولێری کتێب.] * [http://e.top4top.net/p_438worsa1.jpg پۆستەری فەرمی دوازدەھەمین پێشانگای نێودەوڵەتی ھەولێر بۆ کتێب.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170315001631/http://e.top4top.net/p_438worsa1.jpg |date=١٥ی ئازاری ٢٠١٧ }} {{تد|پارێزگای ھەولێر|عێراق|چاند|کتێب}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|چاند|کتێب}} 5lair3d9c0n54psmteh0g4vydh5zxum 0 285436 1585849 1585781 2026-05-21T12:01:20Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە دووبارەکان کە ھەمان نرخیان ھەیە لابران (بێجگە لە کۆتا دانە) (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585849 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پاپا لیۆی چواردەیەم'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Papacy: An Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٣٨٣١-٦|editor-last=Jankowiak|editor-first=François|پەڕەکان=xxx|زمان=en}}</ref> (ناوی کەسی: '''ڕۆبێرت فڕانسس پڕۆڤست'''، لەدایکبووی ١٤ی ئەیلوولی ١٩٥٥)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.france24.com/en/europe/20250508-pope-leo-xiv-profile-robert-prevost-from-peru-missionary-to-first-american-pontiff |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=France 24 |زمان=en |سەردێڕ=Pope Leo XIV: Robert Prevost, from Peru missionary to first American pontiff}}</ref> سەرۆکی ئێستای [[کڵێسای کاتۆلیک]]ی و فەرمانڕەوای [[ڤاتیکان]]ە. لە ٨ی ئایاری ٢٠٢٥، لەدوای مردنی [[پاپا فرانسیس]]، وەک پاپا لیۆی چواردەم دیاریدەکرێت. لە شیکاگۆی ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە، سەرەتای ژیانی ئاینی خۆی تەرخانکردووە بۆ ڕێبازی قدیسە ئۆگستین. خزمەتەکەی بریتی بوو لە کاری بەرفراوان لە [[پێروو]] لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٨٦ و ١٩٨٨ تا ١٩٩٨، لەوێ وەک قەشە و بەرپرسی پەرستگا و مامۆستای خوێندکاران و کارگێڕ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١٣ وەک سەرۆکی گشتی ڕێبازی قدیسە ئۆگستین ھەڵبژێردرا، دواتر گەڕایەوە بۆ پێرۆ وەک سەرۆک قەشەی چیکلایۆ<ref group="تێبینی">چیکلایۆ شارێکە لە باکووری [[پێروو]]، بە پایتەختی ناوچەی لامبایکێ ناسراوە. ناوەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری گەورەیە، زۆرجار پێی دەوترێت «پایتەختی ھاوڕێیەتی».</ref><ref>{{Cite press release|title=Rinunce e nomine, 26.09.2015|url=https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2015/09/26/0722/01562.html|publisher=Holy See Press Office|date=2015-09-26|access-date=2025-05-09|language=it}}</ref> (٢٠١٥-٢٠٢٣). لە ساڵی ٢٠٢٣ پاپا فرانسیس وەک سەرۆکی کۆمیسیۆنی پاپای ئەمریکای لاتین دەستنیشانی کرد و لەھەمان ساڵ بەرزی کردەوە بۆ پلەی کاردیناڵ<ref group="تێبینی">کاردیناڵ بەرپرسێکی باڵای کڵێسای کاتۆلیکییەو لەلایەن پاپاوە دەستنیشان دەکرێت. کاردیناڵەکان ڕۆڵی سەرەکییان بریتین لە: ڕاوێژکاری پاپا بەڕێوەبردنی کڵێسا لە نێوان پاپاکان ھەڵبژاردنی پاپای نوێ لە ھەڵبژاردن کاتێک پۆست و پۆلەی پاپا چۆڵە و پاپای پێشوو مردووە.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Vatican News|زمان=en|سەردێڕ=Pope Francis appoints Bishop Robert Prevost as Prefect of Bishops}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2023-01/pope-francis-appoints-bishop-robert-prevost-prefect-bishops.html |date=حوزەیرانی ٢٠٢٥ }}</ref>. ئەم ڕۆڵانە ناوبانگەکەی وەک کاندیدێکی پاپا بەرزکردەوە. لیۆی چواردەم یەکەم پاپای [[ئەمریکای باکوور]] و دووەم پاپای ئەمریکایە.<ref name=":0" /> == ژیانی تایبەتی == جگە لە زمانی دایکی کە [[ئینگلیزی]]یە، شارەزای چەند زمانێکە لەوانە [[ئیسپانی]]، [[زمانی ئیتاڵی|ئیتاڵی]]، [[فەڕەنسی]] و [[پورتوگالی]]، ھەروەھا زانیارییەکی باشی لە زمانی [[ئەڵمانی]] ھەیە، و خوێندنەوەی [[لاتینی]] بەباشی دەزانێت و لە ماوەی نیشتەجێبوونی لە پیرۆ، یەکێک لە زمانەکانی کێشوای فێربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=The first American pope? This cardinal has the best chance of making history in this conclave {{!}} National Catholic Reporter|سەردێڕ=https://web.archive.org/web/20250509061128/https://www.ncronline.org/vatican/vatican-news/papal-front-runner-interest-polyglot-us-cardinal-prevost-rises-italian|بەروار=2025-05-11|ڕۆژنامە=web.archive.org}}</ref> خۆی بە «خولیایەکی چالاک» لە یاریی [[تێنس]]دا وەسف دەکات. و بە شەیدای تیمی [[شیکاگۆ]] وایت سۆکس لە خولی بێسبۆڵی ئەمریکی دەناسرێت، و ئامادەی یاریی کردنەوەی زنجیرەی جیھانیی ساڵی ٢٠٠٥ بووە لە یاریگای «یوو ئێس سێلوولار فیڵد» لە شاری شیکاگۆ. ھەروەھا پشتگیریی خۆی بۆ وەرزشەکانی [[زانکۆی ڤیلانۆڤا]] نیشان دەدات، بەتایبەتی بۆ تیمی تۆپی سەبەتەی پیاوانی «ڤیلانۆڤا وایڵدکاتس».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=Inside Pope Leo XIV's surprising sports fandom: What we know about new pope's support of Villanova basketball, Chicago White Sox|سەردێڕ=https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ-الوصول=2025-05-11|ڕۆژنامە=Yahoo Sports|بەروار=2025-05-08|بڵاوکەرەوە=read|الأول=Chris CwikContributing writer·3 min|زمان=en-US|مسار أرشيف=http://web.archive.org/web/20250512085907/https://sports.yahoo.com/article/inside-pope-leo-xivs-surprising-sports-fandom-what-we-know-about-new-popes-support-of-villanova-basketball-chicago-white-sox-195819199.html|تاريخ أرشيف=2025-05-12}}</ref> == تێبینییەکان == <references group="تێبینی" /> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Leo XIV|پاپا لیۆی چواردەیەم}} {{authority control}} {{تووڵی دەروازە|مەسیحییەت|ژیاننامە|ڤاتیکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:پاپاکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چالاکوانە ئەمریکییەکانی مافەکانی مرۆڤ]] nwjh3yrbs2fzznnk8yz5vyabs87zdco 0 287602 1585867 1585626 2026-05-21T12:06:10Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585867 wikitext text/x-wiki '''لارە دزەیی''' (بە ئەڵمانی: Lara Dizeyee) (؟ لە [[ڤیێنا]]، [[نەمسا]] -) دیزاینەری جلوبەرگی [[کورد]]ە و باڵیۆزی ڕۆشنبیریی کوردستانە لەلایەن [[زانکۆی سلێمانی]]. دزەیی وەکوو یەکەم دیزاینەری جلوبەرگی ناسراوە کە جلوبەرگی کوردیی لە [[ھەفتەی مۆدەی پاریس]] نمایش کردووە. == ژیان == لارە دزەیی لە شاری [[ڤیێنا]]ی پایتەختی [[نەمسا]] لەدایک بووە و لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] گەورە بووە. باوکی [[ھۆمەر دزەیی]] شاعیر و گۆرانیبێژی بەناوبانگی کوردە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/dizeyee-with-success-kurdish-fashion-hits-paris-runway-for-the-first-time/y1y0r7chs |سەردێڕ=Kurdish fashion featured at Paris Fashion Week for the first time. Why it matters |ئیش=[[Special Broadcasting Service|SBS]] Kurdish |زمان=en-au |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دوای ئەوەی باوکی لەلایەن حکوومەتی [[سەددام حوسێن]]ەوە ھەڕەشەی لێکرا، خێزانەکەی لە تەمەنی دوازدە ساڵیدا کۆچیان کرد بۆ ئەمریکا.<ref name=":0"/> ئەو خاوەنی بڕوانامەی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]]ە لە [[زانکۆی جۆرج مەیسۆن]] لە ویلایەتی [[ڤیرجینیا]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Evrim Deniz |ناونیشان=https://bianet.org/haber/lara-dizeyee-a-kurdish-fashion-designer-on-the-global-stage-303875 |سەردێڕ=Lara Dizeyee: A Kurdish fashion designer on the global stage |ئیش=Bianet |ڕێکەوت = ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> دزەیی زیاتر لە یازدە ساڵە لە پیشەسازیی نەوت و گاز لە شاری [[ھەولێر]]ی [[ھەرێمی کوردستان|باشووری کوردستان]] کاری کردووە.<ref name=":1"/> ھەروەھا لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] لە [[سلێمانی]] بەڕێوەبەری [[بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان|سەرچاوە مرۆییەکان]] بووە.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Suna Moya |ناونیشان=https://qcegmag.com/fashion-article-lara-dizeyee-during-the-paris-haute-couture-week.html |سەردێڕ=Lara Dizayee 2023 Paris Fashion Week |ئیش=QCEG |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> == دیزاینەری جلوبەرگ == لارە دیزی تا ئێستا سێ کۆمەڵەی دیزاین کردووە کە بریتین لە خەون، ئاگر و ئۆقیانوس. کۆمەڵەی ئاگر بە [[ژینا ئەمینی]] پێشکەش کراوە، ئەو ژنە گەنجەی ڕۆژھەڵاتی کوردستان کە بەخاتری پێشێل کردنی یاساکانی جلوبەرگیی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستگیر کرا و لە دەستبەسەریدا گیانی لەدەستداوە.<ref name=":1"/> بۆ ئەوەش نەخشە کوردییەکانی لەگەڵ جلوبەڕگی سەڕبازیی پێشمەڕگە کوردەکان تێکەڵ کرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Mina Aldroubi |ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/luxury/2023/10/16/lara-dizeyee-kurdish-iraq-designer/ |سەردێڕ=Kurdish designer Lara Dizeyee on celebrating 'beautiful resilience' of women with fashion |ئیش=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> دیزاینەکانی لارە دزەیی زۆرجار پەیوەندییەکی خێزانیییان ھەیە.<ref name=":0"/><ref name=":4"/> لە منداڵیدا سەرسام بووە بە جلوبەرگی داپیرەکەی، ھەروەھا باوکی کاریگەریی لەسەر کارەکانیشی ھەبووە و جلوبەرگێکیش ناوی دایکی لەسەرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Gulistan Korban |ناونیشان=https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ |سەردێڕ=A Kurdish woman with her designs will be at Paris Fashion Week |ئیش=Botan Times English |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250115084507/https://en.botantimes.com/a-kurdish-woman-with-her-designs-will-be-at-paris-fashion-week/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو بەو ڕاستیە کە قوماشەکانی کراسەکانی لە کوردستانەوە ھاتبێن زۆر گرنگی دەدات و ھێز و تواناییی خۆی لە تێکەڵکردنی جلوبەرگ لەگەڵ خشڵەکانی گونجاودا دەبینێت.<ref name=":4"/> ھەروەھا لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٣دا، کۆمەڵەی پاییزەکەی لە [[ھەفتەی مۆدەی پاریس]] نمایش کرا.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=Sabah Kaddouri |ناونیشان=https://www.forbes.fr/lifestyle/lara-dizeyee-la-reconnaissance-parisienne-dune-designer-kurde/ |سەردێڕ=Lara Dizeyee, la reconnaissance parisienne d’une designer kurde |ئیش=[[Forbes]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢٣ |زمان=fr |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.forbes.fr/lifestyle/lara-dizeyee-la-reconnaissance-parisienne-dune-designer-kurde/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> ئەمە یەکەمجار بوو کە جلوبەرگی کوردی لەم نمایشەدا نمایش کرا.<ref name=":3"/> یەکێک لە ئامانجەکانی ئەوەیە کە جلوبەرگی کوردی بەقەد [[ساری (جلوبەرگ)|ساری]]ی ھیندی بەناوبانگ بکات.<ref name=":2"/> لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٣ لەلایەن زانکۆی سلێمانییەوە کرایە باڵیۆزی ڕۆشنبیری کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/2766 |سەردێڕ=Fashion Designer Lara Dizeyee Appointed as Kurdistan’s Cultural Ambassador |ئیش=Kurdistan Chronicle |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[جلوبەرگی کوردی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ژن|ژیاننامە|ھونەر}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی ڤیێنا]] [[پۆل:ژنە کوردەکانی عێراق]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دیزاینەرانی مۆدە]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی بیستەم]] 0e6dzle0ara56vjxap069f9jxk8wq8n 0 288692 1585858 1585719 2026-05-21T12:04:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585858 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم|ناوی خۆماڵی=وەھاب ھەڵەبجەیی|شوێنی لەدایکبوون=[[ھەڵەبجە]]، [[عێراق]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١٩٨٣|نیشتەجێ=[[ھەرێمی کوردستان]]|citizenship={{flagicon image|Flag of Iraq.svg}} [[عێراق|کۆماری عێراق]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Dominica.svg}} [[دۆمینیکا|ھاوقازانجیی دۆمینیکا]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref>|پیشە=ئەندامی سەرۆکایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان{{ھن}}بەڕێوەبەری گشتیی دەزگای دژەتیرۆر|ساڵانی چالاکی=٢٠٢١-ئێستا{{ھن}}٢٠١٤-ئێستا|باڵا=١٨٠سم<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref>|ئۆفیس={{flagicon image|Flag Counter-Terrorism Group.png}} [[دەزگای دژەتیرۆر]]|حیزب={{flagicon image|Flag of PUK.svg}} [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|ی.ن.ک]]|ئایین=[[ئیسلام]] ''(دڵنیایی نییە)''{{citation needed|date=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥}}|دایک=لەمیعە فەتتاح ساڵح|باوک=مەجید باقی عەبدولکەریم|وێنە=وەھاب ھەڵەبجەیی.jpg}} '''وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم''' (لەدایکبووی ١٩٨٣، [[ھەڵەبجە]])<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=وەھاب ھەڵەبجەیی |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20230321233900476655 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٣ |سەردێڕ= سەرۆکایەتیی داواکاری گشتی داوای رادەستکردنی داواكراو وەهاب هەڵەبجەیی دەکات|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/241212 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان ٢٤}}</ref> ناسراو بە '''وەھاب ھەڵەبجەیی''' ئەندامێکی سەرکردایەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]] و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر|گرووپی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆرە]] (CTG).<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ= وەهاب هەڵەبجەیی: کۆبانێ لەمێژووی گەلەکەماندا داستانێکە بە پیتی زێڕ نووسراوە - كوردستان|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=547169 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥ |وێبگە=ڕۆژ نیوز}}</ref> == ژیاننامە == وەھاب مەجید باقی عەبدولکەریم، ناسراو بە وەھاب ھەڵەبجەیی لە ساڵی ١٩٨٣ لە شاری [[ھەڵەبجە]] لەدایکبووە و یەکێکە لە ئەندامەکانی سەرکردایەتیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر|دەزگای دژەتیرۆری]] یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە لە [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]،<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> لە ١١ی مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٢١ بە فەرمی وەک بەرپرس و بەڕێوەبەری گشتیی [[دەزگای دژەتیرۆر]] دەستنیشان کرا و ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Wahab Halabji appointed as head of the counter-terrorism service al-Sulaymaniyah |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Wahab-Halabji-appointed-as-head-of-the-counter-terrorism-service-al-Sulaymaniyah |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=News |یەکەم=Bwar |سەردێڕ=بەرپرسی نوێی دژە تیرۆری یەکێتی کێیە؟ |ناونیشان=https://bwar.news/?per=posts&pewakraw=view&id=736 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=bwar.news |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|شەڕ}} [[پۆل:دژەتیرۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:زیندووان]] 5i90xuin4ty1o4co1jmwa8hli5tjiqu 0 289680 1585871 1585112 2026-05-21T12:06:50Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585871 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:A Hawrami man with traditional clothing, Kurdistan.jpg|وێنۆک|کوردێکی خەڵکی [[ھەورامان]] بە [[جلی کوردی|جلوبەرگی نەریتیی کوردییەوە]]، کە جامانەی لەسەر سەرە، کە خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانە]]]] '''جامانە''' یان '''جەمەدانی'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bradost.net/ferheng/index.php?detail=&name=%D8%AC%DB%95%D9%85%DB%95%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C&st=&md=&ed=&sr=&fid=1|سەردێڕ=وشەدان |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=bradost.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nizamedin|یەکەم=Fazil|ناونیشان=http://archive.org/details/imadalusef_yahoo_201806|سەردێڕ=Estêre Geşe, Kurdish-Arabic dictionary|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Aras Publisher|شوێن=Erbil, Kurdistan Region|پەڕەکان=١٥٦|زمان=ku}}</ref> یان '''ئاغابانوو'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sharafkandi|یەکەم=Abdurrahman|ناونیشان=https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%95|سەردێڕ=Henbaneborine|ڕێکەوت=١٩٩٠|زمان=ku|بەستەری نووسەر=Abdurrahman Sharafkandi}}</ref> سەرپۆشێکی نەریتیی [[کورد|کوردییە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://candname.com/hewramana-text/|سەردێڕ=Hewramana Text |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=ÇandName}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Elazar|یەکەم=Shaul|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=82JOEQAAQBAJ|سەردێڕ=The Qara-Daghian: A Jewish Odyssey Inside Kurdistan|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Austin Macauley Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٦٤٧٥٠-٨٩٧-٥|زمان=en}}</ref> وە بەشێکی تەواوی [[جلی کوردی]] پێکدەھێنێت. بۆ یەکەمجار لە [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] لەلایەن [[سۆمەر|سۆمەرییەکانەوە]] بەکارھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/817|سەردێڕ=جامانە سۆمەرییەكان دایانهێناوە و نەخەشەكانی تەلیسمن‌|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=knwe.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/KU/Details/817 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لە [[زمانی پاڵەوی|زمانی پاڵەویدا]] ئەم زاراوەیە ئاماژەیە بۆ پارچە قوماشێک کە ھێشتا نەدووراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%95/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info}}{{بەستەری مردوو|url=https://ferheng.info/alfba/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%95/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> [[پەڕگە:Sumerian_portrait_statuette_of_a_woman_03.jpg|وێنۆک|وێنەی پەیکەرێکی سۆمەری کە ژنێکە کە سەرپۆشێکی لە سەردایە.]] جامانە زیاتر لەلایەن پیاوانەوە لەبەر دەکرێت، وە وەشانی تریشی لەلایەن [[ژنانی کورد|ژنانەوە]] وەک کراسێک یان خاولیی مۆدە لەبەر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bradost.net/ferheng/index.php?detail=&name=%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%95&st=&md=&ed=&sr=&fid=27|سەردێڕ=وشەدان |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=bradost.net |زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khaznadar|یەکەم=Maruf|ناونیشان=http://archive.org/details/1_20210915_20210915_1616|سەردێڕ=No. 4 Journal of Kurdish Academy|بڵاوکەرەوە=[[Kurdish Academy]]|ساڵ=٢٠٠٦|شوێن=Erbil, Kurdistan Region|شوێنی بڵاوکردنەوە=Ministry of Education Printing House|پەڕەکان=٥٣|زمان=ku|بەستەری نووسەر=Maruf Khaznadar}}</ref> == بەکارھێنانی نەریتی == لە ھەندێک بۆنەدا، بە تایبەتی لە کاتی ئاھەنگەکانی [[نەورۆزی کوردەواری|نەورۆز]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، کەسەکان کە جامانەیان لەبەردابووە، ڕاپۆڕتدراوە کە ڕووبەڕووی دەستبەسەرکردن و چەوساندنەوەکانی دەزگا ئیتلاعاتییەکانی ئێران بوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://hengaw.net/ku/news/2025/03/article-15|سەردێڕ=بانگکران و هۆشداریدان بە دەیان کەس لە خەڵکی مەریوان بە هۆی پۆشینی جامانە و جلی خاکی لە ڕێوەڕەسمی نەورۆز |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Hengaw (hengaw.net)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rupelanu.com/ji-ber-giredana-camane-hatin-girtin-6494h.htm|سەردێڕ=Ji ber girêdana camanê hatin girtin! |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Rûpela Nû |زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://hengaw.net/kt/news/1403/10/article-38|سەردێڕ=Pîranşar; Gazîkirin û pêkanîna dosyeyên dadwerî ji bo 58 welatiyên Kurd ji ber lixwekirina cilên Kurdî |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Hengaw (hengaw.net) |زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=لانیکەم ٥ ھاووڵاتیی دیکە لەپێوەندی لەگەڵ نەورۆزی جامانە لە کوردستان دەسبەسەرکران|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=20281|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=کوردستان و کورد}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanukurd.com/?p=20281 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> لە نێو [[کوردانی ئێران|کوردانی ئێراندا]] زۆرجار بە '''نەورۆزی جامانە''' ناودەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://kurdpa.net/ku/news/kurdistan-xwe-ji-bo-newroza-xakipusan-kincgewran-amade-dike|سەردێڕ=Kurdistan xwe ji bo Newroza Xakîpûşan (kincgewran) amade dike |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdpa (kurdpa.net) |زمان=ku}}</ref><ref>{{Cite report|url=https://giareng.com/rojname/kurdi-886.pdf|title=No. 886 of Kurdistan|publisher=Kurdistan Newspaper|access-date=2025-08-01}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتێکی وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینیی [[ھەرێمی کوردستان]]، زیاتر لە ١٠٠ [[مزگەوت]] لە ھەرێمی کوردستان بە شێوازی جامانەی کوردی دروست کراون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=More than 100 mosques have been built in the style of the Kurdish Jamana|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/843182|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=[[Kurdistan 24]]}}</ref> جامانە، جگە لە بەکارھێنانی باو، بۆ پاراستنی سەر لە سووتانی خۆر و فێنک ڕاگرتنیش بەکاردێت. لە سەردەمی [[کاتھێڵی ڕاپەڕینی کوردەکان|ڕاپەڕینەکانی ڕابردووی کوردەکاندا]] جامانە بەشێک بووە لە [[یەکپۆشی|جلوبەرگی]] یەکپۆشیی شەڕکەرەکانی [[پێشمەرگە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.kurdwomen.org/%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%86%db%95%db%8c-%d8%ae%db%95%d8%a8%d8%a7%d8%aa%da%af%db%8e%da%95%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%d8%b1%db%86%da%a9%d9%88%da%98%d8%a7/|سەردێڕ=جامانەی خەباتگێڕان و جامانەی مرۆکوژان |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=یەکیەتیی ژنانی دێموکراتی کوردستان}}</ref> بەھۆی گۆڕانی بارودۆخەوە، لەبەرکردنی جامانە کەمتر بووەتەوە. بەڵام نەوەی نوێ لە ملی خۆیان دەیپۆشن و وەکو جوانکارییەکی مۆدە بەکاریدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://ku.964media.com/9611/|سەردێڕ=جامانە؛ لەسەر سەرەوە بۆ چواردەوری مل |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=+964}}</ref> == جۆرەکان و شێوازەکانی لەبەرکردن == [[پەڕگە:Traditional_Kurdish_Clothing_-_Kurdish_Costume_Urmia.png|وێنۆک|کوردێکی خەڵکی [[ورمێ]]، کە سەرپۆشێکی کوردی (جامانە)ی لەبەردایە]] جامانە لە سەرانسەری [[کوردستان|ناوچە کوردنشینەکاندا]] چەندین شێوازی جیاوازی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://kurdishglobe.krd/first-factory-for-traditional-kurdish-jamana-opens-in-erbil/|سەردێڕ=First factory for traditional Kurdish Jamana opens in Erbil |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdishglobe |زمان=en-US}}</ref> ڕەنگەکانی جامانە بەزۆری ڕەش و سپین، یان سوور و سپین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdishcentral.org/clothing/|سەردێڕ=Clothing |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdish Central |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berzinjy|یەکەم=Dana|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_uhIh_8vylwC|سەردێڕ=The Silent Escape Through the Nights of the Kurdish Regions|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Xlibris Corporation|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٩٧-٠٨٧٠-٣|پەڕە=٥٠|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hansen|یەکەم=Henny Harald|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1IobAQAAMAAJ|سەردێڕ=The Kurdish Woman's Life|بڵاوکەرەوە=[[National Museum of Denmark|Nationalmuseet]]|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨٨٧٤٨٠٦٢٣١٣|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=1961|پەڕە=٩٤|زمان=en}}</ref> جامانەی ڕەش و سپی لەلایەن کوردانی ھۆزەکانی [[ھۆزە کوردەکان|زێباری]] و [[ھەرکی]] و [[ھۆزە کوردەکان|دۆسکی]] بەکاردێت. جامانەی سوور و سپی لەلایەن [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانی]] و [[ئێزیدییەکان|کوردانی ئێزیدی]] بەکاردێت.{{Sfn|Xafoor|2011}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/aprt/dg-31085|سەردێڕ=جلوبەرگی کوردی، مێژوویەکی سێ هەزار ساڵە ...٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=JINHAGENCY News |زمان=ku}}</ref> جامانە بە شێواز و ڕێگای جۆراوجۆر لەبەر دەکرێت، دەتوانرێت بە ھەر شێوەیەک لەبەرکەر ھەڵیبژێرێت و لەبەر بکرێت؛ بەڵام بەگشتی دوو شێوازی سەرەکیی لەبەرکردنی ھەیە: * '''خاو و پان'''، بە شێوەیەکی شل لەسەر ''[[جامانە|کڵاو]]'' دادەنرێ. * '''لوولدراو'''، بە تووندی بە دەوری ''[[جامانە#کڵاو|کڵاودا]]'' دەپێچرێت.{{Sfn|Xafoor|2011}} دیزاینەرانی ھاوچەرخ لە ئێستادا جامانە بە شێوازی مۆدێرنتر دروست دەکەنەوە، بەبێ فۆڕمی نەریتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://enlightors.com/work/jamana|سەردێڕ=Enlightors {{!}} Jamana |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Enlightors |زمان=en}}</ref> == کڵاو == '''کڵاو''' شتێکی بازنەیییە کە نزیکەی قەبارەی سەری پیاوێکە و وەک بنەمایەکی بنەڕەتی بۆ لەبەرکردنی جامانە بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/20623/|سەردێڕ=کڵاو kiľaw – فەرهەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی هاوچەرخ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info |زمان=ku}}</ref> بەبێ کڵاو، جامانە ناتوانرێت بە باشی لەبەر بکرێت.{{Sfn|Xafoor|2011}} == سەرچاوەکان == <references /> === پەراوێزەکان === * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Xafoor|یەکەم=Abdullah|ناونیشان=http://archive.org/details/1145-pdf_20210626|سەردێڕ=کورد: لێکۆڵینەوەیەک لە کلتووری مادی سەردەم|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Hashim Publisher, [[Kurdish Academy]]|شوێن=Erbil, Kurdistan Region|زمان=ku|trans-title=Kurd: A Study in Contemporary Medes Culture}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://sulicihan.edu.krd/the-day-to-day/ Kurdish clothing day ceremony] at [[زانکۆی جیھان|Cihan University]] {{شریتی دەروازە|چاند|کوردستان}} [[پۆل:جلوبەرگ]] [[پۆل:جلی کوردی]] [[پۆل:سەرپۆش]] 1xslszo26noufi7qzy7yk7ggaobphd7 2 290936 1586021 1555423 2026-05-22T01:42:41Z PK2 20727 add user pages for new Wikipedia editions 1586021 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |- | [[User:PK2/خۆڵەپەتانێ|This]] is where my sandbox pages in different languages are |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My user pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} nfsrndi68zxje6dk38pd2794hkv75ly 0 291312 1585938 1580139 2026-05-21T17:45:06Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]]، [[دەروازە:مێژووی ئیسلام|مێژووی ئیسلام]]، [[دەروازە:عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سعوودی]] و [[دەروازە:مەککە|مەککە]] 1585938 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = شەریفەتی مەککە | ناوی_فەرمی = {{lang-ar|شرافة مکة}}<br>{{lang-en| Sharifate of Mecca}} | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = ٩٦٧–١٩١٦ <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Estats de l'Empire du Grand Seigneur des Turcs - 1695 - Estats du cherif de la Mecque.jpg | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەیەکی ساڵی ١٦٩٥ی شەریفەتی مەککە | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = لە ژێر دەسەڵاتی [[خەلافەتی عەباسی]] (٩٦٧–٩٦٩)<br>[[دەوڵەتی فاتیمی]] (٩٦٩–١١٧١)<br>خەلافەتی عەباسی (١١٧١–١٥١٧):<br>([[دەوڵەتی ئەییووبی]] (١١٧١–١٢٥٤))<br>([[مەمالیکەکان]] (١٢٥٤–١٥١٧))<br>[[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] (١٥١٧–١٨٠٣)<br>[[یەکەم دەوڵەتی سعودیە]] (١٨٠٣–١٨١٣)<br>ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی (١٨١٣–١٩١٦) | جۆری_دابەشکراو١ = ئەمڕۆ | جۆری_دابەشکراو١ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = [[پایتەخت]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[مەککە]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[خانات]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعەی زەیدی]]) | جۆری_دانیشتووانناسی٢ = [[شەریفی مەککە|شەریف]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی٢ = (٩٦٧–٩٨٠) | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی٢ = جەعفەری کوڕی محمد | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی٢ = (١٩١٦) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی٢ = [[حوسێن بن عەلی]] | سەرناوی٤_دانیشتووانناسی٢ = ئەمڕۆ | زانیاریی٤_دانیشتووانناسی٢ = [[سعودی]] <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''شەریفەتی مەککە''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: شرافة مکة، بە ڕۆمانی: شەرەفات مەککە) یان میرنشینی مەککە. دەوڵەتێک بوو، نیمچە سەروەر بوو بۆ زۆربەی بوونی خۆی، لەلایەن شەریفی مەککە حوکمڕانی دەکرا. شەریف لە نەوەی حەسەنی کوڕی عەلی، نەوەکەی [[محەممەد]].<ref>https://books.google.iq/books?id=q1I0pcrFFSUC&pg=PA190&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> لە سەرچاوە ڕۆژئاواییەکان شازادەی مەککە بە شەریفی گەورە ناسرابوو، بەڵام عەرەبەکان ھەمیشە ناوی "[[ئەمیر]]"یان بەکارھێناوە.<ref>https://books.google.iq/books?id=Qx_8DAy9VMYC&pg=PA49&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> شەریفەت لە نزیکەی ساڵی ٩٦٧ تا ١٩١٦ بوونی ھەبووە، ئەو کاتە بووە بە شانشینی حیجاز. لە ساڵی ١٢٠١ ەوە نەوەکانی قەتەدای باوکی شەریفییەکان بە یەک لە دوای یەک نەشکاو تا ساڵی ١٩٢٥ فەرمانڕەوایی [[مەککە]] و [[مەدینە]] و تیھامایان کردووە. لە بنەڕەتدا میرنشینی [[شیعەی زەیدی]]یە، شەریفەکانی حەسەنی لە کۆتاییەکانی [[مەمالیکەکان]] یان سەرەتای سەردەمی عوسمانیدا خۆیان گۆڕیوە بۆ ڕێوڕەسمی [[شافیعی]] ئیسلامی [[سوننە]].<ref>https://books.google.iq/books?id=gHsMAQAAMAAJ&q=shia+sharifs+hijaz&redir_esc=y</ref> خزمە حوسێنییەکانیان کە بە شێوەیەکی نەریتی فەرمانڕەوایی مەدینەیان دەکرد، ئیعتیرافیان بە شیعیەتی دوانزە دەکرد. ھەردوو شەریفی حەسەنی لە مەککە و شەریفەکانی حوسێنی لە مەدینە لە سەردەمی [[مەمالیکەکان]]دا بوونەتە [[سوننە]]، لەگەڵ ئەوەشدا سەرچاوەی [[مەمالیکەکان]] و عوسمانی ئاماژە بە بەردەوامیی ھاوسۆزی [[شیعە]] لە نێو حەسەنی و حوسێنییە دەسەڵاتدارەکان دەکەن دوای گۆڕینی بۆ سوننە. ئینسایکلۆپیدیستی میسری ئەلقەلقەشندی بە دەوڵەتێکی بەدەوی وەسفی کردووە، بەو پێیەی ھاوشێوەی دراوسێ و ڕکابەرەکەیە لە باکوور کە شەریفەتی مەدینە.<ref>https://www.jstor.org/stable/1595897</ref> == مێژووی پێش عوسمانی == لە بنەڕەتدا شەریفەکانی مەککە بە گشتی خۆیان لە تێوەگلان لە ژیانی گشتیدا بەدوور گرتبوو. ئەم دۆخە لە نیوەی دووەمی سەدەی دەیەمدا گۆڕانی بەسەردا ھات، لەگەڵ سەرھەڵدانی [[قەرمەتی|تەریقەتی قەرماتی]]. قەرماتیەکان ھەڵکوتانە سەر ھۆزەکانیان بەرەو [[عێراق]] و [[سووریا]] و بەشێکی زۆری عەرەبستان ئاراستە کرد و ھاتنی زیارەتکارانیان بۆ [[مەککە]] پچڕاند.<ref>https://books.google.iq/books?id=7zdi2sCuIh8C&pg=PA53&redir_esc=y</ref> لە ساڵی ٩٣٠ ھێرشبەرانی [[قەرمەتی]] [[مەککە]]یان داگیرکرد، و [[بەردە ڕەشەکە|بەردی ڕەشی پیرۆزیان]] لە [[کەعبە]] دزی، ئەمەش خەلیفەی عەباسییان لە [[بەغدا]] بە سەختی شەرمەزار کرد. قەرەمەتییەکان لە ساڵی ٩٥١ بەردی ڕەشیان گەڕاندەوە و لەگەڵ [[بەغدا]] ڕێککەوتن، لە بەرامبەر پارە بۆ پاراستنیان، ھێرشەکانیان بۆ سەر کاروانە حاجییەکان وەستاند، بەڵام درێژکردنەوەی دەسەڵاتی قەرەمەتییەکان لە ناوەڕاستی سەدەی نۆیەمدا بە شێوەیەکی کاریگەر ڕێگاکانی نێوان [[عێراق]] و [[مەککە]]ی پچڕاند.<ref>https://books.google.iq/books?id=Hj2bhVntO3EC&redir_esc=y</ref> لە ئەنجامدا [[شوێنە پیرۆزەکان لە ئیسلامدا|شارە پیرۆزەکان]] ڕوویان لە [[میسر]] کرد کە زۆربەی دانەوێڵەکانیان لێ وەرگرتبوو، بۆ پشتیوانی؛ لە سەردەمی دەسەڵاتی ئەبو ئەلمیسک کافوردا کە بە ناو وەسیلەیەکی عەباسی بوو بەڵام بە شێوەیەکی [[دی فاکتۆ]] سەربەخۆ بوو، تەنانەت ئیختیاری خەلافەی عەباسی بۆ ناردنی تاجێکی ڕێوڕەسمی، شەمسە، بۆ ئەوەی لەبەردەم کەعبەدا ھەڵواسرا، لەلایەن فەرمانڕەوای میسرەوە دەستی بەسەردا گیرا. وەک ڕێکارێک بۆ بەرزکردنەوەی سەلامەتی حاجیان یەکێک لە شەریفەکانی مەککەی ھەڵبژارد، و لە نزیکەی ساڵی ٩٦٤دا وەک [[ئەمیر]]ی [[مەککە]] دامەزراند. دەسەڵاتی [[میسر]] بەسەر شوێنە پیرۆزەکانی [[موسڵمان]]ان دوای داگیرکردنی میسری فاتمیەکان لە ساڵی ٩٦٩ پتەوتر بوو، کاتێک خەلیفە فاتمییەکان سەلامەتی ڕێگاکانی حەجیان گەڕاندەوە و ساڵانە دیاری دەوڵەمەندیان بۆ شەریفەکانی حیجاز دەنارد. لە ساڵی ١٠١٢ ئەمیری مەککە ئەبوولفوتح ئەلحەسەن خۆی بە خەلیفە ڕاگەیاند، بەڵام لە ھەمان ساڵدا ڕازی کرا دەستبەرداری نازناوەکەی بێت. یەکەم فەرمانڕەوای سولەیح(بَنُو صُلَیْح) لە ساڵی ١٠٦٢دا تەواوی [[یەمەن]]ی داگیرکرد، و بەرەو باکوور ڕۆیشت بۆ داگیرکردنی حیجاز. بۆ ماوەیەک میرەکانی مەککەیان دانا. لەگەڵ دەستپێکردنی زیندووبوونەوەی دەسەڵاتی [[سوننە]] لە دوای ساڵی ١٠٥٨، میرەکانی [[مەککە]] پێگەیەکی ناڕوونیان لە نێوان [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمیەکان]] و [[شانشینی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]]ی [[ئەسفەھان]] پاراست. دوای ئەوەی [[سەڵاحەددینی ئەییووبی|سەلاحەدین]]، [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمیەکان]]ی لە ساڵی ١١٧١ ڕووخاند، [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەیوبیەکان]] ئاواتەخوازی دامەزراندنی سەروەری خۆیان بوون بەسەر [[مەککە]]دا.<ref>https://books.google.iq/books?id=7zdi2sCuIh8C&pg=PA53&redir_esc=y</ref> تا نزیکەی ساڵی ١٢٠٠ شەریفێک بە ناوی قەتادەی کوڕی ئیدریس دەستی بەسەر دەسەڵاتدا گرت و لەلایەن سوڵتانی ئەیوبیەوە وەک میر ناسێندرا. بوو بە یەکەمی خانەدانێک بەناو قەتادە کە میرنشینەکەیان بەدەستەوە بوو تا لە ساڵی ١٢٢٥دا ھەڵوەشایەوە. [[مەمالیکەکان|سوڵتانییەتی مەمالیکەکان]] سەرکەوتوو بوو لە دەستبەسەرداگرتنی حیجاز، و کردی بە پارێزگایەکی ئاسایی ئیمپراتۆریەتەکەیان لە دوای ساڵی ١٣٥٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/31/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180116081148/https://www.wdl.org/en/item/11767/view/1/31/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جددە]] بوو بە بنکەیەکی [[مەمالیکەکان]] بۆ ئۆپەراسیۆنەکانیان لە [[دەریای سوور]] و [[زەریای ھیندی]]، ئەمەش وایکرد کە جێدەبێتەوە لە شوێنی [[یەنبەع]] وەک ناوەندی سەرەکی بازرگانی دەریایی لە کەنارەکانی حیجاز. [[مەمالیکەکان] بە یاریکردن بە ئەندامانی ماڵی شەریفییەکان بەرامبەر یەکتر، توانیان پلەیەکی بەرزی کۆنترۆڵی [[مەککە]] بەدەستبھێنن.<ref>https://books.google.iq/books?id=7zdi2sCuIh8C&pg=PA56&redir_esc=y</ref> == سەردەمی عوسمانی == لە سەردەمی عوسمانیدا میرنشینەکە بۆماوەیی نەبووە، و جێنشینی خۆی قەرزاری کاندیدکردنی ڕاستەوخۆ بوو لەلایەن [[باب ئەلعالی]] عوسمانیەوە. سیستەمێکی دووانەی حکومەت بەسەر [[مەککە]]دا بۆ زۆربەی ئەم ماوەیە ھەبووە. دەسەڵاتی حوکمڕانی لە نێوان میری ئەندامی ئەشرەف یان نەوەکانی محەمەد و وەلی یان [[والی]] عوسمانیدا ھاوبەش بوو. ئەم سیستەمە تا [[ڕاپەڕینی گەورەی عەرەب|ڕاپەڕینی عەرەبی]] ساڵی ١٩١٦ بەردەوام بوو. جگە لە میرەکانی [[مەککە]]، ئیدارەی عوسمانی لە حیجاز سەرەتا لەسەر دەستی [[والی]] [[میسر]] و پاشان [[والی]]ەکانی [[جدە]] بوو. ئەیالەتی جددە دواتر گۆڕدرا بۆ [[ویلایەتی حیجاز]]، لەگەڵ حاکمێک لە [[مەککە]].<ref>https://books.google.iq/books?id=2Uk3Gh6xrUUC&pg=PA37&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> بۆ زۆربەی سەدەی نۆزدەھەم، باکووریترین شوێنی میرنشینەکە ئەلعولا بووە، لەکاتێکدا سنووری باشوور بەزۆری ئەللیس بووە، ھەندێکجاریش ئەلقونفوزە بووە؛ لە ڕۆژھەڵاتەوە، ھەرگیز لە [[خەیبەر]] زیاتر درێژ نەبووەتەوە. شاری [[مەککە]] و [[مەدینە]] و [[جدە]] گەورەترین شارەکانی بوون. بەشێک لە دانیشتوانی ئەم شارانە لە موسڵمانانی غەیرە [[عەرەب]] پێکھاتبوون، لەوانە بوخاری، جاوانی، ھیندی، ئەفغانی و ئاسیای ناوەڕاست.<ref>Numan, Nurtaç (November 2005), The Emirs of Mecca and the Ottoman Government of Hijaz, 1840-1908, The Institute for Graduate Studies in Social Sciences</ref> === قۆناغی سەرەتایی === ناوچەی ڕۆژئاوا پێشتر لە ژێر دەسەڵاتی [[مەمالیکەکان|سوڵتانییەتی مەملوکدا]] بووە تا ئەو کاتەی لە ساڵی ١٥١٧دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] داگیرکرا. ھەر لەو ساڵەدا شەریف بەرەکاتی مەککە دانی بە سوڵتانی عوسمانیدا ناوە وەک [[خەلیفە]]. کاتێک شەریفەکان سەروەری عوسمانییان قبوڵ کرد، سوڵتان لە پێگەی خۆیان وەک فەرمانڕەوای مەککە پشتڕاستی کردەوە. دەسەڵاتی عوسمانی تەنیا ناڕاستەوخۆ بوو، بەو پێیەی ئەو ڕێکخستنە دەسەڵاتی ڕاستەقینەی لای میر بەجێھێشت. سوڵتان نازناوی خَادِمُ ٱلْحَرَمَیْنِ ٱلشَّرِیفَیْن ("پارێزەری دوو مزگەوتی پیرۆز")ی گرتە ئەستۆ.<ref>https://www.britannica.com/place/Hejaz</ref> لە ساڵی ١٦٣٠ [[لافاو]]ێک شاری [[مەککە]]ی گرتەوە و نزیکەی بە تەواوی [[کەعبە]]ی لەناوبرد. تا ساڵی ١٦٣٦ نۆژەن کراوەتەوە، لە ساڵی ١٦٨٠ نزیکەی ١٠٠ کەس لە لافاوێکی دیکەدا لە شاری [[مەککە]] خنکاون.<ref>https://books.google.iq/books?id=eZkIXdsZpPsC&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> سەرەتا عوسمانیەکان مەککەیان وەک بەشێک لە [[ئەیالەتی میسر]] بەڕێوەبرد. میرەکان لەلایەن سوڵتانەوە دەستنیشان دەکران، بە لەبەرچاوگرتنی ھەڵبژاردنی شەریفەکان، ھەروەھا بۆچوونی [[والی]]یەکانی [[میسر]] و [[دیمەشق]] و [[جدە]] (دوای دامەزراندنی)، ھەروەھا بۆچوونی [[قازی شەرعی|قازی]] مەککە. میری مەککە ھەمیشە ھاشمی بووە کە لە بنەماڵەی [[محەممەد]]ەوە(د.خ) ھاتووە. ئەم دۆخە لە ساڵی ١٨٠٣ کۆتایی ھات، کاتێک [[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابییە]] بناژۆخوازەکان میری دەسەڵاتداری مەککە، غالب کوڕی موسەعیدیان لە پۆستەکەی لابرد.<ref>https://books.google.iq/books?id=4x09OvMBMmgC&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> === لەشکرکێشی سعودیە بۆ سەر حیجاز (١٨٠٢-١٨٠٦) === سعودییەکان لە ساڵانی ١٧٥٠ بەدواوە دەستیان کرد بە ھەڕەشەکردن لەسەر حیجاز. دامەزراندنی ئایینی سعودییەکان بە بەشداریکردن لە عەقیدەی سەلەفی-وەھابی، لە ساڵانی ١٧٤٤-١٧٤٥ وەک بزووتنەوەیەکی ئایینی لە دیرعیە لە [[نەجد]] سەریھەڵدا. عەقیدەی ئەوان کەم ھاوسۆزی لە حیجازدا دۆزیەوە و [[موفتی]] مەککە بە زاھید ناویان دەبرد. لە ساڵی ١٨٠١ توانیان دوو شارە پیرۆزەکە بگرن، لە ساڵی ١٨٠٣ وەھابیەکان بە سەرۆکایەتی عەبدولعەزیز ئەلسعود ھێرشیان کردە سەر مەککە. شەریف غالب ھەڵات بۆ [[جدە]] و دوای ماوەیەکی کەم گەمارۆدرا. شەریف غالب وەک [[والی]] سەعوودی ڕەوانەی [[مەککە]] کرایەوە.<ref>https://books.google.iq/books?id=g7btNNUXFmQC&pg=PA189&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> === کۆنتڕۆڵکردنەوەی حیجاز لەلایەن عوسمانیەکانەوە (١٨١١-١٨١٤) === یەکەم توسون پاشا لە ساڵی ١٨١١ سەرکردایەتی سوپای کرد و لە ساڵی ١٨١٢ [[مەدینە]] و لە ساڵی ١٨١٣ [[مەککە]]ی داگیرکرد. دوای مردنی ئیبراھیم پاشا کە لە ساڵی ١٨١٤ لەگەڵ سەردانەکەی شەخسی محەمەد عەلی بۆ حیجاز بوو، دوای دواکەوتنی سەرکەوتن بە بەرخۆدانی دووبارەی سعودیە، پۆستەکەی وەرگرت و توانی تا ساڵی ١٨١٨ وەھابیەکان پاڵ بنێتەوە ناو [[نەجد]]. بە ھەواڵی سەرکەوتنەکە، [[مەحموودی دووەم]]، ئیبراھیم پاشای بە [[والی]] [[جدە]] و حەبەش دانا. لە ساڵی ١٨١١ تا ١٨٤٠ بە ناوی عوسمانییەکان فەرمانڕەوای ناوەکی حیجاز بووە. کۆنفرانسی لەندەن لە ساڵی ١٨٤٠ محمد عەلی ناچار کرد لە حیجاز بکشێتەوە.<ref>Numan, Nurtaç (November 2005), The Emirs of Mecca and the Ottoman Government of Hijaz, 1840-1908, The Institute for Graduate Studies in Social Sciences</ref> === ویلایەتی حیجاز === [[پەڕگە:Hejaz Vilayet, Ottoman Empire (1900) v2.png|200px|وێنۆک|چەپ|لە دوای ساڵی ١٨٧٢ شەریفەت ھاوتەریب بوو لەگەڵ [[ویلایەتی حیجاز]].]] دوای ئەوەی حیجاز بۆ عوسمانییەکان گەڕێنرایەوە، ئیدارەی پارێزگاکە ڕێکخرایەوە و بە ناوی [[ویلایەتی حیجاز]] ڕێکخرا. ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی دوو ئۆرگانی سیاسی و ئیداری ھاوتەریب: [[میرنشین]] و [[ویلایەت]]. دوای ئەوەی [[والی]] دەستی بە نیشتەجێبوونی کرد لە [[مەککە]]، [[ویلایەت]] بە جۆرێک میرنشینی بردە ناو دەسەڵاتی خۆیەوە، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دۆخێکی دوو حکومەتی لێکەوتەوە.<ref>Numan, Nurtaç (November 2005), The Emirs of Mecca and the Ottoman Government of Hijaz, 1840-1908, The Institute for Graduate Studies in Social Sciences</ref> چاکسازییەکە دابینکردنی لەدەستدانی نزیک لە سەربەخۆیی میر بوو، ئەمەش بووە ھۆی دروستبوونی ململانێ لە نێوان [[میر]] و [[والی]] کە تا کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم بەردەوام بوو. تەنانەت ئەو کاتەش [[میر]]ی مەککە بۆ پۆستێک دابەزێندرا کە ژێردەستەی [[والی]] بێت. [[ئەمیر]]ەکانی [[مەککە]] لە ئیدارەی حیجازدا شانبەشانی [[والی]]یەکان بەردەوام بوون لە قسەکردن. ئەم دووانە پێکەوەژیانێکی نائاسایی ھاوتەریبیان ھەبوو: لە کاتێکدا حوکمڕانییان بەسەر یەک جوگرافیادا دەکرد، دەسەڵاتیان بە شێوەیەکی ئاڵۆز دابەش دەکرد، کە بووە ھۆی دانوستان، ململانێ یان ھاوکارییەکی بەردەوام لە نێوانیاندا.<ref>Numan, Nurtaç (November 2005), The Emirs of Mecca and the Ottoman Government of Hijaz, 1840-1908, The Institute for Graduate Studies in Social Sciences</ref> ھەر لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا باس لە داگیرکردنی حیجاز بە [[ئینگلیز]] بە پشتیوانی شەریفەکان دەکرا. ھەروەھا ئینگلیزەکان تەحەدای خەلافەتی سوڵتانیان کرد و بانگەشەی ئەوەیان کرد کە [[بەریتانیا]] پێویستە [[میر]] دیاری بکات، لەبەرئەوەی چوار ئەوەندەی عوسمانییەکان حوکمڕانی بەسەر [[موسڵمان]]اندا دەکرد. == شانشینی حیجاز == [[پەڕگە:Sharif Husayn.jpg|200px|وێنۆک|چەپ|[[حوسێن بن عەلی]]، شەریف و میری [[مەککە]] لە ساڵی ١٩٠٨ تا ١٩٢٤ و پاشای حیجاز لە ساڵی ١٩١٦ تا ١٩٢٤]] [[حوسێن بن عەلی]]، [[شەریف]] و [[میر]]ی [[مەککە]] لە ساڵی ١٩٠٨ەوە، دوای ڕاگەیاندنی [[ڕاپەڕینی گەورەی عەرەب]]ی دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] خۆی وەک پاشای حیجاز دانا، و لە ساڵی ١٩١٦ تا ١٩٢٤ بەردەوام بوو لە ھەڵگرتنی ھەردوو پۆستی [[شەریف]] و [[پاشا]]. ھەروەھا لە کۆتایی دەسەڵاتی خۆیدا بۆ ماوەیەکی کورت ئیدیعای پۆستی خەلیفەی شەریفیان کرد؛ ئەو نەوەی ٣٧ی ڕاستەوخۆی [[محەممەد]](د.خ) بووە، بەو پێیەی سەر بە بنەماڵەی ھاشمییە. ئەندامێکی خێڵی داو عەون (بنو ھاشم) بووە لە میرەکانی قەتەدییەکانی مەککە، وا ھەست دەکرا کە مەیلی یاخیگەرانەی ھەیە و لە ساڵی ١٨٩٣ بانگھێشتی [[ئەستەمبوڵ]] کرا و لەوێ لە ئەنجومەنی دەوڵەتدا ھێڵدرایەوە.<ref>https://books.google.iq/books?id=LOnQEAAAQBAJ&pg=PA147&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> لە ساڵی ١٩٠٨ لە دوای [[شۆڕشی گەنجانی تورک]] لەلایەن سوڵتانی عوسمانی [[عەبدولحەمیدی دووەم]]ەوە کرا بە [[میر (نازناو)|میر]]ی [[مەککە]]. لە ساڵی ١٩١٦ بە بەڵێنی پشتیوانی بەریتانیا بۆ سەربەخۆیی عەرەب، ڕاپەڕینی گەورەی عەرەبی دژی دەوڵەتی عوسمانی ڕاگەیاند و [[لیژنەی یەکگرتن و پێشکەوتن]] بە پێشێلکردنی بنەماکانی ئیسلام و سنووردارکردنی دەسەڵاتی سوڵتان خەلیفە تۆمەتبار کرد. دوای ماوەیەکی کەم لە سەرھەڵدانی ڕاپەڕین، حوسێن خۆی بە "پاشای وڵاتانی عەرەبی" ڕاگەیاند. بەڵام خواستەکانی [[پان عەرەبیزم]] لەلایەن [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی یەکەم|ھاوپەیمانانەوە]] قبوڵ نەکرا، کە تەنھا وەک پاشای حیجاز ناساند.<ref>https://books.google.iq/books?id=IlNoAgAAQBAJ&pg=PA220&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> لە دوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، حوسێن ڕەتیکردەوە [[پەیمانی ڤێرسای]] پەسەند بکات، ئەمەش وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر بە [[جاڕنامەی بالفۆر]] و [[ژێرفەرمانی کۆمەڵەی گەلان|دامەزراندنی ئەرکەکانی]] بەریتانیا و فەرەنسا لە [[سووریا]] و [[عێراق]] و [[فەلەستین]]. دواتر ئامادە نەبوو پەیماننامەی ئینگلیز و ھاشمی واژۆ بکات و بەم شێوەیە خۆی لە پشتیوانی بەریتانیا بێبەش کرد کاتێک شانشینیەکەی لەلایەن [[عەبدولعەزیز ئالسعوود|ئیبن سعودەوە]] ھێرشی کرایە سەر. دوای ئەوەی [[شانشینی حیجاز]] لەلایەن سوپای ئەلسعود-[[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابی]] ئیخوانەوە داگیرکرا، لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٢٥ حوسێن تەسلیمی سعودییەکان بوو، بەمەش ھەردوو [[شانشینی حیجاز]] و شەریفەتی مەککە کۆتایی ھات.<ref>https://books.google.iq/books?id=tdb6F1qVDhkC&pg=PA397&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Crimean Khanate}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عەرەبستانی سعوودی|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|وڵاتەکان|عەرەب|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|مەککە}} {{دابەشبوونە کارگێڕییەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|یۆنان|وڵاتەکان|ژیاننامە|ئیسلام|مێژووی ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|مەککە}} [[پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاست]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٥]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ٩٦٠]] ai6k627kluv4ky1wcz36tp7400rz4p2 3 291546 1586022 1583837 2026-05-22T01:48:15Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram]] 1586022 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} == پرسیار لە [[User:Balabarz|Balabarz]]ەوە (٢٣:١٦، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) == سڵاو لێبێ مامۆسا ئەوە کەسێک هەیە ئەمەوێت لەسەر ڕەزامەندی خۆی لە ویکد پیدا کورتەیەکی ژیان نامەی دابنێم ئەتوانیت ڕێگاکانم پێ بڵێت ئەگەر ڕوقسەت هەبێ --[[بەکارھێنەر:Balabarz|Balabarz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Balabarz|لێدوان]]) ٢٣:١٦، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Balabarz|Balabarz]]، سەرەتا بڕواننە [[وپ:وچن]]. بۆ فێرکاری، [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia کەناڵی یووتیووب بگەڕێ]. ویکیپیدیا لەسەر [[وپ:ژکز]] توندە و دەبێ [[وپ:دسب|سەرچاوەی باوەڕپێکراو]] دانێیت ئەگەر نا دەسڕدرێتەوە. دوای بڵاوکردنەوەی وتارەکە، ڕەنگە بەکارھێنەرانی تر بەسەرداچوونەوەی بۆ بکەن و ئەگەر بەر [[وپ:پسخ]] یان [[وپ:پس]] بکەوێت، ڕەنگە بۆ سڕینەوە بیپاڵێون. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٢٦، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٣٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٢٣، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٥٤، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == خراپبوونی بەشی کوردی ویکیپدیا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیرم چوو لەو پەیامەی پێشتردا پێت بڵێم کە ماوەیەکی زۆۆرە ویکیپدیای کوردی کێشەو گرفتی زۆری تیا دروستبووە پێویستی بە چاکسازی گشتی و نوێکاری گەورە ھەیە جا نازانم لەلایەن ئێوە ئەکرێت یان نا ئەوە خۆتان ئەزانن. کێشەکان: ١- لەکاتی دەستکاریکردن یان وەرگێڕانێکی نوێ بۆ ووتارەکان سایتەکە لەکار ئەکەوێ وەک شێوازێک لە گلیچ یان وەستانی سێرڤەر کە بەھۆییەوە ناتوانرێت ئەو شتانەی چاکت کردووە یان وەرتگێڕاوە پاشەکەوت(Save) ببێت و ھەرچی کردووتە بەزیادە ئەڕوا کە لەکاتی ئەم دوو بابەتە [[وەن یو ئای]] و [[سانتیاگۆ بێرنابیۆ (یاریزان)]] تووشم بوو کە دوای ماندوونێکی زۆۆر لە وەرگێڕان کە دوو کاتژمێر یان زیاتری خایاند ھەرچی کرا لەدەست چوو خەزن نەبوو نەبوو ناچار لە سەرەتاوە دەستم پێکردەوە وە ھەر ئەوەش ھۆکارە بۆ ئەوەی ھەندێ بەشی ئینگلیزییە و وەرنەگێڕدراوە بە کۆپی پەیست لە ویکی ئینگلیزی ھێناومە، گەر ئەمە بەردەوام بێت ناتوانرێ بەشداری بکرێت و ووتاری نوێ دابنرێت جا من بم یان ھەر کەسێکی تر. ٢- کاتێ ئەتەوێ زمانی ووتارێک بگۆڕیت بۆ نمونە لە ئینگلیزی بۆ کوردی لیستی زمانەکان بەشێوەیەک سەقەت پیشان ئەدرێن و ھەر زمانێک سێجار پیشان ئەدات و سێبارە ئەبنەوە بۆچی و کێشە چیە نازانم (ئەمەیان تەنیا لە کوردیەکە وایە) بۆ زمانەکانی تر کێشەیان نیە. ٣- زۆرێک لە داڕێژەکان کۆن بوون و لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەتی نوێ کار ناکەن و بەنوسینێکی سووری تۆخ ئاماژەی پی ئەدا کە دارێژە بەردەست نیە، ھەروەھا کاتی بەکوردیکردنی دارێژەیەک لە ئینگلیزی بۆ کوردی سەیرەکەیت جیاوازیان زۆر زۆرە و ھیچ لەیەک ناچن لەکوردیا وەک ئینگلیزیەکە پڕ داتاو زانیاری نیە کە ئەمیش بۆ خۆی کێشەت بۆ دروستەکا لەکاتی وەرگێڕانی نوێدا. ٤- لەکاتی وەرگێڕانی بابەتێک کە لە کوردییا نییە بەتایبەت بۆ ووتارێک کە دورودرێژەو پێویستی بەکاتی زۆرە رەنگە نەتوانیت بەیەکجار سەرجەم بەشەکان بکەیتەوە کوردی چونکە وەرگێڕە سەقەتەکەی گۆگڵ بەھیچ جۆرێ جێگای ئەوە نیە پشتی پێ ببەسترێت و پێویستە دێڕ بەدێڕ بەکارھێنەر خۆی ڕاستان بکاتەوە و کاتی باشی ئەوێت، کاتێ بەشێک وەرەگێڕیت و وازی لێ ئەھێنیت بۆ کاتێکی تر بیکەیت، لەکاتی دووبارە ھاتنەوە ناو ھەمان بابەت بۆ تەواوکردنی وەرگێڕانەکە سەیرەکەی ئەوەی کردوتە قبوڵی ناکات و ئەڵێ ئەمە بە وەشانی کۆنتر کراوە یان داتاو سەرچاوەکان گۆڕاون پێویستە سەرلەنوێ دەست بکەیتەوە بە وەرگێڕان ئەوەی کردوتە بەھەدەر ئەڕوا و ئەسڕێتەوە کە ئەمە گەورەترین کێشەی وەرگێڕەکە. زۆرێکی تر ماون بەڵام لەئێستادا ئەوەندەم لە خەیاڵدا بوو گرنگیش بوو ئەوانی تر زۆر جێی بایەخ نەبوون.. [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ٢٣:١٣، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|GoRaN909}} شتێکی خۆشە بەکارھێنەران کێشە و چارەسەر بخەنە ڕوو تا ویکیپیدیای پێ باشتر بکرێت. ھەندێ شت لێرە چاک دەکرێت و ھەندێ شتی تریش لە دەرەوەی ئێرە. :# ئەوەی تۆ کەڵکی لێ وەردەگری پێی دەڵێن [[mw:Special:MyLanguage/Content translation]] و [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/V2]] کە من کەڵکیان لێ وەرناگرم و شێوازە کۆنەکە بە کار دێنم. شتێکی ناخۆشە ئەوەت بەسەر ھاتووە، بەڵام من لێرەدا ناتوانم ھاوکاریت بکەم و تەنیا دەتوانم پێت بڵێم مادام شتەکە بەسەر خۆت ھاتووە و باشتر دەزانیت چۆن ڕوونی بکەیتەوە، بڕۆ بۆ https://phabricator.wikimedia.org و لەوێ بە ئینگلیزی ڕاپۆڕتێک بنووسە کە چی ڕووی داوە و دواتر خۆبەخشان کە زانییان شتەکە وایە و کێشەی تەکنیکی ھەیە، کاری لەسەر دەکەن. :# سەیرە! من شتی وام نەبینیوە. دەتوانیت ڤیدیۆیەکی کورتم لە دیسکۆرد بۆ بنێریت تا بزانم باسەکە چییە؟ :# دەزانم بەشێکی باشی داڕێژەکان کۆن بوونە، بەڵام ئێمە ژمارەمان کەمە و دەرەقەتی نوێکردنەوەی ھەزاران داڕێژە نایەین بۆیە بەپێی پێویست و بینینی کێشە تێیاندا نوێیان دەکەینەوە. ھەستیش دەکەم باسی ئەو داڕێژانە دەکەیت کە لەم چەند وتارەی دواییت دروست کردبوون، دەرکەوتبوون. ئەو ڕەنگە سوورە دەڵێ تۆ بانگی داڕێژەیەکت کردووە کە دروست نەکراوە بۆیە ئەگەر بە پێویستت زانی، دەتوانیت دروستی بکەیت و ئەگەریش لەم کاتەدا سوودێکی وای بۆ ئێمە نەبوو، باشترە ھەر بانگی داڕێژەکەش نەکەیت. کاتێک داڕێژەیەک لە ویکییەکی ترەوە ھاوردە دەکەیت، بێگومان وەک ئەوەی ئەوان دەردەچێت، بەڵام دەبێت پەیامەکانی بکەیتە کوردی ئەگینا نزیکەی ٩٩٪ی داڕێژەکان لە ھەموو ویکییەکان ھەمان شتن و وەک یەک دەردەچن. ڕەنگە ئەو داڕێژەی دروستی دەکەیت پشت بە داڕێژەیەک یان زیاتری تر ببەستێت و پێویست بێت ئەوانە نوێ بکرێنەوە. :# سەیری وەڵامی خاڵی یەک بکە. : ھەر شتێکی تریش ھەیە، فەرموو. ببوورە درەنگیش وەڵامم دایەوە؛ عادەتەن ئەم شتانە دەخەمە کۆتا ئیشەکانم تا بە ئیسراحەت وەڵامیان بدەمەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٤، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::سەرەتا ببورە درەنگ وەڵامم دایەوە بەھۆی کەمی مەجالەوە @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] .. وەڵا من دیسکۆرد بەکارناھێنم گەر فەیسبووک یان تیلیگرام خۆت یان تایبەت بە ویکی کوردی ھەیە ناونیشانەکەی چیە تا وێنەکەیت بۆ بنێرم، بۆ وەرگێڕانەکەش بەڵێ ئەو ئامرازە بەکارەھێنم چونکە ئاسانکاری باشی تیایە بۆ وەرگێڕان و باشتر تێگەیشتنی ناوەڕۆکەکان چونکە راستەوخۆ بابەتەکەت لەبەرچاوە ڕووکەشی دیارە شێوازە کۆنەکەم بەلاوە پەسەند نیە من، بۆ دارێژەکانیش بڵێم چی نازانم ئەوەی چالاکی ھەیەو بەشداری ھەیە لە بەرەوپێشچوونی ویکییا فەرامۆشکراوە و کۆمەڵێکیش کە ساڵ و دوو ساڵ یان زیاترە ھەر نەھاتونەتە خەت پلەو پۆست و توانای دەسکاریی سەرچاوەیان دراوەتێ ھتد... دووبارە نازانم بلێم چی بەڕاستی لێرە شتەکان ئاسانن و تێگەشتن لێی قورس نیە بەڵام قورسکراوە لەسەر بەکارھێنەران و دەسکاریکەران بۆ ئەوەی ویکی ئینگلیزیش من ئەکاونتێکی کۆنم ھەیە کاتی خۆی دروسمکرد بەڵام ناتوانم نە بچمە ناو نە بیگەڕێنمەوە لە بەشی ئینگلیزی تا قسەیان لەگەڵکەم و تێیان گەیەنم... [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ١٩:٠٨، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] ئاسایییە و منیش درەنگ وەڵام دەدەمەوە، بەڵام بیرت بێت بەشە کۆنەکانی پەڕەی لێدوانەکەم دوای ٣١ ڕۆژ ئەرشیڤ دەکرێن مەگەر ئەوەی خۆم بە شێوەیەکی کاتی ڕای بگرم. بێمە سەر باسەکە، ڕاستییەکەی من لەم کاتەدا و لە دەرەوەی ویکیپیدیا، تەنیا لە [[ویکیپیدیا:دیسکۆرد]] دەتوانم قسە لەگەڵ بەکارھێنەران بکەم. بۆ ئەوەی https://phabricator.wikimedia.or، پێویستت بە ھەژماری تر نییە و ھەر دەتوانیت بەم ھەژمارەت بچیتە ژوورەوە و بەشداری بکەیت. بۆ قسەکانی تریشتان، بە خوا ئیتر بڵێین چی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٣٤، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::کێشە نیە کاکە ئاساییە بۆمن درەنگ وەڵامدانەوە باشترە لەوەی ھەرگیز وەڵامت دەسنەکەوێ، وێنەو کورتە ڤیدیۆم کردووە ئەتوانن لەڕێی گۆگڵ درایڤەوە سەیری کەن @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ::::کێشەی وەرگێڕەکە: https://drive.google.com/file/d/1h4Oz4lKHYOkMVUwI_sr6sdpsOdFdWPgq/view?usp=sharing ::::کێشەی دەستکاریکردن: ::::https://drive.google.com/file/d/1MMI1Ae6v9CaP1_e40hehibQVN_GdK2sa/view?usp=sharing [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ٢١:٤٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] بۆ وێنەکە، ئەوە تەنیا ئاگادارییەکە و پێت دەڵێت دوای ئەوەی دەستت بە وەرگێران کردووە، لە ویکیی سەرچاوەوە دەستکاری کراوە. جا لێرەدا تۆ ئەگەر وەرگێڕانێکی وات نەکردبوو و ئەگەر ویستت، دەتوانیت لە سەرەتاوە دەست پێ بکەیتەوە، بەڵام خوا قبوڵ ناکات بۆ نموونە ٨٠٪ وەرگێڕانت کردبێت و لەبەر دەستکارییەک یان زیاتری ویکیی سەرچاوە، بێیت لە سفڕەوە دەست پێ بکەیتەوە. بە کورتی، شتەکە لە دەستی خۆتە کە درێژە بە وەرگێڕان بدەیت یانیش لە سفڕەوە دەست پێ بکەیتەوە. ئەگەر ئیشی زۆرت لەسەری کردبوو، دەتوانیت ئەم ئاگادارییە بخەیتە پشتی گوێ و تەواو. بەستەری دووەم داوای مۆڵەتی دەکرد. ناتوانیت وەک وێنەکە بیخەیتە بەرچاوی گشتی؟ لایەنی کەم تا بزانم مەسەلە چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٩، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::بەڵێ ئەزانم منیش بەردەوام فەرامۆشی ئەکەم خۆ ناچم بەقسەی ئەو لەبەر پیتێک یان دارێژەیەک ووشە بە ووشە لە سفرەوە بنوسمەوە، ئەوەی دووەمیش ئێستا کراوە بە گشتی سەیری بکە تا تێبگەیت لە بابەتەکە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ١٨:١٠، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] وای لێ بکە. بۆ ڤیدیۆکەش، وا بزانم پەیوەندیی بە خاڵی دووەمتەوە نەبوو و کێشەیەکی ترت پیشان داوە کە ھەڵە نەبم لەو کاتەدا ھێڵی ئینتەرنێتەکەت لاواز بووە یان پچڕاوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:١٩، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == New update request == {{Ltr}} Hello, Aram. Can you rename [[ئەندروو ماونتبەتن وینز]] back to [[ئەندروو ماونتبەتن-وینز]], by readding the hyphen in Andrew Mountbatten-Windsor's surname? Andrew Mountbatten-Windsor's surname has been hyphenated again, as decreed by late Queen Elizabeth II, after the hyphen was briefly omitted from his surname, after he was stripped of all his royal and military titles. https://www.theguardian.com/uk-news/2025/nov/12/andrew-mountbatten-windsor-hyphenated-decreed-queen-elizabeth Yours sincerely, [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ١٥:٢٦، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :Hi {{وب|Kurcke}}. {{Done|Done}} Although in my language there isn’t a clear consensus on when or how hyphens should be used. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٠، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::Thank you very much. [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ٠٦:٢٣، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) {{Ltr/end}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠٠، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == لوڕی باکووری == @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کۆدی [[ئایزۆ ٦٣٩]]ی [[لوڕیی باکووری|لوڕی باکووری]] (lrc) لە کاتی بەکارھێنان بە زمانی ئینگلیزی دەنووسرێ کە لە پەڕەی [[لوڕی]] دیارە [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Average kurd|لێدوان]]) ٢٠:٤٦، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == وتار == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ماوەیەکە چەند وتارێکم نووسیووە، بۆتەکەت نیشانەی وتاری ھەتیووی دەخاتە سەر، نازانم بۆ وا دەنوسێت، بۆ نمونە وتاری [[مێرکێ]]. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١٠:٢٥، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] وتاری هەتیو واتا ئەو وتارە لە وتارێکی تر بەستەری نییە. ئەگەر تۆ لە شوێنێکی تر مێرکێت بەکار هێنا و بەستەرت بۆی کرد ئەوا دەتوانی تاگی هەتیو لابەری. هیوادارم سوود لەم نامەیەدا ببینی [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Average kurd|لێدوان]]) ٢٠:٢٨، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ھەرچەندە ئەو بەکارھێنەرەش وەڵامی دایەوە، ویستم خۆیشم شتێک زیاد بکەم. وتارەکەت ھەتیوە چونکە ھیچ وتارێکی تر بەستەری پێ نەداوە. دەتوانن دوای ئەوەی وتارتان دروست کرد، بە [[ویکیپیدیا:بەستەردەری خێرا]] بەستەری پێ بدەیت، بەڵام تکایە بە وریایییەوە ئامڕازەکە بەکاربێنن؛ بۆی ھەیە بە ھەڵە بەستەر بە وتاری ناپەیوەندیدار بدەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٨، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٤٢، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == بۆتەکەد == سڵاو. گەلێ وتار ھەن سەرچاوەیان ھەیە کەچی ئارام بۆت تاکی بێسەرچاوەیان لێ دەدا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٢٥، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سڵاو، لە ئێستادا مەرجی بۆتەکە تا بزانێت چی سەرچاوەیە ئەوەیە کە سەرچاوەکە لە <code><nowiki><ref></ref></nowiki></code> بئاڵێنیت. جگە لە سەرچاوەکانی کتێب و چەند دانەیەکی تر کە زۆر جار بە [[داڕێژە:Sfn]] دادەنرێن و دواتر لە خوارەوە لە بەشی بیبیلۆگڕافی بە جیا و لە دەرەوەی <code><nowiki><ref></ref></nowiki></code> بانگ دەکرێن. ئەگەر ئەو نموونانەی تۆ بینیوتن جیان لە مەرجەکان، تکایە بەستەری دەستکاری یان وتارەکانم بۆ دانێ تا بزانم مەسەلە چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٢٠، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئەو مەرجە ناتەواوە. وتار ھەن <code><nowiki><ref></ref></nowiki></code> تیا نییە، بەڵام سەرچاوەیان ھەیە. وەک وتاری [[تێوەپێچراوی]]. جیا لەوە، وتارێ سەروبنی یەک دوو پاراگرافە زیاتر لە یەک سەرچاوەی ناوێ. لێدانێ تاگی ھەر تەنیا سەرچاوە بۆ ئەم وتارانەش کارێکی هەڵەیە کە بۆتەکەت دەیکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٣٠، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: {{وب|Aza}} قسەکانت ماقوڵن، بەڵام ئەوەی ئەو وتارەش بە سەرچاوە ھەژمار ناکرێت. دیار نییە ئەو بەستەرە بۆ چی دەقێکی وتارەکە سەرچاوەیە و چی پشتڕاست دەکاتەوە. دەبێت بە سایتەیشن سەرچاوەکان دانرێن کە دەستکاریکەری دیداری کردوویەتی بە ھێلکەی پاککراو. ڕەنگە بڵێی جا خۆ ئەم وتارە تەنیا دوو سێ دێڕە و ئەوەی بۆ چییە؛ بەکارھێنەرانی تر چاو لە من و تۆ دەکەن و وەک دەڵێن ئێمە ئاو دەڕێژین و ئەوانیش پێی تێ دەخەن. بەکارھێنەر ھەیە بە قەد ڕۆژنامەیەک دەنووسێ و لە کۆتایی بەستەرێکی سادە یان دەقێکی ڕووت دادەنێ و دەڵێ گووگڵ یان فڵان سەرچاوەیە. ئەمە دەبێ؟! لەسەر قسەکەی دواترت، کە پێت باش نییە تاگی بێسەرچاوە و یەک سەرچاوە لە ھەندێک وتار بدرێن، لە ئێستادا لای بۆتەکە وتاری کورت و ھەڵبژێردراویش وەک یەکن. ئەگەر دەڵێن با ئیتر ئەو دوو تاگە لەو جۆرە وتارانە نەدرێن، دەتوانن مەرجێکم پێ بڵێن؟ بۆ نموونە پێت باشە بڵێین ئەگەر وتارەکە ئەندامی [[:پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان]] بوو، ئەو دوو داڕێژەی لێ مەدە یان چۆن؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٢٦، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٢٧، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == پرسیار لە [[User:بارزان هۆزان قیتران|بارزان هۆزان قیتران]]ەوە (١٨:٠٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦) == سلاو --[[بەکارھێنەر:بارزان هۆزان قیتران|بارزان هۆزان قیتران]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بارزان هۆزان قیتران|لێدوان]]) ١٨:٠٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:بارزان هۆزان قیتران|بارزان هۆزان قیتران]] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٣٧، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == زاری بەختیاری == @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لە وتاری «[[زاری بەختیاری]]» وە لە پەڕەی «[[ڕەشنووس:عەلی مەردان خان بەختیاری]]» کاتێک کۆدی زمانی بەختیاری بەکاردەهێنرێت بە ئینگلیزی دەنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Average kurd|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٤٩، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار == سڵاو کاک ئارام. پرسیارێکم هەبوو، [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%95%D8%AE%D8%A7%D9%86_(%D8%AC%DB%86%D8%B1%D8%A7%D9%88%D8%AC%DB%86%D8%B1)#%D8%A6%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5%DB%86%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%88%D8%B4%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D9%87! ئێرە] چی لێهاتەوە؟! [[بەکارھێنەر:Cizr|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٠:٠١، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش کاک @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]، وەڵا حیچ. یەکدەنگی لەسەر گۆڕینی نەبوو. گۆڕینی ئەم وشەیە ئاسان نییە و تا ١٠٠٪ دڵنیا نەبین دوای گۆڕینی پەشیمان نابینەوە یان نایکەینە وشەیەکی تر باشترە دەستی لێ نەدرێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٥٦، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئا، تکایە ناوەکەشتان لە بەشی واژوو لە Cizr بکەنە SiNa. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٥٧، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :::زۆر سپاس گۆڕیم. بەو وەڵامەتان پرسیارێکی دیشم بۆ دروست بوو، ئەویش ئەوەیە کێشەکەی چێ کە بگۆڕدرێ؟ پێم جالب نێ کە زۆر لە ویکەکان بە زمانی خۆیان ئەو وشەیان نوسیوە بەڵام کوردی بە ئینگلیسی، شتێکی دیش ئەوەیە کێ دێ بڵێ ئەمن دژی ئەوەم کە ئەو نێوەتان بە کوردی نوسیوە کە پەشیمان ببینەوە لەو شتەی؟ پێموانێ هیچکێها لە بەکارهێنەران دوای گۆڕین دژی بە کوردی نوسین بن. بە سپاسەوە [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٣:٢٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] قسەکان لە دیوەخان کراون و دیارە کە بۆچی من وەک خۆم لە گۆڕینی ڕاڕام. وشەکە لە چەندین شوێن نووسراوە و ئێستا بکرێتە شتێک و دوای دوو ڕۆژی تر بڵێن بیکەنەوە ئەوەی پێشوو یان وشەیەکی تر، ئیشەکە دەبێتە دوو ئیش و من وەک خۆم ناتوانم ئەوە بکەم تا کۆمەڵگە ١٠٠٪ لەسەر یەک وشە یەکلایی نەبووبێتەوە. وشەکە پێشی ئەوەی من بێمە ویکی دانراوە و ناشتوانم بە نابەدڵی بیگۆڕم. ڕاستی من خۆم دڵم لێی ساردە و کۆمەڵگەش یەکدەنگ نییە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٤٨، ١ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٨، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠١، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (١٩:٣٢، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦) == سڵاو، ویستم بەستەرەکانی نێوانزمان زیاد بکەم بۆ وتارێک کە تازە دروستم کرد بەڵام ڕێگەی پێنەدام, هۆکاری ڕێگەنەدانەکە دەگەڕێتەوە بۆ چی؟ . وتارەکە ناوی (سینالۆوا)یە و وتارەکە بە ئینگلیزی نووسراوە Sinaloa. --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]، ڕاستییەکەی بەھۆی ئامڕازێکەوە کێشەیەک لە گرێدانی زمانەکان دروست بووە، بەڵام ئێوە دەتوانن لە دەقەی ٩:١٠ تا کۆتایی [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A سەیری ئەم ڤیدیۆیە بکەن] و وتارەکەتان گرێ بدەن. ھەر نەتانتوانی، پێم بڵێن تا خۆم بۆتانی گرێ بدەم، بەڵام تکایە ھەوڵ بدەن ئەو سەرچاوانە دانێن کە لە زمانە ڕەسەنەکەوە کراونەتە سەرچاوە نەک تەنیا بنووسن سەرچاوەکە ویکیپیدیای ئینگلیزییە. سپاس و ماندوو نەبن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٢١، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ببوورە مامۆستا ئەوەی لە ڤیدۆکەدایە هەوڵمدا بیکەم بەڵام لەوە دەچێت کێشە تەکنیکییەکە نەیەڵێت بیکەم، سپاست دەکەم ئەگەر گرێی بدەیت. [[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (١٨:٤٤، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦) == سڵاو، سپاس بۆ گرێدانی وتارەکەی دوێنێ، ئایا ڕێگایەک هەیە کە خۆم فێری ببم بۆ چارەسەرکردنی کێشەی ئەو ئامرازەی بۆتە ڕێگر لە گرێدانی زمانەکان؟ --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ١٨:٤٤، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] شایەنی نییە. ھەر وەک ڤیدیۆکە بیکە، کێشەت نابێت؛ خۆشم ھەر وا گرێم دان. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:٠٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == بۆت == سەلام کاک ئارام. هیوادارم لە هەر جێیەکی و لە هەر کاتێک دا باش و تەندرووست بی. کاک ئارام هیوادارم هەژمارەکەت بکەیەوە و ئەو پەیامم ببینی. چۆنێتی چاککردنی بۆتم دەویست، بەس ئەو بەشەی کە تاگ لە وتارەکان دەدا، بۆ ویکیپیدیای فارسیمە لەسەر [[user:KordBot]]، ئەگەر پێم بڵێی چ کۆدێک لە کوێ دەبێ بەکاربێنم تا کارا بێ زۆر باش دەبێ و یارمەتیەکی زۆرت پێ داوم. یاحەق [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١١:٢٣، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] سپاس و ببوورە درەنگ وەڵامم دایەوە؛ من ئیتر بەو شێوەیەی جاران چالاک نیم. [https://github.com/KurdishWikipedia/pywikibot/blob/main/tag.py tag.py] و [https://github.com/KurdishWikipedia/pywikibot/blob/main/tag_data.py tag_data.py] کۆدەکانن، بەڵام بەبێ ڕەزامەندیی ویکیی فارسی نابێت بە کاریان بەریت ئەگینا بەربەستی دەکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٠٤، ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٤:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> 6fg4mghr18b42teiv8pu8zf7un342yn 0 293173 1585872 1584001 2026-05-21T12:07:00Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585872 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''پسووڵە''' (ھەروەھا بە '''لیستی پێچانەوە'''، '''پسووڵەی پێچانەوە'''، '''پسووڵەی پاکێجکردن'''، '''پسووڵەی (گەیاندن)'''، '''لیستی ناردن'''، '''لیستی گەیاندن'''، '''پسووڵەی پارسێل'''، '''مانیفێست'''، یان '''پسووڵەی کڕیار''' ناسراوە) [[قەواڵە|بەڵگەنامەیەکە]] کە دان بەوەدا دەنێت کە شتێک وەرگیراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Black's law dictionary|ناونیشان=https://archive.org/details/blacksl_xxx_2009_00_5869|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=West|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٤-١٩٩٤٩-٢|editor-last=Garner|editor-first=Bryan A.|edition=9th|شوێن=St. Paul, MN|پەڕە=[https://archive.org/details/blacksl_xxx_٢٠٠٩_٠٠_٥٨٦٩/page/١٤١٠ ١٤١١]}}</ref> وەک پارە یان موڵک لە [[بژاردن (ئابوور)|پارەداندا]] دوای فرۆشتن یان گواستنەوەی تری کاڵاکان یان دابینکردنی خزمەتگوزارییەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.businessdictionary.com/definition/packing-list.html|سەردێڕ=What is packing list? definition and meaning |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414141017/http://www.businessdictionary.com/definition/packing-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cavinato|یەکەم=Joseph L.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QV9IntAExwIC|سەردێڕ=Supply Chain and Transportation Dictionary, 4th Edition|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٠-٧٩٢٣-٨٤٤٤-X|پەڕەکان=٢٠٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://lu.com/odlis/odlis_s.cfm#shippinglist|سەردێڕ=ODLIS: Online Dictionary for Library and Information Science |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070925184609/http://lu.com/odlis/odlis_s.cfm#shippinglist |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> ھەموو پسووڵەکان دەبێت ڕێکەوتی کڕینیان لەسەر بێت. ئەگەر وەرگری پارەکە بەپێی یاسا پابەند بێت بە کۆکردنەوەی باجی فرۆشتن یان باجی زیادکراو لە کڕیارەکە، بڕەکە بۆ پسووڵەکە زیاد دەکرێت، و کۆکردنەوەکە بەوە دادەنرێت کە لەبری دەسەڵاتی باجی پەیوەندیدار بووە. لە زۆرێک لە وڵاتاندا، فرۆشیارێکی وردەفرۆش پابەندە بەوەی باجی فرۆشتن یان باجی زیادکراو لە نرخی پیشاندراوی کاڵا فرۆشراوەکاندا جێبکاتەوە، کە بڕی باجەکە لە کاتی فرۆشتنەکەدا لەو نرخەوە ئەژمار دەکرێت و لە کاتی خۆیدا ڕەوانەی دەسەڵاتدارانی باج دەکرێت. بە ھەمان شێوە، ڕەنگە بڕە پارە لە بڕە پارە دراوەکان کەم بکرێتەوە، وەک لە حاڵەتی ئەو باجانەی کە لە مووچە دەبڕدرێن. لە لایەکی ترەوە، بەخشش یان ھەر جۆرە پارەیەکی تری زیادە کە لەلایەن کڕیارێکەوە دەدرێت، بۆ نموونە لە چێشتخانەیەکدا، نابێتە بەشێک لە بڕی پارەدانەکە یان لەسەر پسووڵەکە دەرکەوێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Receipts}} {{شریتی دەروازە|ئابووری|کۆمپانیا}} [[پۆل:بەرھەمە کاغەزییەکان]] rpl2wh6khwko67kpoou2b9gyaliarit 0 294395 1585943 1581853 2026-05-21T18:17:55Z Ari Qasm 57423 Ari Qasm پەڕەی [[ھەڵمەتی میر محەممەد دژی ئاشوورییەکان]]ی گواستەوە بۆ [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان]]: ناوی شیاوتر 1581853 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=ھەڵمەتی سۆران دژ بە ئاشوورییەکان|width=|partof=|image=Sack of Jebbel Makloub.jpg|caption=جەبەل مەقلووب (چیای مەقلووب) پێش گرتن و بەتاڵانبردنی لەلایەن ھێزەکانی سۆران|date=سەرەتای سەدەی نۆزدەھەم؛ دەیەکانی ١٨٢٠ و ١٨٣٠ و ١٨٤٠|place=[[مێزۆپۆتامیای سەروو|باکووری مێزۆپۆتامیا]] (ئەلقۆش، حەکاری و چەند ناوچەیەکی تر)|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=فراوانبوونی کاریگەری و دەسەڵاتی سۆران و کورد لە باکووری میزۆپۆتامیا * وێرانکاری لە چەندین شوێنی نیشتەجێبووندا ڕاپۆرت دراوە لەوانە ئەلقۆش و دێری ڕەبان ھورمزد|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میرنشینی سۆران]]|combatant2={{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} [[ئاشوورییەکان]]|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میر محەممەد]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[ڕەسووڵ بەگ]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} مووسا بەگ|commander2={{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} [[مارشەمعوون ئیبراھیم]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} گابرێل دامبۆ{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} قەشە ئابۆت{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} دیکۆن عابد ئیشۆ{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} دیکۆن موڕاد{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} دیکۆن بەھنام{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} دیکۆن عەربۆ{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} ئێلیا عابدۆکا{{Executed}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} قەشە ئۆگستین{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} قەشە ئیشۆ{{KIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians (no Assur).svg}} قەشە جەینی بێرسێبە{{KIA}}|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=|strength2=|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=وێرانکاری و کوشتار لە چەندین شوێنی نیشتەجێبووندا ڕاپۆرت دراوە لەوانە ئەلقۆش و بیت زابدا و دێری ڕەبان ھورمزد|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''ھێرش بۆ سەر پێکھاتە ئاشوورییەکان لەلایەن میر محەممەد پاشای ڕەواندز''' یان '''ھەڵمەتی سۆران بۆ سەر ئاشوورییەکان''' ئاماژەیە بۆ زنجیرەیەک چالاکیی سەربازی و ھەڵکوتانە سەر کە لەلایەن ھێزەکانی [[میرنشینی سۆران]] لە سەردەمی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا لە [[مێزۆپۆتامیای سەروو|باکووری میزۆپۆتامیا]] ئەنجامدراون. ئەم ڕووداوانە کە لە سەرچاوە جۆراوجۆرە ھاوچەرخەکان و دواتر مێژوویییەکان تۆمارکراون، بریتی بوون لە ھێرشکردنە سەر [[دێ|گوندە]] مەسیحییە [[ئاشوورییەکان]] و [[دێر]] و دامەزراوە ئاینییەکان لە ناوچەکانی وەک [[ئەلقۆش]] و دێری ڕەبەن ھورمزد و بەشێک لە [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|حەکاری]]. == پێشینە == ھەڵمەتی میر محەممەد دژی ئاشوورییەکان زنجیرەیەک ھێرش بوو کە ھێزە کوردییەکان لە باکووری میزۆپۆتامیا لە سەرەتای سەدەی نۆزدەھەمدا ئەنجامیان دا. ئەو ھەڵمەتە لە چوارچێوەی ھەوڵەکانی [[میرنشینی سۆران]] و [[ڕەواندز]] بوو بۆ یەکخستنەوەی [[میرنشینە کوردییەکان]] و خاکی [[کوردستان]]. لە ساڵی ١٨٠٨دا گابرێل دامبۆ (١٧٧٥-١٨٣٢) دێرە جێھێڵدراوە وێرانەکەی ئاوەدان و زیندوو کردەوە و ژمارەیەک قوتابیی کۆکردەوە کە سوێندیان بە ھەژاری و شوونەکردن خواردبوو و مەدرەسەیەکی لەوێ دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hann|یەکەم=Geoff|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=-9RNCgAAQBAJ|سەردێڕ=Iraq: The Ancient Sites and Iraqi Kurdistan|دوایین٢=Dabrowska|یەکەم٢=Karen|دوایین٣=Townsend-Greaves|یەکەم٣=Tina|بڵاوکەرەوە=Bradt Travel Guides|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١٨٤١٦٢٤٨٨٤|پەڕە=٢٢٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> سەرەتا ئەم دەستپێشخەرییە لەلایەن [[یۆحەنانی ھەشتەمی ھورمزد]] کە قەشە سەرەکییەکەی ئەوکاتی مووسڵ بوو، دژایەتیی کرا، گەرچی لەلایەن بەڕێوەبەری پاتڕیارکی، ئۆگستین ھندیشەوە پشتیوانی لێکرا. پاتریارک یووسف ئەودۆ، پێش ئەوەی بکرێتە قەشەی [[مووسڵ]]، خۆی دەروێشێکی دێر ڕەبەن ھورمزد بوو. لە ساڵی ١٨٣٢ [[کورد|کوردەکانی]] [[میرنشینی سۆران|سۆران]] ھێرشیان کردە سەر [[دێری ڕەبان ھورمزد|دێری ڕەبەن ھورمزد]] و [[ئەلقۆش]]، وادیارە وایانزانیوە گوندنشینەکان ئێزیدی بوون و بەرپرسیار بوون لە کوشتنی کورد و سەرۆک عەشیرەتێکی کورد، و زیاتر لە ٣٠٠ کاتۆلیکی کلدانییان کوشت، لەوانە گابرێل دامبۆ، دامەزرێنەری دێرەکە، و دەروێشەکانی دیکەش.{{sfn|Wilmshurst|2000|p=32, 253}} وە لە ساڵی ١٨٤٣ کوردەکان دەستیان کرد بە کۆکردنەوەی پارە لە گوندە مەسیحییەکان، ئەوانەی کە ڕەتیانکردەوە کوژران؛ زیاتر لە دە ھەزار مەسیحی کوژران و ئایکۆنەکانی دێری ڕەبەن ھورمزد تێکچوون.<ref name="Frazee">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Frazee|یەکەم=Charles A.|سەردێڕ=Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453-1923|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٥٢١-٠٢٧٠٠-٤|پەڕە=٢٩٨}}</ref> لە ساڵی ١٨٢٧دا، کە شەست لە ھەشتا قەشە کاسۆلیک و کلدانییە سوورییەکەی ناوچەکە گیانیان لەدەستدا و ھەزاران مەسیحی دیکەش لەناوچوون. مێژوونووسان مەزەندە دەکەن مەسیحییەکان لە ناوچە فراوانەکەدا کوژراون، و لە ساڵی ١٨٥١دا دێری ڕەبەن ھورمزد لەلایەن کوردەکانەوە ھەڵیکوترایە سەری لە کاتێکدا دەروێشەکان ھەڵھاتن و خۆیان ڕزگارکرد، ڕەنگە ١٠٠٠ لە دەستنووسەکانی دێری ڕەبەن ھورمزد لەناوچووبن.<ref name="Wilmhurst">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilmhurst|یەکەم=David|سەردێڕ=The Ecclesiastical Organization of the Church of the East, 1318–1913|ساڵ=٢٠٠٠|پەڕەکان=٢٠٥}}</ref> == ھەڵمەت دژی ئاشوورییەکان == [[بەتاڵانبردنی چیای مەقلووب]] ھەڵکوتانە سەرێکی کوردەکان بوو بە سەرۆکایەتیی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە ساڵی ١٨٢٠. کۆمەڵگە ئاشوورییەکانی دژ بە کورد و میرنشینی سۆرانی کردە ئامانج و لە ئەنجامدا وێرانکارییەکی بەرفراوان و مردن و ئاوارەبوونی زۆرێک لە ئاشوورییەکانی لە گوندەکانی باوباپیرانیان ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Laurie|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=p1QBAAAAQAAJ|سەردێڕ=Dr. [A.] Grant and the Mountain Nestorians|ڕێکەوت=١٨٥٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Badger|یەکەم١=George Percy|ناونیشان=https://archive.org/details/nestorianstheirr01badg/page/96/mode/1up?view=theater|سەردێڕ=The Nestorians and their rituals: with the narrative of a mission to Mesopotamia and Coordistan|دوایین٢=Neale|یەکەم٢=J. M.|ڕێکەوت=١٨٥٢|بڵاوکەرەوە=London: Joseph Masters}}</ref><ref name="Layard109">Layard, Austen Henry. ''Notes from Nineveh, and Travels in Mesopotamia, Assyria, and Syria'', Volume 1, p. 109.</ref> موڵکی کڵێساکەش تاڵان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Badger|یەکەم١=George Percy|ناونیشان=https://archive.org/details/nestorianstheirr01badg/page/96/mode/1up?view=theater|سەردێڕ=The Nestorians and their rituals : with the narrative of a mission to Mesopotamia and Coordistan in 1842-1844, and of a late visit to those countries in 1850 ; also, researches into the present condition of the Syrian Jacobites, papal Syrians, and Chaldeans, and an inquiry into the religious tenets of the Yezeedees|دوایین٢=Neale|یەکەم٢=J. M. (John Mason)|ڕێکەوت=١٨٥٢|بڵاوکەرەوە=London : Joseph Masters|ئەوانی تر=Princeton Theological Seminary Library}}</ref> لە ماوەی سەدەی نۆزدەھەمدا ئەلقۆش بووە ئامانجی چەندین ھەڵمەتی سەربازی. بە تایبەتی لە ساڵانی ١٨٢٨ و ١٨٣٢ شارۆچکەکە لەلایەن میر محەممەد پاشای ڕەواندزەوە تاڵان کرا پەڕەچاپێکی سریانی لەو سەردەمەدا تۆماری کردووە کە گوایە ھێرشەکەی ساڵی ١٨٣٢ بووە ھۆی کوژرانی ١٧٢ پیاوی ناوخۆیی کە ژمارەیەک لە ژنان و منداڵان و دانیشتووانی دەربەدەر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Badger|یەکەم=George Percy|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=bwLdCQAAQBAJ&pg=PT179|سەردێڕ=The Nestorians and Their Rituals|بڵاوکەرەوە=Joseph Masters|ساڵ=١٨٥٢|پەڕە=١٧٩|via=Google Books}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٨٢٩دا ھێزەکانی میر محەممەد پاشای ڕەواندز دوای بەزاندنی ڕووباری دیجلە ھێرشیان کردە سەر چەند پێکھاتەیەکی ئاشووری. بەگوێرەی سەرچاوە سریانییەکان، ژمارەیەک کەنیسە و گوند کراونەتە ئامانج، لەوانە بیت زابدا و ئەسفاس و ٢٠٠ پیاو لە بیت زابدا کوژراون. ئەندامانی ڕۆحانیی وەک ڕێبەر شەمعوون، دیکۆن عەبد ئیشۆ، دیکۆن موڕاد، دیکۆن بەھنام و دیکۆن ڕەئیس عەربۆ لەو کەسانە بوون کە لە کاتی ھێرشەکاندا کوژراون. ھەمان سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە گوایە خەڵکی سڤیلیش زیانیان بەرکەوتووە، لەنێویاندا گوندنشینەکان کە لە کاتی توندوتیژییەکان ناوچەکەیان بەجێھێشتووە. دواتر ھەڵمەتەکە بەرەو ناوچەی نسێبین درێژبووەوە، لەوێ ھێرشی زیاتر بۆ سەر شوێنە نیشتەجێبوونەکان کرا.<ref>Gorgis, Deacon Asman Alkass, Jirah Fi Tarikh Al-syrian, Trans. Subhi Younan. 1980. pp. 14.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aina.org/martyr.html#1832 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Assyrian International News Agency (AINA) |سەردێڕ=Assyrian Martyrs |بڵاوکەرەوە=Assyrian International News Agency}}</ref> لەسەر گۆڕی «ساندا ئیلیا»؛ کە پیاوێکی دەوڵەتمەدار بووە کە دوای ئەوەی دەستبەرداری دینەکەی بوو، جارێکی دیکە ھاتەوە سەر دینەکەی خۆی و لە ئەیلوولی ١٨٣١ لەلایەن سۆرانەوە لە سێدارە درا. ناوی «ئیلیا عابدۆکا» بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=iw8mGRnQN5MC|سەردێڕ=Echoes of Eternity: Studies Presented to Gaballa Ali Gaballa|بڵاوکەرەوە=Otto Harrassowitz Verlag|ساڵ=٢٠١٠|editor1=Ola El-Aguizy|پەڕە=٤٠١|editor2=Mohamed Sherif Ali}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fiey|یەکەم=Jean Maurice|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=98xiAAAAMAAJ|سەردێڕ=Assyrie chrétienne: Contribution à l'étude de l'histoire et de la géographie ecclésiastiques et monastiques du nord de l'Iraq|بڵاوکەرەوە=Imprimerie catholique|ساڵ=١٩٦٥|بەرگ=٢|شوێن=Beirut|پەڕە=١٧٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> گێڕانەوەیەکی سریانی کە لە گۆڤاری Revue de l’Orient Chrétien بڵاوکراوەتەوە تۆماری دەکات کە لە ساڵی ١٨٣٢ ھێزەکانی سۆران بەرەو ئەلقۆش پێشڕەوییان کردووە، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دانیشتووانەکەی ھەڵبێن بۆ شاخەکانی دەوروبەری و چەند پیاوێکی ئایینی، بە ناوەکانی گابرێل باوکە ئۆگستین، ئیشۆ و جینیی بێرسێبە لە کاتی ھێرشەکەدا کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ساڵ=١٩١١|editor-last=Graffin |editor-first=René |editor2-last=Nau |editor2-first=François |سەردێڕ=Notice sur le couvent de Rabban Hormizd |ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=fwpnXzVisBEC&pg=PA353 |journal=Revue de l'Orient chrétien |بەرگ=١٦|پەڕەکان=٣٥٣–٣٥٤|via=Google Books}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٤ میرنشینی سۆران ھەوڵیدا مەسیحییە ئاشوورییەکانی [[تیاری|تیاریی خواروو]] ملکەچ بکات بەڵام وا دیارە لە نزیک گوندی لێزان ھێزەکان سۆران ڕووبەڕووی شکستێک ببوونەوە و گوایە ئەم شکستە کاریگەریی لەسەر تێڕوانینەکانی عوسمانییەکان ھەبووە بۆ میرنشینەکە و وای لێکردوونە ھەڵسەنگاندن بکەنەوە و پلانی نوێ دابڕێژن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aboona|یەکەم=Hirmis|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Zd9ynQAACAAJ|سەردێڕ=Assyrians, Kurds, and Ottomans|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Cambria Press|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٣٣٦-٤٧١-٠|پەڕەکان=١٧٣|زمان=en}}</ref><ref>Ross, Mosul, 19 November 1847. From Ross to Layard, 61,63,79</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ross|یەکەم=Henry James|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zY8LAQAAIAAJ|سەردێڕ=Letters from the East|ڕێکەوت=١٩٠٢|بڵاوکەرەوە=J. M. Dent & Company|پەڕەکان=٦٢–٦٣|زمان=en}}</ref><ref name="Nestorians1853Ref">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Laurie|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qWedPP1eakYC|سەردێڕ=Dr. Grant and the Mountain Nestorians|بڵاوکەرەوە=Gould and Lincoln|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩٠٥-٥١٠٣-٦|پەڕەکان=٢٦٢|زمان=en|orig-date=1853}}</ref> گابرێل دامبۆ لە ساڵی ١٨٣٢ لەلایەن سەربازانی سۆرانەوە کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aina.org/martyr.html#1832 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Assyrian International News Agency (AINA) |سەردێڕ=Assyrian Martyrs}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=George Percy Badger|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=r3POAAAAMAAJ&pg=PA479|سەردێڕ=The Nestorians and Their Rituals|ساڵ=١٨٥٢|پەڕە=٤٧٩}}</ref> لە ساڵی ١٨٣٨ [[میرنشینی سۆران]] ھێرشی کردە سەر [[دێری ڕەبان ھورمزد|دێری ڕەبەن ھورمزد]] و [[ئەلقۆش]] و سەدان کلدانیی ئاشووری کوژران.<ref name="Wilm">David Wilmshurst, ''The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318-1913'', Peeters Publishers, 2000, p.32</ref> لە ساڵی ١٨٤٣ ھێزە کوردییەکان داوای باج و پارەیان لە گوندە مەسیحییەکان کردووە؛ گوایە ئەوانەی باجەکەیان ڕەتکردووەتەوە کوژراون و ئایکۆنەکانی دێرەکەش شێوێندراون.<ref name="Frazee2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Frazee|یەکەم=Charles A.|سەردێڕ=Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453-1923|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٥٢١-٠٢٧٠٠-٤|پەڕە=٢٩٨}}</ref><ref>Jwaideh, Wadie (2006). The Kurdish National Movement: Its Origins and Development. Syracuse University Press. pp. 56–62. ISBN 978-0-8156-3093-7.</ref> شارۆچکەی ئەلقۆش تاڵانکرا، ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانەکەی دەربەدەر و کۆمەڵکوژکراون و دێری ڕەبەن ھورمزد تاڵانکرا و دەروێشەکانی گابرێل دامبۆ، لە سێدارەدراون. بڕێکی زۆر لە دەستنووسە کۆنەکان لەناوچوون یان لەدەستچوون. [[دێری مارمەتی|دێری مارمەتیش]] تووشی ھەمان چارەنووس بووەوە.{{sfn|Jwaideh|2006|pp=56–62}} دوای ئەوەی کوردەکانی ڕەواندز [[مووسڵ|مووسڵیان]] گرت، [[مەسیحی]] و [[جوو|جوولەکەکانی]] ناوچەکە کۆمەڵکوژکران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schneider|یەکەم=Caroline|ناونیشان=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=FJ3UDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA400&dq=info:Ctj5WLLqNEQJ:scholar.google.com/&ots=L9r10ee6-H&sig=XYqeXc43jByVXvowq3ttUcoktWE&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=Collective and State Violence in Turkey: The Construction of a National Identity from Empire to Nation-State|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Berghahn Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٩٢٠-٤٥١-٣|editor1-last=Astourian|editor1-first=Stephan|پەڕەکان=٤٠٦|زمان=en|chapter=The Yazidis: Resilience in Times of Violence|editor2-last=Kévorkian|editor2-first=Raymond}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tyler|یەکەم=W. S.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jki7Ig1WFHQC&pg=PA271|سەردێڕ=Memoir of Rev. Henry Lobdell, M.D., Late Missionary of the American Board at Mosul: Including the Early History of the Assyrian Mission|بڵاوکەرەوە=American Tract Society|ساڵ=١٨٥٩|شوێن=Boston|پەڕە=٢٧١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> لە ١٨٤٣ دێری کلدانەکانی ڕەبان ھورمزد لە نزیک مووسڵ دووجار لەلایەن ھێزە کوردییەکانەوە تاڵانکرا. لە دوای ئەم ھێرشانەدا کەنیسەکان وێران بوونە، و کەلوپەلە بەنرخەکان تاڵانکراون و چەندین دەروێش کوژراون و زۆرێک لە دەستنووسە سریانییەکانی کە مابوونەوە لەناوچوون یان سووتێنران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/BadgerGPTheNestoriansTheirRitualsVol11852/page/n148/mode/1up?view=theater|سەردێڕ=Badger G P The Nestorians & Their Rituals Vol 1 1852|زمان=English}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Badger|یەکەم=George Percy|ناونیشان=https://archive.org/details/nestorianstheirr0001badg?q=Rawandooz|سەردێڕ=The Nestorians and their rituals : with the narrative of a mission to Mesopotamia and Coordistan in 1842-1844, and of a late visit to those countries in 1850; also, researches into the present condition of the Syrian Jacobites, papal Syrians, and Chaldeans, and an inquiry into the religious tenets of the Yezeedees|ڕێکەوت=١٨٥٢|بڵاوکەرەوە=London : J. Masters|ئەوانی تر=Internet Archive}}</ref> * ١٨٢٨ – مووسا پاشا، والیی [[ئامێدی]]، ھێرشی کردە سەر ئەلقۆش و ئاگری لە [[دێری ڕەبان ھورمزد]] بەردا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Badger|یەکەم=George Percy|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=r3POAAAAMAAJ&pg=PA479|سەردێڕ=The Nestorians and Their Rituals|بڵاوکەرەوە=Joseph Masters|ساڵ=١٨٥٢|بەرگ=١|شوێن=London|پەڕە=٤٧٩}}</ref><ref name="hannetc">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Geoff Hann|سەردێڕ=Iraq: The ancient sites and Iraqi Kurdistan|نووسەر٢=Karen Dabrowska|نووسەر٣=Tina Townsend-Greaves|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١٨٤١٦٢٤٨٨٤}}</ref> * ١٨٣١ – ھێزەکانی میرنشینی سۆران ھێرشیان کردە سەر ئەلقۆش و نزیکەی ٣٠٠ گوندنشین کوژران.<ref name="Wilmhurst2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilmhurst|یەکەم=David|سەردێڕ=The Ecclesiastical Organization of the Church of the East, 1318–1913|ساڵ=٢٠٠٠|پەڕەکان=٢٠٥}}</ref> * ١٨٣٢ – ھێزەکانی سۆران ھێرشیان کردە سەر ئەلقۆش و زیاتر لە ٦٠٠ دانیشتووان کوژران.<ref name="hannetc2">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Geoff Hann|سەردێڕ=Iraq: The ancient sites and Iraqi Kurdistan|نووسەر٢=Karen Dabrowska|نووسەر٣=Tina Townsend-Greaves|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١٨٤١٦٢٤٨٨٤}}</ref> * ١٨٤٠– [[ڕەسووڵ بەگ]]، ھێرشەکانی دووبارە کردەوە.<ref name="hannetc3">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Geoff Hann|سەردێڕ=Iraq: The ancient sites and Iraqi Kurdistan|نووسەر٢=Karen Dabrowska|نووسەر٣=Tina Townsend-Greaves|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١٨٤١٦٢٤٨٨٤}}</ref> * ١٨٤٣ – ھێزە کوردییەکان باجیان لە گوندە مەسیحییەکان وەرگرتبوو؛ گوایە ئەوانەیشی ڕەتیان کردبووەوە کوژراون، دێری ڕەبان ھۆرمیزدیش زیانی پێگەیشت.<ref name="Frazee3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Frazee|یەکەم=Charles A.|سەردێڕ=Catholics and Sultans: The Church and the Ottoman Empire 1453-1923|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٥٢١-٠٢٧٠٠-٤|پەڕە=٢٩٨}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[بەتاڵانبردنی چیای مەقلووب]] * [[شەڕی لێزان (١٨٣٤)]] * [[کۆمەڵکوژیی ئەلقۆش]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان|مەسیحییەت}} [[پۆل:Harv and Sfn no-target errors]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:١٨٢٨]] [[پۆل:١٨٣١]] [[پۆل:١٨٣٢]] [[پۆل:١٨٤٠]] [[پۆل:دەیەی ١٨٢٠]] [[پۆل:دەیەی ١٨٣٠]] [[پۆل:دەیەی ١٨٤٠]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی میرنشینی سۆران]] [[پۆل:مێژووی ئاشوورییەکان]] cef2wmz8585duplk9ixm67p57kqo8i9 0 295170 1585877 1578734 2026-05-21T12:08:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585877 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئاکرۆتیری و دێکیلیا'''، بە فەرمی '''ناوچەکانی بنکەی سەروەری ئاکرۆتیری و دێکیلیا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61|سەردێڕ=British Nationality Act 1981 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210209224934/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> (ئەس بی ئەی)، [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە دوو ناوچەی جیاواز لە دوورگەی قوبرس پێکدێت. ناوچەکان، کە بنکە و دامەزراوە سەربازییەکانی بەریتانیا لەخۆدەگرن و پێشتر بەشێک بوون لە کۆلۆنی تاجی قوبرس، لەلایەن بەریتانییەکانەوە لەژێر پەیماننامەی سەربەخۆیی ساڵی ١٩٦٠دا ھێڵدرانەوە کە لەلایەن [[شانشینی یەکگرتوو]]، [[یۆنان]]، [[تورکیا]]، سەرۆکی قوبرس و نوێنەری کۆمەڵگەی قوبرسی تورک واژوو کرا. ھێزە بەریتانییەکانی قوبرس لەم ھەرێمەدا جێگیرکراون، لەوانەش وێستگەی ئایۆس نیکۆلاوس بۆ ھەواڵگریی ئاماژەکان. سەرەڕای ئەوەی لەژێر کۆنترۆڵی بەریتانیادان، ئاکرۆتیری و دێکیلیا لەگەڵ کۆمەڵگە و ئابوورییەکانی دەوروبەری قوبرسدا تێکەڵکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://turkishminute.com/2022/05/13/s-the-hidden-potential-of-the-uks-cyprus-sbas-in-the-eastern-mediterranean/|سەردێڕ=[ANALYSIS] The hidden potential of the UK’s Cyprus SBAs in the eastern Mediterranean |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520042649/https://www.turkishminute.com/2022/05/13/s-the-hidden-potential-of-the-uks-cyprus-sbas-in-the-eastern-mediterranean/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=turkishminute.com}}</ref> ناوچەکان بەھۆی بەھای [[جیۆپۆلەتیک]]ی ستراتیژی و تایبەتمەندییە ژینگەییە دەوڵەمەندەکانیانەوە دیارن، لەوانەش دەریاچەی خوێی ئاکرۆتیری، کە زۆنگاوێکی پارێزراوە. خزمەتگوزارییەکانی پەروەردە، پۆلیس و [[چاودێریی تەندروستی]] بە ھەماھەنگی لەگەڵ کۆماری قوبرس دابین دەکرێن. ئەس بی ئەی ڕۆڵێکی بەرچاویش دەگێڕێت لە کارەھەواڵگرییەکان و پەیوەندییەکان لە سەرانسەری ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستدا. ھەرچەندە دوای برێگزیت بەشێک نین لە یەکێتیی ئەورووپا، بەڵام ناوچەکان بەردەوامن لە بەڕێوەبردن لە ڕێگەی پڕۆتۆکۆڵەکانەوە کە لەگەڵ ھەندێک یاسای یەکێتیی ئەورووپادا دەگونجێن بۆ ئەوەی ڕێگری لە تێکچوونی ژیانی ڕۆژانەی دانیشتووان بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی weب |ڕێکەوت=2022-01-14 |ناونیشان=https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-01-14/britain-communications-cyprus-military-base-4295059.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250715210306/https://www.stripes.com/theaters/europe/2022-01-14/britain-communications-cyprus-military-base-4295059.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 July 2025 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-20 |وێبگە=stripes.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://publications.parliament.uk/pa/cm201719/cmselect/cmeuleg/301-xxxv/30111.htm|سەردێڕ=Documents considered by the Committee on 18 July 2018 - European Scrutiny Committee - House of Commons |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=publications.parliament.uk}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Akrotiri and Dhekelia}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|ئەورووپا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٠]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:جوگرافیای قوبرس]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] mlppob4sht9yyjv5oz2mmzmvhyh53b8 0 295323 1585876 1579834 2026-05-21T12:07:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585876 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پۆلینێزیای فەڕەنسی''' کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا]] و تاقە وڵاتی دەرەوەی وڵاتیەتی. لە ١٢١ دوورگە و ئاتۆڵی لە ڕووی جوگرافییەوە بڵاوبووەوە پێکدێت<ref name="islands">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ispf.pf/docs/default-source/publi-pr/polybref-2020.pdf?sfvrsn=6|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211229013324/https://www.ispf.pf/docs/default-source/publi-pr/polybref-2020.pdf?sfvrsn=6 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|پەڕە=٩١}}</ref> کە بە درێژایی زیاتر لە {{Convert|2000|km|mi}} لە [[ئۆقیانووسی ئارام|باشووری ئۆقیانووسی ئارام]] درێژ دەبنەوە. پۆلینێزیای فەڕەنسی وەک وڵات و ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی (ئۆ سی تی) پەیوەستە بە [[یەکێتیی ئەورووپا]]وە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-french-polynesia_en|سەردێڕ=The European Union and French Polynesia {{!}} EEAS |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.eeas.europa.eu |زمان=en}}</ref> کۆی ڕووبەری زەویی پۆلینێزیای فەڕەنسی {{Convert|3521|km2|sqmi}}ە، لەگەڵ ژمارەی دانیشتووانی ٢٨٢٬٥٩٦ کەس تا ئەیلوولی ٢٠٢٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/french-polynesia-population/|سەردێڕ=French Polynesia Population (2026) |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Worldometer |زمان=en}}</ref> کە بە لانی کەم ٢٠٥٬٠٠٠یان لە دوورگەکانی سۆسایەتی دەژین و ژمارەی دانیشتووانی ماوە لە پاشماوەی کۆمەڵە دوورگەکەدا دەژین. پۆلینێزیای فەڕەنسی بۆ پێنج گرووپی دوورگە دابەشکراوە: دوورگەکانی ئۆسترال؛ دوورگەکانی گامبیێر؛ دوورگەکانی مارکیزاس؛ دوورگەکانی سۆسایەتی (کە دوورگەکانی لیوارد و ویندوار دەگرێتەوە)؛ و توامۆتوس. لە نێوان ١٢١ دوورگە و ئاتۆڵەکەیدا، ٧٥یان لە سەرژمێریی ٢٠١٧دا نیشتەجێیان تێدا بوو.<ref name="islands">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ispf.pf/docs/default-source/publi-pr/polybref-2020.pdf?sfvrsn=6|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211229013324/https://www.ispf.pf/docs/default-source/publi-pr/polybref-2020.pdf?sfvrsn=6 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|پەڕە=٩١}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20211229013324/https://www.ispf.pf/docs/default-source/publi-pr/polybref-2020.pdf?sfvrsn=6 "French Polynesia at a glance 2020"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. </cite></ref> [[تاھیتی]]، کە لە گرووپی دوورگەکانی سۆسایەتیدایە، پڕدانیشتووترین دوورگەیە، کە ماڵی نزیکەی ٦٩٪ی دانیشتووانی پۆلینێزیای فەڕەنسییە {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠١٧}}. پاپیت، کە لەسەر تاھیتی ھەڵکەوتووە، پایتەختی پۆلینێزیای فەڕەنسییە. ئەگەرچی بەشێکی تەواوکەری ھەرێمەکەی نەبوو، بەڵام دوورگەی کلیپەرتۆن تا ساڵی ٢٠٠٧ لە پۆلینێزیای فەڕەنسییەوە بەڕێوەدەبرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|French Polynesia}} {{شریتی دەروازە|ئۆقیانووسیا|جوگرافیا|فەڕەنسا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٤٢]] [[پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:پۆلینیزیای فەڕەنسی]] [[پۆل:ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7msl91ulrzhpj02qh516qlvhytdgmjz 0 295372 1585875 1580250 2026-05-21T12:07:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585875 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{Databox}}لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٢دا گشتپرسییەکی دەستووریی لە [[سووریای بەعس|سووریا]] بەڕێوەچوو. لە وەڵامی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شەڕی ناوخۆییی سووریادا]]، [[بەشار ئەسەد]] فەرمانی دا دەستوورێکی نوێ دابڕێژرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.canada.com/news/Syria+hold+referendum+constitution/6149513/story.html|سەردێڕ=canada.com {{!}} Article |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130225062532/http://www2.canada.com/news/syria+hold+referendum+constitution/6149513/story.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> گشتپرسییەکە لەلایەن چاودێرانی بیانی چاودێری نەکرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/middle-east/120227/syria-referendum-constitution-vote-assad-protests-crackdown-homs|سەردێڕ=Syria referendum called 'a sham' |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120228134928/http://www.globalpost.com/dispatch/news/regions/middle-east/120227/syria-referendum-constitution-vote-assad-protests-crackdown-homs |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|سووریا|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:٢٠١٢ لە سووریا]] c48i49wpwgfxjtg0k2kv9wn350o4r2v 5 295444 1585892 1581283 2026-05-21T15:33:02Z Aram 25981 /* تێبینییەکان */ وەڵامدانەوە 1585892 wikitext text/x-wiki == تێبینییەکان == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کاتێک ئەو پەڕەیە وەک ھەڵبژێردراو دەچێتە پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیا ئەوە تێبینییەکانی کێشە ساز دەکەن؛ ئێستا لە پەڕەی دەستپێکی ویکپیدیادا سێ تێبینییەکەی سەرەتای ئەو وتارە کەوتوونەتە خوارەوەی پەڕەی دەستپێکی ویکی. تکایە ئەگەر دەتوانی بیانشارەوە با تێبینییەکانیش وەک سەرچاوەکان لە پەڕەی دەستپێکدا نیشان نەدرێن. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :ھەڵەیەکی ژێدەریش لە خوارەوە نیشان دەدرێ، ئەویش زیادییە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٧، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] <s>دەستخۆش بۆ ئاگادارییەکە. چاکم کردووە و ئێستا ئەبێت نەمابێت.</s> &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:٠١، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::{{و|Aram}} پێش ئەوەی هیچ بکرێ سەرنجی [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=داڕێژە:تێبینییەکان&oldid=1051105 ئەم وەشانەم دا کە جەنابتان کارتان لەسەر کردبوو]. پێشووتر سەرنجم نەدابوو ئەم کێشەیە هەبووبێ. ڕەنگە کێشەی مەسەلەی ئلەفوبێی کوردی کە لە بنی پەڕەی دەستپێکە هی ئەمە بێ. پێم سەیرە تێبینییەکان لە دەرەوەی پەڕەکە دەر ئەکەون ئەسڵەن. ئەزانن بۆوایە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:١٢، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەکە ئەوەیە کە لەم وتارە [[د:تێبینی]] لە دەستپێکی وتارەکە بەکارهاتووە، ئەو داڕێژەیەی کورتەی وتارەکە دەهێنێ، [[د:Transclude lead excerpt]]، داڕێژەکانی تێبینی پشتگوێ ناخات. ڕەنگە ئەمە نوێکردنەوەیەکی بوێ تاکوو داڕێژەکە ناچار بکرێ هەموو داڕێژەکانی تێبینی پێشەکییەکان پشتگوێ بخات. ئێستا من تاگی noincludeم لەسەر ئەو سێ تێبینییە داناوە لە ناوەڕۆکی وتارەکە کە داڕێژەکەی وتارە هەڵبژێردراوەکان بەکاری دەهێنێ بۆ هێنانی پێشەکی، بەڵام ئەمە چارەسەرێکی دائیمی و باش نییە. کێشەی هەڵەی kurdish-alpha بە تەواوی شتێکی ترە پەیوەندی بە دەستکارییەکەی ئارامەوە هەیە لە [[د:تێبینییەکان]]. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:٣٣، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر باشە، کێشە نییە، سپاس بۆ ئێوەش. ئینشاڵڵا کاک ئارام کاتێک سەرێکی ئێرەی دایەوە ئەوە چارەسەری دەکات. بەڕاستی ویکیپیدیای بێ ئارام وەک شارێکی بێ شەقامی لێھاتووە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] {{کرا}} بڕوانە [[تایبەت:diff/1585891|دەستکارییەکە]]. ئینجا بۆ [[تایبەت:permalink/1519572|ھەڵەی تێبینییە سوورەکەی kurdish-alpha]]، تەنیا وەک [[تایبەت:diff/1585862|ئەم دەستکارییە بەشی تێبینییەکان دروست بکەن و بانگی داڕێژەکە بکەن بەسە]] و دەقە سوورەکە نامێنێت و تێبینییەکان پیشان دەدات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٣٣، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 8r9dwnll8j300mcoiglatqkmo99oiai 1585899 1585892 2026-05-21T16:07:31Z Hivja 64112 /* تێبینییەکان */ وەڵامدانەوە 1585899 wikitext text/x-wiki == تێبینییەکان == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] کاتێک ئەو پەڕەیە وەک ھەڵبژێردراو دەچێتە پەڕەی دەستپێکی ویکیپیدیا ئەوە تێبینییەکانی کێشە ساز دەکەن؛ ئێستا لە پەڕەی دەستپێکی ویکپیدیادا سێ تێبینییەکەی سەرەتای ئەو وتارە کەوتوونەتە خوارەوەی پەڕەی دەستپێکی ویکی. تکایە ئەگەر دەتوانی بیانشارەوە با تێبینییەکانیش وەک سەرچاوەکان لە پەڕەی دەستپێکدا نیشان نەدرێن. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :ھەڵەیەکی ژێدەریش لە خوارەوە نیشان دەدرێ، ئەویش زیادییە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:١٧، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] <s>دەستخۆش بۆ ئاگادارییەکە. چاکم کردووە و ئێستا ئەبێت نەمابێت.</s> &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:٠١، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::{{و|Aram}} پێش ئەوەی هیچ بکرێ سەرنجی [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=داڕێژە:تێبینییەکان&oldid=1051105 ئەم وەشانەم دا کە جەنابتان کارتان لەسەر کردبوو]. پێشووتر سەرنجم نەدابوو ئەم کێشەیە هەبووبێ. ڕەنگە کێشەی مەسەلەی ئلەفوبێی کوردی کە لە بنی پەڕەی دەستپێکە هی ئەمە بێ. پێم سەیرە تێبینییەکان لە دەرەوەی پەڕەکە دەر ئەکەون ئەسڵەن. ئەزانن بۆوایە؟--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:١٢، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] کێشەکە ئەوەیە کە لەم وتارە [[د:تێبینی]] لە دەستپێکی وتارەکە بەکارهاتووە، ئەو داڕێژەیەی کورتەی وتارەکە دەهێنێ، [[د:Transclude lead excerpt]]، داڕێژەکانی تێبینی پشتگوێ ناخات. ڕەنگە ئەمە نوێکردنەوەیەکی بوێ تاکوو داڕێژەکە ناچار بکرێ هەموو داڕێژەکانی تێبینی پێشەکییەکان پشتگوێ بخات. ئێستا من تاگی noincludeم لەسەر ئەو سێ تێبینییە داناوە لە ناوەڕۆکی وتارەکە کە داڕێژەکەی وتارە هەڵبژێردراوەکان بەکاری دەهێنێ بۆ هێنانی پێشەکی، بەڵام ئەمە چارەسەرێکی دائیمی و باش نییە. کێشەی هەڵەی kurdish-alpha بە تەواوی شتێکی ترە پەیوەندی بە دەستکارییەکەی ئارامەوە هەیە لە [[د:تێبینییەکان]]. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٨:٣٣، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] زۆر باشە، کێشە نییە، سپاس بۆ ئێوەش. ئینشاڵڵا کاک ئارام کاتێک سەرێکی ئێرەی دایەوە ئەوە چارەسەری دەکات. بەڕاستی ویکیپیدیای بێ ئارام وەک شارێکی بێ شەقامی لێھاتووە:) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:١٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] و @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] {{کرا}} بڕوانە [[تایبەت:diff/1585891|دەستکارییەکە]]. ئینجا بۆ [[تایبەت:permalink/1519572|ھەڵەی تێبینییە سوورەکەی kurdish-alpha]]، تەنیا وەک [[تایبەت:diff/1585862|ئەم دەستکارییە بەشی تێبینییەکان دروست بکەن و بانگی داڕێژەکە بکەن بەسە]] و دەقە سوورەکە نامێنێت و تێبینییەکان پیشان دەدات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٣٣، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] گەلێکی سپاس کاک ئارام، خۆشحاڵین بە بینینی دووبارەت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٦:٠٧، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 1srvgi231k9zzzrbya4moxw636x9p9c 0 295493 1585874 1582529 2026-05-21T12:07:20Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585874 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ئابووریی بولگاریا لەسەر بنەماکانی [[بازاڕی ئازاد]] کار دەکات، کە خاوەنی کەرتێکی تایبەتی گەورە و کەرتێکی گشتیی بچووکترە. [[بولگاریا]] ئابوورییەکی پێشکەوتووی خاوەن داھاتی بەرزە بەپێی [[سندووقی دراوی نێونەتەوەییی|سندووقی دراوی نێونەتەوەیی]] و [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]].<ref name="IMF classification">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.imf.org/-/media/files/publications/weo/2026/april/english/statsappendix.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٦|پەڕەکان=٩٢, ٩٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://blogs.worldbank.org/en/opendata/world-bank-country-classifications-by-income-level-for-2024-2025|سەردێڕ=World Bank country classifications by income level for 2024-2025 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=datahelpdesk.worldbank.org}}</ref> ئەندامی [[یەکێتیی ئەورووپا]] (ئی یوو)، [[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی|ڕێکخراوەی بازرگانیی نێونەتەوەیی]] (دەبلیوو تی ئۆ) و ڕێکخراوی ھاوکاریی ئابووریی دەریای ڕەشە (بی ئێس ئی سی). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئابووری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Bulgaria}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 78of0fp3biqtbg7n3lbtjvt3kph4801 0 295497 1585870 1585486 2026-05-21T12:06:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585870 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھاوکاریی ئابووریی ئاسیا و زەریای ھێمن''' ('''ئاپێک''')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=-ABWwQg-CwY|سەردێڕ=What is APEC?|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201129043108/https://www.youtube.com/watch?v=-ABWwQg-CwY&gl=US&hl=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|via=YouTube|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> کۆڕبەندێکی نێوان حکوومەتییە بۆ ٢١ [[ئابوور|ئابووریی]] ئەندام لە لێواری زەریای ھێمن کە برەو بە بازرگانیی ئازاد لە سەرانسەری ناوچەی [[ئاسیا و ئۆقیانووسی ئارام|ئاسیا-زەریای ھێمن]] دەدات.<ref name="apec.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.apec.org/about-us/about-apec/member-economies|سەردێڕ=Member Economies |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928160451/http://apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=APEC}}</ref> بەدوای سەرکەوتنی زنجیرە کۆنفرانسە پاش-وەزارییەکانی [[لێژنەی نەتەوەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ئاسیان]] کە لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو دەستیان پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Elek |یەکەم=Andrew |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec|سەردێڕ=Back to Canberra: Founding APEC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200918064533/https://www.pecc.org/resources/doc_view/601-back-to-canberra-founding-apec |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=PECC |وتەگێڕانەوە=ASEAN's series of post-ministerial consultations, launched in the mid-1980s, had demonstrated the feasibility and value of regular consultations among ministerial-level representatives of both developed and developing economies.}}</ref> ئاپێک لە ساڵی ١٩٨٩ دەستی پێکرد،<ref name="History">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/History|سەردێڕ=History {{!}} APEC |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190304034820/http://apec.org/About-Us/About-APEC/History |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=APEC |وتەگێڕانەوە=The idea of APEC was firstly publicly broached by former prime minister of Australia Bob Hawke during a speech in Seoul, Korea, on 31 January 1989. Ten months later, 12 Asia-Pacific economies met in Canberra to establish APEC.}}</ref> وەک وەڵامێک بۆ گەشەکردنی پشتبەستنی یەکتریی ئابوورییەکانی [[ئاسیا و ئۆقیانووسی ئارام|ئاسیا-زەریای ھێمن]] و سەرھەڵدانی بلۆکە بازرگانییە ناوچەیییەکان لە بەشەکانی تری جیھاندا؛ ئامانجی دامەزراندنی بازاڕی نوێ بوو بۆ بەرھەمە کشتوکاڵییەکان و کەرەستە خاوەکان لە دەرەوەی ئەورووپا.<ref name="pecc.org">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Elek |یەکەم=Andrew |ناونیشان=https://www.pecc.org/resources/regional-cooperation/601-back-to-canberra-founding-apec/file |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160329012108/https://www.pecc.org/resources/regional-cooperation/601-back-to-canberra-founding-apec/file |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=Pacific Economic Cooperation Council}}</ref> بارەگا سەرەکییەکەی لە [[سینگاپوور]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110726041714/http://www.ncapec.org/docs/what_is_apec.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١١|وێبگە=National Center for APEC |وتەگێڕانەوە=The APEC Secretariat is based in Singapore. The Secretariat is staffed by 20 diplomats seconded from APEC member economies and by 20 local staff.}}</ref> ئاپێک وەک یەکێک لە بەرزترین ئاستی بلۆکە فرەلایەنەکان و کۆنترین کۆڕبەندەکان لە ناوچەی ئاسیا و زەریای ھێمن / ئەمریکاکان دەناسرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Chu |یەکەم=Shulong |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.brookings.edu/opinions/the-east-asia-summit-looking-for-an-identity/|سەردێڕ=The East Asia Summit: Looking for an Identity |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200925205910/https://www.brookings.edu/opinions/the-east-asia-summit-looking-for-an-identity/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=Brookings |وتەگێڕانەوە=APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) is the oldest such forum and is generally recognized as the highest-level multilateral process in Asia-Pacific.}}</ref> و کاریگەرییەکی نێونەتەوەییی بەرچاوی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Achievements-and-Benefits|سەردێڕ=Achievements and Benefits |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030230425/https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Achievements-and-Benefits |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=apec.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Parreñas |یەکەم=Julius Caesar |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٩٨|سەردێڕ=ASEAN and Asia-Pacific economic cooperation |journal=The Pacific Review |بەرگ=١١|issue=2 |پەڕەکان=٢٣٣–٢٤٨|doi=10.1080/09512749808719255}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|ئۆقیانووسیا|ئابووری|ڕۆژھەڵاتی ناوین|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Asia-Pacific Economic Cooperation}} [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییە ئابوورییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rsq086497khf0yj09xt1thoqjlkzp37 0 295516 1585905 1584211 2026-05-21T16:22:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1585905 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = چارڵزی پێنجەم | title = [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز|ئیمپراتۆری ڕۆمان]] | image = Portrait of Charles V, Holy Roman Emperor, seated (1500–1558), formerly attributed to Titian (Alte Pinakothek, Munich).jpg | alt = وێنەی چارڵزی پێنجەم لەسەر کورسییەک دانیشتووە | caption = ''[[وێنەی چارڵزی پێنجەم (تیتیان، میونشن)|وێنەی چارڵزی پێنجەم]]''، ١٥٤٨ | succession = [[ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان]]<br>وەک چارڵزی پێنجەم | moretext = ([[#ناونیشانەکان و نیشانەی ڕێز|زیاتر...]]) | reign = ٢٨ی حوزەیرانی ١٥١٩ –<br/>٣ی ئابی ١٥٥٦/٢٤ی شوباتی ١٥٥٨{{efn|کڕۆنۆلۆژیای دەستلەکارکێشانەوەکانی لە دوای لێکۆڵینەوە سەرەتایییەکانەوە جێی مشتومڕ بووە.<ref name="Robertson">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robertson |یەکەم=William |بەستەری نووسەر=William Robertson (historian) |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9kNSAAAAcAAJ&pg=PA262 |سەردێڕ=Histoire de Charles-Quint |ڕێکەوت=١٨٢٩|بڵاوکەرەوە=Haumann |پەڕەکان=٢٦٢–٢٦٣ (note ١), ٤٥٢–٤٥٤|زمان=fr}}</ref> دەستلەکارکێشانەوەی گشتیی ئەو بۆ [[ویلایەتە گشتییەکانی ھۆڵەندا]] بێگومان لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٥٥٥ ڕوویدا.<ref name="Robertson" /><ref>[https://ghdi.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=4388 The Abdication of Emperor Charles V (1555/56).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251220074202/https://ghdi.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=4388 |date=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ }} ''German History in Documents and Images''.</ref> دەستلەکارکێشانەوەی وەک پاشای ئیسپانیا بە شێوەیەکی گشتی بۆ ١٦ی کانوونی دووەمی ١٥٥٦ مێژوو دەکرێت، ئەگەرچی ھەندێک کەس ڕێکەوتی تر دەدەن.<ref name="Robertson" /> ئەمە لە بەڵگەنامەیەکدا بە ڕێکەوتی ١٧ی شوبات پەسەند کرا.<ref name="Robertson" /> لە ٣ی ئابدا، ئەو دەستلەکارکێشانەوەی خۆی وەک ئیمپراتۆر ڕای گەیاند و فەرمانی بە کۆمیسیارەکانی کرد کە لەگەڵ فێردیناند و ھەڵبژێرەران بۆ گواستنەوەی فەرمیی دەسەڵات دانوستان بکەن.<ref>[https://ghdi.ghi-dc.org/docpage.cfm?docpage_id=5370&language=english The Abdication of Emperor Charles V / Kaiserliche Instruktion für die Abdikationsgesandtschaft zu Ferdinand I. und zu den Kurfürsten] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203073037/https://ghdi.ghi-dc.org/docpage.cfm?docpage_id=5370&language=english |date= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ }}. ''German History in Documents and Images''.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BnEhAQAAMAAJ&pg=RA1-PA315 |سەردێڕ=Archiv für österreichische Geschichte |ڕێکەوت=١٩٠١|بڵاوکەرەوە=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. |پەڕەکان=٣١٤–٣١٦|زمان=de |وتەگێڕانەوە=''Instruktion für die Abdikationsgesandtschaft'' (Instruction for the Abdication Mission)}}</ref> لە ٢٧ی ئابدا، چارڵز بەڵگەنامەیەکی بۆ دادگای ئیمپراتۆری لە [[سپایەر]] نووسی (کە بە ''[[کۆنستیتیووسیۆ]]'' یان ''[[ڕێسکریپتم]]'' ناودەبرێت) و تێیدا وازی لە ئیمپراتۆریەتەکە ھێنا لە بەرژەوەندی فێردیناند.<ref name="Bernard">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bernard |یەکەم=Jacques |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mZ9SAAAAcAAJ&pg=PA276 |سەردێڕ=Recueil Des Traitez De Paix, De Treve, De Neutralite, etc. |ڕێکەوت=١٧٠٠|بڵاوکەرەوە=Henry Et La Veuve De T. Boom |پەڕەکان=٢٧٦|زمان=fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lünig |یەکەم=Johann Christian |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1H9CAAAAcAAJ&pg=PA355 |سەردێڕ=Das deutsche Reichs-Archivs |ڕێکەوت=١٧٢٠|بەرگ=٤|پەڕەکان=٣٥٥–٣٥٦|زمان=de |وتەگێڕانەوە=''Rescriptum'' to the Chamber-Judges and Assessors of the Holy Imperial Chamber Court in Speyer, in which he refers them to the Roman King ''Ferdinandum I'' as their future ruler.}}</ref> پاشان لە ٧ی ئەیلوولدا فەرمانێکی بۆ ھەموو ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتەکە نارد و داوای لێکردن فێردیناند وەک فەرمانڕەوای نوێیان بناسن.<ref name="Bernard"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lünig |یەکەم=Johann Christian |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WNBeAAAAcAAJ&pg=PA288 |سەردێڕ=Das deutsche Reichs-Archiv |ڕێکەوت=١٧١١|بەرگ=٦|پەڕەکان=٢٨٨–٢٨٩|زمان=de |وتەگێڕانەوە=''Edictum'' to all Electors and States of the Holy Roman Empire, that he entrusted his lord brother, the Roman King Ferdinand I, with the rule of the German Reich.}}</ref> دەستلەکارکێشانەوەکە لەلایەن ھەڵبژێرەرانەوە تا ٢٤{{refn|<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Clémencet |یەکەم=Charles |بەستەری نووسەر=Charles Clémencet |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ePWdvPNW1nsC&pg=PA41 |سەردێڕ=L'art de verifier les dates des faits historiques |ڕێکەوت=١٧٨٤|بڵاوکەرەوە=Al. Jombert Jeune |پەڕەکان=٤١|زمان=fr}}</ref><ref name=Herber>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Herbermann |یەکەم=Charles George |بەستەری نووسەر=Charles George Herbermann |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Zr0-AAAAYAAJ&pg=PA738 |سەردێڕ=Histoire politique du règne de l'empereur Charles Quint |ڕێکەوت=١٨٣٦|بڵاوکەرەوە=H. Tarlier |پەڕەکان=٧٣٨|زمان=fr}}</ref><ref name="Cr">Chillany, F. Wilhelm (1865). [https://books.google.com/books?id=itr0qTRSX3wC&pg=PA16 ''Europaeische Chronik von 1492 bis Ende April 1865'']. pp. 16, 78.</ref><ref>Patxot, Fernando (1856). ''[https://books.google.com/books?id=mRVFAAAAYAAJ&pg=PA399 Los héroes y las grandezas de la tierra]'' '''6'''. p. 399</ref>{{sfn|Setton|1984a|p=716}}<ref>Ruiz, Enrique Martínez (2020). ''[https://books.google.com/books?id=6LbyDwAAQBAJ&pg=RA1-PR7 Felipe II: El hombre, el rey, el mito]''. La Esfera de los Libros. p. vii.</ref>}} (یان ٢٨){{refn|<ref>[[William H. Prescott]] (1856). [https://books.google.com/books?id=Bi9pAAAAcAAJ&pg=PA321 ''Historia del reinado de Felipe Segundo, Rey de España.''] p. 321.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mignet |یەکەم=François Auguste Alexis |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=HmErGwc0fM4C&pg=PA307 |سەردێڕ=Carlos Quinto: su abdicación, su estancia y death en el Monasterio de Yuste |ڕێکەوت=١٨٧٨|بڵاوکەرەوە=Biblioteca Perojo |پەڕەکان=٣٠٧|زمان=es}}</ref><ref>Bruno Gebhardt (1890). [https://books.google.com/books?id=5clDAQAAMAAJ&pg=PA92 ''Gebhardts Handbuch der deutschen geschichte'']. p. 92.</ref><ref>[[Vicente de Cadenas y Vicent|de Cadenas y Vicent, Vicente]] (1999). ''[https://books.google.com/books?id=SWFBX4TK3w0C&pg=PA105 Caminos y derroteros que recorrió el emperador Carlos V]''. Ediciones Hidalguia. p. 10.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Herbermann |یەکەم=Charles George |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nC5OAQAAMAAJ&pg=PA629 |سەردێڕ=The Catholic Encyclopedia: An International Work of Reference on the Constitution, Doctrine, Discipline, and History of the Catholic Church |ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=Robert Appleton Company |پەڕەکان=٦٢٩|زمان=en}}</ref>}}ی شوباتی ١٥٥٨ دانی پێدانەنرا. فێردیناند دواجار لە ١٤ی ئازاردا وەک ئیمپراتۆری ھەڵبژێردراو ڕای گەیاندرا و تاجی لەسەر نرا،{{sfn|Setton|1984a|p=716}} دوای ئەوەی سوێندی [[کاپیتوولاسیۆنی ھەڵبژاردن]]ی خوارد.<ref>[https://www.vr-elibrary.de/doi/pdf/10.13109/9783666360824.46 Wahlkapitulation Ferdinands I., Frankfurt am Main, 14. März 1558]. ''V&R eLibrary''</ref>}} | coronation = {{ubl|٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٥٢٠ ([[شانشینی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]])|٢٢ی شوباتی ١٥٣٠ ([[شانشینی ئیتاڵیا (ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان)|ئیتاڵیا]])|٢٤ی شوباتی ١٥٣٠ ([[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز|ئیمپراتۆریەت]])<ref name=NH>[https://historia.nationalgeographic.com.es/a/carlos-v-coronacion-emperador_7521/1 Carlos V: La coronación del Emperador] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210725130451/https://historia.nationalgeographic.com.es/a/carlos-v-coronacion-emperador_7521/1 |date=25 July 2021 }}. [[National Geographic]]</ref>}} | cor-type = [[تاجنانی چارڵزی پێنجەم|تاجنان]] | predecessor = [[ماکسیمیلیانی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|ماکسیمیلیانی یەکەم]] | successor = [[فێردیناندی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|فێردیناندی یەکەم]] | succession1 = [[پاشای ئیسپانیا]]<br/>وەک چارڵزی یەکەم | reign1 = ١٤ی ئازاری ١٥١٦ – {{nowrap|١٦ی کانوونی دووەمی ١٥٥٦}} | predecessor1 = [[جوانای کاستیا]] | successor1 = [[فیلیپی دووەمی ئیسپانیا|فیلیپی دووەم]] | regent1 = جوانای یەکەم (تا ١٥٥٥) | reg-type1 = پاشای ھاوبەش | regent2 = {{Collapsible list|title=پێڕستەکە ببینە|1={{plainlist| * [[پاپا ئادریاناسی شەشەم|ئادریان، کاردیناڵ-بیشۆپی تارتۆسا]] * [[ئیزابێلای پورتوگال|ئیزابێلا، ئیمپراتۆرەی پیرۆزی ڕۆمان]] * [[فیلیپی دووەمی ئیسپانیا|فیلیپ، شازادەی ئەستۆریاس]] * [[ماکسیمیلیانی دووەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|ئەرشیدۆک ماکسیمیلیانی نەمسا]] * [[ماریای نەمسا، ئیمپراتۆرەی پیرۆزی ڕۆمان|ئینفانتا ماریای ئیسپانیا]]}}}} | reg-type2 = جێنشینەکان | succession3 = [[ئەرشیدۆکی نەمسا]]<br/>وەک چارڵزی یەکەم | reign3 = ١٢ی کانوونی دووەمی ١٥١٩ –<br/>٢١ی نیسانی ١٥٢١ | predecessor3 = [[ماکسیمیلیانی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|ماکسیمیلیانی یەکەم]] | successor3 = [[فێردیناندی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|فێردیناندی یەکەم]] (بە ناوی چارڵزی پێنجەمەوە تا ١٥٥٦) | succession4 = {{ubl|[[گەورەی ھۆڵەندا]]، [[کۆنتی پاڵاتینی بۆرگۆندی]]، و [[دووکی بۆرگۆندی]] (وەک چارڵزی دووەم)}} | reign4 = ٢٥ی ئەیلوولی ١٥٠٦ –<br/>٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٥٥٥ | predecessor4 = [[فیلیپی قۆز]] | successor4 = [[فیلیپی دووەمی ئیسپانیا]] | regent4 = {{Collapsible list|title=پێڕستەکە ببینە|1={{plainlist| * [[مارگرێتی نەمسا، دووکی ساوۆی|مارگرێتی نەمسا]] * [[ماریای مەجارستان (فەرمانڕەوای ھۆڵەندا)|ماریای نەمسا]]}}}} | reg-type4 = فەرمانڕەواکان | birth_date = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون|١٥٠٠|٢|٢٤|df=yes}} | birth_place = [[پرینسێنھۆف، گێنت]]، فلاندرز | death_date = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|١٥٥٨|٩|٢١|١٥٠٠|٢|٢٤|df=yes}} | death_place = [[کڵێسای یوستێ]]، [[کاستیا]] | burial_date = | burial_place = [[ئێل ئیسکۆریال]]، [[ئیسپانیا]] | spouse = {{spouse|[[ئیزابێلای پورتوگال]]|١٠ی ئازاری ١٥٢٦|١ی ئایاری ١٥٣٩|end=d}} | issue = {{plainlist| * [[فیلیپی دووەم، پاشای ئیسپانیا]] * [[ماریای نەمسا، ئیمپراتۆرەی پیرۆزی ڕۆمان|ماریا، ئیمپراتۆرەی پیرۆزی ڕۆمان]] * [[جوانای نەمسا، شازادەی پورتوگال|جوانا، شازادەی پورتوگال]] * ناڕەوا:<br>[[مارگرێت، دووکی فلۆرێنس و پارما]] * [[یۆھانی نەمسا]] }} | issue-link = #وەچە | issue-pipe = زیاتر... | house = [[ھابسبۆرگ]] | father = [[فیلیپی قۆز]] | mother = [[جوانا، شاژنی کاستیا و ئەراگۆن]] | religion = [[کڵێسای کاتۆلیک]] | signature = Firma Emperador Carlos V.svg }} '''چارڵزی پێنجەم'''{{efn|{{hlist|{{langx|de|Karl V.}}|{{langx|es|Carlos V}}|{{langx|fr|Charles Quint}}|{{langx|it|Carlo V}}|{{langx|nl|Karel V}}|{{langx|ca|Carles V}}|{{langx|la|Carolus V}}}}}}{{efn|'''چارڵزی پێنجەم''' وەک ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان؛ '''چارڵزی یەکەم''' وەک پاشای ئیسپانیا و ئەرشیدۆکی [[نەمسا]]؛ '''چارڵزی دووەم''' وەک دووکی بۆرگۆندی.}} (٢٤ی شوباتی ١٥٠٠ – ٢١ی ئەیلوولی ١٥٥٨) [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز|ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان]] و [[ئەرشیدۆکی نەمسا]] بوو لە ١٥١٩–١٥٥٦، [[پاشای ئیسپانیا]] (وەک '''چارڵزی یەکەم''') بوو لە ١٥١٦–١٥٥٦، [[پاشای سیسیل]] و [[پاشای ناپۆلی|ناپۆلی]] بوو لە ١٥١٦–١٥٥٤، ھەروەھا [[گەورەی ھۆڵەندا]] و [[دووکی بۆرگۆندی]] (وەک '''چارڵزی دووەم''') بوو لە ١٥٠٦–١٥٥٥. ئەو میراتگر و پاشان سەرۆکی ماڵی گەشەسەندووی [[ھابسبۆرگ]] بوو. ناوچە دەسەڵاتدارییەکانی لە [[ئەورووپا]] پێکھاتبوون لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز]]، کە لە [[شانشینی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]وە تا [[شانشینی ئیتاڵیا (ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز)|باکووری ئیتاڵیا]] درێژ دەبووەوە لەگەڵ فەرمانڕەوایی بەسەر [[زەوییە میراتییەکانی نەمسا]] و [[وڵاتە نزمەکانی بۆرگۆندی]]، و [[ئیسپانیای ھابسبۆرگ|ئیسپانیا]] لەگەڵ خاوەندارێتییەکانی لە شانشینەکانی [[باشووری ئیتاڵیا]]ی [[شانشینی سیسیل|سیسیل]]، [[شانشینی ناپۆلی|ناپۆلی]]، و [[شانشینی سەردینیا (١٣٢٤–١٧٢٠)|سەردینیا]]. لە کیشوەرەکانی ئەمریکا، ئەو سەرپەرشتی بەردەوامیی [[کۆلۆنیکردنی ئیسپانی بۆ ئەمریکا|کۆلۆنیکردنی ئیسپانی]] و [[کۆلۆنیکردنی ئەڵمانی بۆ ئەمریکا|کۆلۆنیکردنی ئەڵمانی]] کرد کە تەمەنی کورت بوو. [[یەکێتیی کەسی]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی چارڵزی پێنجەم|خاکەکانی ئەورووپا و ئەمریکا]] کە فەرمانڕەوایی دەکردن، یەکەم کۆمەڵە لە خاکەکان بوون کە بە «[[ئەو ئیمپراتۆرییەتەی کە خۆری تێدا ئاوا نابێت]]» ناوزەد کران. چارڵز لە [[ویلایەتی فلاندرز|فلاندرز]] لە ئەرشیدۆکی ھابسبۆرگ [[فیلیپی قۆز]]، کوڕی [[ماکسیمیلیانی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|ماکسیمیلیانی یەکەم]] و [[ماریای بۆرگۆندی]]، و [[جوانای کاستیا]]، منداڵی بچووکی [[ئیزابێلای یەکەمی کاستیا]] و [[فێردیناندی دووەمی ئەراگۆن]]، کە [[پاشا کاتۆلیکەکانی ئیسپانیا]] بوون، لەدایکبوو. وەک میراتگری باپیری و داپیری، چارڵز لە تەمەنێکی گەنجیدا ناوچە دەسەڵاتدارییەکانی خێزانەکەی بە میرات گرت. دوای مردنی باوکی لە ١٥٠٦، ئەو [[ھۆڵەندای ھابسبۆرگ]]ی لە [[وڵاتە نزمەکان]] بە میرات گرت. لە ١٥١٦، بوو بە پاشای ئیسپانیا وەک پاشای ھاوکێشی [[تاجی کاستیا|کاستیا]] و [[تاجی ئەراگۆن|ئەراگۆن]] [[بە مافی دایکی|لەگەڵ دایکییدا]]. خاوەندارێتییەکانی [[ئیسپانیای ھابسبۆرگ|ئیسپانیا]] کۆلۆنییەکانی کاستیا لە [[ھیندی ڕۆژاوای ئیسپانی|دوورگەکانی ڕۆژاوا]] و [[کەناراوەکانی ئیسپانیا]]، و ھەروەھا ناپۆلی، سیسیل و سەردینیای لەخۆ دەگرت. لەکاتی مردنی باپیری باوکی ماکسیمیلیان لە ١٥١٩، ئەو [[زەوییە میراتییەکانی نەمسا]]ی بە میرات گرت و وەک ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان [[ھەڵبژاردنی ئیمپراتۆری ١٥١٩|ھەڵبژێردرا]]. ناوی ئیمپراتۆری ''چارڵزی پێنجەم''ی وەک ناونیشانی سەرەکی خۆی وەرگرت، و خۆی وەک [[شارلمان]]ێکی نوێ ناساند. چارڵز [[چەمکی سەدەکانی ناوەڕاست]]ی [[پاشایەتی گشتگیر]]ی بوژاندەوە. بەبێ پایتەختێکی جێگیر، ٤٠ گەشتی بەناو ئەو قەوارە جیاوازانەدا کرد کە فەرمانڕەوایی دەکردن و چارەکێکی سەردەمی دەسەڵاتداریی خۆی بە گەشتکردن لەناو خاکەکانیدا بەسەر برد. ئەگەرچی ئیمپراتۆرییەتەکەی بە ئاشتی بۆی مابووەوە، بەڵام زۆربەی ژیانی بە جەنگ بەسەر برد، داھاتەکانی بەفیڕۆ دا و قەرزی جێھێشت لە ھەوڵەکانیدا بۆ بەرگریکردن لە یەکپارچەیی ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان لە [[چاکسازیی پرۆتێستانت]]، فراوانبوونی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، و لە [[جەنگەکانی ئیتاڵیا|جەنگەکانی لەگەڵ فەڕەنسا]]. چارڵز پارەی لە بانکە ئەڵمانی و ئیتاڵییەکان قەرز کرد و بۆ دانەوەیان پشتی بە سامانی وڵاتە نزمەکان و لێشاوی زیو لە [[ئیسپانیای نوێ]] و [[جێگری پاشای پێروو|پێروو]] دەبەست، کە دوای [[داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتیی ئەزتێک لەلایەن ئیسپانیاوە|داگیرکردنی ئەزتێک]] و [[داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتیی ئینکا لەلایەن ئیسپانیاوە|ئینکا]] لەلایەن ئیسپانیاوە خرانە ژێر دەسەڵاتی، کە ئەمەش بووە ھۆی [[شۆڕشی نرخ|ھەڵاوسانی بەرفراوان]]. لە [[ئاخن]] وەک [[شانشینی ئەڵمانیا|پاشای ئەڵمانیا]] تاجی لەسەر نرا، چارڵز لایەنگری [[پاپا لیۆی دەیەم]]ی کرد و [[مارتن لۆتەر]]ی وەک یاخیبووێک لە [[ئەنجومەنی وۆرمس]] لە ١٥٢١ ناساند. لە ھەمان ساڵدا، [[فرانسیس پاشای فەڕەنسا|فرانسیسی یەکەمی فەڕەنسا]]، کە بە دەسەڵاتدارییەکانی ھابسبۆرگ دەورە درابوو، [[جەنگی ئیتاڵیا (١٥٢١–١٥٢٦)|جەنگێکی لە ئیتاڵیا]] دەست پێ کرد کە بووە ھۆی دەستگیرکردنی لە [[جەنگی پاویا]] (١٥٢٥). لە ١٥٢٧، [[تاڵانکردنی ڕۆما (١٥٢٧)|ڕۆما تاڵان کرا]] لەلایەن سوپایەکی سەربازە یاخیبووەکانی چارڵزەوە. چارڵز پاشان [[گەمارۆدانی ڤیێنا (١٥٢٩)|بەرگری لە ڤیێنا]] کرد لە بەرامبەر تورکەکان و وەک [[شانشینی ئیتاڵیا (ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان)|پاشای ئیتاڵیا]] و ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان لەلایەن [[پاپا کلیمێنتی حەوتەم]]ەوە [[تاجنانی چارڵزی پێنجەم|تاجی لەسەر نرا]]. لە ١٥٣٥، دەستی بەسەر [[دووکایەتیی میلان|میلان]]دا گرت و [[داگیرکردنی توونس (١٥٣٥)|توونسی گرت]]. بەڵام [[گەمارۆدانی بودا (١٥٤١)|لەدەستدانی بودا]] لەکاتی ململانێ لەسەر [[شانشینی مەجارستان]] و [[ھەڵمەتی جەزائیر (١٥٤١)|ھەڵمەتی جەزائیر]] لە سەرەتای ١٥٤٠ەکاندا ڕامیارییە دژە عوسمانییەکانی ئەوی شکست پێ ھێنا. دوای چەندین ساڵ لە دانوستان، چارڵز لەگەڵ [[پاپا پۆڵی سێیەم]] گەیشتە ڕێککەوتنێک بۆ ڕێکخستنی [[ئەنجومەنی ترێنت]] (١٥٤٥). ڕەتکردنەوەی شەرعییەتی ئەنجومەنەکە لەلایەن [[یەکێتیی شمانکالدیک]]ی لۆتەرییەوە بووە ھۆی [[جەنگی شمانکالدیک|جەنگێک]]، کە چارڵز تێیدا سەرکەوت. بەڵام [[ھێنریی دووەمی فەڕەنسا]] [[پەیماننامەی چامبۆرد|پشتیوانییەکی نوێی پێشکەش بە دۆزی لۆتەری کرد]] و [[ھاوپەیمانیی فەڕەنسی-عوسمانی|ھاوپەیمانیی فەڕەنسا و عوسمانی]] لەگەڵ [[سوڵتان سولەیمانی قانوونی]] بەھێزتر کرد. دواجار، چارڵز [[ئاشتیی ئۆگسبۆرگ]]ی قبووڵ کرد و پڕۆژە فرەنەتەوەیییەکەی خۆی بە دەستلەکارکێشانەوە لە ١٥٥٦ واز لێ ھێنا کە ناوچە میراتی و ئیمپراتۆرییەکانی لە نێوان ھابسبۆرگە ئیسپانییەکان بە سەرۆکایەتی کوڕەکەی [[فیلیپی دووەمی ئیسپانیا|فیلیپی دووەم]]، و ھابسبۆرگە نەمسایییەکان بە سەرۆکایەتی براکەی [[فێردیناندی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|فێردیناند]] دابەش کرد. لە ١٥٥٧، چارڵز چووە [[کڵێسای یوستێ]] لە [[ئێستریمادورا]] و ساڵێک دواتر لەوێ کۆچی دواییی کرد. ==بنەچە== [[File:Hoftenwalle.JPG|thumb|دەروازەی چوونەژوورەوەی [[پرینسێنھۆف (گێنت)|پرینسێنھۆف]]، کە بە زمانی [[زمانی ھۆڵەندی|ھۆڵەندی]] بە واتای «دادگای شازادەکان» دێت، لە [[گێنت]]، کە چارڵزی پێنجەم تێیدا لەدایکبوو]] چارڵزی نەمسا لە ٢٤ی شوباتی ١٥٠٠ لە [[پرینسێنھۆف (گێنت)|پرینسێنھۆف]]ی [[گێنت]]، شارێکی [[ویلایەتی فلاندرز|فلاندری]] لە [[ھۆڵەندای ھابسبۆرگ]]، لە [[فیلیپی قۆز|فیلیپی نەمسا]] و [[جوانای یەکەمی کاستیا|جوانای تراستامارا]] لەدایکبوو.<ref>''Emperor Charles V: The Growth and Destiny of a Man and of a World-empire'', [[Karl Brandi]]</ref> باوکی، فیلیپ، کە نازناوی «فیلیپی قۆز»ی لێ نرابوو، یەکەم کوڕی [[ماکسیمیلیانی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|ماکسیمیلیانی یەکەم]]، [[ئەرشیدۆکی نەمسا]]، و [[ماریای بۆرگۆندی]]، میراتگری [[وڵاتە نزمەکانی بۆرگۆندی]] بوو. دایکی چارڵز، [[جوانای کاستیا|جوانا]]، کچێکی بچووکی [[فێردیناندی دووەمی ئەراگۆن]] و [[ئیزابێلای یەکەمی کاستیا]]، [[پاشا کاتۆلیکەکانی ئیسپانیا]] لە [[ماڵی تراستامارا]] بوو. ھاوژینییە ڕامیارییەکەی فیلیپ و جوانا بۆ یەکەمجار لە نامەیەکدا کە لەلایەن ماکسیمیلیانەوە بۆ فێردیناند نێردرابوو، وەک بەشێک لە دامەزراندنی ھاوپەیمانییەکی نەمسا-ئیسپانیا دژی [[شانشینی فەڕەنسا]] لە چوارچێوەی [[جەنگەکانی ئیتاڵیا]]دا داڕێژرا.<ref name="ReferenceA">''Emperor, a new life of Charles V'', Geoffrey Parker</ref> لەو ساتەوەی کە لە ١٤٨٦دا بوو بە [[پاشای ڕۆمانەکان]]، ماکسیمیلیانی باپیری باوکی چارڵز ڕامیارییەکی فراوانخوازیی زۆر مەترسیداری لە ڕووی دارایییەوە گرتبووە بەر، کە زۆربەی لەسەر سەرچاوەکانی [[پاشایەتی ھابسبۆرگ|نەمسا]]ی زەوییە میراتییەکان پشتی دەبەست.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Haemers |یەکەم١=Jelle |سەردێڕ=De strijd om het regentschap over Filips de Schone : opstand, facties en geweld in Brugge, Gent en Ieper (1482–1488) |ڕێکەوت=٢٠١٤|شوێن=Gent |ژپنک=٩٧٨-٩٠٣٨٢٢٤٠٠٨|ناونیشان=https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/181/896/RUG01-002181896_2017_0001_AC.pdf |پەڕەکان=٢٠٣, ٢٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://libstore.ugent.be/fulltxt/RUG01/002/181/896/RUG01-002181896_2017_0001_AC.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە زۆرجار لەلایەن کەسانی ترەوە، لەوانەش [[ئێراسمۆسی ڕۆتەردام]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4VGSyEAR3hUC&pg=PP1|سەردێڕ=Erasmus: The Education of a Christian Prince with the Panegyric for Archduke Philip of Austria|یەکەم=Desiderius|دوایین=Erasmus|ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٨٨١١-٩}}</ref>{{page needed|date=March 2025}} ئاماژەی پێ کراوە کە چارڵزی پێنجەم و ھابسبۆرگەکان ئیمپراتۆرییەتە بەرفراوانەکەیان لە ڕێگەی ڕامیارییە ئاشتیخوازەکانەوە بەدەستھێناوە (کە نموونەکەی وتەی {{lang|la|Bella gerant aliī, tū fēlix Austria nūbe / Nam quae Mars aliīs, dat tibi regna Venus}} یان «با ئەوانی تر جەنگ بکەن، بەڵام تۆ، ئەی نەمسای بەختەوەر، ھاوژینی پێکبھێنە؛ چونکە ئەو شانشینانەی کە مارس دەیدات بەوانی تر، ڤینۆس دەیدات بە تۆ.»، کە دەوترێت لەلایەن [[ماتیاس کۆرڤینوس]]ەوە گوتراوە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hare |یەکەم=Christopher |ناونیشان=https://archive.org/details/highpuissantprin00hare |سەردێڕ=The high and puissant princess Marguerite of Austria, princess dowager of Spain, duchess dowager of Savoy, regent of the Netherlands |بڵاوکەرەوە=Harper & Brothers |ساڵ=١٩٠٧|پەڕە=[https://archive.org/details/highpuissantprin٠٠hare/page/٤٨ ٤٨]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ingrao |یەکەم١=Charles W. |سەردێڕ=The Habsburg Monarchy, 1618–1815 |ڕێکەوت= ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١١٠٨٤٩٩٢٥٥|پەڕە=٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PcqlDwAAQBAJ&pg=PA4 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref>)، ماکسیمیلیان و نەوەکانی جەنگی زۆریان کردووە. ماکسیمیلیان لە ماوەی چوار دەیەی فەرمانڕەواییکردنیدا ٢٧ جەنگی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Baumann |یەکەم١=Anette |دوایین٢=Schmidt-von Rhein |یەکەم٢=Georg |سەردێڕ=Kaiser Maximilian I. : Bewahrer und Reformer; [Katalog zur gleichnamigen Ausstellung vom 2.8. bis 31.10.2002 im Reichskammergerichtsmuseum Wetzlar] |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Paqué |شوێن=Ramstein |ژپنک=٩٧٨-٣٩٣٥٢٧٩٣٣٨|پەڕە=١١٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kWIiAQAAIAAJ}}</ref><ref name=Britannica>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Skjelver |یەکەم١=Danielle Mead |دوایین٢=Wiesflecker |یەکەم٢=Hermann |سەردێڕ=Maximilian I|وێبگە=Encyclopedia Britannica |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Maximilian-I-Holy-Roman-emperor |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181228184400/https://www.britannica.com/biography/Maximilian-I-Holy-Roman-emperor |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ستراتیژیی گشتیی ئەو بریتی بوو لە تێکەڵکردنی سیستمە ئاڵۆزەکانی ھاوپەیمانی، جەنگەکان، ھەڕەشە سەربازییەکان و پێشنیارەکانی ھاوژینی بۆ بەدیھێنانی تەماحە فراوانخوازییەکانی. دواجار سەرکەوتوو بوو لە ناچارکردنی [[شانشینی بۆھێمیا|بۆھێمیا]]، [[شانشینی مەجارستان|مەجارستان]] و [[تاجی شانشینی پۆڵەندا|پۆڵەندا]] بۆ ملکەچبوون بۆ پلانی فراوانخوازیی ھابسبۆرگەکان.<ref name=Britannica/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=From Pax Mongolica to Pax Ottomanica: War, Religion and Trade in the Northwestern Black Sea Region (14th–16th Centuries) |ساڵ=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Brill |ژپنک=٩٧٨-٩٠٠٤٤٢٢٤٤٥|پەڕە=١٩٧|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RxfUDwAAQBAJ&pg=PA197 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref>{{sfn|Haemers|2014|p=204}} ئەو ڕاستییەی کە ھاوژینییەکانی نێوان ھابسبۆرگەکان و تراستاماراکان، کە لە بنەڕەتدا وەک ھاوپەیمانییەکی ھاوژینی دژی فەڕەنسا داڕێژرابوو، تاجی [[تاجی کاستیا|کاستیا]] و [[تاجی ئەراگۆن|ئەراگۆن]] دەھێنێتە سەر ھێڵی نێرینەی ماکسیمیلیان، چاوەڕواننەکراو بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fleming |یەکەم١=Gillian B. |سەردێڕ=Juana I: Legitimacy and Conflict in Sixteenth-Century Castile |ساڵ= ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Springer |ژپنک=٩٧٨-٣٣١٩٧٤٣٤٧٩|پەڕە=٢١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4E9UDwAAQBAJ&pg=PA21 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mortimer |یەکەم١=Geoff |سەردێڕ=The Origins of the Thirty Years War and the Revolt in Bohemia, 1618 |ساڵ= ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Springer |ژپنک=٩٧٨-١١٣٧٥٤٣٨٥١|پەڕە=٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6WJOCgAAQBAJ&pg=PA3 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> گرێبەستی ھاوژینیی نێوان فیلیپ و جوانا لە ١٤٩٥ واژوو کرا، و ئاھەنگەکان لە ١٤٩٦ بەڕێوەچوون. فیلیپ پێشتر [[دووکی بۆرگۆندی]] بوو بە لەبەرچاوگرتنی مردنی ماریا لە ١٤٨٢ (ھەرچەندە خودی [[دووکایەتیی بۆرگۆندی]] بۆ تاجی فەڕەنسا لەدەست درابوو). ئەو ھەروەھا میراتگری دیاریکراوی نەمسا بوو وەک ئەرشیدۆکێکی فەخری. لە بەرامبەردا، جوانا تەنھا سێیەم کەس بوو لە [[پێڕستی جێنشینی]] ئیسپانیا، کە پێش ئەو [[یۆھان، شازادەی ئەستووریاس]]ی برای و [[ئیزابێلای ئەراگۆن، شاژنی پورتوگال|ئیزابێلای ئەراگۆن]]ی خوشکە گەورەی دەھاتن. ھەردوو میراتگری تاجەکانی کاستیا و ئەراگۆن، یۆھان و ئیزابێلا لە ١٤٩٨ کۆچی دوایییان کرد. پاشا کاتۆلیکەکان ئارەزوویان دەکرد شانشینە ئیسپانییەکان لە دەستی ئیبیرییەکاندا بمێننەوە، بۆیە نەوە پورتوگالییەکەیان [[میگێل دا پاز]]یان وەک [[میراتگری گریمانەیی]] ئیسپانیا دەستنیشان کرد بە ناونانی وەک [[شازادەی ئەستووریاس]]؛ بەڵام ئەو لە ١٥٠٠دا لەکاتێکدا کۆرپە بوو کۆچی دواییی کرد.<ref>The Habsburgs: The Rise and Fall of a World Power, [[Martyn Rady]]</ref> ==لەدایکبوون و منداڵی== [[File:Hoftenwalle.JPG|thumb|دەروازەی چوونەژوورەوەی [[پرینسێنھۆف (گێنت)|پرینسێنھۆف]]، کە بە زمانی [[زمانی ھۆڵەندی|ھۆڵەندی]] بە واتای «دادگای شازادەکان» دێت، لە [[گێنت]]، کە چارڵزی پێنجەم تێیدا لەدایکبوو]] دایکی چارڵز لە شوباتی ١٥٠٠ لە ئاھەنگێکی سەمادا ژانی لەدایکبوونی گرت. ئەو بە شانازیی [[چارڵزی ئازا|چارڵزی ئازای بۆرگۆندی]] ناونرا، کە ھەوڵی دابوو [[دەوڵەتی بۆرگۆندی]] بکاتە خاکێکی بەردەوام. کاتێک چارڵز لەدایکبوو، شاعیرێکی دەربار ڕای گەیاند کە خەڵکی گێنت «بۆ ماوەی سێ کاتژمێر لە ھەموو شارەکەدا ھاواریان دەکرد نەمسا و بۆرگۆندی» بۆ ئاھەنگگێڕان بەبۆنەی لەدایکبوونیەوە.<ref name="ReferenceA"/> بە لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی بنەماڵەیی، منداڵە تازە لەدایکبووەکە لە بنەڕەتدا تەنھا [[میراتگری دیاریکراو]]ی [[ھۆڵەندای ھابسبۆرگ]] بوو، و ناونیشانی فەخریی [[دووکی لوکسەمبوورگ]]ی پێ درا. ئەو ھەروەھا دووەم کەس بوو لە ڕیزبەندی دووکایەتییەکانی نەمسا، و لە ساڵانی سەرەتای تەمەنیدا تەنھا وەک «چارڵزی گێنت» دەناسرا. ئەو لە [[کاتدراڵی سانت باڤۆ|کڵێسای سانت جۆن]] لەلایەن [[بیشۆپی تۆرنای]] مەعموود کرا. نەجیبزادە بۆرگۆندییەکان [[چارڵزی یەکەمی دی کرۆی]] و [[یۆھانی سێیەمی گلیمێس]] باوکی ڕۆحیی بوون، و [[مارگرێتی یۆرک]] و [[مارگرێتی نەمسا، دووکی ساوۆی|مارگرێتی نەمسا]] کە بە ڕیزبەندی داپیرە گەورەی باوەژن و پور/میمی بوون، دایکی ڕۆحیی بوون. دیارییەکانی مەعموودییەی چارڵز شمشێرێک و کڵاوخوودێک بوون، کە کەلوپەلی نەریتی سوارچاکی بۆرگۆندی بوون و بە ڕیزبەندی نوێنەرایەتی ئامرازی جەنگ و ھێمای ئاشتییان دەکرد.<ref>''Charles V and the end of the Respublica Christiana'', José Hernando Sanchez</ref> مردنی میراتگری گریمانەیی گەنج میگێل دا پاز لە تەممووزی ١٥٠٠ بۆ خاکە ئیبیرییەکانی باپیری و داپیری دایکی، بەو مانایە بوو کە میراتی ئاییندەی چارڵزی ساوایە بە ئەگەرێکی زۆرەوە فراوانتر دەبێت بۆ گرتنەوەی کاستیا، ئەراگۆن، و خاوەندارێتییەکانی ئەودیو دەریاکان لە کیشوەرەکانی ئەمریکا. لە ١٥٠١دا، دایک و باوکی، فیلیپ و جوانا، چارڵزیان لە ژێر چاودێری داپیرە گەورەی باوەژنی فیلیپ، مارگرێتی یۆرک، لە [[مێخلێن]] جێھێشت و چوون بۆ ئیسپانیا. ئامانجی سەرەکییان لە ئەرکە ئیسپانییەکەیاندا ناساندنی جوانا بوو وەک شازادەی ئەستووریاس، بە لەبەرچاوگرتنی مردنی شازادە میگێل ساڵێک پێشتر. ئەوان سەرکەوتوو بوون سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی ھەندێک دژایەتی لەلایەن «کۆرتێس»ی کاستیایییەوە، کە دوودڵ بوون لە ڕەخساندنی زەمینە بۆ جێنشینی ھابسبۆرگ. لە ١٥٠٤دا، کاتێک ئیزابێلای دایکی کۆچی دواییی کرد، جوانا بوو بە [[شاژنی کاستیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000017.htm |سەردێڕ=''Cortes de los antiguos reinos de León y de Castilla''; Manuel Colmeiro (1883) |ساڵ=١٨٨٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080610055350/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000017.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|دوایین١=Colmeiro |یەکەم١=Manuel}},{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000016.htm#I_38_ |سەردێڕ=XXIII |ساڵ=١٨٨٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080610055346/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000016.htm#I_38_ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|دوایین١=Colmeiro |یەکەم١=Manuel}}</ref> چارڵز تەنھا لە ١٥٠٣دا باوکی دووبارە بینییەوە لەکاتێکدا دایکی لە ١٥٠٤ گەڕایەوە (دوای لەدایکبوونی [[فێردیناندی یەکەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان|فێردیناند]] لە ئیسپانیا). باڵیۆزی ئیسپانیا [[گوتیێرێ گۆمێز دی فوینسالیدا]] ڕای گەیاند کە فیلیپ زۆرجار سەردانی دەکردن و کاتێکی زۆر خۆشیان پێکەوە بەسەر دەبرد. ھەرچەندە ھاوژینییە ناخۆشەکەی ئەو دوو ھاوسەرە و باری دەروونیی ناجێگیری جوانا چەندین گرفتی دروست کرد، کە مانەوەی منداڵەکانی لەگەڵ دایک و باوکیان نائارام کرد.{{sfn|Parker|2019|pp=9, 10}} فیلیپ لە ١٥٠٦دا وەک پاشای کاستیا ناسێندرا. ئەو دوای ماوەیەکی کورت کۆچی دواییی کرد، ڕووداوێک کە دەوترێت جوانای لە ڕووی دەروونییەوە ناجێگیری گەیاندە ئاستی شێتیی تەواو. ئەو لە کۆشکی شاھانەی [[تۆردێسیلاس]] بە گۆشەگیری دوورخرایەوە. فێردیناندی باپیری چارڵز کۆنترۆڵی ھەموو شانشینە ئیسپانییەکانی گرتە دەست، بە بیانووی پاراستنی مافەکانی چارڵز، کە لە ڕاستیدا دەویست لێیان بدزێتەوە. ھاوژینییە نوێیەکەی فێردیناند لەگەڵ [[ژێرمین دی فۆیکس]] نەیتوانی میراتگرێکی زیندووی تراستامارا بۆ تەخت بەرھەم بھێنێت، بۆیە چارڵز وەک میراتگری گریمانەیی خاکە ئیبیرییەکان مایەوە. بە مردنی باوکی و بەندکردنی دایکی، چارڵز بوو بە دووکی بۆرگۆندی و وەک شازادەی ئەستووریاس (میراتگری گریمانەیی کاستیا) و ئەرشیدۆکی فەخری (میراتگری دیاریکراوی [[نەمسا]]) ناسێندرا.<ref>Charles was made honorific Archduke by Maximilian in 1508, and was recognized Prince of Asturias by the Castilian cortes in 1504 and 1510. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000017.htm |سەردێڕ=''Cortes de los antiguos reinos de León y de Castilla''; Manuel Colmeiro (1883) |ساڵ=١٨٨٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080610055350/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000017.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|دوایین١=Colmeiro |یەکەم١=Manuel}},{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000016.htm#I_38_ |سەردێڕ=XXIII |ساڵ=١٨٨٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080610055346/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/95791734217821695203346/p0000016.htm#I_38_ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|دوایین١=Colmeiro |یەکەم١=Manuel}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Charles V, Holy Roman Emperor}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا|ژن|فەڕەنسا}} [[پۆل:مردووانی ١٥٥٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٠٠]] [[پۆل:Articles with ئیتالی-language sources (it)]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:CS1 Spanish-language sources (es)]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ھۆلەندی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیتالی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی]] rmtycneish3yq05l3kc4v2vsbgdbv6i 102 295659 1586016 1583343 2026-05-22T00:21:06Z Hivja 64112 /* */ 1586016 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = {{{1}}} | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|he|{{{2}}}}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = {{{7}}} | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری {{{1}}} | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری {{{1}}}''' | دەرزیی_نەخشە = Israel#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی {{{1}}} لە [[ئیسرائیل]]دا##جێگەی {{{1}}} لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{{12}}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ناوچەکانی ئیسرائیل|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[{{{3}}}|{{{4}}}]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ژێرناوچەکانی ئیسرائیل|ژێرناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ژێرناوچەی {{{5}}}|{{{5}}}]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = {{{6}}} | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = {{{7}}} | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = {{{8}}} | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{{9}}} | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٤ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = {{{10}}} | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٢:٠٠|+٢:٠٠]] ([[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = [[یوو تی سی +٣:٠٠|+٣:٠٠]] ([[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]]) | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{<noinclude />subst:#if:{{{11}}}|{{ناونیشان|{{{11}}}}}|}} | پەراوێزەکان = }} '''{{{1}}}''' ({{بە عیبری|{{{2}}}}}) شارێکە لە [[ژێرناوچەی {{{5}}}]]، [[{{{3}}}|ناوچەی {{{4}}}]]، [[ئیسرائیل]]. بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٤، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە {{{9}}} کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە دەوروبەری {{{7}}} کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی {{{10}}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی ئیسرائیل}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئیسرائیل}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شارەکانی ناوچەی {{{3}}}]] [[پۆل:ناوچەی {{{3}}}] [[en:{{{12}}}]] pz7p8c5tzkr8of29q6o77tq859yt4i8 1586017 1586016 2026-05-22T00:21:21Z Hivja 64112 1586017 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = {{{1}}} | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|he|{{{2}}}}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = {{{7}}} | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری {{{1}}} | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری {{{1}}}''' | دەرزیی_نەخشە = Israel#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی {{{1}}} لە [[ئیسرائیل]]دا##جێگەی {{{1}}} لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{{12}}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئیسرائیل}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ناوچەکانی ئیسرائیل|ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[{{{3}}}|{{{4}}}]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ژێرناوچەکانی ئیسرائیل|ژێرناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[ژێرناوچەی {{{5}}}|{{{5}}}]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = {{{6}}} | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = {{{7}}} | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = {{{8}}} | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{{9}}} | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٤ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = {{{10}}} | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٢:٠٠|+٢:٠٠]] ([[کاتی ستانداردی ئیسرائیل|ستاندارد]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = [[یوو تی سی +٣:٠٠|+٣:٠٠]] ([[کاتی ھاوینەی ئیسرائیل|ھاوینە]]) | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{<noinclude />subst:#if:{{{11}}}|{{ناونیشان|{{{11}}}}}|}} | پەراوێزەکان = }} '''{{{1}}}''' ({{بە عیبری|{{{2}}}}}) شارێکە لە [[ژێرناوچەی {{{5}}}]]، [[{{{3}}}|ناوچەی {{{4}}}]]، [[ئیسرائیل]]. بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٤، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە {{{9}}} کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە دەوروبەری {{{7}}} کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی {{{10}}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان= ١٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئیسرائیل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارەکانی ئیسرائیل}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئیسرائیل}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:شارەکانی ناوچەی {{{3}}}]] [[پۆل:ناوچەی {{{3}}}] [[en:{{{13}}}]] l9yt7mf93j0ajhvudjiwohjk5fyep6m 0 295757 1585873 1583976 2026-05-21T12:07:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585873 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاڵەوانێتیی جیھانیی سنووکەری ٢٠٠٣''' (ھەروەھا بۆ مەبەستی سپۆنسەرکردن بە '''پاڵەوانێتیی جیھانیی سنووکەری ئیمباسی ٢٠٠٣''' ناودەبرێت) پاڵەوانێتییەکی پیشەگەری [[سنووکەر]] بوو کە لە ١٩ی نیسان تا ٥ی ئایاری ٢٠٠٣ لە [[شانۆی کرووسیبڵ]] لە [[شێفیڵد]]، ئینگلتەرا بەڕێوەچوو. کۆتا ڕووداوی ڕیزبەندیی وەرزی سنووکەری ٢٠٠٢–٠٣ بوو. ئەمە ٢٧ەمین ساڵی یەک لە دوای یەک بوو کە [[پاڵەوانێتیی جیھانیی سنووکەر]] لە کرووسیبڵ ئەنجام درا، کە نیشانەی ٢٦ەمین ساڵیادی یەکەم نمایشکردنی چالاکییەکە بوو لەم شوێنەدا. پاڵەوانێتییەکە لەلایەن کۆمپانیای دروستکەری جگەرەی ئیمباسییەوە سپۆنسەر کرا. مارک ویلیامز دووەم نازناوی پاڵەوانێتیی جیھانیی خۆی بەدەستھێنا بە شکستپێھێنانی کێن دۆھێرتی بە ئەنجامی ١٨–١٦ لە یاریی کۆتاییدا. بەو پێیەی پێشتر لە وەرزەکەدا پاڵەوانێتیی بەریتانیا و ماستەرزی بردبووەوە، ویلیامز ھەر سێ نازناوی تاجی سێیانەی بە یەکەوە ھەبوو. پاڵەوانی بەرگریکار، پیتەر ئێبدن، لە چارەگی کۆتاییدا بە ئەنجامی ١٢–١٣ بە پۆڵ ھەنتەر دۆڕا و بوو بە پاڵەوانێکی تری یەکەمجار کە تووشی نەفرەتی کرووسیبڵ بوو بەھۆی شکستھێنان لە بەرگریکردن لە یەکەم نازناوی جیھانیی خۆی. کۆی گشتی ١٬٦٨٢٬٩٠٠ پاوەند وەک سندوقی خەڵات لە چالاکییەکەدا بەخشرا، کە براوەکە ٢٧٠٬٠٠٠ پاوەندی وەرگرت. == کورتە == [[پاڵەوانێتیی جیھانیی سنووکەر]] پاڵەوانێتییەکی پیشەگەر و پاڵەوانێتیی فەرمیی جیھانیی یاریی [[سنووکەر|سنووکەرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.matchroomsport.com/news/world-snooker-championship-stay-uk/|سەردێڕ=World Snooker Championship to stay in UK |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190416164401/http://www.matchroomsport.com/news/world-snooker-championship-stay-uk/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Matchroom Sport}}</ref> لە کۆتاییی سەدەی ١٩دا لەلایەن سەربازانی [[سوپای بەریتانیا|سوپای بەریتانیاوە]] کە لە ھیندستان جێگیر بوون دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Clare |یەکەم=Peter |ساڵ=٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.snookerheritage.co.uk/normans-articles/days-of-old/origins-of-snooker/|سەردێڕ=Origins of Snooker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170103150005/http://snookerheritage.co.uk/normans-articles/days-of-old/origins-of-snooker/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٧|وێبگە=Billiard and Snooker Heritage Collection}}</ref> وەرزشەکە لە دوورگەکانی بەریتانیا بەناوبانگ بوو.<ref name="0KEss">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشان=http://www.worldsnooker.com/the-rise-of-china/|سەردێڕ=The Rise Of China - World Snooker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180419145915/http://www.worldsnooker.com/the-rise-of-china/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=worldsnooker.com}}</ref> بەڵام لە سەردەمی نوێدا بە شێوەیەکی پەرەسەندوو لە ھەموو جیھاندا بووە بە پۆپۆلار، بە تایبەتی لە نەتەوەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا وەک چین، ھۆنگ کۆنگ و تایلەند.<ref name="0KEss"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://hongkongfp.com/2018/03/17/snooker-world-champion-hongkonger-ng-yee-aims-change-image-male-dominated-game/|سەردێڕ=Snooker world champion, Hongkonger Ng On-yee aims to change image of male-dominated game |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190816141250/https://www.hongkongfp.com/2018/03/17/snooker-world-champion-hongkonger-ng-yee-aims-change-image-male-dominated-game/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Hong Kong Free Press |agency=Agence France-Presse}}</ref> پاڵەوانێتییەکە ٣٢ یاریزانی پیشەگەری لەخۆ گرتبوو کە لە یارییەکانی سنووکەری یەک بۆ یەکدا ڕکابەرییان دەکرد بە فۆرماتی دەرکردنی تاک، ھەریەکەیان لە چەندین فەریمدا ئەنجام دەدران. ٣٢ ڕکابەرەکەی پاڵەوانێتییە سەرەکییەکە بە بەکارھێنانی تێکەڵەیەک لە باشترین یاریزانەکانی ڕیزبەندیی جیھانیی سنووکەر و قۆناغی پاڵاوتنی پێش پاڵەوانێتییەکە ھەڵبژێردران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشان=http://www.worldsnooker.com/crucible-draw-format/|سەردێڕ=Crucible Draw And Format - World Snooker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417192039/http://www.worldsnooker.com/crucible-draw-format/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=worldsnooker.com}}</ref> جۆ دەیڤیس یەکەمین پاڵەوانێتیی جیھانیی لە ساڵی ١٩٢٧دا بردەوە، کە یاریی کۆتایی لە کامکینز ھۆڵ، بێرمینگھام، ئینگلتەرا بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.wpbsa.com/about/history/|سەردێڕ=History Timeline {{!}} WPBSA {{!}} Snooker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190418140049/https://www.wpbsa.com/about/history/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=wpbsa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.globalsnookercentre.co.uk/files/Results/27world.htm|سەردێڕ=globalsnookercentre.co.uk |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041010103752/http://www.globalsnookercentre.co.uk/files/Results/27world.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=globalsnookercentre.co.uk}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٧ەوە، چالاکییەکە لە [[شانۆی کرووسیبڵ]] لە شێفیڵد، ئینگلتەرا ئەنجام دەدرێت.<ref name="World Snooker list">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.worldsnooker.com/page/BetfredcomWorldChampionshipTournamentsArticle/0,,13165~2306123,00.html|سەردێڕ=World Snooker {{!}} Tournaments {{!}} Ranking Events {{!}} Betfred.com World Championship {{!}} Betfred.com World Championship {{!}} History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110315202302/http://www.worldsnooker.com/page/BetfredcomWorldChampionshipTournamentsArticle/0%2C%2C13165~2306123%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١١|وێبگە=worldsnooker.com}}</ref> === فۆرمات === پاڵەوانێتییەکە لە ١٩ی نیسان تا ٥ی ئایاری ٢٠٠٣ لە [[شانۆی کرووسیبڵ]] لە [[شێفیڵد]]، ئینگلتەرا بەڕێوەچوو، کە ٢٧ەمین جاری یەک لە دوای یەک بوو کە پاڵەوانێتییەکە لەو شوێنەدا ئەنجام درا.<ref name="World Snooker list">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.worldsnooker.com/page/BetfredcomWorldChampionshipTournamentsArticle/0,,13165~2306123,00.html|سەردێڕ=World Snooker {{!}} Tournaments {{!}} Ranking Events {{!}} Betfred.com World Championship {{!}} Betfred.com World Championship {{!}} History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110315202302/http://www.worldsnooker.com/page/BetfredcomWorldChampionshipTournamentsArticle/0%2C%2C13165~2306123%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١١|وێبگە=worldsnooker.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.worldsnooker.com/page/BetfredcomWorldChampionshipTournamentsArticle/0,,13165~2306123,00.html "History of the World Snooker Championship"]. ''worldsnooker.com''. [World Professional Billiards and Snooker Association. [https://web.archive.org/web/20110315202302/http://www.worldsnooker.com/page/BetfredcomWorldChampionshipTournamentsArticle/0%2C%2C13165~2306123%2C00.html Archived] from the original on 15 March 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">30 April</span> 2011</span>.</cite></ref> نۆیەمین و کۆتا ڕووداوی ڕیزبەندیی وەرزی سنووکەری ٢٠٠٢–٠٣ بوو لە وۆرڵد سنووکەر توور.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.snooker.org/trn/0203/wc2003_res.shtml#RP|سەردێڕ=WWW Snooker: Embassy World Championship 2003 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915220402/http://www.snooker.org/trn/0203/wc2003_res.shtml#RP |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=snooker.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/statistics/976509.stm|سەردێڕ=BBC SPORT {{!}} Other Sport {{!}} Snooker {{!}} Calendar {{!}} Calendar |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915220403/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/statistics/976509.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=news.bbc.co.uk}}</ref> بە گشتی ١٢٠ بەشداربوو لە خولەکەدا ھەبوون، و تیروپشکی سەرەکیی پێشبڕکێکە ٣٢ بەشداربووی تێدا بوو.<ref name="schedule">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٠٣|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/2938897.stm|سەردێڕ=Crucible results |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915220439/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/2938897.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=news.bbc.co.uk}}</ref> ١٦ باشترین یاریزانەکانی نوێترین ڕیزبەندیی جیھانی بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی وەک یاریزانانی سەرەتۆو بۆ تیروپشکی سەرەکی سەرکەوتن. وەک پاڵەوانی بەرگریکار، پیتەر ئێبدن وەک یەکەم سەرەتۆوی چالاکییەکە دانرا، لەگەڵ ڕۆنی ئۆسلیڤانی ژمارە ١ی جیھان کە وەک دووەم سەرەتۆو دانرا؛ سەرەتۆوەکانی تریش لەسەر بنەمای پێگەی ڕیزبەندیی جیھانیی یاریزانەکان دابەشکران.<ref name="iris_Gree">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٠٣|ناونیشان=https://www.irishexaminer.com/sport/arid-30096012.html|سەردێڕ=Greene hoping to put the breaks on Ebdon show |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915220403/https://www.irishexaminer.com/sport/arid-30096012.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Irish Examiner}}</ref> یارییەکانی قۆناغی یەکەمی تیروپشکی سەرەکی بە شێوازی باشترینی ١٩ فەریم ئەنجامدراون. ژمارەی ئەو فەریمانەی کە پێویست بوون بۆ بردنەوەی یارییەک لە قۆناغی دووەم و چارەگی کۆتاییدا بۆ ١٣ فەریم زیادکرا، و لە نیوەی کۆتاییدا بۆ ١٧ فەریم؛ یاریی کۆتاییش بە شێوازی باشترینی ٣٥ فەریم ئەنجامدرا.<ref name="schedule">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٠٣|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/2938897.stm|سەردێڕ=Crucible results |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915220439/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/2938897.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=news.bbc.co.uk}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/2938897.stm "BBC SPORT | Other Sport | Snooker | Crucible Results"]. ''news.bbc.co.uk''. 6 May 2003. [https://web.archive.org/web/20200915220439/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/snooker/2938897.stm Archived] from the original on 15 September 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 August</span> 2020</span>.</cite></ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} sbamlj1y256tld4oxqnp0h49phj383e 1 295813 1585906 1584212 2026-05-21T16:22:12Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1585906 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چارڵزی پێنجەم]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1584211 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241203073037/https://ghdi.ghi-dc.org/docpage.cfm?docpage_id=5370&language=english بۆ https://ghdi.ghi-dc.org/docpage.cfm?docpage_id=5370&language=english زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٣٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چارڵزی پێنجەم]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1585905 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251220074202/https://ghdi.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=4388 بۆ https://ghdi.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=4388 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٢٢، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) gva41ojuf8xgcvo6hqe8h1bvvwfprxe 0 295956 1585859 1585701 2026-05-21T12:04:40Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585859 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ماشێ'''{{تێبینی|بە شێوازی خوێندنەوەی ئینگلیزی}} یان '''ماخە'''{{تێبینی|بە شیوازی خوێندنەوەی ئەڵمانی}} (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Mache، بە ھێمای ''ME'' کە لە وشەی ئەڵمانیی Mache-Einheit بە مانای کۆمەڵی ماشێکانەوە وەرگیراوە) یەکەیەکی قەبارەی [[لێکبوونەوەی تیشکدەر]]ە کە ناوی فیزیکزانی نەمسایی، [[ھاینریش ماشێ]]ی لەسەر دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Einführung in die Kernphysik |دوایین=[[:de:Wolfgang Riezler|Riezler]] |یەکەم=Wolfgang |edition=4 |ساڵ=١٩٥٠|بڵاوکەرەوە=H. Hübener |پەڕە=٤٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eg_QAAAAMAAJ&q=Mache-Einheit |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩}}</ref> ئەم یەکەیە وەک بڕی [[ڕادۆن]] لە ھەر لیترێک ھەوادا پێناسە کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:یەکە کۆنەکانی پێوان]] 4qj0gmif79t6xdla7l14k8mhfulpvpa 0 295971 1585856 1585722 2026-05-21T12:03:40Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585856 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ھێزی نوودسن''' ({{بە ئینگلیزی|Knudsen force}}) [[ھێز]]ێکە لە دوو [[پلەی گەرمی]]ی جیاوازدا لەلایەن دوو [[ئاست]]ەوە ڕوو دەدات، کە بە مەودایەکی ھەڵسەگێنراو بە [[ڕێگای ئازادی مامناوەند]]ی [[گەرد]]ەکانی دەوروبەرەوە، لێک جیا کراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Passian, A.|نووسەر٢=Wig, A.|نووسەر٣=Meriaudeau, F.|نووسەر٤=Ferrell, T. L.|نووسەر٥=Thundat, T.|سەردێڕ=Knudsen forces on microcantilevers|journal=Journal of Applied Physics|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٠٢|بەرگ=٩٢|issue=10|پەڕەکان=٦٣٢٦–٦٣٣٣|doi=10.1063/1.1515108|ناونیشان=http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=The Smithsonian/NASA Astrophysics Data System|bibcode=2002JAP....92.6326P|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120710182014/http://jap.aip.org/resource/1/japiau/v92/i10/p6326_s1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ھێز]] 7iesypd1eyhjdzoxfadtl90wgci6xvg 0 295974 1585853 1585743 2026-05-21T12:02:40Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1585853 wikitext text/x-wiki '''پەرچدانەوەی ئاست''' ({{بە ئینگلیزی|Level repulsion}}) ھاوتای [[میکانیکی کوانتۆم]]ە بۆ کاریگەریی پەرچدانەوە لە [[شەپۆلدان|شەپۆلدەر]]ەکاندا.<ref name="Frankvon Brentano1994">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Frank|یەکەم١=Winfried|دوایین٢=von Brentano|یەکەم٢=Peter|سەردێڕ=Classical analogy to quantum mechanical level repulsion|journal=American Journal of Physics|بەرگ=٦٢|issue=8|ساڵ=١٩٩٤|پەڕەکان=٧٠٦–٧٠٩|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.17500}}</ref> سیستەمێکی پێکھاتوو لە دوو شەپۆلدەری پێکەوەبەستراو، دوو لەرەلەری سروشتیی ھەیە. لەگەڵ زیادبوونی ھێزی پێکەوەبەستنی نێوان شەپۆلدەرەکاندا، لەرەلەری نزمتر کەم دەبێتەوە و لەرەلەری بەرزتر زیاد دەکات.<ref name="Novotny2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Novotny|یەکەم١=Lukas|سەردێڕ=Strong coupling, energy splitting, and level crossings: A classical perspective|journal=American Journal of Physics|بەرگ=٧٨|issue=11|ساڵ=٢٠١٠|پەڕەکان=١١٩٩–١٢٠٢|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.3471177}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] c3k6os4enth9mnjq8rmo9ddbd0fm4wl 1585971 1585853 2026-05-21T20:01:19Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585971 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''پەرچدانەوەی ئاست''' ({{بە ئینگلیزی|Level repulsion}}) ھاوتای [[میکانیکی کوانتۆم]]ە بۆ کاریگەریی پەرچدانەوە لە [[شەپۆلدان|شەپۆلدەر]]ەکاندا.<ref name="Frankvon Brentano1994">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Frank|یەکەم١=Winfried|دوایین٢=von Brentano|یەکەم٢=Peter|سەردێڕ=Classical analogy to quantum mechanical level repulsion|journal=American Journal of Physics|بەرگ=٦٢|issue=8|ساڵ=١٩٩٤|پەڕەکان=٧٠٦–٧٠٩|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.17500}}</ref> سیستەمێکی پێکھاتوو لە دوو شەپۆلدەری پێکەوەبەستراو، دوو لەرەلەری سروشتیی ھەیە. لەگەڵ زیادبوونی ھێزی پێکەوەبەستنی نێوان شەپۆلدەرەکاندا، لەرەلەری نزمتر کەم دەبێتەوە و لەرەلەری بەرزتر زیاد دەکات.<ref name="Novotny2010">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Novotny|یەکەم١=Lukas|سەردێڕ=Strong coupling, energy splitting, and level crossings: A classical perspective|journal=American Journal of Physics|بەرگ=٧٨|issue=11|ساڵ=٢٠١٠|پەڕەکان=١١٩٩–١٢٠٢|issn=0002-9505|doi=10.1119/1.3471177}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:میکانیکی کوانتۆم]] jmlgf8oimhgftvaleo6mzyexp4jkxji 14 295983 1585986 1585797 2026-05-21T21:07:13Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585986 wikitext text/x-wiki [[پۆل:زنجیرەفیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە لایڤ ئەکشنەکان لەسەر بنەمای دی-سی کۆمیکس]] j645a924i44cnr3mn9b2dpqj9im0jok 14 296001 1585985 1585819 2026-05-21T21:06:53Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585985 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە وێنەگیراوەکان لە ئۆھایۆ]] dkmcyigzus30utccl68h7w81wv5ep6h 14 296002 1585984 1585820 2026-05-21T21:06:33Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1585984 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە وێنەگیراوەکان لە ئۆھایۆ]] dkmcyigzus30utccl68h7w81wv5ep6h 828 296013 1585881 2026-05-12T17:53:01Z en>Izno 0 Izno moved page [[Template:Excerpt/styles.css]] to [[Module:Excerpt/styles.css]] without leaving a redirect: styles pages go with where they are sourced 1585881 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .excerpt-hat .mw-editsection-like { font-style: normal; } s89iqvdq4h08q8idnwmo1km5mupj85i 1585882 1585881 2026-05-21T12:38:14Z Aram 25981 ١ پێداچوونەوە لە [[:en:Module:Excerpt/styles.css]] ھاوردە کرا 1585881 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .excerpt-hat .mw-editsection-like { font-style: normal; } s89iqvdq4h08q8idnwmo1km5mupj85i 0 296014 1585895 2026-05-21T16:05:15Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «'''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە شارەزای [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]ە. ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلی...»ەوە 1585895 wikitext text/x-wiki '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە شارەزای [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]ە. ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[en:Liao Shijun]] 7jykpz5litw2ec5wy02pngmp2dznead 1585896 1585895 2026-05-21T16:05:51Z Hivja 64112 /* */ 1585896 wikitext text/x-wiki '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە لە بوارەکانی [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]دا شارەزاییی ھەیە. ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[en:Liao Shijun]] lxpo9ehy5iwajoggaxdxo0ssddziefj 1585897 1585896 2026-05-21T16:06:17Z Hivja 64112 1585897 wikitext text/x-wiki '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە لە بوارەکانی [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]دا شارەزاییی ھەیە. ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ شیجون] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[en:Liao Shijun]] apk4wgn9ffpm3vgj19e9t3jd07j7q0k 1585898 1585897 2026-05-21T16:06:47Z Hivja 64112 /* */ 1585898 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە لە بوارەکانی [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]دا شارەزاییی ھەیە. ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ شیجون] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[en:Liao Shijun]] fuu1ly45fhjv1cs12kebqiyzt1brusu 1585903 1585898 2026-05-21T16:18:04Z Hivja 64112 /* */ 1585903 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە لە بوارەکانی [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]دا شارەزاییی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.researchgate.net/profile/Shijun-Liao|سەردێڕ=Shijun Liao PhD Group Leader at Shanghai Jiao Tong University|بڵاوکەرەوە=researchgate|ڕێکەوت=|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ شیجون] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[en:Liao Shijun]] ga419o2o4l9no0yi3p0aca1ac8ozyo6 1585942 1585903 2026-05-21T18:00:51Z AramBot 39807 بۆت: خاوێنکردنەوەی بەستەرە کۆنەکانی نێوانویکی 1585942 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە لە بوارەکانی [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]دا شارەزاییی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.researchgate.net/profile/Shijun-Liao|سەردێڕ=Shijun Liao PhD Group Leader at Shanghai Jiao Tong University|بڵاوکەرەوە=researchgate|ڕێکەوت=|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ شیجون] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] fqyal1xgnrz1hwa1r7hyc4t8i1mo1j2 1585968 1585942 2026-05-21T20:00:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1585968 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''لیاوۆ شیجون''' ({{بە چینی|廖世俊}}؛ لەدایکبووی ١٥ی ئەیلوولی ١٩٦٣ لە [[ووھان]]، [[چین]]) پسپۆڕێکی چینییە کە لە بوارەکانی [[میکانیکی شلگاز]] و [[بیرکاریی کارپێکراو]]دا شارەزاییی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> ئەو ھەروەھا وەک مامۆستا لە [[زانکۆی شانگھای جیاوۆ تۆنگ]]دا کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.researchgate.net/profile/Shijun-Liao|سەردێڕ=Shijun Liao PhD Group Leader at Shanghai Jiao Tong University|بڵاوکەرەوە=researchgate|ڕێکەوت=|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://numericaltank.sjtu.edu.cn/ پەڕەی سەرەکیی لیاوۆ شیجون] * [http://worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/8939 پێشکەوتنەکان لە شێوازی شیکاریی ھۆمۆتۆپی] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|زانست|ماتماتیک|فیزیک|چین}} {{ماتماتیکزان-کۆلکە}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] 4tllunnwqdvgucw5k8hf0hq7bytwzxp 3 296015 1585925 2026-05-21T17:21:29Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1585925 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ١٧:٢١، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) gusdbq1l2ucgkmg2bzj5tdhyfccykp3 0 296016 1585933 2026-05-21T17:40:13Z Helin nawzad 76512 پەڕەی نوێ 1585933 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Nissan_Leaf_012.JPG|وێنۆک|ئۆتۆمبێلی نیسان لیف، نموونەیەک بۆ ئۆتۆمبێلی کارەبایی.]] '''تەکنەلۆژیای ئۆتۆمبێلی کارەبایی''' بریتییە لەو سیستەمە پێشکەوتووەی کە بزوێنەری کارەبایی و پاتری بەکاردەهێنێت بۆ جووڵەپێکردنی ئۆتۆمبێل، لەبری مەکینەی سووتانی ناوەکی. == پێشەکی == لەم ساڵانەی دواییدا، پیشەسازی ئۆتۆمبێل گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە بە ئاراستەی کارەباییکردن، ئەمەش بە مەبەستی کەمکردنەوەی پشتبەستن بە سووتەمەنییە بەردینەکان و پاراستنی ژینگەی زەوی.<ref>پێشکەوتنی تەکنەلۆژیای ئۆتۆمبێلە کارەباییەکان و کاریگەرییان لەسەر ژینگە، گۆڤاری زانستی تەکنەلۆژیا، ٢٠٢٣.</ref> == پێکهاتە سەرەکییەکان == سیستەمی ئۆتۆمبێلی کارەبایی لە چەند بەشێکی سەرەکی پێکدێت کە جیاوازن لە پێکهاتەی میکانیکی ئۆتۆمبێلی باو: * '''پاتری (Battery Pack):''' سەرچاوەی سەرەکی هەڵگرتنی وزەیە، زۆربەیان لە جۆری لیثیۆم-ئایۆنن. * '''بزوێنەری کارەبایی (Electric Motor):''' ئەو بەشە گرنگەیە کە کارەبا دەگۆڕێت بۆ هێزی میکانیکی بۆ سوڕاندنی تایەکان. * '''گۆڕەڕی کارەبایی (Inverter):''' بەرپرسە لە ڕێکخستن و گۆڕینی تەزووی کارەبا لە نێوان پاتری و بزوێنەرەکەدا. == جۆرەکانی سیستەمەکە == بەپێی شێوازی کارکردن، تەکنەلۆژیاکە دابەش دەبێت بۆ چەند جۆرێک: # ئۆتۆمبێلی کارەبایی تەواو (BEV) # ئۆتۆمبێلی دووڕەگی بارگاویکراو (PHEV) # ئۆتۆمبێلی دووڕەگ (HEV) == سەرچاوەکان == <references /> ro99rzeij18tudrkt6av379xuct4upk 1585969 1585933 2026-05-21T20:00:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1585969 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Nissan_Leaf_012.JPG|وێنۆک|ئۆتۆمبێلی نیسان لیف، نموونەیەک بۆ ئۆتۆمبێلی کارەبایی.]] '''تەکنەلۆژیای ئۆتۆمبێلی کارەبایی''' بریتییە لەو سیستەمە پێشکەوتووەی کە بزوێنەری کارەبایی و پاتری بەکاردەهێنێت بۆ جووڵەپێکردنی ئۆتۆمبێل، لەبری مەکینەی سووتانی ناوەکی. == پێشەکی == لەم ساڵانەی دواییدا، پیشەسازی ئۆتۆمبێل گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە بە ئاراستەی کارەباییکردن، ئەمەش بە مەبەستی کەمکردنەوەی پشتبەستن بە سووتەمەنییە بەردینەکان و پاراستنی ژینگەی زەوی.<ref>پێشکەوتنی تەکنەلۆژیای ئۆتۆمبێلە کارەباییەکان و کاریگەرییان لەسەر ژینگە، گۆڤاری زانستی تەکنەلۆژیا، ٢٠٢٣.</ref> == پێکهاتە سەرەکییەکان == سیستەمی ئۆتۆمبێلی کارەبایی لە چەند بەشێکی سەرەکی پێکدێت کە جیاوازن لە پێکهاتەی میکانیکی ئۆتۆمبێلی باو: * '''پاتری (Battery Pack):''' سەرچاوەی سەرەکی هەڵگرتنی وزەیە، زۆربەیان لە جۆری لیثیۆم-ئایۆنن. * '''بزوێنەری کارەبایی (Electric Motor):''' ئەو بەشە گرنگەیە کە کارەبا دەگۆڕێت بۆ هێزی میکانیکی بۆ سوڕاندنی تایەکان. * '''گۆڕەڕی کارەبایی (Inverter):''' بەرپرسە لە ڕێکخستن و گۆڕینی تەزووی کارەبا لە نێوان پاتری و بزوێنەرەکەدا. == جۆرەکانی سیستەمەکە == بەپێی شێوازی کارکردن، تەکنەلۆژیاکە دابەش دەبێت بۆ چەند جۆرێک: # ئۆتۆمبێلی کارەبایی تەواو (BEV) # ئۆتۆمبێلی دووڕەگی بارگاویکراو (PHEV) # ئۆتۆمبێلی دووڕەگ (HEV) == سەرچاوەکان == <references /> {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} b9m75gz92x1v8bduxn40ub1g2bmymdz 0 296017 1585944 2026-05-21T18:17:56Z Ari Qasm 57423 Ari Qasm پەڕەی [[ھەڵمەتی میر محەممەد دژی ئاشوورییەکان]]ی گواستەوە بۆ [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان]]: ناوی شیاوتر 1585944 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ھەڵمەتی سۆران دژی ئاشوورییەکان]] trpa3ierlrxqd3h3595v0vmib0i0ur0 0 296018 1585966 2026-05-21T19:42:01Z 1silent scientist 51740 1silent scientist پەڕەی [[یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ئینتیقالی]]ی گواستەوە بۆ [[یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ڕاگوزەر]] 1585966 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ڕاگوزەر]] pbom3bbreeam0mbt7p5dxtoji4xmbby 1 296019 1586025 2026-05-22T05:02:59Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1586025 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[کۆنترۆڵی وەشان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1586024 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20191208075704/http://hgbook.red-bean.com/read/ بۆ http://hgbook.red-bean.com/read/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٠٢، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) 5xaeu726dl83qt5l94q8ue651lhe12t 0 296020 1586063 2026-05-22T07:54:50Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێقەپوش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیقبوش}}<br>{{lang-en| Beqapush}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبار...»ەوە 1586063 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = بێقەپوش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بیقبوش}}<br>{{lang-en| Beqapush}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70361| 44.80197}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی بێقەپوش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70361| 44.80197 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''بێقەپوش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] k0u7jqfl4rrj80t7y379ela3bg5glil 0 296021 1586065 2026-05-22T08:00:25Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پالوسە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بالوسة}}<br>{{lang-en| Palusa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_...»ەوە 1586065 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = پالوسە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| بالوسة}}<br>{{lang-en| Palusa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.70778| 44.77889}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی پالوسە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.70778| 44.77889 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٦٣٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''پالوسە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 2b8dbbnn581kg0wbzo73ioanvv6rrpj 0 296022 1586066 2026-05-22T08:03:02Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەزرا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مزرا}}<br>{{lang-en| Mazra}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵ...»ەوە 1586066 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = مەزرا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مزرا}}<br>{{lang-en| Mazra}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.68786| 44.76844}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی مەزرا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68786| 44.76844 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٠٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەزرا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] pdwrdq1cj0l8baeyiovv32mpytph71v 0 296023 1586068 2026-05-22T08:07:58Z MFTG 21816 پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سارکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سارکة}}<br>{{lang-en| Sarka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئا...»ەوە 1586068 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سارکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سارکة}}<br>{{lang-en| Sarka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord={{Coord| 36.7085495| 44.8164387}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سارکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.7085495| 44.8164387 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور |زمان = کوردی}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سمێلان|سمێلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠١١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 | نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سارکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سمێلان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر | ناونیشان = https://www.hawlergov.org/app/pages/198 | نووسەر = وێبگەی پارێزگای ھەولێر |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەولێر|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] [[پۆل:گوندەکانی سمیلان]] 77jlcgkkgurj1irzmqzpwt8wbhantuu 3 296024 1586088 2026-05-22T10:21:18Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1586088 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٢١، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) affy07lcdj6gz66widb479im7m6c48a 1586098 1586088 2026-05-22T11:19:14Z پەری عثمان 76535 /* بەخێربێیت */ وەڵامدانەوە 1586098 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٢١، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :زۆر سوپاس مامۆستا گیان دەستخۆش بۆ ڕونکردنەوەکەت بەهیوام ببمە ئەندامێکی چالاک لێرە [[بەکارھێنەر:پەری عثمان|پەری عثمان]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:پەری عثمان|لێدوان]]) ١١:١٩، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) dss65x640ftoljmg2s8boai8lmkwkep 3 296025 1586100 2026-05-22T11:41:17Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1586100 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٤١، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) rdznrlp5licgoqsbdktbgrx53ir4mkr